https://wikiadabiat.net/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%81+%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%DB%8Cویکیادبیات - مشارکتهای کاربر [fa]2026-06-08T22:25:42Zمشارکتهای کاربرMediaWiki 1.42.1https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF_%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%E2%80%8C%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C&diff=30484محمود دولتآبادی2019-06-29T15:06:22Z<p>شریف پرندی: /* کارنامه و فهرست آثار */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = محمود دولتآبادی<br />
|تصویر = Mahmoud dolatabadi1.jpg<br />
| توضیح تصویر = من هنر را از کار کردن یاد گرفتم نه از تئوریهای ادبی.<ref name=''خود محمود''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.isna.ir/news/96050905903/%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DB%B7%DB%B7%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85|عنوان =با محمود دولتآبادی در ۷۷ سالگی|ناشر = ایسنا |تاریخ بازدید = ۱۸ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ = ۱۰ مرداد ۱۳۹۶}}</ref><br />
|عرض_تصویر =<br />
|نام اصلی = <br />
|زمینه فعالیت = رمان و داستان کوتاه<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱۵مرداد۱۳۱۹ <ref name=''زندگی محمود''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.youtube.com/watch?v=0Ci70Zo4iV4|عنوان =سلوک یک نویسنده |ناشر = بیبیسی فارسی |تاریخ بازدید = ۲۰ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ = ۱۷ فروردین ۱۳۹۰}}</ref> <br />
|محل تولد = دولتآباد (سبزوار)<br />
|والدین = عبدالرسول و فاطمه <ref name=''خود محمود''/><br />
|تاریخ مرگ =<br />
|محل مرگ = <br />
|علت مرگ = <br />
|محل زندگی = تهران<br />
|مختصات محل زندگی = <br />
|مدفن =<br />
|در زمان حکومت =<br />
|اتفاقات مهم =<br />
|نام دیگر =<br />
|لقب =<br />
|بنیانگذار =<br />
|پیشه = نویسنده و نمایشنامه و فیلمنامهنویس<br />
|سالهای نویسندگی = ۱۳۳۹ تاکنون<br />
|سبک نوشتاری = واقعنگاری<br />
|کتابها = ''[[کلیدر]]''، ''[[جای خالی سلوچ]]''، ''[[روزگار سپری شده مردم سالخورده]]''، ''[[زوال کلنل]]'' و...<ref name=''سالشمار محمود''/><br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها = [[تنگنا]]، [[ققنوس]] و...<ref name=''سالشمار محمود''/><br />
|فیلمنامهها = [[سربداران]] و [[هیولا]] و [[اتوبوس]]<ref name=''سالشمار محمود''/> <br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها)= ''خاک''و ''گوزنها'' و ''مادیان'' <ref name=''فیلم اثر''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۲۰۷و۲۰۹}}</ref> <br />
|همسر = مهرآذر ماهر (۱۳۴۹)<ref name=''سالشمار محمود''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/601883/%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C|عنوان =سالشمار محمود دولتآبادی|ناشر = وبگاه مجلات تخصصی نور |تاریخ بازدید = ۱۹ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ = مرداد ۱۳۸۹}}</ref><br />
|شریک زندگی =<br />
|فرزندان = سیاوش و فرهاد و سارا <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۷۴}}</ref><br />
|تحصیلات = پایان ابتدایی<ref name=''محمود معاصر''>{{پک|شریفی|۱۳۹۵|ک=فرهنگ ادبیات فارسی معاصر|ص=۴۰۲}}</ref><br />
|دانشگاه =<br />
|حوزه = <br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت =<br />
|تأثیرگذاشته بر =<br />
|تأثیرپذیرفته از =<br />
|وبگاه = <br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد =<br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
[[پرونده:Pedar va madar dolat abadi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''عبدالرسول و فاطمه، پدر و مادر محمود دولتآبادی<ref name=''جشننامه محمود''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =دهباشی | نام =علی | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =جشننامهٔ محمود دولتآبادی | ژورنال = مجلهٔ فرهنگی و هنری بخارا| مکان = | دوره = | شماره =۷۶ | سال =۱۳۸۹ | تاریخ بازبینی = ۲۶ بهمن ۱۳۹۷}}<br />
</ref>'''</center>]] <br />
[[پرونده:Javani dolat abadi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''محمود دولتآبادی در سالهای تجربه تئاتر و بازیگری<ref name=''جشننامه محمود''/> '''</center>]]<br />
[[پرونده:Dolat abadi dar otagh.png|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''محمود دولتآبادی در اتاق کارِ خود(۱۳۶۱) <ref name=''جشننامه محمود''/>'''</center>]]<br />
[[پرونده:Sardis dolat abadi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سردیس رومیزی محمود دولتآبادی]]<br />
[[پرونده:Ahmad-Masjed-Jamei-Mahmoud.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''اناری که محمود از احمد گرفت'''</center>]]<br />
<br />
'''محمود دولتآبادی''' نویسنده، نمایشنامهنویس و فیلمنامهنویس، خالق رمان بلند دهجلدی [[کلیدر]] و برندهٔ جوایز ادبی ایران و جهان است.<br />
<center>* * * * *</center><br />
«[[کلیدر]] قلهای است که از مه بیرون است.»<ref name=''زندگی محمود''/> این جملهٔ [[احمد شاملو]] نخستین اظهار نظری است که پس از چاپ کتاب کلیدر در مورد این کتاب بیان میشود. همچنین [[بزرگ علوی]] دربارهٔ رمان کلیدر گفته است: «این کتاب تاریخ سههزارسالهٔ ایران را در خودش دارد.»<ref name=''زندگی محمود''/> خانم [[سیمین دانشور]] در مورد دولتآبادی گفته است: «دولتآبادی مثل هیچکس نیست.»<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۷۵}}</ref><br />
