ترجمه‌های شازده کوچولو: تفاوت بین نسخه‌ها

از ویکی‌ادبیات
پرش به: ناوبری، جست‌وجو
جز
 
سطر ۴: سطر ۴:
 
|اندازه تصویر  = 220px
 
|اندازه تصویر  = 220px
 
|زیرنویس تصویر = شازده کوچولو، ترجمهٔ محمد قاضی
 
|زیرنویس تصویر = شازده کوچولو، ترجمهٔ محمد قاضی
|نویسنده =  
+
|نویسنده = آنتوان دو سنت اگزوپری
|تصویرگر =  
+
|تصویرگر = آنتوان دو سنت اگزوپری
 
|طراح جلد =  
 
|طراح جلد =  
 
|زبان =  
 
|زبان =  
سطر ۱۲: سطر ۱۲:
 
|سبک =  
 
|سبک =  
 
|ناشر =  
 
|ناشر =  
|ناشر فارسی =
+
|ناشر فارسی = کتابخانهٔ ایران
|محل انتشارات =  
+
|محل انتشارات = تهران
|تاریخ نشر =  
+
|تاریخ نشر = ۱۹۴۳
|تاریخ نشر فارسی=
+
|تاریخ نشر فارسی=۱۳۳۳
 
|محل ناشر فارسی =
 
|محل ناشر فارسی =
 
|نوع رسانه =  
 
|نوع رسانه =  
سطر ۳۰: سطر ۳۰:
 
<ref name="بریتانیکا"/>  
 
<ref name="بریتانیکا"/>  
 
این اثر در ایران نیز با وجود ۱۳۰ ترجمهٔ فارسی، ۲ ترجمهٔ کردی، ۱ ترجمهٔ ترکی و ۱ ترجمهٔ تالشی، یکی از ترجمه‌شده‌ترین آثار به‌ شمار می‌رود و افراد سرشناسی چون [[محمد قاضی]]، [[احمد شاملو]]، [[ابوالحسن نجفی]] و [[مصطفی رحمان‌دوست]] دست به ترجمهٔ آن زنده‌اند.
 
این اثر در ایران نیز با وجود ۱۳۰ ترجمهٔ فارسی، ۲ ترجمهٔ کردی، ۱ ترجمهٔ ترکی و ۱ ترجمهٔ تالشی، یکی از ترجمه‌شده‌ترین آثار به‌ شمار می‌رود و افراد سرشناسی چون [[محمد قاضی]]، [[احمد شاملو]]، [[ابوالحسن نجفی]] و [[مصطفی رحمان‌دوست]] دست به ترجمهٔ آن زنده‌اند.
==برای کسانی که کتاب را نخوانده‌اند==
+
==دوستی جدید به نام شازده کوچولو==
===آغاز با یک داستانک جذّاب دربارهٔ کتاب===
+
===ترجمه پنهانی===
'''محمد قاضی، نخستین مترجم شازده کوچولو،''' دربارهٔ ترجمهٔ این اثر می‌گوید:
 
 
[[پرونده:Mohammad ghazi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''محمد قاضی'''</center>]]
 
[[پرونده:Mohammad ghazi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''محمد قاضی'''</center>]]
{{سخ}}«داستان آشنا شدن من با کتاب شازده کوچولو داستان شیرینی است. آن هنگام که در اداره‌ٔ حقوقی وزارت دارایی به خدمت مشغول بودم، یکی از دوستان باذوق و باسواد، شادروان دکتر امیرجهان بیگلو که تحصیلاتش را در فرانسه انجام داده بود و زبان فرانسه را خوب می‌دانست، روزی در اداره به من گفت کتابی از فرانسه برایش رسیده است که بسیار شیرین و جذاب است و از خواندن آن کلی لذت برده است. به حدی که علاقه‌مند شده است و خیال دارد آن را به فارسی ترجمه کند. من خواهش کردم که اگر ممکن است آن را چند روزی به من امانت بدهد تا من نیز آن کتاب مورد پسند وی را بخوانم و سپس به او برگردانم. دکتر با لطف و محبتی که به من داشت پذیرفت و روز بعد کتاب را آورد و برای مدت یک هفته به من سپرد که پس از آن حتماً کتاب را به او برگردانم. تشکر کردم و وقتی به عنوان پشت جلد کتاب نگریستم دیدم نام کتاب '''«شازده کوچولو»''' و اثر نویسنده‌ای به نام '''آنتوان دو سنت اگزوپری''' است. بار اول بود که با چنین کتابی برخورد می‌کردم و قول دادم که در ظرف همان یک هفته آن را بخوانم و سپس به او پس بدهم.{{سخ}}
+
با کتاب امانتی از آقای دکتر امیر جهان‌بیگلو، پس از تعطیلی اداره، طبق معمول به میدان توپ‌خانه رفتم. سوار اتوبوس شدم و در همان‌جا که در کنار پنجره نشسته بودم کتاب را از کیفم بیرون آوردم. وقتی به عنوان جلد کتاب نگریستم، دیدم نام کتاب شازده کوچولو و نویسنده‌ٔ آن آنتوان دو سنت اگزوپری است. بار اول بود با چنین کتابی برخورد می‌کردم و به امیر قول داده بودم که در ظرف همان یک هفته آن را بخوانم و سپس به او پس بدهم، زیرا می‌خواست آن را ترجمه کند. شروع به خواندن کردم. آن‌قدر کتاب را جالب توجه و شیرین و دلنشین یافتم که اصلاً متوجه نشده بودم کی اتوبوس از مسافر پر شد و کی به راه افتاد؛ فقط وقتی به خود آمدم که به انتهای خط یعنی به ایستگاه راه‌آهن رسیده بود و شاگرد شوفر خطاب به من که تنها مسافر مانده در اتوبوس بودم گفت:
آن وقت سال '''1333''' بود. منزل من در خیابان امیریه، در چهارراه معزالسلطان واقع بود و از اداره که به خانه برمی‌گشتم، در میدان توپخانه سوار اتوبوس می‌شدم و یک‌راست می‌رفتم تا در آن چهارراه پیاده می‌شدم و به خانه‌ام که در سیصد قدمی آن جا بود می‌رسیدم.{{سخ}}
+
- آقا این‌جا ته خط است، چرا پیاده نمی‌شوید؟
آن روز با کتاب دریافتی از آقای دکتر جهان‌بیگلو، پس از تعطیلی اداره، طبق معمول به توپخانه رفتم و سوار اتوبوس شدم و در همان‌جا که در کنار پنجره نشسته بودم کتاب را گشودم و شروع به خواندن کردم. آن‌قدر کتاب را جالب توجه و شیرین و دلنشین یافتم که اصلاً متوجه نشده بودم کی اتوبوس از مسافر پر شد و کی به راه افتاد، فقط وقتی به خود آمدم که به انتهای خط یعنی به ایستگاه راه‌آهن رسیده بود و شاگرد شوفر خطاب به من که تنها مسافر مانده در اتوبوس بودم گفت:{{سخ}}
+
سرم را از روی کتاب برداشتم. به‌ناچار پیاده شدم و بیش از یک کیلومتر راه را پیاده بازگشتم. در مسیر بازگشت تصمیم گرفتم که به ترجمه‌ٔ آن بپردازم. البته خود دکتر جهان‌بیگلو نیز اظهار علاقه به ترجمهٔ آن کرده بود، ولی چون تا به آن‌دم نه کتابی ترجمه کرده و نه چیزی با نام او به چاپ رسیده بود که مردم او را بشناسند و با نامش آشنا باشند، من حرفش را جدی نگرفتم و شروع به ترجمهٔ کتاب کردم.
- آقا این‌جا ته خط است، چرا پیاده نمی‌شوید؟{{سخ}}
+
هفتهٔ موعود به پایان رسید. آن وقت کتاب را بردم و ترجمه را هم نشانش دادم. دکتر سخت مکدر شد و گفت:
سرم را از روی کتاب برداشتم و اعتراض کردم که: ای آقا، من می‌خواستم در چهارراه معزالسلطان پیاده شوم، چرا حالا به من می‌گویید؟ گفت: آن‌جا هم اعلام کردیم که چهارراه معزالسلطان است، دو سه نفری پیاده شدند ولی شما پیاده نشدید. لابد در آن‌جا هم مثل حالا سرتان با کتاب گرم بود و نفهمیدید.{{سخ}}
+
- من خودم می‌خواستم این کار را بکنم. محمد، شما به چه اجازه و به چه حقی چنین کاری کرده‌اید؟ من که کتاب را برای ترجمه به شما نداده بودم. گفتم: شما تا به‌ حال به کار ترجمه دست نزده‌اید و من به همین جهت حرفتان را جدی نگرفته بودم. به هر حال اگر از یک کتاب دو ترجمه در دست باشد مهم نیست و عیبی نخواهد داشت. اگر هم موافق باشید من حاضرم ترجمهٔ کتاب را به نام هردومان اعلام کنم و ضمناً ترجمه‌ی خودم را هم به شما بدهم که اگر با هرجای آن موافق نباشید به سلیقه‌ٔ خودتان آن‌جا را عوض کنید و سپس بدهید تا کتاب به نام هردومان چاپ شود. گفت: خیر، من می‌خواستم فقط به نام خودم آن را ترجمه کنم و دیگر شازده کوچولو برای من مرده است. خندیدم و گفتم: اگر هم برای شما مرده است من او را برای همهٔ فارسی‌زبانان زنده کرده‌ام.
دیدم حق با اوست، ناچار پیاده شدم و بیش از یک کیلومتر راه را پیاده رفتم. باری، کتاب شازده کوچولو را چندان زیبا و جالب توجه یافتم که دو روزه قرائت آن را به پایان آوردم و تصمیم گرفتم که به ترجمه‌ٔ آن بپردازم. البته خود دکتر جهان‌بیگلو نیز اظهار علاقه به ترجمهٔ آن کرده بود، ولی چون تا به آن دم نه کتابی ترجمه کرده و نه چیزی با نام او به چاپ رسیده بود که مردم او را بشناسند و با نامش آشنا باشند، من حرفش را جدی نگرفتم و شروع به ترجمهٔ کتاب کردم.{{سخ}}
 
هفتهٔ موعود به پایان رسید و او کتابش را از من خواست. من به عذر این که گرفتاری‌های خانوادگی مجال نداده است کتاب را به پایان برسانم و اکنون به نیمه‌های آن رسیده‌ام خواهش کردم که یک هفتهٔ دیگر هم به من مهلت بدهد. اول اعتراض کرد و جداً کتابش را خواست، ولی چون اصرار ورزیدم پذیرفت و تأکید کرد که دیگر مهلت تمدید نخواهد شد و باید حتماً در آخر هفته کتابش را به او پس بدهم. من بی‌آن که بگویم به ترجمهٔ آن مشغولم قول دادم که حتماً تا آخر هفته کتاب را پس خواهم داد و دیگر همه‌ٔ وقت خود را صرف ترجمهٔ آن کردم تا در پایان دوازده روز دیگر کارم به پایان رسید. آن وقت کتاب را بردم و پس دادم و دکتر را با این‌ که از خلف وعدهٔ من کمی دلگیر شده بود خوشحال کردم. ولی وقتی گفتم که آن را ترجمه هم کرده‌ام دکتر سخت مکدر شد و گفت:{{سخ}}
 
- من خودم می‌خواستم این کار را بکنم. شما به چه اجازه و به چه حقی چنین کاری کرده‌اید؟ من که کتاب را برای ترجمه به شما نداده بودم. گفتم: شما تا به حال به کار ترجمه دست نزده‌اید و من به همین جهت حرفتان را جدی نگرفته بودم. به هر حال اگر از یک کتاب دو ترجمه در دست باشد مهم نیست و عیبی نخواهد داشت. اگر هم موافق باشید من حاضرم ترجمهٔ کتاب را به نام هردومان اعلام کنم و ضمناً ترجمه‌ی خودم را هم به شما بدهم که اگر با هرجای آن موافق نباشید به سلیقه‌ٔ خودتان آن‌جا را عوض کنید و سپس بدهید تا کتاب به نام هردومان چاپ شود.
 
گفت: خیر، من می‌خواستم فقط به نام خودم آن را ترجمه کنم و دیگر شازده کوچولو برای من مرده است.
 
خندیدم و گفتم: '''''اگر هم برای شما مرده است من او را برای همه فارسی‌زبانان زنده کرده‌ام'''''.»
 
 
<ref>{{یادکرد ژورنال|عنوان= سرگذشت ترجمهٔ شازده کوچولو| صفحات = ۲۳}}</ref>
 
<ref>{{یادکرد ژورنال|عنوان= سرگذشت ترجمهٔ شازده کوچولو| صفحات = ۲۳}}</ref>
===چاپ در کتاب هفته، دلیل شهرت===
+
===کسی با شازده کوچولو دوست نمی‌شد===
'''ابوالحسن نجفی''' دربارهٔ عامل شهرت ترجمهٔ قاضی از شازده کوچولو می‌گوید:{{سخ}}
 
 
[[پرونده:Abolhasan najafi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''ابوالحسن نجفی'''</center>]]
 
[[پرونده:Abolhasan najafi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''ابوالحسن نجفی'''</center>]]
«کتاب آقای قاضی به فروش نمی‌رفت و از زمان چاپ تا سال ۱۳۵۸ که آقای شاملو که مسئول مجلهٔ کتاب هفته بودند آن را چاپ کردند،تجدید چاپ نشده بود و بعد از چاپ در این مجله بود که ترجمهٔ آقای قاضی مطرح شد و مورد استقبال قرار گرفت و کتاب ایشان به کرّات تجدید چاپ گردید.»
+
از زمانی که شازده کوچولوی قاضی به چاپ رسیده بود، به فروش نمی‌رفت و خواننده‌ای نداشت تا سال ۱۳۴۱ که شاملو مسئول مجلهٔ کتاب هفته بود. او از شازده کوچولو نوشت و بعد از او این کتاب به کرات تجدید چاپ شد.
 
<ref> {{یادکرد ژورنال|عنوان= اگر شازده کوچولو فارسی حرف می‌زد (گزارش دوازدهمین نشست نقد آثار غیرتخیلی)| صفحات = ۱۵|}}</ref>  
 
<ref> {{یادکرد ژورنال|عنوان= اگر شازده کوچولو فارسی حرف می‌زد (گزارش دوازدهمین نشست نقد آثار غیرتخیلی)| صفحات = ۱۵|}}</ref>  
البته به نظر می‌رسد نجفی در ذکر تاریخ چاد ترجمهٔ قاضی در کتاب هفته اشتباه کرده باشد. هم به این دلیل که شازده کوچولوی چاپ‌شده در کتاب هفته در سال ۱۳۵۸، ترجمهٔ شاملو است و هم این که نجفی در جای دیگری (نشست هفتگی شهر کتاب مرکزی) تاریخ مهر ۱۳۴۱ را برای این رویداد ذکر کرده است.
 
