حق‌السکوت

حق‌السکوت
نویسنده	محمدمهدی سیار
ناشر	فصل پنجم
محل نشر	تهران
تاریخ نشر	۱۳۸۹
تعداد صفحات	۸۹
موضوع	شعر
سبک	غزل نئوکلاسیک
زبان	فارسی
بی‌خوابی عمیق بی‌خوابی عمیق	رودخوانی رودخوانی

خالق حق‌السکوت

حق‌السکوت مجموعهٔ غزل نئوکلاسیک سرودهٔ محمدمهدی سیار است که به ادبیات عاشقانه و عارفانه می‌پردازد. حق‌السکوت جایزهٔ «کتاب‌سال» ۱۳۸۹ را ازآنِ‌خود کرد و در بهار ۱۳۹۸ به چاپ نهم رسید. تاکنون ۲۰۰۰ نسخه ازحق‌السکوت به طبع رسیده است.

* * * * *

حق‌السکوت دومین اثر از محمدمهدی سیار بعد از «بی‌خوابی عمیق» است که غزل‌هایی کوتاه درحد پنج یا شش بیت دارد. غزل‌ها دربرگیرندهٔ موضوع‌های اجتماعی، عاطفی، حدیث نفس و آئینی است که سیار ۱۰ سال سروده است. تعدادی از این غزل‌ها در اولین اثر او «بی‌خوابی عميق» نيز دیده می‌شود.

برای کسانی که کتاب را نخوانده‌اند

تقدیم‌شده به

محمدمهدی سيار کتاب حق‌السکوت را در بیست‌و‌نهمین نمایشگاه بین المللی در نشست «در کوچه آفتاب» به «غلامرضا آغاسی» فرزند «محمدرضا آغاسی» تقدیم کرد.

برای کسانی که کتاب را خوانده‌اند

سبک کتاب

مضمون آفرینی و آشنازدایی از ويژگی‌های غزل سيار است كه در طنز ملیح وي ريشه دارد‌؛ این طنز هم در ظاهر کلام و هم در باطن آن رخ می‌نماید و ابزار کار او برای درونمایه‌های اجتماعی‌انتقادی است. همچنين خالق حق‌السكوت علاوه بر ساختار و معنای شعر، برای لفظ هم ارزش و اعتبار قائل است و نقش آرايه‌هایی چون مراعات نظير، واج آرایی، ايهام، تلميح و جناس در اثرش مشهود است. سيار بر وزن عروضی تسلط دارد و غزل او خوش‌لفظ و روان و عاری از مصراع‌های سخت‌خوان است.غزل‌های سیار از وحدت موضوعی در محور عمودی برخوردار است و با وجود اينكه او گاه شعرش را در سبک هندی سروده است و هر بیت آن به تنهایی استقلال معنایی دارد اما ارتباط طولی غزل‌ها هم رعايت شده. «سيار» با وجود اينكه شاعری كم‌گوست و ابيات غزل‌های حق‌السكوت ۵ الی ۶ بيت بيش‌تر ندارند اما در شعرش از حداكثر واژگانش بهره‌برده است.

اظهارنظرها

نظر خود نویسنده دربارهٔ کتاب

غزل‌های این مجموعه غزل‌های نئوکلاسیک‌اند و جهان‌بینی واحد و متناسب به شخصیت خودم و فرهنگ و سنت ایران در این شعرها نمايانگر است. به عبارت دیگر به‌رغم اين كه غزل‌ها موضوعات متنوعی دارند اما همواره نگاه ثابتی در این شعرها وجود دارد كه اين نگاه ثابت از مبانی فرهنگ ایرانی‌اسلامی سرچشمه گرفته است.

شعرهای ماندگار کتاب

شعر «سال های هجری» از مهم ترین شعرهای این مجموعه است که در پشت‌ جلد کتاب هم آمده. و شعر «حیات خلوت» که نام کتاب نیز از آن گرفته شده است و همچنین شعر «بسمل...آه» از ديگر شعرهای مهم حق‌السکوت اند. غزل «سال‌های هجری»:

ٰ

هنوز مثل زمين در طواف خورشيدم		ولی زمين نشدم، گرد خود نچرخيدم
حكايت من و باران كه می‌گريست يكی است		از ‌آسمان به زمين كرده‌اند تبعيدم
بگو به باد كه من آفتابگردانم		جز آفتاب به ساز کسی نرقصیدم
گل محمدی‌ام من، سلامم و صلوات		ولی سراپا تيغم اگر بچینیدم!

شعر«حیات خلوت»:

خیره است چشمِ خانه به چشمان مات من		خالی است بی‌صدا و سکوتت حیات من
دل می‌کنم به خاطر تو از دیار خویش		ای خاطرت عزیزتر از خاطرات عزیزتر از خاطرات من
آیات سجده‌دار خدا چشم‌های توست		ای سوره‌ی مغازله، ای سور و سات من!
حق‌السکوت می‌طلبند از لبان تو		چشمان لاابالی و لب‌های لات من
شاعر شدن بهانه‌ی تلمیح کهنه‌ای‌ست		تا حافظ تو باشم، شاخ نبات من!
شکر خدا که دفتر من بی‌غزل نماند		شد عاشق نیز منکری از منکرات من

غزل«بسمل...آه»:

زخم‌هایی بر تن این چنگ باقی مانده است		خاطراتی تار از آن آهنگ باقی مانده است
تکه‌ای از آسمان بوده است روزی این زمین		رعد و برقی در دل هر سنگ باقی مانده است
همدم ای کاش‌هواییم و غبار آهمان		روی کاشی‌های آبی رنگ باقی مانده است
کم نمی‌آید خدا را شکر، من پرسیده‌ام		غم برای یک جهان دلتنگ باقی مانده است
راه کوتاه است...یک آه است‌...تا فانی شدن		گرچه زاهد گفت صد فرسنگ باقی مانده است
مرغ بسمل خواند:بسم الله الرحمن الرحیم		در گلویم صد هزار آهنگ باقی مانده است

همچنين غزل«عيد» با موضوع انتظار صاحب‌الزمان از غزل‌های برجستۀ حق‌السكوت است كه سيار آن را در محضر مقام رهبري قرائت كرده. غزل«عيد»:

بگو چله‌نشينان زمستان را كه برخيزند به استقبال مي‌آييمت آری دشت پشت دشت به استهلال مي‌آييمت ای عيد از محرم‌ها سر بسمل شدن دارند اين مرغان سرگردان

زمين از برگ، برگ از باد، باد از رود، رود از ماه		روايت كرده‌اند ارديبهشتی می‌رسد از راه
بهاری می‌رسد از راه و می‌گويد می‌رويد		گل داوودی از هر سنگ، حسن يوسف از هر چاه

جوایز کتاب

حق‌السكوت در سال 1389 جايزه كتاب سال را بُرد؛ همچنين جايزه بيست و نهمين دوره كتاب سال انتشارات فصل پنجم را نيز ازآنِ‌خود كرد.