فاطمه راکعی
فاطمه راکعی شاعر، محقق، مترجم و فعال سیاسی است که تا پیش از پیروزی در انتخابات مجلس ششم در سال۱۳۷۹ بیشتر چهرهای فرهنگی و ادبی بود.
| فاطمه راکعی | |
|---|---|
 اختتامیهٔ هفتمین جشنوارهٔ یاد و یادگار، خمین | |
| زمینهٔ کاری | سرایش، نویسندگی و سیاست |
| زادروز | ۱۳۳۳ زنجان |
| محل زندگی | تهران |
| پیشه | مدرس، فعال در عرصه سیاست |
| کتابها | «سفر سوختن»، «آواز گلِسنگ»، «آوا و معنا در شعر نیما» و... |
| فرزندان | امیرحسین شهرتاش |
| مدرک تحصیلی | دکترای زبانشناسی |
| دلیل سرشناسی | فعالیت سیاسی |
<ref> نامعتبر؛ نامهای نامعتبر، مثلاً بیش از اندازهفاطمه راکعی را بیشتر اهالی فرهنگ با شعرهایش میشناختند و در کنار شاعرانی چون قیصر امینپور، حسن حسینی و ساعد باقریاز نسل شاعران انقلاب اسلامی بود؛ اما با پذیرش مدیریت و سردبیریِ پگاه(فصلنامه فرهنگی ادبی خواهران) نشان داد که به موضوع زنان هم توجه دارد.
در روی آوری او به جهان شعر و ادب نخست باید از نقش پدرش عبدالله راکعی یاد کرد که از فرهنگیان اهل ذوق، فاضل و مدرس زبان و ادب فارسی و عربی بود و بههمراه تنها دخترش با اهل ادب حشرونشر داشت. راکعی تجربههای شعری پراکندهٔ خود را تا سال۱۳۶۹ که گزیدهای از اشعار سالهای ۶۰ تا ۶۸ بود، جدی نگرفت. این مجموعه نشان میداد که وی مانند برخی شاعران جوان سالهای نخست پس انقلاب، شاعری را رسالتی دینی و ملی تلقی کرده است. برخی از شعرهای سال۱۳۶۳ او متأثر از ذهن و زبان دیوان غزلیات شمس است؛ اما از سال۱۳۶۵ بهبعد، بهتدریج شاهد دستیابی شاعر به شخصیت ادبی هستیم که نشانههای آن در دفترش پدیدار شد و در مجموعه شعرهای بعدی وی «آواز گلِسنگ» و «مادرانهها» رو به کمال نهاد.
«راکعی» اشعار خود را در قالبهای مختلفی چون غزل، چهارپاره و مثنوی سروده. با انتشار مجموعهٔ «ناخنکی به زندگی» آثاری در قالبهای سپید و نیمایی به دست نشر سپرده است. تمامی این تجربههای متنوع را ویژگیهای مشترکی به یکدیگر پیوند میدهد که زبان ساده، سلیس، اندیشهٔ عاشقانه و زیباپرستانه از مهمترین آنهاست. این شاعر دانشگاهی، همچنین از زنان فعال کشور در زمینههای اجتماعی و سیاسی است و نمایندگی مردم تهران در ششمین دورهٔ مجلس شورای اسلامی یکی از فعالیتهای چشمگیر در کارنامهٔ اوست.[۱]
ریاست گروه ادبیات انگلیسی دانشگاه الزهرا، مدیرعامل انجمن شاعران ایران و... بخشی از فعالیتهای اجرایی فاطمه راکعی است. صبغهٔ شاعری او، به سالهای آغازین انقلاب اسلامی بازمیگردد. هرچند وی از سالهای قبل از انقلاب نیز میسرود با آغاز انقلاب اسلامی، شعرهای فاطمه راکعی هم تغییر میکند و مجال معرفی به جامعه ادبیات ایران را یافت.[۲]
از میان یادها
اولین محفل، اولین شعر
اوایل دهه۱۳۶۰ بود که از طریق یکی از دوستانش با جلسههای شعرخوانی حوزهٔ هنری آشنا شد. روزی به یکی از آن جلسهها رفت که محفل شاعران جدی ادبی بود. این جلسهها را سید حسن حسینی و قیصر امین پور اداره میکردند. جلسهها را با شور و اشتیاق پیگیری کرد و در همانجا با چهرههای مطرح شعر معاصر آشنا شد. بعد از مدتی هم در یکی از جلسهها، شعری با نام «سینهسرخها» خواند که با استقبال مواجه شد و در اولین مجلهٔ سوره به چاپ رسید.
ما بیدی نیستیم که از این بادها بلرزیم
در یکی از سالهای دههٔ هفتاد، از طرف وزارت ارشاد و همراه دوستان شاعرش به انگلیس رفت. مراسم شعرخوانی و جشنی در سفارت ایران در لندن برپا بود. یکمرتبه کسی به قصد برهمزدن مراسم پشت میکروفن رفت و تریبون را دست گرفت و شروع کرد به هتاکی مسئولان و افرادی که در آن جشن حضور داشتند. معلوم شد که او از همدستان منافقین در لندن است. عدهای مراسم را ترک کردند و جشن بههم خورد. طاهره صفارزاده که در آن جشن حضور داشت، همچنان نشست و از جایش تکان نخورد و گفت «ما بیدی نیستیم که از این بادها بلرزیم» تااینکه دوباره چراغها روشن شد و مراسم ادامه پیدا کرد و فاطمه راکعی شعری که علیه منافقین داشت، همانجا خواند.
گرفتاریهای خالهزنکی
میخواست چهرهٔ شهر را زیباتر کند و دستی به سر و گوش شهر دودزدهٔ تهران بکشد. ایدهاش دیگران را به گریه انداخت و خودش را به دردسر. در نمایشگاه «زنان و تولید ملی»، تعدادی کیسهٔ پارچهای و محیطزیستی را جای کیسهٔ خرید طراحی کرده بودند که روی آنها از ۵ رنگ سبز، آبی، قرمز، نارنجی و خاکستری استفاده شده بود. درحالیکه روی خاکستری ضربدر کشیده شده بود. این کیسهها با دو استند داخل نمایشگاه برای نمایش و فروش گذاشته شده بود. یکباره عدهای اعتراض میکنند که چه نشستهاید که کسانی در شهرداری به چادر مشکی خانمها اهانت کردهاند. حالا معاون شهردار باید توضیح میداد که مسئله چیست؟ [۳]
جشن همسر رئیسجمهور!