<br />
دولتآبادی در خانوادهای پرجمعیت متولد شد. ثمرهٔ ازدواج دوم و سوم پدر وی شش فرزند پسر و یک فرزند دختر بود.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۹۴}}</ref> او دورهٔ ابتدایی را در روستای خود در دبستان مسعود سعد سلمان گذراند.<ref name=''زندگی محمود''/> در نوجوانی در مشهد، یک بار صحنهٔ تئاتر در تئاتر اصغر قفقازی را میبیند و شیفتهٔ صحنهٔ نمایش میشود و این شیفتگی او را به تهران میکشاند تا در هنرکدهٔ آناهیتا تحصیل کند.<ref name=''زندگی محمود''/> در کنار تحصیل در هنرکده و کار کردن، نویسندگی را نیز آغاز میکند و داستان "ته شب" مینویسد.<ref name=''زندگی محمود''/> در پایان تحصیلات در هنرکدهٔ آناهیتا در دو رشته شاگرد اول شد: نویسندگی و بازیگری.<ref name=''خود محمود''/> دولتآبادی در سال ۴۷ در اولین جلسهٔ [[کانون نویسندگان]] شرکت میکند و اساسنامهٔ کانون را امضا میکند.<ref name=''امضا''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۱۵۴و۱۵۵}}</ref>از دورهٔ ورود به هنرکدهٔ آناهیتا تا سال ۵۳ در چندین نمایش ایفای نقش میکند و چندین اثر را هم مینویسد. تا آن زمان یک جلد از کتاب کلیدر را هم مینویسد. دولتآبادی در این دوره بازی در سینما را نیز تجربه کرد و در فیلم «گاو» ساختهٔ [[داریوش مهرجویی]] بازی کرد.<ref name=''فیلم گاو''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۲۰۰}}</ref> در سال ۵۳ وقتی تصمیم گرفت برای آخرین بار بر روی صحنهٔ نمایش حاضر شود، درست یک شب قبل از اجرا، توسط نیروهای ساواک دستگیر شد و دو سال حبس کشید و هیچگاه تفهیم اتهام نشد که علت بازداشت او چه بودهاست.<ref name=''زندگی محمود''/> دولتآبادی در سال ۱۳۴۹ با مهرآذر ماهر ازدواج کرد<ref name=''سالشمار محمود''/> که حاصل این ازدواج سه فرزند به نامهای سیاوش و فرهاد و سارا بود. بعد از انقلاب، دولتآبادی مدتی دبیر سندیکای تئاتر بود. وی چندین اثر نوشت که بعضی از آثار او مثل [[زوال کلنل]] تاکنون مجوز انتشار نگرفتهاست.<ref name=''زندگی محمود''/> <br />
<br />
دولتآبادی آثار متعددی دارد. برای تعیین دورههای آثار او میتوان گفت تا قبل از کتاب [[جای خالی سلوچ]] یک دوره است. در دورهٔ دوم آثار، رمان [[کلیدر]] قرار میگیرد دورهٔ سوم آثار او از [[زوال کلنل]] آغاز میشود و تا [[آن مادیان سرخ یال]] و [[سلوک]] ادامه مییابد.<ref name=''زندگی محمود''/> تاکنون آثار او به زبانهای انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، ایتالیایی، سوئدی، چینی و عربی ترجمه شده است.<ref name=''سالشمار محمود''/> <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۶۵}}</ref><br />
<br />
رمان کلیدر در یک دوره، نامزد جایزهٔ نوبل ادبیات شد. در آن زمان دولتآبادی به دعوت دانشگاه میشیگان در آمریکا بهسر میبرد. آنها به دولتآبادی پیشنهاد یک بورس ۹ ماهه را دادند و گفتند در صورتی که بماند و کلیدر به انگلیسی ترجمه شود، قطعا این رمان نوبل ادبیات را دریافت خواهد کرد ولی دولتآبادی این پیشنهاد را نپذیرفت.<ref name=''نوبل''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۲۰۳}}</ref> رمان زوال کلنل در سال ۱۳۹۰ نامزد دریافت جایزهٔ بوکر شد.<ref name=''بوکر''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۲۶۱-۲۶۴}}</ref>. همچنین این کتاب در سال ۲۰۱۳ برندهٔ جایزهٔ '''«یان میخالسکی»''' در سوییس شده است. همچنین در سال ۲۰۱۴ جایزهٔ ادب و شوالیهٔ فرانسه توسط سفیر دولت فرانسه در تهران به دولتآبادی اهدا شد. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۵۰}}</ref><ref name=''محمود معاصر''/><br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===[[کلیدر]] و ماجراهایش===<br />
====ماجرای ساخت سوییت کلیدر====<br />
داود موسایی، بنیانگذار فرهنگ معاصر، تصمیم گرفت که چاپ بیستم کلیدر را با ویژگیِ خاصی منتشر کند. میخواست از کتاب و نویسنده، همزمان قدرشناسی کند. ضمناینکه روی اثر، موسیقی هم بگذارد تا وقتی کتاب چاپ شد، همراه آن یک یا دو سیدی با صدای نویسنده و موسیقیِ زیر متن عرضه شود. [[محمدرضا درویشی]] را صدا زد که موسیقی این داستان را بنویسد. ضبط این کار در کشور اوکراین بود و حاصل کار زیاد به مذاق دولتآبادی خوش نیامد. میگفت این موسیقی ایرادهایی اساسی دارد مثل نداستن ساز ایرانی. بعد از مدتی، بااینکه هنوز تکلیف این اثر مشخص نشده بود درویشی کارش را در کنسرت اجرا کرد. دولتآبادی و موسایی کار درویشی را دور از اخلاق حرفهای میدانستند؛ ولی چون اعتقاد داشتند نباید جلوی اجرای اثر هنری را گرفت، مخالفتی با درویشی نکردند. بلیت کنسرت برای دولتآبادی و موسایی فرستاده شد؛ اما هر دو تصمیم گرفتند، شرکت نکنند تا بهنوعی اعتراض خاموش خود را به کار درویشی اعلام کنند و این حرکت، اثر خود را گذاشت: غیبت نویسنده و ناشرِ کتاب، سؤالی شد که ذهن همگان را درگیر کرد.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۹۸-۱۱۱}}</ref><br />
<br />
====کلیدر، نامزد جایزهٔ نوبل ادبیات====<br />
در آن موقع دولتآبادی به دعوت دانشگاه میشیگان به آمریکا رفته بود. در آنجا پیشنهاد یک بورس ۹ماهه با حقوق و مزایای بسیار بالا به او شد و گفته شد که اگر بپذیرد و بماند، کلیدر به انگلیسی ترجمه خواهد شد و چون نسخهٔ فارسی آن نامزد دریافت جایزه شده، ترجمهٔ انگلیسی بخت دریافت جایزهٔ نوبل ادبیات را افزایش خواهد داد؛ اما او نمیتوانست اقامت در آمریکا را بپذیرد. باید بازمیگشت به زندگیاش. به نوشتن ادامهٔ [[روزگار سپری شدهٔ مردم سالخورده]]. آن کتاب فقط در ایران میشد نوشته شود. پس نمیتوانست خودش را برای اقامت قانع کند. <ref name=''نوبل''/><br />
<br />
====ماجرای دریافت مجوز رمان کلیدر====<br />