  
===چرا باید این کتاب را خواند===
+
===شازده کوچولو دوست تمام آدم‌ها===
 
+
دنیای شازده کوچولو، دنیای نمادها است. به همین دلیل، زبان نمادین اجازه می‌دهد تا اثر به صورت لایه‌های معنایی تا بی‌نهایت گسترده شود. چنان‌که هرکس با توجه به پیش‌متن‌ها و دریافت خود می‌تواند با یکی از لایه‌های متن مرتبط شود. در واقع، اثر این اجازه را می‌دهد تا مخاطب فعال باشد و لایه‌‌ٔ معنایی مخصوص‌به‌خود را بیافریند و در آفرینش اثر با نویسنده همراهی کند و هرکس برای خودش یک شازده کوچولوی جدید خلق کند. دقیقا به همین جهت است که هم کودکان با این اثر ارتباط برقرار می‌کنند و هم بزرگسالان. اتفاق‌ها و رخدادهای این روایت نه در بیرون، بلکه در درون افراد صورت می‌گیرد. به همین دلیل شازده کوچولو به مخاطب این امکان را می‌دهد تا به اکتشاف درونی خود بپردازد؛ اکتشاف جهانی عمیق‌‌تر و گسترده‌تر. شازده کوچولو به شرایط فردی و خرده‌گروهی نمی‌پردازد، بلکه به شرایط انسانی و سرنوشت انسان‌ها می‌پردازد. کتاب به‌ظاهر کوچک است اما تناقضات بزرگ روح بشری را در بر دارد.  
شازده کوچولو از مهم‌ترین و برجسته‌ترین آثار نمادین محسوب می‌شود. دنیای شازده کوچولو، دنیای نمادها است. به همین دلیل، زبان نمادین اجازه می‌دهد تا اثر به صورت لایه‌های معنایی تا بی‌نهایت گسترده شود. چنان که هرکس با توجه به پیش‌متن‌ها و دریافت خود می‌تواند با یکی از لایه‌های متن مرتبط شود. در واقع، اثر این اجازه را می‌دهد تا مخاطب فعال باشد و لایه‌‌ٔ معنایی مخصوص‌به‌خود را بیافریند و در آفرینش اثر با نویسنده همراهی کند. به همین جهت است که هم کودکان با این اثر ارتباط برقرار می‌کنند و هم بزرگسالان. اتفاق و رخدادهای این روایت نه در بیرون، بلکه در درون افراد صورت می‌گیرد. به همین دلیل شازده کوچولو به مخاطب این امکان را می‌دهد تا به اکتشاف درونی خود بپردازد، اکتشاف جهانی عمیق‌‌تر و گسترده‌تر. شازده کوچولو به شرایط فردی و خرده‌گروهی نمی‌پردازد، بلکه به شرایط انسانی و سرنوشت انسان‌ها می‌پردازد. شازده‌ کوچولو کتاب به‌ظاهر کوچکی است که تناقضات بزرگ روح بشری را در بر دارد.<ref>{{یادکرد ژورنال|عنوان= در نهایت تنهایی| صفحات = ۲۶۸|}}</ref> {{سخ}}
+
از منظر ترجمه، این اثر پس از کتاب مقدس، ترجمه‌شده‌ترین و خوانده‌شده‌ترین کتاب جهان است. هم‌چنین در ایران بسیار مورد استقبال مترجمین و خوانندگان قرار گرفته است و ترجمه‌های متعددی از آن موجود است. همین مسأله، شازده کوچولو را به عنوان موردی مناسب برای پژوهش‌های مختلف در حوزهٔ ترجمه مطرح می‌سازد<ref>{{یادکرد ژورنال|عنوان= در نهایت تنهایی| صفحات = ۲۶۸|}}</ref> {{سخ}}
از منظر ترجمه، این اثر پس از کتاب مقدس، ترجمه‌شده‌ترین و خوانده‌شده‌ترین کتاب جهان است. هم‌چنین در ایران بسیار مورد استقبال مترجمین و خوانندگان قرار گرفته است و ترجمه‌های متعددی از آن موجود است. همین مسأله، شازده کوچولو را به عنوان موردی مناسب برای پژوهش‌های مختلف در حوزهٔ ترجمه مطرح می‌سازد.
+
==اگر شازده کوچولو را می‌شناسی==
==برای کسانی که کتاب را خوانده‌اند==  
+
===نوجوان‌ها تو را می‌شناسند؛ نه اگزوپری را!===
===داستانک‌ها===
 
====نوجوان‌ها تو را می‌شناسند نه اگزوپری را====
 
 
[[پرونده:Rahmandoust.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''مصطفی رحماندوست'''</center>]]
 
[[پرونده:Rahmandoust.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''مصطفی رحماندوست'''</center>]]
'''مصطفی رحماندوست''' می‌گوید: « وقتی ناشر کتاب به من پیشنهاد کرد تا «شازده کوچولو» را ترجمه کنم، گفتم دو ترجمهٔ خوب از قاضی و شاملو وجود دارد، اما ناشر گفت، نوجوان‌ها تو را می‌شناسند؛ نه اگزوپری را!»
+
وقت آن بود، شازده کوچولویی که بعد از گذشت این همه وقت در جان و دل مخاطبان جا خوش کرده بود، کمی نونوارتر شود. پس انتشارات قدیانی به سراغ مصطفی رحماندوست می‌رود و پیشنهاد می‌کند تا «شازده کوچولو» را از نو ترجمه کند. رحماندوست مخالفت می‌کند و می‌گوید دو ترجمهٔ خوب از قاضی و شاملو وجود دارد، اما ناشر که نبض مخاطب را در دست دارد می گوید: «نوجوان‌ها تو را می‌شناسند؛ نه اگزوپری را!» رحماندوست هم که می‌بیند زبان محمد قاضی، بزرگسالانه و نثر شاملو محاوره‌ای و شاعرانه است؛ پس تلاش می‌کند تا «شازده کوچولو» را به زبان نوجوانان برگرداند تا دوستان جدیدی پیدا کند.
 
<ref name="رحماندوست">{{یادکرد وب|پیوند= https://namehnews.com/fa/news/47236/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D9%88%DA%86%D9%88%D9%84%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D8%B5%D8%B7%D9%81%|عنوان=ترجمهٔ دیگری از «شازده کوچولو» در راه است|ناشر = نامه نیوز}}</ref>
 
<ref name="رحماندوست">{{یادکرد وب|پیوند= https://namehnews.com/fa/news/47236/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D9%88%DA%86%D9%88%D9%84%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D8%B5%D8%B7%D9%81%|عنوان=ترجمهٔ دیگری از «شازده کوچولو» در راه است|ناشر = نامه نیوز}}</ref>
===جلسات نقد و بررسی===
+
===از شازده کوچولو بگو===
دوازدهمین نشست نقد آثار غیرتخیلی کودک و نوجوان، به نقد و بررسی ترجمه‌های شازده کوچولو اختصاص داشته است که با حضور ابوالحسن نجفی، مترجم این اثر، برگزار شده و گزارش آن با عنوان «اگر شازده کوچولو فارسی حرف می‌زد» در کتاب ماه کودک و نوجوان منتشر شده است.{{سخ}}
+
شازده کوچولو یک دایره‌المعارف تجربهٔ زیست انسانی است. در آن دربارهٔ کودکی، تنهایی، فقدان، عشق، سفر، مهاجرت، خانه، مرگ، فلسفه، علم، قدرت، جنگ و حتی سیاست سخن به میان می‌آید و آن‌قدر با مخاطب عجین می شود که مخاطبان را مجبور می کند گرد هم آیند و از تجربه‌های فردیشان با این اثر سخن بگویند. این معجزه‌ شازده کوچولوست.{{سخ}}
 +
از نشست‌هایی که برای این اثر برگزار شده است می‌توان به نشست نقد آثار غیرتخیلی کودک‌ونوجوان که به نقد و بررسی ترجمه‌های شازده کوچولو اختصاص داشته اشاره کرد. این جلسه با حضور ابوالحسن نجفی، مترجم این کتاب، برگزار شد و گزارش آن با عنوان «اگر شازده کوچولو فارسی حرف می‌زد» در کتاب ماه کودک و نوجوان منتشر شده است.{{سخ}}
 
همچنین نشست هفتگی باغ کتاب مرکزی نیز در تاریخ ششم تیرماه ۱۳۸۵ با حضور ابوالحسن نجفی و با عنوان «شازده کوچولو، کتاب قرن» برگزار شده است که در بخش‌هایی از آن به ترجمه‌های شازده کوچولو پرداخته شده. گزارش این نشست نیز با عنوان «در نهایت تنهایی» در کتاب ماه کودک و نوجوان به چاپ رسیده است.
 
همچنین نشست هفتگی باغ کتاب مرکزی نیز در تاریخ ششم تیرماه ۱۳۸۵ با حضور ابوالحسن نجفی و با عنوان «شازده کوچولو، کتاب قرن» برگزار شده است که در بخش‌هایی از آن به ترجمه‌های شازده کوچولو پرداخته شده. گزارش این نشست نیز با عنوان «در نهایت تنهایی» در کتاب ماه کودک و نوجوان به چاپ رسیده است.
===دلیل تعدد ترجمه‌های مجدد===
+
===شازده کوچولوی ایرانی===
انتخاب شازده کوچولو برای ترجمه، بی‌دلیل نیست. در حوزه‌ٔ ترجمه، این کتاب یک پدیده است و مترجمان و زبان‌شناسان دنیا این نکته را به خوبی دریافته‌اند. کوتاهی قصه‌ی سنت اگزوپری و انتزاع مسلّم آن (بیابان و فضای بین سیاره‌ای، به عنوان قلمرو دست‌نخورده‌ٔ تماشایی، مشخصه‌ها و عوامل ابتدایی، مثل گل سرخ، آتشفشان، آب‌پاش، دیوار، مار، روباه، چاه و ...)، ترجمهٔ آن‌را آسان‌تر ساخته است. شاید بتوان یکی از علل موفقیت کتاب را نیز در همین سادگی آن دانست، که خود زمینه را فراهم ساخته است تا ترجمه‌های متعددی از آن ارائه شود. بی‌تردید سادگی و روانی کتاب در جلب مخاطب بی‌تاثیر نبوده و شهرت جهانی آن در جلب توجه ناشران ایرانی برای ارائه‌‌ٔ ترجمه‌های جدیدتر تاثیر به‌سزا داشته است. باید گفت کهنه شدن زبان ترجمه‌های قبلی و گاهی ضعف مترجم قبلی در درک و فهم متن اصلی و ارائه به زبان مقصد، احساس نزدیکی و فهم مترجم یا کاهش و افزایش در حین ترجمه، از عوامل اصلی ترجمه‌ٔ مجدد به شمار می‌روند. علاوه بر آن هر مترجمی ایدئولوژی، تفکر و زبان و سبکی جداگانه دارد. میزان آشنایی و دانش شخص، نگاه زیبایی‌شناختی، خلاقیت و ذهنیت و اندیشه‌‌ٔ او مطرح است و نیز این نکته که در ترجمه‌‌ٔ جدید چگونه با اثر رو‌برو شده است. هر ترجمه فراز و نشیب‌های خاص خود را دارد؛ اما این که این فراز و نشیب‌ها تا چه اندازه کارا بوده و توانسته است چیز جدیدی را به ترجمه (یا ترجمه‌های قبل) قبل بیفزاید، نکته‌‌ٔ مهمی است که لزوم ترجمهٔ مجدد را توضیح یا رد می‌کند. شازده‌ کوچولو از برجسته‌ترین آثار نمادین محسوب می‌شود و زبان نمادین کتاب موجب می‌گردد که اثر به صورت‌های متعدد توسط مخاطب بازآفرینی شود. در واقع اثر اجازه می‌دهد که مخاطب فعال باشد و برداشت‌های آزاد خود را داشته باشد. همین امر موجب می‌شود که ترجمه‌های متفاوت و درستی از آن ارائه گردد.<ref>{{یادکرد ژورنال|عنوان= ترجمهٔ مجدد: بررسی تطبیقی پنج ترجمه از شازده کوچولو به زبان فارسی| صفحات = ۷۸ و ۷۹}}</ref>
+
انتخاب شازده کوچولو برای ترجمه، بی‌دلیل نیست. در حوزه‌ٔ ترجمه، این کتاب یک پدیده است و مترجمان و زبان‌شناسان دنیا این نکته را به خوبی دریافته‌اند. کوتاهی قصه‌ٔ سنت اگزوپری و انتزاع مسلّم آن (بیابان و فضای بین‌سیاره‌ای، به‌عنوان قلمرو دست‌نخورده‌ٔ تماشایی، مشخصه‌ها و عوامل ابتدایی، مثل گل سرخ، آتشفشان، آب‌پاش، دیوار، مار، روباه، چاه و ...)، ترجمهٔ آن‌را آسان‌تر ساخته است. شاید بتوان یکی از علل موفقیت کتاب را نیز در همین سادگی آن دانست که خود زمینه را فراهم ساخته است تا ترجمه‌های متعددی از آن ارائه شود. بی‌تردید سادگی و روانی کتاب در جلب مخاطب بی‌تاثیر نبوده و شهرت جهانی آن در جلب توجه ناشران ایرانی برای ارائه‌‌ٔ ترجمه‌های جدیدتر تأثیر به‌سزا داشته است. باید گفت کهنه‌شدن زبان ترجمه‌های قبلی و گاهی ضعف مترجم قبلی در درک و فهم متن اصلی و ارائه به زبان مقصد، احساس نزدیکی و فهم مترجم یا کاهش و افزایش در حین ترجمه، از عوامل اصلی ترجمه‌ٔ مجدد به شمار می‌روند. علاوه بر آن هر مترجمی ایدئولوژی، تفکر و زبان و سبکی جداگانه دارد. میزان آشنایی و دانش شخص، نگاه زیبایی‌شناختی، خلاقیت و ذهنیت و اندیشه‌‌ٔ او مطرح است و نیز این نکته که در ترجمه‌‌ٔ جدید چگونه با اثر رو‌برو شده است. هر ترجمه فراز و نشیب‌های خاص خود را دارد؛ اما این که این فراز و نشیب‌ها تا چه اندازه کارا بوده و توانسته است چیز جدیدی را به ترجمه (یا ترجمه‌های قبل) قبل بیفزاید، نکته‌‌ٔ مهمی است که لزوم ترجمهٔ مجدد را توضیح یا رد می‌کند. شازده‌ کوچولو از برجسته‌ترین آثار نمادین محسوب می‌شود و زبان نمادین کتاب موجب می‌گردد که اثر به صورت‌های متعدد توسط مخاطب بازآفرینی شود. در واقع اثر اجازه می‌دهد که مخاطب فعال باشد و برداشت‌های آزاد خود را داشته باشد. همین امر موجب می‌شود که ترجمه‌های متفاوت و درستی از آن ارائه گردد.<ref>{{یادکرد ژورنال|عنوان= ترجمهٔ مجدد: بررسی تطبیقی پنج ترجمه از شازده کوچولو به زبان فارسی| صفحات = ۷۸ و ۷۹}}</ref>
====از نگاه مترجمین====
+
===چرا همه می خواهند شازده کوچولو با قلم خودشان فارسی حرف بزند؟===
=====ابوالحسن نجفی=====
+
<font color = "DarkBlue">ابوالحسن نجفی</font>
ابوالحسن نجفی دو دلیل برای ترجمه‌ٔ دوبارهٔ این اثر برمی‌شمرد:  
+
ابوالحسن نجفی دو دلیل برای ترجمه‌ٔ دوبارهٔ این اثر برمی‌شمرد:
 
