یکی بود و یکی نبود - تاریخچهٔ نسخه‌ها

بهار در ‏۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۰۳:۲۸

2019-05-19T03:28:19Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۰۶:۵۸
خط ۲۶:		خط ۲۶:

	'''یک بود و یکی نبود''' از نظرگاه نویسندگان و منتقدان ادبی، اتفاق بزرگی در نثر فارسی معاصر به‌شمار می‌رود. بهترین اثر سید [[محمدعلی جمال‌زاده]] و نخستین مجموعه‌داستان کوتاه فارسی به سبک جدید است. این کتاب را سرآغاز سبک واقع‌گرایی در ادبیات معاصر فارسی می‌دانند. نثر فارسی با این مجموعه‌داستان قدم در دنیای جدید می‌گذارد و عرصه جدیدی به‌نام داستان‌نویسی کوتاه را تجربه می‌کند.		'''یک بود و یکی نبود''' از نظرگاه نویسندگان و منتقدان ادبی، اتفاق بزرگی در نثر فارسی معاصر به‌شمار می‌رود. بهترین اثر سید [[محمدعلی جمال‌زاده]] و نخستین مجموعه‌داستان کوتاه فارسی به سبک جدید است. این کتاب را سرآغاز سبک واقع‌گرایی در ادبیات معاصر فارسی می‌دانند. نثر فارسی با این مجموعه‌داستان قدم در دنیای جدید می‌گذارد و عرصه جدیدی به‌نام داستان‌نویسی کوتاه را تجربه می‌کند.
			[[پرونده:ایرج افشار و محمدعلی جمالزاده.jpg\|220px\|thumb\|بندانگشتی\|چپ\|ایرج افشار، محمدعلی جمال‌زاده و محمدابراهیم باستانی‌پاریزی]]
			[[پرونده:یکی بود و یکی نبود..jpg\|220px\|thumb\|بندانگشتی\|چپ\| '''یکی بود و یکی نبود''']]
			[[پرونده:ترو خشک.jpg\|220px\|thumb\|بندانگشتی\|چپ\| '''عبارتی از داستان فارسی شکر است''']]



	~~==برای کسانی که کتاب را نخوانده‌اند==~~
	===آغاز با یک داستانک جذّاب دربارهٔ کتاب===		===آغاز با یک داستانک جذّاب دربارهٔ کتاب===
	====یکی بود و یکی نبود را سوزاندن====		====یکی بود و یکی نبود را سوزاندن====

بهار در ‏۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۰۱:۰۱

2019-05-12T01:01:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۰۴:۳۱
خط ۲۳۶:		خط ۲۳۶:
	[[پرونده:فارسی شکر است.jpg\|220px\|thumb\|بندانگشتی\|وسط\|<center>''فارسی شکر است''</center>]]		[[پرونده:فارسی شکر است.jpg\|220px\|thumb\|بندانگشتی\|وسط\|<center>''فارسی شکر است''</center>]]
	[[پرونده:رجل سیاسی.jpg\|240px\|thumb\|بندانگشتی\|چپ\|<center>''رجل سیاسی''</center>]]		[[پرونده:رجل سیاسی.jpg\|240px\|thumb\|بندانگشتی\|چپ\|<center>''رجل سیاسی''</center>]]

	===طرحی از یکی از صحنه‌های کتاب===		===طرحی از یکی از صحنه‌های کتاب===
	==جستارهای وابسته==		==جستارهای وابسته==

