مهدی یزدانی‌خرم: تفاوت بین نسخه‌ها

از ویکی‌ادبیات
پرش به: ناوبری، جست‌وجو
(من منچستریونایتد را دوست دارم)
سطر ۵۹: سطر ۵۹:
 
[[پرونده:Khoonkhorde.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>''' و تاریخ پُر است از...'''</center>]]
 
[[پرونده:Khoonkhorde.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>''' و تاریخ پُر است از...'''</center>]]
 
[[پرونده:Yazani va khanevadeh.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>''' مهدی یزدانی‌خرم، [[مریم حسینیان]] و پسرشان امیرحسین'''</center>]]
 
[[پرونده:Yazani va khanevadeh.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>''' مهدی یزدانی‌خرم، [[مریم حسینیان]] و پسرشان امیرحسین'''</center>]]
[[پرونده:اختتامیه جشنواره بهاران.jpg|220px||بندانگشتی|چپ|<center>'''[[مهدی یزدانی‌خرم]] و [[مرتضی برزگر]] در جشنواره‌ٔ اختتامیه داستان کوتاه «موسسه بهاران خرد و اندیشه»'''</center>]]
 
[[پرونده:DABIR JASHNVAREH.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''دبیر دومین دوره‌ٔ جایزه‌ٔ ادبی [[احمد محمود|احمدمحمود]] '''</center>]]
 
 
'''مهدی یزدانی‌خرم''' روزنامه‌نگار، داستان‌نویس، منتقد، برندهٔ جوایز ادبی در چند دوره است که از او به عنوان یکی از پنج امید ادبیات داستانی معاصر ایران تجلیل شده است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی =https://www.isna.ir/news/95021106523/برگزیدگان-جایزه-ادبی-چهل-معرفی-شدند|عنوان=برگزیدگان انجمن ادبی «چهل» }}</ref>
 
'''مهدی یزدانی‌خرم''' روزنامه‌نگار، داستان‌نویس، منتقد، برندهٔ جوایز ادبی در چند دوره است که از او به عنوان یکی از پنج امید ادبیات داستانی معاصر ایران تجلیل شده است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی =https://www.isna.ir/news/95021106523/برگزیدگان-جایزه-ادبی-چهل-معرفی-شدند|عنوان=برگزیدگان انجمن ادبی «چهل» }}</ref>
 
<center>* * * * *</center>
 
<center>* * * * *</center>
سطر ۱۲۴: سطر ۱۲۲:
  
 
{{سخ}}
 
{{سخ}}
 +
===شخصیت و اندیشه ===
  
=== یزدانی‌خرم از خودش می‌گوید===
+
====یزدانی‌خرم از اهالی هنر و ادبیات می گوید====
{{گفتاورد تزیینی|'''آدم پررویی هستم و دوست دارم نویسنده جاه‌طلبی باشم. ترجیح می‌دهم رمانی بنویسم و با سر به زمین بخورم، اما یک کار پاستوریزه انجام ندهم.'''<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/91080402558/%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%85-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%D9%87-%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%87-%D8%B7%D9%84%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D9%85|عنوان=نویسنده پررویی هستم }}</ref>}}
+
یزدانی‌خرم یادداشت‌های بسیاری از اهالی هنر، ادبیات و فرهنگ قلم زده است که در روزنامه‌ها به چاپ رسیده است. نمونه‌هایی از این یادداشت‌ها در زیر آمده است.  
  
  
:«بنده یک نویسنده فرمالیست هستم یعنی در ابتدا فرم داستان را مشخص کرده و در مراحل بعد قصه‌ها را به هم متصل می‌کنم؛ درواقع از آن دسته نویسندگانی نیستم که در ابتدا موضوع داشته باشم و شروع به نوشتن کنم و این شیوه فرم‌نویسی را مدیون [[ابراهیم گلستان]] هستم که این توصیه را به بنده کرد.» <ref name=''احمد محمود''>{{یادکرد وب|نشانی =http://haftnews.ir/%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%B1%D9%86%D8%AF/|عنوان= احمد محمود }}</ref>
+
=====«کلیدر» و «جای خالی سلوچ» در ذهن ایرانی‌ها=====
 +
[[پرونده:Mahmood va mehdi.jpg|320px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''یزدانی‌خرم و [[محمود دولت‌آبادی|دولت‌آبادی]]'''</center>]]
 +
:«بدون شک [[محمود دولت‌آبادی]] یکی از بزرگ‌ترین نویسندگان معاصر است که نامش برای هر گوشی آشناست. او با تلاش‌های بسیار و خلق آثار بی‌نظیر، سلایق مختلف را به سمت خود جلب کرد و علی‌رغم قلم سختش همه با آثار او ارتباط برقرار می‌کنند. [[کلیدر]] را همه، حتی مخاطبان عام خواندند و [[جای خالی سلوچ]] را مخاطب خاص و سخت‌گیر می‌پسندد و خیلی‌ها بر این عقیده هستند که «جای خالی سلوچ» بهترین رمان ادبیات ایران است.»<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://farhangemrooz.com/news/45393/%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%AF|عنوان=دولت آبادی }}</ref>
  
{{جعبه گفتاورد |نقل‌قول=<center><span style="color:purple">'''
 
'''مهدی یزدانی‌خرم:''' «'''سال‌ها روزنامه‌نگاری من باعث شد در معرض خبر قرار بگیرم. این حجم خبر در ایران به نوعی شگفت‌انگیز است که با آن مواجه هستیم. خبرهای عجیب و غریب که به نوعی ارجاع به تاریخ ما دارد. این همه گسست در تاریخ، دو انقلاب، این همه تحولات اجتماعی. کجای دنیا این همه ماجرا برای یک نویسنده است! اگر با درصد پایین در نویسندگی باشی، با دانستن تکنیک، نویسنده‌ٔ ایرانی می‌تواند بهترین نویسنده و درجه‌یک جهانی باشد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی =https://www.digikala.com/mag/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AE%D9%88%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87/|عنوان=رمان‌نویس بدون تحقیق ممکن نیست }}</ref>رمان‌نویسی حاصل یک پروژ‌ه‌ٔ تحقیقی و فکری است. حتی ذهنی‌ترین رمان‌ها و غیر تاریخی‌ترین رمان‌ها هم باید پشت آن تحقیق و مطالعه باشد.'''» |تراز=راست|عرض=۲۲%|رنگ پس‌زمینه=#e7d99a}}
 
  
 +
=====اُمیدسازِ اعظم «[[شازده احتجاب]]»=====
 +
:«[[شازده‌احتجاب]] یکی از خوانده‌‏شده‌ترین کتاب‏‌های تاریخِ ادبیات ایران است. اغراق نیست اگر بگوییم بینِ سه کتابِ ادبیاتِ نخبه‏‌گرای ایران از حیثِ میزانِ خوانش قرار دارد. حداقل از دهه‌ٔ شصت به این طرف به‌ندرت نویسنده و مخاطب و منتقدی بوده که کارش را آغاز کرده باشد و این کتاب جزو نخستین خوانده‌هایش نباشد.[[هوشنگ گلشیری]] «[[شازده احتجاب]]» را سال ۱۳۴۸ چاپ کرد. کتابی که به سرعت به یکی از آثار بحث ساز ادبیات ایران تبدیل شد. در واقع جریانی از ادبیاتِ داستانی که تحتِ نامِ محفلی به نامِ «[[جنگ اصفهان|جُنگِ اصفهان]]» در دهه‌ٔ چهل تشکیل شده بود با مطرح‏ کردنِ نام‏‌هایی چون [[هوشنگ گلشیری|گلشیری]] و [[شازده‏ احتجاب]]، [[بهرام صادقی|بهرامِ صادقی]] و [[سنگر و قمقمه‏ های خالی]]،  [[یونس تراکمه|یونسِ تراکمه]] و... جنسی از ادبیات را پیشنهاد داد که از تاریخِ ایران می‏‌آمد.»<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://sazandeginews.com/News/478|عنوان= هوشنگ گلشیری }}</ref>
  
=== عبور از ابتذال و فرار از نخبه‌گرایی ملا‌ل‌آور ===
 
:«علاقه‌مندان به داستان‌نویسی، نوشتن را باید به صورت روش‌مند یاد بگیرند؛ زیرا نویسندگی یک فن است. از طرفی فقط غریزی نوشتن، نویسنده را هرز می‌دهد و تلفات غریزی‌نویسی زیاد است. باید علاقه‌مندان سعی کنند تا جایی که می‌توانند چارچوب‌ها و ساختارهای کلی داستان‌نویسی را یاد بگیرند. پس از آن می‌توانند آن را بشکنند و به سبک بیان خودشان برسند. نقطه‌ٔعطف داستان‌نویسی یا برگ‌ برنده داستان‌نویسی در نوگرایی است و در این‌که نویسنده بداند از کنار ابتذال عبور کند، بدون آن‌که در دام نخبه‌گرایی ملا‌ل‌آور بیفتد. نویسنده آدمی است که سعی می‌کند، در مقابل شر دنیا بایستد تا جهان خود را عَِلَم کند، نویسنده انسانی است که هیچ فضیلت زیستی نسبت به بقیه ندارد. کسی که از مرگ و فناپذیری خود آگاه است. به خاطر همین از این امر بسیار رنج می‌برد. بنابراین می‌نویسد تا بتواند مرگ روحی خود را به تعویق بیاندازد.»<ref name=''آداب نوشتن''>{{یادکرد وب|نشانی=https://www.asriran.com/fa/news/433335/مهدی-یزدانی-خرم-نویسنده-کسی-است-که-در-مقابل-شرّ-دنیا-می‌ایستد-نوشتن-آداب-خاصی-می‌خواهد|عنوان=آداب نوشتن }}</ref>
 
  
 +
=====[[علی‌اکبر دهخدا|علی اکبر دهخدا]] شمع‌ روشن ادبیات=====
 +
:«[[علی‌اکبر دهخدا]] برعکسِ بسیاری روشن‌فکران و نویسندگانی که در دورانِ مشروطه بالیدند و خود و نگاهشان را به عصرِ جدید و قرنِ تازه‌ خورشیدی که مصادف شد با به قدرت‌رسیدن رضاخان، رساندند، انزوایی فعال پیشه کرد. شاید کمتر کسی باور کند که مردِ تند و تیز و پر شوری که «[[چرند و پرند]]» را نوشته و آن یادداشت‌های شورانگیز را دربابِ آزادی چنین به گوشه‌ٔ عزلت برود و عملاً مردِ دانشگاه شود. [[علی‌اکبر دهخدا|دهخدا]] شمِ سیاسی قدرتمندی داشت. او خیلی زودتر از برخی هم‌نسلانش دریافت که نگاه‌های انقلابی در این بافت و ساختار نه‌تنها به توفیقی دست نمی‌یابند بلکه باعثِ برخوردهای تندتر هم می‌شوند.»<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://sazandeginews.com/News/3397|عنوان= علی‌اکبر دهخدا}}</ref>
  
  
===کلاس‌های داستان‌نویسی و محافل نقدادبی===
+
=====افسانه‌ٔ [[نیما یوشیج]]=====
مهدی یزدانی‌خرم یکی از اساتید ''دوره آموزشی داستان‌نویسی جلال آل احمد'' بوده است و برای شرکت کنندگان از «لحن و آسیب‌شناسی لحن» در ساختار داستان صحبت کرده است. او مدتی در «موسسه بهاران خرد و اندیشه» کارگاه کوچک رمان نیز داشته است. هم‌چنین در برخی از محافل ادبی برای نقد کتاب حضور می‌یابد.
+
:«افسانه‌ٔ‏ [[نیما یوشیج|نیما]] کم‌کم در حالِ ظهور است. نیمایی که بعدِ مرگ‏ش به‌سرعت مومیایی شد و پیروان و منتقدانش فضای ادبیاتِ ایران را در دست گرفتند. اما حالا قصه جورِ دیگری در حالِ رقم‏‌خوردن است که می‌‏شود با ظرافت آن را بازخوانی جدی فکرِ نیمایی دانست در بخشِ مهمی از جامعه‌ٔ ادبی جدید امروز ایران. این امر با توجه به شکلِ زندگی و منشِ هنری این شاعر ساخته شده است و بیش از آن‏که بحثی زیبایی‌‏شناسانه باشد، امری‏ست سیاسی و جامعه شناسانه. <ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://sazandeginews.com/News/295|عنوان= نیما یوشیج }}</ref>
 +
 