همسر رئیسجمهور روحانی، بهمناسبت روز زن جشنی زنانه برپا کرد. فاطمه راکعی هم در این مراسم دعوت شد؛ اما صدای این جشن به بیرون از آن مجلس هم درز کرد. پنج کودک زیر ده سال با لباسهای محلی آذربایجان، نمادی از مراسم شادمانی سنتی روستائیان آذربایجان را بهنمایش گذاشتند و بهدنبال آنها یک گروه موسیقی سنتی ایرانی، قطعات کوتاهی از موسیقی و ترانههای فولکلور خراسان، کردستان، لرستان و فارس را برای مهمانان خارجی و ایرانی اجرا کردند. در پایان نیز طرحهای زیبایی از لباسهای زنان ایرانی، با الهام از دورههای مختلف تاریخ ایران بهنمایش گذاشته شد. راکعی محکوم شد که در مراسمی شرکت کرده است که با موازین اسلام مغیار بود. او نیز در مصاحبهای به روزنامهٔ آرمان گفت از تمام کسانی که به تهمتزنی دربارهٔ این مراسم پرداختهاند، شکایت خواهد کرد.[۴]
آشنایی با طاهره صفارزاده
از دورهٔ دانشجویی در دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران با شعرهای طاهره صفارزاده آشنا شد؛ ولی در اواسط دههٔ هفتاد و بعد از ازدواجش با او آشنایی نزدیکی پیدا کرد. تااینکه یک روز همراه سیدحسن حسینی، قیصر امینپور و ساعد باقری برای دیدار طاهره صفارزاده به منزلشان در تجریش رفت و این آغازی بود برای برقراری ارتباط بیشتر این دو شاعر. این آشنایی سالهای سال ادامه داشت و حتی زمانی که هر دو خارج کشور بهسر میبردند، ارتباطشان ادامهدار بود.[۵]
اینجا جای راکعیها نیست[۶]
راکعی در لباس شاعرانهاش، میهمان آبادانیها بود. درست هنگامی که آیین شعرخوانی و داستانخوانی بهمناسبت حماسه کوی ذوالفقاری و یادبود قیصر امینپور بهپایان میرسید یک نفر در تالار مهر او را این طور خطاب میکند: «اینجا جای راکعیها نیست.» حتی برخی از کسانی که در مراسم آن شب حضور داشتند نمیدانستند این زن چرا باید چنین عتاب شود. اما فاطمه راکعی در دلش میدانست این عتاب از کجا آب میخورد. او در آبادان شعری خواند که پیش از خواندن آن گفته بود آن را به زنانی که در اصفهان بر آنان اسید پاشیده شد تقدیم میکند. بخشی از شعر او چنین بود:
- راه روشن را از آن زن بپرس
- که با کودکش هر شب از کهکشان راه شیری میگذرد
زندگی و یادگار
از آغاز تا اکنون
فاطمه راکعی بهسال ۱۳۳۳ در زنجان متولد شد. راکعی سرودن را از ۵سالگی آغاز کرد. خودش دلیل آنهمه زود سرودن را چنین میگوید:
- «در همان سنین که بهدلیل فوت پدربزرگ و بیتابیهای مادرم، با مفهوم مرگ آشنا شدم و تازه فهمیدم مرگ یعنی چه، که در خطِ نوشتن افتادم و عمیقاً دربارهٔ اینکه اگر روزی عزیزانم بمیرند چه میشود و چه حالی پیدا میکنم، فکر میکردم. عواطف عمیقی که به والدینم داشتم و ترس از اینکه روزی آنها را از دست بدهم مرا به این سمت سوق داد.»خطای یادکرد: برچسب بازکنندهٔ
<ref>بدشکل است یا نام بدی دارد
شعر همیشه با راکعی بود. همانطورکه مفهوم مرگ. تا پایان دورهٔ ابتدایی در زادگاهش بود. در دورهای که او تحصیل میکرد مقطع راهنمایی وجود نداشت. از روی قطعات ادبی موجود در کتابهای دورهٔ دبستان، برای خودش مینوشت و آنها را تکرار میکرد. نوشتههای عاطفی را خیلی دوست داشت؛ ولی از وقتی با مولانا آشنا شد مسیر زندگیاش تغییر کرد. دورهٔ دبیرستان را در تهران گذراند و همان زمانها بود که شعر «از کجا آمدهام، آمدنم بهر چه بود» مولانا تأثیر عمیقی روی او گذاشت. آنطورکه خودش میگوید:
- «شعر مولانا را در دوره دبیرستان خواندم و با چراغهای عمیق و هستی شناسانهای که مطرح میکند، آشنا شدم، فکر کردم چقدر دریافت این حقیقت مهم است و بزرگان ادبیات ما چه تلاشی برای رسیدن به پاسخ سؤالهای عمیق بشری داشتهاند.»خطای یادکرد: برچسب بازکنندهٔ
<ref>بدشکل است یا نام بدی دارد
راکعی لیسانس مترجمی زبان را از دانشگاه علامه طباطبایی در سال۱۳۵۵ گرفت. دو سال بعد فوقلیسانس زبانشناسی را در دانشگاه تهران تمام کرد و درست ۲۰ سال بعد دکتریِ همین رشته را نیز در دانشگاه تربیت مدرس بهپایان برد.[۷] با مولویخوانی وارد شعرخوانی عرفانی و فلسفی شد. شعرهای شاملو و فروغ و نیما را نیز بسیار دوست داشت:
- «بااینکه خودم در زمینهٔ شعر نو نیمایی کار میکردم؛ ولی هیچوقت سبک شعر برایم جدی نبود جزاینکه بتوانم دردهایم را در شعر بیان کنم و برای پدرم که فرهنگی بود بخوانم.»خطای یادکرد: برچسب بازکنندهٔ
<ref>بدشکل است یا نام بدی دارد
خودش میگوید هرگز به کار هنری با نگاه شغل ننگریسته است: - «بهنظرم بهتر است هنر وسیله ارتزاق نباشد تا هنرمند استقلال خودش را حفظ کند و بتواند همیشه صادقانه حرفش را بزند و طوری نباشد که اگر فلان حرف را بزند او را بیکار کنند. البته از طریق شعر میتوان متعهد بود و مسؤلانه رفتار کرد؛ ولی هنوز معتقدم نویسندگان و شاعران نقشهای بزرگی در جهان ایفا کردهاند و در کشور ما هم میتواند چنین باشد یک نویسنده متعهد میتواند در جامعه بسیار اثرگذار باشد.»[۸]
سالشمار زمینههای فعالیتخطای یادکرد: برچسب بازکنندهٔ <ref> بدشکل است یا نام بدی دارد
- ۱۳۵۷تا۱۳۶۰: پژوهشگر فرهنگستان زبان
- ۱۳۶۰تا۱۳۶۵: عضو رسمی هیئتعلمی (پژوهشی) مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی
- ۱۳۶۰تا۱۳۷۹: عضو شورای مرکزی جمعیت زنان جمهوری اسلامی ایران
- ۱۳۶۵تا۱۳۶۷: عضو هیئتعلمی آموزشی و رئیس امور پژوهش دانشگاه الزهراء
- ۱۳۶۶تا۱۳۶۹: مدیرگروه زبان انگلیسی دانشگاه الزهراء
- ۱۳۶۷تا۱۳۷۰: مدیرگروه ادبیات فارسی دانشگاه الزهراء
- ۱۳۶۸تا۱۳۷۸: عضو کمیته پژوهشی ادبیات فارسی وزارت فرهنگ و آموزش عالی
- ۱۳۷۸: عضو هیئت مؤسسه، هیئتمدیره و مدیرعامل انجمن شاعران ایران؛ رئیس هیئت مؤسس دفتر شعر جوان
- ۱۳۷۹تا۱۳۸۳: نمایندهٔ مردم تهران در مجلس و نایبرئیس کمیسیون فرهنگی؛ رئیس کمیته زنان، جوانان و امور خانواده؛ نایبرئیس و رئیس فراکسیون زنان مجلس ششم
- ۱۳۷۹تا۱۳۸۴: نماینده وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در شورای سهنفرهٔ نظارت دانشگاه الزهراء
- ۱۳۷۹تا۱۳۸۸: عضو شورای شعر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
- ۱۳۸۳تا۱۳۸۶: عضو هیئتامنای بنیاد سینمایی فارابی؛ عضو هیئتامنای کتابخانههای عمومی کشور
- ۱۳۸۵: عضو کمیسیون علمیمشورتی دفتر امور بانوان شهرداری تهران
- ۱۳۸۶: عضو هیئتمؤسس و دبیر کل جمعیت زنان مسلمان نواندیش ایران
- ۱۳۹۴: عضو شورای مرکزی خانهٔ احزاب؛ عضو شورای هماهنگی احزاب اصلاحطلب؛ عضو شورای عالی سیاستگذاری اصلاحطلبان
- ۱۳۹۵: عضو هیئتمؤسس و مدیرمسئول موسسهٔ فرهنگیهنری «نجوای مهر آفرین»؛ عضو شورای مرکزی حزب اتحاد ملت ایران؛ رئیس کمیته زنان شورای عالی سیاستگذاری اصلاحطلبان
- ۱۳۹۶: عضو گروه راهبردی کمیتهٔ زنان ستاد مرکزی انتخابات حسن روحانی؛ عضویت در انجمنها و نهادهای فرهنگیهنری
سالشمار سفرهای فرهنگی
- ۱۳۶۸: چین، همراهِ اعضای جمعیت زنان جمهوری اسلامی ایران بهدعوت جمعیت زنان آن کشور
- ۱۳۷۱: تاجیکستان، شرکت در مراسم افتتاحیه پردهبرداری از مجسمه فردوسی در شهر دوشنبه
- ۱۳۷۴: چین، شرکت در کنفرانس جهانی زن در پکن
- ۱۳۷۹: کلمبیا، شرکت در سمپوزیوم بینالمللی شعر کوالالامپور همراهبا علی موسوی گرمارودی و ساعد باقری
- ۱۳۸۰: آلمان، شرکت در هفتمین سالگرد تأسیس دانشگاه پوتسدام برای ایجاد روابط متقابل علمیفرهنگی، از طرف دانشگاه الزهرا و در رأس هیئتی سهنفره؛ آلمان، بازدید از مراکز فرهنگیهنری شهرهای مونیخ، برلین و وایمار، بهدعوت معاون وزیر امورخارجه آلمان و با هیئتی چهارنفره از مجلس شورای اسلامی؛ ترکیه، شرکت در مراسم بزرگداشت و زیارت مرقد مولانا، بهاتفاق جمعی از شاعران و نویسندگان کشور
- ۱۳۸۲: جمهوری آذربایجان، زیارت مرقد نظامی و دیدار با شعرای این کشور، همراهبا جمعی از شاعران و نویسندگان
- ۱۳۸۸: ترکیه، زیارت مرقد مولانا و شرکت در مراسم عرس مولوی و سخنرانی در «انجمن دوستی زنان ایران و ترکیه» دربارهٔ «لزوم ارتباط مستمر و تعریفشدۀ زنان مسلمان و حضور معنیدار آنان در مجامع بینالمللی»، بههمراه جمعی از شاعران و نویسندگان کشور
- ۱۳۸۹: تاجیکستان، شرکت در برنامههای شعرخوانی و سخنرانی در کنار دیگر شاعران جهان، بهدعوت خانم گلرخسار صفیآوا و فرهنگستان شعر جهان
یادمان و بزرگداشتها
- تجلیل از فاطمه راکعی در فرهنگسرای نیاوران، جمعه ۲۵تیر۱۳۹۵
همزمان با این مراسم، آیین رونمایی از ۳۰ کتاب شعر دوزبانه با موضوع پروژه گفتوگوی شعر ایران و جهان با حضور حسین عارف؛ رئیس مؤسسه فرهنگی اکو، مصطفی رحماندوست؛ رئیس هیئت مدیره انجمن شاعران ایران برگزار شد.[۹]
فاطمه راکعی از آثارش میگوید
«میتوانم بگویم در شعرهای اولیهام از شعرهای مولانا تأثیر گرفتهام؛ اما باید تأکید کنم معمولاً شاعران سعی میکنند اگر از نظر روحی یا هیجانات شاعرانه از کسی متأثر میشوند ناخودآگاه یا خودآگاه،این تأثیر را در شعرشان جلوه ندهند و اگر هم این تأثیر در شعرهایشان تجلی یافت، میکوشند آن را بهنحوی جدیتر و بهتر از شعر قبلی به مخاطب خود عرضه کنند؛ بنابراین این طور نبوده است که من با سپیده کاشانی آنقدر همنشینی داشته باشم یا آنقدر در آثارش غور و تفحص کرده باشم که تأثیری از او و اشعارش در شعرم گرفته باشم. درواقع، کوشیدهام از شعرهایی که از سپیده کاشانی خواندهام و آنها را دوست داشتهام، تأثیری نگیرم و استقلال ادبیام را حفظ کنم. این طور نیست که من از شعر دیگر بانوان عزیز شاعر و حتی مردان شاعر انقلاب اسلامی تأثیری گرفته باشم.[۱۰]
موضعگیریهای راکعی دربارهٔ دیگران
در شهریورماه ۱۳۸۹ پس از مطرحشدن لایحه جنجالی حمایت از خانواده در مجلس ایران و وجود موادی که ازجمله، امکان ازدواج مجدد مردان را تسهیل میکرد فاطمه راکعی به همراه چند نفر دیگر از نمایندگان زن پیشین مجلس به مجلس شورای اسلامی رفت تا برای حذف سه ماده جنجالی این لایحه رایزنی کنند و خواستار حذف یا اصلاح مواد ۲۲، ۲۳ و ۲۴ شد.
راکعی در آن زمان گفته بود که این لایحه «قبح اجتماعی» دارد.
در اسفندماه ۱۳۹۰ به دنبال رد صلاحیت گسترده اصلاحطلبان نامزد ورود به مجلس و تداوم حصر رهبران جنبش سبز، فاطمه راکعی در سمت دبیر کل حزب زنان نواندیش مسلمان گفته بود که «در کشوری که برای حذف رقیب به هر ابزاری متوسل میشوند انسان عاقل کار سیاسی نمیکند و تا زمانی که شرایط اصلاح نشود باید به این رویه ادامه داد.»