* عدم رعایت مراتب زبان در ترجمه‌های قاضی و شاملو
 
* عدم رعایت مراتب زبان در ترجمه‌های قاضی و شاملو
* وجود غلط و اشتباه در ترجمه‌ها  
+
* وجود غلط و اشتباه در ترجمه‌ها
وی در‌باره‌ٔ دلیل اول می‌گوید: «وابستگی به مراتب زبان یعنی هنگامی که با متنی مواجه می‌شویم، بدانیم مربوط به چه مرتبه‌ای از زبان است. مثلاً در کتب ادبی، الفاظ باید کاملاً معنای خود را داشته باشند و دومعنایی یا چندمعنایی نباشند. بسیاری از متون، چنین ابهامی را برنمی‌تابند. زبان را می‌توان در مراتب گوناگون به کار برد و مترجم باید درک کند که این زبان در چه سطحی است و آیا زبان معیار است یا زبان ادبی. آیا زبان ادبی قابل فهم است یا کلمات منسوخ در آن به‌کار رفته و یا زبان فرهیخته است که توسط فرهیختگان استفاده می‌شود و با زبان معیار متفاوت است. علاوه بر آن، فرهنگ‌هایی درزبان‌های مختلف وجود دارد که مشخص می‌کند که اصطلاح به‌کاررفته، ادبی است یا به سبک فرهیخته تعلق دارد و اگر زبان عامیانه باشد، درجات آن را مشخص می‌کند.  
+
وی در‌باره‌ٔ دلیل اول می‌گوید: «وابستگی به مراتب زبان یعنی هنگامی که با متنی مواجه می‌شویم، بدانیم مربوط به چه مرتبه‌ای از زبان است. مثلاً در کتب ادبی، الفاظ باید کاملاً معنای خود را داشته باشند و دومعنایی یا چندمعنایی نباشند. بسیاری از متون، چنین ابهامی را برنمی‌تابند. زبان را می‌توان در مراتب گوناگون به کار برد و مترجم باید درک کند که این زبان در چه سطحی است و آیا زبان معیار است یا زبان ادبی. آیا زبان ادبی قابل فهم است یا کلمات منسوخ در آن به‌کار رفته و یا زبان فرهیخته است که توسط فرهیختگان استفاده می‌شود و با زبان معیار متفاوت است. علاوه بر آن، فرهنگ‌هایی درزبان‌های مختلف وجود دارد که مشخص می‌کند که اصطلاح به‌کاررفته، ادبی است یا به سبک فرهیخته تعلق دارد و اگر زبان عامیانه باشد، درجات آن را مشخص می‌کند. به هر حال، از سه ترجمه‌ٔ موجود و مورد بحث [منظور نجفی احتمالا ترجمه‌های قاضی، شاملو و رستگار است]، هیچ‌کدام مراتب زبان را رعایت نکرده‌اند؛ مگر ترجمهٔ دومِ آقای قاضی که تا حدودی این اصل را رعایت کرده است. زبان به‌کاررفته در کتاب شاهزاده کوچولو زبان معیار است که به آن رنگ ادبی داده شده، نه بیشتر از این و فقط لحن ادیبانه دارد. اصلاً یک متن ادبی نیست و زبان آن زبان معیار است. بنابراین باید زبانی ساده انتخاب و لحن شاعرانه به آن داده شود. با این دید، ترجمهٔ اول آقای قاضی را ترجمه‌ای ادیبانه دیده‌ام. پس این یک دلیل بود برای ترجمه‌ٔ اینجانب<ref>{{یادکرد ژورنال|عنوان= اگر شازده کوچولو فارسی حرف می‌زد (گزارش دوازدهمین نشست نقد آثار غیرتخیلی)| صفحات = ۹ و ۱۰}}</ref>
به هر حال، از سه ترجمه‌ٔ موجود و مورد بحث [منظور نجفی احتمالا ترجمه‌های قاضی، شاملو و رستگار است]، هیچ‌کدام مراتب زبان را رعایت نکرده‌اند؛ مگر ترجمهٔ دومِ آقای قاضی که تا حدودی این اصل را رعایت کرده است. زبان به‌کاررفته در کتاب شاهزاده کوچولو زبان معیار است که به آن رنگ ادبی داده شده، نه بیشتر از این و فقط لحن ادیبانه دارد. اصلاً یک متن ادبی نیست و زبان آن زبان معیار است. بنابراین باید زبانی ساده انتخاب و لحن شاعرانه به آن داده شود. با این دید، ترجمهٔ اول آقای قاضی را ترجمه‌ای ادیبانه دیده‌ام. پس این یک دلیل بود برای ترجمه‌ٔ اینجانب»<ref>{{یادکرد ژورنال|عنوان= اگر شازده کوچولو فارسی حرف می‌زد (گزارش دوازدهمین نشست نقد آثار غیرتخیلی)| صفحات = ۹ و ۱۰}}</ref>
+
<font color = "DarkBlue">مصطفی رحماندوست</font>
=====مصطفی رحماندوست=====
 
 
مصطفی رحماندوست دربارهٔ انگیزه‌اش از ترجمه‌ٔ دوباره‌ٔ شازده کوچولو می‌گوید: «تفاوت اين اثر ترجمه‌شده با ساير آثار اين است كه بيش از ساير ترجمه‌هاي صورت گرفته به متن اصلي وفادار بوده و با نثر ساده‌تر براي نوجوان‌ها قابل استفاده است. كتاب شاهزاده كوچولو تا به‌ حال براي نوجوان‌ها ترجمه نشده بود. [ترجمه شاملو] ادبيات كوچه‌بازاري و عاميانه دارد؛ حتي فهم اصطلاحات و اشاراتش نيز نياز به فهم فرهنگ عامه دارد.»<ref>{{یادکرد وب|عنوان=مصطفي رحماندوست: ترجمه من از كتاب شازده كوچولو با نثر ساده‌تر براي نوجوان‌ها قابل استفاده است}}</ref> {{سخ}}
 
مصطفی رحماندوست دربارهٔ انگیزه‌اش از ترجمه‌ٔ دوباره‌ٔ شازده کوچولو می‌گوید: «تفاوت اين اثر ترجمه‌شده با ساير آثار اين است كه بيش از ساير ترجمه‌هاي صورت گرفته به متن اصلي وفادار بوده و با نثر ساده‌تر براي نوجوان‌ها قابل استفاده است. كتاب شاهزاده كوچولو تا به‌ حال براي نوجوان‌ها ترجمه نشده بود. [ترجمه شاملو] ادبيات كوچه‌بازاري و عاميانه دارد؛ حتي فهم اصطلاحات و اشاراتش نيز نياز به فهم فرهنگ عامه دارد.»<ref>{{یادکرد وب|عنوان=مصطفي رحماندوست: ترجمه من از كتاب شازده كوچولو با نثر ساده‌تر براي نوجوان‌ها قابل استفاده است}}</ref> {{سخ}}
 
وی با اشاره به ضرورت نو شدن ترجمه‌ها می‌گوید: «اثر بزرگ و تاثیرگذاری چون شازده کوچولو، این زیبندگی را دارد که به دست چندین مترجم، ترجمه شود؛ ضمن اینکه هر شخص از نگاه خود به این اثر جاودان نگاه می‌کند و می‌کوشد تا ترجمه‌اش با کارهای پیشین تفاوت داشته باشد. برای مثال، وقتی انتشارات قدیانی به من پیشنهاد کرد تا «شازده کوچولو» را ترجمه کنم، گفتم دو ترجمه‌ی خوب از قاضی و شاملو وجود دارد، اما ناشر می‌گفت، نوجوان‌ها تو را می‌شناسند؛ نه اگزوپری را! من هم دیدم زبان محمد قاضی، بزرگسالانه و نثر شاملو محاوره‌ای و شاعرانه است؛ پس تلاش کردم تا «شازده کوچولو» را به زبان نوجوانان برگردانم. علت اصلی این اتفاق، مهم بودن خود کتاب است؛ چه به لحاظ مفهوم و محتوا چه میزان فروش و تعداد مخاطبان. یکی دیگر از علت‌هایی که موجب وجود چند ترجمه از یک اثر می‌شود، سیستم بیمار توزیع است. هر ناشر، محدودهٔ پخش خود را دارد و به نشر تعداد محدودی کتاب می‌پردازد. در نتیجه انتشار ترجمه‌های متفاوت می‌تواند شمارگان بیشتری از یک کتاب خوب و خواندنی را در حوزهٔ گسترده‌تری در اختیار خوانندگان بگذارد؛ آن هم با کاستی‌های بسیاری که در حوزهٔ پخش کتاب وجود دارد. دلیل آخر این‌ که مترجمان ما به کارهای تازه رو نمی‌آورند و وقتی اثری بازار خوبی داشته باشد به ترجمهٔ چندبارهٔ آن می‌پردازند.»<ref name="رحماندوست"/>
 
وی با اشاره به ضرورت نو شدن ترجمه‌ها می‌گوید: «اثر بزرگ و تاثیرگذاری چون شازده کوچولو، این زیبندگی را دارد که به دست چندین مترجم، ترجمه شود؛ ضمن اینکه هر شخص از نگاه خود به این اثر جاودان نگاه می‌کند و می‌کوشد تا ترجمه‌اش با کارهای پیشین تفاوت داشته باشد. برای مثال، وقتی انتشارات قدیانی به من پیشنهاد کرد تا «شازده کوچولو» را ترجمه کنم، گفتم دو ترجمه‌ی خوب از قاضی و شاملو وجود دارد، اما ناشر می‌گفت، نوجوان‌ها تو را می‌شناسند؛ نه اگزوپری را! من هم دیدم زبان محمد قاضی، بزرگسالانه و نثر شاملو محاوره‌ای و شاعرانه است؛ پس تلاش کردم تا «شازده کوچولو» را به زبان نوجوانان برگردانم. علت اصلی این اتفاق، مهم بودن خود کتاب است؛ چه به لحاظ مفهوم و محتوا چه میزان فروش و تعداد مخاطبان. یکی دیگر از علت‌هایی که موجب وجود چند ترجمه از یک اثر می‌شود، سیستم بیمار توزیع است. هر ناشر، محدودهٔ پخش خود را دارد و به نشر تعداد محدودی کتاب می‌پردازد. در نتیجه انتشار ترجمه‌های متفاوت می‌تواند شمارگان بیشتری از یک کتاب خوب و خواندنی را در حوزهٔ گسترده‌تری در اختیار خوانندگان بگذارد؛ آن هم با کاستی‌های بسیاری که در حوزهٔ پخش کتاب وجود دارد. دلیل آخر این‌ که مترجمان ما به کارهای تازه رو نمی‌آورند و وقتی اثری بازار خوبی داشته باشد به ترجمهٔ چندبارهٔ آن می‌پردازند.»<ref name="رحماندوست"/>
=====اصغر رستگار=====
+
<font color = "DarkBlue">اصغر رستگار</font>
 
[[اصغر رستگار]] دربارهٔ علت درانداختن ترجمه‌ای دیگر از شازده کوچولو چنین آورده: «من این کتاب را دوست داشتم و دوست داشتم یک بار هم من آن را ترجمه کنم. داعیه‌ای نداشتم» <ref>{{یادکرد ژورنال|عنوان=دیگر طالبی نمی خورم! : مترجمان شازده کوچولو  زیر ذره بین نقد|صفحات=۵۹}}</ref>
 
[[اصغر رستگار]] دربارهٔ علت درانداختن ترجمه‌ای دیگر از شازده کوچولو چنین آورده: «من این کتاب را دوست داشتم و دوست داشتم یک بار هم من آن را ترجمه کنم. داعیه‌ای نداشتم» <ref>{{یادکرد ژورنال|عنوان=دیگر طالبی نمی خورم! : مترجمان شازده کوچولو  زیر ذره بین نقد|صفحات=۵۹}}</ref>
===بررسی ترجمه‌ها===
+
===خوش آمدی به دنیای شازده کوچولو===
====سبک نوشتار متن اصلی====
+
در سال ۱۹۳۵، هواپیمای سنت اگزوپری، که برای شکستن رکورد پرواز بین پاریس و سایگون تلاش می‌کرد، در صحرای بزرگ آفریقا دچار نقص فنی شد و به ناچار در همان‌جا فرود آمد.
متن اصلی شازده کوچولو، متن ساده‌ای است. جمله‌ها نسبتاً کوتاهند و معنی کاملاً روشن و واضحی دارند. دامنهٔ لغاتی که در متن اثر به‌کار رفته، در حدی است که کودک ده‌ساله‌ی فرانسوی، تقریباً با همه‌ی آن‌ها آشناست و خیلی راحت می‌تواند معنی آن‌ها را بفهمد. جمله‌ها همگی نحو عادی دارند. به‌طور کلی، زبان اثر طوری است که نه به زبان ادیبانه گرایش دارد نه به زبان عامیانه و هیچ نوع تکلف یا ذوق‌آزمایی تجربی زبان در آن دیده نمی‌شود اما شعر لطیف و عمیقی در سراسر اثر جاری است. این شعرگونگی عمدتاً به معنا و اندیشه و احساس مربوط می‌شود. اگر معنای جمله‌ها دقیق ترجمه شود و سلاست و شیوایی و یک‌دستی آن‌ها در ترجمه از بین نرود، این شعر لطیف و عمیق هم به‌راحتی حفظ خواهد شد. تقریباً تمامی جمله‌های شازده کوچولو ترجمه‌پذیر هستند و لازم نیست مترجم در ساختار جمله‌های اصلی تغییر زیادی بدهد.
+
همین سانحه دستمایهٔ نگارش شازده کوچولو شد که در آن شخصیت قهرمان داستان، خلبانی بی‌نام، پس از فرود در کویر با پسر کوچکی آشنا می‌شود. پسرک به خلبان می‌گوید که از سیارکی دوردست می‌آید و آن‌قدر آنجا زندگی کرده که روزی تصمیم می‌گیرد برای اکتشاف سیاره‌های دیگر دیار خود را ترک کند. او هم‌چنین برای خلبان از گل رز محبوبش می‌گوید که دل در گرو عشق او دارد. از دیگر اخترک‌ها تعریف می‌کند و از روباهی که او را این‌جا، روی زمین، ملاقات کرده‌است می‌گوید. خلبان و شازده چاهی را می‌یابند که آن‌ها را از تشنگی نجات می‌دهد. او در طی داستان با ماری برخورد می‌کند که زبان رازآلودی دارد. در نهایت شازده کوچولو تصمیم می‌گیرد به سیارک خود بازگردد.{{سخ}}
<ref>{{یادکرد ژورنال|عنوان=دیگر طالبی نمی خورم! : مترجمان شازده کوچولو  زیر ذره بین نقد|صفحات=۶۱}}</ref>
+
متن اصلی شازده کوچولو، متن ساده‌ای است. جمله‌ها نسبتاً کوتاهند و معنی کاملاً روشن و واضحی دارند. دامنهٔ لغاتی که در متن اثر به‌کار رفته، در حدی است که کودک ده‌ساله‌ٔ فرانسوی، تقریباً با همه‌ٔ آن‌ها آشناست و خیلی راحت می‌تواند معنی آن‌ها را بفهمد. جمله‌ها همگی نحو عادی دارند. به‌طور کلی، زبان اثر طوری است که نه به زبان ادیبانه گرایش دارد نه به زبان عامیانه و هیچ نوع تکلف یا ذوق‌آزمایی تجربی زبان در آن دیده نمی‌شود اما شعر لطیف و عمیقی در سراسر اثر جاری است. این شعرگونگی عمدتاً به معنا و اندیشه و احساس مربوط می‌شود. اگر معنای جمله‌ها دقیق ترجمه شود و سلاست و شیوایی و یک‌دستی آن‌ها در ترجمه از بین نرود، این شعر لطیف و عمیق هم به‌راحتی حفظ خواهد شد. تقریباً تمامی جمله‌های شازده کوچولو ترجمه‌پذیر هستند و لازم نیست مترجم در ساختار جمله‌های اصلی تغییر زیادی بدهد.
====بررسی و مقایسهٔ ترجمه‌ها====
+
<ref>{{یادکرد ژورنال|عنوان=دیگر طالبی نمی خورم! : مترجمان شازده کوچولو  زیر ذره بین نقد|صفحات=۶۱}}</ref>{{سخ}}
از میان ترجمه‌های موجود از کتاب شازده کوچولو، ترجمه‌های قاضی، شاملو و نجفی - که هر سه آن‌ها از زبان فرانسه انجام شده‌اند - شاخص‌تر و شناخته‌شده‌تر هستند؛ از این رو پژوهش‌هایی که درباره ترجمه‌های مختلف شازده کوچولو منتشر شده‌اند، بیشر به این سه ترجمه پرداخته‌اند. در متن حاضر نیز به بررسی و مقایسه این سه ترجمه‌‌‌ٔ اصلی می‌پردازیم.{{سخ}}
+
از میان ترجمه‌های موجود از کتاب شازده کوچولو، ترجمه‌های قاضی، شاملو و نجفی - که هر سه آن‌ها از زبان فرانسه انجام شده‌اند - شاخص‌تر و شناخته‌شده‌تر هستند؛ از این رو پژوهش‌هایی که درباره ترجمه‌های مختلف شازده کوچولو منتشر شده‌اند، بیشتر به این سه ترجمه پرداخته‌اند. در متن حاضر نیز به بررسی و مقایسهٔ این سه ترجمه‌‌‌ٔ اصلی می‌پردازیم.
=====ترجمهٔ محمد قاضی=====
+
===تقدیم به دوستم که تحت پیگرد نازی‌هاست، آن که روزی کودک بود===
 +
اگزوپری در بدو کتاب شازده کوچولو و در قسمت تقدیم‌نامه که احمد شاملو آن‌را تحت عنوان «اهدانامچه» ترجمه کرده است؛ کتاب را به یکی از دوستانش که تحت پیگرد نازی‌ها بوده، تقدیم کرده است: «از بچه‌ها عذر می‌خواهم که این کتاب را به یکی از بزرگترها هدیه کرده‌ام. برای این کار یک دلیل موجه دارم. این بزرگ‌تر بهترین دوست من در دنیاست. یک دلیل دیگرم هم آن‌که این بزرگ‌تر همه چیز را می‌تواند بفهمد، حتی کتاب‌هایی را که برای بچه‌ها نوشته باشند... اگر همهٔ این‌ها کافی نباشد، اجازه می‌خواهم این کتاب را تقدیم به آن بچه‌ای کنم که این آدم‌بزرگ یک روزی بوده. آخر هر آدم‌بزرگی هم روزی روزگاری بچه‌ای بوده (گیرم کم‌تر کسی از آن‌ها این را به یاد می‌آورد). پس من هم اهدانامچه‌ام را به این شکل تصحیح می‌کنم: «به لئون ورث؛ موقعی که پسر بچه بود» بر اساس این تقدیم، اگزوپری بین کودکی و بزرگ‌سالی تمایز قائل می‌شود و از طریق این تمایز در ادامهٔ داستان «آدم‌بزرگ‌ها» را به نقد می‌کشد.
 +
===با صدای کدام مترجم، به شازده کوچولو گوش دهیم؟===
 +
====ترجمهٔ محمد قاضی====
 
[[پرونده:Mohammad ghazi2.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''محمد قاضی'''</center>]]
 
[[پرونده:Mohammad ghazi2.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''محمد قاضی'''</center>]]
 
اولین و برجسته‌ترین اصلی که قاضی برگردان خود را بر آن استوار کرده است، پایبندی به متن اصلی اثر و رعایت سبک و بیان نویسنده و کوشش برای نزدیک شدن به آن تا حد ممکن است که برگردان او را در گروه برگردان تحت‌اللفظی قرار می‌دهد. دقت در انتخاب ترکیب‌ها و واژه‌های مناسب که در عین نزدیکی به کلمات نویسنده، روان و در عین حال زیبا نیز باشند، به همراه گرایش به استفاده از اصطلاحات معمول چون دست‌و‌پا‌کردن، نفله کردن و ... به منظور ملموس کردن روایت از یک سو و علاقه و توجه به بهره‌گیری از تعبیرات ادبی و شاعرانه از دیگر سو، در نثر قاضی جلب توجه می‌کند. به علاوه ایجاد ارتباطی شایسته میان جملات و پیوستن رشته‌ٔ وقایع به یک‌دیگر از طریق مناسب از هنرهای قاضی است و از تیزهوشی او در توجه به محل قرار گرفتن کلمات در جمله حکایت دارد. از دیگر سو، اندک کلماتی که در متن اصلی نیستند و برافزوده‌ٔ مترجمند، سبب می‌شوند که خواننده داستان را پویاتر و پرجاذبه‌تر حس کند.
 
