جشنواره شعر فجر

From ویکی‌ادبیات
Jump to: navigation, search
جشنوارهٔ بین‌المللی شعر فجر
پوستر ۱۴.jpg
پوستر چهاردهمین دوره جشنواره شعر فجر
تندیس۱۵.jpg
لوح تقدیر دوره پانزدهم جشنواره شعر فجر
وضعیتپایان دورهٔ شانزدهم
نوعشعر معاصر فارسی
بنانهادهوزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (معاونت فرهنگی)
مکان دبیرخانهخیابان انقلاب، خیابان فلسطین، خانهٔ کتاب
مکان برگزاریتالار وحدت، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و معماری، کتابخانه ملی
گسترهملی
بازدیدکنندگاناهالی ادبیات و عامه مردم.
ریاستوزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی


سیزدهم فجر.jpg

جشنوارهٔ بین‌المللی شعر فجر یکی از مهم‌ترین جشنواره‌های ادبی و بزرگترین جایزه شعر در ایران است که از سال ۱۳۸۵ زمستان هر سال برگزار می‌شود. تاکنون شانزده دوره از این جشنواره برگزار شده است.[۱] ♦ ♦ ♦ ♦ ♦


جشنواره شعر فجر سال ۱۳۸۵ پایه‌ریزی شد. دو دوره اول آن غیررقابتی بود و تنها در آن از شاعران بزرگ تجلیل می‌شد. از دوره سوم، جشنواره شکل رقابتی به خود گرفت و از هشتمین دوره، توانست گستره خود را وسعت ببخشد و از یک جشنواره «ملی» به یک جشنواره «بین‌المللی» تغییر وضعیت دهد. این جشنواره از دوره نهم به بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان واگذار شد و این نهاد مهم ادبی، وظیفه اجرای آن را برعهده دارد و به بررسی و داوری دفترهای شعر یا دربارۀ شعر منتشرشده در سال قبل از خود می‌پردازد. تا دوره دوازدهم محافل شعرخوانی در نقاط مختلف کشور به نسبت ادوار قبل گسترش بیشتری یافته و شاعران ایرانی نیز با حضور در کشورهای مختلف، شعر فارسی و پیامِ شعرِ معاصر کشورمان را به نقاط دیگر دنیا انتقال داده و فرهنگِ ایرانی و زبانِ غنی فارسی را در شهرها و کشورهای دنیا بسط می‌دهند. این جشنواره شامل بخش‌های متنوعی مثل شعر بزرگسال، شعر کودک و نوجوان، درباره شعر، سرود و ترانه و ... تاکنون شانزده دوره از آن برگزار شده است.[۱]

پوستر ششمین دوره
پوستر هفتمین دوره

Contents

مروری بر ادوار مختلف جشنوارهٔ شعر فجر

پوستر دهمین دوره

دورهٔ دوم

دائمی‌شدن دبیرخانه جشنواره در اختتامیه

دبیر دومین‌دوره جشنواره شعر فجر در پایان سخنانش از وزیر ارشاد درخواست کرد برای دائمی‌شدن دبیرخانه جشنواره دستور لازم را صادر کند و اضافه کرد: از وزارت ارشاد می خواهم که با حمایت از ترجمه کتاب‌های شعر فارسی مربوط به جریان‌های فاخر ایرانی، جریان یک سویه ترجمه شعر را که به هجومی فرهنگی منجر شده، به جریانی دوسویه تبدیل کند.

درخواست دبیر جشنواره با موافقت وزیر ارشاد روبه‌رو شد و «صفار هرندی» با استقبال از این پیشنهاد گفت: بنده شخصاً از شکل‌گیری دائمی دبیرخانه این جشنواره استقبال می‌کنم و این امر را می‌سپارم به مسئولان آن در معاونت فرهنگی وزارتخانه و کسانی که در برپایی جشنواره کمک‌کار آن‌ها بودند. در صورت ضرورت هم از مشورت سایر اهل نظر و ادب در این خصوص استفاده خواهیم کرد.[۲]

حواشی اختتامیه

تندیس دورهٔ دوازدهم

اختتامیهٔ این مراسم با نزدیک به ۴۵ دقیقه تاخیر آغاز شد. در ابتدای مراسم هفت شاعر (البته به اضافه رئیس اداره ارشاد بم) به شعرخوانی پرداختند و شاید تنها پس از پخش آنونس جشنواره در میان اشعار بود که حاضران حضور در مراسم اختتامیه جشنواره بین‌المللی شعر فجر را احساس کردند.

مسئولان دبیرخانه دومین دوره جشنواره از نزدیک به سه ماه پیش به همراه انتقادهایی از مسئولان دوره نخست -که دبیری آن را علی‌رضا قزوه بر عهده داشت- وعده داده بودند که "این دوره مانند دوره قبل نخواهد بود که بین‌المللی برگزار‌شدن آن، امری تشریفاتی باشد" اما شاید اگر شعرخوانی تنها دو شاعر از پاکستان و تاجیکستان هم نبود، بر برگزاری جشنواره در سطح بین‌المللی شک می‌کردیم.

از دیگر اتفاقات جایزه امسال این بود که استان شعرخیز فارس با وجود کانون‌های متعدد ادبی و فعالیت و تاثیر مستمر در جریان‌های شعری کشور، امسال برگزیده‌ای در جشنواره شعر فجر نداشت.

در جریان اهدای جایزه به برندگان و به‌ویژه در زمان اهدای جایزه به احمدرضا احمدی، تندیس چند بار دست به دست شد و وزیر ارشاد لوح و سرو زرین او را به علی معلم دامغانی که در کنار وی ایستاده بود سپرد و از او خواست که جایزه را به برگزیده اهدا کند ولی در نهایت خود وزیر جایزه احمدی را اهدا کرد.

با وجودی که خبرگزاری مهر در مقایسه با دیگر رسانه‌ها بیشترین خبرهای تولیدی و "اختصاصی" درباره جشنواره شعر فجر را در مدت دو ماه برگزاری آن بر روی خروجی خود قرار داده است، تنها یکی از اخبار این رسانه در میان گزارش "بازتاب رسانه‌ای جایزه" دیده می‌شد.[۳]

**********************************************************************************************************************************************************************

دوره سوم

پوستر سیزدهمین دوره

حضور مهمانان خارجی

۱۳ شاعر پارسی‌گو از ۹ کشور، میهمان سومین جشنواره شعر فجر در تهران بودند. این شاعران از تاجیکستان، افغانستان، ازبکستان، هند، پاکستان، فلسطین، لبنان، عراق و مصر در مراسم اختتامیه حضور داشتند و از خدمات آنان در معرفی شعر ایران به جهان تجلیل شد.[۴] **********************************************************************************************************************************************************************

دورهٔ هشتم

رونمایی از پوستر دورهٔ چهاردهم

مهمان خوانده‌ای که برای مردم ایران ناخوانده است

حضور یک شاعر پرحرف و حدیث در هشتمین دورهٔ جشنواره شعر انقلاب کشور با حاشیه‌هایی همراه بود. یدالله رویایی شاعری است که در طول سالیان پس از انقلاب به مقدسات و بنیان‌های انقلاب اسلامی ایران حمله کرد، شاعری که تاب انقلاب اسلامی مردم ایران را نیاورد و در همان دوران انقلاب به پاریس کوچ کرد.[۵]

تاخیر در سخنرانی معاون فرهنگی وزیر

"سیدعباس صالحی"، معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که نسبتا از ابتدای مراسم افتتاحیه هشتمین جشنواره شعر فجر در محل برگزاری این مراسم حضور یافته و به گفته خود آمده بود تا شعر شاعران را بشنود، به دلیل جبهه‌گیری‌های احتمالی پیرامون مراسم افتتاحیه هشتمین جشنواره شعر فجر به‌دنبال درخواست مجری برنامه برای ادای صحبت‌هایی درباره جشنواره و نظرش پیرامون رعایت اصل چندصدایی در شعر، با تاخیری کوتاه به سخنرانی پرداخت.[۶]

جملهٔ پرحاشیهٔ افشین اعلاء

از حواشی دیگر افتتاحیه هشتمین جشنواره شعر فجر می‌توان به بیان جمله‌ای از "افشین علاء" با این مضمون که "غزل معروف سیمین بهبهانی، "دوباره می‌سازمت ای وطن" به شعر ملی ما پهلو می‌زند" اشاره کرد.[۶]

تشویق فاضل نظری به زبان غیر

تشویق "فاضل نظری" با بیان کلماتی همچون "براوو"، "آفرین" و "احسنت" از سوی حضار در زمان شعر خوانیش از حواشی دیگر افتتاحیه هشتمین جشنواره شعر فجر به‌شمار می‌آید.[۶]

یک انصراف

لیلا کردبچه با ارسال نامه‌ای، از بخش کتاب انصراف داد. وی دلیل این کار را، باز گذاشتن مسیر برای دیگران عنوان کرد. متن کامل نامهٔ ایشان به شرح زیر است: بسم‌الله الرحمن الرحیم

جناب آقای عبدالجبار کاکایی، دبیر محترم هشتمین جشنوارۀ بین‌المللی شعر فجر!

با سلام و احترام

نظر به این‌که اینجانب، در بخش رقابتی این جشنواره برگزیده شده‌ام، علی‌رغمِ راه‌یافتنِ هر سه مجموعه‌ شعرم؛ «حرفی بزرگتر از دهان پنجره»، «کلاغمرگی» و «چراکه نبودی» به مرحلۀ نهایی بخش کتاب، انصراف خود را از شرکت در ادامۀ روند داوری در بخش کتاب اعلام می‌کنم و رقابت در این بخش را به دیگر دوستان عزیز و شاعر وامی‌گذارم.

لیلا کردبچه/ دوم خرداد هزار و سیصد و نود و سه[۷]

صالح دروند

جشنواره امسال بسیار متفاوت برگزار شد و این تفاوت در جهت خوبی بود ضمن این‌که داوری‌ها بسیار شفاف انجام شد و نمرات داوری را مرحله به مرحله در سایت جشنواره خبر می‌دادند که حرکت خوبی بود و پیش از این در هیچ جشنواره‌ای شاهد چنین کاری نبودیم در مجموع همه شرکت‌کنندگان از نحوه برگزاری راضی بودند. در جشنواره امسال شاعران پیشکسوت حضور داشتند در طول برگزاری چند دوره قبل تنها نام شاعرانی را شنیده بودیم و امسال در جشنواره توانستیم این عزیزان را ببینیم و درواقع این جشنواره توانست آشتی بین شاعران را به وجود آورد. در بخش بومی ضعف عمده‌ای وجود دارد و فکر می‌کنم که این اولین باری است که چنین توجهی به بخش بومی شد و بسیاری از شاعران که به دلیل اطلاع‌رسانی از فراخوان بی‌اطلاع بودند یا در باب فراخوان توجه چندانی نکرده بودند باعث شد که بخش بومی حضور پررنگی در جشنواره نداشته باشد و به‌صورت ناقص برگزار شد و استقبال خوبی از آن به عمل نیامد.[۸]

تحریف یک اعتراض

حنانه حقیقت، نامزد دریافت جایزه بخش رقابتی شعر محاوره هشتمین‌دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر، در گفتگویی با خبرگزاری فارس نسبت به نتایج نهایی این جشنواره و سهمیه‌ٔ انتخاب برگزیدگان حوزه شعر محاوره اعتراض کرده و از مسئولین جشنواره خواستار رسیدگی به شکایت خود شده است اما سرویس کتاب و ادبیات فارس ضمن تحریف سخنان حقیقت، مطالب دیگری را در خبر خود عنوان کرده است که خود شاعر در صفحه‌ٔ شخصی‌اش این صحبت‌ها را تکذیب کرده که در مورد «رانت بازی» در انتخاب برگزیدگان به‌هیچ‌عنوان با این خبرگزاری صحبت نکرده و مطرح‌کردن این موضوع توسط خود نگارنده خبر انجام شده است.

شایان ذکر است که این خبرگزاری که ظاهرا از باب خیرخواهی برای معترضان جشنواره فجر وارد شده است، در خبر دیگری مطالبی علیه اشعار نامزدهای نهایی شعر محاوره از جمله خود حنانه حقیقت نوشته است که این موضوع به‌طور کامل مصداق ضرب‌المثل «دروغگو کم حافظه است» می‌باشد و بدیهی است که صرفا تخریب جشنواره شعر هشتم در دستور کار تحریریه خبرگزاری فارس قرار گرفته و انتشار دو خبر ضد و نقیض نشان از آشفتگی پیکربندی سرویس ادبی این خبرگزاری می‌دهد.[۹]

**********************************************************************************************************************************************************************

دورهٔ نهم از زبان اسماعیل امینی، دبیر علمی

افتتاح پانزدهمین دوره در کنار مزار شهید فخری‌زاده

بدونِ شعار

این جشنواره در نهمین‌دوره خود شعار ندارد زیرا ما روی خوشی به داشتن شعار نشان ندادیم.[۱۰]

مهمترین ویژگی دورهٔ نهم

مهمترین ویژگی این دوره از جشنواره شعر فجر این بود که در بخش رقابتی فقط به داوری کتاب‌های منتشر شده در سال ۹۲ پرداخت و هر کتابی که در این سال منتشر شده و مجوز داشته در ۳ شاخه کتاب‌های شعر بزرگسال، کتاب‌های شعر کودک و نوجوان و کتاب‌هایی درباره شعر شرکت کرد.[۱۰]

بخش غیررقابتی

در بخش غیررقابتی محافل شعری با حضور شاعران محبوب میان اهل شعر برگزار شد. محافل شعری در بخش غیررقابتی با هدف عرضه شعر به‌صورت زنده، رو در رو و مستقیم به مخاطبان برگزار شد و این بخش محدودیت نداشت و در چند نقطه کشور و خارج از کشور برگزار شد.[۱۰]

فراخون نداشت

در این دوره، فراخوان اصل شیوه جمع‌آوری آثار نبوده و کتاب‌هایی که در طول یک سال منتشر شده است نیازی به ارسال ندارد بنابراین نهمین‌جشنواره شعر فجر فراخوان نداشت. هر کسی که شاعر است و شعری دارد که قابل خواندن در پشت تریبون بوده و ارزش دارد به مشارکت در نهمین‌جشنواره شعر فجر دعوت می‌شود.[۱۰]