 +
 
 +
=====[[همسایه‌ها]] ی [[احمد محمود]]=====
 +
:«ادبیات یعنی استعاره، نویسندگانی مانند [[احمد محمود]] نیز در آثار خود از استعاره استفاده می‌کنند؛ به عنوان مثال در [[«همسایه‌ها»]] یک جامعه کوچک را تشکیل داده است که آن‌ها گرد هم زندگی می‌کنند و هر کدام از آن‌ها به نوعی یک وابستگی دارند و تمام آن‌ها کنار هم در جامعه نمادین نویسنده زندگی می‌کنند. ادبیات چیزی جز خوانش استعاره‌ای از واقعیت نیست.<ref name=''احمد محمود'></ref>
 +
 
 +
 
 +
=====دلداده‌ٔ داس و چکش؛ [[محمود اعتمادزاده|به‌آذین]]=====
 +
:«هرزمان که به او می‌اندیشم و حجمِ کاری که از خود باقی گذاشت، بی ‏اختیار احترامم دوچندان می‌شود اما این احترام نمی‌تواند نافیِ مسیر غلطی باشد که [[محمود اعتمادزاده|محموداعتمادزاده]] بر بودن در آن ممارست ورزید. نمونه‌ٔ انقلابی چپِ کامل که تا آخرین نفس برای آرمان‌هایش جنگید و هیچ انعطافی نداشت برای این رفتار.»<ref>{{یادکرد وب|نشانی= http://sazandeginews.com/News/1590|عنوان='''محموداعتمادزاده''' }}</ref>
 +
 
 +
 
 +
=====ربنای محمدرضاشجریان=====
 +
:«نمادین‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ترین عنصرِ فرهنگی ماهِ رمضان در ایرانِ معاصر نوای «ربنا»‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی محمدرضا شجریان است که بیش از سه دهه از صدا و سیمای ایران پخش شد و چنان جایگاهی پیدا کرد که واردِ حوزه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی عمومی شد. نیایشی که برگرفته شده از چهار آیه‌ٔ قرآن که شجریان در تیرماه ۱۳۵۸ در سه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گاه آن را اجرا کرد. محمدرضا شجریان و ربنایش برای تکه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های عظیمی از جامعه مصداقِ یادآوری امورِ شخصی، دین‌داری، تنهایی، شادکامی و... است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://sazandeginews.com/News/5039|عنوان=ربنای شجریان }}</ref>
 +
 
 +
 
 +
=====[[محمدرضا شفیعی کدکنی|دکتر شفیعی]] را به دانشگاه راه ندادند=====
 +
:«خبرِ پشت درِ دانشگاه ماندنِ [[محمدرضا شفیعی کدکنی|دکتر محمدرضا شفیعی‏‌ کدکنی]] به خاطرِ همراه نداشتنِ کارتِ شناسایی اساتید به طنز می‏‌ماند. طنزی همه‌‏جانبه. در پسِ این اتفاق تلخی‌هایی وجود دارد که باعث می‏‌شود ماجرا چنین رسانه‌‏ای شود و آن گسست ِعمیقی است که میانِ جامعه‌ٔ‏ عادی و نخبه‏‌گان به وجود آمده است. گسستی که در این سال‏‌ها بیشتر هم شده و به خاطرِ حضورِ فزاینده‌ٔ ابتذال از هر نوع‏ش در فضای عمومی است که کسی چون [[محمدرضا شفیعی کدکنی|محمدرضا شفیعی‏‌کدکنی]] پشت در می‏‌ماند و به کلاسش نمی‏‌رسد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://sazandeginews.com/News/1072|عنوان=دکتر محمدرضا شفیعی‌ کدکنی}}</ref>
 +
 
 +
 
 +
==== یزدانی‌خرم از خودش می‌گوید====
 +
{{گفتاورد تزیینی|'''آدم پررویی هستم و دوست دارم نویسنده جاه‌طلبی باشم. ترجیح می‌دهم رمانی بنویسم و با سر به زمین بخورم، اما یک کار پاستوریزه انجام ندهم.بنده یک نویسنده فرمالیست هستم یعنی در ابتدا فرم داستان را مشخص کرده و در مراحل بعد قصه‌ها را به هم متصل می‌کنم؛ درواقع از آن دسته نویسندگانی نیستم که در ابتدا موضوع داشته باشم و شروع به نوشتن کنم و این شیوه فرم‌نویسی را مدیون [[ابراهیم گلستان]] هستم که این توصیه را به بنده کرد. <ref name=''احمد محمود''>{{یادکرد وب|نشانی =http://haftnews.ir/%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%B1%D9%86%D8%AF/|عنوان= احمد محمود }}</ref> <ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/91080402558/%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%85-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%D9%87-%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%87-%D8%B7%D9%84%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D9%85|عنوان=نویسنده پررویی هستم }}</ref>}}
  
  
  
===دبیر جشنواره‌ٔ «جایزه‌ٔ احمد محمود» و حاشیه‌های آن===
+
<span style="color:darkcyan">
مهدی یزدانی‌خرم در اولین دوره‌ جشنواره‌ٔ «جایزه‌ٔ احمد محمود» یکی از اعضای هیأت داوری رمان و در دومین دوره‌، دبیر این جشنواره بوده است. جشنواره‌ای که حاشیه‌های فراوانی  به‎همراه داشت. بیشتر اعتراضات از این جشنواره، حول‌و‌حوش حضور مهدی یزدانی‌خرم، مطرح شد. سال‌هاست که مهدی یزدانی‌خرم و دوستان نزدیک او به ''مافیای ادبی'' متهم می‌شوند. اتهامی که البته باعث نشده این تیم جوان دست از تکاپو بکشند و موفق شده‌اند دومین دوره‌ «جایزه‌ احمد محمود» را هم، که آن را جایزه‌ای «مستقل» می‌خوانند، برگزار کنند. یزدانی‌خرم در جواب این حاشیه‌ها گفت: «وظیفه جایزه احمد محمود کشف استعدادهای گمنام نیست. من این مساله را رد نمی‌کنم که ممکن است کتاب‌هایی باشند که در این داوری‌ها دیده نشوند و این مساله کاملا طبیعی است. ما از روز اول برگزاری این جایزه این قرار را گذاشتیم که کار ما کشف استعداد نیست. ما کتاب‌هایی را که جامعه ادبی ایران آن‌ها را می‌بیند و نظر درباره‌شان می‌دهد انتخاب می‌کنیم.»<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://farhangemrooz.com/news/57653/%D9%88%D8%B8%DB%8C%D9%81%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%85-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1/|عنوان=جشنواره احمدمحمود }}</ref>
+
'''یزدانی‌خرم معتقد به رنج و غم در داستان است و می گوید: «ادبیاتی که خون نریزد، رنج و غم نسازد و بافت عاطفی مغز خواننده را تحریک نکند برای من ادبیات بی‌ارزشی است و بود و نبودش اهمیت ندارد. قبول دارم که هفتاد هشتاد درصد ادبیات تولید برای تفریح است ولی من نظرم همین است. این هشتاد درصد جنس نازلی از ادبیات هستند و اگر نویسندگانش هم این تعریف را نپذیرند برایم مهم نیست. من رمان نویسی را از [[رضا براهنی|براهنی]] و [[مدرس صادقی]] و [[گلستان]] یاد گرفتم و عاشق [[سلین]] و [[زولا]] و [[کونترگراس]] هستم. این‌ها نویسنده‌هایی هستند که به مخاطب خود زخم می‌زنند و خارج از هر قضاوتی، احضار کننده ارواح در داستان هستند. من هم در فضایی پر از آشوب بزرگ شده و کار کرده‌ام و مدام در حال تخیل درباره تاریخ ایران و خاورمیانه هستم. برای همین روشن است که در نوشتن بی‌رحم هستم و تلاش می‌کنم مخاطبم را با این بی‌رحمی همراه کنم و خوشبختانه این اقبال را داشته‌ام. رمانی که در آن گرمای خون و تصویر مرگ و تراژدی عشق را نبینیم برای من ارزشی ندارد.» <ref name=''حماسه''></ref>'''
 +
</span><noinclude>
  
  
=== یزدانی‌خرم و حاشیه های نشر چشمه===
 
  
 +
====توصیه یزدانی‌خرم به نوقلمان====
 +
:«علاقه‌مندان به داستان‌نویسی، نوشتن را باید به صورت روش‌مند یاد بگیرند؛ زیرا نویسندگی یک فن است. از طرفی فقط غریزی نوشتن، نویسنده را هرز می‌دهد و تلفات غریزی‌نویسی زیاد است. باید علاقه‌مندان سعی کنند تا جایی که می‌توانند چارچوب‌ها و ساختارهای کلی داستان‌نویسی را یاد بگیرند. پس از آن می‌توانند آن را بشکنند و به سبک بیان خودشان برسند. نقطه‌ٔعطف داستان‌نویسی یا برگ‌ برنده داستان‌نویسی در نوگرایی است و در این‌که نویسنده بداند از کنار ابتذال عبور کند، بدون آن‌که در دام نخبه‌گرایی ملا‌ل‌آور بیفتد. نویسنده آدمی است که سعی می‌کند، در مقابل شر دنیا بایستد تا جهان خود را عَِلَم کند، نویسنده انسانی است که هیچ فضیلت زیستی نسبت به بقیه ندارد. کسی که از مرگ و فناپذیری خود آگاه است. به خاطر همین از این امر بسیار رنج می‌برد. بنابراین می‌نویسد تا بتواند مرگ روحی خود را به تعویق بیاندازد.<ref name=''آداب نوشتن''>{{یادکرد وب|نشانی=https://www.asriran.com/fa/news/433335/مهدی-یزدانی-خرم-نویسنده-کسی-است-که-در-مقابل-شرّ-دنیا-می‌ایستد-نوشتن-آداب-خاصی-می‌خواهد|عنوان=آداب نوشتن }}</ref>سال‌ها روزنامه‌نگاری من باعث شد در معرض خبر قرار بگیرم. این حجم خبر در ایران به نوعی شگفت‌انگیز است که با آن مواجه هستیم. خبرهای عجیب و غریب که به نوعی ارجاع به تاریخ ما دارد. این همه گسست در تاریخ، دو انقلاب، این همه تحولات اجتماعی. کجای دنیا این همه ماجرا برای یک نویسنده است! اگر با درصد پایین در نویسندگی باشی، با دانستن تکنیک، نویسنده‌ٔ ایرانی می‌تواند بهترین نویسنده و درجه‌یک جهانی باشد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی =https://www.digikala.com/mag/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AE%D9%88%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87/|عنوان=رمان‌نویس بدون تحقیق ممکن نیست }}</ref>رمان‌نویسی حاصل یک پروژ‌ه‌ٔ تحقیقی و فکری است. حتی ذهنی‌ترین رمان‌ها و غیر تاریخی‌ترین رمان‌ها هم باید پشت آن تحقیق و مطالعه باشد.»
  
  
===یزدانی‌خرم از اهالی هنر و ادبیات می گوید===
 
یزدانی‌خرم یادداشت‌های بسیاری از اهالی هنر، ادبیات و فرهنگ قلم زده است که در روزنامه‌ها به چاپ رسیده است. نمونه‌هایی از این یادداشت‌ها در زیر آمده است.
 
  
 +
===کلاس‌های داستان‌نویسی و محافل نقدادبی===
 +
[[پرونده:اختتامیه جشنواره بهاران.jpg|320px||بندانگشتی|چپ|<center>'''[[مهدی یزدانی‌خرم]] و [[مرتضی برزگر]] در جشنواره‌ٔ اختتامیه داستان کوتاه «موسسه بهاران خرد و اندیشه»'''</center>]]
 +
مهدی یزدانی‌خرم یکی از اساتید ''دوره آموزشی داستان‌نویسی جلال آل احمد'' بوده است و برای شرکت کنندگان از «لحن و آسیب‌شناسی لحن» در ساختار داستان صحبت کرده است. او مدتی در «موسسه بهاران خرد و اندیشه» کارگاه کوچک رمان نیز داشته است. هم‌چنین در برخی از محافل ادبی برای نقد کتاب حضور می‌یابد.
  