سال ۶۲ که رمان تمام شد، دولتآبادی آن را تحویل وزارت ارشاد داد. مدتی گذشت برای دریافت مجوز. دولتآبادی زنگ زد به آقای فریدزاده، مشاور فرهنگی دکتر خاتمی، وزیر ارشاد. دولتآبادی گفت: «مجوز این کتاب را بدهید، ما را اذیت نکنید.» فریدزاده گفت بیا اینجا حرف بزنیم و او رفت. فریدزاده گفت: «من دلم نمیآید جلد دهم تمام شود و ماجرا پایان پیدا کند. این جلد پایانی مانند دُرد شراب است، من هر شب یک قسمتی از آن را میخوانم.» دولتآبادی گفت: «تو را خدا اجازهٔ کتاب را را بدهید. بعداً شما هم مانند دیگران این کتاب را بخوانید و اینجا معطلش نکنید.» گویا از بالادستها هم نظر داده بودند این کتاب باید منتشر شود. ظاهراً خود شخص دکتر محمد خاتمی که خود شخصیت باسواد و فرهیختهای است در انتشار کتاب موثر بود و همچنین [[بهاالدین خرمشاهی]]، [[کامران فانی]] و احمد مسجدجامعی کمک کردند تا کتاب مجوز بگیرد. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۸۲و۲۸۳}}</ref><br />
<br />
<br />
====سیلی معلم====<br />
در دوران ابتدایی مدیر و معلم مدرسهٔ روستای دولتآباد، ابوالقاسم زمانی بود که دولتآبادی بهشدت به او علاقه داشت و زمانی هم دولتآبادی را بهعنوان یک شاگرد کنجکاو دوست داشت. یک بار تمام بچهها را تنبیه میکند حتی دولتآبادی. او از این کار ناراحت شده و نزد پدرش رفته و از این موضوع گلایه میکند. پدر دولتآبادی در جواب میگوید:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">سیلی معلم به کسی ننگ ندارد{{سخ}}<br />
سیبی که سهلیش نزنند رنگ ندارد. <ref name=''زندگی محمود''/></span><noinclude><br />
<br />
====صدای پرندهها====<br />
عید سال ۵۴ در زندان کمیته مشترک، ناهار که آوردند، بچهها نتوانستند بخورند. همه تعجب میکردند که چرا اشتها ندارند؟ دولتآبادی گفت: «برای اینکه ما به صدای پرندهها شرطی شدهایم و حالا که عید است و بازجوها رفتهاند مرخصی و سروصدایی نیست و سکوت مرگ برقرار شده، نمیتوانیم غذا بخوریم!» دولتآبادی اسم نعرههای زیر بازجویی را گذاشته بود ''صدای پرندهها''.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۶}}</ref><br />
<br />
<br />
====کمک به مردم زلزلهزده روبار====<br />
سال ۶۹ که زلزلهٔ رودبار رخ داد، محمود دولتآبادی همه را به خانهٔ [[منصور کوشان]] دعوت کرد و گفت که بیایید کمکی بکنیم. بحث شد که چگونه؟ [[محمدعلی سپانلو]] گفت: «ما میتوانیم هرکدام جداگانه پول بدهیم؛ ولی اگر به نام نویسندگان باشد، باید به سنتهای [[کانون نویسندگان]] برگردیم. ما سابقهای داریم که میتوانیم روی آن بایستیم.» همان شب شروع کردند به پول جمع کردن. مثلاً آقای [[علیمحمد افغانی]] پولدار است و مبلغ خوبی داد. دولتآبادی بابت ترجمه کتابش ارز داد. [[هوشنگ گلشیری]] هم همینطور. به خارج هم اعلام شد و از آنجا هم پولها به حساب اعضای کانون ریخته شد. در نهایت پولها جمع شد و طی چکی به وزارت آموزشوپرورش داده شد. نویسندگان گفتند که ما میخواهیم با این پول یک مدرسه ساخته شود. آن مدرسه هم زیر نظر دولتآبادی ساخته شد که روز اول پیشنهاد این کار را داده بود.<ref>{{پک|فرجی،امیرینژاد|۱۳۹۶|ک= محمدعلی سپانلو|ص=۳۳۳-۳۳۵}}</ref><br />
<br />
====دولتآبادی جعلی====<br />
سال ۵۵-۵۶ که دولتآبادی تازه از زندان آزاد شده بود، به داروخانهای در شرق تهران رفت تا برای برادر زادههایش که یتیم بودند و پدرشان قبلا فوت کرده بود دارو بگیرد. وقتی نسخه رفت پیش مسئول داروخانه، دولتآبادی را صدا زد و گفت: «شما از خانوادهٔ دولتآبادی هستید؟» دولتآبادی گفت: «بله» گفت: «محمود دولتآبادی را میشناسی؟» پاسخ داد: «بفهمی نفهمی.» مسئول گفت: «خیلی آقاست.» تا گفت خیلی آقاست دولتآبادی فورا متوجه شد زمانی که زندان بوده آقایی رفته به یک خانواده گفته من دولتآبادی هستم. دولتآبادی به مسئول گفت: «چطور؟» پاسخ داد: «با خانوادهٔ ما رفت و آمد دارد و خواهرهای من عاشقش هستند و ۱۵ روز باهم سفر بودیم و خیلی هم خوش گذشت.» دولتآبادی حیفش آمد این هوشمندی آن جوان را فورا افشا کند و توی ذوقش بخورد. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
===داستانکهای دوستی===<br />
====پینگپنگ با آقای هاشمی رفسنجانی====<br />
دولتآبادی با هاشمی رفسنجانی نسبتاً نزدیکی سنی داشت و همانقدرکه دولتآبادی در محدوده فکری و کاریاش باز بود، هاشمی هم در آن سو باز بود. یکی دیگر از وجوه نزدیکشدنشان بههم، میز پینگپنگی بود که به حیاط بند آورده بودند. در آستانهٔ آمدن نمایندگان حقوق بشر، به زندانها لباس نو دادند و کلاً فضای زندان را بهتر کردند. هاشمی رفسنجانی پینگپنگ را دوست داشت و بلد نبود، دولتآبادی هم بلد نبود؛ اما هر دو دوست داشتند یاد بگیرند درنتیجه هر دو همبازی پینگپنگی مناسبیبودن و از این جهت یک جور مؤانستی باهم داشتند. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۲و۳۳}}</ref><br />
<br />
====فروش کتابهای روانیپور====<br />
در سفر به آلمان همراهبا چند تن از نویسندگان، [[منیرو روانیپور]] ششصد جلد از کتابهایش را آوردهبود برای فروش و چون بچه کوچک هم داشت، دولتآبادی و [[محمدعلی سپانلو]] از سر دلسوزی وسایل روانیپور را برایش جابجا میکردند. کتابهای روانیپور را کسی نمیخرید اما سپانلو و دولتآبادی بیست تا کتاب از هرکدام از کتابهایشان بردهبودند که فروش رفت و کم هم آمد. در آلمان با اینها تماس گرفتند و دعوتشان کردند به شهری که انتشارات دهخدا آنجاست. دولتآبادی به یارو گفت: «به این شرط میآییم که شما همهٔ کتابهای این خانم را بخرید.» آنها هم قبول کردند و به هرحال دولتآبادی و سپانلو از سر کتابها خلاص شدند.<ref>{{پک|فرجی،امیرینژاد|۱۳۹۶|ک= محمدعلی سپانلو|ص=۴۴۰و۴۴۴}}</ref><br />
<br />
====خط رو خط شدن دولتآبادی و ساعدی====<br />