چارچوب و خط قرمزها

چارچوب ما شعر، فرهنگ ملی و دینی بوده و خط قرمز‌های ما هم خط قرمزهای فرهنگی و ادبی هستند و خط قرمز‌های سیاسی نیستند. شعر خوب معیار ما بوده و من سر کلاس دانشگاه هم سرودن شعر خوب را درس می‌دهم زیرا معیار سیاسی ندارم متاسفانه سیاست امروزه بر همه‌چیز ما حتی دوستی‌های ما سایه انداخته و معیار من ادبیات و فرهنگ است بنابراین منعی برای مشارکت کتاب‌های قانونی و دارای مجوز در نهمین‌جشنواره شعر فجر وجود ندارد.[۱۰]

مهدی قزلی دبیر اجرایی جشنواره، خروج از دهه فجر

تصمیم ما این است که جشنواره شعر فجر را از دهه فجر خارج کنیم زیرا برگزاری هم زمان جشنواره‌ها بر روی آن‌ها تاثیر منفی می‌گذارد.[۱۰]

حسین اسرافیلی

اطلاع‌رسانی نهمین جشنواره شعر فجر با توجه به ارسال‌نشدن فراخوان از سوی دبیرخانه این جشنواره برای شاعران و محدودیت دربرگیری آن، نسبت به سال‌های گذشته ضعیف بود زیرا این جشنواره در دوره‌های پیشین خود در میان شاعران دربرگیری بیشتری داشته اما امسال فقط شامل صاحبان کتاب می‌شد. جشنواره شعر فجر امسال با توجه به بعضی تغییرات پیش آمده مثل بررسی‌نشدن کتاب‌ها به جای داوری اشعار رویکرد مثبتی را در پیش گرفته، از دلایل مناسب‌بودن این کار می‌توان به این امر اشاره کرد که با توجه به تجارب گذشته بسیاری از شاعران از برگزاری جشنواره شعر فجر خبر نداشته‌اند و یا به دلایلی ارائه یک یا دو شعر از اشعارشان را در شأن خود نمی‌دانستند. اما برنامه‌های شعرخوانی نهمین جشنواره شعر فجر در داخل و خارج کشور می‌تواند به‌عنوان ویترینی برای فعالیت‌های شعری همه استان‌ها حائز اهمیت باشد تا همه آثار خود را عرضه کنند. برگزارکنندگان هشتمین‌دوره جشنواره شعر فجر در سال گذشته دست به تفکیک بخش‌های داخلی و بین‌المللی این جشنواره زده بودند اما نهمین‌دوره جشنواره شعر فجر به‌ظاهر با توجه به کمبود بودجه موجود به جای دعوت از شاعران بین‌المللی اقدام به برگزاری محافلی با حضور شاعران داخلی در کشورهای دیگر کرده بود.[۱۱]

جشنوارهٔ بی‌هیاهو

اسماعیل امینی در خصوص برگزاری نهمین دورهٔ جشنوارهٔ شعر فجر گفت: من برگزاری جشنواره‌هایی چون جشنواره شعر فجر را در فضایی بی سر و صدا، آرام و بی‌حاشیه امتیاز می‌دانم چون در اصل وظیفه شعر و فرهنگ این است که خردمندی، تامل و مدارا را جایگزین هیاهو و هیجان بکند. هیاهو و هیجان مختص به حوزه‌های دیگر است و در جای خود ارزشمند است مثلا هیجان در حوزه ورزش خوب است اما در حوزه فرهنگ و شعر چندان خوب نیست. شعر نسبت به هنرهای دیگر بازتاب خبری و جاذبه‌های حاشیه‌ای نداشته و خیلی مورد توجه قرار نمی‌گیرد به‌طور مثال فرض کنید ممکن است برای یک فیلم سینمایی به اندازه تمام کتاب‌های شعر یک سال هزینه شود اما یک اثر سینمایی حداکثر یک تا دو ماه سر صحنه بوده و سپس برداشته می‌شود ولی یک کتاب شعر ممکن است که چهل سال در دست مردم بازار کتاب باشد. حرف من این بوده که خوب است که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و مسئولان فرهنگی توجه بیشتری به شعر بکنند زیرا ممکن است که این حوزهٔ ادبی جاذبه‌های حاشیه‌ای و هیجانات رسانه‌ای نداشته باشد اما تاثیر آن بر روی فرهنگ ماندگار است بنابراین باید توجه و عنایت بیشتری به شعر شود البته مقصود فقط اختصاص بودجه نبوده و منظور آن است که شعر هنر اول و ملی ما بوده و دریغ است که در زمان‌های مشخص شده برای برنامه‌ریزی‌ها در آخرین رده اولویت قرار بگیرد.[۱۲]

مصطفی محدثی خراسانی

این جشنواره در نهمین‌دوره برگزاری خود یکی از موفق‌ترین‌ جشنواره‌ها بود و وجود یک عقلانیت فراگیر در پشت تمام تصمیم‌گیری‌های شکلی و محتوایی آن محسوس، جاری و ساری است و توانست طیف گسترده‌ای از شاعران را تحت پوشش قرار دهد. انتظار بر آن است که طنین و شمیم انقلاب و شعر متعهد از جشنواره شعر فجر به مشام برسد و این امر در نهمین‌دوره برگزاری این جشنواره که یکی از مهم‌ترین وقایع ادبی سال بوده به‌خوبی حس می‌شد. همین سیاست‌هایی که در جشنوارهٔ شعر فجر اعمال شد نشان داد که عزمی برای سامان بخشیدن به شعر و ادبیات و توجه بیشتر به این مقوله در متولیان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وجود دارد.[۱۳]


**********************************************************************************************************************************************************************

دورهٔ دهم

پوستر پانزدهمین دوره

قاسم صرافان

در دوره گذشته ارزیابی شعر فجر توسط کتاب‌ها انجام شد، نه براساس شعرها و این اتفاق دوباره امسال افتاده است و در سال گذشته هم این دو با هم نبودند. در این جشنواره کتاب‌هایی که برای اولین‌بار با موضوع مشخص به چاپ رسیده‌اند، ملاک قرار می‌گیرند و این‌که آیا این کار مثبت است یا منفی باید مورد ارزیابی دقیق‌تر قرار بگیرند. اگر در جشنواره شعر فجر شعر ادا نمی‌شود، شاید دلیل آن ارسال آثار تکراری است و کتاب‌های مستند‌تر و مشهورتر ملاک بهتری برای ارزیابی فعالیت ادبی شاعران می‌شوند. اما جنبه منفی این مسئله اشاره به سمت کسانی است که فقط در همان سال کتاب داشته‌اند و فقط همان‌ها از این قاعده برخوردار می‌شوند.[۱۴]

اسماعیل امینی

کیفیت برگزاری جشنواره شعر فجر، ارتباط چندانی به تصمیمات دبیر آن ندارد و اعتماد شاعران به جشنواره مهمترین عامل تاثیرگذار بر روی آن است. در دهمین‌دورهٔ جشنواره شعر فجر، به انتخاب بهترین کتاب‌های شعر منتشر شده در سال ۱۳۹۳ پرداخته و در ۳ رشته شعر، درباره شعر و شعر کودک و نوجوان بررسی شد. از برنامه‌های دیگر این دوره ، می‌توان به برگزاری محافل شعرخوانی در استان‌های مختلف و چند کشور اشاره کرد.[۱۵] **********************************************************************************************************************************************************************

سیزدهمین دوره

محفل شعر فاطمی.jpg

شاعر افغانستانی به بخش نهایی جشنواره شعر فجر راه یافت

«سیدرضا محمدی» شاعر افغانستانی در جمع یکی از ۷ نامزد نهایی سیزدهمین‌جشنواره شعر فجر قرار گرفت. با آن‌که امسال جشنواره شعر فجر بخش بین‌الملل ندارد ولی چون کتاب «روح اندوگین یک شاعر» اثر سیدرضا محمدی شاعر افغانستانی توسط یک ناشر ایرانی در تهران منتشر شده است و ملاک داوری کتاب‌های منتشر شده در ایران است، این شاعر نیز به مرحله نهایی راه یافته است. حضور محمدی در این جشنواره نشان از قوت شعر وی دارد که از میان این همه آثار توانسته است به مرحله نهایی راه پیدا کند و این موفقیت بزرگی برای این شاعر و شعر معاصر افغانستان محسوب می‌شود.[۱۶] **********************************************************************************************************************************************************************

چهاردهمین دوره

تخصیص میلیاردی کتاب برای سیستان و بلوچستان

با پیشنهاد و پیگیری دبیرخانه جشنواره شعر فجر، حواله یک میلیارد ریالی کتاب تحویل اداره کل ارشاد سیستان و بلوچستان شد. با دستور «محسن جوادی»، معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، طی شش‌ماهه نخست سال ۱۳۹۹، تا سقف یک میلیارد ریال کتاب برای تجهیز کتابخانه‌های استان سیستان و بلوچستان تخصیص خواهد یافت. حواله این اعتبار در مراسم اختتامیه چهاردهمین‌جشنواره بین‌المللی شعر فجر که شامگاه شنبه در مجتمع فرهنگی و سینمایی هلال زاهدان برگزار شد، توسط مدیرعامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی تحویل مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان سیستان و بلوچستان شد.[۱۷]

اختتامیه در سیستان و بلوچستان

داوود مختاری: اختتامیه شعر فجر بهترین شیوه آشنایی مردم خارج از استان سیستان و بلوچستان با شاعران این منطقه است. اتفاق قشنگی بود چون شاعران سیستان و بلوچستان را با شاعران کشور آشنا می‌کند و شاعران کشور را هم با منطقه آشنا می‌شوند و تبادل فکر می‌شود و توان خودمان را در عرصه شعر می‌سنجیم بنابراین این یکی از بهترین اتفاقاتی است که در سال‌های اخیر در این خطه از میهن اسلامی ایران روی داده است.[۱۸]

**********************************************************************************************************************************************************************

شانزدهمین دوره

کنارگذاشته‌شدن یکی از نامزدها از لیست برگزیدگان

شاعر کتاب «ده و ده دقیقه و سی ثانیه» گفت: پیش از برگزاری اختتامیه جشنواره بین‌المللی شعر فجر متوجه شدم کتابم با عنوان «ده و ده دقیقه و سی ثانیه» که در انتشارات نگاه منتشرشده است، به دلیل مسائل مرتبط با غیر شعر از لیست برگزیدگان این جشنواره ادبی کنار گذاشته شده. دلیلشان این بوده که شاعر مستقلی هستم.

بنا به گفته شاعر مجموعه شعر «ده و ده دقیقه و سی ثانیه» داوران جشنواره بین‌المللی شعر فجر اثرش را از نظر شعری انتخاب کرده بودند؛ اما پس از آن با نظر مراجع غیر شعری آن را کنار گذاشتند. او اعتراضش را اعلام کرد و به دبیر جشنواره بین‌المللی شعر فجر گفته کاش این اشتباه را در حق من نمی‌کردید تا شاید در آینده شاعرانی بزرگتر از من در جشنواره بین‌المللی شعر فجر حاضر می‌شدند.[۱۹]


برگزار کنندگان جشنواره شعر فجر

جشنواره شعر فجر از سال ۱۳۸۵، زیر نظر دفتر شعر و موسیقی معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی کار خود را آغاز کرد اما از سال دوم یعنی ۱۳۸۶، معاونت امور فرهنگی متولی برگزاری این رویداد ادبی بود. بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان از دوره نهم، سال ۱۳۹۳ مجری برگزاری جشنواره بین‌المللی شعر فجر بود که در دوره دهم آن، محافل این جشنواره علاوه بر ۱۰ شهر داخلی در کشورهای افغانستان، تاجیکستان و لبنان نیز برگزار شد. هم‌اکنون مسئولیت برگزاری این جشنواره، با خانه کتاب و ادبیات ایران است که از سال ۱۳۹۹ با ادغام موسسات زیر نظر معاونت امور فرهنگی شکل گرفت.[۲۰]

هر سال، متفاوت‌تر از سال قبل!

یکی از نکات جالب توجه در ۱۵ دوره گذشته، نبود ثبات در اهدای جوایز است، در هر دوره، هیات داوران، به نحوه متفاوتی جوایز را اهدا کرده اند، گاهی یک شاعر، گاهی مجموعه شعر و گاهی فعالیت شاعرانه آنان حائز جایزه دانسته شده است. از سوی دیگر، در هر دوره بخش‌های متفاوتی در این جایزه داشته‌ایم که از سال ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۸ به مدت پنج سال، ثباتی نسبی بر بخش‌های جایزه حاکم بوده و تنها در بخش بزرگسال، درباره شعر و کودک و نوجوان سیمرغ اهدا شده است.[۲۰]

زنان و سیمرغ شعر

در ۱۱ دوره از ۱۵ دوره برگزار شده، زنان توانسته‌اند رتبه نخست جایزه را در یک بخش به دست بیاورند. بیشترین جوایزی که به بانوان شاعر تعلق گرفته است در حوزه ادبیات کودک و نوجوان بوده که نام‌های آشنایی چون شکوه قاسم‌نیا، افسانه شعبان نژاد و مریم هاشمی‌پور به چشم می خورد. زنده یاد طاهره صفارزاده، در نخستین دوره جشنواره شعر فجر در بخش شعر نو، جایزه نفر اول را دریافت کرد که نخستین بانوی برگزیده در این جایزه به حساب می‌آید.[۲۰]

از سال ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۲ در ۴ دوره، هیچ زنی در هیچ یک از بخش‌های این جایزه، موفق به دریافت رتبه نخست نشد در سال ۱۳۹۲، لیلا کردبچه در بخش شعر آزاد، مریم بهروزی در بخش شعر محاوره، شبنم فرضی‌زاده در شعر بومی و زهرا موسوی و سعیده موسوی‌زاده در بخش کودک و نوجوان، برگزیدگان این دوره بوده‌اند.[۲۰]

عجیب‌ترین دوره‌های جشنواره شعر فجر!