بهار در ‏۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۰۰:۵۸

2019-05-12T00:58:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۰۴:۲۸
خط ۱۹۳:		خط ۱۹۳:
	آثار و نوشته‌های جمال‌زاده سرمشق و الگویی برای نویسندگان پس از او شد.[[صادق هدایت]]، [[بزرگ علوی]]،‌ [[صادق چوبک]]، [[جلال آل‌احمد]] و ... تحت‌تأثیر او بودند و در خلق آثار وسیع خود همان شیوه را در پیش گرفتند... <ref name=''مکتب جمال‌زاده''/> به‌عقیده کاتوزیان، هدایت در نگارش داستان کوتاه ''المُحلل'' از داستان دردِدل ملاقربانعلی تاثیر پذیرفته بود. <ref name=''هدایت''>{{پک\|کاتوزیان\|۱۳۸۲\|ک=جمال‌زاده و جمال‌زاده‌شناسی\|ص=۲۱۹}}</ref>		آثار و نوشته‌های جمال‌زاده سرمشق و الگویی برای نویسندگان پس از او شد.[[صادق هدایت]]، [[بزرگ علوی]]،‌ [[صادق چوبک]]، [[جلال آل‌احمد]] و ... تحت‌تأثیر او بودند و در خلق آثار وسیع خود همان شیوه را در پیش گرفتند... <ref name=''مکتب جمال‌زاده''/> به‌عقیده کاتوزیان، هدایت در نگارش داستان کوتاه ''المُحلل'' از داستان دردِدل ملاقربانعلی تاثیر پذیرفته بود. <ref name=''هدایت''>{{پک\|کاتوزیان\|۱۳۸۲\|ک=جمال‌زاده و جمال‌زاده‌شناسی\|ص=۲۱۹}}</ref>
	===جمله‌های ماندگار کتاب===		===جمله‌های ماندگار کتاب===
	~~چند نمونه~~ از ~~جملات~~ داستان‌ها از نظر گذرانده می‌شود:		نمونه‌ای از داستان‌ها از نظر گذرانده می‌شود:
	====فارسی شکر است====		====فارسی شکر است====
	هیچ جای دنیا تروخشک را مثل ایران با هم نمی‌سوزانند. پس از پنج‌سال دربدری و خون‌جگری هنوز جشمم از بالای صفحهٔ کشتی به خاک ایران نیفتاده بود هک آواز گیلکی کرجی بان‌های انزلی بگوشم رسید که «بالام‌جان، بالام‌جان» خوانان مثل مورچه‌هایی که دور ملخ مرده‌ای را بگیرند دور کشتی را گرفته و بلای جان مسافران شدند... ص(۱۸) رمضان از شنیدن این‌ حرف مثل اینکه خیال کرده باشد من هم یک چیزیم می‌شود نگاهی به من انداخت و قاه‌قاه بنای خنده را گذاشته و گفت: «ترا به حضرت عباس آقا دیگر شما مرا دست نیاندازید. اگر این‌ها ایرانی بودند چرا از این زبان‌ها حرف می‌زنند که یک کلمه‌اش شبیه به زبان آدم نیست؟ گفتم: «رمضان این هم که این‌ها حرف می‌زنند فارسی است منتهی...» ... ص(۲۹).		هیچ جای دنیا تروخشک را مثل ایران با هم نمی‌سوزانند. پس از پنج‌سال دربدری و خون‌جگری هنوز جشمم از بالای صفحهٔ کشتی به خاک ایران نیفتاده بود هک آواز گیلکی کرجی بان‌های انزلی بگوشم رسید که «بالام‌جان، بالام‌جان» خوانان مثل مورچه‌هایی که دور ملخ مرده‌ای را بگیرند دور کشتی را گرفته و بلای جان مسافران شدند... ص(۱۸) رمضان از شنیدن این‌ حرف مثل اینکه خیال کرده باشد من هم یک چیزیم می‌شود نگاهی به من انداخت و قاه‌قاه بنای خنده را گذاشته و گفت: «ترا به حضرت عباس آقا دیگر شما مرا دست نیاندازید. اگر این‌ها ایرانی بودند چرا از این زبان‌ها حرف می‌زنند که یک کلمه‌اش شبیه به زبان آدم نیست؟ گفتم: «رمضان این هم که این‌ها حرف می‌زنند فارسی است منتهی...» ... ص(۲۹).
خط ۲۳۳:		خط ۲۳۳:
	==نوا، نما و نگاه==		==نوا، نما و نگاه==
	===تصویر از صفحات کتاب===		===تصویر از صفحات کتاب===
			[[پرونده:دیباچه.jpg\|220px\|thumb\|بندانگشتی\|راست\|<center>''دیباچه یکی بود و یکی نبود {{سخ}} [[مانیفست ادبیات جدید فارسی]]''</center>]]
			[[پرونده:فارسی شکر است.jpg\|220px\|thumb\|بندانگشتی\|وسط\|<center>''فارسی شکر است''</center>]]
			[[پرونده:رجل سیاسی.jpg\|240px\|thumb\|بندانگشتی\|چپ\|<center>''رجل سیاسی''</center>]]
	===طرحی از یکی از صحنه‌های کتاب===		===طرحی از یکی از صحنه‌های کتاب===
	==جستارهای وابسته==		==جستارهای وابسته==
خط ۲۳۹:		خط ۲۴۲:

	==منابع==		==منابع==
	#{{یادکرد کتاب \| نام خانوادگی =جمال‌زاده\| نام =محمدعلی \| پیوند نویسنده = محمدعلی جمال‌زاده\| عنوان =یکی بود و یکی نبود\| ترجمه = \| جلد =۵ \| سال = ۱۳۲۰\| ناشر = پروین\|مکان = \| شابک =\| صفحه = \| پیوند = \| تاریخ بازبینی =}}		#{{یادکرد کتاب \| نام خانوادگی =جمال‌زاده\| نام =محمدعلی \| پیوند نویسنده = محمدعلی جمال‌زاده\| عنوان =یکی بود و یکی نبود\| ترجمه = \| جلد = \| سال = ۱۳۲۰\| ناشر = پروین\|مکان = \| شابک =\| صفحه = \| پیوند = \| تاریخ بازبینی =}}
	#{{یادکرد کتاب \| نام خانوادگی =میرانصاری\| نام =علی \| پیوند نویسنده =علی میرانصاری \| عنوان =مشاهیر ادب معاصر ایران \| ترجمه = \| جلد =۵ \| سال = ۱۳۸۲\| ناشر = سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران\|مکان = \| شابک =\| صفحه = \| پیوند = \| تاریخ بازبینی =}}		#{{یادکرد کتاب \| نام خانوادگی =میرانصاری\| نام =علی \| پیوند نویسنده =علی میرانصاری \| عنوان =مشاهیر ادب معاصر ایران \| ترجمه = \| جلد =۵ \| سال = ۱۳۸۲\| ناشر = سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران\|مکان = \| شابک =\| صفحه = \| پیوند = \| تاریخ بازبینی =}}
	# {{یادکرد کتاب \| نام خانوادگی =قزوینی\| نام =محمد \| پیوند نویسنده =محمد قزوینی \| عنوان =بیست‌مقاله قزوینی \| ترجمه = \| جلد =۱ \| سال = ۱۳۳۲\| ناشر = کتاب‌فروشی ابن‌سینا و کتاب‌فروشی ادب \|مکان = \| شابک =\| صفحه = \| پیوند = \| تاریخ بازبینی =}}		# {{یادکرد کتاب \| نام خانوادگی =قزوینی\| نام =محمد \| پیوند نویسنده =محمد قزوینی \| عنوان =بیست‌مقاله قزوینی \| ترجمه = \| جلد =۱ \| سال = ۱۳۳۲\| ناشر = کتاب‌فروشی ابن‌سینا و کتاب‌فروشی ادب \|مکان = \| شابک =\| صفحه = \| پیوند = \| تاریخ بازبینی =}}