دولتآبادی اواخر سال ۵۶ یا ۵۷ همراه داییاش رفت شهرستان خودشان سبزوار و از آنجا تلفن میزد به منزلش که در خیابان شیخ هادی تهران بود تا با همسرش صحبت کند چون شبهای آشفتگی و انقلاب بود. ناگهان دید [[غلامحسین ساعدی]] روی خط است. دولتآبادی گفت: «اِ... من تهران را گرفتم، من خانهام را گرفتم، تو چرا برداشتی گوشی را؟» ساعدی گفت: «من گوشی را برنداشتم، من هم شماره گرفتم با تهران صحبت کنم.» دولتآبادی گفت: «کجا هستی؟» پاسخ داد: «تبریزم. تو کجایی؟» گفت: «سبزوارم.» ولی تلفن به هر حال یک جوری بههم وصل شده بود و آنها یک دقیقه باهم سلام و علیک و احوالپرسی کردند. بعد دولتآبادی گفت: «خیلی خوب، پس تو میخواهی به پدرت اینها زنگ بزنی و من میخواهم با خانمم و بچهها صحبت کنم.» و خداحافظی کردند. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۹۲}}</ref><br />
<br />
====دوزخی هستم====<br />
در سال ۱۳۷۰ که دولتآبادی از سفر آمریکا برمیگشت، پیش از رجعت به تهران طبق دعوتی که داشت به استکهلم سوئد رفت. دبیر کانون نویسندگان سوئد پیشنهاد اقامت دائم در سوئد کرد که بماند. خانوادهاش هم بیایند و مقیم آنجا شوند. دولتآبادی گفت: «نمیتوانم. باید برگردم.» دبیر کانون گفت: «آنجا جنگ است. جنگ دوزخ است. بهتر است نروید.» دولتآبادی پاسخ داد: «جنگ واقعا دوزخ است.» و به شوخی ادامه داد: «ولی من چه کنم که علیالصول دوزخی هستم!» <ref name=''نوبل''/><br />
<br />
[[پرونده:Tavalod dolat abadi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''جشن تولد ۷۷ سالگی محمود دولتآبادی به میزبانی پسرش فرهاد دولتآبادی<ref name=''تولد محمود''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.ibna.ir/fa/doc/gallery/250701/3/6/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF-%DB%B7%DB%B7-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C|عنوان =جشن تولد ۷۷ سالگی دولتآبادی|ناشر = ایبنا|تاریخ بازدید = ۲۸ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ = ۱۱ مرداد ۱۳۹۶}}</ref> </center>]]<br />
<br />
<br />
====دفتر حزب توده====<br />
دولتآبادی سال ۵۵ بعد از آزاد شدن از زندان به [[کانون نویسندگان]] رفت و چون فضای کانون پرتشنج بود، آمد بیرون. بعد از مدتی شنید گروهی از نویسندگان را کنار گذاشته بودند. [[محمود اعتمادزاده]] معروف به بهآذین، [[سیاوش کسرایی]]، [[احسان طبری]]، [[فریدون تنکابنی]] و چندتن دیگر. همه را به بهانهٔ عضویت در حزب توده. دولتآبادی در دیداری با [[احمد شاملو]] داوطلب میانجیگری شد. شاملو استقبال کرد. گفت: «اگر آنها نگاه حزبی را فاکتور بگیرند و فقط به عنوان نویسنده بیایند استقبال میکنیم.» دولتآبادی برای اولین و آخرین بار به دفتر حزب توده رفت. با احسان طبری دیدار کرد و پیام شاملو را رساند. طبری گفت: «نمیشود، چون دست شستن از گرایش حزب امکان پذیر نیست. پس بهتر است موضوع بازگشت به کانون را منتفی بدانیم.» پیش از خارج شدن از ساختمان حزب توده، نورالدین کیانوری آمد توی راهرو به سلاموعلیک با دولتآبادی. او به چشمهای دولتآبادی نگاه نکرد. فقط به یقهٔ او چشم دوخته بود و با او حرف میزد. همان موقع برای دولتآبادی سؤال ایجاد شد که چرا چشمهایش را از من میدزدد؟ <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۰۱}}</ref><br />
<br />
====کنفرانس برلین====<br />
سال ۸۰ کنفرانس برلین بود و از اهل قلم و روزنامهنویسها دعوت شدهبود برای شرکت در مراسم. روز دوم برنامه ادبیات بود. ظاهراً مخالفان تجهیز بزرگی برای این برنامه کرده بودند و حدود ۲۵۰ نفر از سوئد با هواپیما به برلین آمده بودند. گردانندگان مخالفان هم چیزی به اسم حزب کمونیست کارگران و دهقانان ایران بود. یک ساعت بعد از شروع برنامه، مخالفان بهطور هماهنگ شروع به جنجال و بههم ریختن برنامه کردند. محمود دولتآبادی رفت بالا که مثلاً ریشی گرو بگذارد، رفت آنجا و گفت: «بله شما پدر کشته هستید.» ولی گفتند خجالت بکش دولتآبادی. هوار میکشیدند و نمیگذاشتند او هم حرف بزند. هرچه او صدایش را بلند کرد. نگذاشتند حرف بزند. درنهایت مجلس بههم خورد و دولتآبادی و سپانلو به هتل برگشتند.<ref>{{پک|فرجی،امیرینژاد|۱۳۹۶|ک= محمدعلی سپانلو|ص=۴۳۹-۴۴۲}}</ref><br />
<br />
====انجمن گوته====<br />
بعد از اتمام کنفرانس برلین در سال ۸۰، نویسندگان از بقیه جدا شدند و به انجمن گوته در مونیخ رفتند. در نوبت شعرخوانی [[محمدعلی سپانلو]] یکی از ته سالن فریاد زد که سپانلو درود بر تو ولی تا نگویی مرگ بر رژیم نمیگذاریم شعر بخوانی. سپانلو گفت: «اگر من بگویم حاضری فردا باهم به ایران برویم؟!» بعد اتفاقا دولتآبادی حرف جالبی زد. او از پشت بلندگو گفت: «شما حق ندارید برای ما تصمیم بگیرید. ما هم حق نداریم برای شما تعیین تکلیف کنیم. ما میخواهیم اینجوری زندگی کنیم. زندهباد ملت ایران. من برای شما حرف نمیزنم.» و صحنه را ترک کرد.<ref>{{پک|فرجی،امیرینژاد|۱۳۹۶|ک= محمدعلی سپانلو|ص=۴۴۳و۴۴۴}}</ref><br />
<br />
====خوشحالشدن از اخراج====<br />
دولتآبادی در بخش تجاری روزنامه «کیهان» کار میکرد. از بس خسته شده بود بهجای اینکه بنویسد «تجار» نوشت «تجارین». گفتند شما باید بروید بیرون. چقدر خوشحال بود آن لحظهای که آمد بیرون. احساس کرد از گچ آمده بیرون. بنابراین از آنجایی هم که ناموفق بود هم یاد گرفت. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
====نمایش عباسآقا کارگر ایران ناسیونال====<br />
دولتآبادی میگوید من از خیابانها جمع کردم آن تئاتر را. آن موقع او دبیر سندیکای تئاتر بود، رفت [[سعید سلطانپور]] را پیدا کرد و به او گفت داری همه چیز تئاتر و سندیکا را از هم میپاشی. تو را خدا اجرا نکن. آدم کشته میشود و نکرد دیگر. به عنوان دبیر سندیکای تئاتر و اینکه همکار بودند، دولتآبادی کار خودش را میکرد و سلطانپور هم کار خودش را. به سلطانپور میگفت: «این کارگرهایی که ته شهر زندگی میکنند محترماند، اینها را برای چه به تئاتر میآوری روی صحنه؟ من با اینها روی صحنه نمیروم.» آدمهایی را آورده بود که بیایند روی صحنه به عنوان سیاهیلشکر. دولتآبادی گفت: «آقا من و دیگران هم مثلا آرتیست هستیم! شما چرا ما را در کنار اینها میآوری؟» <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۵۰}}</ref><br />