در سال‌های ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۱، به مدت سه سال در بخش‌های مختلف جشنواره، تنها یک برنده در هر دوره معرفی شده است. در سال ۱۳۸۹ از چهار بخش، تنها در حوزه ادبیات کودک و نوجوان یک برگزیده معرفی شد و در سال ۱۳۹۰ از ۵ بخش تنها در بخش شعر سنتی و در سال ۱۳۹۱ از بخش که جشنواره داشت در ۵ بخش، برگزیده معرفی شد.[۲۰]

انتخاب استان

برگزیدگان

سیاهۀ کامل برگزیدگان ادوار مختلف جشنواره شعر فجر به شرح زیر است:

دوره دبیر بخش امام و انقلاب بخش آئینی بخش جوان بخش طنز بخش تصنیف و ترانه بخش شعر کلاسیک بخش نو (سپید و نیمایی) بخش کودک و نوجوان بخش فارسی‌زبانان بخش ملی و میهنی
اول(۱۳۸۵)
علی‌رضا قزوه
  • برگزیده
۱. مهرداد اوستا
  • سایر نامزدها
۱. علی معلم دامغانی
۲. قیصر امین‌پور
۳. محمدعلی بهمنی
۴. زکریا اخلاقی
  • برگزیده
۱. سیدحسن حسینی و قیصر امین‌پور
  • سایر نامزدها
۱. خسرو احتشامی
۲. قادر طهماسبی
۳. سعید بیابانکی
  • برگزیده
۱. فاضل نظری و سعید میرزایی
  • سایر نامزدها
۱. گروس عبدالملکیان
۲. علی محمد مودب
  • برگزیده
۱. ابوالفضل زرویی نصرآباد
  • سایر نامزدها
۱. ناصر فیض
۲. رضا رفیع
۳. سیدعبدالرضا موسوی
  • برگزیده
۱. بیژن ترقی
۲. علی معلم دامغانی
  • سایر نامزدها
۱. رحیم معینی کرمانشاهی
۲. محمدعلی بهمنی
۳. قیصر امین‌پور
  • برگزیده
۱. حسین منزوی
۲. محمدعلی بهمنی
  • سایر نامزدها
۱. خسرو احتشامی
۲. قیصر امین‌پور
۳. نصر‌الله مردانی
  • برگزیده
۱. طاهره صفارزاده
  • سایر نامزدها
۱. شمس لنگرودی
۲. بیژن نجدی
۳. احمدرضا احمدی
۴. سیدعلی موسوی گرمارودی
  • برگزیده
۱. افشین علاء و افسانه شعبان‌نژاد
  • سایر نامزدها
۱. طاهره قاسم‌نیا
۲. مصطفی رحماندوست
۳. ناصر کشاورز
  • برگزیده
۱. محمدکاظم کاظمی و لطیف پدرام (افغانستان)
۲. محمدعلی عجمی (تاجیکستان)
۳. ظهیر احدصدیقی (پاکستان)
  • برگزیده
۱. مهدی اخوان ثالث
  • سایر نامزدها
۱. حسین منزوی
۲. رحیم معینی کرمانشاهی
۳. سلمان هراتی
۴. یدالله کرمانشاهی


دوره دبیر بخش کودک و نوجوان بخش آزاد بخش اجتماعی بخش پایداری و انتفاضه بخش آئینی بخش امام و انقلاب بخش جوان بخش استانی
دوم(۱۳۸۶)
محمودرضا اکرامی‌فر
  • برگزیده
۱. منیره هاشمی (خراسان رضوی)
  • سایر نامزدها
۱. بیوک ملکی
۲. ناصر کشاورز
۳. شکوه قاسم‌نیا
  • برگزیده
۱. سعید شاد (کردستان) و گروس عبدالملکیان (تهران)
  • سایر نامزدها
۱. احدرضا احمدی
۲. مفتون امینی
۳. حسین سعیدی مهدوی
۴. محمدباقر کلاهی اهری
  • برگزیده
۱. مهدی فرجی و میلاد عرفان‌پور
  • سایر نامزدها
۱. منوچهر احترامی
۲. عبدالجبار کاکایی
۳. ناصر فیض
  • برگزیده
۱. امید مهدی‌نژاد (تهران)
  • سایر نامزدها
۱. مهدی سعیدی
۲. علیرضا قزوه
۳. حسین اسرافیلی
۴. محمدرضا عبدالملکیان
  • برگزیده
۱. آرش پورعلیزاده (رشت) و مرتضی آل‌کثیر (خوزستان)
  • سایر نامزدها
۱. محمدعلی مجاهدی
۲. علی موسوی گرمارودی
۳. محمدجواد غفورزاده
۴. قادر طهماسبی
  • برگزیده
۱. محمدحسین ابراهیمی (کرمان)
  • سایر نامزدها
۱. یوسف‌علی میرشکاک
۲. زکریا اخلاقی
۳. احمد عزیزی
۴. فاطمه راکعی
(به هر کدام از برگزیدگان این بخش لوح تقدیر، تندیس سرو زرین و ۱۰ سکه بهار آزادی اهدا شد)

(به هر کدام از برگزیدگان این بخش لوح تقدیر و ۵ سکه بهار آزادی اهدا شد.) آذربایجان شرقی (صالح سجادی)، آذربایجان غربی (بهرام اسدی)، اردبیل (میرعلی عابدیان)، اصفهان (علی مظاهر)، ایلام (جلیل صفربیگی)، بوشهر (رضا طاهری)، تهران (ساعد باقری)، چهارمحال و بختیاری (مریم محمدی)، خراسان رضوی (هادی منوری)، خراسان شمالی (قدرت‌الله شریفی)، خراسان جنوبی (محمدعلی رحیمی)، خوزستان (هرمز فرهادی بابادی)، زنجان (همایون عطایی)، سمنان (شریف رضا مجد)، سیستان و بلوچستان (عبدالله واثق عباسی)، قزوین (امیر عاملی)، قم (سید ابوالقاسم حسینی)، کردستان (احسان فریدونی)، کرمان (محمدعلی جوشایی)، کرمانشاه (علی شمس علیزاده)، کهگیلویه و بویراحمد (فریدون داوری)، گیلان (امیرفخر موسوی)، گلستان (جعفر رودسرابی)، لرستان (محمدرضا روزبه)، مازندران (محمدعلی رضازاده)، مرکزی (مهدی رحیمی)، هرمزگان (جواد ضمیری)، همدان (احمد خوانساری) و یزد (عالیه محرابی)


دوره دبیران بخش شعر کهن و سنتی بخش نیمایی و سپید بخش کودک و نوجوان بخش جوان (رقابتی) بخش شعر امروز انقلاب اسلامی
سوم(۱۳۸۷)
علی معلم دامغانی، فاضل نظری (دبیر علمی)، مصطفی امیدی (دبیر اجرایی)
  • رتبه اول
۱. حسین جنتی (ورامین)
۲. محمدمهدی سیار (استان فارس)
  • دوم
۱. علیرضا بدیع (نیشابور)
۲. محمدجواد شاهمرادی (اصفهان)
  • سوم
۱. مهدی مظاهری خورزنی (استان تهران)
۲. مهدی فرجی کاشان (استان اصفهان)
۱. ابراهیم اکبری دیزگاه (استان قم)
۲. مجید سعدآبادی (استان تهران)
۳. علیرضا لبش (استان قم)
  • نفر برتر بخش نوجوان
۱. حسین تولایی (استان تهران)
  • نفرات برتر بخش کودک
۱. مریم زندی (استان همدان، ملایر)
۲. مریم هاشم‌پور (استان تهران)
  • داروان بخش کلاسیک
۱. مرتضی کاخی
۲. ساعد باقری
۳. محمدرضا ترکی
۴. حسین آهی
۵. قربان ولیئی
  • داوران بخش نیمایی و سپید
۱. مفتون امینی
۲. محمدباقر کلاهی اهری
۳. مصطفی علی‌پور
۴. محمدرضا عبدالملکیان
۵. رضا صفریان
  • داوران بخش کودک و نوجوان
۱. مصطفی رحمان‌دوست
۲. بیوک ملکی
۳. افشین علاء
۴. بابک نیک‌طلب
۵. شکوه قاسم‌نیا
  • برگزیدگان

جعفر ابراهیمی (شاهد)، بیژن ارژن، محمودرضا اکرامی‌فر، صابر امامی، مرتضی امیری اسفندقه، اسماعیل امینی، علی انسانی، عباس براتی‌پور، راضیه بهرامی، سعید بیابانکی، موسی بیدج، محمدرضا ترکی، محمدحسین جعفریان، حبیب‌الله چایچیان، عباس چشامی، سعید حدادیان، کاووس حسن‌لی، ابوالقاسم حسینی، سارا حیدری، هادی خورشاهیان، محمود دست‌پیش، احد ده‌بزرگی، خلیل ذکاوت، نرگس رجایی، صادق رحمانیان، غلامرضا رحمدل شرفشاهی، محمدرضا رستم‌پور، عبدالرضا رضایی‌نیا، محمد رمضانی فرخانی، محمدرضا روزبه، ابوالفضل زرویی نصرآباد و مجید زمانی اصل. دیگر برگزیدگان این بخش هم به این ترتیب معرفی شده‌اند: فاطمه سالاروند، سیدمحمود سجادی، هادی سعیدی کیاسری، محمدحسین سعیدی مهدوی، عبدالرحیم سعیدی راد، مریم سقلاطونی، محمود سنجری، افسانه شعبان‌نژاد، ضیاءالدین شفیعی، حمیدرضا شکارسری، غلامرضا شکوهی، رضا صفریان، کیومرث عباسی قصری، افشین علاء، محمدکاظم علی‌پور، مصطفی علی‌پور، محمدجواد غفورزاده، ابوالفضل فاضل نظری، امیر فخر موسوی، ناصر فیض، شکوه قاسم‌نیا، ایرج قنبری، محمدباقر کلاهی اهری، شیرینعلی گل‌مرادی، علی‌محمد مؤدب، محمدعلی مجاهدی، مصطفی محدثی خراسانی، محمدکاظم مزینانی، شهرام مقدسی، هادی منوری، محمدرضا مهدی‌زاده، سیدعبدالجواد موسوی، سیدعلی‌اکبر میرافضلی، سیدعلی میرباذل، اکبر میرجعفری، محمدسعید میرزایی، زهره نارنجی، پروانه نجاتی، مجید نظافت، عرفان نظرآهاری، مرتضی نوربخش، منصوره نیکوگفتار، حمید هنرجو، علی هوشمند، صدیقه وسمقی، قربان ولیئی، بهروز یاسمی و سعید یوسف‌نیا.


دوره دبیران بخش شعر سنتی بخش شعر نو بخش کودک و نوجوان
چهارم (۱۳۸۸)
  • دبیر اجرایی
۱. علی موسوی گرمارودی و مصطفی امیدی
  • دبیر علمی
۱. مرتضی امیری اسفندقه
  • برگزیده رتبه اول
۱. محمود حبیبی کسبی (تهران)
  • برگزیده رتبه دوم
۱. پانته‌آ صفایی (اصفهان)
۲. محمد مرادی (تهران)
  • برگزیده رتبه سوم
۱. محمدسعید میرزایی (تهران)
  • شایستهٔ تقدیر
۱. محمدرضا طاهری (تهران)
۲. محمدعلی جوشایی (کرمان)
  • برگزیده رتبه اول
۱. سینا علی‌محمدی (تهران)
  • برگزیده رتبه دوم
۱. محمدحسین نعمتی (تهران)
  • برگزیده رتبه سوم
۲. امید مردانی بروجنی (بروجن)
  • برگزیده رتبه اول
۱. کبری بابایی (تهران)
  • برگزیده رتبه دوم
۱. حامد محقق (تهران)
  • برگزیده رتبه سوم
۱. غلامرضا بکتاش (ملایر)


دوره دبیران بخش کلاسیک بخش سپید و نیمایی بخش کودک و نوجوان بخش ترانه و تصنیف
پنجم (۱۳۸۹)
پرویز بیگی حبیب آبادی و مصطفی امیدی
  • برگزیده رتبه اول
۱.هیئت داوران اثری را حائز رتبه اول ندانستند.
  • برگزیده رتبه دوم
۱. مریم آریان قره باغ (البرز) و محمدجواد شاهمرادی (تهران)
  • برگزیده رتبه سوم
۱. امیرحسین نیکزاد (البرز)
  • برگزیده رتبه اول
۱. هیئت داوران اثری را حائز رتبه اول ندانستند.
  • برگزیده رتبه دوم
۱. علی هوشمند (بوشهر)
  • برگزیده رتبه سوم
۱. مجید نظافت یزدی (مشهد) و صدیقه مرادزاده (استان تهران)
  • برگزیده رتبه اول
۱. بابک نیک‌طلب (تهران)
  • برگزیده رتبه دوم
۱. عصمت اسلامی (تهران)
  • برگزیده رتبه سوم
۱. حسین تولایی (تهران)
  • شایسته تقدیر
۱. سامیه سلیمی (بندرعباس)
۲. سیدحس متولیان (تهران)
۳. اسماعیل فرزانه (تهران)
۴. مهدی ایوبی (تهران)


دوره دبیر شعر سنتی شعر سپید و نیمایی شعر کودک و نوجوان بخش سرود و ترانه بخش پژوهش
ششم (۱۳۹۰)
رضا حمیدی: دبیر اجرایی، دبیر علمی: پرويز بيگی حبيب‌آبادی
  • رتبه اول
۱. حسن روشان، از استان خراسان شمالی، شهر بجنورد
  • رتبه دوم
۱. رضا نیکوکار از استان گیلان، شهر رشت
  • رتبه سوم
۱. شیما احمدی از استان تهران، شهر تهران
  • برگزیده

داوران در این بخش هیچ اثری را حائز رتبه‌های اول و دوم تشخیص ندادند اما رتبه سوم به‌طور مشترک به قربان بهاری از استان تهران، شهر تهران و سیدرسول پیره از استان البرز، شهر کرج رسید.

  • تقدیر‌شدگان

حمیدرضا اقبالدوست از استان گیلان، شهر صومعه‌سرا و تیمور آقامحمدی از استان آذربایجان شرقی، شهر تبریز

  • رتبه اول

داوران در این بخش نیز هیچ اثری را حائز رتبه اول تشخیص ندادند.

  • رتبه دوم
۱. عباسعلی سپاهی یونسی از استان خراسان رضوی، شهر مشهد
  • رتبه سوم
۱. رتبه سوم: فاضل ترکمن از استان تهران، شهر تهران
  • تقدیرشدگان

سید احمد میرزاده از استان خراسان رضوی، شهر مشهد و حمید هنرجو از استان تهران، شهر تهران

  • رتبه اول

داوران در این بخش نیز هم اثری را حائز رتبه اول تشخیص ندادند.