بهار در ‏۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۰۰:۳۴

2019-05-12T00:34:03Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۰۴:۰۴
خط ۴۳:		خط ۴۳:
	داستان ''رجل سیاسی'' روایت مردی عامه و ساده به نام جعفر حلاج است که به اصرار زنش وارد عالم سیاست می شود. روزی در یکی از اجتماعات مردمی با صدای بلند صبحت‌ می‌کند و با جمعی از عوام بازار به سوی مجلس می‌رود. او از طرف مردمی که سواد چندانی نداشتند و از مناسبات سياسی چیزی نمی‌دانستند، به عنوان نماینده انتخاب می‌شود. در این داستان بسیاری از زشتی‌های عالم سیاست نمایانده شده است. در ادامه این داستان، پادوی سیاسی یکی از نمایندگان مجلس به حلاج رشوه می‌دهد. حلاج برای خودنمایی در ظاهر آن را رد می‌کند اما در خفا رشوه را می‌گیرد.		داستان ''رجل سیاسی'' روایت مردی عامه و ساده به نام جعفر حلاج است که به اصرار زنش وارد عالم سیاست می شود. روزی در یکی از اجتماعات مردمی با صدای بلند صبحت‌ می‌کند و با جمعی از عوام بازار به سوی مجلس می‌رود. او از طرف مردمی که سواد چندانی نداشتند و از مناسبات سياسی چیزی نمی‌دانستند، به عنوان نماینده انتخاب می‌شود. در این داستان بسیاری از زشتی‌های عالم سیاست نمایانده شده است. در ادامه این داستان، پادوی سیاسی یکی از نمایندگان مجلس به حلاج رشوه می‌دهد. حلاج برای خودنمایی در ظاهر آن را رد می‌کند اما در خفا رشوه را می‌گیرد.
	====دوستی خاله‌خرسه====		====دوستی خاله‌خرسه====
	داستان مربوط به ایامی است که نیروهای روس در شمال غربی ایران حضور دارند. روای داستان به همراه چند نفر برای دیدن ~~خانواده‌اش~~ به کرمانشاه می‌رود. یکی از همسفرانش حبیب‌الله نام دارد. شاگرد قهوه‌چی خوش‌مشرب و خون‌گرمی که جان یک قزاق روس مجروح را نجات می‌دهد. در نزدیکی کنگاور قزاق‌ها بیرون می‌آیند و رفیق‌شان را تحویل می‌گیرند. آنها با توطئه حبیب‌الله را از گاری پیاده می‌کنند و می‌کشند؛ تنها به خاطر پول‌هایش.		داستان مربوط به ایامی است که نیروهای روس در شمال غربی ایران حضور دارند. روای داستان به همراه چند نفر برای دیدن به امور بچه‌های برادر ارشدش به کرمانشاه می‌رود. یکی از همسفرانش حبیب‌الله نام دارد. شاگرد قهوه‌چی خوش‌مشرب و خون‌گرمی که جان یک قزاق روس مجروح را نجات می‌دهد. در نزدیکی کنگاور قزاق‌ها بیرون می‌آیند و رفیق‌شان را تحویل می‌گیرند. آنها با توطئه حبیب‌الله را از گاری پیاده می‌کنند و می‌کشند؛ تنها به خاطر پول‌هایش.
	====درد دل ملاقربانعلی====		====درد دل ملاقربانعلی====
	روایت مردی عامه است که سیر حوادث او را به سمت شغل روضه‌خوانی سوق می‌دهد. روضه‌خوانی که عاشق دختر همسایه می‌شود... پس از مرگ دختر، بر خواندن دعا بر بالینش حاضر می‌شود. اما با وسوسه شیطان روانداز را کنار می‌زند و تا می‌خواهد دختر را ببوسد گزمه‌ها سر می‌رسند و او را با کتک به زندان می‌برند.		روایت مردی عامه است که سیر حوادث او را به سمت شغل روضه‌خوانی سوق می‌دهد. روضه‌خوانی که عاشق دختر همسایه می‌شود... پس از مرگ دختر، بر خواندن دعا بر بالینش حاضر می‌شود. اما با وسوسه شیطان روانداز را کنار می‌زند و تا می‌خواهد دختر را ببوسد گزمه‌ها سر می‌رسند و او را با کتک به زندان می‌برند.
خط ۴۹:		خط ۴۹:
	ملاقربانعلی، نماینده جامعه روحانی‌نمای آن دوران است که بدون داشتن صلاحیت و شرایط لازم، به این کسوت درآمده است.		ملاقربانعلی، نماینده جامعه روحانی‌نمای آن دوران است که بدون داشتن صلاحیت و شرایط لازم، به این کسوت درآمده است.
	====بیله دیگ بیله چغندر====		====بیله دیگ بیله چغندر====
	راوی داستان یک ایرانی است که در فرنگستان با دلاکی فرنگی آشنا می‌شود که قبلا در ایران و با استفاده از اوضاع آشفته سیاسی کشور مستشار بوده و اکنون درباره خاطراتش از ایران برای راوی می‌گوید.		راوی داستان یک ایرانی است که در فرنگستان با دلاکی فرنگی آشنا می‌شود که قبلا در ایران و با استفاده از اوضاع آشفته سیاسی کشور مستشار چندین وزارتخانه مهم از جمله داخلی، خارجی، عدلیه و ...بوده و اکنون درباره خاطراتش از ایران برای راوی می‌گوید.