==== «کلیدر» و «جای خالی سلوچ» در ذهن ایرانی‌ها====
 
[[پرونده:Mahmood va mehdi.jpg|320px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''یزدانی‌خرم و [[محمود دولت‌آبادی|دولت‌آبادی]]'''</center>]]
 
:«بدون شک [[محمود دولت‌آبادی]] یکی از بزرگ‌ترین نویسندگان معاصر است که نامش برای هر گوشی آشناست. او با تلاش‌های بسیار و خلق آثار بی‌نظیر، سلایق مختلف را به سمت خود جلب کرد و علی‌رغم قلم سختش همه با آثار او ارتباط برقرار می‌کنند. [[کلیدر]] را همه، حتی مخاطبان عام خواندند و [[جای خالی سلوچ]] را مخاطب خاص و سخت‌گیر می‌پسندد و خیلی‌ها بر این عقیده هستند که «جای خالی سلوچ» بهترین رمان ادبیات ایران است.»<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://farhangemrooz.com/news/45393/%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%AF|عنوان=دولت آبادی }}</ref>
 
  
  
====اُمیدسازِ اعظم «[[شازده احتجاب]]»====
+
===دبیر جشنواره‌ٔ «جایزه‌ٔ احمد محمود» و حاشیه‌های آن===
:«[[شازده‌احتجاب]] یکی از خوانده‌‏شده‌ترین کتاب‏‌های تاریخِ ادبیات ایران است. اغراق نیست اگر بگوییم بینِ سه کتابِ ادبیاتِ نخبه‏‌گرای ایران از حیثِ میزانِ خوانش قرار دارد. حداقل از دهه‌ٔ شصت به این طرف به‌ندرت نویسنده و مخاطب و منتقدی بوده که کارش را آغاز کرده باشد و این کتاب جزو نخستین خوانده‌هایش نباشد.[[هوشنگ گلشیری]] «[[شازده احتجاب]]» را سال ۱۳۴۸ چاپ کرد. کتابی که به سرعت به یکی از آثار بحث ساز ادبیات ایران تبدیل شد. در واقع جریانی از ادبیاتِ داستانی که تحتِ نامِ محفلی به نامِ «[[جنگ اصفهان|جُنگِ اصفهان]]» در دهه‌ٔ چهل تشکیل شده بود با مطرح‏ کردنِ نام‏‌هایی چون [[هوشنگ گلشیری|گلشیری]] و [[شازده‏ احتجاب]]، [[بهرام صادقی|بهرامِ صادقی]] و [[سنگر و قمقمه‏ های خالی]]،  [[یونس تراکمه|یونسِ تراکمه]] و... جنسی از ادبیات را پیشنهاد داد که از تاریخِ ایران می‏‌آمد.»<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://sazandeginews.com/News/478|عنوان= هوشنگ گلشیری }}</ref>
+
[[پرونده:DABIR JASHNVAREH.jpg|320px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''دبیر دومین دوره‌ٔ جایزه‌ٔ ادبی [[احمد محمود|احمدمحمود]] '''</center>]]
 +
مهدی یزدانی‌خرم در اولین دوره‌ جشنواره‌ٔ «جایزه‌ٔ احمد محمود» یکی از اعضای هیأت داوری رمان و در دومین دوره‌، دبیر این جشنواره بوده است. جشنواره‌ای که حاشیه‌های فراوانی  به‎همراه داشت. بیشتر اعتراضات از این جشنواره، حول‌و‌حوش حضور مهدی یزدانی‌خرم، مطرح شد. سال‌هاست که مهدی یزدانی‌خرم و دوستان نزدیک او به ''مافیای ادبی'' متهم می‌شوند. اتهامی که البته باعث نشده این تیم جوان دست از تکاپو بکشند و موفق شده‌اند دومین دوره‌ «جایزه‌ احمد محمود» را هم، که آن را جایزه‌ای «مستقل» می‌خوانند، برگزار کنند. یزدانی‌خرم در جواب این حاشیه‌ها گفت: «وظیفه جایزه احمد محمود کشف استعدادهای گمنام نیست. من این مساله را رد نمی‌کنم که ممکن است کتاب‌هایی باشند که در این داوری‌ها دیده نشوند و این مساله کاملا طبیعی است. ما از روز اول برگزاری این جایزه این قرار را گذاشتیم که کار ما کشف استعداد نیست. ما کتاب‌هایی را که جامعه ادبی ایران آن‌ها را می‌بیند و نظر درباره‌شان می‌دهد انتخاب می‌کنیم.»<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://farhangemrooz.com/news/57653/%D9%88%D8%B8%DB%8C%D9%81%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%85-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1/|عنوان=جشنواره احمدمحمود }}</ref>
  
  
====[[علی‌اکبر دهخدا|علی اکبر دهخدا]] شمع‌ روشن ادبیات====
 
:«[[علی‌اکبر دهخدا]] برعکسِ بسیاری روشن‌فکران و نویسندگانی که در دورانِ مشروطه بالیدند و خود و نگاهشان را به عصرِ جدید و قرنِ تازه‌ خورشیدی که مصادف شد با به قدرت‌رسیدن رضاخان، رساندند، انزوایی فعال پیشه کرد. شاید کمتر کسی باور کند که مردِ تند و تیز و پر شوری که «[[چرند و پرند]]» را نوشته و آن یادداشت‌های شورانگیز را دربابِ آزادی چنین به گوشه‌ٔ عزلت برود و عملاً مردِ دانشگاه شود. [[علی‌اکبر دهخدا|دهخدا]] شمِ سیاسی قدرتمندی داشت. او خیلی زودتر از برخی هم‌نسلانش دریافت که نگاه‌های انقلابی در این بافت و ساختار نه‌تنها به توفیقی دست نمی‌یابند بلکه باعثِ برخوردهای تندتر هم می‌شوند.»<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://sazandeginews.com/News/3397|عنوان= علی‌اکبر دهخدا}}</ref>
 
  
  
====افسانه‌ٔ [[نیما یوشیج]]====
 
:«افسانه‌ٔ‏ [[نیما یوشیج|نیما]] کم‌کم در حالِ ظهور است. نیمایی که بعدِ مرگ‏ش به‌سرعت مومیایی شد و پیروان و منتقدانش فضای ادبیاتِ ایران را در دست گرفتند. اما حالا قصه جورِ دیگری در حالِ رقم‏‌خوردن است که می‌‏شود با ظرافت آن را بازخوانی جدی فکرِ نیمایی دانست در بخشِ مهمی از جامعه‌ٔ ادبی جدید امروز ایران. این امر با توجه به شکلِ زندگی و منشِ هنری این شاعر ساخته شده است و بیش از آن‏که بحثی زیبایی‌‏شناسانه باشد، امری‏ست سیاسی و جامعه شناسانه. <ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://sazandeginews.com/News/295|عنوان= نیما یوشیج }}</ref>
 
  
 +
=== یزدانی‌خرم و حاشیه های نشر چشمه===
  
====[[همسایه‌ها]] ی [[احمد محمود]]====
 
:«ادبیات یعنی استعاره، نویسندگانی مانند [[احمد محمود]] نیز در آثار خود از استعاره استفاده می‌کنند؛ به عنوان مثال در [[«همسایه‌ها»]] یک جامعه کوچک را تشکیل داده است که آن‌ها گرد هم زندگی می‌کنند و هر کدام از آن‌ها به نوعی یک وابستگی دارند و تمام آن‌ها کنار هم در جامعه نمادین نویسنده زندگی می‌کنند. ادبیات چیزی جز خوانش استعاره‌ای از واقعیت نیست.<ref name=''احمد محمود'></ref>
 
  
  
====دلداده‌ٔ داس و چکش؛ [[محمود اعتمادزاده|به‌آذین]]====
 
:«هرزمان که به او می‌اندیشم و حجمِ کاری که از خود باقی گذاشت، بی ‏اختیار احترامم دوچندان می‌شود اما این احترام نمی‌تواند نافیِ مسیر غلطی باشد که [[محمود اعتمادزاده|محموداعتمادزاده]] بر بودن در آن ممارست ورزید. نمونه‌ٔ انقلابی چپِ کامل که تا آخرین نفس برای آرمان‌هایش جنگید و هیچ انعطافی نداشت برای این رفتار.»<ref>{{یادکرد وب|نشانی= http://sazandeginews.com/News/1590|عنوان='''محموداعتمادزاده''' }}</ref>
 
  
===='''ربنای''' محمدرضاشجریان====
 
:«نمادین‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ترین عنصرِ فرهنگی ماهِ رمضان در ایرانِ معاصر نوای «ربنا»‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی محمدرضا شجریان است که بیش از سه دهه از صدا و سیمای ایران پخش شد و چنان جایگاهی پیدا کرد که واردِ حوزه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی عمومی شد. نیایشی که برگرفته شده از چهار آیه‌ٔ قرآن که شجریان در تیرماه ۱۳۵۸ در سه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گاه آن را اجرا کرد. محمدرضا شجریان و ربنایش برای تکه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های عظیمی از جامعه مصداقِ یادآوری امورِ شخصی، دین‌داری، تنهایی، شادکامی و... است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://sazandeginews.com/News/5039|عنوان=ربنای شجریان }}</ref>
 
  
  
==== [[محمدرضا شفیعی کدکنی|دکتر شفیعی]] را به دانشگاه راه ندادند====
 
:«خبرِ پشت درِ دانشگاه ماندنِ [[محمدرضا شفیعی کدکنی|دکتر محمدرضا شفیعی‏‌ کدکنی]] به خاطرِ همراه نداشتنِ کارتِ شناسایی اساتید به طنز می‏‌ماند. طنزی همه‌‏جانبه. در پسِ این اتفاق تلخی‌هایی وجود دارد که باعث می‏‌شود ماجرا چنین رسانه‌‏ای شود و آن گسست ِعمیقی است که میانِ جامعه‌ٔ‏ عادی و نخبه‏‌گان به وجود آمده است. گسستی که در این سال‏‌ها بیشتر هم شده و به خاطرِ حضورِ فزاینده‌ٔ ابتذال از هر نوع‏ش در فضای عمومی است که کسی چون [[محمدرضا شفیعی کدکنی|محمدرضا شفیعی‏‌کدکنی]] پشت در می‏‌ماند و به کلاسش نمی‏‌رسد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://sazandeginews.com/News/1072|عنوان=دکتر محمدرضا شفیعی‌ کدکنی}}</ref>
 
  
  
سطر ۱۹۵: سطر ۲۰۶:
 
[[پرونده:SORKH.jpg|320px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''اولش بخار بود و آخرش هم بخار است گرم و سفید'''</center>]]
 
[[پرونده:SORKH.jpg|320px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''اولش بخار بود و آخرش هم بخار است گرم و سفید'''</center>]]
 
[[پرونده:1358.jpg|320px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''اولش خون بود ...و آخرش آب...'''</center>]]
 
[[پرونده:1358.jpg|320px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''اولش خون بود ...و آخرش آب...'''</center>]]
[[پرونده:Ronamee.jpg|320px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''رونمایی از خون‌خورده'''</center>]]
 
  
 
تاریخ معاصر، بستر روایت رمان‌های یزدانی‌خرم است. ترکیبِ جعل و تاریخ موتیفی‌‌‌‌‌‌ست که در رمان‌‌‌‌‌‌های مهدیِ یزدانی‌‌‌‌‌‌خرم تکرار می‌‌‌‌‌‌شود. رمان تاریخِ رسمی نیست که عیناً به حوادثِ تاریخی وفادار باشد . تاریخِ غیرِرسمی نیست که تطبیقِ جزئیات در آن بر چیزی دیگری برتری داشته باشد. او آگاهانه تکه‌‌‌‌‌‌های پراکنده‌ٔ عینی در تاریخ را مالِ خود می‌‌‌‌‌‌کند و قصه‌‌‌‌‌‌اش را در بستری فراهم، روایت می‌‌‌‌‌‌کند. نکته‌ٔ مهم درباره‌ٔ آثار یزدانی‌خرم، اهمیتِ خرده‌‌‌‌‌‌روایت‌‌‌‌‌‌هاست. نویسنده با انبوهِ خرده‌‌‌‌‌‌روایت‌‌‌‌‌‌های ریز و درشت وارد می‌‌‌‌‌‌شود، آنها را جوری به بدنه‌ٔ روایتش وصل می‌‌‌‌‌‌کند که گویی همه‌‌‌‌‌‌چیزِ تاریخ از ابتدا چنین بوده است. یزدانی‌‌‌‌‌‌خرم رمان‌‌‌‌‌‌نویسی‌‌‌‌‌‌ست که مخاطبش می‌‌‌‌‌‌داند قرار است با چه جنسی از روایت روبه‌‌‌‌‌‌رو شود و تاریخ و فردیتِ آدم‌‌‌‌‌‌ها چه جایگاهی در آن دارد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://sazandeginews.com/News/3107|عنوان=روایت تاریخ }}</ref>
 