<br />
<br />
<br />
====فوت سعیدیسیرجانی====<br />
آذر ماه سال ۷۳ که [[علی اکبر سعیدیسیرجانی]] در بازداشت فوت کرد و [[اکبر گنجی]] نوشت او را با شیاف پتاسیم کشتند، همان روز وزارت اطلاعات چهار نفر از [[کانون نویسندگان]] را احضار کردهبود. دولتآبادی، [[هوشنگ گلشیری]]، [[رضا براهنی]] و [[محمد مختاری]]. بعد از احضار، این چهار نفر به جلسه کانون نویسندگان رفتند و گزارش دادند که چه شده. گفتند خیلی با ما مهربانی کردند. قرمهسبزی هم به ما دادند، بعد طرف به ما گفت: «ما به مبارزه شما کاری نداریم، شما کار خودتان را بکنید، ولی راجع به سعیدیسیرجانی بدانید که او به مرگ طبیعی مرده. اگر میخواهید گوشه کنایه بزنید که او کشته شده، پدرتان را در میآوریم.» دولتآبادی گفت: «طرف به ما گفت که شما و ما از یک کشور هستیم، خیلی از دوستان شما با ما همکاری میکنند.» براهنی درآمدهبود که این تولید شبهه میکند. لطفا اسم ببرید. طرف گفته بود یکیاش خود شما. براهنی گفته بود من اگر اینکار را بکنم یک میلیون میگیرم.گفته بود خب ما میدهیم.<ref>{{پک|فرجی،امیرینژاد|۱۳۹۶|ک= محمدعلی سپانلو|ص=۳۵۹}}</ref><br />
<br />
<br />
===داستانکهای زندگی شخصی===<br />
====نابلدی در انشا====<br />
در دورهٔ دبستان دولتآبادی نهتنها شاگرد اول نبود؛ بلکه اصلاً نمیدانست انشا چیست. در دیکته همیشه شانزده یا شانزده و نیم میگرفت، دیکتهٔ آنها را از کلیلهودمنه میگفتند. یک بار هم دولتآبادی تشویق شد، نه بهدلیل نمرههای خوب و درس خوب، علتش این بود که از مدیر دبستان، زندهیاد ابوالقاسم زمانی، سوال کرد که خیلی هم ساده بود.اسم یک دِه را در آنجا "شِشتَمد" تلفظ میکردند که در زنگ تفریح از آقای مدیر پرسید: «آقا معنی این اسم چی میشود؟میشود شش تا نمد یا شش تا مرد؟» هیچکس نمیدانست، مدیر مدرسه هم نمیدانست. او دولتآبادی را سر دست بلند کرد و گفت که مثل این<br />
<br />
====پیبردن به توانایی در نوشتن====<br />
یکی از دوستان دولتآبادی در دِه کسی بود که به او میگفتند «انگلیس» یعنی اهل سیاست! یک بار انگلیس نامهای برای دولتآبادی نوشت و او در پاسخ به دوستش نامهای نوشت که جملهاش این بود، «وقتی که نامهٔ تو را خواندم احساس من چنان بود که انگار قلوهسنگی درون برکهای افکندهشود» اینجا بود که دولتآبادی پی برد که میتواند بنویسد.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۴۴و ۱۴۵}}</ref><br />
<br />
====ترک مدرسه====<br />
دولتآبادی دورهای به سبزوار رفت،برگشت و رفت مشهد، بعد از مشهد هم بالاخره آمد تهران و گفت: «بروم درسی بخوانم.» سال دوم دبیرستان بود که رفت مدرسه امتحانی بدهد. بعد از زلزلهٔ خراسان، دولتآبادی دربارهٔ زلزله چیزی نوشتهبود. از روز سوم که رفت مدرسه، دید معلمها در راهرو ایستادهاند، او را نشان دادند و گفتند اوست. دولتآبادی را دعوت کردند دفتر، او فکر کرد مگر من خلافی کردهام؛ خلاف نکردهبود، گفتند: «شما چرا دانشگاه نرفتید؟» دولتآبادی گفت: «پیش آمد، نرفتم دیگر.» پیشنهادی به او دادند و گفتند: «سالی دوبار بیا اینجا امتحان بده، دوسال دیگر برو دانشگاه. ما تضمین میکنیم که شما قبول میشوی.» دولتآبادی گفت خیلی ممنون. آمد بیرون و دیگر درس نخواند.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۴۰}}</ref><br />
<br />
====علاقه به رنگ====<br />
دولتآبادی رنگ را خیلی دوست دارد. دوتا از رنگهایی که خیلی دوست دارد یکی آبی است و یکی نارنجی متمایل به تیره یا روشن، فرقی نمیکند. در مورد علت این موضوع فکر کرده و به این نتیجه رسید که یکی رنگ زمین است و یکی رنگ آسمان. یعنی اولین رنگهایی که او چشم باز کرد و دید، کویر است و آسمان کویر. به این ترتیب این دوتا رنگ همیشه با او هستند. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
[[پرونده:Dolat abadi.rang.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''محمود دولتآبادی و علاقه به رنگ آبی با تسبیحی که در دست دارد<ref name=''خود محمود''/> '''</center>]]<br />
<br />
====اسب سواری====<br />
بعضیها فکر میکنند باتوجهبه اسبهایی که در [[کلیدر]] وجود دارد، دولتآبادی یک اسب شناس است در حالی که اینطور نیست. او یک بار سوار اسب شد و چون جراحی پهلو کرده بود، دایی اش که جنگلبان بود گفت: «چیه؟» پاسخ داد: «هیچی.» دایی گفت: «بیا پایین، جواب بابای کولی تو را نمیتوانم بدهم.» او را پیاده کرد. اسبسواری دولتآبادی همین بود که آن هم اسب نبود. بیشتر قاطر بود. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
====۵۰ سال سلمانی نرفتن====<br />
وقتی دولتآبادی در آرایشگاه کار میکرد یک لحظه فکر کرد ببیند میتواند سر خود را اصلاح کند. شروع کرد و دید میتواند. در آرایشگاه آینهٔ پشت سر هم وجود دارد ولی در خانه دیگر با دستش این کار را میکند. دستش مثل چشم کار میکند. با دست لمس میکند و قسمتهای زائد را میفهمد. الان دیگر ۵۰ سالی میشود آرایشگاه نرفته است. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
====ماجرای نوشتن کتاب [[کارنامهٔ سپنج]]====<br />
دولتآبادی ده داستان این کتاب را در دههٔ چهل و اوایل دههٔ پنجاه نوشته است، آن هم در شرایطی که جا و مکانی برای نوشتنشان نداشت و تقریباً همهشان را در قهوهخانههای تهران و عمدتاً در قهوهخانهٔ وطن، کنار ورودی سینما سعدی مینوشت، از صبح تا ناهار بازار که قهوهخانه شلوغ میشد. وقتی پول دیزی نداشت پا میشد میرفت بیرون، نصف نان میخرید و با خلوت شدن قهوهخانه برمیگشت آنجا و مینشست پشت همان میز کوچک ته آن باریکه. زمستانها هم پشت به دیوار گرم مطبخ میداد تا بدنش جان بگیرد. داستان [[گاوارهبان]] را هم در قهوهخانهٔ نبش خیابان کوشک به پایان رساند. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= اینگفتوسخنها|ص=۳۶۸}}</ref><br />