راکعی آن زمان اعلام کرد که ترجیح میدهد نه کاندیدا شود و نه در لیستهای انتخاباتی حضور پیدا کند چراکه «عملاً امکان شرکت اصلاحطلبان در انتخابات آینده سلب شده است.»
خردادماه ۱۳۸۸ فاطمه راکعی به همراه جمعی دیگر از اهالی فرهنگ و هنر بیانیهای را امضا کرد که میگفت در هنگامهٔ تجلی اراده مردم، جریانهای شناختهشدهای با سوءاستفاده از امکانات ملی و دولتی به کارگردانی آراء و مدیریت آن پرداختند و در یک اقدام ویرانگر تاریخی، ضربه مهلکی به حقوق مدنی مردم وارد کردند و عملاً بخش گستردهای از جامعه ایران را در آستانه خروج از دایره اعتماد به نظام قرار دادند.
آنها بهعنوان جامعهٔ هنری و فرهنگی ایران از مراجع قانونی و مذهبی خواستند اکنون برای خواست و اراده عمومی ملت ایران که در راهپیمایی میلیونی آنها تجلییافته و در اظهارات نامزدها معترض منعکسشده، «نقش پناه مردم ایران را در این شرایط خطیر ایفا کنند.»
در اردیبهشتماه ۱۳۹۲ صلاحیت او به همراه شماری از نامزدهای انتخابات شورای شهر تهران که چهرههای سرشناس جناح اصلاحطلب بودند، رد شد.
فاطمه راکعی در فروردین ۱۳۹۴ در گفتوگو با خبرگزاری ایسنا، نمایندگان زن مجلس نهم را متهم کرد که از طرحهای «ضد زن» حمایت کردهاند.
راکعی در این مصاحبه گفته است
«طرحهایی مثل دورکاری زنان با هدف خانهنشین کردن تدریجی آنان مطرحشده است و برخی دیگر از طرحها مثل تفکیک جنسیتی در دانشگاهها، منع زنان برای حضور در ورزشگاهها، حمایت از برخی مواد طرحهای حمایت از تعدد زوجات و ازدواج موقت که در مجلس نهم تصویبشده است، این مدعا را اثبات میکند.»
همچنین در ادامه میگوید:
«عمدهٔ نمایندگان زن این مجلس نهتنها درزمینۀ حقوق زنان، کار درخوری نکردهاند بلکه بهعنوان مدافعان این افکار، ساکت ماندند و آنها را تأئید کردند و عملکرد این نمایندگان زن در حافظه تاریخ باقی خواهد ماند.»
فاطمه راکعی در سال ۱۳۹۴ و پسازآن که خودش هم در فهرست رد صلاحیت شدگان نامزدی انتخابات مجلس دهم قرار گرفت، این رد صلاحیتها را «سبب خیر» دانست که باعث شده جوانان و زنان کاندیدای اصلاحات شوند.
همراهیهای سیاسی
عضویت در حزب مشارکت
راکعی یکی از اعضای فعال حزب مشارکت است، حزبی که در سال ۱۳۷۶ تأسیس و در سال ۱۳۸۸منحل شد. در جریانهای سال ۸۸ و با انتشار برخی از اسناد مبنی بر دخالتهای مستقیم اعضای این حزب در راهپیمایهای سال ۸۸ و همچنین دستگیری تعداد زیادی از آنها،این حزب منحل شد.
راکعی بعد از انحلال این حزب در همایشی گفته بود:
«معتقد به اسلام و ولایتفقیه هستم و در مورد وابستگیام به احزاب منحلهای که صحبت میکنید باید بگویم که هنوز به قانونی بودن این انحلال شک دارم!»
حضور در راهپیماییهای سال ۱۳۸۸
در جریان رخدادهای سال ۱۳۸۸، فاطمه راکعی بهعنوان یکی از اصلاحطلبان در این راهپیماییها حاضرشده بود، اما بعدها اعلام کرد که در جریان غیرقانونی و بدون مجوز بودن این راهپیماییها نبوده است.
او در جایی دیگر اعلام کرده بود که برای ارزیابی اوضاع در این تجمعات شرکت میکرده است.
مخالفتهای سیاسی
فاطمه راکعی در کنار الهه کولایی، مهرانگیز مروتی، فاطمه حقیقتجو، وحیده علائی طالقانی، جمیله کدیور، اعظم ناصری پور، اکرم مصوری منش، حمیده عدالت، طاهره رضازاده و فاطمه خاتمی، سهیلا جلودار زاده و شهربانو امانی، یکی از زنانی بود که در مجلس ششم، نماینده شدند. او فعالیتهای سیاسی خود را در این قالب ادامه داد.
بعضی مصوبات مجلس ششم تحت تأثیر حضور زنان
در سال ۱۳۷۹ قانون اعزام دانشجو به خارج از کشور اصلاح شد و ازجمله شرط تأهل از شروط اعزام دختران دانشجو به خارج از کشور حذف شد. با اصلاح در ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی عقد ازدواج دختران پیش از رسیدن به سن بلوغ به تشخیص دادگاه صالح منوط شد.
با تغییر در ماده ۱۰۳۳ قانون مدنی، زن هم میتوانست با شرایطی از دادگاه تقاضای طلاق کند.
در سال ۱۳۸۱ قانون حمایت از کودکان و نوجوانان تصویب شد که براساس آن برای متخلفان هر نوع آزار کودکان و نوجوانان، مجازات تعیین شد. همچنین با اصلح ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی سن حضانت فرزند اعم از دختر و پسر برای مادر هفت سال تعیین شد.
در طرح دیگری به زوجین نابارور اجازه داده شد که جنین حاصل از تلقیح خارج رحمی زوجهای قانونی و شرعی را به رحم زنان داوطلب منتقل کنند.[۱۱]
همچنین عدهای از نمایندگان مجلس ششم ازجمله فاطمه راکعی در اعتراض به اعمال نظارت استصوابی شورای نگهبان برای نمایندگان مجلس در اقدامی هماهنگ دست به تحصن زدند و در نهایت استعفا دادند.
مواضع فمینیستی راکعی در سالهای گذشته
همزمان با روی کار آمدن مولاوردی بهعنوان معاونت زنان در ریاست جمهوری، ارتباطات راکعی با دولت نیز بیشتر شد و در بسیاری از جلسات مولاوردی، راکعی هم حضور داشت.
وی در یکی از این جلسات با حمایت از آرا و اندیشههای فمینیستی میگوید:
«آنچه مسلم است این است که نه طبق قانون اساس و نه دیگر قوانین، چیزی به اسم تفکیک جنسیتی نداریم، نه دانشگاه، نه اماکن عمومی. متأسفانه افراد با سلایق خود که به سالهای دور قبل از انقلاب برمیگردد،زمانی که دیدگاههای مردسالارانه! زن را جنس دوم! و ضعیفه! تلقی میکردند. آنچه مشخص است این است که مدتهاست که وقت این حرفها گذشت، بهخصوص الآن که در سالگرد انقلاب هستیم و به نعمت این انقلاب، امام با تأکید بر حضور مستمر زنان در جامعه، روی این دیدگاهها خط بطلان کشید».