تاریخ معاصر، بستر روایت رمان‌های یزدانی‌خرم است. ترکیبِ جعل و تاریخ موتیفی‌‌‌‌‌‌ست که در رمان‌‌‌‌‌‌های مهدیِ یزدانی‌‌‌‌‌‌خرم تکرار می‌‌‌‌‌‌شود. رمان تاریخِ رسمی نیست که عیناً به حوادثِ تاریخی وفادار باشد . تاریخِ غیرِرسمی نیست که تطبیقِ جزئیات در آن بر چیزی دیگری برتری داشته باشد. او آگاهانه تکه‌‌‌‌‌‌های پراکنده‌ٔ عینی در تاریخ را مالِ خود می‌‌‌‌‌‌کند و قصه‌‌‌‌‌‌اش را در بستری فراهم، روایت می‌‌‌‌‌‌کند. نکته‌ٔ مهم درباره‌ٔ آثار یزدانی‌خرم، اهمیتِ خرده‌‌‌‌‌‌روایت‌‌‌‌‌‌هاست. نویسنده با انبوهِ خرده‌‌‌‌‌‌روایت‌‌‌‌‌‌های ریز و درشت وارد می‌‌‌‌‌‌شود، آنها را جوری به بدنه‌ٔ روایتش وصل می‌‌‌‌‌‌کند که گویی همه‌‌‌‌‌‌چیزِ تاریخ از ابتدا چنین بوده است. یزدانی‌‌‌‌‌‌خرم رمان‌‌‌‌‌‌نویسی‌‌‌‌‌‌ست که مخاطبش می‌‌‌‌‌‌داند قرار است با چه جنسی از روایت روبه‌‌‌‌‌‌رو شود و تاریخ و فردیتِ آدم‌‌‌‌‌‌ها چه جایگاهی در آن دارد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://sazandeginews.com/News/3107|عنوان=روایت تاریخ }}</ref>
سطر ۲۲۵: سطر ۲۳۵:
 
یزدانی‌خرم در جواب این پرسش که چرا اکثر قهرمان‌های رمانهایش بی‌تاریخ و بی‌سرنوشت هستند؛ گفت: «تاریخ ایران تاریخ جوان‌مرگی است. ما تمام مرثیه‌هایمان از قاجار تا الان حتی در قالب سرودهای ملی و میهنی و حتی مارش‌های نظامی دوران دفاع‌ مقدس با این تم سروده شده‌اند. نوحه «ممد نبودی ببینی…» را مرور کنید. من به این‌ها نمی‌توانم بی‌تفاوت باشم.»<ref name=''حماسه''>{{یادکرد وب|نشانی=http://farhangemrooz.com/news/59299/%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A8%DB%8C-%D8%B1%D8%AD%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D8%B3%D9%87-%DB%8C%D8%B9%D9%86%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%86%D9%87-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%86|عنوان= حماسه}}</ref>
 
یزدانی‌خرم در جواب این پرسش که چرا اکثر قهرمان‌های رمانهایش بی‌تاریخ و بی‌سرنوشت هستند؛ گفت: «تاریخ ایران تاریخ جوان‌مرگی است. ما تمام مرثیه‌هایمان از قاجار تا الان حتی در قالب سرودهای ملی و میهنی و حتی مارش‌های نظامی دوران دفاع‌ مقدس با این تم سروده شده‌اند. نوحه «ممد نبودی ببینی…» را مرور کنید. من به این‌ها نمی‌توانم بی‌تفاوت باشم.»<ref name=''حماسه''>{{یادکرد وب|نشانی=http://farhangemrooz.com/news/59299/%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A8%DB%8C-%D8%B1%D8%AD%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D8%B3%D9%87-%DB%8C%D8%B9%D9%86%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%86%D9%87-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%86|عنوان= حماسه}}</ref>
  
 
===تاریخ و حماسه در داستان===
 
یزدانی‌خرم معتقد به رنج و غم در داستان است و می گوید: «ادبیاتی که خون نریزد، رنج و غم نسازد و بافت عاطفی مغز خواننده را تحریک نکند برای من ادبیات بی‌ارزشی است و بود و نبودش اهمیت ندارد. قبول دارم که هفتاد هشتاد درصد ادبیات تولید برای تفریح است ولی من نظرم همین است. این هشتاد درصد جنس نازلی از ادبیات هستند و اگر نویسندگانش هم این تعریف را نپذیرند برایم مهم نیست. من رمان نویسی را از [[رضا براهنی|براهنی]] و [[مدرس صادقی]] و [[گلستان]] یاد گرفتم و عاشق [[سلین]] و [[زولا]] و [[کونترگراس]] هستم. این‌ها نویسنده‌هایی هستند که به مخاطب خود زخم می‌زنند و خارج از هر قضاوتی، احضار کننده ارواح در داستان هستند. من هم در فضایی پر از آشوب بزرگ شده و کار کرده‌ام و مدام در حال تخیل درباره تاریخ ایران و خاورمیانه هستم. برای همین روشن است که در نوشتن بی‌رحم هستم و تلاش می‌کنم مخاطبم را با این بی‌رحمی همراه کنم و خوشبختانه این اقبال را داشته‌ام. رمانی که در آن گرمای خون و تصویر مرگ و تراژدی عشق را نبینیم برای من ارزشی ندارد.» <ref name=''حماسه''></ref>
 
  
  
سطر ۲۹۳: سطر ۳۰۰:
  
 
===مقاله‌ها===
 
===مقاله‌ها===
 +
[[پرونده:یزدانی خرم در نشر چشمه.png|320px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''یزدانی‌خرم دبیر بخش داستانی در نشر چشمه'''</center>]]
 +
[[پرونده:Ronamee.jpg|320px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''رونمایی از رمان خون‌خورده'''</center>]]
 
یزدانی‌خرم مقاله‌های متعددی هم در حوزه تاریخ، فلسفه، جنگ  قلم زده است که به برخی اشاره می کنیم.<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://ensani.ir/fa/article/author/34443|عنوان= مقاله‌های یزدانی‌خرم }}</ref>
 
یزدانی‌خرم مقاله‌های متعددی هم در حوزه تاریخ، فلسفه، جنگ  قلم زده است که به برخی اشاره می کنیم.<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://ensani.ir/fa/article/author/34443|عنوان= مقاله‌های یزدانی‌خرم }}</ref>
 
* مقاله‌ٔ « '''پشت خاکریز'''» که روزنامه شهروند در تاریخ آبان۱۳۸۷ در شماره۶۹ منتشر کرده است.
 
* مقاله‌ٔ « '''پشت خاکریز'''» که روزنامه شهروند در تاریخ آبان۱۳۸۷ در شماره۶۹ منتشر کرده است.

نسخهٔ ‏۲۳ شهریور ۱۳۹۸، ساعت ۰۱:۵۶

مهدی یزدانی‌خرم
Mehdi.jpg
کماکان گور پدر تاریخ
زمینهٔ کاری روزنامه‌نگاری
داستان ‌نویسی
مقاله نویسی
نقدادبی
ویراستاری
زادروز ٢شهریور ١٣٥٨
تهران
ملیت ایرانی
سبک نوشتاری تاریخ معاصر ایران
کتاب‌ها به گزارش اداره هواشناسی: فردا این خورشیدلعنتی
من منچستریونایتد را دوست دارم
سرخ‌ِسفید
خون‌خورده
همسر(ها) مریم حسینیان
فرزندان امیرحسین
مدرک تحصیلی کارشناسی ادبیات‌ فارسی
دانشگاه دانشگاه تهران
اثرپذیرفته از ابراهیم گلستان رضا براهنی
مهدی یزدانی‌خرم در انجمن ادبی چهل
رمانی که دوازده سال توقیف بود
برندهٔ چندین جایزه ادبی
ما تخیل خداوندیم
و تاریخ پُر است از...
مهدی یزدانی‌خرم، مریم حسینیان و پسرشان امیرحسین

مهدی یزدانی‌خرم روزنامه‌نگار، داستان‌نویس، منتقد، برندهٔ جوایز ادبی در چند دوره است که از او به عنوان یکی از پنج امید ادبیات داستانی معاصر ایران تجلیل شده است.[۱]

* * * * *

نام مهدی یزدانی‌خرم با رسانه‌های مکتوب گره خورده است؛ او نویسنده و روزنامه‌نگار است و در حوزه‌ٔ فرهنگ، هنر و ادبیات منتقد و تحلیل‌گر به شمار می‌آید. عمده‌ٔ شهرتش در این حوزه به نقدهای ادبی او بازمی‌گردد. وی از نوجوانی به نویسندگی و روزنامه‌نگاری علاقه‌مند شد و تنها چهارده سال بیشتر نداشت که در کلاس‌های نویسندگی احمد غلامی که در «مجله‌ٔ شباب» برگزار می‌شد، شرکت کرد. هجده ساله بود که اولین یادداشت ادبی‌اش در روزنامه به چاپ رسید. سپس با روزنامه‌های خرداد، فتح، همشهری، هم‌میهن، شرق، اعتماد، کارگزاران، اعتماد ملی، سازندگی و نیز هفته‌نامه‌های «شهروند امروز»، «ایران دخت»، «هفته‌نامه آسمان»، «هفته‌نامه صدا» و «مجله نافه» همکاری کرده‌ است. یزدانی‌خرم دبیر سرویس ادبیات مجلهٔ «مهرنامه» و عضو شورای دبیران مجلهٔ «تجربه» است که به صورت ماهنامه در تهران منتشر می‌شوند. او هم‌چنین مسئول انتخاب داستان ایرانی نشر چشمه و مشاور اصلی بخش ادبیات این انتشارات به‌شمار می‌آید.


محتویات

داستانک‌ها

عکس‌‌ها به داستان‌هایم جان می‌دهند

«اتفاق‌های تاریخی، تماشا کردن عکس‌های قدیمی، دیدن انسان‌های بی‌نام و نشان که عکس‌هایشان در روزنامه‌های ٧٠، ٨٠ سال پیش به چشمم می‌خورد و ... همه‌ٔ این مسائل مرا قلقلک می‌دهد تا برایشان قصه طراحی کنم.»[۲]


پیرهن‌زرشکی‌ِ چوبک یقه‌‌ام را گرفت

«اما داستانِ من و صادق چوبک بازمی‌گردد به عصری زمستانی و سرد در دفتر مجله‌ شباب درچهارده‌سالگی. در جمعِ داستان‌خوانی بودم و مهمان آن هفته محمد بهارلو بود و به همراه کتاب تازه درآمده‌اش که یک آنتولوژی درجه اول از نویسنده‌گان ایرانی است؛آمده بود. چوبک در آن سال که به گمانم هفتاد و سه ساله می‌شد هنوز در جهان بود. گردون نوشته بود سوی چشمانش را از دست داده و در آمریکاست. محمد بهارلو در آن غروب پنج‌شنبه پیشنهاد کرد یک داستان از کتابش بخواند و خواند، داستانِ «پیراهن زرشکی» را خواند که تا امروز هیچ داستان کوتاهی در ادبیات ایران نتوانسته چنین جان و روح من را متلاطم کند. وقتی محمد بهارلو خواندنِ داستان را تمام‌ کرد من در حیرت کامل فرورفته بودم. حیرتی که تا امروز و هر بار که این داستانِ چوبک را می‌خوانم یقه‌ٔ جانم را می‌گیرد.»[۳]


آن‌قدر نوشتم تا چاپ شد

«من همه‌جا گفته‌ام، تأثيری كه احمد غلامی روی من داشت، بيش از هر چيز سخت‌گيری عجيب و غريب‌اش بود؛ من داستان‌های بسیاری نوشتم و او رد کرد و در «مجله‌ شباب» چاپ نشد. وقتی كه روزنامه‌های دوم خرداد به‌وجود آمدند بيست‌ و دو..سه مطلب از من رد شده بود تا بلاخره یک مطلب تأیید شد و چاپ شد. من برای نویسنده و روزنامه‌نگاری به‌شدت تلاش کردم.»[۴]


زندگی و تراث

سال‌شمار زندگی یزدانی‌خرم

  • ۱۳٥٨: تولد در محله توپخانه تهران



پدربزرگم قلب طهران قدیم

«پدربزرگم نجاری داشت نزدیک حسن‌آباد. زیرزمینی بزرگ که ورودی‌اش تهِ یک پاساژ بود. سال‌های دهه‌ٔ شصت، هنوز آن تکه را نکوبیده بودند و ثبتِ احوال را نساخته بودند. پدربزرگم مرد قوی‌هیکلی بود. شیفته‌ٔ بدنِ چوب‌ها. هر وقت به حسن‌آباد نزدیک می‌شدیم و گنبدها خود را نشان می‌دادند بوی خاک‌اره می‌پیچید در ذهنم. مردِ جدی‌ای بود. از آن پدربزرگ‌ها نبود که یله شوی توی آغوش‌شان. اما گاهی من را قلم‌دوش می‌کرد بعدِ کار. دمِ غروب و می‌برد سمت حسن‌آباد. موهایش پُر و سفید بود و تکه‌های ریز چوب را می‌دیدم توی‌شان. زیر نور برق می‌زدند. مثل گنبدهای حسن‌آباد. از آن روزها خیلی می‌گذرد... آن راسته تخریب شد و میدان حسن‌آباد برای من شد قصه‌ٔ گنبدها و پدربزرگی که وقتی قلم‌دوشم می‌کرد از فرط اقتدارش تکان نمی‌خوردم آن بالا. دور حسن‌آباد می‌چرخیدیم.»[۵].