اولین و برجسته‌ترین اصلی که قاضی برگردان خود را بر آن استوار کرده است، پایبندی به متن اصلی اثر و رعایت سبک و بیان نویسنده و کوشش برای نزدیک شدن به آن تا حد ممکن است که برگردان او را در گروه برگردان تحت‌اللفظی قرار می‌دهد. دقت در انتخاب ترکیب‌ها و واژه‌های مناسب که در عین نزدیکی به کلمات نویسنده، روان و در عین حال زیبا نیز باشند، به همراه گرایش به استفاده از اصطلاحات معمول چون دست‌و‌پا‌کردن، نفله کردن و ... به منظور ملموس کردن روایت از یک سو و علاقه و توجه به بهره‌گیری از تعبیرات ادبی و شاعرانه از دیگر سو، در نثر قاضی جلب توجه می‌کند. به علاوه ایجاد ارتباطی شایسته میان جملات و پیوستن رشته‌ٔ وقایع به یک‌دیگر از طریق مناسب از هنرهای قاضی است و از تیزهوشی او در توجه به محل قرار گرفتن کلمات در جمله حکایت دارد. از دیگر سو، اندک کلماتی که در متن اصلی نیستند و برافزوده‌ٔ مترجمند، سبب می‌شوند که خواننده داستان را پویاتر و پرجاذبه‌تر حس کند.
سطر ۹۴: سطر ۸۷:
 
<ref name="صوت‌واژه">{{یادکرد ژورنال|عنوان=بررسی ترجمه‌ٔ صوت‌واژه‌ها در اثر شازده کوچولو|صفحات=۹۹}}</ref>
 
<ref name="صوت‌واژه">{{یادکرد ژورنال|عنوان=بررسی ترجمه‌ٔ صوت‌واژه‌ها در اثر شازده کوچولو|صفحات=۹۹}}</ref>
  
=====ترجمهٔ احمد شاملو=====
+
====ترجمهٔ احمد شاملو====
 
[[پرونده:shamlu.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''احمد شاملو'''</center>]]
 
[[پرونده:shamlu.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''احمد شاملو'''</center>]]
 
شاملو نثری محکم و آهنگین و شاعرانه دارد، اما سبک خودش را در ترجمه به‌کار برده است. به طور کلی ترجمه‌های شاملو، ترجمه‌های آزاد محسوب می‌شوند و ترجمه‌های آزاد را هم فقط امثال او باید انجام دهند. به هر حال، می‌توان گفت شاملو نه تنها به سبک اگزوپری وفادار نبوده، بلکه گاه واژگانی اختیار کرده که دور از معنای اصلی آن است. شاملو با تسلطی که بر فرهنگ عامه داشته، زبان ترجمه را بسیار به زبان عامه نزدیک کرده است.  
 
شاملو نثری محکم و آهنگین و شاعرانه دارد، اما سبک خودش را در ترجمه به‌کار برده است. به طور کلی ترجمه‌های شاملو، ترجمه‌های آزاد محسوب می‌شوند و ترجمه‌های آزاد را هم فقط امثال او باید انجام دهند. به هر حال، می‌توان گفت شاملو نه تنها به سبک اگزوپری وفادار نبوده، بلکه گاه واژگانی اختیار کرده که دور از معنای اصلی آن است. شاملو با تسلطی که بر فرهنگ عامه داشته، زبان ترجمه را بسیار به زبان عامه نزدیک کرده است.  
سطر ۱۰۲: سطر ۹۵:
 
در این ترجمه، شازده کوچولو به عنوان کتابی برای بچه‌ها در نظر گرفته شده و برای آن‌ها هم ترجمه شده است. سطح زبانی بسیار تغییر یافته و تا سطح زبان خودمانی پایین آمده است. در این ترجمه با نوعی عامیانه‌سازی روبرو هستیم. همین مسئله ممکن است باعث شود تا خواننده نتواند برداشت درستی از نوع زبان متن اصلی داشته باشد. ولی در ترجمهٔ شاملو دربارهٔ معادل‌یابی اشتباه معنایی در ترجمه وجود ندارد و تنها در بعضی موارد ایرادهایی جزئی به ترجمه وارد است. با این حال، زمان افعال نیز به جز مواردی اندک، در اکثر موارد به درستی از فارسی برگردانده‌شده‌اند.
 
در این ترجمه، شازده کوچولو به عنوان کتابی برای بچه‌ها در نظر گرفته شده و برای آن‌ها هم ترجمه شده است. سطح زبانی بسیار تغییر یافته و تا سطح زبان خودمانی پایین آمده است. در این ترجمه با نوعی عامیانه‌سازی روبرو هستیم. همین مسئله ممکن است باعث شود تا خواننده نتواند برداشت درستی از نوع زبان متن اصلی داشته باشد. ولی در ترجمهٔ شاملو دربارهٔ معادل‌یابی اشتباه معنایی در ترجمه وجود ندارد و تنها در بعضی موارد ایرادهایی جزئی به ترجمه وارد است. با این حال، زمان افعال نیز به جز مواردی اندک، در اکثر موارد به درستی از فارسی برگردانده‌شده‌اند.
 
<ref name="ترجمه مجدد">{{یادکرد ژورنال|عنوان= ترجمهٔ مجدد: بررسی تطبیقی پنج ترجمه از شازده کوچولو به زبان فارسی|صفحات = ۸۱}}</ref>
 
<ref name="ترجمه مجدد">{{یادکرد ژورنال|عنوان= ترجمهٔ مجدد: بررسی تطبیقی پنج ترجمه از شازده کوچولو به زبان فارسی|صفحات = ۸۱}}</ref>
=====ترجمهٔ ابوالحسن نجفی=====
+
====ترجمهٔ ابوالحسن نجفی====
 
[[پرونده:Abolhasan najafi2.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''ابوالحسن نجفی'''</center>]]
 
[[پرونده:Abolhasan najafi2.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''ابوالحسن نجفی'''</center>]]
 
به نظر می‌رسد که زبان نجفی در ترجمهٔ این اثر، کمی فخیم‌تر از زبان اصلی اثر باشد. با توجه به این که کودکان هم مخاطب شازده کوچولو هستند، شاید این موضوع در ترجمه این اثر قابل توجه باشد. در هرحال مترجم سعی کرده است نوعی تعادل را در ترجمه‌اش حفظ کند.
 
به نظر می‌رسد که زبان نجفی در ترجمهٔ این اثر، کمی فخیم‌تر از زبان اصلی اثر باشد. با توجه به این که کودکان هم مخاطب شازده کوچولو هستند، شاید این موضوع در ترجمه این اثر قابل توجه باشد. در هرحال مترجم سعی کرده است نوعی تعادل را در ترجمه‌اش حفظ کند.
سطر ۱۱۲: سطر ۱۰۵:
 
===ترجمه‌های فارسی===
 
===ترجمه‌های فارسی===
 
====اشخاص حقیقی====
 
====اشخاص حقیقی====
#ابراهیمی، غزاله، 1394، کارگاه نشر، تهران
+
#ابراهیمی، غزاله، ۱۳۹۴، کارگاه نشر، تهران
#ابریشمی، جمیل، 1396، کتاب نغمه و کتاب آترینا، تهران
+
#ابریشمی، جمیل، ۱۳۹۶، کتاب نغمه و کتاب آترینا، تهران
#ابطحی، شادی، 1396، اردیبهشت، تهران
+
#ابطحی، شادی، ۱۳۹۶، اردیبهشت، تهران
#اخوان، محمدعلی، 1393، اخوان خراسانی، تهران
+
#اخوان، محمدعلی، ۱۳۹۳، اخوان خراسانی، تهران
#اللّه‌وردی، آذری نجف‌آبادی، 1388، آیینه اندیشه، قم
+
#اللّه‌وردی، آذری نجف‌آبادی، ۱۳۸۸، آیینه اندیشه، قم
#اسدخواه، مرتضی، 1395، متن دیگر، تهران
+
#اسدخواه، مرتضی، ۱۳۹۵، متن دیگر، تهران
 
#افتخارزاده، فرشید، جهان فن، کرج
 
#افتخارزاده، فرشید، جهان فن، کرج
#افسری، فرشته، آسو، 1396، تهران
+
#افسری، فرشته، آسو، ۱۳۹۶، تهران
#افشار، نگار، باغ فکر و انسان برتر، 1398، تهران
+
#افشار، نگار، باغ فکر و انسان برتر، ۱۳۹۸، تهران
#اقبال‌زاده، شبنم، 1393، آوای مکتوب، تهران
+
#اقبال‌زاده، شبنم، ۱۳۹۳، آوای مکتوب، تهران
#آلوشی، زهرا، 1397، نیک‌فرجام، تهران
+
#آلوشی، زهرا، ۱۳۹۷، نیک‌فرجام، تهران
#امیردیوانی، ابوالفضل، 1397، پرک، قزوین
+
#امیردیوانی، ابوالفضل، ۱۳۹۷، پرک، قزوین
#امینی، فاطمه، 1396، شاپیگان کتاب، تهران
+
#امینی، فاطمه، ۱۳۹۶، شاپیگان کتاب، تهران
#انتظاری، مهرداد، 1394، آراسپ، تهران
+
#انتظاری، مهرداد، ۱۳۹۴، آراسپ، تهران
#اندیشه، بابک، 1384، هنر پارینه، تهران
+
#اندیشه، بابک، ۱۳۸۴، هنر پارینه، تهران
#باطنی، فائزه، 1398، بهنود، تهران
+
#باطنی، فائزه، ۱۳۹۸، بهنود، تهران
#بصیر، رامسس، 1386، دادجو، تهران
+
#بصیر، رامسس، ۱۳۸۶، دادجو، تهران
#بلوچ، حمیدرضا، 1386، مجید، تهران
+
#بلوچ، حمیدرضا، ۱۳۸۶، مجید، تهران
#بهرامی، مریم، 1395، آسمان خیال، تهران
+
#بهرامی، مریم، ۱۳۹۵، آسمان خیال، تهران
#بهرامی حران، محمدتقی، 1393، مصدق، تهران
+
#بهرامی حران، محمدتقی، ۱۳۹۳، مصدق، تهران
#بهرامی، امید، 1396، آرمانی‌ها، اهواز
+
#بهرامی، امید، ۱۳۹۶، آرمانی‌ها، اهواز
#بهرامیان، جمشید، 1388، بهرامیان، تهران
+
#بهرامیان، جمشید، ۱۳۸۸، بهرامیان، تهران
#بیات، حمیدرضا، 1397، اندیشه کهن‌پرداز، تهران
+
#بیات، حمیدرضا، ۱۳۹۷، اندیشه کهن‌پرداز، تهران
#پایدار، مجتبی، 1392، سالار الموتی، تهران
+
#پایدار، مجتبی، ۱۳۹۲، سالار الموتی، تهران
#پژمان، عباس، 1385، هرمس، تهران
+
#پژمان، عباس، ۱۳۸۵، هرمس، تهران
#پیرزاده، شورا، 1392، ثالث، تهران
+
#پیرزاده، شورا، ۱۳۹۲، ثالث، تهران
#تامینی، عباس، 1398، آقای کتاب، تهران
+
#تامینی، عباس، ۱۳۹۸، آقای کتاب، تهران
#توکلیان، مهسا، 1398، اندیشه فاضل، تهران
+
#توکلیان، مهسا، ۱۳۹۸، اندیشه فاضل، تهران
#تیرانی، زهرا، 1392، آموت، تهران
+
#تیرانی، زهرا، ۱۳۹۲، آموت، تهران
#جاوید، حسین، 1395، نون، تهران
+
#جاوید، حسین، ۱۳۹۵، نون، تهران
#جعفرتبار، خدیجه، 1396، آثار گیتی، تهران
+
#جعفرتبار، خدیجه، ۱۳۹۶، آثار گیتی، تهران
#جعفری‌صرافی، سحر، 1394، مهراج، تهران
+
#جعفری‌صرافی، سحر، ۱۳۹۴، مهراج، تهران
#جوادی‌پور، منیر، 1397، کتاب منیر، قزوین
+
#جوادی‌پور، منیر، ۱۳۹۷، کتاب منیر، قزوین
#چراغ‌زاده، فرنوش، 1396، کافل، تهران
+
#چراغ‌زاده، فرنوش، ۱۳۹۶، کافل، تهران
#حاجی‌باقری، الهام، 1395، آتیلا، قم
+
#حاجی‌باقری، الهام، ۱۳۹۵، آتیلا، قم
#حبیبی اصفهانی، فرزام، 1398، آتیسا، تهران
+
#حبیبی اصفهانی، فرزام، ۱۳۹۸، آتیسا، تهران
#حسینی، فاطمه، 1398، آراستگان، قم
+
#حسینی، فاطمه، ۱۳۹۸، آراستگان، قم
#حق‌نبی مطلق، هانیه، 1388، سلسله مهر، تهران
+
#حق‌نبی مطلق، هانیه، ۱۳۸۸، سلسله مهر، تهران
#حمیدیان، مهسا، 1395، پایتخت، کرج
+
#حمیدیان، مهسا، ۱۳۹۵، پایتخت، کرج
#خاکیانی، رضا، 1397، کارنامه، تهران
+
#خاکیانی، رضا، ۱۳۹۷، کارنامه، تهران
#خدابنده، هنگامه، 1397، الماس پارسیان، تهران
+
#خدابنده، هنگامه، ۱۳۹۷، الماس پارسیان، تهران
#خرازیان، مریم، 1394، راهنمای سفر، تهران
+
#خرازیان، مریم، ۱۳۹۴، راهنمای سفر، تهران
#خسرویار، داریوش، 1396، آذرین‌مهر، تهران
+
#خسرویار، داریوش، ۱۳۹۶، آذرین‌مهر، تهران
#داودی، ژاسمن، 1397، داریوش، تهران
+
#داودی، ژاسمن، ۱۳۹۷، داریوش، تهران
#راحله، شیرین، 1398، آیینه‌ی مهر، تهران
+
#راحله، شیرین، ۱۳۹۸، آیینه‌ی مهر، تهران
#طاهری، حسین، 1395، داریوش، مشهد
+
#طاهری، حسین، ۱۳۹۵، داریوش، مشهد
#رحماندوست، مصطفی، 1384، قدیانی، تهران
+
#رحماندوست، مصطفی، ۱۳۸۴، قدیانی، تهران
#رحمتی، میثم، 1396، پر، تهران
+
#رحمتی، میثم، ۱۳۹۶، پر، تهران
#رستگار، اصغر، 1378، نقش خورشید، اصفهان
+
#رستگار، اصغر، ۱۳۷۸، نقش خورشید، اصفهان
#رضائیان، سمانه، 1387، واشقان، تهران
+
#رضائیان، سمانه، ۱۳۸۷، واشقان، تهران
#روحانی، علیرضا، 1396، عقیل، تهران
+
#روحانی، علیرضا، ۱۳۹۶، عقیل، تهران
#زارع، رضا، 1392، آزرمیدخت، قزوین
+
#زارع، رضا، ۱۳۹۲، آزرمیدخت، قزوین
#زارعی، عباس، 1397، سایه‌گستر، قزوین
+
#زارعی، عباس، ۱۳۹۷، سایه‌گستر، قزوین
#زردکانلو، محدثه، 1397، فرشته، تبریز
+
#زردکانلو، محدثه، ۱۳۹۷، فرشته، تبریز
#زمانیان دهکردی، سید امیرعباس، 1398، برتراندیشان، تهران
+
#زمانیان دهکردی، سید امیرعباس، ۱۳۹۸، برتراندیشان، تهران
#زندی، حسین، 1396، نوروزی، گرگان
+
#زندی، حسین، ۱۳۹۶، نوروزی، گرگان
#زین‌الدین، حمیدرضا، 1395، رازآور، تهران
+
#زین‌الدین، حمیدرضا، ۱۳۹۵، رازآور، تهران
#سبیانی، مهنوش، 1397، سیمرغ خراسان، مشهد
+
#سبیانی، مهنوش، ۱۳۹۷، سیمرغ خراسان، مشهد
#ستوده، حسین، 1396، تیماج، تهران
+
#ستوده، حسین، ۱۳۹۶، تیماج، تهران
#سرمدی، فائزه، 1377، شرکت توسعه کتاب‌خانه‌های ایران
+
#سرمدی، فائزه، ۱۳۷۷، شرکت توسعه کتاب‌خانه‌های ایران
#سعیدی‌تبار، مرتضی، 1391، ولی، تهران
+
#سعیدی‌تبار، مرتضی، ۱۳۹۱، ولی، تهران
#سلطانیه، بهناز، 1396، نبض دانش، تهران
+
#سلطانیه، بهناز، ۱۳۹۶، نبض دانش، تهران
#سیفی، یوسف، 1396، یاران، تبریز
+
#سیفی، یوسف، ۱۳۹۶، یاران، تبریز
#شادلو، عباس، 1397، آرایه‌نگار، تهران
+
#شادلو، عباس، ۱۳۹۷، آرایه‌نگار، تهران
#شاملو، احمد، 1358، کتاب جمعه، تهران
+
#شاملو، احمد، ۱۳۵۸، کتاب جمعه، تهران
#شاملو، مریم، 1398، قلم شاملو، تهران  
+
#شاملو، مریم، ۱۳۹۸، قلم شاملو، تهران  
#شاهین‌زاده، فاطمه، 1397، اهورا قلم، دزفول
+
#شاهین‌زاده، فاطمه، ۱۳۹۷، اهورا قلم، دزفول
#شکری، وحیده، 1395، هفت‌سنگ، گرگان
+
#شکری، وحیده، ۱۳۹۵، هفت‌سنگ، گرگان
#شهدی، پرویز، 1395، به‌سخن / مجید، تهران
+
#شهدی، پرویز، ۱۳۹۵، به‌سخن / مجید، تهران
#شهابی فراهانی، فهمیه، 1393، نهال نویدان
+
#شهابی فراهانی، فهمیه، ۱۳۹۳، نهال نویدان
#شیرمحمدی، دانیال، 1397، آوای دانیال، تهران
+
#شیرمحمدی، دانیال، ۱۳۹۷، آوای دانیال، تهران
 