راکعی در جایی دیگر گفته بود:
«گروهی تندرو هستند که به همهٔ مسائل نگاهی دور از منطق دارند و با تحلیل و تفسیر غلط از آنچه در دین اسلام آمده، دنبال ایناند تا زنان را موجوداتی خنثی ببینند و به همین دلیل به دولت فشارهای زیادی در این خصوص وارد میکنند. آنها شاید بتوانند از ورود بیشتر زنان به دولت جلوگیری کنند، اما این را در نظر داشته باشند که درنهایت این زنان هستند که به حق طبیعی خود خواهند رسید.»
اوکه عضو انجمن زنان نواندیش هم بوده است در جایی نسبت به قوانین کشور درباره زنان اعتراض میکند و میگوید:
«اینکه در هزارهٔ سوم هم زنان به عرصههای بالای مدیریتی راه پیدا نمیکنند، اتفاق بدی است که متأسفانه در کشور ما همچنان مشاهده میشود و باعث میشود تا جامعه نتواند از نیمی از پتانسیل خود استفاده کند.» [۱۲]
بیانیهها
فاطمه راکعی یکی از ۵۴ امضاکننده نامهای بود که در دیماه ۸۸ منتشر شد و نویسندگان آن از بیانیه شماره ۱۷ میرحسین موسوی حمایت کردند که شامل پنج پیشنهاد برای حل مشکلات سیاسی ایران بود و این بیانیه را زمینهای حداقلی برای حرکت بهسوی یک نظام دموکراتیک میدانستند.
آنها بیانیه شمارهٔ ۱۷ میرحسین موسوی را نشانهٔ آمادگی او برای مذاکره با مخالفانش میدانستند و نوشته بودند:
«ما نیز دموکراسی را نهادینه کردن روشهای بیخشونت برای مهار و مدیریت کشاکشهای سیاسی و گسترش مشارکت سیاسی شهروندان میدانیم.»
همچنین راکعی ازجمله ۱۴۰ هنرمند ایرانی بود که با امضاء طوماری در ۲۲ خرداد ۱۳۹۲، همراه با سایر اصلاحطلبان و اعتدالگرایان، از انصراف عارف به نفع روحانی قدردانی کرد و از نامزدی حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۲ حمایت علنی کرد.
جملهای از فاطمه راکعی
«فاطمه راکعی» معنقد است شعر همنوا با مضمون و سازگار با نقد امروز در هر قالبی، نامش شعر است . از نظر او:
«مهم این است که شعر دیروز و امروز از طریق هماهنگی با ذائقهٔ نسلها، بتواند مخاطب خود را پیدا کند، از لحاظ شاعرانگی با نقد امروز همراه شود، از محتوا و مضمون، بهره کافی را ببرد و با دردهای مردم همنوایی کند و در این رهگذر، قالب، عنصر قابل تاملی نیست. » [۱۳]
آثار و کتابشناسی
سبک و لحن و ویژگی آثار
فاطمه راکعی از بانوان شاعر انقلابی و صاحب سبک دوران معاصر است.آثار او به دلیل وجود مشخصههای سبک فردی، بستری مناسب برای شناسایی سبک شعر زنانه است. توجه به موسیقی درونی، برجستهسازی مفاهیم و مضامین، استفاده از واژگان نشاندار، روانی و سادگی هوشمندانه، استفاده هنرمندانه و هدفمند از عناصر زبانی و ادبی (نماد، استعاره و تشبیه)، تصویرسازی مخیّل و عاطفی، مخاطب محوری، مفهوم گرایی، تأکید بر نهادینه ساختن مضامین دینی، انقلابی، انسانی، اجتماعی و آرمانی و صدای دستوری فعّال از جمله ویژگی سبکی شعر اوست. [۱۴]
فاطمه راکعی همانند سایر شاعران دورههای قدیم به مرثیهسرایی و کاربرد انواع آن در شعرعای خود اهتمام ورزیده و علاقهٔ خود را به این نوع سرایش در حد بسیار مطلوبی در سرودههای معاصر و کلاسیک نشان داده است. [۱۵]
کارنامه و فهرست آثار
مجموعه شعر
- «سفر سوختن»، مرکز نشر فرهنگی رجاء (۱۳۶۹)
- «آواز گلسنگ»، مؤسسهٔ اطلاعات (۱۳۷۳)، چاپ دوم (۱۳۷۶)، چاپ سوم (۱۳۸۵)چاپ چهارم (۱۳۸۷)
- «گزیده ادبیات معاصر۸۱»، نشر نیستان (۱۳۷۸)
- «مادرانهها»، مؤسسه اطلاعات (۱۳۸۲) چاپ دوم (۱۳۸۴)
- «ناخنکی به زندگی»، چاپ مؤسسه اطلاعات (۱۳۸۵)، چاپ دوم (۱۳۸۶)
- «دیروز با ما کسی بود» نشر عروج (چاپ اول: ۱۳۸۸، چاپ دوم: ۱۳۸۹)
- «رویای رنگین» گزیده غزلیات، قطعات، چهارپارهها، نشر علم (۱۳۸۹)
- «سنجاقکها» (گزیده شعرهای نو و سپید) نشر علم (۱۳۸۹)
- «نانوشتهترین» (گزیدهٔ آثار سالهای ۸۸تا۹۵) انتشارات پورشاد (چاپ اول ۱۳۹۵)، (چاپ دوم ۱۳۹۵)
کتاب
- یک تألیف: «لفظ و معنا در شعر نیما»، آماده چاپ، نشر مروارید
- دو ترجمه:
- «Logic in Linguistics» تألیف آلوود و دیگران، آمادهٔ چاپ، پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات فرهنگی
- ترجمهٔ کتاب «Sound and Sense»، تألیف Laurence Perrine با عنوان «دربارۀ شعر»، انتشارات مؤسسهٔ اطلاعت (چاپ اول: ۱۳۷۳، چاپ دوم: ۱۳۷۶ و چاپ سوم: ۱۳۸۳)
- سه اثر دردست چاپ:
- مجموعهمقالات نخستین کنگرهٔ «کارنامهٔ صد سال شعر زنان»
- مجموعهمقالات دومین کنگرهٔ «کارنامهٔ صد سال شعر زنان»
- «برگزیدهٔ بهترین شعرهای طبیعت» (در شعر معاصر)
مقالات
فاطمه راکعی طی سالهای فعالیت خود، دهها مقالهٔ ادبی، زبانشناختی، سیاسی و اجتماعی در روزنامهها، مجلات و جُنگهای مختلف به چاپ رسانده است.