یزدانی‌خرم کتاب «من منچستریونایتد را دوست دارم» به پدربزرگش تقدیم کرده است.


گلشیری خواندنم اخراجم کرد

«من در دبیرستان فرهنگ درس خوانده‌ام. دبیرستان مثلاً نخبه‌گان علوم انسانی. مدرسه‌ای خاص که در زمان ما شصت نفر بیشتر دانش‌آموز نداشت و دکتر حدادعادل، مدیرش بود. هدایت می‌خواندیم و اخوان و کافکا...هرچند به‌سبب گلشیری خواندن اخراجی موقت شدم اما باز بازگشتم و این قصه‌ٔ دیگری‌ست... [۶] آن‌جا من و دوستانم مجله "نسیم" را در می‌آوردیم. محسنِ آزرم همكلاسی‌ام بود، روزبه صدرآرا بود، هادی حيدری و خیلی‌ها که در رشته‌های دیگر مطرح شدند. آن دوره را دوره‌ٔ طلاييِ دبیرستان فرهنگ می‌گویند. در تمامِ آن سال‌ها کار ما نوشتن و خواندن و جدّی گرفتنِ خود بود. اين‌كه آدمی خودش را جدّی بگیرد خیلی راه‌گشاست. »[۴]


به فوتبال و كيوكوشين علاقه داشتم

مهدی یزدانی‌خرم در باشگاهِ نوجوانان «عقاب» بازی كرده بود و بنا به گفته‌هایش صادق ورمرزيار بازیکن موردعلاقه‌اش بوده است. او همیشه پیراهن شماره سه می‌پوشید و قصد داشت تا برای پست هافبك در تیم استقلال تست بدهد که نویسندگی مسیر زندگی‌اش را تغییر داد. او هم‌چنین در ورزش رزمی «كيوكوشين» مقامِ استانی داشته است و کمربند قهوه‌ای گرفته است.[۴]


از منچستریونایتد تا كيوكوشين کای سی‌وسه ساله‎

یزدانی‌خرم از هواداران جدی و سرسخت باشگاه استقلال است و در رابطه با تیم محبوبش می گوید: «من نویسنده‌ای هستم که در اعماقِ روح و ذهنم تاریخِ این باشگاه را مرور می‌کنم و خبرها را می‌خوانم.» او برای نوشتنِ رمان «سرخِ سفید» و برای طراحی یک بازیکن استقلال که با رسیدن انقلاب وضعیتش نامشخص شده؛ تحقیقات زیادی کرده است. او هم چنین در یادداشتی به‌نام «ناخدای من برخیز» از شکست‌ها و تلخ‌کامی‌های تیم استقلال گفته است. [۷]. عنوان دومین کتابش «من منچستریونایتد را دوست دارم» برگرفته از، دیگر تیم محبوبش است. او که سال‌ها ورزش رزمی کار کرده است قهرمان اصلی‌اش در رمان ''سرخ‌سفید'' یک مبارز رزمی‌کار است.


دانشگاه تهران و آن چهار روز

«سر درِ دانشگاه که بین ما به «پنجاه تومَنی» مشهور بود دروازه‌ٔ بهشت بود انگار. وقتی هجدهم تیر اول صبح فهمیدیم چه گذشته بر بچه‌های خوابگاه خود را به دروازه‌مان رساندیم. آن چند روز تأثیری جدی در ذهن من گذاشت. تأثیری که برای بسیاری دیگر نیز بود. موتورها، هَروله، صداها، دودها، اشک‌ها و‌ گاهی لبخندها. تکه‌هایی که در اولین رمانم که تجربه‌ٔ جوانیم بود ثبت شد. هجده تیر مسیر منِ نوزده ساله را عوض کرد. تجربه‌ٔ آن چهار روز، بسیار پُر بار بود. این‌که رفتار سیاسی باید در اعماق کلمات و تاریخ نمود یابد نه عکس دو یا سه نفره با قبور شاعران و نویسندگان. این‌که در اقلیت قرار می‌گیری، این‌که اگر از کارکرد برخی روشن‌فکرانِ سال‌های قبل، پرسش کنی ممکن است دشنام‌آجین شوی و این‌که خون و خشم و حسرت بچه‌های هجدهم تیر باید تبدیل شود به روایت‌هایی برای تمام تاریخ... نویسنده‌ٔ سیاسی به‌زعم من به نهادهای مختلف قدرت می‌نگرد و در تاریخ و قصه می‌سازد برایشان وگرنه همین سردر سیمانی را می‌توان صد جور تصور کرد. مهم سردر نبود که دروازه بود. دروازه‌ای که هُل داد بسیاری از ما را به سوی سیاسی‌شدن. دروازه‌ٔ دوزخ با کلی دود و خون و ارواحِ‌ شَر...»


ازدواج با خانم نویسنده

یزدانی‌خرم در سال١٣٩٠ با مریم حسینیان نویسنده‌ٔ کتاب «بهار برایم کاموا بیار» و «مااین‌جا داریم می‌میریم» ازدواج کرد. حسینیان از فعالان انجمن ادبیات داستانی خراسان است که مسئول برگزاری کارگاه‌های داستان بوده‌ است و سال‌ها با مطبوعات کشور همکاری داشته‌است. وی هم‌اکنون کارشناس کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان است.
یزدانی‌خرم رمان «سرخ‌سفید» را به همسرش تقدیم کرده است. در پیشانی‌نوشت این رمان آمده است: «رمانی برای مریم؛ که در آن تیرماه داغ سال٩٠ من را از نو زنده کرد و در تیرماه سال٩٢ تنهایم نگذاشت...» یک پسر به‌نام امیرحسین، حاصل این ازدواج است.
یزدانی‌خرم در یادداشتی که در مجله نافه چاپ شد رمان «بهار برایم کاموا بیار» را نقد کرد.[۸] این رمان که برای نخستین‏ بار در سالِ ١٣٨٩ چاپ شد نامزدِ جایزه‌ٔ بنیادهوشنگِ گلشیری شد و نمونه‌‏ای «گوتیک» در ادبیات داستانی ایران است.[۹]


شخصیت و اندیشه

یزدانی‌خرم از اهالی هنر و ادبیات می گوید

یزدانی‌خرم یادداشت‌های بسیاری از اهالی هنر، ادبیات و فرهنگ قلم زده است که در روزنامه‌ها به چاپ رسیده است. نمونه‌هایی از این یادداشت‌ها در زیر آمده است.


«کلیدر» و «جای خالی سلوچ» در ذهن ایرانی‌ها
یزدانی‌خرم و دولت‌آبادی
«بدون شک محمود دولت‌آبادی یکی از بزرگ‌ترین نویسندگان معاصر است که نامش برای هر گوشی آشناست. او با تلاش‌های بسیار و خلق آثار بی‌نظیر، سلایق مختلف را به سمت خود جلب کرد و علی‌رغم قلم سختش همه با آثار او ارتباط برقرار می‌کنند. کلیدر را همه، حتی مخاطبان عام خواندند و جای خالی سلوچ را مخاطب خاص و سخت‌گیر می‌پسندد و خیلی‌ها بر این عقیده هستند که «جای خالی سلوچ» بهترین رمان ادبیات ایران است.»[۱۰]


اُمیدسازِ اعظم «شازده احتجاب»
«شازده‌احتجاب یکی از خوانده‌‏شده‌ترین کتاب‏‌های تاریخِ ادبیات ایران است. اغراق نیست اگر بگوییم بینِ سه کتابِ ادبیاتِ نخبه‏‌گرای ایران از حیثِ میزانِ خوانش قرار دارد. حداقل از دهه‌ٔ شصت به این طرف به‌ندرت نویسنده و مخاطب و منتقدی بوده که کارش را آغاز کرده باشد و این کتاب جزو نخستین خوانده‌هایش نباشد.هوشنگ گلشیری «شازده احتجاب» را سال ۱۳۴۸ چاپ کرد. کتابی که به سرعت به یکی از آثار بحث ساز ادبیات ایران تبدیل شد. در واقع جریانی از ادبیاتِ داستانی که تحتِ نامِ محفلی به نامِ «جُنگِ اصفهان» در دهه‌ٔ چهل تشکیل شده بود با مطرح‏ کردنِ نام‏‌هایی چون گلشیری و شازده‏ احتجاب، بهرامِ صادقی و سنگر و قمقمه‏ های خالی، یونسِ تراکمه و... جنسی از ادبیات را پیشنهاد داد که از تاریخِ ایران می‏‌آمد.»[۱۱]


علی اکبر دهخدا شمع‌ روشن ادبیات
«علی‌اکبر دهخدا برعکسِ بسیاری روشن‌فکران و نویسندگانی که در دورانِ مشروطه بالیدند و خود و نگاهشان را به عصرِ جدید و قرنِ تازه‌ خورشیدی که مصادف شد با به قدرت‌رسیدن رضاخان، رساندند، انزوایی فعال پیشه کرد. شاید کمتر کسی باور کند که مردِ تند و تیز و پر شوری که «چرند و پرند» را نوشته و آن یادداشت‌های شورانگیز را دربابِ آزادی چنین به گوشه‌ٔ عزلت برود و عملاً مردِ دانشگاه شود. دهخدا شمِ سیاسی قدرتمندی داشت. او خیلی زودتر از برخی هم‌نسلانش دریافت که نگاه‌های انقلابی در این بافت و ساختار نه‌تنها به توفیقی دست نمی‌یابند بلکه باعثِ برخوردهای تندتر هم می‌شوند.»[۱۲]


افسانه‌ٔ نیما یوشیج
«افسانه‌ٔ‏ نیما کم‌کم در حالِ ظهور است. نیمایی که بعدِ مرگ‏ش به‌سرعت مومیایی شد و پیروان و منتقدانش فضای ادبیاتِ ایران را در دست گرفتند. اما حالا قصه جورِ دیگری در حالِ رقم‏‌خوردن است که می‌‏شود با ظرافت آن را بازخوانی جدی فکرِ نیمایی دانست در بخشِ مهمی از جامعه‌ٔ ادبی جدید امروز ایران. این امر با توجه به شکلِ زندگی و منشِ هنری این شاعر ساخته شده است و بیش از آن‏که بحثی زیبایی‌‏شناسانه باشد، امری‏ست سیاسی و جامعه شناسانه. [۱۳]


همسایه‌ها ی احمد محمود
«ادبیات یعنی استعاره، نویسندگانی مانند احمد محمود نیز در آثار خود از استعاره استفاده می‌کنند؛ به عنوان مثال در «همسایه‌ها» یک جامعه کوچک را تشکیل داده است که آن‌ها گرد هم زندگی می‌کنند و هر کدام از آن‌ها به نوعی یک وابستگی دارند و تمام آن‌ها کنار هم در جامعه نمادین نویسنده زندگی می‌کنند. ادبیات چیزی جز خوانش استعاره‌ای از واقعیت نیست.[۱۴]