<br />
<br />
===داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده===<br />
====شکایت از فیلم '''مادیان'''====<br />
در همان سال که محمدحسین پرتوی برای [[سربداران]] به منزل دولتآبادی میرفت، علی ژکان هم مدام همراه او بود. سالها بعد فیلمی با سرمایهٔ بنیاد سینمایی فارابی ساخته شد به کارگردانی و نویسندگی علی ژکان به نام '''مادیان'''. بیهیچ اشارهای به اقتباس آن. او خودش را شاگرد دولتآبادی میدانست و به این شاگردی میبالید. بیهیچ اجازهای نیمهٔ دوم کتاب [[جای خالی سلوچ]] را به فیلم برگردانده بود. دولتآبادی شکایت کرد به وزارت ارشاد. ژکان معترف شد که این کار را کردهاست و اجازه خواست جبران کند و غرامت بپردازد. از آن تاریخ سالها گذشته و دیگر هیچ خبری نشد. <ref name=''شکایت''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۲۰۸-۲۱۰}}</ref><br />
<br />
====دادگاه پاوِل====<br />
داستان دادگاه دولتآبادی در سال ۵۴ مثل دادگاه پاول در کتاب «مادر» گورکی ترتیب داده شده بود. بعد از دادگاه تجدیدنظر، دولتآبادی فکر کرد باید در دادگاه سخنرانی کند و در آن زمان کتابی از حسین پیرنیا بهدستش رسیده که در مورد ایران باستان بود. در قسمتی از این کتاب به داستانی برمیخوریم که یکی از پادشاهان حکم میکند و میگوید این شخص اگر گناهکار است، باید ثابت شود و اگر گناهکار نیست باید بخشوده شود و همهٔ کسانی که در آنجا بودند شروع به استناد میکنند. دولتآبادی این داستان را خوانده بود و با چنین فکری در دادگاه شروع به سخنرانی کوبنده کردو سخنرانی اینچنین شروع شد: «ما شاهانی داشتیم، چنین و چنان و...» پنج صفحه را با خط خوانا و درشت نوشته بود که تُپُق نزند؛ سرش را که بلند کرد تا عکسالعملها را ببیند، در کمال ناامیدی دید که دوتا از آقایان نظامیهای سالخورده خوابیدهاند و یکی از آنها مثل داستان پاول در حال نقاشی است. دولتآبادی دو برگ را نیمهکاره گذاشت و به صفحه و پاراگراف آخر رسید: «در نتیجه من انتظار دارم با من با عدالت و عدل و انصاف برخورد شود و...»<ref name=''تولد محمود''/><br />
<br />
<br />
====جشنوارهٔ تئاتر====<br />
سندیکای تئاتر ۵۸-۵۹ بود که شکل گرفت و دولتآبادی بهعنوان دبیر آن برگزیده شد. همان سال جشنوارهای را طی ۱۲ شب در سه سالن تئاتر در لالهزار برگزار کردند. جشنواره را با کاری از سعدی افشار افتتاح کردند. شب افتتاح جشنواره مصادف شد با آغاز حملهٔ عراق به ایران. دولتآبادی به روی صحنه رفت و دربارهٔ هنر نمایش سخنانی گفت و سرانجام در انتها با اشاره به رقص سعدی افشار و حملهای که تدارک شده بود علیه ما با عبارت '''«ما آن مطربانیم که در خون میرقصیم»''' سخن را پایان داد و رقص سعدی افشار آغاز شد به افتتاح. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۰۱و۲۰۲}}</ref><br />
<br />
<br />
====جرج سروس و انجمن جهانی قلم====<br />
سال ۱۹۹۹ انجمن جهانی قلم دولتآبادی و سپانلو و چند نویسنده دیگر را به نیویورک دعوت کرد. انجمن قلم بودجه حسابی نداشت و چند وقت قبلتر از سفر نویسندگان ایرانی، از جرج سروس نویسنده و ثروتمند معروف یک چک گرفته بودند که با آن کارهای فرهنگی را انجام دهند. قرار شد یک روز نویسندگان به دیدار جرج سروس بروند. در جلسهٔ دیدار، او گاهی دربارهٔ حقوق اقلیتها در ایران سوال میکرد. مثلاً میگفت وضع یهودیها چطور است؟ البته میدانست.سپانلو گفت: «والله بهنظر میرسد که از وضع ما بهتر باشد. حداقل به زندگی خصوصی آنها کاری ندارند.» سروس گفت: «بهاییها چطور؟» سپانلو گفت: «نه. در قانون اساسی آنها نیامدهاند.» آخرش محمود دولتآبادی گفت: «برایم جالب است که میبینیم مردی مثل شما اینقدر نسبت به مسائل ما آگاه است. ما فکر میکردیم که با ثروتمندی طرفیم که فقط پولش از پارو بالا میرود.»<ref>{{پک|فرجی،امیرینژاد|۱۳۹۶|ک= محمدعلی سپانلو|ص=۴۳۵-۴۳۷}}</ref><br />
<br />
====دیدار نمایندگان صلیب سرخ از زندان====<br />
در زندان هنگامی که دولتآبادی با بازدیدکنندگان صلیب سرخ حرف میزد، ارتشبد نصیری رییس ساواک کنار دستش بود. او لباس نظامی به تن داشت و وقتی از دولتآبادی پرسیده شد: «شکنجه شدهاید؟» دولتآبادی پاسخ داد: «من نشدهام. بهتر است این سؤال را کسانی بنید که شکنجه شدهاند!» <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۰۰}}</ref><br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
===سوانح عمر===<br />
سالشمار زندگی محمود دولتآبادی در پایین میآید.<ref name=''سالشمار محمود''/>{{سخ}}<br />
* ۱۳۱۹: تولد در دولتآباد سبزوار{{سخ}}<br />
* ۱۳۳۷: سفر به مشهد به قصد ورود به اموزشگاه گروهبانی، آشنایی با سینما و تئاتر{{سخ}}<br />
* ۱۳۳۸: سفر به تهران. آشنایی با آثار آنتوان چخوف و [[صادق هدایت]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۳۹: آغاز داستان نویسی{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۰: شرکت در کلاس تئاتر «آناهیتا» بهصورت مستمع آزاد{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۱: مهاجرت خانواده به تهران. چاپ نخستین داستان «ته شب» در مجلهٔ آناهیتا. بازی در نمایشنامه «شبهای سفید» اثر داستایفسکی{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۲: نگارش داستانهای«ادبار» و «هجرت سلیمان». بازی در نمایشهای «قرعه برای مرگ» اثر واهه کاچا، «انیس مندو» و «تانیا»{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۳: مرگ نورالله دولتآبادی(برادر ۲۱ سالهاش). ترک تحصیل. بازی در نمایش «نگاهی از پل» اثر آرتور میلر. نگارش داستانهای«بیابانی» و «گلدستهٔ امامزاده شعیب» و «سایههای خسته»{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۵: آشنایی با [[احمد شاملو]]. نگارش داستانهای «سفر» و «بند».