	دلاک فرنگی با هجو و نوعی طنز تلخی درباره ایران سخن می‌گوید. او به‌صراحت از برخی خصوصیات و صفات ایرانیان انتقاد می‌کند. اما هرجا سخنی از آداب و رسوم ملی یا ویژگی‌های فرهنگی و مذهبی آنان به میان می‌آید، برای کاستن از لبهٔ تیز انتقاداتش، از نوعی تجاهل‌العارف بهره می‌گیرد.<ref name=''داستان''/>		دلاک فرنگی با هجو و نوعی طنز تلخی درباره ایران سخن می‌گوید. او به‌صراحت از برخی خصوصیات و صفات ایرانیان انتقاد می‌کند. اما هرجا سخنی از آداب و رسوم ملی یا ویژگی‌های فرهنگی و مذهبی آنان به میان می‌آید، برای کاستن از لبهٔ تیز انتقاداتش، از نوعی تجاهل‌العارف بهره می‌گیرد.<ref name=''داستان''/>
خط ۶۰:		خط ۶۰:
	شهرت و آوازهٔ این اثر مرهون حق‌تقدمی است که جمال‌زاده در خلق داستان کوتاه داشته است. بسیاری از ادبا و نویسندگان ایرانی و خارجی جمال‌زاده را «عملدار سبک رئالیسم»<ref name=''علمدار''>{{پک\|میرانصاری\|۱۳۸۲\|ک=مشاهیر ادب معاصر ایران\|ص=۴۵۳}}</ref> و اثرش را «پیشقدم نثر فارسی مدرن»<ref name=''نثر فارسی''>{{پک\|میرانصاری\|۱۳۸۲\|ک=مشاهیر ادب معاصر ایران\|ص=۴۵۸}}</ref>		شهرت و آوازهٔ این اثر مرهون حق‌تقدمی است که جمال‌زاده در خلق داستان کوتاه داشته است. بسیاری از ادبا و نویسندگان ایرانی و خارجی جمال‌زاده را «عملدار سبک رئالیسم»<ref name=''علمدار''>{{پک\|میرانصاری\|۱۳۸۲\|ک=مشاهیر ادب معاصر ایران\|ص=۴۵۳}}</ref> و اثرش را «پیشقدم نثر فارسی مدرن»<ref name=''نثر فارسی''>{{پک\|میرانصاری\|۱۳۸۲\|ک=مشاهیر ادب معاصر ایران\|ص=۴۵۸}}</ref>
	می‌دانند.		می‌دانند.
	جمال‌زاده با [[یکی بود و یکی نبود]]، به‌عنوان یکی از «احیاگران نثر فارسی»<ref name=''جمال‌‌زاده''>{{پک\|کامشاد\|۱۳۷۶\|ک=پایه‌گذاران نثر جدید فارسی\|ص=۱۵۷}}</ref> مطرح شد. به‌عقیده بسیاری، او یک انقلابی است که با طرز نگارش جدید خود، جنبش ادبی جدید را در نثر فارسی به وجود‌ آورد. <ref name=''احیاگر نثرفارسی''>{{پک\|میرانصاری\|۱۳۸۲\|ک=مشاهیر ادب معاصر ایران\|ص=۴۵۲}}</ref>		جمال‌زاده با [[یکی بود و یکی نبود]]، به‌عنوان یکی از «احیاگران نثر فارسی»<ref name=''جمال‌‌زاده''>{{پک\|کامشاد\|۱۳۷۶\|ک=پایه‌گذاران نثر جدید فارسی\|ص=۱۵۷}}</ref> مطرح شد. به‌عقیده بسیاری، او یک انقلابی است که با طرز نگارش جدید خود، جنبش ادبی جدید را در نثر فارسی به وجود‌ آورد. <ref name=''احیاگر نثرفارسی''>{{پک\|میرانصاری\|۱۳۸۲\|ک=مشاهیر ادب معاصر ایران\|ص=۴۵۲}}</ref>
			===تقدیم‌به===
			جمال‌زاده این اثر را به همسرش ژزی خانم و دوست «جوان‌مرگش» میرزا حسین‌خان حکیم تقدیم کرده است. <ref name=''تقدیم‌به''>{{پک\|جمال‌زاده\|۱۳۲۰\|ک=یکی بود و یکی نبود\|ص=}}</ref>