دلداده‌ٔ داس و چکش؛ به‌آذین
«هرزمان که به او می‌اندیشم و حجمِ کاری که از خود باقی گذاشت، بی ‏اختیار احترامم دوچندان می‌شود اما این احترام نمی‌تواند نافیِ مسیر غلطی باشد که محموداعتمادزاده بر بودن در آن ممارست ورزید. نمونه‌ٔ انقلابی چپِ کامل که تا آخرین نفس برای آرمان‌هایش جنگید و هیچ انعطافی نداشت برای این رفتار.»[۱۵]


ربنای محمدرضاشجریان
«نمادین‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ترین عنصرِ فرهنگی ماهِ رمضان در ایرانِ معاصر نوای «ربنا»‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی محمدرضا شجریان است که بیش از سه دهه از صدا و سیمای ایران پخش شد و چنان جایگاهی پیدا کرد که واردِ حوزه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی عمومی شد. نیایشی که برگرفته شده از چهار آیه‌ٔ قرآن که شجریان در تیرماه ۱۳۵۸ در سه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گاه آن را اجرا کرد. محمدرضا شجریان و ربنایش برای تکه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های عظیمی از جامعه مصداقِ یادآوری امورِ شخصی، دین‌داری، تنهایی، شادکامی و... است.[۱۶]


دکتر شفیعی را به دانشگاه راه ندادند
«خبرِ پشت درِ دانشگاه ماندنِ دکتر محمدرضا شفیعی‏‌ کدکنی به خاطرِ همراه نداشتنِ کارتِ شناسایی اساتید به طنز می‏‌ماند. طنزی همه‌‏جانبه. در پسِ این اتفاق تلخی‌هایی وجود دارد که باعث می‏‌شود ماجرا چنین رسانه‌‏ای شود و آن گسست ِعمیقی است که میانِ جامعه‌ٔ‏ عادی و نخبه‏‌گان به وجود آمده است. گسستی که در این سال‏‌ها بیشتر هم شده و به خاطرِ حضورِ فزاینده‌ٔ ابتذال از هر نوع‏ش در فضای عمومی است که کسی چون محمدرضا شفیعی‏‌کدکنی پشت در می‏‌ماند و به کلاسش نمی‏‌رسد.[۱۷]


یزدانی‌خرم از خودش می‌گوید


یزدانی‌خرم معتقد به رنج و غم در داستان است و می گوید: «ادبیاتی که خون نریزد، رنج و غم نسازد و بافت عاطفی مغز خواننده را تحریک نکند برای من ادبیات بی‌ارزشی است و بود و نبودش اهمیت ندارد. قبول دارم که هفتاد هشتاد درصد ادبیات تولید برای تفریح است ولی من نظرم همین است. این هشتاد درصد جنس نازلی از ادبیات هستند و اگر نویسندگانش هم این تعریف را نپذیرند برایم مهم نیست. من رمان نویسی را از براهنی و مدرس صادقی و گلستان یاد گرفتم و عاشق سلین و زولا و کونترگراس هستم. این‌ها نویسنده‌هایی هستند که به مخاطب خود زخم می‌زنند و خارج از هر قضاوتی، احضار کننده ارواح در داستان هستند. من هم در فضایی پر از آشوب بزرگ شده و کار کرده‌ام و مدام در حال تخیل درباره تاریخ ایران و خاورمیانه هستم. برای همین روشن است که در نوشتن بی‌رحم هستم و تلاش می‌کنم مخاطبم را با این بی‌رحمی همراه کنم و خوشبختانه این اقبال را داشته‌ام. رمانی که در آن گرمای خون و تصویر مرگ و تراژدی عشق را نبینیم برای من ارزشی ندارد.» [۱۹]


توصیه یزدانی‌خرم به نوقلمان

«علاقه‌مندان به داستان‌نویسی، نوشتن را باید به صورت روش‌مند یاد بگیرند؛ زیرا نویسندگی یک فن است. از طرفی فقط غریزی نوشتن، نویسنده را هرز می‌دهد و تلفات غریزی‌نویسی زیاد است. باید علاقه‌مندان سعی کنند تا جایی که می‌توانند چارچوب‌ها و ساختارهای کلی داستان‌نویسی را یاد بگیرند. پس از آن می‌توانند آن را بشکنند و به سبک بیان خودشان برسند. نقطه‌ٔعطف داستان‌نویسی یا برگ‌ برنده داستان‌نویسی در نوگرایی است و در این‌که نویسنده بداند از کنار ابتذال عبور کند، بدون آن‌که در دام نخبه‌گرایی ملا‌ل‌آور بیفتد. نویسنده آدمی است که سعی می‌کند، در مقابل شر دنیا بایستد تا جهان خود را عَِلَم کند، نویسنده انسانی است که هیچ فضیلت زیستی نسبت به بقیه ندارد. کسی که از مرگ و فناپذیری خود آگاه است. به خاطر همین از این امر بسیار رنج می‌برد. بنابراین می‌نویسد تا بتواند مرگ روحی خود را به تعویق بیاندازد.[۲۰]سال‌ها روزنامه‌نگاری من باعث شد در معرض خبر قرار بگیرم. این حجم خبر در ایران به نوعی شگفت‌انگیز است که با آن مواجه هستیم. خبرهای عجیب و غریب که به نوعی ارجاع به تاریخ ما دارد. این همه گسست در تاریخ، دو انقلاب، این همه تحولات اجتماعی. کجای دنیا این همه ماجرا برای یک نویسنده است! اگر با درصد پایین در نویسندگی باشی، با دانستن تکنیک، نویسنده‌ٔ ایرانی می‌تواند بهترین نویسنده و درجه‌یک جهانی باشد.[۲۱]رمان‌نویسی حاصل یک پروژ‌ه‌ٔ تحقیقی و فکری است. حتی ذهنی‌ترین رمان‌ها و غیر تاریخی‌ترین رمان‌ها هم باید پشت آن تحقیق و مطالعه باشد.»


کلاس‌های داستان‌نویسی و محافل نقدادبی

مهدی یزدانی‌خرم و مرتضی برزگر در جشنواره‌ٔ اختتامیه داستان کوتاه «موسسه بهاران خرد و اندیشه»

مهدی یزدانی‌خرم یکی از اساتید دوره آموزشی داستان‌نویسی جلال آل احمد بوده است و برای شرکت کنندگان از «لحن و آسیب‌شناسی لحن» در ساختار داستان صحبت کرده است. او مدتی در «موسسه بهاران خرد و اندیشه» کارگاه کوچک رمان نیز داشته است. هم‌چنین در برخی از محافل ادبی برای نقد کتاب حضور می‌یابد.


دبیر جشنواره‌ٔ «جایزه‌ٔ احمد محمود» و حاشیه‌های آن

دبیر دومین دوره‌ٔ جایزه‌ٔ ادبی احمدمحمود

مهدی یزدانی‌خرم در اولین دوره‌ جشنواره‌ٔ «جایزه‌ٔ احمد محمود» یکی از اعضای هیأت داوری رمان و در دومین دوره‌، دبیر این جشنواره بوده است. جشنواره‌ای که حاشیه‌های فراوانی به‎همراه داشت. بیشتر اعتراضات از این جشنواره، حول‌و‌حوش حضور مهدی یزدانی‌خرم، مطرح شد. سال‌هاست که مهدی یزدانی‌خرم و دوستان نزدیک او به مافیای ادبی متهم می‌شوند. اتهامی که البته باعث نشده این تیم جوان دست از تکاپو بکشند و موفق شده‌اند دومین دوره‌ «جایزه‌ احمد محمود» را هم، که آن را جایزه‌ای «مستقل» می‌خوانند، برگزار کنند. یزدانی‌خرم در جواب این حاشیه‌ها گفت: «وظیفه جایزه احمد محمود کشف استعدادهای گمنام نیست. من این مساله را رد نمی‌کنم که ممکن است کتاب‌هایی باشند که در این داوری‌ها دیده نشوند و این مساله کاملا طبیعی است. ما از روز اول برگزاری این جایزه این قرار را گذاشتیم که کار ما کشف استعداد نیست. ما کتاب‌هایی را که جامعه ادبی ایران آن‌ها را می‌بیند و نظر درباره‌شان می‌دهد انتخاب می‌کنیم.»[۲۲]



یزدانی‌خرم و حاشیه های نشر چشمه

آثار و منابع

رمان‌ها

در آغاز من بودم ...
متاستاز خون بر تن تهران
اولش بخار بود و آخرش هم بخار است گرم و سفید
اولش خون بود ...و آخرش آب...

تاریخ معاصر، بستر روایت رمان‌های یزدانی‌خرم است. ترکیبِ جعل و تاریخ موتیفی‌‌‌‌‌‌ست که در رمان‌‌‌‌‌‌های مهدیِ یزدانی‌‌‌‌‌‌خرم تکرار می‌‌‌‌‌‌شود. رمان تاریخِ رسمی نیست که عیناً به حوادثِ تاریخی وفادار باشد . تاریخِ غیرِرسمی نیست که تطبیقِ جزئیات در آن بر چیزی دیگری برتری داشته باشد. او آگاهانه تکه‌‌‌‌‌‌های پراکنده‌ٔ عینی در تاریخ را مالِ خود می‌‌‌‌‌‌کند و قصه‌‌‌‌‌‌اش را در بستری فراهم، روایت می‌‌‌‌‌‌کند. نکته‌ٔ مهم درباره‌ٔ آثار یزدانی‌خرم، اهمیتِ خرده‌‌‌‌‌‌روایت‌‌‌‌‌‌هاست. نویسنده با انبوهِ خرده‌‌‌‌‌‌روایت‌‌‌‌‌‌های ریز و درشت وارد می‌‌‌‌‌‌شود، آنها را جوری به بدنه‌ٔ روایتش وصل می‌‌‌‌‌‌کند که گویی همه‌‌‌‌‌‌چیزِ تاریخ از ابتدا چنین بوده است. یزدانی‌‌‌‌‌‌خرم رمان‌‌‌‌‌‌نویسی‌‌‌‌‌‌ست که مخاطبش می‌‌‌‌‌‌داند قرار است با چه جنسی از روایت روبه‌‌‌‌‌‌رو شود و تاریخ و فردیتِ آدم‌‌‌‌‌‌ها چه جایگاهی در آن دارد.[۲۳]


به گزارش اداره هواشناسی: فردا این خورشیدلعنتی

«به گزارش اداره هواشناسی...» اولین رمان یزدانی‌خرم است که در بیست‌وپنج‌ سالگی نوشت و انتشارات ققنوس آن را سال ۱۳۸۴ منتشر کرد. رمان در سال ۱۳۸۵ جایزه‌ٔ بهترین رمان متفاوت سال را از آنِ خود کرد اما تنها دو ماه روی پیشخوان کتاب فروشی‌ها بود و سپس توقیف شد. سرانجام پس از یازده سال ممنوع و نایاب بودن از نو منتشر شد. رمانی تجربی و آوانگارد که نقدها و بحث‌های بسیاری برانگیخت. داستان ساختاری درهم‌پیچیده و ضدزمان دارد و درباره احوالاتِ یک روزنامه‌نگار و نویسنده به نام احمد است که در زمان گم شده است و صورت‌ها و شکل‌های مختلف مرگ را در دهه‌های مختلف تجربه کرده است. احمدِگمشده‌ٔ زمان، گاهی به سال ٦٠ برمی‌گردد و کودک می‌شود و گاهی مردی می‌شود که از جنگ برگشته است، او در روایت شاعرانه خود می‌کوشد کابوس‌ها و رؤیاهایش را لمس کند اما با مرگ ناگهانی همسر و دختر محبوبش کابوس‌هایش دوچندان می‌شود. رمان خط سیر زمانی منظمی ندارد و می‌کوشد با زبانی آهنگین به فرم‌های «رمان‌شعر» نزدیک شود. رمانی با تعددِ مکان؛ از دانشگاه تهران گرفته تا خیابان ولیعصر؛ از خطِ مقدمِ جنگ تا بهشت‌زهرا... [۲۴]


من منچستریونایتد را دوست دارم

«منچستریونایتد» یک غم‌نامه‌ٔ کمدی‌ست که تهرانی اسیر در حلقه‌ٔ متفقان را در دهه‌ٔ٢٠ تا ٣٠خورشیدی روایت می‌کند. این رمان که در سال ١٣٩١ منتشر شد، تندیس بهترین رمان‌ِسال هفت‌اقلیم و جایزهٔ جشنوارهٔ ادبی بوشهر را برنده شد و با انتشار ۱۲۵۰۰ نسخه، در فهرست پرمخاطب‌ترین داستان‌های ایرانی دهه‌ٔ نود قرار گرفت. [۲۵] رمان من منچستریونایتد را دوست دارم به‌زبان ترکی استانبولی ترجمه شده است و در ترکیه بازخوردهای خوبی داشت.[۲۶]