#صادقی، مهدیه، امضا / نقش و نگار، تهران
 
#صادقی، مهدیه، امضا / نقش و نگار، تهران
#صامتی، محمدرضا، 1393، سفیر قلم، تهران
+
#صامتی، محمدرضا، ۱۳۹۳، سفیر قلم، تهران
#صبوری، مریم، 1391، کوله‌پشتی، تهران  
+
#صبوری، مریم، ۱۳۹۱، کوله‌پشتی، تهران  
#صفایی‌راد، معصومه، 1396، کتابستان معرفت، قم
+
#صفایی‌راد، معصومه، ۱۳۹۶، کتابستان معرفت، قم
#صیفی، الهام، 1397، ارغوان مهر، تهران
+
#صیفی، الهام، ۱۳۹۷، ارغوان مهر، تهران
#طاهری، حسین، 1395، داریوش، تهران
+
#طاهری، حسین، ۱۳۹۵، داریوش، تهران
#طاهری، رضا، 1393، نخستین، تهران
+
#طاهری، رضا، ۱۳۹۳، نخستین، تهران
#طهوری، سیدهادی، 1396، هلال نقره‌ای، زنجان
+
#طهوری، سیدهادی، ۱۳۹۶، هلال نقره‌ای، زنجان
#عارفی، نگین، 1397، کابلو، تهران
+
#عارفی، نگین، ۱۳۹۷، کابلو، تهران
#عزیزی، بهاره، 1392، پیرامید، قم
+
#عزیزی، بهاره، ۱۳۹۲، پیرامید، قم
#عزیزی، محمدعلی، 1395، رویای سبز، تهران
+
#عزیزی، محمدعلی، ۱۳۹۵، رویای سبز، تهران
#علیجانی، کاوه، 1396، ریواس، تهران
+
#علیجانی، کاوه، ۱۳۹۶، ریواس، تهران
#غفوری‌ثانی، اسدالله، 1391، رادکان، مشهد
+
#غفوری‌ثانی، اسدالله، ۱۳۹۱، رادکان، مشهد
#غیوری، حسین، 1395، غیوری، تهران
+
#غیوری، حسین، ۱۳۹۵، غیوری، تهران
#غیوری، حمیدرضا، 1395، راستین، تهران
+
#غیوری، حمیدرضا، ۱۳۹۵، راستین، تهران
#غیوری، نازنین، 1397، یونگ، تهران
+
#غیوری، نازنین، ۱۳۹۷، یونگ، تهران
#فاطمی‌سیرت، سیداسلام، 1397، عصر جوان، قم
+
#فاطمی‌سیرت، سیداسلام، ۱۳۹۷، عصر جوان، قم
#فرقانی، فاطمه، 1396، رادمان، تهران
+
#فرقانی، فاطمه، ۱۳۹۶، رادمان، تهران
#فرهنگ‌مهر، الهام، 1396، دنیای آرشید، مشهد
+
#فرهنگ‌مهر، الهام، ۱۳۹۶، دنیای آرشید، مشهد
#فلاح، سمانه، 1395، طاهریان، تهران
+
#فلاح، سمانه، ۱۳۹۵، طاهریان، تهران
#فهیمی، هانیه، 1389، بهزاد، تهران
+
#فهیمی، هانیه، ۱۳۸۹، بهزاد، تهران
#فولادی، شاهین، 1375، کتاب درنا، تهران  
+
#فولادی، شاهین، ۱۳۷۵، کتاب درنا، تهران  
#قاضی، محمد، 1333، کتابخانه ایران، تهران
+
#قاضی، محمد، ۱۳۳۳، کتابخانه ایران، تهران
#قهرمان، دل‌آرا، 1388، بهجت، تهران
+
#قهرمان، دل‌آرا، ۱۳۸۹، بهجت، تهران
#کاشیگر، مدیا، 1395، آفرینگان، تهران
+
#کاشیگر، مدیا، ۱۳۹۵، آفرینگان، تهران
#کریمی، شایسته، 1397، ساحل گیسوم، تهران
+
#کریمی، شایسته، ۱۳۹۷، ساحل گیسوم، تهران
#گرگین، ایرج، 1380، ماهور، تهران
+
#گرگین، ایرج، ۱۳۸۰، ماهور، تهران
#مجلسی، محمد، 1387، دنیای نو، تهران
+
#مجلسی، محمد، ۱۳۸۷، دنیای نو، تهران
#مجیدی، شهناز، 1392، روشا، تهران
+
#مجیدی، شهناز، ۱۳۹۲، روشا، تهران
#محمدحسینی، محمدرضا، 1393، ژیوار، تهران
+
#محمدحسینی، محمدرضا، ۱۳۹۳، ژیوار، تهران
#محمدی‌مقدم، مهری، 1396، آرادمان، تهران
+
#محمدی‌مقدم، مهری، ۱۳۹۶، آرادمان، تهران
#محمدی، مولود، 1391، بهداد، تهران
+
#محمدی، مولود، ۱۳۹۱، بهداد، تهران
#محمودی، لیلاسادات، 1393، لاهوت، تهران
+
#محمودی، لیلاسادات، ۱۳۹۳، لاهوت، تهران
#مستی، زهره، 1394، نوید ظهور، قم
+
#مستی، زهره، ۱۳۹۴، نوید ظهور، قم
#مسیب‌نژاد، امیر، 1396، آسمان علم، قم
+
#مسیب‌نژاد، امیر، ۱۳۹۶۶، آسمان علم، قم
#مصدق، لیلا، 1395، فراموشی، تهران
+
#مصدق، لیلا، ۱۳۹۵، فراموشی، تهران
#معصومی، زهره، 1398، آوای رعنا، مشهد
+
#معصومی، زهره، ۱۳۹۸، آوای رعنا، مشهد
#مفید، محمدعلی، 1396، آراسته، قم
+
#مفید، محمدعلی، ۱۳۹۶، آراسته، قم
#مقدس‌بیات، مرجان، 1386، اردهال، تهران
+
#مقدس‌بیات، مرجان، ۱۳۸۶، اردهال، تهران
#ملکی دولت‌آبادی، محمد، 1397، آبدنگ، قم
+
#ملکی دولت‌آبادی، محمد، ۱۳۹۷، آبدنگ، قم
#مملکت‌دوست، دنیا، 1395، فانوس دنیا، تهران
+
#مملکت‌دوست، دنیا، ۱۳۹۵، فانوس دنیا، تهران
#مهدوی‌دامغانی، فریده، 1386، ارس، تهران
+
#مهدوی‌دامغانی، فریده، ۱۳۸۶، ارس، تهران
#مهری، فرشته، 1396، یاری‌گر، تهران
+
#مهری، فرشته، ۱۳۹۶، یاری‌گر، تهران
#میرزایی، سمانه، 1397، کتاب آوا، تهران
+
#میرزایی، سمانه، ۱۳۹۷، کتاب آوا، تهران
#میرعباسی، کاوه، 1395، نی، تهران
+
#میرعباسی، کاوه، ۱۳۹۵، نی، تهران
#نجفی، ابوالحسن، 1379، نیلوفر، تهران
+
#نجفی، ابوالحسن، ۱۳۷۹، نیلوفر، تهران
#نظرآهاری، فاطمه، 1395، گوهر اندیشه، تهران
+
#نظرآهاری، فاطمه، ۱۳۹۵، گوهر اندیشه، تهران
#نوری، افسانه، 1396، هله، تهران
+
#نوری، افسانه، ۱۳۹۶، هله، تهران
#هاشمی، سعید / هاشمی، محمد، 1395، فرهنگ جامع، تهران
+
#هاشمی، سعید / هاشمی، محمد، ۱۳۹۵، فرهنگ جامع، تهران
#هاشمی‌نژاد راد، سیدعلی، 1398، درج سخن، مشهد
+
#هاشمی‌نژاد راد، سیدعلی، ۱۳۹۸، درج سخن، مشهد
#وکیلیان، نعیمه، 1397، امید مهر، مشهد
+
#وکیلیان، نعیمه، ۱۳۹۷، امید مهر، مشهد
#یاسی‌پور، غلامرضا، 1390، هنر اندیشه، تهران
+
#یاسی‌پور، غلامرضا، ۱۳۹۰، هنر اندیشه، تهران
#یداللهی، میلاد، 1395، ابر سفید، تهران
+
#یداللهی، میلاد، ۱۳۹۵، ابر سفید، تهران
 
====اشخاص حقوقی====
 
====اشخاص حقوقی====
#انتشارات آپامهر، 1397، قم
+
#انتشارات آپامهر، ۱۳۹۷، قم
#انتشارات آوای ما، 1398،‌ ساری
+
#انتشارات آوای ما، ۱۳۹۸،‌ ساری
#انتشارات رعنا حبیبی، 1397، کرج
+
#انتشارات رعنا حبیبی، ۱۳۹۷، کرج
#انتشارات فرادیدنگار، 1394، تهران
+
#انتشارات فرادیدنگار، ۱۳۹۴، تهران
#انتشارات کلک‌واژه، 1398، تهران
+
#انتشارات کلک‌واژه، ۱۳۹۸، تهران
#انتشارات میلکان، 1393، تهران
+
#انتشارات میلکان، ۱۳۹۳، تهران
 
===ترجمه‌های کردی===
 
===ترجمه‌های کردی===
#بایزیدی، صلاح‌‌الدین، 1397، مانگ، کرج
+
#بایزیدی، صلاح‌‌الدین، ۱۳۹۷، مانگ، کرج
#جهانی‌اصل، وهاب، 1386، خرمشهر، تهران
+
#جهانی‌اصل، وهاب، ۱۳۸۶، خرمشهر، تهران
 
===ترجمه‌های ترکی===
 
===ترجمه‌های ترکی===
#گوزل‌سوی، عزیز، 1398، پارلاق قلم، بناب
+
#گوزل‌سوی، عزیز، ۱۳۹۸، پارلاق قلم، بناب
 
===ترجمه‌های تالشی===
 
===ترجمه‌های تالشی===
#شفیقی عنبران، سیاوش / شفیقی، محسن، 1397، شیران‌نگار، اردبیل
+
#شفیقی عنبران، سیاوش / شفیقی، محسن، ۱۳۹۷، شیران‌نگار، اردبیل
  
 
==منبع‌شناسی (پایان‌نامه و مقاله نوشته شده دربارهٔ کتاب)==
 
==منبع‌شناسی (پایان‌نامه و مقاله نوشته شده دربارهٔ کتاب)==
* اقبالزاده, شهرام. '''"دیگر طالبی نمی خورم! : مترجمان شازده کوچولو زیر ذره بین نقد."''' کتاب ماه کودک و نوجوان, خرداد و تیر و مرداد 1385: 55-71.
+
* اقبالزاده, شهرام. '''"دیگر طالبی نمی خورم! : مترجمان شازده کوچولو زیر ذره بین نقد."''' کتاب ماه کودک و نوجوان, خرداد و تیر و مرداد ۱۳۸۵: ۵۵-۷۱.
* پنهانی, آفرین. '''؛"نگاهی به کتاب شازده کوچولو؛ اثر: آنتوان سنت اگزوپری."''' رودکی, 01 مرداد 1390: 74-75.
+
* پنهانی, آفرین. '''؛"نگاهی به کتاب شازده کوچولو؛ اثر: آنتوان سنت اگزوپری."''' رودکی, ۱ مرداد ۱۳۹۰: ۷۴-۷۵.
* حسنوندی, سمیر؛ عسکری, مجتبی؛ عالیشوندی, اسماء؛ جان نثاری لادانی, زهرا. '''"ترجمه ادبیات کودک از منظر پارادایم اسکوپوس و تعادل ( مطالعه موردی: داستان شازده کوچولو)."''' مطالعات زبان و ترجمه, پاییز 1394: 117-137.
+
* حسنوندی, سمیر؛ عسکری, مجتبی؛ عالیشوندی, اسماء؛ جان نثاری لادانی, زهرا. '''"ترجمه ادبیات کودک از منظر پارادایم اسکوپوس و تعادل ( مطالعه موردی: داستان شازده کوچولو)."''' مطالعات زبان و ترجمه, پاییز ۱۳۹۴: ۱۱۷-۱۳۷.
* زارعی, شیما. '''"در نهایت تنهایی."''' کتاب ماه کودک و نوجوان, خرداد و تیر و مرداد 1385: 265 - 272.
+
* زارعی, شیما. '''"در نهایت تنهایی."''' کتاب ماه کودک و نوجوان, خرداد و تیر و مرداد ۱۳۸۵: ۲۶۵- ۲۷۲.
* صادقیان, سمیرا. '''"ترجمهٔ مجدد: بررسی تطبیقی پنج ترجمه از شازده کوچولو به زبان فارسی."''' کتاب ماه ادبیات, شهریور 1389: 87-82.
+
* صادقیان, سمیرا. '''"ترجمهٔ مجدد: بررسی تطبیقی پنج ترجمه از شازده کوچولو به زبان فارسی."''' کتاب ماه ادبیات, شهریور ۱۳۸۹: ۸۷-۸۲.
* علیپور, لطافتی؛ رویا, نفیسه. '''"بررسی ترجمهی صوتواژهها در اثر شازده کوچولو."''' مطالعات زبان و ترجمه, بهار 1393: 86-104.
+
* علیپور, لطافتی؛ رویا, نفیسه. '''"بررسی ترجمهی صوتواژهها در اثر شازده کوچولو."''' مطالعات زبان و ترجمه, بهار ۱۳۹۳: ۸۶-۱۰۴.
کتاب ماه کود و نوجوان. '''"اگر شازده کوچولو فارسی حرف میزد."'''آبان 1382: 6 -15.
+
کتاب ماه کود و نوجوان. '''"اگر شازده کوچولو فارسی حرف میزد."'''آبان ۱۳۸۲: ۶-۱۵.
* کمالی, ثمین؛ ساداتشریفی, فرشید. '''"از شازده کوچولو تا شهریار کوچولو (بررسی تطبیقی سه ترجمه از شاهکار سنت اگزوپری از منظر فن ترجمه و زبان معیار)."''' انشا و نویسندگی, مرداد 1393: 18-24.
+
* کمالی, ثمین؛ ساداتشریفی, فرشید. '''"از شازده کوچولو تا شهریار کوچولو (بررسی تطبیقی سه ترجمه از شاهکار سنت اگزوپری از منظر فن ترجمه و زبان معیار)."''' انشا و نویسندگی, مرداد ۱۳۹۳: ۱۸-۲۴.
* گلستانه. '''"سرگذشت ترجمه شازده کوچولو."''' خرداد و تیر 1397: 23.
+
* گلستانه. '''"سرگذشت ترجمه شازده کوچولو."''' خرداد و تیر ۱۳۹۷: ۲۳.
 