  • رتبه دوم
۱. آمینه دریانورد از استان هرمزگان، شهر درگهان
  • رتبه سوم
۱. یاسر قنبرلو از استان قزوین، شهر قزوین
  • رتبه اول

در این بخش هم داوران هیچ اثری را حائز رتبه‌های اول، دوم و سوم تشخیص ندادند.

  • تقدیرشدگان
زهرا محدثی خراسان از استان خراسان رضوی، شهر مشهد، محمد مرادی از استان فارس، شهر شیراز و محمد گودرزی دهریزی از استان تهران، شهر تهران.


دوره دبیر بخش پیامبر اعظم شعر سپید و نیمایی و نو شعر سنتی بخش سرود و ترانه بخش کودک و نوجوان بخش نقد و پژوهش
هفتم (۱۳۹۱)
رضا حمیدی
  • رتبه اول

محمدحسن مهدویانی از استان اصفهان،

  • رتبه دوم

محمدرضا طهماسبی از تهران

  • شایسته تقدیر

حسنا محمدزاده از اصفهان

  • رتبه اول

مهرداد احمدی از استان کردستان

  • رتبه دوم

الهه تاجیک‌زاده از تهران

  • رتبه سوم

محمدمهدی سیار را از تهران

  • رتبه دوم

ساجده جبارپور ماسوله

  • رتبه سوم

حامد ابراهیم‌پور از تهران

  • شایسته تقدیر

امید مهدی‌نژاد از تهران

  • رتبه اول

احمد امیرخلیلی

  • رتبه دوم

حامد عسکری از تهران

  • رتبه سوم

عالیه مهرابی از یزد

  • رتبه دوم

طیبه شامانی از تهران

  • رتبه سوم

محمدرضا صارمی شهاب از همدان و منیره هاشمی از خراسان رضوی

  • شایسته تقدیر

مریم اسلامی

  • رتبه دوم

احسان شورایی

  • رتبه سوم

مهرداد نصرتی

  • شایسته تقدیر

غلامرضا کافی


دوره دبیر شعر آزاد شعرسنتی شعر محاوره بخش کودک
هشتم (۱۳۹۲)
دبیر علمی: عبدالجبار کاکایی دبیر اجرایی: قادر طراوت‌پور
  • برگزیدگان

لیلا کرد بچه، مجید سعدآبادی، رسول پیره

  • شایسته تقدیر

قربان بهاری و شراره کامرانی

  • برگزیدگان

مهدی فرجی، کبری موسوی قهفرخی، صالح دروند، حامد ابراهیم پور، محمدحسین ملکیان

  • شایسته تقدیر

جلیل صفر بیگی و پانته‌آ صفایی

  • برگزیدگان

مریم بهروزی و عبدالمحمد مقتدایی راد

  • برگزیدگان بخش بومی

ظاهر سارایی، حسین بهرامی و شبنم فرضیزاده

  • برگزیدگان

اسدالله اسحاقی، زهرا موسوی و سعیده موسوی زاده

  • شایسته تقدیر

حاجیه خاتون حسنی


دوره دبیر بخش بزرگسال درباره شعر شعر کودک و نوجوان
نهم (۱۳۹۳)
دبیر اجرایی: مهدی قزلی، دبیر علمی: اسماعیل امینی
  • برگزیده

کتاب «روی جاده ابریشم» سروده زنده‌یاد محمد قهرمان

  • برگزیده

کتاب «فرهنگ شعر نوی فارسی» نوشته لیدا مسیح

  • شایسته تقدیر

کتاب «روایت سر دلبران» نوشته قدرت‌الله طاهری

  • برگزیدگان

کتاب‌های «هم روزنامه، هم کلوچه» سروده مریم هاشم‌پور و «غم‌های قلابی» سروده شاهین رهنما

  • شایسته تقدیر

کتاب «کیف پول من گرسنه است» سروده فاضل ترکمن


دوره دبیر بخش درباره شعر بخش کودک و نوجوان شعر بزرگسال
دهم (۱۳۹۴)
دبیر اجرایی: مهدی قزلی، دبیر علمی: اسماعیل امینی
  • برگزیده

کتاب «نجوم قدیم و بازتاب آن در ادب پارسی» نوشته عباس ماهیار، از انتشارات مؤسسه اطلاعات

  • شایسته تقدیر

کتاب «مکتب هرات و شعر فارسی» نوشته حسن نصیری جامی از انتشارات مولا

  • برگزیده

کتاب‌های «هر گلابی یک چراغ» نوشته کمال شفیعی، از انتشارت سوره مهر و «یک قوری پر از قور» نوشته مریم هاشم‌پور از انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

  • شایسته تقدیر

مجموعه ۷ جلدی قصه نمایش کودکان، نوشته مهری ماهوتی از انتشارات سوره مهر

  • برگزیده

داوران این بخش، هیچ اثری را به عنوان برگزیده معرفی نکردند.

  • شایسته تقیر

دو کتاب مجموعه غزل‌های «پری‌خوانی» سروده امیرحسین اللهیاری، از انتشارات قطره و «سکته سوم» سروده مرحوم غلامرضا بروسان، از انتشارات نیماژ


دوره دبیر بخش ویژه افغانستان بخش کودک و نوجوان بخش درباره شعر شعر بزرگسال
یازدهم (۱۳۹۵)
دبیر علمی: محمدکاظم کاظمی، دبیر اجرایی: مهدی قزلی
  • برگزیدگان

کتاب‌های «در خواب‌هایم کودکِ غمگینی‌ست»/ روح‌الامین امینی/ انتشارات آرمان‌شهر،

«دوشنبه‌های کوهی»/ سیده تُکتَم حسینی/ انتشارات سوره مهر،

«راهِ ابریشمِ آزادی»/ قنبرعلیِ تابش/ نشر عرفان،

«عقاب چه‌گونه می‌میرد»/ ابوطالب مظفری/ نشر تاک،

«صد غزل»/ عفیفِ باختری/ انتشارات انجمن قلم افغانستان

  • برگزیده

دو کتاب «قچ قچ» از طیبه شامانی و «وای اگر دم داشتم» از مریم هاشم‌پور، مشترکاً به عنوان برگزیده انتخاب شدند.

  • شایسته تقدیر

مهدی مرادی با کتاب «آوازهای سیب‌زمینی» از انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

  • برگزیده

«بابا طاهر؛ شرح احوال و نگاهی به آثار باباطاهر» نوشته نصرالله پورجوادی، نشر فرهنگ معاصر

  • برگزیده

«کتاب تردید» اثر عبدالحمید ضیایی از نشر هزاره ققنوس و «ولی به این دیری» سروده سمانه کهرباییان از انتشارات فصل پنجم، مشترکاً برگزیده شدند.

  • شایسته تقدیر

کتاب «فواره‌ها» از علیرضا سپاهی لایین، منتشر شده از سوی انتشارات سپیده‌باوران


دوره دبیر بخش شعر بزرگسال بخش درباره شعر بخش کودک و نوجوان
دوازدهم (۱۳۹۶)
دبیر علمی: جواد محقق، دبیر اجرایی: مهدی قزلی
  • برگزیده

«صدای زنگ درآمد» سروده رؤیا شاه‌حسین‌زاده

  • برگزیده

دو کتاب «درپی آن آشنا» به قلم سید محمد راستگو و «صدسال عشق مجازی» به قلم محمود فتوحی

  • شایسته تقدیر

دو کتاب «دوتا سیب شیرین» سروده خاتون حسنی و «کلید کلید دسته کلید» سروده اکرم کشایی


دوره دبیر بخش درباره شعر شعر کودک و نوجوان شعر بزرگسال
سیزدهم (۱۳۹۷)
دبیر علمی: بهمن ساکی، دبیر اجرایی: مهدی قزلی
  • برگزیده

دو کتاب «بوطیقا و سیاست در شاهنامه» و کتاب «تأثیر ادبیات فارسی در ادبیات انگلیسی» نوشته حسن جوادی. همچنین طی مراسمی از «قاسم آهنین جان» شاعر با سابقه خوزستانی برای چهاردهه فعالیت ادبی وی تجلیل به عمل آمد.

  • شایسته تقدیر

کتاب «احتیاط کنید پرنده‌ها پای سفره صبحانه‌اند» سروده حسین تولایی و کتاب «خداحافظی در خیابان پاییز» سروده مریم اسلامی به صورت مشترک شایسته تقدیر معرفی شدند.

  • برگزیده

دو اثر «روح اندوهگین یک شاعر» سروده سیدرضا محمدی و کتاب «دومینو» سروده ابوذر پاکروان

  • شایسته تقدیر

کتاب «مخالف خوانی» جواد زهتاب


دوره دبیر شعر کودک و نوجوان شعر بزرگسال بخش درباره شعر
چهاردهم (۱۳۹۸)
دبیر اجرایی: مهدی قزلی، دبیر علمی: سعید بیابانکی
  • شایسته تقدیر

«دل تو برد شرط را» سروده فاطمه سالاروند از نشر پیدایش؛ «مگر لب زیپ دارد» سروده غلامرضا بکتاش از انتشارات امیرکبیر

  • برگزیدگان

«به رنگ دانوب» سروده واهه آرمن از نشر چشمه؛ «را را» سروده پانته‌آ صفایی از انتشارات فصل پنجم

  • برگزیده

کتاب «چهارخطی» (کند و کاوی در تاریخ رباعی فارسی) به قلم سیدعلی میرافضلی از انتشارات سخن


دوره دبیر شعر بزرگسال شعر نو بخش کلاسیک بخش جوان بخش کودک و نوجوان بخش درباره شعر بخش ویژه چهلمین سال دفاع مقدس بخش نفس‌های شعر در روزگار کرونا
پانزدهم (۱۳۹۹)
دبیر علمی: مریم جلالی، دبیر اجرایی: مصطفی راضی جلالی
  • شایسته تقدیر در بخش شعر محاوره

کتاب «چهارده شب» سروده مجید صالحی، انتشارات شانی

  • برگزیدگان

کتاب «امان‌نامه» سروده سیداکبرمیرجعفری، نشر قو و کتاب «پرنده بی‌آسمان» سروده محمدرضا روزبه، نشر آریاشهر. همچنین در این بخش از «استاد م.موید به احترام پنج دهه شاعری موثّر و توجّه به فرهنگ شیعی در شعر نو و استاد محمدباقر کلاهی‌اهری به احترام بیش از چهار دهه سرودن و تاثیرگذاری در جریان بی‌حاشیه‌ این گونه از شعر.» تجلیل شد.

  • برگزیدگان

کتاب «دلم برای خزر شور می‌زند» سروده سجاد حیدری قیری، انتشارات مرکز فرهنگی ادبستان، کتاب «نورَهان» سروده محمدرضا تقی‌دُخت، انتشارات سوره مهر

  • شایسته تقدیر

کتاب «مرور پنجره‌ها» سروده سیدوحید سمنانی، انتشارات شهرستان ادب

  • برگزیدگان

نرگس اسمعیلی، محمدرضا امینی، ملیحه بهادران، ابوالفضل جِبِلّه، محمدجواد قیاسی

  • برگزیدگان

کتاب «باران در خودم می‌بارد» سروده حسین تولّایی، انتشارات علمی و فرهنگی و کتاب «لباس پرپری» سروده مریم هاشم‌پور، انتشارات سروش

  • برگزیدگان

کتاب «زندگی سعدی شیرازی» نوشته جواد بشری، نشر خاموش و کتاب «سرّ سخنانِ نغزِ خاقانی» نوشته محمدرضا تُرکی، انتشارات سَمت

  • برگزیده

حسین اسرافیلی، مرتضی امیری اسفندقه، عباس باقری، عباس براتی‌پور، پرویز بیگی حبیب‌آبادی، محمدحسین جعفریان، عبدالرضا رضایی‌نیا، قادر طهماسبی (فرید)، محمدرضا عبدالملکیان، علی‌رضا قزوه، عبدالجبار کاکایی، علی‌محمد مودب، یوسفعلی میرشکاک، سیمین‌دخت وحیدی

  • شایسته تقدیر

محمودرضا اکرامی‌فر، مریم حائری، محمدکاظم کاظمی، محمد میلان‌لک، محمدحسین نعمتی

دوره دبیر بخش کودک و نوجوان بخش درباره شعر بخش ویژه (همزبانان دیگر کشورها) شعر نو شعر محاوره شعر کلاسیک
شانزدهم (۱۴۰۰)
'
  • شایسته تقدیر

«سکوت به‌زبان مادری» نوشته مهدی مردانی (انتشارات سوره مهر)

  • برگزیدگان

«آذربایجان و شاهنامه» اثر سجاد آیدنلو (انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار با همکاری سخن) «تلفظ در شعر کهن فارسی» اثر وحید عیدگاه طرقبه‌ای (انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار با همکاری سخن)

  • برگزیدگان

عسگر حکیم با نگارش کتاب «آهنگ باد و باران»، محمدشریف سعیدی با نگارش کتاب «سماع محشر»، مهدی باقرخان با نگارش کتاب «شیراز هند»

  • شایسته تقدیر

«سفر بخیر ناخدا» نوشته رحمت حقی‌پور (نشر سپیدرود)

  • شایسته تقدیر

«رد زنجیرهای بازشده» اثر مهدی نقبایی (انتشارات ریما)

  • برگزیدگان

«آنیماه» اثر عالیه مهرابی (انتشارات سوره مهر)

«عید در تبعید» اثر علیرضا رجبعلی‌زاده کاشانی (انتشارات سوره مهر)


داوران بخش‌ها و دوره‌های مختلف

دوره داوران بخش سيمرغ فارسي زبانان داوران بخش فارسی زبانان داوران بخش امام(ره) و انقلاب داوران بخش آیینی داوران بخش جوان داوران بخش طنز داوران بخش کلاسیک داوران بخش شعر نو (سپيد و نيمايي) داوران بخش ملی و میهنی
اول (۱۳۸۵)


دوره داوران بخش پیشکسوتان داوران بخش شعر کلاسیک داوران بخش شعر نیمایی و سپید داوران بخش کودک و نوجوان هيأت انتخاب آثار جوان
سوم (۱۳۸۷)