سرخ‌ِسفید

رمان ''سرخ‌سفید'' سومین رمانِ مهدی یزدانی‌خرم است که پیش از این «خون» نام داشت. این رمان را نشر چشمه در بهار١٣٩٥ روانه بازار کرد. داستان در یک شب سرد دی ماه ۱۳۹۱ اتفاق می‌افتد. اما یک شب تاریخی؛ که از گذشته و آینده کش می‌آید. رزمی‌کار سی‌وسه ساله‌ای برای تبدیل کمربند قهوه‌ای‌ به سیاه‌دان‌یک قرار است با پانزده مبارز در مبارزه‌ای یک‌دقیقه‌ای شرکت کند. میان این مبارزها و در بحبوحه‌ٔ کمرگیری و لگد‌ها و ضربه‌ها، قصه‌ٔ آدم‌ها هم روایت می‌شود که نقطه عطف زندگی‌شان دی ماه۱۳۵۸ است. رمان این‌گونه نقش می‌بندد و پیش می‌رود تا در هر مبارزه‌ای قصه‌ای تعریف شود. شخصیت‌های زیادی در این اثر وجود دارند؛ از جنازه‌ امیرعباس هویدا گرفته تا استخوان‌های رضاخان و شخصیت‌های بسیار دیگر. انقلاب در داستان ''سرخ‌سفید'' به تمام آدم‌های جامعه از هر طبقه و سنی، مرده و زنده، سرایت می‌کند تا جایی که شخصیت، ذات و منش آنها را تغییر می‌دهد. فرقی نمی‌کند جسد استالین و استخوان رضاخان باشند یا یک آدم معمولی در خیابان. [۲۷] رمان «سرخ‌سفید» ساختاری هزارویک شبی دارد. به این معنا که در هر صفحه‌اش قصه‌ای تازه را رو می‌کند تا مخاطب را بیدار و هوشیار نگه‌ دارد. قصه‌هایی که از دل تاریخ بیرون کشیده شده‌اند. تاریخی که گویی بیشتر به بازنده‌ها نظر دارد تا برنده‌ها و این بار بازنده‌ها آن را نوشته‌اند نه فاتحان! بازنده‌هایی که در برنده شدن هم معنایی نمی‌بینند.[۲۸]


خون‌خورده

این رمان در اسفند ١٣٩٧ نخستین بار در نشرچشمه منتشر شد و مورد استقبال مخاطبان و منتقدان قرار گرفته است به‌طوری که کمتر از یک‌سال از انتشارش در ٨٠٠٠ نسخه به‌چاپ رسیده است. داستان قصه‌ٔ پنج برادر در سال‌‌های دهه‌ٔ شصتِ ایران است. قصه‌ٔ برادران سوخته که در لایه‌های تاریخ با آرزوهای‌ سوخته‌شان خاکستر شدند. ناصر سوخته، باستان‌شناس است، مسعود سوخته از نیروهای در خدمت شهید چمران بوده است که در شکست محاصره آبادان جنگیده است، منصور سوخته عکاس است و در پی شهرت و مقامی جهانی است، محمود سوخته که عاشق دختری توده‌ای شده و مارکسیست شده است و طاهر سوخته که قربانی موشک‌باران تهران می‌شود. این قصه از تهران تا اصفهان، از بیروت تا آبادان و از مشهد تا کلیسایی کوچک در محله‌ٔ نارمَک که دو روح روی صلیبش نشسته‌‌اند؛ روایت می‌شود. این دو روح که روح خبیث خال‌دار و روح شاعرآزادی‌خواه نام دارند در رمان های قبلی یزدانی‌خرم هم حضور داشتند. رمان در یک بازه زمانی بین سالِ ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۷ در زمانِ گذشته و بخشی از آن در یکی دو سالِ اخیر رخ می‌دهد. [۲۹] «خون‌‌‌‌‌‌خورده‌‌‌‌‌‌» از ذهنی پُرقصه و مهندسی‌‌‌‌‌‌شده برآمده است و به عقیده منتقدان تجربه‌ٔ موفقی است و از آن به عنوان یکی از جدی‌‌‌‌‌‌ترین و بهترین رمان‌‌‌‌‌‌های فارسیِ سال‌‌‌‌‌‌های اخیر نام برده‌اند.[۳۰] «خون‌‌‌‌‌‌خورده‌‌‌‌‌‌» اگرچه رمانی‌‌‌‌‌‌ است مجزا و برای خواندن و مرورِ آن نیازی به خواندنِ رمان‌‌‌‌‌‌های پیشین یزدانی‌خرم نیست اما روایتی‌‌‌‌‌‌ست در امتدادِ قصه‌‌‌‌‌‌ها و ساختارهای قبلی. این رمان را در کنار «من منچستر یونایتد را دوست دارم» و «سرخ سفید» می‌توان سه‌گانه تاریخی مهدی یزدانی‌خرم دانست. دعوت به خواندن "خون خورده" دعوت به مرور تلخی‌های تاریخ است که در چرخه‌ای بی‌انتها تکرار می‌شود و آدمی را از آن گریزی نیست....


جوان‌مرگی قهرمان‌ِ رمان‌ها

یزدانی‌خرم در جواب این پرسش که چرا اکثر قهرمان‌های رمانهایش بی‌تاریخ و بی‌سرنوشت هستند؛ گفت: «تاریخ ایران تاریخ جوان‌مرگی است. ما تمام مرثیه‌هایمان از قاجار تا الان حتی در قالب سرودهای ملی و میهنی و حتی مارش‌های نظامی دوران دفاع‌ مقدس با این تم سروده شده‌اند. نوحه «ممد نبودی ببینی…» را مرور کنید. من به این‌ها نمی‌توانم بی‌تفاوت باشم.»[۱۹]


ممیزی چیزی جز هزینه برای ما نداشت

مناظره مهدی یزدانی خرم با احمد شاکری در نشست بررسی ممیزی در ادبیات داستانی

یزدانی‌خرم در نشستی که تحت عنوان «ممیزی و نظارت در ادبیات داستانی» در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات برگزار شده بود؛ گفت: « من از شما می‌خواهم به آرشیو روزنامه‌ها و اسناد در سال‌های ابتدایی انقلاب نگاه کنید، قرار شد در کشور ما نویسنده آزاد بیندیشد، بنویسد و زندگی کند. سیاست‌گذاری‌های ما در دهه‌ٔ۶۰ و اختلافات درونی که از همان زمان به دلیل آنها حتی در میان جبهه نویسندگان منتسب به انقلاب شکل گرفت نشان داد ادبیات فرمایشی نمی‌تواند محقق شود و اگر هم بشود، مخاطبی ندارد. به باور من همین اتفاق باعث شده تا نهادهای انقلابی به تدریج به سراغ خاطره‌نگاری بروند که بسیار هم امر پسندیده‌ای است و اتفاقاً در آن هم موفق شده‌اند. این اثبات این ماجراست که ادبیات فرمایشی در هیچ جای عالم از زمان خلق رمان تاکنون اقبالی نداشته است. من به آزادی مطلق اعتقاد ندارم و پیرو نگاه هانا آرنت به آزادی مثبت و منفی اعتقاد دارم. در موضع ممیزی هم بحثم معرفت‌شناسی است و به همین خاطر می‌گویم که سانسور باید از ساختار فکری کشور ما خارج شود چرا که چیزی جز هزینه برای ما نداشته است.»[۳۱]


یزدانی‌خرم منتقد داستانی

نقد و بررسی کتاب "ره‌ش" نوشته‌ٔ رضا امیرخانی با حضور مهدی یزدانی‌خرم
نشست بانویسندگان پیشکسوت با حضور رضا جولایی و مهدی یزدانی‌خرم

یزدانی‌خرم به عنوان منتقد در نشست های ادبی متعددی شرکت کرده است و ساختار داستان را مورد نقد قرارداده است.

از جمله این نشست‌ها می‌توان به نشست نقد و بررسی کتاب «ره‌ش» نوشته رضا امیرخانی اشاره کرد. او در این نشست گفت: «ره‌ش، رمان عصبانی است و این عصبانیت از نحوه مدیریت کلان‌شهری در دوره‌های مختلف به‌خصوص در تصدی‌گری دوره پیشین است. نویسنده به‌خاطر وابستگی‌های عاطفی‌ای که به تهران دارد، این شهر در همه رمان‌هایش حضور پررنگی دارد. اعتراض اصلی امیرخانی به ساخت تاریخ جعلی برای شهراست.» [۳۲]



یزدانی خرم در نشست با نویسندگان پیشکسوت که با حضور رضاجولایی برگزار شد؛ گفت: «سال ٧٤ بود. رمان « سوقصد به ذات همایونی» را از كتاب‌فروشی پنجره خريدم. فروشنده گفتند: «رضا جولايي نويسنده مهمی است.» من كتاب را خواندم و با همان سن كمی كه داشتم از كتاب شوكه شدم . كار عجيبی بود؛ شخصاً به كتاب علاقمند شدم. با اين‌كه در آن سال‌ها پخش مناسبی نداشت. همين علاقه‌ٔ من به آقای جولايی باعث شد كه براي مصاحبه به خانه شان بروم.»[۳۳]



یزدانی‌خرم در اختتامیه جشنواره داستان کوتاه:



نقدهای سینمایی

نقد و بررسی فیلم مستند "بزم رزم" با حضور مهدی یزدانی خرم و کارگردان فیلم

یزدانی‌خرم در عرصه‌ٔ نقد فیلم هم فعالیت داشته است که در نقدهایش ساختارِ داستانی فیلم را بررسی کرده است. در زیر چند نمونه از نقدهای سینمایی به قلم او آمده است:

  • مستند بزم رزم ساخته‌ٔ وحید حسینی: «در "بزم رزم" انبوهی صدا و فیلم قرار می‌گیرد از غلام کویتی پور، حسین علیزاده، صدای شجریان و مدیران فرهنگی وقت، گروه سرود آباده و... و اینقدر این صداها متکثر هستند که آن خوانش صرفاً نوستالژیک را از بین می‌برد و فیلم را از این شکل روایت فراتر می‌برد؛ یعنی روایت کردن هنرمند در تجانس با قدرت.به اعتقاد من در این فیلم داستان انقلاب اتفاق می‌افتد؛ داستان صداهای مختلفی که برخی قدرت بیشتری داشتند و برخی قدرت کمتری. من خوشحالم که " بزم رزم" به این سمت نرفت که چهره طرد شده و زمین گیر شده از این شخصیت‌ها را نشان دهد. "بزم رزم" روایت ترحم نیست و کسانی که در فیلم هستند قطعات فاخر و اصولمند خود را تولید کرده‌اند.»


