محمدابراهیم باستانی پاریزی
محمدابراهیم باستانی پاریزی | |
---|---|
زمینهٔ کاری | تاریخ، شعر، ترجمه، تصحیح و تدریس |
زادروز | ۳دیماه ۱۳۰۴ روستای پاریز در کرمان |
پدر و مادر | حاج آخوند پاریزی |
مرگ | ۵ فروردینماه ۱۳۹۳ تهران |
محل زندگی | پاریز، سیرجان، تهران، تورنتو |
علت مرگ | بیماری کبد |
جایگاه خاکسپاری | بهشتزهرا |
رویدادهای مهم | کودتای ۲۸مردادملی شدن صنعت نفت انقلاب ۱۳۵۷ ایران فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی |
پیشه | تاریخنگار، شاعر، مترجم، مصصح، استاد |
کتابها | از پاریز تا پاریس، از سیر تا پیاز، اژدهای هفتسر، آسیای هفتسنگ و ... |
دیوان سرودهها | یادبو من |
همسر(ها) | حبیبه حائری |
فرزندان | حمید و حمیده |
مدرک تحصیلی | دکتری رشته تاریخ |
دانشگاه | دانشکده تاریخ دانشگاه تهران |
دلیل سرشناسی | پی انداختن سبک جدید در تاریخنگاری |
محمدابراهیم باستانی پاریزی تاریخدان، پژوهشگر، شاعر، مترجم، روزنامهنگار و استاد برجستهٔ دانشگاه تهران است. او تاریخ را با شعر و عناصر داستانی، نکات طنزآمیز و ضربالمثل درهم آمیخت و شیوه بدیعی را در تاریخنگاری پی انداخت که آثارش را خواندنی و ماندنی کرده است.
باستانی پاریزی اهل پاریز است؛ روستایی در سیرجانِ کرمان. کودکی را در روستای پاریز و در محیطی ساده و بیآلایش میگذراند و مناعتطبع و بلندهمتی را از کوهها، کویر و قناتهای پاریز میآموزد.
در سایه پدری با فضل و اهل دانش رشد میکند و از همان خردسالی با مجلات وزین آینده، مهر و شرق آشنا میشود. با «بینوایان» ویکتور هوگو در همین ایام نوجوانی است که انس میگیرد. خواندن همین مجلات و کتابها شوق نوشتن را در نهادش شعلهور میکند. اولین نوشتهاش با عنوان «تقصیر با مردان است، نه زنها» در سال ۱۳۲۱ در مجله «بیداری کرمان» منتشر میشود. نخستین کتابی هم که مینویسد «پیغمبر دزدان» نام دارد که در سال ۱۳۲۴ در سن بیستسالگیاش چاپ میشود. [۱]
برای ادامه تحصیل در رشته «تاریخ» در سال ۱۳۲۶ به تهران میآيد. در این ایام است که اشعار و مقالاتش گاه با نام «باستانی پاریزی» و گاه بدوننام در مجلات طرازاول عصر چون یغما، راهنمای کتاب، کیهان و اطلاعات چاپ میشود. مدتی بعد از پذیرفته شدن در دوره دکتری دانشگاه تهران، مدیرت مجله داخلی «دانشکده ادبیات» را از سال ۱۳۳۸ به عهده میگیرد و تا ۱۳۸۸ استاد تماموقت این دانشکده است.
او در سال ۱۳۴۹ برای فرصت مطالعاتی به پاریس میرود. بهخواست معلم دوران دبستانش آقای «هدایتزاده»، بر سر مزار ویکتورهوگو میرود و از سوی معلمش فاتحهای بر آن میخواند.[۲]
استاد باستانی، تاریخنگاری است که سبکی متفاوتی در آثارش پی میگیرد که پیش از او معمول نبود. او در تاریخنگاری به زبان مردمعامه نزدیک میشود. نوشتههایش برخلاف کتابهای تاریخی که نثری سنگین و سرد دارد، آکنده از طنز، شوخی، نکتهسنجیهای لطیف و حاوی اشعار، حکایات و ضربالمثلهایی است. همین شیرینی کلام او، آثارش را خواندنی و جذاب کرده است. میگوید: «تاریخ چون قهوه تلخ است که باید با شیر و شکر آمیخته گردد و پس در حلق عموم ریخته شود».[۳]
سبک باستانی در تاریخنگاری البته موافقان و مخالفانی دارد. موافقان معتقدند که او با بهرهگیری از ادبیات و طنز و شعر و ضربالمثل به زبان توده نزدیک شده و مردم را با تاریخ آشنا کرده است. مخالفان اما، تاریخنگاری او را غیرعلمی و عوامانه میخوانند. [۴]
از استاد پاریزی که عمری را در راه شناخت فرهنگ و تاریخ و ادب ایران سپری کرده، بیش از ۶۰ کتاب و مقالات فراوانی بر جای مانده است که نوشتههای «هفتگانه» او که همگی دارای نام هفت هستند، مشهورتر است: «خانون هفتقعله»، «آسیای هفتسنگ»، «نای هفتبند»، «اژدهای هفتسر»، «زیر این هفت آسمان»، «سنگ هفت قلم». البته کتاب هشتمی هم به آن اضافه شد که بهپیشنهاد ایرج افشار به «هشتالهفت» نام گرفت. [۵] آثار استاد باستانی بارها تجدید چاپ شده است و برخی از آنها چون «پیغبر دزدان» در سال ۱۳۹۵ به چاپ بیستودوم، «یعقوب لیث» در سال ۱۳۹۳ به چاپ دهم، و «تلاش آزادی» در ۱۳۹۱ به چاپ نهم رسید.