دوره داوران شعر کلاسیک (مرحلهٔ مقدماتی) داوران شعر کلاسیک (مرحلهٔ نیمه‌نهایی) داوران شعر کلاسیک (مرحلهٔ نهایی) داوران شعر کودک و نوجوان (مرحلهٔ مقدماتی) داوران شعر کودک و نوجوان (مرحلهٔ نیمه‌نهایی) داوران شعر کودک و نوجوان (مرحلهٔ نهایی) داوران شعر نو (مرحلهٔ مقدماتی) داوران شعر نو (مرحلهٔ نیمه‌نهایی) داوران شعر نو (مرحلهٔ نهایی)
چهارم(۱۳۸۸)


دوره داوران بخشش ترانه و سرود داوران بخش سنتی و کلاسیک داوران بخش سپید و نیمایی داوران بخش کودک و نوجوان
پنجم(۱۳۸۹)


دوره داوران بخش کودک و نوجوان (مرحلهٔ مقدماتی) داوران بخش کودک و نوجوان (مرحلهٔ نهایی) داوران بخش سپید و نیمایی (مرحلهٔ مقدماتی) داوران بخش سپید و نیمایی (مرحلهٔ نیمه‌نهایی) داوران بخش سپید و نیمایی (مرحلهٔ نهایی) داوران بخش سنتی (مرحلهٔ مقدماتی) داوران بخش سنتی (مرحلهٔ نیمه‌نهایی) داوران بخش سنتی (مرحلهٔ نهایی) داوران بخش ترانه (مرحلهٔ مقدماتی) داوران بخش ترانه (مرحلهٔ نهایی) داوران بخش پژوهش
ششم(۱۳۹۰)


دوره داوران بخش ویژهٔ پیامبر اعظم (ص) داوران بخش نقد و پژوهش داوران بخش شعر کلاسیک داوران بخش شعر سپید و نیمایی داوران بخش سرود و ترانه داوران بخش کودک و نوجوان
هفتم(۱۳۹۱)


دوره داوران بخش شعر کودک داوران بخش شعر نوجوان داوران بخش شعر بومی (کُردی) داوران بخش شعر بومی (لُری) داوران بخش شعر بومی (تُرکی)
هشتم(۱۳۹۲)


دوره داوران بخش شعر بزرگسال داوران بخش درباره شعر داوران بخش شعر کودک و نوجوان
نهم(۱۳۹۳)


دوره داوران بخش شعر بزرگسال داوران بخش درباره شعر داوران بخش شعر کودک و نوجوان
دهم(۱۳۹۴)


دوره داوران بخش شعر بزرگسال داوران بخش شعر کودک و نوجوان داوران بخش درباره شعر
یازدهم(۱۳۹۵)


دوره داوران بخش شعر کودک و نوجوان داوران بخش شعر بزرگسال داوران بخش درباره شعر
دوازدهم(۱۳۹۶)


دوره داوران بخش شعر کودک و نوجوان داوران بخش شعر بزرگسال داوران بخش درباره شعر
چهاردهم(۱۳۹۸)


دوره داوران بخش شعر بزرگسال داوران بخش شعر کودک و نوجوان
پانزدهم(۱۳۹۹)


دوره داوران بخش شعر بزرگسال داوران بخش شعر کودک و نوجوان داوران بخش دربارهٔ شعر
شانزدهم(۱۴۰۰)


سخنرانی‌های ماندگار

متن کامل پیام وزیر فرهنگ و ارشاد به دوازدهمین‌جشنواره

تا طراوت شعر هست، هرگز زرد و پژمرده نخواهیم شد.


نظرات مطرح

غلامرضا طریقی

من تا این لحظه نه به‌عنوان شرکت‌کننده و نه به‌عنوان عوامل برگزاری در هیچ‌کدام از سال‌ها در جشنواره فجر حضور و دخالت نداشتم. اما به گمانم این یک حرکت مثبت است؛ ولی متاسفانه هیچ‌وقت در عمل اتفاقی که طراحی شده نمی‌افتد. کتاب سال شعر اگر در فجر انتخاب شود، فرصت بیشتری نسبت به حضور در جایزه سال برای مجموعه شعرها پیش می‌آید؛ اما مهم این است که کار به‌درستی انجام شود. ناگفته نماند خواندن همه مجموعه شعرها و کنترل کردنشان توسط هیات انتخاب هم ادعای سختی است و ایجاد ساز و کار مناسب بسیار مهم‌تر از خود ایده است. به‌طور کلی هیچ جشنواره‌ای نمی‌تواند چنین نقشی بازی کند؛ بلکه در نهایت می‌تواند به بخشی از هنر توجه کند اما در همین حد هم تا امروز اتفاق نیفتاده است. مثلا یک چندم اعتباری را که جشنواره فیلم فجر دارد، شعر فجر نتوانسته به دست بیاورد. عمیقا معتقدم از زمانی که بنیاد شعر و ادبیات داستانی مسئولیت برگزاری جشنواره را به عهده گرفت، جشنواره رو به کمال است. اما فکر می‌کنم مهم‌ترین اتفاقی که باید بیفتد این است که افراد مختلف از سلیقه‌های متنوع در برگزاری جشنواره نقش داشته باشند. متاسفانه تا به حال طیف مشخصی در جشنواره نقش داشته‌اند. به فرض جایگاه دبیر و هیات علمی و داوران عوض شده اما از این محدوده بیرون نرفته است. اما با توجه به شناختی که بنده از دوستان بنیاد ادبیات داستانی دارم، مطمئنم برای رسیدن به هدفشان تمام تلاششان را خواهند کرد. امیدوارم عنوان این جایزه چنان سخت‌گیرانه باشد که هرکسی نتواند عنوان آن را به دست بیاورد و وقتی بدست آورد، عنوان مهمی در رزومه فرد باشد و امیدوارم رویداد بزرگی به نام شعر فجر که بزرگترین رویداد مربوط به شعر است، به بهترین نحو برگزار شود.[۲۱]

آرش شفاعی شاعر و روزنامه‌نگار، چیستی جشنواره و بایدها و نبایدهای پیش‌رو

جشنوارهٔ بین‌المللی شعر فجر پس از اجرای روش‌های ضربتی و دفعتی، چند سالی است که انسجام مقبولی یافته است. این جشنواره مهم‌ترین رویداد در حوزهٔ شعر در بخش دولتی است و مدعی است بهترین‌های رشته‌های مختلف مرتبط با شعر را رصد کرده، به جامعه ادبی کشور معرفی می‌کند. انتخاب‌های این جشنواره مهم است و حساسیت‌برانگیز. هرچه معیارهای ادبی بیشتری در گزینش‌هایش باشد و هرچه توجه این جشنواره به نحله‌ها و جریان‌های مختلف فعال در شعر امروز ایران، گسترده‌تر؛ اعتبار و جامعیت جشنواره بیشتر می‌شود. جشنواره در سال‌های اخیر نشان داد با برخی خط‌کشی‌های ذهنی و جداسازی‌ها با معیارهای غیرادبی توجه چندانی ندارد.

گفته‌های مریم بهروزی در مورد جشنوارهٔ‌ هشتم شعر فجر

"اول کلمه بود..."

همیشه بر این عقیده بوده‌ام و هستم که نیاز هنر صداهای متفات و گاه مخالف است. صدای مخالف و نه ساز مخالف. و چه فرصتی بهتر از چند صدایی برای شنیدن صداهایی که همیشه به دلایلی محکوم به شنیده نشدن بوده‌اند. هرکس که مثل ما فکر نمی‌کند لزوماً غلط فکر نمی‌کند. اینکه ما در فرهنگ شخصی‌مان چیزی به اسم منطق و دانش نقد را به گاه نقد دیگران بگنجانیم ویژگی خوبی‌ست.

جشنواره هشتم فجر، اگرچه مثل هر جشنواره دیگری از نقص بری نبوده، و بعید می‌دانم برگزارکنندگان و موافقانش هم چنین ادعایی داشته باشند، چند صدا بود. این را به ضرس قاطع عرض می‌کنم و مستدل از آن دفاع خواهم کرد. آشتی‌دادن شاعران زیادی که بعد از سال‌ها سکوت و دوری از فضای جشنواره، به دلیل سانسورها و پارازیت‌های بی‌جا و پیاپی، در دوره هشتم آثار خود را در معرض قضاوت داوران و مخاطبان گذاشتند دلیل محکمی است بر این ادعا. بعضی مخالفت‌ها و جبهه‌گیر‌ی‌ها و شایعه‌پراکنی‌ها در مورد جشنواره هشتم، برگزاری، داوری و برگزیدگان آن را خالی از هرگونه منطق می‌بینم، وقتی دلیل مخالفت مخالفان هرچیزی‌ست غیر ذات شعر و ادبیات. و امان از آن روزی که مخالفت منِ نوعی آلودهٔ یک جور غرض‌ورزی شخصی یا حزبی باشد. شفافیت عملکرد و دعوت از صداهای متفاوت در دوره هشتم جشنواره فجر به وضوح قابل مشاهده و قابل دفاع است. اینکه برگزارکنندگان این دوره به مخالفت شایعه‌سازان و مواضعشان باج نداده‌اند نوید سلامت تقریبی ادبیات را می‌دهد، نوید اینکه هنوز هم می‌شود امید داشت به شنیده‌شدن همهٔ صداها. ادبیات و فرهنگ ایران را، با پارازیت‌های غیر‌مستدل و غیرعلمی، وارد حاشیه‌کردن هنر نمی‌خواهد. کار چند دقیقه وقت است و چند من دلیل شخصی و حزبی که عرض شد.

بگذاریم هنر نفس بکشد، بگذاریم ادبیات کار خودش را بکند، بگذاریم جوانان ما بدون هراس از سانسور بی‌جا قلم به دست بگیرند. نسل جوان ما دردهای مشترک زیادی دارند، جای جبهه‌گیری و شایعه‌پراکنی اول دردهایشان را بفهمیم... دردهایی که کلمه شده‌اند شعر شده‌اند، شاعر شده‌اند.[۲۲]

مصطفی محدثی خراسانی

امروزه، بودن این جشنواره به از نبود آن است. جشنواره شعر فجر حدود هشت دوره است که برگزار می‌شود؛ اما جشنواره فیلم فجر قریب ۳۴ سال است که از اجرای آن می‌گذرد. برگزاری جشنواره شعر فجر بسیار ارزشمند است و جای تقدیر دارد؛ اما تاکنون هیچ جشنواره‌ای نتوانسته آن‌طور که شایسته است به مقوله شعر بپردازد. یکی از گله‌هایی که می‌توان از برگزاری این جشنواره کرد، این است که زمانی که تنها یک ماه به بهمن ماه مانده، شورا تشکیل می‌شود. پس با برگزاری چند جلسه جشنواره برگزار می‌شود و در آخر در اسفند ماه پرونده‌اش تا دی‌ماه سال بعد بسته می‌شود. باید یک دبیرخانه دائمی برای شعر تعریف شود و جایگاه شایسته‌ای در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای آن داشته باشیم. اگر داستان به جایزه ادبی جلال آل‌احمد با آن جایزه‌ها سنگین واگذار شود، هیچ ایرادی ندارد ولی باید سعی شود شعر را هم در همان حد و اندازه ارج نهند. زیرا شعر هنر ملی ماست؛ ولی داستان یک هنر وارداتی است. ادبیات داستانی به آنچه که ما از ترجمه‌ها آموخته‌ایم برمی‌گردد. می‌دانید که قالب ادبیات داستانی برگرفته از داستان‌های ترجمه است و ما داستان را به این شکل و قالب در ادبیاتمان نداشته‌ایم و آنچه که داشته‌ایم به‌صورت افسانه بوده است. من به‌هیچ‌وجه نمی‌خواهم با این حرف ارزش داستان را پایین بیاورم؛ ولی تکنیک ادبیات داستانی ریشه در فرهنگ و پشتوانه ما ندارد.. اما زمانی که این دو را در کنار هم قرار می‌دهیم، به مراتب باید برای شعر ارزش و پشتوانه بیشتری در نظر گرفته شود و آن‌طور که در شان شعر است، روی آن سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی شود.[۲۳]

محمدحسین جعفریان: جشنواره هشتم شعر فجر بچه‌ها را دور هم جمع کرد

چند صدایی تا حد زیادی اتفاق افتاد و حداقل نسبت به دوره‌های گذشته این نمود آشکار‌تر بود. اغلب در جشنواره‌های سال‌های گذشته حضور داشتم اما وجه بارز امسال این بود که ما چهره‌هایی را امسال دیدیم که اغلب نبودند در جشنواره‌ها یا به هر دلیل شرکت نمی‌کردند. جشنواره امسال این ویژگی را داشت که بچه‌ها را دور هم جمع کرد. ما باید بریم به سمت این که این اتفاق بیفتد.