	===چرا باید این کتاب را خواند===		===چرا باید این کتاب را خواند===
	خواندن این کتاب به عنوان سرآغاز داستان‌نویسی جدید فارسی از ابعاد مختلفی حائز اهمیت است.		خواندن این کتاب به عنوان سرآغاز داستان‌نویسی جدید فارسی از ابعاد مختلفی حائز اهمیت است.
خط ۱۹۰:		خط ۱۹۳:
	آثار و نوشته‌های جمال‌زاده سرمشق و الگویی برای نویسندگان پس از او شد.[[صادق هدایت]]، [[بزرگ علوی]]،‌ [[صادق چوبک]]، [[جلال آل‌احمد]] و ... تحت‌تأثیر او بودند و در خلق آثار وسیع خود همان شیوه را در پیش گرفتند... <ref name=''مکتب جمال‌زاده''/> به‌عقیده کاتوزیان، هدایت در نگارش داستان کوتاه ''المُحلل'' از داستان دردِدل ملاقربانعلی تاثیر پذیرفته بود. <ref name=''هدایت''>{{پک\|کاتوزیان\|۱۳۸۲\|ک=جمال‌زاده و جمال‌زاده‌شناسی\|ص=۲۱۹}}</ref>		آثار و نوشته‌های جمال‌زاده سرمشق و الگویی برای نویسندگان پس از او شد.[[صادق هدایت]]، [[بزرگ علوی]]،‌ [[صادق چوبک]]، [[جلال آل‌احمد]] و ... تحت‌تأثیر او بودند و در خلق آثار وسیع خود همان شیوه را در پیش گرفتند... <ref name=''مکتب جمال‌زاده''/> به‌عقیده کاتوزیان، هدایت در نگارش داستان کوتاه ''المُحلل'' از داستان دردِدل ملاقربانعلی تاثیر پذیرفته بود. <ref name=''هدایت''>{{پک\|کاتوزیان\|۱۳۸۲\|ک=جمال‌زاده و جمال‌زاده‌شناسی\|ص=۲۱۹}}</ref>
	===جمله‌های ماندگار کتاب===		===جمله‌های ماندگار کتاب===
			چند نمونه از جملات داستان‌ها از نظر گذرانده می‌شود:
			====فارسی شکر است====
			هیچ جای دنیا تروخشک را مثل ایران با هم نمی‌سوزانند. پس از پنج‌سال دربدری و خون‌جگری هنوز جشمم از بالای صفحهٔ کشتی به خاک ایران نیفتاده بود هک آواز گیلکی کرجی بان‌های انزلی بگوشم رسید که «بالام‌جان، بالام‌جان» خوانان مثل مورچه‌هایی که دور ملخ مرده‌ای را بگیرند دور کشتی را گرفته و بلای جان مسافران شدند... ص(۱۸) رمضان از شنیدن این‌ حرف مثل اینکه خیال کرده باشد من هم یک چیزیم می‌شود نگاهی به من انداخت و قاه‌قاه بنای خنده را گذاشته و گفت: «ترا به حضرت عباس آقا دیگر شما مرا دست نیاندازید. اگر این‌ها ایرانی بودند چرا از این زبان‌ها حرف می‌زنند که یک کلمه‌اش شبیه به زبان آدم نیست؟ گفتم: «رمضان این هم که این‌ها حرف می‌زنند فارسی است منتهی...» ... ص(۲۹).
			====رجل سیاسی====
			... کلمهٔ‌ «جلسه» تا آن وقت بگوشم نخورده بود و در جواب معطل ماندم. حاج علی رند بود و مطلب دستگیرش شد و گفت حق داری نفهمی چون همانطور که زرگرها معروف است زبان زرگری دارند سیاسیون می‌گویند «دیگر کی جلسه خواهیم داشت»... ص (۴۰).
			====دوستی خاله‌خرسه====
			حالتم سخت پریشان و درهم بود. خون مانند دیگ برنج‌کوبی در شقیقه‌ام می‌زد. کله‌ام نزدیک بود بترکد. بغض بیخ خِرم را گرفته و داشتم خفه‌ می‌شدم. از خود بیخود پلکان را گرفته و رفتم روی پشت‌بام گاری خانه و در گوشه‌ای که مشرف بر میدان‌گاه کنگاور بود بر رفه‌ای تکیه داده و اشکم جاری شد... ص(۶۵) ناگهان دیدم چند نفر قزاق پیدا شدند که حبیب‌الله را با سر برهنه و زلفان پریشان و بازوان از عقب‌ بسته در میان گرفته و به طرف تپه‌ای که نزدیک قصبهٔ کنگاور واقع است روان بودند. من دیگر حالتم را نفهمیدم و همین‌قدر می‌دانم طولی نکشید که صدای شلیکی بلند شد و زود خاموش شد. ص (۶۶).
			====دردودلِ ملاقربانعلی====
			درست یادم است که هفته سوم بود که یک روضهٔ‌عروسی قاسم خوبی تازگی یاد گرفته بودم چرب و نرم خواندم و برای آمرزش اموات و برآورده شدن حاجات و آستان‌بوسی عتبات عالیات دعائی خواندم و پس از صرف چای و قلیان می‌خواستم از خانه بیرون بروم که پشت‌سرم یک صدای لطیفی که یک‌مرتبه نمی‌دانم چطور لرزه بر اندامم انداخت گفت: «آقا شیخ!» ص (۷۲)
			====بیله دیگ بیله جغندر====
			دهنم از تعجب مانند دهنهٔ خزانهٔ حمام باز ماند. چشم‌هایم مثل شیشه‌های گنبدهای طاق حمام گرد شد. گفتم: «مستشار بودی؟» گفت: «بله مستشار بودم چرا نباشم؟» گفتم: «مستشار چه بودی؟» گفت: «مستشار وزارت داخله و خارجه و مالیه و عدلیه و جنگ و معارف و اوقاف و فواید عامه و پست‌وتلگراف و گمرک و تجارت و غیره و غیره!»... ص (۸۵)... گفت: «من اگرچه هجده‌ماه بیش در ایران نبوده‌ام ولی همین‌قدر دستگیرم شد که سرتاسر ایران مثل کارناوالی است که هر کس به هر لباسی بخواهد می‌تواند دربیاید و کسی را بر او بحثی نیست» ص (۸۶).
			====ویلان‌الدوله====
			ویلان‌الدوله از آن گیاه‌هایی است که فقط در خاک ایران سبز می‌شود و میوه‌ای بار می‌آورد که «نخود همه آش» می‌نامند... والله چیزی نمانده یخه‌اش را از دست این مردم پُر رو جِر بدهد. آخر این‌هم زندگی شد که انسان هر شب خدا خانهٔ غیر، کَپهٔ مرگ بگذارد! آخ بر پدر این مردم لعنت! ص (۱۰۱).



	===منبع‌شناسی (پایان‌نامه و مقاله نوشته شده دربارهٔ کتاب)===		===منبع‌شناسی (پایان‌نامه و مقاله نوشته شده دربارهٔ کتاب)===
	نخستین نقدها و بررسی آثار داستانی جمال‌زاده از سال ۱۳۲۵ - ۱۳۲۶ آغاز شد. بیش از ۱۰ پایان نامه به بررسی و نقد ''یکی بود و یکی نبود'' به لحاظ جامعه‌شناختی، سبک‌شناسی، تجزیه و تحلیل گفتمانی و ... پرداخته است.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی = https://ganj.irandoc.ac.ir//#/search?basicscope=2&keywords=%DB%8C%DA%A9%DB%8C%20%D8%A8%D9%88%D8%AF%20%D9%88%20%DB%8C%DA%A9%DB%8C%20%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF&sort_by=1&fulltext_status=1&results_per_page=1&year_from=0&year_to=1398&page=1\|عنوان = پایان‌نامه‌ درباره یکی بود و یکی نبود\|ناشر = ایرانداک\|تاریخ انتشار = \|تاریخ بازدید =}}</ref>		نخستین نقدها و بررسی آثار داستانی جمال‌زاده از سال ۱۳۲۵ - ۱۳۲۶ آغاز شد. بیش از ۱۰ پایان نامه به بررسی و نقد ''یکی بود و یکی نبود'' به لحاظ جامعه‌شناختی، سبک‌شناسی، تجزیه و تحلیل گفتمانی و ... پرداخته است.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی = https://ganj.irandoc.ac.ir//#/search?basicscope=2&keywords=%DB%8C%DA%A9%DB%8C%20%D8%A8%D9%88%D8%AF%20%D9%88%20%DB%8C%DA%A9%DB%8C%20%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF&sort_by=1&fulltext_status=1&results_per_page=1&year_from=0&year_to=1398&page=1\|عنوان = پایان‌نامه‌ درباره یکی بود و یکی نبود\|ناشر = ایرانداک\|تاریخ انتشار = \|تاریخ بازدید =}}</ref>
خط ۲۲۰:		خط ۲۳۹:

	==منابع==		==منابع==
			#{{یادکرد کتاب \| نام خانوادگی =جمال‌زاده\| نام =محمدعلی \| پیوند نویسنده = محمدعلی جمال‌زاده\| عنوان =یکی بود و یکی نبود\| ترجمه = \| جلد =۵ \| سال = ۱۳۲۰\| ناشر = پروین\|مکان = \| شابک =\| صفحه = \| پیوند = \| تاریخ بازبینی =}}
	#{{یادکرد کتاب \| نام خانوادگی =میرانصاری\| نام =علی \| پیوند نویسنده =علی میرانصاری \| عنوان =مشاهیر ادب معاصر ایران \| ترجمه = \| جلد =۵ \| سال = ۱۳۸۲\| ناشر = سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران\|مکان = \| شابک =\| صفحه = \| پیوند = \| تاریخ بازبینی =}}		#{{یادکرد کتاب \| نام خانوادگی =میرانصاری\| نام =علی \| پیوند نویسنده =علی میرانصاری \| عنوان =مشاهیر ادب معاصر ایران \| ترجمه = \| جلد =۵ \| سال = ۱۳۸۲\| ناشر = سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران\|مکان = \| شابک =\| صفحه = \| پیوند = \| تاریخ بازبینی =}}
	# {{یادکرد کتاب \| نام خانوادگی =قزوینی\| نام =محمد \| پیوند نویسنده =محمد قزوینی \| عنوان =بیست‌مقاله قزوینی \| ترجمه = \| جلد =۱ \| سال = ۱۳۳۲\| ناشر = کتاب‌فروشی ابن‌سینا و کتاب‌فروشی ادب \|مکان = \| شابک =\| صفحه = \| پیوند = \| تاریخ بازبینی =}}		# {{یادکرد کتاب \| نام خانوادگی =قزوینی\| نام =محمد \| پیوند نویسنده =محمد قزوینی \| عنوان =بیست‌مقاله قزوینی \| ترجمه = \| جلد =۱ \| سال = ۱۳۳۲\| ناشر = کتاب‌فروشی ابن‌سینا و کتاب‌فروشی ادب \|مکان = \| شابک =\| صفحه = \| پیوند = \| تاریخ بازبینی =}}

بهار در ‏۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۱۹:۰۶

2019-05-10T19:06:02Z

نمایش تغییرات

بهار در ‏۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۱۸:۵۱

2019-05-09T18:51:15Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۲۲:۲۱
خط ۱۳۹:		خط ۱۳۹:
	*برگردان اندک تخلیص‌شده‌ای از چهار داستانِ ''یکی بود و یکی نبود'' به فرانسه به‌قلم شاهین سرکیسیان و چاپ در ''ژورنال دو تهران'' در ۱۹۵۰.		*برگردان اندک تخلیص‌شده‌ای از چهار داستانِ ''یکی بود و یکی نبود'' به فرانسه به‌قلم شاهین سرکیسیان و چاپ در ''ژورنال دو تهران'' در ۱۹۵۰.
	*ترجمه ''یکی بود و یکی نبود'' به روسی توسط ب.ن. زاخودر و چاپ در سال ۱۹۳۶ در مسکو. ا.بولوتنیکف مقدمه مشروحی درباره نویسنده و داستان‌های مجموعه و ملاحظاتی کلی در زمینهٔ تجدید حیات ادبی نوین در ایران بر این اثر نوشته است.		*ترجمه ''یکی بود و یکی نبود'' به روسی توسط ب.ن. زاخودر و چاپ در سال ۱۹۳۶ در مسکو. ا.بولوتنیکف مقدمه مشروحی درباره نویسنده و داستان‌های مجموعه و ملاحظاتی کلی در زمینهٔ تجدید حیات ادبی نوین در ایران بر این اثر نوشته است.
	*ترجمه ''یکی بود و یکی نبود'' توسط حشمت مؤید و پال اسپراکمن (paul Sprachaman).		*ترجمه انگلیسی ''یکی بود و یکی نبود'' توسط حشمت مؤید و پال اسپراکمن (paul Sprachaman).

	===اتفاقات سیاسی یا اجتماعی مرتبط با کتاب و جریان‌سازی‌های کتاب===		===اتفاقات سیاسی یا اجتماعی مرتبط با کتاب و جریان‌سازی‌های کتاب===

بهار در ‏۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۱۸:۲۱

2019-05-09T18:21:11Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۲۱:۵۱
خط ۸۲:		خط ۸۲:

	===خلاصهٔ مفصل‌تر کتاب در حد دو بند===		===خلاصهٔ مفصل‌تر کتاب در حد دو بند===
	در داستان «فارسی شکر است» است دغدغه جمال‌زاده زبان است. زبان فارسی چنان در میان مردم افول می‌کند که دیگر مردم حرف همدیگر را نمی‌فهمند. در این داستان، تیپ‌های مختلف جامعه در کنار هم قرار می‌گیرند.