باستانی قریحه و ذوق سرشاری نیز داشت. اشعار او که شیرین و دلنشین است بیشتر در قالب غزل و رباعی سروده شده و با چاشنی طنز و شوخطبعی همراه است. اولین مجموعهٔ شعری او با نام «یادبود من» با مقدمه سعید نفیسی در سال ۱۳۲۶ به دست چاپ سپرده شد.
داستانک
داستانکهای انتشار
داستانک عشق
داستانک استاد
داستانک شاگرد
داستانک مردم
ده تا بیست مطلب از مجلات دورهٔ خود
داستانکهای دشمنی
داستانکهای دوستی
داستانکهای قهر
داستانکهای آشتیها
داستانک نگرفتن جوایز
داستانک حرفی که در حین گرفتن جایزه زده است
داستانکهای مذهب و ارتباط با خدا
داستانکهای عصبانیت، ترک مجلس، مهمانیها، برنامهها، استعفا و مشابه آن
داستانک نحوهٔ مرگ، بازتاب خبر مرگ در روزنامهها و مجلات و نمونههایی از آن
مرگ غزال
داستانکهای دارایی
داستانکهای زندگی شخصی
جرقههای نویسندگی
سرانجام غمانگیز اشعار
داستانک برخی خالهزنکیهای شیرین (اشکها و لبخندها)
داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده
داستانکهای مشهور ممیزی
داستانکهای مربوط به مصاحبهها، سخنرانیها و حضور رادیو یا تلویزیون یا فضای مجازی همراه ارايه نمونههایی از آن برای بخش شنیداری و تصویری
عکس سنگقبر و داستانکی از تشییع جنازه و جزيیات آن
داستانهای دیگر
زندگی و تراث
سالشمار
کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری
شخصیت و اندیشه
زمینهٔ فعالیت
یادمان و بزرگداشتها
از نگاه دیگران (چند دیدگاه مثبت و منفی)
نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش
تفسیر خود از آثارش
موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران
همراهیهای سیاسی
مخالفتهای سیاسی
نامههای سرگشاده
نامهای دستهجمعی
بیانیهها
جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش
جملهای از ایشان
نحوهٔ پوشش
تکیهکلامها
خلقیات
منزلی که در آن زندگی میکرد (باغ و ویلا)
گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکانهایی که به آن مسافرت کرده است)
برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است
ناشرانی که با او کار کردهاند
بنیانگذاری
تأثیرپذیریها
استادان و شاگردان
علت شهرت
فیلم ساخته شده براساس
حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود
اتفاقات بعد از انتشار آثار
نام جاهایی که به اسم این فرد است
کاریکاتورهایی که دربارهاش کشیدهاند
مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند
ده تا بیست مطلب نقلشده از نمونههای فوق از مجلات آن دوره
برگههایی از مصاحبههای فرد
آثار و کتابشناسی
سبک و لحن و ویژگی آثار
کارنامه و فهرست آثار
جوایز و افتخارات
بررسی چند اثر
ناشرانی که با او کار کردهاند
تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها
منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)
نوا، نما، نگاه
خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)
پانویس
- ↑ زندیه، از پاریز تا پاریس، ۱۸ و ۱۹.
- ↑ زندیه، از پاریز تا پاریس، ۲۲.
- ↑ زندیه، از پاریز تا پاریس، ۲۳.
- ↑ زندیه، از پاریز تا پاریس، ۴۱۵.
- ↑ زندیه، از پاریز تا پاریس، ۲۱.
منابع
- زندیه، حسن (۱۳۹۳). از پاریز تا پاریس. تهران: انتشارات دانشگاه تهران. ص. ۴۶۰.
- فیضی، کریم (۱۳۹۰). باستانی پاریزی و هزاران سال انسان. تهران: انتشارات اطلاعات. ص. ۷۸۷. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۴۲۳-۸۳۲-۱.