اعتبار یک جشنواره به شرکت‌کنندگان آن است، این که چه آدم‌هایی با چه سطحی از دانش و آثار در این جشنواره‌ها شرکت می‌کنند و آن می‌تواند حد و حدود این جشنواره‌ها را نشان دهد. اگر بگوییم استقلال یک جشنواره از دولت ضرورتی ندارد جواب غلطی داده‌ایم، به اعتقاد من کسانی که چنین زحماتی می‌کشند باید به بردن شعر شاعران نزد مردم هم فکر کنند. حالا که ما این همه صدا را دور هم جمعی می‌کنیم باید گوش‌هایی هم برای شنیدنش فراهم شود. یک تدبیری اندیشیده شود تا این محافل شعر در دانشگاه برگزار شود در محافلی که شنوای این کالا هستند، خریدار این کالا هستند. هر قدر که این تلاش بیشتر شود مطمئنم به تن شرکت‌کنندگان هم بیشتر می‌نشیند و خوشایند آن‌ها هم هست.[۲۴]

کامران شرفشاهی، جشنواره شعر فجر ویترینی برای عده‌ای خاص بوده است

جشنواره شعر فجر صرفاً ویترین عده‌ای خاص شده، به هر حال بسیاری از شاعران طیف‌های گوناگون تا به امروز در جشنواره شعر فجر نادیده گرفته شده‌اند. متاسفانه جشنواره‌های ادبی در کشور ما تبدیل به وسیله‌ای برای تامین نیازهای تعدادی خاص شده است. عجیب آن که تا به حال تدبیر خاصی برای بهبود وضعیت جشنواره شعر فجر در نظر گرفته نشده است.[۲۵]

جشنواره شعر فجر تا به امروز حرکت مؤثر و در واقع تعیین کننده‌‌ای در عرصه شعر ایران نبوده و هنوز هم نیست. برگزار‌شدن یا نشدن جشنواره شعر فجر به اعتقاد من هیچ تفاوتی نمی‌کند. جشنواره شعر فجر در سال‌های گذشته نتوانست جایگاه خود را در بین شعر باز کند و هیچ‌گاه به‌عنوان یک وزنه و معیار در عرصه شعر ما مطرح نشده چرا که خط‌‌کش‌هایی داشته و سوء‌استفاده‌های بسیاری از آن شده است. جشنواره شعر فجر شاید چیزی مثل سایر جشنواره‌ها و حتی نازل‌تر از آن‌ها باشد و به‌نظر من برگزار‌شدن یا نشدن آن اهمیت زیادی ندارد؛ مگر این‌که در واقع تحولی در آن صورت بگیرد و از حاشیه‌هایی که همیشه داشته و نگاه‌های سطحی، ذوقی، سلیقه‌ای، رفیق بازی‌ها و همه مسائلی که هیچ‌گونه ربطی به شعر ندارد رهایی پیدا بکند. جشنواره شعر فجر به شرط رهایی از حواشی همیشگی خود می‌تواند موفق باشد و در غیر این صورت به‌نظر من جشنواره‌های دیگری در کشور ما هستند که موفق‌تر بودند.[۲۶]

محمدرضا عاطفی

برگزاری جشنواره شعر فجر به‌طور قطعی تاثیر بسزایی در روحیه شاعران و کیفیت شعر ایران دارد. با وجود افت و خیزهایی در سطح کیفی و کمی جشنواره اما این جریان ویترین فعالیت‌های عادی کشور است. در صورت وجود برنامه‌ریزی‌های کلان فرهنگی و استفاده از نخبگان ادبی تحول عظیم در راستای شعر و جشنواره ایجاد خواهد شد. خوب است که ضمن این فراخوان کلی فراخوانی نیز در بخش نخبگان ادبی صاحب ایده و اندیشه به صورت خاص داده شود تا با حضور آن‌ها جشنواره شعر فجر پررنگ‌تر و موثرتر برگزار شود.[۲۷]

اسماعیل امینی

به‌نظر من در حال حاضر بیشتر نظام اداری (وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) در جشنواره شعر فجر تصمیم گیرنده است. شعر ثروت ملی هر کشور است و باید در پی کشف آن باشیم. جشنواره شعر فجر باید ضمن دنبال‌کردن جریان شعری و کارنامه شعر یک سال کشور با تشکیل یک دبیرخانه دائمی منتقدان ادبی این جریان را چیده پیگیری ثبت و دسته‌بندی کنند. وقتی در جشنواره فراخوان کلی داده می‌شود همه افراد در هر گروه و سطحی مدعی می‌شوند و طبعا افراد برجسته استقبال نمی‌کنند. پیشنهاد می‌کنم که ضمن این فراخوان کلی بهتر است که یک فراخوان خاص داده شود تا افراد برجسته شعر و ادب هم حضور پیدا کنند.[۲۸]

محمدحسین جعفریان

به‌نظر می‌رسد که جشنواره شعر فجر با این شیوه برگزاری فقط برای عده خاصی برگزار می‌شود. برگزاری جشنواره در خلیج فارس به دلیل مسافت طولانی آن متاسفانه تنها باعث حضور افراد بومی شده است. جشنواره شعر فجر ضمن برخورداری از مفاهیم انقلابی باید به‌درستی برگزار شود زیرا در سال‌های گذشته شاهد وجود ضعف‌هایی در بخش بین‌الملل آن بودیم. جشنواره شعر فجر باید قابلیت یک ویترین را داشته باشد در این صورت است که می‌تواند استعدادهای بالقوه را به توان‌های بالفعل تبدیل کند. جشنواره شعر فجر باید با مشورت از بزرگان شعر انقلاب و با مشارکت حداکثری شعرای انقلاب صورت گیرد و مرکزی باشد که در طول سال قلب آن برای شعر انقلاب بتپد. جشنواره شعر فجر باید به‌عنوان پناهگاهی منطبق با تعبیر شعر فجر کارکردی مقطعی و هفته‌ای ندانسته باشد و سایر آن در تمام طول سال برسد شعر کشورمان باشد.[۲۹]

اهورا ایمان

تاثیرگذاری جشنواره شعر فجر بر روحیه شاعران و شعر ایران بستگی به کیفیت برگزاری آن دارد. هر حرکتی که به گسترش زبان فارسی کمک کند و به خارج از نسل‌های ایران برده شود به‌طور طبع اتفاق تاثیرگذاری خواهد بود. در کشور ما جشنواره‌های متعددی در زمینه‌های گوناگون برگزار می‌شود ولی خروجی‌های آن خیلی خوب تغذیه نمی‌شود. باید خروجی جشنواره‌ها بیشتر رصد شود تا ضمن کشف استعداد‌های گوناگون به هدایت آن‌ها نیز پرداخته شود. جشنواره می‌تواند عاملی برای تقویت استعداد‌های نهفته باشد، صد در صد برگزاری جشنواره در این امر موثر است ولی مساله این است که زمانی که استعداد‌ها در این راستا کشف شد چه کاری باید برای آن‌ها انجام شود تا زمینه‌های فعالیتی گوناگون مانند سمینار برای پژوهش و یا تالیف برای آن‌ها فراهم شود.[۳۰]

یحیی طالبیان، رئیس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات

نبود محدودیت در ارسال اشعار به جشنواره شعر فجر، یک مزیت محسوب می‌شود و می‌تواند در الگوسازی برای جشنواره‌ها به‌ویژه رقابت‌های شعری کشور موثر باشد. اگر این جشنواره بخواهد مولفه‌ها و شاخص‌هایی را در سطح کشور به وجود بیاورد که محک ارزیابی شعر در کشور باشد، نیازمند مقدماتی است که باید برای فراهم‌شدن آن‌ها تلاش کرد. یکی از این مقدمات اطلاع‌رسانی زمان‌دار، گسترده و متنوع در مورد جشنواره شعر فجر است در صورتی که این اتفاق بیفتد، مشارکت شاعران در آن و تنوع اشعارشان، بیشتر خواهد بود. اگر داوری جشنواره شعر فجر در هر چهار حوزه درست باشد، جشنواره شعر فجر عمق بیشتری خواهد یافت که این مسئله امسال با انتخاب افراد شاخص به‌عنوان داور که حلقه‌ای به‌هم‌پیوسته و متشکل از شاعران شناخته شده و جمعی از مدرسان دانشگاه و ناقدان شعر هستند، به میزان زیادی تقویت شده است.

اطلاع‌رسانی جشنواره شعر فجر هم مسئله‌ای مهم و کیفیت آن در دورهٔ هفتم قابل تحسین بود تقریباً همه کسانی که در کشور پیوندی با شعر دارند و به‌نوعی با این هنر والا گره خورده‌اند، از کمیت و کیفیت برنامه‌های دوره هفتم جشنواره شعر فجر اطلاع یافته‌اند. این مسئله در مشارکت شاعران در جشنواره شعر فجر امسال تاثیر زیادی داشته است. جشنواره شعر فجر در هفت دوره خودش و هر سال نسبت به سال قبل، از تنوع کمی و کیفی بهتری برخوردار بوده و هر سال سعی شده با مشورت با صاحبنظران و اصحاب شعر، ارتقا پیدا کند.[۳۱]

کمال شفیعی

به‌نظر من هفتمین دورهٔ جشنواره شعر فجر خیلی بهتر از سال‌های قبل برگزار شد و می‌توان به‌عنوان از آن یک نمونه موفق در بین همه دوره‌های این جشنواره، یاد کرد. به‌عنوان مثال نفس توجه به جزایر جنوبی کشور با توجه به اهمیت مسئله هویتی خلیج فارس در شرایط کنونی و برپایی مراسم افتتاحیه جشنواره شعر فجر، یک ابتکار بسیار خوب بود. مسئله بعدی تجلیل از پیشکسوتان عرصه شعر و پرداختن به جایگاه شاعران فقید عرصه انقلاب مانند زنده‌یادان خلیل عمرانی و شاهرخ اورامی بود که خاطره آن‌ها را برای اهالی شعر زنده کرد. برگزاری جشنواره‌های منطقه‌ای شعر فجر و در واقع بردن شعر به نقاط مختلف ایران، اقدام خوب دیگر دست‌اندرکاران جشنواره شعر فجر بود که در دوره‌های قبلی شاهد آن نبودیم. ایجاد فرصت شعرخوانی برای شاعرانی که در سراسر کشور قلم می‌زنند، اقدام خوب دیگری بود که در جشنواره امسال شعر فجر صورت گرفت و باعث دیده‌شدن بیشتر این شاعران شد. در کنار همه این‌ها نباید از چینش خوب داوران امسال جشنواره شعر فجر غافل ماند؛ به‌عقیده من امسال سلایق مختلف در عرصه داوری این جشنواره ملی حضور دارند. می‌توان گفت هر کدام از داوران جشنواره شعر فجر امسال، نماینده یک طیف فکری و شعری هستند و این نشانه بالندگی این جشنواره است. برآیند کلی جشنواره شعر فجر تاکنون بسیار خوب بوده و من امیدوارم این جشنواره با استقبال شاعران به روند موفق خود تا پایان راه ادامه دهد و ایده‌های جددی را که مطرح کرده، پی بگیرد.[۳۲]

سیدمحمد حسینی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درخصوص هفتمین دوره جشنواره شعر فجر

مشارکت تمامی استان‌ها با محوریت و میزبانی ۷ استان از شاخصه‌های بارز این دوره بود. احترام به ادیبان و شاعران و در خدمت ایشان بودن به مدت بیست روز و گشت‌وگذاری از جنس تعلقات ملی، پدیده‌ای نو در این مراسم عاصم بود که الحق مدیریت هم به سلامت، قاسم بود. فراهم‌آوردن فرصتی برای شنیدن ۲۳۰۰ سروده از شاعران برجسته و نامدار و تمهیداتی به منظور تعمیم این هنر یگانه تاریخ در جمع نمازگزاران جمعه همزمان با هفته وحدت در نعمت رسول الله(ص) از تلاش‌های ویژه این دوره بود.[۳۳]

رضا حمیدی، دبیر هفتمین جشنواره شعر فجر

همواره به مسائل به‌طور آرمانی نگاه می‌کنم. جشنواره امسال هر چند خوب برگزاری شد ولی مواردی را در ذهن داشتم که به آن دست نیافتم. میزان استقبال مردم و نحوه برگزاری در این دوره نسبت به شش دوره قبلی بسیار پراقبال بود تا جایی که شاعرانی چون مصطفی محدثی خراسانی، پرویز بیگی حبیب آبادی و اسرافیلی که شاعران صاحب‌نام هستند سطح را بسیار خوب ارزیابی کردند.

با توجه به این که جشنواره امسال در مناطق مختلف برگزار شد ما تعدادی از شاعران را برای شعرخوانی در هر منطقه اعزام می‌کردیم و آن‌ها نیز اذعان داشتند که نحوه برگزاری جشنواره بسیار عالی است. ما در این دوره برگزاری فعالیت‌های فرهنگی جدید متفاوت از سال‌های گذشته از قبیل رفتن به کارگاه شعر بازی در مراکز فرهنگی، دیدار با مسئولان ارشد و ولایت فقیه در هر منطقه صورت دادیم تا بازتاب متفاوتی را در این دوره شاهد باشیم. برگزاری خوب جشنواره امسال همچون نهال آبیاری شده مدیون عملکرد‌ها و تجارب دبیران و مدیران گذشته بوده و هر چه بیشتر پیش می‌رود شاهد جایگاه و سطح بالاتری از جشنواره‌ها در دوره‌های بعدی خواهیم بود.

داوران در این دوره از سرآمدان در هر بخش بودند. اعلام اسامی داوران در ابتدای جشنواره حضور داورانی چون دکتر مهدی محقق در بخش پژوهش، جلال‌الدین کزازی و دکتر حسین رزم‌جو که جزء مفاخر و نخبگان ادبی و فرهنگی کشورمان هستند باعث شد که تا افراد بیشتری در جشنواره حضور و آثار خود را ارسال کنند.[۳۴]

غزل تاج‌بخش

مسلماً هر رویداد فرهنگی که مردم در آن مشارکت داشته باشند، جنبه بهتری پیدا می‌کند و جشنواره شعر فجر هم که در روزهای تاریخی ایران یعنی جشن پیروزی انقلاب و آئین‌های آن و با حضور مردم برپا می‌شود، یک اتفاق مهم محسوب می‌شود. جشنواره شعر فجر برای شاعران جوان یک نیاز است؛ آن‌ها می‌توانند خود را در این آزمون محک بزنند و از طرف دیگر دعوت از شاعران جوان برای شعرخوانی این جشنواره، نشانه این است که برای آن‌ها احترام قائل شده‌اند و این حس اعتماد‌به‌نفس را در آن‌ها تقویت می‌کند. مطلع شدم که در هفتمین دوره جشنواره شعر فجر، شاعران مردمی هم انتخاب شدند؛ به‌نظرم این اقدام بسیار خوبی است و نشان‌دهنده ارزش و احترامی است که مسئولان این جشنواره برای نظر مردم قائل هستند. استفاده بهینه از فرصت‌هایی که جشنواره‌هایی مثل جشنواره بین‌المللی شعر فجر در اختیار شاعران جوان قرار می‌دهد ضروری است.[۳۵]

مشفق کاشانی

نحوه برپایی برنامه‌های هفتمیین دوره جششنواره‌ٔ شعر فجر بسیار مطلوب بود. جشنواره شعر فجر، امسال هم مثل سال‌های پیش به‌خوبی برگزار شد و این روند در مجموع یک اتفاق تاثیرگذار بوده است. در آثار این بخش افق‌های تازه‌تری به چشم می‌خورد و این نشان می‌دهد شاعران جوان ما هر سال موفق‌تر از سال‌های قبل هستند. جشنواره شعر فجر راه خود را یافته و به یک اتفاق جاافتاده و مهم ادبی در کشورمان تبدیل شده است و خوشبختانه هر سال با استقبال بیشتر شاعران روبه‌رو می‌شود. تعداد آثاری که به این جشنواره آمده بود، نسبت به سال‌های قبل بسیار بیشتر بود و این دلیل اقبال شاعران ما به‌خصوص شاعران جوان از جشنواره شعر فجر است. علاقه شاعران جوان به شرکت در این رقابت روز‌ به روز بیشتر می‌شود و می‌بینیم هر سال کارهای فاخرتری به جشنواره ارسال می‌شود. کوشش دست‌اندرکاران جشنواره شعر فجر هر سال افزون‌تر از سال قبل است و من امیدوارم این جشنواره در آینده شکوفاتر هم بشود.[۳۶]