==نوا، نما و نگاه==
 
==نوا، نما و نگاه==
===تصویر از صفحات کتاب===
 
 
[[پرونده:Little prince 2.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|راست|<center>'''صفحاتی از اولین چاپ شازده کوچولو'''</center>]]
 
[[پرونده:Little prince 2.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|راست|<center>'''صفحاتی از اولین چاپ شازده کوچولو'''</center>]]
 
{{سخ}}{{سخ}}{{سخ}}{{سخ}}{{سخ}}{{سخ}}{{سخ}}{{سخ}}
 
{{سخ}}{{سخ}}{{سخ}}{{سخ}}{{سخ}}{{سخ}}{{سخ}}{{سخ}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۹ آبان ۱۳۹۸، ساعت ۰۴:۳۲

ترجمه‌های شازده کوچولو
Little prince.jpg
شازده کوچولو، ترجمهٔ محمد قاضی
نویسندهآنتوان دو سنت اگزوپری
ناشر
ناشر فارسی: کتابخانهٔ ایران
محل نشرتهران
تاریخ نشر۱۹۴۳
تاریخ نشر فارسی: ۱۳۳۳
تصویرگرآنتوان دو سنت اگزوپری

شازده کوچولو به (فرانسوی: Le Petit Prince) داستانی نوشته‌ٔ آنتوان دو سنت اگزوپری است که با تصویرسازی‌های خود نویسنده در سال ۱۹۴۳ به چاپ رسید [۱] در ایران ۱۳۴ ترجمهٔ مختلف از این اثر به زبان‌های فارسی، کردی، ترکی و تالشی موجود است.

* * * * *

شازده کوچولو، با ترجمه به بیش از ۳۰۰ زبان زندهٔ دنیا و فروش بیش از ۲۰۰ میلیون نسخه در سراسر جهان، «کتاب قرن» نام گرفته است. [۱] این اثر در ایران نیز با وجود ۱۳۰ ترجمهٔ فارسی، ۲ ترجمهٔ کردی، ۱ ترجمهٔ ترکی و ۱ ترجمهٔ تالشی، یکی از ترجمه‌شده‌ترین آثار به‌ شمار می‌رود و افراد سرشناسی چون محمد قاضی، احمد شاملو، ابوالحسن نجفی و مصطفی رحمان‌دوست دست به ترجمهٔ آن زنده‌اند.

دوستی جدید به نام شازده کوچولو

ترجمه پنهانی

محمد قاضی

با کتاب امانتی از آقای دکتر امیر جهان‌بیگلو، پس از تعطیلی اداره، طبق معمول به میدان توپ‌خانه رفتم. سوار اتوبوس شدم و در همان‌جا که در کنار پنجره نشسته بودم کتاب را از کیفم بیرون آوردم. وقتی به عنوان جلد کتاب نگریستم، دیدم نام کتاب شازده کوچولو و نویسنده‌ٔ آن آنتوان دو سنت اگزوپری است. بار اول بود با چنین کتابی برخورد می‌کردم و به امیر قول داده بودم که در ظرف همان یک هفته آن را بخوانم و سپس به او پس بدهم، زیرا می‌خواست آن را ترجمه کند. شروع به خواندن کردم. آن‌قدر کتاب را جالب توجه و شیرین و دلنشین یافتم که اصلاً متوجه نشده بودم کی اتوبوس از مسافر پر شد و کی به راه افتاد؛ فقط وقتی به خود آمدم که به انتهای خط یعنی به ایستگاه راه‌آهن رسیده بود و شاگرد شوفر خطاب به من که تنها مسافر مانده در اتوبوس بودم گفت: - آقا این‌جا ته خط است، چرا پیاده نمی‌شوید؟ سرم را از روی کتاب برداشتم. به‌ناچار پیاده شدم و بیش از یک کیلومتر راه را پیاده بازگشتم. در مسیر بازگشت تصمیم گرفتم که به ترجمه‌ٔ آن بپردازم. البته خود دکتر جهان‌بیگلو نیز اظهار علاقه به ترجمهٔ آن کرده بود، ولی چون تا به آن‌دم نه کتابی ترجمه کرده و نه چیزی با نام او به چاپ رسیده بود که مردم او را بشناسند و با نامش آشنا باشند، من حرفش را جدی نگرفتم و شروع به ترجمهٔ کتاب کردم. هفتهٔ موعود به پایان رسید. آن وقت کتاب را بردم و ترجمه را هم نشانش دادم. دکتر سخت مکدر شد و گفت: - من خودم می‌خواستم این کار را بکنم. محمد، شما به چه اجازه و به چه حقی چنین کاری کرده‌اید؟ من که کتاب را برای ترجمه به شما نداده بودم. گفتم: شما تا به‌ حال به کار ترجمه دست نزده‌اید و من به همین جهت حرفتان را جدی نگرفته بودم. به هر حال اگر از یک کتاب دو ترجمه در دست باشد مهم نیست و عیبی نخواهد داشت. اگر هم موافق باشید من حاضرم ترجمهٔ کتاب را به نام هردومان اعلام کنم و ضمناً ترجمه‌ی خودم را هم به شما بدهم که اگر با هرجای آن موافق نباشید به سلیقه‌ٔ خودتان آن‌جا را عوض کنید و سپس بدهید تا کتاب به نام هردومان چاپ شود. گفت: خیر، من می‌خواستم فقط به نام خودم آن را ترجمه کنم و دیگر شازده کوچولو برای من مرده است. خندیدم و گفتم: اگر هم برای شما مرده است من او را برای همهٔ فارسی‌زبانان زنده کرده‌ام. [۲]

کسی با شازده کوچولو دوست نمی‌شد

ابوالحسن نجفی

از زمانی که شازده کوچولوی قاضی به چاپ رسیده بود، به فروش نمی‌رفت و خواننده‌ای نداشت تا سال ۱۳۴۱ که شاملو مسئول مجلهٔ کتاب هفته بود. او از شازده کوچولو نوشت و بعد از او این کتاب به کرات تجدید چاپ شد. [۳]

شازده کوچولو دوست تمام آدم‌ها

دنیای شازده کوچولو، دنیای نمادها است. به همین دلیل، زبان نمادین اجازه می‌دهد تا اثر به صورت لایه‌های معنایی تا بی‌نهایت گسترده شود. چنان‌که هرکس با توجه به پیش‌متن‌ها و دریافت خود می‌تواند با یکی از لایه‌های متن مرتبط شود. در واقع، اثر این اجازه را می‌دهد تا مخاطب فعال باشد و لایه‌‌ٔ معنایی مخصوص‌به‌خود را بیافریند و در آفرینش اثر با نویسنده همراهی کند و هرکس برای خودش یک شازده کوچولوی جدید خلق کند. دقیقا به همین جهت است که هم کودکان با این اثر ارتباط برقرار می‌کنند و هم بزرگسالان. اتفاق‌ها و رخدادهای این روایت نه در بیرون، بلکه در درون افراد صورت می‌گیرد. به همین دلیل شازده کوچولو به مخاطب این امکان را می‌دهد تا به اکتشاف درونی خود بپردازد؛ اکتشاف جهانی عمیق‌‌تر و گسترده‌تر. شازده کوچولو به شرایط فردی و خرده‌گروهی نمی‌پردازد، بلکه به شرایط انسانی و سرنوشت انسان‌ها می‌پردازد. کتاب به‌ظاهر کوچک است اما تناقضات بزرگ روح بشری را در بر دارد. از منظر ترجمه، این اثر پس از کتاب مقدس، ترجمه‌شده‌ترین و خوانده‌شده‌ترین کتاب جهان است. هم‌چنین در ایران بسیار مورد استقبال مترجمین و خوانندگان قرار گرفته است و ترجمه‌های متعددی از آن موجود است. همین مسأله، شازده کوچولو را به عنوان موردی مناسب برای پژوهش‌های مختلف در حوزهٔ ترجمه مطرح می‌سازد[۴]

اگر شازده کوچولو را می‌شناسی

نوجوان‌ها تو را می‌شناسند؛ نه اگزوپری را!

مصطفی رحماندوست

وقت آن بود، شازده کوچولویی که بعد از گذشت این همه وقت در جان و دل مخاطبان جا خوش کرده بود، کمی نونوارتر شود. پس انتشارات قدیانی به سراغ مصطفی رحماندوست می‌رود و پیشنهاد می‌کند تا «شازده کوچولو» را از نو ترجمه کند. رحماندوست مخالفت می‌کند و می‌گوید دو ترجمهٔ خوب از قاضی و شاملو وجود دارد، اما ناشر که نبض مخاطب را در دست دارد می گوید: «نوجوان‌ها تو را می‌شناسند؛ نه اگزوپری را!» رحماندوست هم که می‌بیند زبان محمد قاضی، بزرگسالانه و نثر شاملو محاوره‌ای و شاعرانه است؛ پس تلاش می‌کند تا «شازده کوچولو» را به زبان نوجوانان برگرداند تا دوستان جدیدی پیدا کند. [۵]

از شازده کوچولو بگو

شازده کوچولو یک دایره‌المعارف تجربهٔ زیست انسانی است. در آن دربارهٔ کودکی، تنهایی، فقدان، عشق، سفر، مهاجرت، خانه، مرگ، فلسفه، علم، قدرت، جنگ و حتی سیاست سخن به میان می‌آید و آن‌قدر با مخاطب عجین می شود که مخاطبان را مجبور می کند گرد هم آیند و از تجربه‌های فردیشان با این اثر سخن بگویند. این معجزه‌ شازده کوچولوست.
از نشست‌هایی که برای این اثر برگزار شده است می‌توان به نشست نقد آثار غیرتخیلی کودک‌ونوجوان که به نقد و بررسی ترجمه‌های شازده کوچولو اختصاص داشته اشاره کرد. این جلسه با حضور ابوالحسن نجفی، مترجم این کتاب، برگزار شد و گزارش آن با عنوان «اگر شازده کوچولو فارسی حرف می‌زد» در کتاب ماه کودک و نوجوان منتشر شده است.
همچنین نشست هفتگی باغ کتاب مرکزی نیز در تاریخ ششم تیرماه ۱۳۸۵ با حضور ابوالحسن نجفی و با عنوان «شازده کوچولو، کتاب قرن» برگزار شده است که در بخش‌هایی از آن به ترجمه‌های شازده کوچولو پرداخته شده. گزارش این نشست نیز با عنوان «در نهایت تنهایی» در کتاب ماه کودک و نوجوان به چاپ رسیده است.

شازده کوچولوی ایرانی

انتخاب شازده کوچولو برای ترجمه، بی‌دلیل نیست. در حوزه‌ٔ ترجمه، این کتاب یک پدیده است و مترجمان و زبان‌شناسان دنیا این نکته را به خوبی دریافته‌اند. کوتاهی قصه‌ٔ سنت اگزوپری و انتزاع مسلّم آن (بیابان و فضای بین‌سیاره‌ای، به‌عنوان قلمرو دست‌نخورده‌ٔ تماشایی، مشخصه‌ها و عوامل ابتدایی، مثل گل سرخ، آتشفشان، آب‌پاش، دیوار، مار، روباه، چاه و ...)، ترجمهٔ آن‌را آسان‌تر ساخته است. شاید بتوان یکی از علل موفقیت کتاب را نیز در همین سادگی آن دانست که خود زمینه را فراهم ساخته است تا ترجمه‌های متعددی از آن ارائه شود. بی‌تردید سادگی و روانی کتاب در جلب مخاطب بی‌تاثیر نبوده و شهرت جهانی آن در جلب توجه ناشران ایرانی برای ارائه‌‌ٔ ترجمه‌های جدیدتر تأثیر به‌سزا داشته است. باید گفت کهنه‌شدن زبان ترجمه‌های قبلی و گاهی ضعف مترجم قبلی در درک و فهم متن اصلی و ارائه به زبان مقصد، احساس نزدیکی و فهم مترجم یا کاهش و افزایش در حین ترجمه، از عوامل اصلی ترجمه‌ٔ مجدد به شمار می‌روند. علاوه بر آن هر مترجمی ایدئولوژی، تفکر و زبان و سبکی جداگانه دارد. میزان آشنایی و دانش شخص، نگاه زیبایی‌شناختی، خلاقیت و ذهنیت و اندیشه‌‌ٔ او مطرح است و نیز این نکته که در ترجمه‌‌ٔ جدید چگونه با اثر رو‌برو شده است. هر ترجمه فراز و نشیب‌های خاص خود را دارد؛ اما این که این فراز و نشیب‌ها تا چه اندازه کارا بوده و توانسته است چیز جدیدی را به ترجمه (یا ترجمه‌های قبل) قبل بیفزاید، نکته‌‌ٔ مهمی است که لزوم ترجمهٔ مجدد را توضیح یا رد می‌کند. شازده‌ کوچولو از برجسته‌ترین آثار نمادین محسوب می‌شود و زبان نمادین کتاب موجب می‌گردد که اثر به صورت‌های متعدد توسط مخاطب بازآفرینی شود. در واقع اثر اجازه می‌دهد که مخاطب فعال باشد و برداشت‌های آزاد خود را داشته باشد. همین امر موجب می‌شود که ترجمه‌های متفاوت و درستی از آن ارائه گردد.[۶]

چرا همه می خواهند شازده کوچولو با قلم خودشان فارسی حرف بزند؟

ابوالحسن نجفی ابوالحسن نجفی دو دلیل برای ترجمه‌ٔ دوبارهٔ این اثر برمی‌شمرد:

  • عدم رعایت مراتب زبان در ترجمه‌های قاضی و شاملو
  • وجود غلط و اشتباه در ترجمه‌ها