ویراستاری
فاطمه راکعی علاوهبر شاعری، آثار دیگر شاعران را نیز ویرایش کرده است و ویراستار مقالات و کتابهای متعدد علمی، فرهنگی، ادبی، مذهبی و... بوده است که برخی ازآنها از این قرار است:
- معرفی شعر معاصر اردو، مترجم: دکتر محمد کیومرثی، ویراستار مقدمه: فاطمه راکعی- انتشارات: انجمن شاعران ایران (۱۳۹۱)
- معرفی شعر معاصر آذربایجان، مترجم: دکتر رسول اسماعیلزاده، ویراستار: فاطمه راکعی، ناشر: انجمن شاعران ایران
- معرفی شعر تاجیک، مترجم: دکتر رستم وهاب، ویراستار: فاطمه راکعی- ناشر: انجمن شاعران ایران
- معرفی شعر معاصر روس، مترجمان: نازلی اصغر زاده و فاطمه محمدی، ویراستار: فاطمه راکعی، ناشر: انجمن شاعران ایران
- ویراستاری برنامه فرهنگ و ادب صدای جمهوری اسلامی ایران (سالهای اول پیروزی انقلاب اسلامی) (دههٔ ۶۰)[۱۶]
فعالیتهای پژوهشی
راکعی در بسیاری از پروژههای پژوهشی فعالیت داشته است. فعالیتهای پژوهشی او به سه حوزه تقسیم میشود. فعالیت به عنوان همکار پژوهشی در طرحها و فعالیت به عنوان طراح و مجری پروژهها.
همکار پژوهشی در طرحها
- فرهنگ نام های خاص فرهنگستان زبان ایران ( ۱۳۵۵ تا ۱۳۵؛
- فرهنگ دانشوران مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی ۱۳۶۳ تا ۱۳۶۴)؛
- مفتاح المیزان مرکز نشر فرهنگی رجاء (۱۳۶۵)
مجری طرحهای پژوهشی
- رسم الخط فارسی مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (۱۳۶۴ تا ۱۳۶۵ ناتمام)؛
- فرهنگ مقایسهای اصطلاحات ادبی در فارسی و انگلیسی با همکاری سید حسن حسینی، دانشگاه الزهراء (۱۳۶۸ تا ۱۳۷ ناتمام).
طراح و مجری پروژه
- «گفتوگوی شعر ایران و جهان»، انجمن شاعران ایران (۱۳۹۳) حاصل کار تا ۱۳۹۵، چاپ ۳۰ کتاب دو زبانه است؛
- «سلسله همایشهای شعر و هنرهای تجسمی» (بهار ایرانی) پژوهشکده شعر و هنر انجمن شاعران ایران و موزه هنرهای معاصر تهران (از ۱۳۸۵).
- سلسله همایشهای کارنامهٔ یکصد سال شعر زنان فارسی سرا، انجمن شاعران ایران، (از ۱۳۸۸) حاصل کار تا ۱۳۹۵ برگزاری ۳ همایش و ۳ مجموعهٔ ۲ جلدی است؛
- امکان سنجی ترجمهٔ شعر- با تاکید بر ترجمهٔ شعر معاصر فارسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی (از ۱۳۹۴).
داوریها
فاطمه راکعی از سال ۱۳۸۳ تاکنون در بخشهای مختلفی به داوری آثار پرداخته است. بخش عمدۀ این آثار در این دو حوزه بوده است:
الف- داوری مقالات
ب - داوری کتاب
همچنین او از سال ۱۳۷۷ تاکنون عضو هیئتداوران، کمیته ارزیابان مقالات و داور نهایی بسیاری از جشنوارهها و کنگرههای شعر و ادبیات بوده است.
تدریس
تدریس در سالهای متوالی (از ۱۳۵۷ تا کنون): دروس زبان عمومی و تخصصی در دانشکده الهیات دانشگاه تهران،دانشگاه الزهراءو پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
پایان نامههای دانشجویی
وی از سال ۱۳۸۶ استاد مشاور و راهنما در پایاننامههای متعدد بوده است.
برگزاری کارگاه
فاطمه راکعی از سال ۱۳۸۳ تاکنون، پیوسته کارگاههای متعدد در حوزهٔ شعر، چیستی شعر و ... برگزار میکند.
فعالیتهای مطبوعاتی
راکعی از همان اوایل انقلاب فعالیت فرهنگی خود را با جدیدت آغار کرد. و از اوایل دههٔ ۶۰ مجلات و فصلنامههای متعددی را راهاندازی کرد. از جمله فعالیتهای او از این قرار است:
راهاندازی مجلات
- «اعتصام» ارگان انجمنهای اسلامی ادارات و کارخانجات دولتی؛
- «والعصر»، ارگان انجمن اسلامی وزارت علوم و ارشاد اسلامی؛
- «اندیشه»، ارگان انجمن اسلامی مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی و ایران زنان (ویژه نامه زنان روزنامه ایران) در سال ۱۳۸۴- ۱۳۸۳.
مدیر مسئول و سردبیر فصلنامه
- «کوثر» (فصلنامه ادبیهنری زنان)
- «پگاه» (فصلنامه ادبیهنری زنان)
سردبیر وعضو هیئت تحریریه فصلنامه
«ندا» (ارگان جمعیت زنان جمهوری اسلامی ایران) در دههٔ ۶۰ و ۷۰
فعالیت های راکعی به اینها محدود نمیشود. او از سال۱۳۷۸ مسئول انتشارات انجمن شاعران ایران بود؛در سال۱۳۸۵ سایت جمعیت زنان مسلمان نواندیش ایران و از سال۱۳۸۶ سایت انجمن شاعران ایران را راه اندازی کرد.
همچنین او از سال۱۳۹۰ دبیر سایت انجمن شاعران ایران است.