رضا اسماعیلی

شکل‌گیری و برگزاری جشنواره شعر فجر حرکت ارزشمندی بود اما مطالبات شاعران از جشنواره شعر فجر برآورده نشد. شاعران انتظار داشتند جشنواره شعر فجر مانند سایر جشنواره‌های فجر از قبیل سینما و تئاتر همه طیف‌های ادبی را زیر چتر خود بگیرد و همه سلیقه‌های ادبی در جشنواره شعر فجر شرکت داشته باشند که این مورد در سال‌های گذشته اتفاق نیفتاد. در صورتی‌که جشنواره شعر فجر شامل تمام طیف‌های ادبی بشود جایگاه خود را در میان شاعران پیدا می‌کند و به‌عنوان جشنواره شعر برجسته در کشور شناخته می‌شود و مورد استقبال شاعران قرار می‌گیرد. در سال‌های گذشته جشنواره شعر فجر برگزار می‌شد و طیف‌های گوناگون ادبی از شرکت در آن خودداری می‌کردند. اعتماد عمومی شاعران به جشنواره شعر فجر باید جلب شود تا شاعران آثار خود را در این جشنواره ارسال کنند.[۳۷]

علیرضا بدیع

جشنواره شعر فجر به‌طور طبیعی در جریان شعر کشور به‌عنوان بزرگترین جشنواره ادبی در تمام طیف‌ها شامل ترانه و شعر تأثیرگذار است. جشنواره شعر فجر حتی بر روی کسانی که بی‌اعتقاد به شرکت در این جشنواره هستند هم تأثیر می‌گذارد و انتخاب‌های هیئت داوران در زمینه انتخاب چهره‌های جوان شعر به‌عنوان شاخص و موفق در طول یک‌سال گذشته نقطه عطفی در جریان شعری کشور است. جشنواره شعر فجر در سال‌های گذشته به ناحق کسانی را به‌عنوان شاعر جوان موفق انتخاب و بزرگ کرد که شایستگی لازم را نداشتند. انتخاب شاعران جوان موفق به‌عنوان الگویی که در جشنواره شعر فجر برای شاعران انتخاب می‌کنیم نیز بر جریان شعری کشور تأثیرگذار است امیدواریم امسال داوری جشنواره شعر فجر با دقت‌نظر بیشتری نسبت به سال گذشته صورت بگیرد. داوران شعر جوان باید از نسل جوان انتخاب شوند. مدهای ادبی را فقط جوانان شکل می‌دهند و از آن اطلاع دارند هر نسلی که معیارهای زیباشناختی را ایجاد می‌کند باید همان نسل آثار مربوط به آن را بررسی کند.[۳۸]

این جشنواره در برخی از دوره‌های برگزاری خود توان پاسخگویی به توقعات شاعران را داشته اما در برخی از دوره‌ها نیز از این کار ناتوان بوده است. به‌نظر امسال نیز رضایت نسبی از ایده‌ها و ابداعات تازه‌ی مطرح شده در زمینه‌ٔ برگزاری جشنواره شعر فجر وجود داشته اما من به‌شخصه معتقدم که نهمین دوره این جشنواره اصلا اطلاع‌رسانی نداشت. به‌ظاهر جشنواره شعر فجر به دلیل تمایل برگزارکنندگان آن به دور از حاشیه‌ها، چراغ خاموش حرکت کرد. [۳۹]

محمد بقایی ماکان

جشنواره شعر فجر در حد توان خود بر جریان شعری کشور تأثیر داشته است. باید تأثیرگذاری جشنواره‌ها از جایی آغاز شود در صورتی جشنواره شعر فجر می‌تواند مؤثر باشد که به دفعات از نظر کیفی و کمی و کیفیت آثار شاعران جوان رشد کند.[۴۰]

ضیاءالدین شفیعی

این شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات باشگاه خبرنگاران؛ ضمن اجتناب از پاسخگویی به هر سوالی در زمینه جشنواره شعر فجر، اهمیت خبررسانی درباره این جشنواره را پوچ دانست و اظهار داشت: به‌عنوان مثال شما به‌عنوان یک خبرنگار تا به امروز کجا بودید و در کل اخباری که درباره جشنواره شعر فجر منتشر کرده‌اید به چه دردی خورده است. وی در ادامه و پس از آن‌که ما از تلاش خود برای هر چه بهتر پوشش‌دادن جشنواره شعر فجر گفتیم با بیان جمله "خسته نباشید" تلفن را قطع کرده و به‌نوعی همه چیز را پوچ دانست.[۴۱]

سارا جلوداریان

جشنواره شعر فجر به‌عنوان یکی از بزرگترین و پرآوازه‌ترین جشنواره‌ها ادبی و سابقه میانه‌ای که دارد به لحاظ خاصیت تاثیرگذاری جشنواره‌ها تاثیر خود را در جریان شغری کشور دارد. گذشت یک دهه از زمان برگزاری جشنواره شعر فجر میزان تاثیر این جشنواره را بر جریان شعری کشور مشخص می‌کند و به هر حال نتیجه‌ای که از جشنواره شعر فجر به دست می‌آید در جریان شعری کشور بی‌تاثیر نیست. اضافه‌کردن بخش‌های دیگر مانند ادبیات انقلاب و ترانه بر جشنواره شعر فجر بر کمیت و کیفیت آثار ارسالی به این جشنواره اثر می‌گذارد. بررسی جشنواره شعر فجر پس از گذشت یک دهه از برگزاری آن امکان‌پذیر است. از نظر تیم داوری و مالی نگاه مثبت و برجسته‌ای بر جشنواره شعر فجر هست که می‌توان آن را بر شمرد. میزان موفقیت جشنواره شعر فجر نسبت به گذشته بر محور‌های تعیین شده پیرامون برگزاری جشنواره شعر فجر توسط وی بستگی دارد که اگر دیدگاه‌های وی به معنای واقعی کلمه در برگزاری جشنواره لحاظ شود روند خوبشان را به‌صورت بهتری سپری خواهند کرد. به استفاده از افراد تکراری و سلایق تکراری به‌عنوان داور خانم در جشنواره شعر فجر بسنده می‌شود در‌حالی‌که تعداد زیادی خانم و شاعر جوان داریم. استفاده از برگزیدگان سال‌های گذشته جشنواره شعر فجر به‌عنوان داوران مقدماتی اشکالی ندارد کاش در این زمینه تجدید نظر شود به‌عنوان شاعر جوان و افراد موثر در ادبیات جوان از آن‌ها در داوری‌ها استفاده کنند.[۴۲]

عباس اسلامی

باید بگویم که من از آغاز فعالیتم در حوزه شعر علاقه‌ای به شرکت در جشنواره‌های و جوایز ادبی نداشتم. چون در این جشنواره شرکت نمی‌کنم حرف، پیشنهاد یا نظری هم در این زمینه‌ها ندارم.[۴۳]

چيستا يثربی

جشنواره شعر فجر، هيچ‌گاه در جريان شعری كشور تاثيرگذار نبوده است. با وجود احترامی كه برای شاعران شهرستانی قائل هستم در جشنواره شعر فجر امتياز خاصی برای شاعران شهرستانی قائلند و جايزه جشنواره شعر فجر حتما بايد به شاعران شهرستانی تعلق بگيرد و اين هدفی است كه نه تنها در جشنواره شعر فجر بلكه در ساير جشنواره‌های فجر مانند موسيقی و تئاتر نيز ديده می‌شود. رقابتی نابرابر در تئاتر و موسيقی است اما در شعر با يک قلم و كاغذ سروكار داريم و شعر هنری ذاتی است و اعطا جوايز شعر فجر به شاعران شهرستانی نادرست است. اگر جشنواره شعر فجر سفارشی و با توجه به موضوعات خاص نباشد و نگاهی به برخی اقشار وجود نداشته باشد می‌تواند بر جريان شعری كشور تاثير بگذارد. وقتی جشنواره شعر فجر در تمام طول سال بسته است و كارهای جشنواره خيلی بی ‌سروصدا انجام می‌شود اين جشنواره قادر به تاثيرگذاری بر جريان شعری كشور نيست. جشنواره شعر فجر همواره متعلق به قشر خاصی در بين شاعران از جمله شاعران دهه سوم انقلاب است و شاعران پيشكسوت و سال‌های قبل از آن، به‌عنوان داور جشنواره حضور دارند. شاعری پروسه‌ای سخت است دعوت‌كردن شاعران به جشنواره شعر فجر بی‌‌احترامی به شاعرانی است كه در سال‌های قبل زحمت كشيدند و فراموش شدند. ما نسل فراموش‌شده‌ايم جشنواره شعر فجر نسل جوان ما را مغرور نكند و دبيرخانه‌ای دائمی برای جشنواره شعر فجر وجود داشته باشد تا شاعران جوان نه در رقابت‌های كهن، بلكه در رقابت‌هايی نو شعر بسرايند. بايد كتاب برندگان جوايز شعر فجر در سطح عموم چاپ شود آن كسی‌كه در جشنواره شعر فجر به‌عنوان نفر اول برگزيده می‌شود حتما دليلی برای برگزيده‌شدن وی وجود دارد و ما بايد اين دليل را بفهميم. جشنواره شعر فجر در سال‌های گذشته نظام يافته برگزار نشده است و برگزاری آن اشراقی و دلی بود.[۴۴]

علی داوودی

با توجه به این‌که زندگی ما زیر لوای انقلاب اسلامی ایران است، بردن نام شاعرانی چون یدالله رویایی تحت عنوان افراد دعوت شده به جشنواره شعر فجر قابل پذیرش از سوی شاعران این مرز وبوم نیست. مشکل باید از جای دیگری درست شود و گویا کار جشنواره شعر فجر از جای دیگری خراب شده است. با توجه به آن‌که بعد از گذشت سی و چند سال با وجود خلأهای موجود در مورد تعریف خط قرمزهای فرهنگی کار جشنواره شعر فجر به جایی کشیده که از شاعران مبتذل‌سرا برای حضور در این جشنواره دعوت می‌کنند، این‌ها علی‌رغم دانستن خط‌مشی‌ فکری و اندیشه‌ای شاعرانی چون یدالله رویایی او را به جشنواره دعوت می‌کنند و این کار از خطاهای جشنواره شعر فجر به حساب می‌آید.[۴۵]

جواد محقق

چه کسی به نظر ما گوش می‌دهد که بگوییم نحوه عملکرد جشنواره شعر فجر درست یا نادرست است. البته درمورد کار آقایان در زمینه شکل‌گیری جشنواره شعر فجر امسال باید ببینیم که مبنای عملکردشان چیست. چرا در داوری‌ها این سلایق را رعایت نمی‌کنند. در این میان باید دید که آیا دیگران هم از سلایق همه شاعران استفاده کرده‌اند یا فقط برگزار‌کنندگان جشنواره شعر فجر قصد استفاده از سلیقه‌های افرادی چون یدالله رویایی را دارند.[۴۶]

تقی محمدی فکورزاده

شعر مقوله‌ای سیاسی نیست بلکه آزاد بوده و بستگی به شعور شاعر دارد. طرح ادعای توجه به شعر از سوی مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و صرف بودجه‌ای جهت بهره‌مندی برخی از شاعران از دلایل برگزاری جشنواره‌هایی چون جشنواره‌ی شعر فجر به حساب می‌آید. جشنواره‌ٔ شعر فجر از لحاظ ادبی با توجه به جای خالی ارائه نظرات کارشناسانه در خصوص اشعار ارسالی به دبیر‌خانه‌ٔ جشنواره، کار خاصی انجام نداده است.[۴۷]

اسماعیل آذر

سال‌هاست که جشنواره شعر فجر شکل گرفته و مفید هم بوده اما چگونه مفید بودن آن و نقشی که به جای مانده باید مورد تحلیل قرار بگیرد. ما با جشنواره‌ها می‌خواهیم چه کنیم و چه هدفی را دنبال می‌کنیم، آیا هدف از جشنواره شعر فجر جمع کردن اشعار، ارزیابی آن‌ها و اهدای جوایز به برخی از شاعران بوده است، قطعا چنین نیست. هر جشنواره‌ای می‌کوشد تا در طی سالیان برگزاری خود را به وجود بیاورد البته این سخن من نافی زحمات دست‌اندکاران جشنواره‌های پیشین و این جشنواره نبود اما می‌خواهم بدانم که کدام جشنواره تا به امروز موفق به شکل‌گیری جریان ملموس شده است. جمع‌کردن، ارزیابی و اهدای جایزه خوب است اما آیا کار یک جشنواره فقط منحصر به این‌ می‌شود. هرکاری که نقد شود رشد نمی‌کند و زمانی به صلاح می‌رسد که نقد شود. تا به امروز سعی در انتصاب دبیرانی از جشنواره‌ها بوده اما ما باید از مدیران کارآزموده و شناخته‌شده در جشنواره‌ها استفاده کنیم و مشاوران موضوع خاص جشنواره را در مسیر آن دبیر مدیر و مدبر قرار دهیم. در مورد جشنواره شعر فجر نیز همه دبیران که تا به امروز منصوب شده‌اند خوب بوده‌اند اما حداقل این است که مدیران لایق اجرایی در کنار آن‌ها به کار گرفته شوند. ما تا به حال هیاتی را برای روزهای پس ار برگزاری جشنواره‌ها منصوب نکردیم و یا نتیجه‌ای از کار آن به دست نرسیده است. اصولا ما با حاشیه‌سازی می‌خواهیم زحمات افراد را زیر سوال ببریم پس نقدکردن با حاشیه‌سازی متفاوت بوده و حاشیه به معنای پیدا‌کردن نقاط ضعف، درشت‌نمایی آن‌‌ها و ایجاد فضای نامناسب در مورد آن‌ها است.[۴۸]