وی در‌باره‌ٔ دلیل اول می‌گوید: «وابستگی به مراتب زبان یعنی هنگامی که با متنی مواجه می‌شویم، بدانیم مربوط به چه مرتبه‌ای از زبان است. مثلاً در کتب ادبی، الفاظ باید کاملاً معنای خود را داشته باشند و دومعنایی یا چندمعنایی نباشند. بسیاری از متون، چنین ابهامی را برنمی‌تابند. زبان را می‌توان در مراتب گوناگون به کار برد و مترجم باید درک کند که این زبان در چه سطحی است و آیا زبان معیار است یا زبان ادبی. آیا زبان ادبی قابل فهم است یا کلمات منسوخ در آن به‌کار رفته و یا زبان فرهیخته است که توسط فرهیختگان استفاده می‌شود و با زبان معیار متفاوت است. علاوه بر آن، فرهنگ‌هایی درزبان‌های مختلف وجود دارد که مشخص می‌کند که اصطلاح به‌کاررفته، ادبی است یا به سبک فرهیخته تعلق دارد و اگر زبان عامیانه باشد، درجات آن را مشخص می‌کند. به هر حال، از سه ترجمه‌ٔ موجود و مورد بحث [منظور نجفی احتمالا ترجمه‌های قاضی، شاملو و رستگار است]، هیچ‌کدام مراتب زبان را رعایت نکرده‌اند؛ مگر ترجمهٔ دومِ آقای قاضی که تا حدودی این اصل را رعایت کرده است. زبان به‌کاررفته در کتاب شاهزاده کوچولو زبان معیار است که به آن رنگ ادبی داده شده، نه بیشتر از این و فقط لحن ادیبانه دارد. اصلاً یک متن ادبی نیست و زبان آن زبان معیار است. بنابراین باید زبانی ساده انتخاب و لحن شاعرانه به آن داده شود. با این دید، ترجمهٔ اول آقای قاضی را ترجمه‌ای ادیبانه دیده‌ام. پس این یک دلیل بود برای ترجمه‌ٔ اینجانب[۷] مصطفی رحماندوست مصطفی رحماندوست دربارهٔ انگیزه‌اش از ترجمه‌ٔ دوباره‌ٔ شازده کوچولو می‌گوید: «تفاوت اين اثر ترجمه‌شده با ساير آثار اين است كه بيش از ساير ترجمه‌هاي صورت گرفته به متن اصلي وفادار بوده و با نثر ساده‌تر براي نوجوان‌ها قابل استفاده است. كتاب شاهزاده كوچولو تا به‌ حال براي نوجوان‌ها ترجمه نشده بود. [ترجمه شاملو] ادبيات كوچه‌بازاري و عاميانه دارد؛ حتي فهم اصطلاحات و اشاراتش نيز نياز به فهم فرهنگ عامه دارد.»[۸]
وی با اشاره به ضرورت نو شدن ترجمه‌ها می‌گوید: «اثر بزرگ و تاثیرگذاری چون شازده کوچولو، این زیبندگی را دارد که به دست چندین مترجم، ترجمه شود؛ ضمن اینکه هر شخص از نگاه خود به این اثر جاودان نگاه می‌کند و می‌کوشد تا ترجمه‌اش با کارهای پیشین تفاوت داشته باشد. برای مثال، وقتی انتشارات قدیانی به من پیشنهاد کرد تا «شازده کوچولو» را ترجمه کنم، گفتم دو ترجمه‌ی خوب از قاضی و شاملو وجود دارد، اما ناشر می‌گفت، نوجوان‌ها تو را می‌شناسند؛ نه اگزوپری را! من هم دیدم زبان محمد قاضی، بزرگسالانه و نثر شاملو محاوره‌ای و شاعرانه است؛ پس تلاش کردم تا «شازده کوچولو» را به زبان نوجوانان برگردانم. علت اصلی این اتفاق، مهم بودن خود کتاب است؛ چه به لحاظ مفهوم و محتوا چه میزان فروش و تعداد مخاطبان. یکی دیگر از علت‌هایی که موجب وجود چند ترجمه از یک اثر می‌شود، سیستم بیمار توزیع است. هر ناشر، محدودهٔ پخش خود را دارد و به نشر تعداد محدودی کتاب می‌پردازد. در نتیجه انتشار ترجمه‌های متفاوت می‌تواند شمارگان بیشتری از یک کتاب خوب و خواندنی را در حوزهٔ گسترده‌تری در اختیار خوانندگان بگذارد؛ آن هم با کاستی‌های بسیاری که در حوزهٔ پخش کتاب وجود دارد. دلیل آخر این‌ که مترجمان ما به کارهای تازه رو نمی‌آورند و وقتی اثری بازار خوبی داشته باشد به ترجمهٔ چندبارهٔ آن می‌پردازند.»[۵] اصغر رستگار اصغر رستگار دربارهٔ علت درانداختن ترجمه‌ای دیگر از شازده کوچولو چنین آورده: «من این کتاب را دوست داشتم و دوست داشتم یک بار هم من آن را ترجمه کنم. داعیه‌ای نداشتم» [۹]

خوش آمدی به دنیای شازده کوچولو

در سال ۱۹۳۵، هواپیمای سنت اگزوپری، که برای شکستن رکورد پرواز بین پاریس و سایگون تلاش می‌کرد، در صحرای بزرگ آفریقا دچار نقص فنی شد و به ناچار در همان‌جا فرود آمد. همین سانحه دستمایهٔ نگارش شازده کوچولو شد که در آن شخصیت قهرمان داستان، خلبانی بی‌نام، پس از فرود در کویر با پسر کوچکی آشنا می‌شود. پسرک به خلبان می‌گوید که از سیارکی دوردست می‌آید و آن‌قدر آنجا زندگی کرده که روزی تصمیم می‌گیرد برای اکتشاف سیاره‌های دیگر دیار خود را ترک کند. او هم‌چنین برای خلبان از گل رز محبوبش می‌گوید که دل در گرو عشق او دارد. از دیگر اخترک‌ها تعریف می‌کند و از روباهی که او را این‌جا، روی زمین، ملاقات کرده‌است می‌گوید. خلبان و شازده چاهی را می‌یابند که آن‌ها را از تشنگی نجات می‌دهد. او در طی داستان با ماری برخورد می‌کند که زبان رازآلودی دارد. در نهایت شازده کوچولو تصمیم می‌گیرد به سیارک خود بازگردد.
متن اصلی شازده کوچولو، متن ساده‌ای است. جمله‌ها نسبتاً کوتاهند و معنی کاملاً روشن و واضحی دارند. دامنهٔ لغاتی که در متن اثر به‌کار رفته، در حدی است که کودک ده‌ساله‌ٔ فرانسوی، تقریباً با همه‌ٔ آن‌ها آشناست و خیلی راحت می‌تواند معنی آن‌ها را بفهمد. جمله‌ها همگی نحو عادی دارند. به‌طور کلی، زبان اثر طوری است که نه به زبان ادیبانه گرایش دارد نه به زبان عامیانه و هیچ نوع تکلف یا ذوق‌آزمایی تجربی زبان در آن دیده نمی‌شود اما شعر لطیف و عمیقی در سراسر اثر جاری است. این شعرگونگی عمدتاً به معنا و اندیشه و احساس مربوط می‌شود. اگر معنای جمله‌ها دقیق ترجمه شود و سلاست و شیوایی و یک‌دستی آن‌ها در ترجمه از بین نرود، این شعر لطیف و عمیق هم به‌راحتی حفظ خواهد شد. تقریباً تمامی جمله‌های شازده کوچولو ترجمه‌پذیر هستند و لازم نیست مترجم در ساختار جمله‌های اصلی تغییر زیادی بدهد. [۱۰]
از میان ترجمه‌های موجود از کتاب شازده کوچولو، ترجمه‌های قاضی، شاملو و نجفی - که هر سه آن‌ها از زبان فرانسه انجام شده‌اند - شاخص‌تر و شناخته‌شده‌تر هستند؛ از این رو پژوهش‌هایی که درباره ترجمه‌های مختلف شازده کوچولو منتشر شده‌اند، بیشتر به این سه ترجمه پرداخته‌اند. در متن حاضر نیز به بررسی و مقایسهٔ این سه ترجمه‌‌‌ٔ اصلی می‌پردازیم.

تقدیم به دوستم که تحت پیگرد نازی‌هاست، آن که روزی کودک بود

اگزوپری در بدو کتاب شازده کوچولو و در قسمت تقدیم‌نامه که احمد شاملو آن‌را تحت عنوان «اهدانامچه» ترجمه کرده است؛ کتاب را به یکی از دوستانش که تحت پیگرد نازی‌ها بوده، تقدیم کرده است: «از بچه‌ها عذر می‌خواهم که این کتاب را به یکی از بزرگترها هدیه کرده‌ام. برای این کار یک دلیل موجه دارم. این بزرگ‌تر بهترین دوست من در دنیاست. یک دلیل دیگرم هم آن‌که این بزرگ‌تر همه چیز را می‌تواند بفهمد، حتی کتاب‌هایی را که برای بچه‌ها نوشته باشند... اگر همهٔ این‌ها کافی نباشد، اجازه می‌خواهم این کتاب را تقدیم به آن بچه‌ای کنم که این آدم‌بزرگ یک روزی بوده. آخر هر آدم‌بزرگی هم روزی روزگاری بچه‌ای بوده (گیرم کم‌تر کسی از آن‌ها این را به یاد می‌آورد). پس من هم اهدانامچه‌ام را به این شکل تصحیح می‌کنم: «به لئون ورث؛ موقعی که پسر بچه بود» بر اساس این تقدیم، اگزوپری بین کودکی و بزرگ‌سالی تمایز قائل می‌شود و از طریق این تمایز در ادامهٔ داستان «آدم‌بزرگ‌ها» را به نقد می‌کشد.

با صدای کدام مترجم، به شازده کوچولو گوش دهیم؟

ترجمهٔ محمد قاضی

محمد قاضی

اولین و برجسته‌ترین اصلی که قاضی برگردان خود را بر آن استوار کرده است، پایبندی به متن اصلی اثر و رعایت سبک و بیان نویسنده و کوشش برای نزدیک شدن به آن تا حد ممکن است که برگردان او را در گروه برگردان تحت‌اللفظی قرار می‌دهد. دقت در انتخاب ترکیب‌ها و واژه‌های مناسب که در عین نزدیکی به کلمات نویسنده، روان و در عین حال زیبا نیز باشند، به همراه گرایش به استفاده از اصطلاحات معمول چون دست‌و‌پا‌کردن، نفله کردن و ... به منظور ملموس کردن روایت از یک سو و علاقه و توجه به بهره‌گیری از تعبیرات ادبی و شاعرانه از دیگر سو، در نثر قاضی جلب توجه می‌کند. به علاوه ایجاد ارتباطی شایسته میان جملات و پیوستن رشته‌ٔ وقایع به یک‌دیگر از طریق مناسب از هنرهای قاضی است و از تیزهوشی او در توجه به محل قرار گرفتن کلمات در جمله حکایت دارد. از دیگر سو، اندک کلماتی که در متن اصلی نیستند و برافزوده‌ٔ مترجمند، سبب می‌شوند که خواننده داستان را پویاتر و پرجاذبه‌تر حس کند. [۱۱]
در این ترجمه سطح زبانی و سبک متن به درستی انتقال یافته است. مخاطب نیز، در کل، با خواندن ترجمه می‌تواند درک درستی از متن اصلی داشته باشد. تنها در بعضی موارد در گفت و شنودها، از کلمات و اصطلاحات عامیانه استفاده شده است که در متن اصلی جملاتی در سطح معمولی هستند و نه کاملاً خودمانی. در ترجمه‌ٔ قاضی درباره‌ی معادل‌یابی نیز به جز اندک مواردی، واژگانی درست به کار رفته است. زمان افعال نیز در اکثر موارد به درستی با زمان افعال فارسی تطبیق داده شده‌اند. [۱۲] در بین مترجمان، قاضی به زیبایی به دنبال انتقال مفهوم و معنا در عین رعایت سبک ساده و قابل فهم سنت اگزوپری بوده است. در عین حال، ریتم نیز از چشم او دور نمانده و ترجمه‌ای موزون ارائه داده است. [۱۳]

ترجمهٔ احمد شاملو

احمد شاملو

شاملو نثری محکم و آهنگین و شاعرانه دارد، اما سبک خودش را در ترجمه به‌کار برده است. به طور کلی ترجمه‌های شاملو، ترجمه‌های آزاد محسوب می‌شوند و ترجمه‌های آزاد را هم فقط امثال او باید انجام دهند. به هر حال، می‌توان گفت شاملو نه تنها به سبک اگزوپری وفادار نبوده، بلکه گاه واژگانی اختیار کرده که دور از معنای اصلی آن است. شاملو با تسلطی که بر فرهنگ عامه داشته، زبان ترجمه را بسیار به زبان عامه نزدیک کرده است. [۱۴] در ترجمهٔ او متن موزون بر انتقال دقیق کلام و مفاهیم سبقت داشته و به همین دلیل گاه از کلماتی استفاده کرده است که با توجه به شخصیت‌های داستان مناسب نیستند. تا جایی که می‌توان گفت در ترجمه‌ٔ او شازده کوچولوی واقعی دیده نمی‌شود. [۱۳] در این ترجمه، شازده کوچولو به عنوان کتابی برای بچه‌ها در نظر گرفته شده و برای آن‌ها هم ترجمه شده است. سطح زبانی بسیار تغییر یافته و تا سطح زبان خودمانی پایین آمده است. در این ترجمه با نوعی عامیانه‌سازی روبرو هستیم. همین مسئله ممکن است باعث شود تا خواننده نتواند برداشت درستی از نوع زبان متن اصلی داشته باشد. ولی در ترجمهٔ شاملو دربارهٔ معادل‌یابی اشتباه معنایی در ترجمه وجود ندارد و تنها در بعضی موارد ایرادهایی جزئی به ترجمه وارد است. با این حال، زمان افعال نیز به جز مواردی اندک، در اکثر موارد به درستی از فارسی برگردانده‌شده‌اند. [۱۵]

ترجمهٔ ابوالحسن نجفی

ابوالحسن نجفی

به نظر می‌رسد که زبان نجفی در ترجمهٔ این اثر، کمی فخیم‌تر از زبان اصلی اثر باشد. با توجه به این که کودکان هم مخاطب شازده کوچولو هستند، شاید این موضوع در ترجمه این اثر قابل توجه باشد. در هرحال مترجم سعی کرده است نوعی تعادل را در ترجمه‌اش حفظ کند. [۱۶] این ترجمه تقریباً ایرادهای ترجمه‌های پیشین را رفع کرده، سطح زبانی مناسبی را به کار برده و نیز واژه‌های به‌جا و درستی را انتخاب کرده است. از سوی دیگر زمان افعال نیز در اکثر موارد به درستی با زمان افعال فارسی هماهنگ است. در مجموع می‌توان گفت لزوم ترجمه‌ی مجدد در این جا توجیه شده است. از طرفی کهنه بودن بعضی عبارات و کلمات ترجمه‌ٔ قاضی و نامناسب بودن سطح زبانی ترجمه شاملو، در این ترجمه رفع شده است و همین امر خواننده را به درک بهتری از کتاب فرامی‌خواند. هر چند که از نظر علمی کار مترجمان قبلی رد یا منسوخ نمی‌شود ولی می‌توان گفت که تکرار از سر فایده بوده است. [۱۵]



مشخصات کتاب‌شناختی ترجمه‌ها

اطلاعات زیر از وبسایت کتابخانهٔ ملی استخراج شده است.