حضور در جشنوارهٔ شعر فجر
فاطمه راکعی دو دوره در جشنوارهٔ شعر فجر حضور داشته است. سال۱۳۹۱ در هشتمین دوره جشنوارهٔ شعر فجر، از اعضای شورای سیاستگذاری این جشنواره بود و در سال۱۳۹۵ در یازدهمین دورهٔ جشنواره،از اعضای هیات علمی بود. [۱۷]
مصاحبهها
وی دهها مصاحبه در خارج و داخل کشور دربارهٔ موضوعات مختلف علمی، فرهنگی – هنری، اجتماعی – سیاسی، با مطبوعات، صداوسیما، صداوسیمای برونمرزی ایران و خبرگزاریها و رسانه های خارجی داشته است، که به لحاظ کثرت و تنوع موضوعات و رسانهها، از پرداختن به آنها خودداری میشود.[۱۸]
جوایز و افتخارات
بخشی از جوایز و لوح تقدیر که دریافت کرده از این قرار است:
- جوایز و لوح تقدیر با دستخط امام خمینی (ره) به هنرمندان متعهد کشور، به خاطر شعرهای مربوط به جنگ در اولین هفته دفاع مقدس (۱۳۶۹)
- از معاونت پژوهشی دانشگاه الزهراء به عنوان «یار پژوهش» (۱۳۷۰)
- از دانشگاه الزهراء به مجموعه شعر «سفر سوختن» (۱۳۷۱)
- لوح تقدیر سمپوزیوم شعر کوالالامپور (۱۹۹۲ میلادی)
- وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاون رئیس جمهور به خاطر تلاش در جهت تشویق و ترغیب جوانان به کتابخوانی و مسؤولیت نهادهای فرهنگی و هنری (۱۳۷۲)
- مرکز نشر آثار حضرت امام خمینی(ره) به خاطر تقدیم شعرهایی به ساحت امام (ره) (۱۳۸۰)
- وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به خاطر تلاشهای فرهنگی و ادبی (۱۳۸۳)
- بنیاد آفرینشهای هنری نیاوران، در تقدیر از بانوان هنرمند، تابستان ۱۳۸۵(به مناسبت روز زن)
- معاونت هنری شهرداری تهران با عنوان تقدیر از «سرایندگان بانوی آفتاب»، بنیاد نویسندگان و هنرمندان، معاونت هنری سازمان فرهنگیهنری شهرداری تهران، همزمان با ایام وفات حضرت زهرا (س) (۱۳۸۵)
- همایش پرتو مهر محمد(ص) در شعر امروز پارسی، معاونت فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال (۱۳۸۵)
- پژوهشکدۀ امام خمینی(ره) به مجموعه شعر «دیروز با ما کسی بود» بهعنوان اثر برتر (۱۳۸۶)
- «شب شعر سی سال انقلاب»، دانشگاه صنعتی شریف (۱۳۸۶)
- شاعر برگزیده در دوّمین جشنواره بینالمللی شعر فجر در بخش شعر امام و انقلاب (۱۳۸۶)
- شاعر پیشکسوت انقلاب در سومین جشنواره بینالمللی شعر فجر (۱۳۸۷)
- مؤسسه اکو و معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در برنامهٔرونمایی از ۳۰ کتاب دوزبانه (۱۳۹۵)
- انجمن شاعران ایران در برنامهٔرونمایی از ۳۰ کتاب دوزبانه (۱۳۹۵)
- معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (۱۳۹۵)
- انجمن شاعران ایران (۱۳۹۵)
- انجمن اسلامی و کانون شعر ادب دانشگاه علوم پزشکی لرستان (۱۳۹۵)
- دریافت گواهینامهٔ هنری نشان درجهٔ یک هنری (۱۳۹۵)[۱۹]
منبعشناسی
مقالهٔ «بررسی سیر انواع مرثیه در شعرهای فاطمه راکعی» که در «دومین کنگره ملی پژوهش های کاربردی علوم انسانی اسلامی» به قلم «لیلی کاید عباس» - فوق لیسانس رشته ادبیات و زبان فارسی، در سال ۱۳۹۴ به چاپ رسیده استبه بررسی آثار او پرداخته است.
در مقدمه این مقاله آمده است:
«این مقاله در جهت بررسی و شناخت مرثیهسرایی در سرودههای شاعر معاصر و متعهد انقلاب اسلامی، فاطمه راکعی انجام پذیرفته است. به همین منظور ابتدا دفترهای شعر وی مورد بررسی و مطالعه قرار گفت و سپس تمام شعرهای مرثیهای آنان استخراج گردید، پس از زندگینامهٔ شاعر به طبقهبندی کردن انواع مراثی موجود در اشعار وی پرداخته شد و سپس برجسته ترین و بارزترین جنبه های هنری و ادبی، همراه با تصاویر و زیبایی های شعری در آن مراثی بررسی و تحلیل شد. با توجه به کنکاش و ارزیابی های انجام شده در این پژوهش درخواهیم یافت که فاطمه راکعی همانند سایر شاعران دورههای قدیم به مرثیهسرایی و کاربرد انواع آن در شعرهای خود اهتمام ورزیده و علاقۀ خود را به این نوع سرایش در حد بسیار مطلوبی در سرودههای معاصر و کلاسیک نشان داده است. [۲۰]
در کتاب ادبيات فارسی سال سوم دبیرستان؛ شعری از فاطمه راکعی به عنوان شاعر انقلاب به چاپ رسیده است.
بررسی چند اثر
در اشعار راکعی بدون تحشیه و تاریخ نمیتوان حادثه را دریافت؛ زیرا حادثه در ذهن وی از آغاز رنگ عاطفه و تغزل میگیرد. در این شعر پرگریه که درپی زدن هواپیمای مسافربری توسط ناوگان جنگی آمریکا سروده شده، شاعر آسمان را غرق گلهای پرپر میبیند:
- زمین دیده در خواب یک آسمان گل
- چگونه بر این خواب زیبا نگریم
- چگونه به تعبیر این خواب رنگین
- صمیمانه در مرگ گل ها نگریم
- شده آسمان غرق گل های پرپر
- چرا این چنین ناشکیبا نگریم
- چرا زیر بارانی از آتش و گل
- دلم را در آغوش دریا نگریم؟» (سفر سوختن، ص ۸۹ )
- دفاع از خاک و هویت؟ یا عشق و اندیشه؟
دفاع مقدس در شعر «راکعی»، بیش از هر آنچه بتوان گفت، دفاع از چیزی است که وی آن را «عشق» میداند:
- هلا، حصار ز خون گرد عشق میگیریم
- به پاسداری او فوج فوج میمیریم
- قسم به خون خدا عشق زنده میماند
- ببین گلوی بریده به شوق میخواند (سفر سوختن، ص ۴۱ - ۴۴)
دشمن در شعر «فاطمه راکعی»، دشمن عشق است:
- دیدی آن دشمن دیرینهٔ عشق
- فتنه در محفل ما کرد به پا
- خون مستان به سیه کاری ریخت
- حرمت عشق نیاورد به جا (سفر سوختن، ص ۲۹)
عشق در شعر راکعی، عقلی سرخ است و سخت با اندیشه و آگاهی پیوسته است:
- تو را ز عشق چرا ای حکیم پرهیز است؟
- بیا که عشق بود منتهای اندیشه
- میان عقل و جنون عاشقانه پیوندی است
- ببین به جاده ی خون جای پای اندیشه
- ز دشت های پر از لاله می وزد دیری است
- نسیم هوش بر جان فزای اندیشه
- بخوان حدیث شهیدان که بر صحیفهٔ عشق
- نوشتهاند به خون ماجرای اندیشه (سفر سوختن، ص ۴۴- ۴۵)
راکعی گرچه حوادث خونین آن روزها را به تصویر میکشد؛ اما در وصف مدرسهٔ دخترانهٔ بمباران شده، همچنان در جستوجوی عشق و زیبایی، از مرگ سرخ زیبا و جوشش لالهها سخن میگوید:
- هنوز خنده نیفسرده روی لب هاشان
- به مرگ ظعنه زند مرگ سرخ زیباشان
- به انعکاس شفق در سپیده می مانند
- به یاس های به خون آرمیده می مانند...