	===محل نوشته‌شدن در کتاب (در صورت مهم‌بودن این امر)===		===محل نوشته‌شدن در کتاب (در صورت مهم‌بودن این امر)===
خط ۱۳۱:		خط ۱۳۰:
	===گزارشی از ترجمه به زبان‌های دیگر===		===گزارشی از ترجمه به زبان‌های دیگر===
	*کتاب ''یکی بود و یکی نبود'' با عنوان سوئدی «Det Var en gang» که برگردان همان یکی بودو یکی نبود داستان است، توسط «نیلز ویکلند» به سوئدی ترجمه شده است. <ref>{{یادکرد وب\|نشانی = http://www.bookcity.org/detail/8117\|عنوان = ترجمه یکی بود و یکی نبود\|ناشر = پایگاه اطلاع‌‌رسانی شهر کتاب\|تاریخ انتشار =\|تاریخ بازدید =}}</ref>		*کتاب ''یکی بود و یکی نبود'' با عنوان سوئدی «Det Var en gang» که برگردان همان یکی بودو یکی نبود داستان است، توسط «نیلز ویکلند» به سوئدی ترجمه شده است. <ref>{{یادکرد وب\|نشانی = http://www.bookcity.org/detail/8117\|عنوان = ترجمه یکی بود و یکی نبود\|ناشر = پایگاه اطلاع‌‌رسانی شهر کتاب\|تاریخ انتشار =\|تاریخ بازدید =}}</ref>
	*ترجمه ~~آن به زبان~~ اکراینی توسط ب.نی کی تین و ا. صفراف، ن. فورزنکو با مقدمه‌ای به‌قلم م. دیاکونوف در سال ۱۹۳۲.		* ترجمه اکراینی یکی بود و یکی نبود توسط ب.نی کی تین و ا. صفراف، ن. فورزنکو با مقدمه‌ای به‌قلم م. دیاکونوف در سال ۱۹۳۲.
	*ترجمه ~~روسی~~ کتاب توسط استاد ~~زاخو فارسی دان~~ روسی در ~~ده هزار جلد~~ در مسکو.		* ترجمه انگلیسی ''درد دل ملا قربانعلی'' در آوریل ۱۹۴۴ و چاپ در مجله ''آهنگِ دهلی''.
			*آرتور کریستنس (ایران‌شناس دانمارکی) در کتاب ''ملاحظاتی درباره فرهنگ ایران'' (کپنهاگ، ۱۳۹۱) ترجمه‌ای از ''رجل سیاسی'' را آورده است.(صص ۱۷۹ تا ۱۸۴).
			* ترجمه آلمانی''رجل سیاسی'' به آلمانی و چاپ در گلچینی از ''داستان‌های کوتاه طنزآمیز نویسندگان''.
			*ترجمه آلمانی ''ویلان‌الدوله'' به آلمانی توسط استاد دانشگاهی از اتریش به‌نام کارل اشتولیس. این قطعه در اکتبر ۱۹۵۱ از رادیو وین پخش شد.
			*ترجمه ''دوستی خاله‌خرسه'' به‌زبان اردو به‌قلم دکتر منیبر رحمان و چاپ در نخستین شمارهٔ ''فکر و نظر'' –نشریهٔ انجمن ادبیات الگیره در هند" در سال ۱۹۴۵.
			*ترجمه ''دوستی خاله‌خرسه''به‌زبان آلمانی توسط رودولف گلپکه در سال ۱۹۶۱.
			*برگردان اندک تخلیص‌شده‌ای از چهار داستانِ ''یکی بود و یکی نبود'' به فرانسه به‌قلم شاهین سرکیسیان و چاپ در ''ژورنال دو تهران'' در ۱۹۵۰.
			*ترجمه ''یکی بود و یکی نبود'' به روسی توسط ب.ن. زاخودر و چاپ در سال ۱۹۳۶ در مسکو. ا.بولوتنیکف مقدمه مشروحی درباره نویسنده و داستان‌های مجموعه و ملاحظاتی کلی در زمینهٔ تجدید حیات ادبی نوین در ایران بر این اثر نوشته است.
			*ترجمه ''یکی بود و یکی نبود'' توسط حشمت مؤید و پال اسپراکمن (paul Sprachaman).