  • خشت و آیینه ساخته‌ٔ ابراهیم گلستان: «خط سیر داستانی‌ای که گلستان برای اثر برگزیده است، حضور پرتعداد مردان است و هرچه به پایان اثر نزدیک می‌شویم این زنانه‌گی است که قدرت و سایه‌ٔ خود را می‌گستراند. نرینه‌های فیلم عمدتاً مردانی خسته، رها و در بسیاری موارد خوش هستند که برای زندگی مانیفست صادر می‌کنند. ابراهیم گلستان چه در مقام داستان‌نویس، چه در مقام فیلم‌ساز از تردیدی که نسبت به زیست جامعه‌ٔ پادرهوای ایران دارد روایت می‌کند. او دراین اثر هیچ اعتمادی به نمادهایی که قرار است نجات‌بخش باشند ندارد. جوانی خموده، اخته‌گی، کودکان رهاشده و گم‌شدن و از همه مهم‌تر فقدان اخلاق باعث می‌شود او در پایان اثر در فضایی طعنه‌آلود صدای گوینده‌ٔ تلویزیون را پخش کند که در باب نوع دوستی سعدی م‌می‌گوید و این که نتوان بر برخی نام آدمی نهاد. ابراهیم گلستان «خشت و آینه» را در سال ۱۳۴۳ ساخت. فیلمی که بارها درباره‌ٔ اهمیت سبکی و جریان سازی‌اش مقاله‌ها وگزارش‌های فراوانی نوشته شده است. [۳۵]


  • رد خون ساخته‌ٔ محمدحسین مهدویان: «ردِ خون» خلاصه‌ایست شتاب‌زده از یکی از مهم‌ترین تکه‌های تاریخ در دهه‌ٔ شصت که انسجامِ خود را فدایِ جاه‌طلبیِ بی‌پشتوانه‌ای کرده که می‌خواهد تکلیفِ همه چیز و همه‌کس، حتی خودِ تاریخ را هم مشخص کند و چنین است که از فرطِ اطلاع‌رسانی ساختار فیلم منهدم می‌شود و آوارش در انتها بر سرِ مخاطبان فرود می‌آید.[۳۶]


  • شبی که ماه کامل شد، ساخته‌ٔ نرگسِ آبیار: تازه‌ترین فیلمِ نرگسِ آبیار روایتی‌ست دراماتیک از یک واقعیتِ تاریخی. خوانشِ من از این فیلم بر اساسِ همین نکته استوار شده است که چگونه امرِ تاریخی می‌تواند در تقابل از «واقعیت تاریخی» عمل کند و چگونه «کشتن» به عنوانِ یک امرِ باستانی در هیأتِ یک تفکرِ رادیکالِ دینی سر از خاک برآورده و به زبان و روایتی خاص دست یابد.[۳۷]


  • غلامرضا تختی ساخته‌ٔ بهرام توکلی: «تختی» فیلمِ بسیار مهمی‌ست چون با رندی و هوشمندی راویِ تنِ قهرمانی می‌شود که سریع تبدیل به شمایلِ دیواری و پوستر شده ولی از جامعه بیرون گذاشته می‌شود. فیلمی درباره‌ٔ بدنِ ازپادرآمده‌ٔ یک قهرمان که همه سهمِ خود را از آن می‏ خواهند، فیلمی علیه مفهومِ مردم...[۳۸]



نقدهای ادبی

عمده‌ٔ شهرت یزدانی‌خرم به نقدهای ادبی‌اش بازمی‌گردد که به صورت مقاله منتشر کرده است با هم شماری چند از نقدهای‌ادبی او را مرور می‌کنیم:

  • در ستایش جنون خاقانی شروانی: «خاقانی از زمان مرگ خود تا به امروز یکی از پرسش‌های مهم ادبیات ایران بوده که غور و ژرف‌نگری در باب شعر و اندیشه‌اش بزرگانی را به خود مشغول داشته و از سویی دیگر هواخواهان و منتقدان بسیاری نیز داشته است. شعر خاقانی به دلیل استفاده او از پیچیده‌ترین فرم‌های روایی و شعری و استعانت از جنبه‌های منحصر به فرد بلاغی دشوار، مهم و در عین حال باشکوه بوده است.»[۳۹]


  • مارسل پروست برای جوانان: «رمان در جست و جوی زمان از دست رفته شمایل‌نگاری یک دوران فکری، زیستی و طبقاتی است در تاریخ فرانسه، دورانی که با پس لرزه‌های سقوط ناپلئون سوم آغاز شده و با رسیدن به قرن جدید گنگ و به‌هم‌ریخته به نظر می‌رسد.مسأله مهم رمان پروست «زمان» است.اصلا شرم‌آور نيست اگر بگوييم خواندن پروست سخت است. چون رمزگان و جهان‌نشانه‌ها و ارجاع‌های تاريخی‌اش نيازمند تحقيق و مکث های مداوم است و براي همين دانشی که خواندن اين رمان می‌طلبد، دانشی است که نيازمند رجوع به منابع مختلف است. پس می‌شود از آثاری شروع کرد که تا حدی ذهن را براي درک اين زيبايی شناسی بزرگ آماده می‌کنند.»[۴۰]


مقاله‌ها

یزدانی‌خرم دبیر بخش داستانی در نشر چشمه
رونمایی از رمان خون‌خورده

یزدانی‌خرم مقاله‌های متعددی هم در حوزه تاریخ، فلسفه، جنگ قلم زده است که به برخی اشاره می کنیم.[۴۱]

  • مقاله‌ٔ « پشت خاکریز» که روزنامه شهروند در تاریخ آبان۱۳۸۷ در شماره۶۹ منتشر کرده است.
  • مقاله‌ٔ « یک نکته در باب ادبیات جنگ» که روزنامه شهروند در تاریخ شهریور۱۳۸۷ در شماره۶٤ منتشر کرده است.
  • مقاله‌ٔ « حاشیه‌ای در باب مفهوم ابلیس در جهان روایی فئودور داستایفسکی» که روزنامه شهروند در تاریخ آبان۱۳۸٦ در شماره٢٢ منتشر کرده است.
  • مقاله‌ٔ « نگاهی به جهان داستانی لویی فردینان سلین» که بخارا در تاریخ خرداد۱۳۸٥ در شماره٥١ منتشر کرده است.
  • مقاله‌ٔ « سقوط لندن» که روزنامه شهروند در تاریخ مرداد۱۳۸٧ در شماره٥٧ منتشر کرده است.


مصاحبه‌ها

یزدانی‌خرم با برخی از چهره‌های ادبیات مصاحبه کرده است و زوایای زندگی ادبی آن‌ها را بررسی کرده است.

از جنجالی‌ترین مصاحبه‌هایش می توان به مصاحبه او با ابراهیم گلستان اشاره کرد. یزدانی‌خرم در این مصاحبه‌ٔ مفصل (۳۰ صفحه) به گفت‌گوی رودررو با گلستان نشسته است و گلستان نیز دست به افشاگری‌های بسیاری زده است و ناگفته‌های بسیاری از خودش، خانواده‌اش و وضعیت فرهنگ و هنر در زمان پهلوی و افراد فعال در آن‌زمان بیان کرده است. گلستان هم‌چنین انتقادات تندی به چهره‌هایی چون احمد شاملو و جلال آل احمد وارد کرده است. این مصاحبه در ویژه‌نامه‌ای به‌نام « ضدخاطرات» در روزنامه همشهری به چاپ رسیده است.


از دیگر مصاحبه‌های یزدانی‌خرم، گفت‌گوی او با رضا امیرخانی است که به مناسبت چاپ کتاب "نفحات نفت" در مجله نافه تحت عنوان «مجبورم فرياد بزنم» منتشر شد. [۴۲] هم‌چنین گفت‌گوی مفصلی با امیر‌خانی در رابطه با زندگی ادبی‌سیاسی این نویسنده انجام داده است که در روزنامه شرق چاپ شد. [۴۳] [۴۴]


یزدانی‌خرم در مصاحبه‌ای که با برنامه «داستان هزارتو» انجام داد درباره‌ٔ رمان‌هایش سخن گفت و به انتقاداتِ کتاب‌های چاپ‌شده در نشر چشمه پاسخ داد.[۴۵]


جوایز

[۴۶]

نوا، نما و نگاه


صدای نویسنده

«نویسنده کسی است که در برابر جهان بیرون می ایستد و جهانِ تازه، می سازد.»







پانویس

  1. «برگزیدگان انجمن ادبی «چهل»». 
  2. «عکس‌ها و قصه‌ها». 
  3. «پیرهن زرشکی چوبک». 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ «مهدی یزدانی‌خرم». 
  5. «پدربزرگ». 
  6. «دبیرستان فرهنگ». 
  7. «ناخدای من برخیز». 
  8. «یادداشت‌های مریم حسینیان». 
  9. «بهار برایم کاموا بیار». 
  10. «دولت آبادی». 
  11. «هوشنگ گلشیری». 
  12. «علی‌اکبر دهخدا». 
  13. «نیما یوشیج». 
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ «احمد محمود». 
  15. «محموداعتمادزاده». 
  16. «ربنای شجریان». 
  17. «دکتر محمدرضا شفیعی‌ کدکنی». 
  18. «نویسنده پررویی هستم». 
  19. ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ «حماسه». 
  20. «آداب نوشتن». 
  21. «رمان‌نویس بدون تحقیق ممکن نیست». 
  22. «جشنواره احمدمحمود». 
  23. «روایت تاریخ». 
  24. «به گزارش اداره هواشناسی: فردا این خورشیدلعنتی». 
  25. «پرمخاطب‌ترین داستان‌های دههٔ٩٠». 
  26. «منچستریونایتد در بازار کتاب ترکیه». 
  27. «سرخ‌سفید». 
  28. «جدال با تاریخ». 
  29. «خون‌خورده». 
  30. «خون‌خورده،متاستاز خون بر تاریخ». 
  31. «سانسور». 
  32. «نقد کتاب «ره‌ش»». 
  33. «سوقصد». 
  34. «تضمین می‌دهم داستان نویسی در بهترین زمانش است». 
  35. «فیلم خشت و آیینه». 
  36. «فیلم رد خون». 
  37. «ریگ روان برماه». 
  38. «زیبایی‏ شناسیِ زهر». 
  39. «خاقانی». 
  40. «مارسل پروست». 
  41. «مقاله‌های یزدانی‌خرم». 
  42. «مجبورم فریاد بزنم؛ مصاحبه با امیرخانی». 
  43. «مصاحبه یزدانی‌خرم با رضا امیرخانی قسمت اول». 
  44. «مصاحبه یزدانی‌خرم با رضا امیرخانی قسمت دوم». 
  45. «گفتگو و داستان خوانی یزدانی‌خرم با معین فرخی». 
  46. «جوایز یزدانی‌خرم». 

منابع

  1. یزدانی‌خرم، مهدی. «اُمیدسازِ اعظم؛ شازده احتجاب». سازندگی (تهران)، ش. ٦٤ (پنجشنبه ۲۷ اردیبهشت۱۳۹۷). 
  2. یزدانی‌خرم، مهدی. «ز شمع مرده یاد آر؛ جایگاه ادبی علی‏ اکبر دهخدا». سازندگی (تهران)، ش. ٣١٦ (جمعه ۱۰ اسفند ۱۳۹۷). 
  3. یزدانی‌خرم، مهدی. «محافظه‏ کارِ انقلابی؛ چرا نیما یکی از سیاسی‏ ترین شاعرانِ ایران است؟». سازندگی (تهران)، ش. ٢٤٠ (دوشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۷). 
  4. یزدانی‌خرم، مهدی. «دل‏داده‏ داس و چکُش؛ به‏‌آذین تا دمِ مرگ بر آرمان‏گرایی‌اش پافشاری کرد». سازندگی (تهران)، ش. ٢٧٩ (شنبه ۲۹ دی ۱۳۹۷). 
  5. یزدانی‌خرم، مهدی. «ربنای شجریان نمادِ ماهِ رمضان است». سازندگی (تهران)، ش. ٣٦٢ (سه شنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۸). 
  6. یزدانی‌خرم، مهدی. «خونِ مُرده؛ جُستاری درباره‌ این‌که چرا ردِ خون فیلمِ بدی‌ است و از فرطِ بیان‌گری و روایت‌های بی‌دلیل از نفس افتاده است». سازندگی (تهران)، ش. ٣٠٠ (سه شنبه ۲۳ بهمن ۱۳۹۷). 
  7. یزدانی‌خرم، مهدی. «ریگِ روان؛ شبی که ماه کامل شد». سازندگی (تهران)، ش. ٢٩٦ (سه شنبه ۱۶ بهمن ۱۳۹۷). 
  8. یزدانی‌خرم، مهدی. «زیبایی‏ شناسیِ زهر؛ درباره «غلامرضا تختی» فیلمی علیه مفهوم مردم». سازندگی (تهران)، ش. ٢٩٤ (یکشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۷). 
  1. یزدانی‌خرم، مهدی. «ضد خاطرات؛ مصاحبه ابراهیم گلستان با مهدی یزدانی‌خرم». شهروندامروز (تهران)، ش. ٦٣ (۱۳٨٦). 
  2. یزدانی‌خرم، مهدی (۱۳۹۱). من منچستریونایتد را دوست دارم. تهران: نشر چشمه. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۲۲۹۰-۱۹-۹.


پیوند به بیرون

  • «پدربزرگ». کانال تلگرامی مهدی یزدانی‌خرم، ۱۳۹٨. بازبینی‌شده در ١٨شهریور۱۳۹٨. 
  • «دبیرستان فرهنگ». ایران آرت، ٢اردیبهشت١٣٩٦. بازبینی‌شده در ٢٠شهریور۱۳۹٨. 
  • «ناخدای من برخیز». آی اسپرت، ٢٩شهریور١٣٩٦. بازبینی‌شده در ١٦شهریور۱۳۹٨.