- میان بستر خون نسل لاله جوشان باد
- زمان به کام عطش ناک عشق نوشان باد» (سفر سوختن، ص ۶۱- ۶۲) [۱]
وبلاگ ناخنکی به زندگی
در وبلاگ ناخنکی به زندگی درباره آرا و اندیشه ها و اشعار فاطمه راکعی مقالات متقددی نوشته شده است. این وبلاگ به نام خود فاطمه راکعی است و سال های ۱۳۹۱تا ۱۳۹۲ پیوسته مطالبی در این وبلاگ به روز شده است.
آفتاب حضور[۲۱]
| به شهر شبزدگان، همچو آرزویی دور | امام آینهها آمد از کرانهٔ نور | |
| رسید عاصی و عاشق، پر از عطوفت و خشم | چو روح صاعقه از اوج قلههای غرور | |
| ستارهها همه فریاد نور سر دادند | غریو شوق برآمد ز چشمههای بلور | |
| خوشا به آینههایی که صادقانه شکست | غرور کاذبشان زآنهمه تجلی نور | |
| به چشمخانهٔ او ازدحام آینههاست | چو خیل ذره که دارد در آفتاب حضور | |
| بگو چه کرد قیامت به برکههای خموش | بگو چه گفت نگاهت به صخرههای صبور | |
| کز آن به ولوله برخاست موجهای قیام | وز این به غلغله جوشید چشمههای شعور | |
| تو آرزوی محالی که ممکن آمده است | مگر تو «روح خدا» یی که کرده است ظهور! |
پانویس
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ «یک نبرد و دو نگاه شاعرانه».
- ↑ «فاطمه راكعی از شعر بانوان پس از انقلاب اسلامی میگوید».
- ↑ «سخنی از شعر بانوان».
- ↑ «واکنش راکعی به مراسم روز زن».
- ↑ «خاطرهٔ راکعی از صفارزاده».
- ↑ «آبادان جای راکعیها نیست».
- ↑ «آشنایی مختصر با زندگینامه راکعی».
- ↑ «شناخت چند شاعر و نویسنده برجستهٔ زن».
- ↑ «بزرگداشت فاطمه راکعی».
- ↑ «راکعی از سبک خودش میگوید».
- ↑ سایت یلدا www.yaldanetwork.org
- ↑ سایت شبکه اطلاعرسانی http://www.dana.ir/news
- ↑ پایگاه اطلاع رسانی شهر کتاب .
- ↑ ونارجی، مژگان. سبک شناسی شعر شاعران زن از پیروزی انقلاب اسلامی تا دوران دفاع مقدس (طاهره صفارزاده، سپیده کاشانی، فاطمه راکعی). وزارت علوم، تحقیقات، و فناوری، دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، پایاننامه مقطع کارشناسی ارشد، ۱۳۹۲.
- ↑ کاید عباسی، لیلی. «بررسی سیر انواع مرثیه در شعرهای فاطمه راکعی». دومین کنگرهٔ ملی پژوهشهای کاربردی علوم انسانی، ۲۰ اسفند ۱۳۹۴.
- ↑ پژوهشکدۀ زبانشناسی .
- ↑ «[جشنواره شعر فجر». بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان، ۱۳۹۵. بازبینیشده در ۸ خرداد ۱۳۹۸.
- ↑ دانشنامه زبانشناسی http://www.ihcs.ac.ir
- ↑ سایت پژوهشکده زبانشناسی http://www.ihcs.ac.ir
- ↑ بررسی سیر انواع مرثیه در شعرهای فاطمه راکعی، سایت مرجع دانش.
- ↑ سایت ناخنکی به زندگی.
منابع
- کاید عباسی، لیلی. «بررسی سیر انواع مرثیه در شعرهای فاطمه راکعی». دومین کنگرهٔ ملی پژوهشهای کاربردی علوم انسانی، ۲۰ اسفند ۱۳۹۴.
- ونارجی، مژگان. سبک شناسی شعر شاعران زن از پیروزی انقلاب اسلامی تا دوران دفاع مقدس (طاهره صفارزاده، سپیده کاشانی، فاطمه راکعی). وزارت علوم، تحقیقات، و فناوری، دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، پایاننامه مقطع کارشناسی ارشد، ۱۳۹۲.
پیوند به بیرون
- «یادبود انجمن شاعران ایران». ایبنا، ۲۳بهمن۱۳۹۵. بازبینیشده در ۶بهمن۱۳۹۷.
- «یک نبرد و دو نگاه شاعرانه». پایگاه اطلاعرسانی حوزه، شهریور ۱۳۹۲. بازبینیشده در ۸ خرداد ۱۳۹۸.
- «فاطمه راكعی از شعر بانوان پس از انقلاب اسلامی میگوید». ناختکی به زندگی راکعی، ۲۶بهمن۱۳۹۲. بازبینیشده در ۸بهمن۱۳۹۷.
- «سخنی از شعر بانوان». دیدار برگرفته از «آرمان»، ۱۴آذر۱۳۹۷. بازبینیشده در ۱۰بهمن۱۳۹۸.
- «واکنش راکعی به مراسم روز زن». خبرآنلاین، ۱۶اسفند۱۳۹۶.
- «آبادان جای راکعیها نیست». سایت فیدوس، ۹آبان۱۳۹۳. بازبینیشده در ۱۰بهمن۱۳۹۷.
- «خاطرهٔ راکعی از صفارزاده». روزنامه اطلاعات، ۲۹مهر۱۳۹۳. بازبینیشده در ۱۰بهمن۱۳۹۷.
- «آشنایی مختصر با زندگینامه راکعی». دانشچی. بازبینیشده در ۱۰بهمن۱۳۹۷.
- «زندگی و آثار چند شاعر و نویسنده برجسته زن». زبان و ادبیات فارسی متوسطه خراسان رضوی، ۲۴اردیبهشت۱۳۹۱. بازبینیشده در ۳۰بهمن۱۳۹۷.
- «شناخت چند شاعر و نویسنده برجستهٔ زن». وبلاگ زبان و ادبیات خراسان رضوی، ۲۴اردیبهشت۱۳۹۱. بازبینیشده در ۹بهمن۱۳۹۷.
- «بزرگداشت فاطمه راکعی». روزنامه ایران، ۲۶تیر۱۳۹۵. بازبینیشده در ۱۰بهمن۱۳۹۷.
- «راکعی از سبک خودش میگوید». وبلاگ راکعی، ۱اسفند۱۳۹۲. بازبینیشده در ۱۰بهمن۱۳۹۷.
- ایرنا استان تهران
- «گذری بر زندگی و آثار فاطمه راکعی». دانشچی. بازبینیشده در ۲۶ژانویه۲۰۱۹(۶بهمن۱۳۹۷).
- «اعطای نشان درجه یک هنری به دکتر فاطمه راکعی». پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. بازبینیشده در ۳۰ بهمن ۱۳۹۷.
- «بانوی شاعری که در آبادان مورد عتاب قرار گرفت کیست؟». فیدوس. بازبینیشده در ۸ خرداد ۱۳۹۸(۹ آبان ۱۳۹۳).
- «جشنواره شعر فجر». بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان، ۱۳۹۵. بازبینیشده در ۸ خرداد ۱۳۹۸.