سفر به بندر عباس{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۶: آشنایی با [[جلال آلاحمد]]. آشنایی با آثار [[غلامحسین ساعدی]]. بازی در نمایش [[چوب به دستهای ورزیل]] اثر غلامحسین ساعدی. پایان نگارش [[اوسنهٔ باباسبحان]]. بازی در نمایش «شهر طلایی» اثر [[عباس جوانمرد]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۷:انتشار «اوسنهٔ باباسبحان».بازی در نمایش «طلسم حریر و ماهیگیر» اثر [[علی حاتمی]]. نگارش داستانهای [[گاوارهبان]] و [[باشبیرو]]. نگارش نمایشنامه«تنگنا». انتشار داستان بلند [[سفر]]. انتشار مجموعهٔ [[لایههای بیابانی]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۸: سفر به«کاخک» خراسان پس از زلزلهٔ خراسان. بازی در نمایش «ضیافت» و «عروسکها» اثر [[بهرام بیضائی]]. آغاز نگارش رمان [[کلیدر]]. نگارش داستان بلند [[عقیل عقیل]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۹: ازدواج با مهرآذر ماهر. سفر به روستای کلیدر. بازی در نمایشهای «مرگ در پاییز» اثر [[اکبر رادی]] و «تمام آرزوها» اثر نصرت نویدی. انتشار نمایشنامه [[تنگنا]]. بازی در فیلم [[گاو]] ساختهٔ [[داریوش مهرجویی]] <ref name=''فیلم گاو''/>{{سخ}}<br />
* ۱۳۵۰: آشنایی با [[امیرحسین آریانپور]]. انتشار داستان بلند [[گاوارهبان]]. پایان نگارش داستان بلند [[ با شبیرو]]. تنظیم و اجرا و بازی در نمایش «راشومون» اثر «آکوتاگاوا» نویسنده ژاپنی. نگارش داستان [[مرد]].{{سخ}}<br />
* ۱۳۵۱: مرگ برادر ناتنیاش علی دولتآبادی در حادثه رانندگی. انتشار داستان بلند [[با شبیرو]]. آشنایی با [[سهراب سپهری]]. بازی در نمایش «حادثهٔ درویشی» اثر آرتور میلر. انتشار داستان بلند [[عقیل عقیل]]. نگارش نمایشنامه «درخت» (مفقودشده). نگارش رمان [[پایینیها]] (مفقودشده){{سخ}}<br />
* ۱۳۵۲: نگارش داستان [[روز و شب یوسف]] (مفقودشده). بازی در نمایش «چهرههای سیمون ماشار» اثر برتولت برشت. تهیه فیلم کوتاه به کارگردانی عبدالله نریموسی که نیمهتمام ماند. نمایش فیلم سینمایی [[خاک]] به کارگردانی [[مسعود کیمیایی]] براساس داستان «اوسنهٔ باباسبحان». سفر به سبزوار به همراه مهدی فتحی و شهاب موسویزاده و محمدرضا لطفی. انتشار داستان کوتاه [[مرد]].{{سخ}}<br />
* ۱۳۵۳: بازی در نمایش «اعماق» اثر ماکسیم گورکی. نگارش [[از خم چنبر]]. دستگیری و بازداشت توسط ساواک{{سخ}}<br />
* ۱۳۵۶: رهایی از زندان. انتشار داستان بلند [[از خم چنبر]]. انتشار سفرنامه [[دیدار بلوچ]]{{سخ}} <br />
* ۱۳۵۷: انتشار رمان [[جای خالی سلوچ]]. انتشار فیلمنامه [[سربداران]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۵۸: دیدار و گفتوشنود با [[بزرگ علوی]]. انتخاب به عنوان دبیر اول سندیکای هنرمندان و کارکنان تئاتر ایران.{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۰: فوت پدر{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۱: آغاز مکاتبه با [[محمدعلی جمالزاده]]. انتشار نمایشنامه [[ققنوس]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۲: پایان نگارش رمان ده جلدی کلیدر. تدریس در مدرسه تلویزیون{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۵: فوت مادر. نگارش فیلمنامه [[هیولا]]. نگارش قصهٔ رادیویی «اتاق شماره۶» و «گل دیوانه»{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۷: انتشار داستان [[آهوی بخت من گزل]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۸: انتشار کتاب [[کارنامه سپنج]]. انتشار کتاب [[ما نیز مردمی هستیم]]. سفر به هلند، سوئد، آلمان، انگلستان و فرانسه. سخنرانی در سمپوزیوم آمستردام{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۹: سفر به آلمان به دعوت خانهٔ فرهنگهای جهان{{سخ}}<br />
* ۱۳۷۰: سفر به آمریکا و سخنرانی در کنفرانس سییرا، دانشگاه میشیگان، دانشگاه سیاتل و دانشگاه برکلی. سفر به کانادا و سخنرانی در دانشگاه کوئینز.{{سخ}}<br />
* ۱۳۷۱: سفر به مونیخ و سخنرانی در سمپوزیوم «ادبیات در گذار به هزاره سوم». حضور در نمایشگاه کتاب فرانکفورت{{سخ}}<br />
* ۱۳۷۲: سفر به آلمان. انتشار فیلمنامه [[اتوبوس]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۷۸: شرکت در جشن «صدای ادبیات ایران» در آمریکا{{سخ}}<br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
====علت بازداشت در قبل از انقلاب====<br />
فکر میکنم هیچکدام از آثار من نمیتوانست موجب حساسیت دستگاه بشود، اما کتابهای [[باشُبیرو]] و [[گاوارهبان]] باعث شدهبود که آقایان بهانهای برای بازداشتم پیدا کنند و این بهانه وقتی تقویت شد که من در عرصهٔ تئاتر،کمتر با گروههایی کار میکردم که از دولت کمک مالی دریافت میکردند یا زیرمجموعه تلویزیون یا اداره فرهنگ و هنر بودند. در بازجوییها هم میگفتم که من این کتابها را پس از نگارش نوشته و به ادارهٔ ممیزی ادارهٔ فرهنگوهنر دادهام و آنها هم مجوز دادند.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۹}}</ref><br />
<br />
====مشاهیر در زندان اوین====<br />
در زندان اوین آقایان روحانیونی هم حضور داشتند که عبارت بودند از [آیتالله] طالقانی، [آیتالله] مهدوی کنی، [آیتالله] منتظری، [آیتالله] لاهوتی، آقای هاشمی رفسنجانی، آقای کروبی، آقای حاجی عراقی که من خیلی به او ارادت داشتم و آقای معادیخواه و از ترور حسنعلی منصور هم آقای عسگراولادی و آقای لاجوردی و سپس آقای بادامچیان که برخی از اشخاص ربطی به ترور منصور نداشتند. من با تمام این طیفها محشور بودم؛ آقای کنی خیلی محبت داشتند؛ آقای عراقی هم که به نظر من شخصیت بسیار محترم و مؤقری بود و البته من بیشتر با آقای طالقانی صحبت میکردم.<ref name=''طالقانی''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۳۰و۳۱}}</ref><br />