	===اتفاقات سیاسی یا اجتماعی مرتبط با کتاب و جریان‌سازی‌های کتاب===		===اتفاقات سیاسی یا اجتماعی مرتبط با کتاب و جریان‌سازی‌های کتاب===
	انقلاب مشروطه مهمترین رویدادی است که می‌توان ردپای حوادث و تاثیرات آن را در یکی بود و یکی نبود مشاهده کرد. از انقلاب مشروطه تا زمان انتشار این کتاب و چند سال پس از آن، مسائل سیاسی و اجتماعی در صدر مقولات شعر و نثر جدید نویسندگان آن دوران قرار گرفت. با توجه به موضوعات روز و دغدغه‌های اجتماعی جمال‌زادهٰ، توجه او به مسائل فرهنگی و اجتماعی در داستان‌هایش بارز و آشکار است.<ref name=''انقلاب مشروطه''>{{پک\|کاتوزیان\|۱۳۸۲\|ک=جمال‌زاده و جمال‌زاده‌شناسی\|ص=۱۹۲}}</ref>		انقلاب مشروطه مهمترین رویدادی است که می‌توان ردپای حوادث و تاثیرات آن را در یکی بود و یکی نبود مشاهده کرد. از انقلاب مشروطه تا زمان انتشار این کتاب و چند سال پس از آن، مسائل سیاسی و اجتماعی در صدر مقولات شعر و نثر جدید نویسندگان آن دوران قرار گرفت. با توجه به موضوعات روز و دغدغه‌های اجتماعی جمال‌زادهٰ، توجه او به مسائل فرهنگی و اجتماعی در داستان‌هایش بارز و آشکار است.<ref name=''انقلاب مشروطه''>{{پک\|کاتوزیان\|۱۳۸۲\|ک=جمال‌زاده و جمال‌زاده‌شناسی\|ص=۱۹۲}}</ref>
خط ۱۵۹:		خط ۱۶۷:
	جمال‌زاده به‌شدت متأثر از پدر است. پدری که سخن‌گویی و نکته‌دانی‌اش در دوران مشروطه زبانزد است. تقی‌زاده درباره او می‌نویسد: «یکی از بهترن صفات و مزایای آن مرحوم سخن‌گویی او بود به زبان عوام و به‌همین جهت تأثیر کلام وی... نظیر نداشت» <ref name=''شرح‌حال جمال‌زاده''>{{پک\|افشار\|دهباشی\|۱۳۷۶\|ک=خاطرات سید محمدعلی جمال‌زاده\|ص=۲۵}}</ref> فرزند نیز به تأسی از پدر، علاقه‌ خاصی به استفاده از زبان محاوره، اصطلاحات و تعابیر عامیانه در نوشته‌هایش پیدا می‌کند.		جمال‌زاده به‌شدت متأثر از پدر است. پدری که سخن‌گویی و نکته‌دانی‌اش در دوران مشروطه زبانزد است. تقی‌زاده درباره او می‌نویسد: «یکی از بهترن صفات و مزایای آن مرحوم سخن‌گویی او بود به زبان عوام و به‌همین جهت تأثیر کلام وی... نظیر نداشت» <ref name=''شرح‌حال جمال‌زاده''>{{پک\|افشار\|دهباشی\|۱۳۷۶\|ک=خاطرات سید محمدعلی جمال‌زاده\|ص=۲۵}}</ref> فرزند نیز به تأسی از پدر، علاقه‌ خاصی به استفاده از زبان محاوره، اصطلاحات و تعابیر عامیانه در نوشته‌هایش پیدا می‌کند.
	====[[علی‌اکبر دهخدا]]====		====[[علی‌اکبر دهخدا]]====
	شیوه ساده‌نویسی در نثر دهخدا در آثاری مانند ''چرندوپرند'' الگوی ساده‌نویسی جمال‌زاده در داستان‌هایش است.<ref name=''~~انقلاب مشروطه~~''>{{پک\|کاتوزیان\|۱۳۸۲\|ک=جمال‌زاده و جمال‌زاده‌شناسی\|ص=۱۹۴}}</ref>		شیوه ساده‌نویسی در نثر دهخدا در آثاری مانند ''چرندوپرند'' الگوی ساده‌نویسی جمال‌زاده در داستان‌هایش است.<ref name=''ساده‌نویسی''>{{پک\|کاتوزیان\|۱۳۸۲\|ک=جمال‌زاده و جمال‌زاده‌شناسی\|ص=۱۹۴}}</ref>
	====آرتور دوگوبینو====		====آرتور دوگوبینو====
	طهمورث ساجدی استاد زبان و ادبیات فرانسه معتقد است که جمال‌زاده تحت تأثیر کتاب آرتور دوگوبینو، ''یکی بود و یکی نبود'' را نوشته است: «جمال‌زاده با خواندن «داستان‌های آسیایی» به این فکر می‌افتد که حوادث و رویدادهایی که در ایران گذشته، مانند گوبینو به صورت کتاب منتشر کند و «یکی بود و یکی نبود» را می‌نویسد که آن هم ۶ داستان دارد. فاصله زمانی بین گوبینو و جمالزاده ۵۰ سال بوده است.» <ref>{{یادکرد وب\|نشانی = http://www.bookcity.org/detail/354/root/133\|عنوان = یکی بود یکی نبودِ جمالزاده متاثر از گوبینو\|ناشر = پایگاه اطلاع‌‌رسانی شهر کتاب\|تاریخ انتشار =\|تاریخ بازدید=}}</ref>		طهمورث ساجدی استاد زبان و ادبیات فرانسه معتقد است که جمال‌زاده تحت تأثیر کتاب آرتور دوگوبینو، ''یکی بود و یکی نبود'' را نوشته است: «جمال‌زاده با خواندن «داستان‌های آسیایی» به این فکر می‌افتد که حوادث و رویدادهایی که در ایران گذشته، مانند گوبینو به صورت کتاب منتشر کند و «یکی بود و یکی نبود» را می‌نویسد که آن هم ۶ داستان دارد. فاصله زمانی بین گوبینو و جمالزاده ۵۰ سال بوده است.» <ref>{{یادکرد وب\|نشانی = http://www.bookcity.org/detail/354/root/133\|عنوان = یکی بود یکی نبودِ جمالزاده متاثر از گوبینو\|ناشر = پایگاه اطلاع‌‌رسانی شهر کتاب\|تاریخ انتشار =\|تاریخ بازدید=}}</ref>
خط ۱۸۱:		خط ۱۸۹:
	===تعداد صفحات، دفعات چاپ، جمع کل تیراژ و ناشرانی که اثر را چاپ کرده‌اند===		===تعداد صفحات، دفعات چاپ، جمع کل تیراژ و ناشرانی که اثر را چاپ کرده‌اند===
	یکی بود و یکی نبود برای نخستین بار توسط چاپخانه کاویانی در سال ۱۳۰۰ خورشیدی در برلین به دست چاپ سپرده شد.		یکی بود و یکی نبود برای نخستین بار توسط چاپخانه کاویانی در سال ۱۳۰۰ خورشیدی در برلین به دست چاپ سپرده شد.

	بعدها، این کتاب در صفحاتی بین ۱۲۸ تا ۲۳۴ بیش از ۱۰ بار توسط ناشران مختلف به چاپ رسید.		بعدها، این کتاب در صفحاتی بین ۱۲۸ تا ۲۳۴ بیش از ۱۰ بار توسط ناشران مختلف به چاپ رسید.

	چاپخانه کاویانی (در برلین) در سال ۱۳۰۱، کانون معرفت در سال ۱۳۳۳، شهاب ثاقب در سال ۱۳۷۹، بنگاه پروین در سال ۱۳۲۰ و سخن در سال ۱۳۹۲ از جمله نشرهایی هستند که یکی بود و یکی نبود را از آغاز ورود آن به بازار نشر تاکنون منتشر کرده‌اند.		چاپخانه کاویانی (در برلین) در سال ۱۳۰۱، کانون معرفت در سال ۱۳۳۳، شهاب ثاقب در سال ۱۳۷۹، بنگاه پروین در سال ۱۳۲۰ و سخن در سال ۱۳۹۲ از جمله نشرهایی هستند که یکی بود و یکی نبود را از آغاز ورود آن به بازار نشر تاکنون منتشر کرده‌اند.

	تیراژ این کتاب در سال‌های ۱۳۷۹ تا ۱۳۹۲ بین ۳۳۰۰ تا ۵۵۰۰ نسخه بوده است.		تیراژ این کتاب در سال‌های ۱۳۷۹ تا ۱۳۹۲ بین ۳۳۰۰ تا ۵۵۰۰ نسخه بوده است.

بهار در ‏۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۱۷:۴۹

2019-05-09T17:49:08Z

نمایش تغییرات

بهار در ‏۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۱۵:۳۵

2019-05-09T15:35:43Z

نمایش تغییرات

بهار در ‏۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۱۴:۴۳

2019-05-09T14:43:18Z

نمایش تغییرات