سودابه امینی

می‌توان برگزاری هر جشنواره‌ای را با هر محتوا و محوری (از یک دیدگاه کلی) ویترینی برای معرفی، مرور و به نمایش گذاشتن تلاش‌ها و داشته‌های گروهی از افراد در یک مقطع زمانی در نظر گرفت و از آنجایی که هر جامعه‌ای نیازمند مرور داشته‌های بالفعل و بالقوه خود است، جامعه شاعران نیز نیازمند این مهم هستند. علاوه بر این مخاطبان و علاقه‌مندان به شعر باید بتوانند از این حق برخوردار شوند. من با برگزاری جشنواره شعر کاملا موافقم. مشروط بر این‌که دست از شلختگی‌های مدیریتی، آن‌گونه که در مدیریت فرهنگی کشور ما رایج است، برداریم و بسیاری از مرزهای خودساخته را که میان شاعران فاصله ایجاد کند را از بین ببریم. همه در هر جایگاهی که هستیم، خود را خدمتگزار شعر فارسی بدانیم و صمیمانه و صادقانه «تو کجایی تا شوم من چاکرت» را برایش بخوانیم.[۴۹]

آرش افشاری

شیوه بررسی مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر امسال را نسبت به تک اثر مناسب‌تر می‎‌دانم. به دلیل آن‌که شناخت بهتری نسبت به شاعر ایجاد خواهد شد. در صورتی که بحث نقد و داوری شعر در جشنواره شعر فجر مطرح شود، مشاهده کارنامه شعری یک فرد می‌تواند انتخاب منطقی‌تر و درست‌تری را به همراه داشته باشد. به جای آن‌که یک تک شعر را بررسی کنند در این هنگام نگاه کامل‌تری نسبت به شاعر وجود دارد. درباره بررسی اثر موسیقی در جشنواره‌ها شاید بتوان تک اثر را بررسی کرد اما این مسئله برای شعر معنا ندارد و درست به نظر نمی‌رسد.[۵۰]

حسین اسرافیلی

هر جشنواره‌ای که در آن مقام شعر و شاعری گرامی داشته می‌شود، ارزشمند است. جشنواره شعر فجر را از این منظر ارزشمند می‌دانم. در گذشته ۱۰ تا ۵۰ اثر یک شاعر برای حضور در جشنواره شعر فجر فرستاده می‌شد ولی این تعداد اثر نمی‌توانست ملاک قضاوت آثار باشد. مجموعه‌های چاپ شده یک شاعر باید ملاک داوری درباره اثر وی قرار بگیرد و این مسئله در جشنواره شعر فجر امسال به کار می‌رود. این روش را درست می‌دانم، البته در کنار آثار مکتوب باید نظر کارشناسی هر فردی در هیئت داوران جشنواره شعر فجر، ملاک داوری اثر قرار بگیرد. نحوه رفتار، برخورد و نوع منش شاعر در جامعه باید ملاک داوری اثر شرکت‌کنندگان در جشنواره شعر فجر امسال قرار بگیرد. در کنار آن، آموزش و تاثیرگذاری شاعر بر جامعه نیز از دید هیئت داوران دور نماند. [۵۱]

عباس سجادی

در صورتی که شعرهای جشنواره شعر فجر تنها از نظر محتوایی گزینش شوند، بحث دیگری مطرح خواهد شد برای شعر فرم و محتوا در نظر می‌گیریم در هر دو حوزه، داوری‌ها تخصصی‌تر شود، برای این جشنواره بهتر خواهد بود. کسانی می‌توانند داوری جشنواره شعر فجر را برعهده بگیرند که با احوال شعر روزگار خود آشنایی داشته باشند داوری درست نیز باید بر زمان مبتنی شود و این قید را در این حوزه بسیار در نظر بگیریم.[۵۲]

صابر قدیمی

افزوده‌شدن بخش ویژه به جشنواره شعر فجر و داوری آثار شاعران زیر ۲۵ سال به این جشنواره اتفاق خوبی است. کاملا موافق هستم که بخش ارسال آثار به جشنواره دوباره به جشنواره بین المللی شعر فجر برگردد و جایزه‌دادن صرف به کتاب در این جشنواره تغییر کند. جشنواره شعر فجر به حالت قبلی که در آن شاعران آثارشان را برای جشنواره می‌فرستادند و شور و هیجانی در زمان برگزاری آن وجود داشت، بازگردد. این کار اتفاق مبارکی است که روی داده و در چند سال اخیر شاهد بودیم کتاب‌های شعر در جشنواره شعر فجر بررسی می‌شد و دیگر آن شور و هیجانی که در دوره‌های قبلی جشنواره وجود داشت در این چند دوره دیده نمی‌شود. اگر محدودیت سنی برای شرکت در بخش ویژه جشنواره شعر فجر نمی‌گذاشتند و شاعران می‌توانستند بدون محدودیت سنی در این جشنواره شرکت کنند، بهتر بود. با افزوده‌شدن این بخش به جشنواره این اتفاق روی می‌دهد که شاعران جوان ما هم به جامعه ادبی معرفی شوند و شرایط را بهتر می‌کنند. شاعرانی که به مرحله نوشتن کتاب رسیده‌اند جوایز مختلفی برای کتاب برگزار و کتاب‌ها در این جوایز داوری می‌شود. این دسته از شاعران نیاز ندارند به جامعه ادبی معرفی شوند. یکی از راه‌های معرفی این شاعران، معرفی آن‌ها از طریق جشنواره است.[۵۳]

علیرضا پنجه‌ای

جشنواره یک آغاز است و هر آغازی کاستی‌هایی دارد. جشنواره‌ها نباید به صورت دولتی باشد. تا‌کنون وزارت ارشاد نقش ممیزی داشته در کارهای ما، نه در جهت گسترش شعر. با بخشنامه‌ای عمل‌کردن شعر نمی‌تواند رشد کند جهان شاعر حریت طلب است. بیان شعر با بسیاری از چارچوب‌ها حتی بیان‌های آیینی ما ممکن است جور در نیاید. کار شعر خلاف واقع است. دنیای رویا است هرچه دروغ بزرگ تر باشد به شعر نزدیک تر است. ما نمی‌توانیم درچارچوب بخشنامه‌های اداری شاعر صادر کنیم. حتی در بخش اجرایی باید از دوستان شاعر استفاده کرد. می‌توان استقلال جشنواره را حفظ کرد و بر اعتبار آن افزود، این استقلال به معنی علیه دولت بودن نیست. دولت عموما فکر می‌کند استقلال یعنی مخاصمت در‌حالی‌که شاعر می‌خواهد هویت خودش را داشته باشد الان وقتی دبیر اجرایی یا دبیر علمی خودش شاعر باشد می‌فهمد این شاعر در این شعر چه می‌خواهد بگوید. وقتی که ما با فیلم فجر مواجه می‌شویم می‌بینیم بخش فیلم خارجی دارد. در عرصه شعر لازم است یک شاعر نماینده شعر عرب باشد یا ترکیه همسایه ما که راهی دوری هم نیست باشند. نمایندگان شعر اروپا غایب هستند. من فقط آرزویی این را دارم که این کار ادامه داشته باشد. افراط و تفریط همیشه بوده. هم جناح تندرویی در دولت افراط کرده‌اند هم برخی از دوستان ما. این فاصله‌ها باید کم شود. شعر هنر اول ما ایرانی‌هاست و خوشبختانه شعرهایی که من در بخش اول دیدم باعث بسیار امید پیدا کنم به آینده شعر ایران، هرچند طیف‌های کمی از شاعران شرکت کرده‌اند. مسئله این است که اگر ظرفیت شعر ایران را در حال حاضر ۱۰۰ در نظر بگیریم من فکر می‌کنم در این جشنواره ۷۵ درصد یا حتی خیلی خوشبینانه ۶۰ درصد از ظرفیت شعری ما در این جشنواره دیده نشده. نهان مانده، نیامده‌اند. باید سعه صدر مدیران حفظ شود حتما اگر این روند ادامه پیدا کند طیف‌های دیگر شرکت می‌کنند. کارگاه‌های شعر باید ادامه پیدا کند ارتباط بین دبیرخانه و شعرا باید حفظ شود و معاونت‌های هنری وزارت‌خانه‌ها، در جذب شعرا توجیه شوند. این که فلان شاعر بیاد در هفته دفاع مقدس شعر بگوید تا ما فلان راندمان اداری حفظ کنیم. این نگاه باید از بین برود. هرچه‌قدر توجه جوانان ما به شعر افزوده شود در زمانی که ما این همه امکانات داریم ما سعدی و حافظ و مولوی را داریم ما نیما داریم ما احمد شاملو و فروغ فرخزاد داریم این همه شاعر بزرگ داریم مطمئن باشید جوانان ما نمی‌روند تا در قلیان‌سراها خودشان را به صدها مریضی آغشته کنند. با توجه به این که شعر هنر کم هزینه‌ای است دولت می‌توانند به این وسیله اقشار مختلف جوانان را سامان دهد.[۵۴]

پانویس

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «معرفی جشنواره – جشنواره شعر فجر». 
  2. «برگزیدگان شعر فجر معرفی شدند / دبیرخانه جشنواره دائمی شد». 
  3. «حاشیه‌هایی از اختتامیه دومین جشنواره شعر فجر - خبرگزاری مهر». 
  4. «سومین جشنواره شعر فجر فردا در تالار وحدت به پایان می‌رسد». 
  5. «مهمان خوانده‌ای که برای مردم ایران ناخوانده است». 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ «"دوباره می‌سازمت وطن" پهلونشین شعر ملی شد/ تاخیر صالحی در صحبت به دلیل جبهه‌گیری‌های احتمالی». 
  7. «انصراف لیلا کردبچه از بخش کتاب». 
  8. «صالح دروند: هشتمین جشنواره شعر توانست آشتی میان شاعران را به وجود آورد». 
  9. «تحریف سخنان یکی از معترضان به نتایج جشنواره توسط خبرگزاری فارس!». 
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ ۱۰٫۳ ۱۰٫۴ ۱۰٫۵ «جشنواره در نهمین دوره خود شعار ندارد/ شاعران ایرانی مقیم خارج را برای حضور در این دوره دعوت نکردیم». 
  11. «اطلاع رسانی نهمین جشنواره شعر فجر کمی ضعیف بود». 
  12. «سیگار از کتاب در دسترس‌تر است/ برگزاری بی‌حاشیه جشنواره شعر فجر یک امتیاز است». 
  13. «ادبیات توجه و اهتمام بیشتری می‌طلبد». 
  14. «ارزیابی جشنواره شعر فجر بر چه اساسی است؟». 
  15. «اعتماد شاعران به جشنواره شعر فجر؛ رمز کیفی‌تر شدن جشنواره». 
  16. «شاعر افغانستانی به بخش نهایی جشنواره شعر فجر راه یافت». 
  17. «تخصیص میلیاردی کتاب برای سیستان و بلوچستان». 
  18. «برگزاری اختتامیه شعر فجر در زاهدان قشنگ‌ترین اتفاق این استان است - ایرنا». 
  19. «کنار گذاشته شدن یکی از نامزدها از لیست برگزیدگان». 
  20. ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ ۲۰٫۲ ۲۰٫۳ ۲۰٫۴ «واکاوی رویداد ادبی ۱۵ ساله؛ جشنواره شعر فجر در انتظار ثبات». 
  21. «جایزه شعر فجر، باید سخت‌گیرانه باشد». 
  22. «از صداهای متفاوت نهراسیم». 
  23. «باید یک دبیرخانه برای شعر تعریف شود». 
  24. «محمد حسین جعفریان: جشنواره هشتم شعر بچه‌ها را دور هم جمع کرد». 
  25. «کامران شرفشاهی: جشنواره شعر فجر ویترینی برای عده‌ای خاص بوده است». 
  26. ««کامران شرفشاهی»: بود و نبود جشنواره شعر فجر تفاوتی ندارد». 
  27. «جشنواره شعر فجر نیازمند فراخوان خاص است». 
  28. «تغییرات در جشنواره شعر فجر موجب استقبال بزرگان ادبی می‌شود». 
  29. «جشنواره شعر فجر برای عده ای خاص برگزار می شود/ جشنواره کارکرد مقطعی و هفته ای دارد». 
  30. «خروجی های جشنواره شعر خوب تغذیه نمی شود». 
  31. «اطلاع‌رسانی جشنواره شعر فجر از کیفیت بالایی برخوردار بوده است». 
  32. «حضور سلایق مختلف در داوری جشنواره شعر فجر نشانه بالندگی آن است». 
  33. «الحق مدیریت سالمی در هفتمین جشنواره شعر فجر حاکم بود». 
  34. «نگاه من به مسائل آرمانی است». 
  35. «انتخاب شاعران مردمی نشانه احترام جشنواره شعر فجر به نظر مردم است». 
  36. «جشنواره شعر فجر راه خود را یافته است». 
  37. «جشنواره شعر فجر امسال اعتمادسازی کند». 
  38. «انتخاب‌های ناحق در جشنواره‌های شعر فجر گذشته صورت گرفت». 
  39. «نهمین جشنواره شعر فجر برای فرار از حاشیه چراغ خاموش حرکت کرد». 
  40. «نگاه مثبت یک کارشناس ادبیات کلاسیک به داوری‌های جشنواره شعر فجر امسال». 
  41. «حضور خبرگزاری‌ها در جشنواره هیچ اهمیتی ندارد». 
  42. «برگزیدگان سال‌های قبل داوران جشنواره شعر فجر شوند». 
  43. «"شرار" نظم به جشنواره شعر نمی‌رود». 
  44. «برگزاري جشنواره شعر فجر نظام يافته نبود». 
  45. «"یدالله رویایی" مبتذل‌سرا را می‌شناسند،‌ اما باز هم او را به جشنواره فجر دعوت می‌کنند». 
  46. «رعایت سلیقه بهانه است». 
  47. ««تقی محمدی فکورزاده»: شعر حاشیه ندارد». 
  48. ««اسماعیل آذر»: مدیران لایق اجرایی به کار گرفته شوند». 
  49. «جشنواره شعر فجر؛ ویترینی برای نمایش آثار خوب». 
  50. «بررسی مجموعه شعر، شاعر را بهتر نمایان می‌کند». 
  51. «نظر کارشناسی داوران در جشنواره شعر فجر فراموش نشود». 
  52. «محتوا و فرم را در جشنواره شعر فجر زمین نگذارید». 
  53. «بخش ارسال آثار به جشنواره شعر فجر بازگردد/ لزوم برداشتن محدودیت سنی». 
  54. «علیرضا پنجه‌ای: شعر حریت طلب است در بخشنامه نمی‌گنجد».