ترجمه‌های فارسی

اشخاص حقیقی

  1. ابراهیمی، غزاله، ۱۳۹۴، کارگاه نشر، تهران
  2. ابریشمی، جمیل، ۱۳۹۶، کتاب نغمه و کتاب آترینا، تهران
  3. ابطحی، شادی، ۱۳۹۶، اردیبهشت، تهران
  4. اخوان، محمدعلی، ۱۳۹۳، اخوان خراسانی، تهران
  5. اللّه‌وردی، آذری نجف‌آبادی، ۱۳۸۸، آیینه اندیشه، قم
  6. اسدخواه، مرتضی، ۱۳۹۵، متن دیگر، تهران
  7. افتخارزاده، فرشید، جهان فن، کرج
  8. افسری، فرشته، آسو، ۱۳۹۶، تهران
  9. افشار، نگار، باغ فکر و انسان برتر، ۱۳۹۸، تهران
  10. اقبال‌زاده، شبنم، ۱۳۹۳، آوای مکتوب، تهران
  11. آلوشی، زهرا، ۱۳۹۷، نیک‌فرجام، تهران
  12. امیردیوانی، ابوالفضل، ۱۳۹۷، پرک، قزوین
  13. امینی، فاطمه، ۱۳۹۶، شاپیگان کتاب، تهران
  14. انتظاری، مهرداد، ۱۳۹۴، آراسپ، تهران
  15. اندیشه، بابک، ۱۳۸۴، هنر پارینه، تهران
  16. باطنی، فائزه، ۱۳۹۸، بهنود، تهران
  17. بصیر، رامسس، ۱۳۸۶، دادجو، تهران
  18. بلوچ، حمیدرضا، ۱۳۸۶، مجید، تهران
  19. بهرامی، مریم، ۱۳۹۵، آسمان خیال، تهران
  20. بهرامی حران، محمدتقی، ۱۳۹۳، مصدق، تهران
  21. بهرامی، امید، ۱۳۹۶، آرمانی‌ها، اهواز
  22. بهرامیان، جمشید، ۱۳۸۸، بهرامیان، تهران
  23. بیات، حمیدرضا، ۱۳۹۷، اندیشه کهن‌پرداز، تهران
  24. پایدار، مجتبی، ۱۳۹۲، سالار الموتی، تهران
  25. پژمان، عباس، ۱۳۸۵، هرمس، تهران
  26. پیرزاده، شورا، ۱۳۹۲، ثالث، تهران
  27. تامینی، عباس، ۱۳۹۸، آقای کتاب، تهران
  28. توکلیان، مهسا، ۱۳۹۸، اندیشه فاضل، تهران
  29. تیرانی، زهرا، ۱۳۹۲، آموت، تهران
  30. جاوید، حسین، ۱۳۹۵، نون، تهران
  31. جعفرتبار، خدیجه، ۱۳۹۶، آثار گیتی، تهران
  32. جعفری‌صرافی، سحر، ۱۳۹۴، مهراج، تهران
  33. جوادی‌پور، منیر، ۱۳۹۷، کتاب منیر، قزوین
  34. چراغ‌زاده، فرنوش، ۱۳۹۶، کافل، تهران
  35. حاجی‌باقری، الهام، ۱۳۹۵، آتیلا، قم
  36. حبیبی اصفهانی، فرزام، ۱۳۹۸، آتیسا، تهران
  37. حسینی، فاطمه، ۱۳۹۸، آراستگان، قم
  38. حق‌نبی مطلق، هانیه، ۱۳۸۸، سلسله مهر، تهران
  39. حمیدیان، مهسا، ۱۳۹۵، پایتخت، کرج
  40. خاکیانی، رضا، ۱۳۹۷، کارنامه، تهران
  41. خدابنده، هنگامه، ۱۳۹۷، الماس پارسیان، تهران
  42. خرازیان، مریم، ۱۳۹۴، راهنمای سفر، تهران
  43. خسرویار، داریوش، ۱۳۹۶، آذرین‌مهر، تهران
  44. داودی، ژاسمن، ۱۳۹۷، داریوش، تهران
  45. راحله، شیرین، ۱۳۹۸، آیینه‌ی مهر، تهران
  46. طاهری، حسین، ۱۳۹۵، داریوش، مشهد
  47. رحماندوست، مصطفی، ۱۳۸۴، قدیانی، تهران
  48. رحمتی، میثم، ۱۳۹۶، پر، تهران
  49. رستگار، اصغر، ۱۳۷۸، نقش خورشید، اصفهان
  50. رضائیان، سمانه، ۱۳۸۷، واشقان، تهران
  51. روحانی، علیرضا، ۱۳۹۶، عقیل، تهران
  52. زارع، رضا، ۱۳۹۲، آزرمیدخت، قزوین
  53. زارعی، عباس، ۱۳۹۷، سایه‌گستر، قزوین
  54. زردکانلو، محدثه، ۱۳۹۷، فرشته، تبریز
  55. زمانیان دهکردی، سید امیرعباس، ۱۳۹۸، برتراندیشان، تهران
  56. زندی، حسین، ۱۳۹۶، نوروزی، گرگان
  57. زین‌الدین، حمیدرضا، ۱۳۹۵، رازآور، تهران
  58. سبیانی، مهنوش، ۱۳۹۷، سیمرغ خراسان، مشهد
  59. ستوده، حسین، ۱۳۹۶، تیماج، تهران
  60. سرمدی، فائزه، ۱۳۷۷، شرکت توسعه کتاب‌خانه‌های ایران
  61. سعیدی‌تبار، مرتضی، ۱۳۹۱، ولی، تهران
  62. سلطانیه، بهناز، ۱۳۹۶، نبض دانش، تهران
  63. سیفی، یوسف، ۱۳۹۶، یاران، تبریز
  64. شادلو، عباس، ۱۳۹۷، آرایه‌نگار، تهران
  65. شاملو، احمد، ۱۳۵۸، کتاب جمعه، تهران
  66. شاملو، مریم، ۱۳۹۸، قلم شاملو، تهران
  67. شاهین‌زاده، فاطمه، ۱۳۹۷، اهورا قلم، دزفول
  68. شکری، وحیده، ۱۳۹۵، هفت‌سنگ، گرگان
  69. شهدی، پرویز، ۱۳۹۵، به‌سخن / مجید، تهران
  70. شهابی فراهانی، فهمیه، ۱۳۹۳، نهال نویدان
  71. شیرمحمدی، دانیال، ۱۳۹۷، آوای دانیال، تهران
  72. صادقی، مهدیه، امضا / نقش و نگار، تهران
  73. صامتی، محمدرضا، ۱۳۹۳، سفیر قلم، تهران
  74. صبوری، مریم، ۱۳۹۱، کوله‌پشتی، تهران
  75. صفایی‌راد، معصومه، ۱۳۹۶، کتابستان معرفت، قم
  76. صیفی، الهام، ۱۳۹۷، ارغوان مهر، تهران
  77. طاهری، حسین، ۱۳۹۵، داریوش، تهران
  78. طاهری، رضا، ۱۳۹۳، نخستین، تهران
  79. طهوری، سیدهادی، ۱۳۹۶، هلال نقره‌ای، زنجان
  80. عارفی، نگین، ۱۳۹۷، کابلو، تهران
  81. عزیزی، بهاره، ۱۳۹۲، پیرامید، قم
  82. عزیزی، محمدعلی، ۱۳۹۵، رویای سبز، تهران
  83. علیجانی، کاوه، ۱۳۹۶، ریواس، تهران
  84. غفوری‌ثانی، اسدالله، ۱۳۹۱، رادکان، مشهد
  85. غیوری، حسین، ۱۳۹۵، غیوری، تهران
  86. غیوری، حمیدرضا، ۱۳۹۵، راستین، تهران
  87. غیوری، نازنین، ۱۳۹۷، یونگ، تهران
  88. فاطمی‌سیرت، سیداسلام، ۱۳۹۷، عصر جوان، قم
  89. فرقانی، فاطمه، ۱۳۹۶، رادمان، تهران
  90. فرهنگ‌مهر، الهام، ۱۳۹۶، دنیای آرشید، مشهد
  91. فلاح، سمانه، ۱۳۹۵، طاهریان، تهران
  92. فهیمی، هانیه، ۱۳۸۹، بهزاد، تهران
  93. فولادی، شاهین، ۱۳۷۵، کتاب درنا، تهران
  94. قاضی، محمد، ۱۳۳۳، کتابخانه ایران، تهران
  95. قهرمان، دل‌آرا، ۱۳۸۹، بهجت، تهران
  96. کاشیگر، مدیا، ۱۳۹۵، آفرینگان، تهران
  97. کریمی، شایسته، ۱۳۹۷، ساحل گیسوم، تهران
  98. گرگین، ایرج، ۱۳۸۰، ماهور، تهران
  99. مجلسی، محمد، ۱۳۸۷، دنیای نو، تهران
  100. مجیدی، شهناز، ۱۳۹۲، روشا، تهران
  101. محمدحسینی، محمدرضا، ۱۳۹۳، ژیوار، تهران
  102. محمدی‌مقدم، مهری، ۱۳۹۶، آرادمان، تهران
  103. محمدی، مولود، ۱۳۹۱، بهداد، تهران
  104. محمودی، لیلاسادات، ۱۳۹۳، لاهوت، تهران
  105. مستی، زهره، ۱۳۹۴، نوید ظهور، قم
  106. مسیب‌نژاد، امیر، ۱۳۹۶۶، آسمان علم، قم
  107. مصدق، لیلا، ۱۳۹۵، فراموشی، تهران
  108. معصومی، زهره، ۱۳۹۸، آوای رعنا، مشهد
  109. مفید، محمدعلی، ۱۳۹۶، آراسته، قم
  110. مقدس‌بیات، مرجان، ۱۳۸۶، اردهال، تهران
  111. ملکی دولت‌آبادی، محمد، ۱۳۹۷، آبدنگ، قم
  112. مملکت‌دوست، دنیا، ۱۳۹۵، فانوس دنیا، تهران
  113. مهدوی‌دامغانی، فریده، ۱۳۸۶، ارس، تهران
  114. مهری، فرشته، ۱۳۹۶، یاری‌گر، تهران
  115. میرزایی، سمانه، ۱۳۹۷، کتاب آوا، تهران
  116. میرعباسی، کاوه، ۱۳۹۵، نی، تهران
  117. نجفی، ابوالحسن، ۱۳۷۹، نیلوفر، تهران
  118. نظرآهاری، فاطمه، ۱۳۹۵، گوهر اندیشه، تهران
  119. نوری، افسانه، ۱۳۹۶، هله، تهران
  120. هاشمی، سعید / هاشمی، محمد، ۱۳۹۵، فرهنگ جامع، تهران
  121. هاشمی‌نژاد راد، سیدعلی، ۱۳۹۸، درج سخن، مشهد
  122. وکیلیان، نعیمه، ۱۳۹۷، امید مهر، مشهد
  123. یاسی‌پور، غلامرضا، ۱۳۹۰، هنر اندیشه، تهران
  124. یداللهی، میلاد، ۱۳۹۵، ابر سفید، تهران

اشخاص حقوقی

  1. انتشارات آپامهر، ۱۳۹۷، قم
  2. انتشارات آوای ما، ۱۳۹۸،‌ ساری
  3. انتشارات رعنا حبیبی، ۱۳۹۷، کرج
  4. انتشارات فرادیدنگار، ۱۳۹۴، تهران
  5. انتشارات کلک‌واژه، ۱۳۹۸، تهران
  6. انتشارات میلکان، ۱۳۹۳، تهران

ترجمه‌های کردی

  1. بایزیدی، صلاح‌‌الدین، ۱۳۹۷، مانگ، کرج
  2. جهانی‌اصل، وهاب، ۱۳۸۶، خرمشهر، تهران

ترجمه‌های ترکی

  1. گوزل‌سوی، عزیز، ۱۳۹۸، پارلاق قلم، بناب

ترجمه‌های تالشی

  1. شفیقی عنبران، سیاوش / شفیقی، محسن، ۱۳۹۷، شیران‌نگار، اردبیل

منبع‌شناسی (پایان‌نامه و مقاله نوشته شده دربارهٔ کتاب)

  • اقبالزاده, شهرام. "دیگر طالبی نمی خورم! : مترجمان شازده کوچولو زیر ذره بین نقد." کتاب ماه کودک و نوجوان, خرداد و تیر و مرداد ۱۳۸۵: ۵۵-۷۱.
  • پنهانی, آفرین. ؛"نگاهی به کتاب شازده کوچولو؛ اثر: آنتوان سنت اگزوپری." رودکی, ۱ مرداد ۱۳۹۰: ۷۴-۷۵.
  • حسنوندی, سمیر؛ عسکری, مجتبی؛ عالیشوندی, اسماء؛ جان نثاری لادانی, زهرا. "ترجمه ادبیات کودک از منظر پارادایم اسکوپوس و تعادل ( مطالعه موردی: داستان شازده کوچولو)." مطالعات زبان و ترجمه, پاییز ۱۳۹۴: ۱۱۷-۱۳۷.
  • زارعی, شیما. "در نهایت تنهایی." کتاب ماه کودک و نوجوان, خرداد و تیر و مرداد ۱۳۸۵: ۲۶۵- ۲۷۲.
  • صادقیان, سمیرا. "ترجمهٔ مجدد: بررسی تطبیقی پنج ترجمه از شازده کوچولو به زبان فارسی." کتاب ماه ادبیات, شهریور ۱۳۸۹: ۸۷-۸۲.
  • علیپور, لطافتی؛ رویا, نفیسه. "بررسی ترجمهی صوتواژهها در اثر شازده کوچولو." مطالعات زبان و ترجمه, بهار ۱۳۹۳: ۸۶-۱۰۴.

کتاب ماه کود و نوجوان. "اگر شازده کوچولو فارسی حرف میزد."آبان ۱۳۸۲: ۶-۱۵.

  • کمالی, ثمین؛ ساداتشریفی, فرشید. "از شازده کوچولو تا شهریار کوچولو (بررسی تطبیقی سه ترجمه از شاهکار سنت اگزوپری از منظر فن ترجمه و زبان معیار)." انشا و نویسندگی, مرداد ۱۳۹۳: ۱۸-۲۴.
  • گلستانه. "سرگذشت ترجمه شازده کوچولو." خرداد و تیر ۱۳۹۷: ۲۳.

نوا، نما و نگاه

صفحاتی از اولین چاپ شازده کوچولو









پانویس

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «The Little Prince». دانشنامه بریتانیکا. 
  2. سرگذشت ترجمهٔ شازده کوچولو. ۲۳. 
  3. اگر شازده کوچولو فارسی حرف می‌زد (گزارش دوازدهمین نشست نقد آثار غیرتخیلی). ۱۵. 
  4. در نهایت تنهایی. ۲۶۸. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «ترجمهٔ دیگری از «شازده کوچولو» در راه است». نامه نیوز. 
  6. ترجمهٔ مجدد: بررسی تطبیقی پنج ترجمه از شازده کوچولو به زبان فارسی. ۷۸ و ۷۹. 
  7. اگر شازده کوچولو فارسی حرف می‌زد (گزارش دوازدهمین نشست نقد آثار غیرتخیلی). ۹ و ۱۰. 
  8. «مصطفي رحماندوست: ترجمه من از كتاب شازده كوچولو با نثر ساده‌تر براي نوجوان‌ها قابل استفاده است». 
  9. دیگر طالبی نمی خورم! : مترجمان شازده کوچولو زیر ذره بین نقد. ۵۹. 
  10. دیگر طالبی نمی خورم! : مترجمان شازده کوچولو زیر ذره بین نقد. ۶۱. 
  11. از شازده کوچولو تا شهریار کوچولو. ۲۰. 
  12. ترجمهٔ مجدد: بررسی تطبیقی پنج ترجمه از شازده کوچولو به زبان فارسی. ۸۰. 
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ بررسی ترجمه‌ٔ صوت‌واژه‌ها در اثر شازده کوچولو. ۹۹. 
  14. دیگر طالبی نمی خورم! : مترجمان شازده کوچولو زیر ذره بین نقد. ۶۴. 
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ ترجمهٔ مجدد: بررسی تطبیقی پنج ترجمه از شازده کوچولو به زبان فارسی. ۸۱. 
  16. دیگر طالبی نمی خورم! : مترجمان شازده کوچولو زیر ذره بین نقد. ۶۵. 

منابع

  • «سرگذشت ترجمهٔ شازده کوچولو». گلستانه خرداد و تیر ۱۳۸۲، ش. ۱۷ و ۱۸ (خرداد و تیر ۱۳۹۷): ۲۳. 
  • «اگر شازده کوچولو فارسی حرف می‌زد (گزارش دوازدهمین نشست نقد آثار غیرتخیلی)». کتاب ماه کودک و نوجوان آبان ۱۳۸۲، ش. ۷۳ (آبان ۱۳۸۲): ۱۵-۶. 
  • «در نهایت تنهایی». کتاب ماه کودک و نوجوان آبان ۱۳۸۲، ش. ۱۰۶-۱۰۴ (خرداد و تیر و مرداد ۱۳۸۵): ۲۶۵-۲۷۲. 
  • «ترجمهٔ مجدد: بررسی تطبیقی پنج ترجمه از شازده کوچولو به زبان فارسی». کتاب ماه ادبیات شهریور ۱۳۸۹، ش. ۱۵۵ (شهریور ۱۳۸۹): ۸۷-۸۲. 
  • «دیگر طالبی نمی خورم! : مترجمان شازده کوچولو زیر ذره بین نقد». کتاب ماه کودک و نوجوان، ش. ۱۰۶-۱۰۴ (خرداد و تیر و مرداد ۱۳۸۵): ۷۱-۵۵. 
  • «از شازده کوچولو تا شهریار کوچولو (بررسی تطبیقی سه ترجمه از شاهکار سنت اگزوپری از منظر فن ترجمه و زبان معیار)». انشا و نویسندگی، ش. ۴۶ (مرداد ۱۳۹۳): ۲۴-۱۸. 
  • «بررسی ترجمه‌ٔ صوت‌واژه‌ها در اثر شازده کوچولو». مطالعات زبان و ترجمه، ش. ۱۶ (بهار ۱۳۹۳): ۸۶-۱۰۴. 

پیوند به بیرون