<br />
====نوع رفتار در زندان====<br />
من در زندان قصر هم که بودم با همهٔ آدمها از تمام طیفها قدم میزدم و به قصههایشان گوش میدادم؛ مثلاً با زندانیهای عادی که برای مدتی تبعید میشدند به بند سیاسی بهعنوان تنبیه! در زندان اوین که به طریق اولی اشتیاق به دانستن و تجربه داشتم. در یکی از اتاقها تلویزیون بود که گاهی میرفتیم آنجا و تماشا میکردیم. من با همه راحت بودم و گاهی دیگران با یکدیگر مثل کارد و پنیر بودند،ولی من با هر دو طرف دوست بودم.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۳و۳۴}}</ref><br />
<br />
====دستاوردهای زندان====<br />
خیلیها از من میپرسند که در زندان چه چیز بهدست آوردم و چه چیزی را از دست دادم.باید بگویم اگر زندان نرفته بودم،قطعا قسمت اعظم [[کلیدر]] را نوشته بودم،چون در اوج خلاقیت داستان بودم که مرا گرفتند و بردند.کتاب [[پایینیها]] گم شد و از لحاظ اجتماعی و ادبی آنچه از دست دادم، زمانی مفید برای کار بود؛ ولی آنچه بهدست آوردم این بود که مقدمات تحول تاریخ را را در مقطع زندان حس کردم،یعنی فهمیدم که تاریخ چگونه دارد تغییر میکند و بهطور ملموس نشانههای آن را دیدم و برای نزدیکان هم کم و بیش توضیح میدادم، ولی آنها متقاعد نمیشدند. از لحاظ شخصی هم فایدهاش این بود که در زندان اولا آدمیزاد را که موضوع و دغدغهٔ تمام عمرم بودهاست، بهتر شناختم و دیگر آنکه بهطورقطع دریافتم که بههیچوجه اهل حرفهٔ سیاست نیستم و این مکمل درک پیشین من بود از خودم قبل از بازداشت و فاصله گرفتنهایم از مسائل روز.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۷}}</ref><br />
<br />
====وضعیت فرهنگی و چشمانداز آن در ادبیات====<br />
ارزیابی چشمانداز خنثی و بی تفاوتی عمومی وضعیت فرهنگی را در حقیقت به حساب سیر جامعه ما باید گذاشت و اینکه درک افراد از ادبیات و خلاقیت ادبی غلط بوده است و این غلط بودن با تعدد جوایز ادبی تشویق شده است و آنرا به یک بن بستی رسانده که خود جوایز و اهداکنندگانش میگویند در این راه اثری نمیبینیم که قابل جایزه باشد؛جوایزی که کمک کرد به سمت سطحیگرایی شدن.من از آغاز مخالف این وفور جوایز ادبی بودم.معتقدم در هر کشوری یک جایزه بومی وجود داشته باشد.در مملکت ما استانهای گوناگونی هستند و در هر استان هم شخصیتهایی وجود داشتهاند که بتوان به نامشان جایزهای تاسیس کرد و همه باید کمک کنند به این توزیع تمرکز.ولی ما مردم انگار لقوهای هستیم و اندک اندک داریم به رستهٔ نرمتنان نزدیک میشویم.ناگهان یک امر را مد میکنند و همه هم دنبال آن میدوند.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۵۷و۵۸}}</ref><br />
<br />
====انتقاد از وضعیت صدور مجوز کتاب====<br />
هر وقت از طرف مجموعهٔ نویسندگان نماینده شدهام که بروم با آقایان صحبت کنم، رفتهام و همیشه توضیح دادهام که ادبیات جز اینکه به حیثیت یک ملت کمک کند کار دیگری انجام نمیدهد، هیچ آسیبی به حکومت نمیرساند. در زمانی هم که خیلی ادبیات اجتماعی و انقلابی باب بود من سند دارم که گفتهام و نوشتهام ادبیات تاثیر کند و آرامی بر جامعه دارد به سمت ارتقای ذهنی و به مقولهٔ حکومت و به این باشد و آن نباشد نمیپردازد. اصلاً در امکان جانسوز ادبیات نیست که به مقولات روزمره بپردازد که مبتلا به حکومت هاست. بنابراین از اینکه جلوی فرهنگ زنده گرفته شود چه نتیجهای میتوانیم بگیریم؟<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۷۵}}</ref><br />
<br />
====چشم انداز جغرافیایی ایران====<br />
من فکر میکنم ما در جغرافیایی زندگی میکنیم که آن را نمیشناسیم. شناخت جغرافیا در کشور ما یک فعالیت جدی نشدهاست. در هر گوشهٔ این مملکت ناشناختههایی وجود دارد که اگر شخص حوصله داشته باشد، فرصت داشته باشد و به فرد مجال بدهند، میتواند آنها را بکاود. عمرها میخواهد برای شناختن ایران و به طور کلی حتی در حوزهٔ جغرافیایش. دانشمندانی داریم که میکوشند،اما فعالیت هایشان به صورت زنده ارائه نمیشود. اصلاً یک نشریهٔ جغرافیایی ایرانی داریم؟!<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۸۵و۸۶}}</ref><br />
<br />
====تعریف زندگی====<br />
میتوان گفت زندگی داستانی است که از زبان هر شخصی یک جور روایت میشود. بههمینسبب هر فرد و هر چیز داستانهایی از زندگی بیان میکنند که لزوماً شبیه داستان دیگری نیست. به این معنا هر تجربهای یک داستان خاص است و در عین حال داستانی از زندگی. دربارهٔ مهمترین مسئلهٔ زندگی میتوان گفت خودِ زندگی مهمترین مسئلهٔ زندگی است؛ از آنکه زندگی یک جعبهٔ در بسته و مجموع از چیزهای واقع و قطعی نیست تا بتوان آنچیزها را به خرد و کلان یا هر ردیف دیگری دستهبندی کرد و گفت کدام جزء آن مهمترین مسئلهٔ زندگی است. دلخوشیهایی از این دست وجود دارد که گفته شود مثلاً هنر، اقتصاد، فرهنگ، رفتار و... اما نسبت به خود زندگی اینها جنبههایی از زندگی هستند، گیرم بسیار هم مهم، اما مهمترین مسئلهٔ زندگی خود زندگی است که بسیار پیچیدهتر است از وجوه و جنبههای آن.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۱۲و ۱۱۳}}</ref><br />
<br />
====همزیستی اقلیتها در ایران====<br />
تاآنجاکه به مردم ایران مربوط میشود، میتوانم عرض کنم که مردم ایران با هیچ اقلیتی هرگز درگیری نداشتهاند. مردم را میگویم! ما یکی از معتدلترین مردم کرهٔ زمین هستیم. یکی از خوشرو ترین مردمانی هستیم که در منطقه وجود دارند. همیشه با اقلیتها رابطهای دوستانه داشتهایم. مردم را میگویم! مردم هرگز همسایهها را دور نینداختند، اگرچه به مسلک و آیین آنها نبودند. مثلاً ۴۰۰ سال است که ارامنه در ایران هستند و سه هزار سال است کلیمیها در ایران هستند. من هرگز نزاعی بین اینها ندیدم بین مردم و از طرف مردم، کمااینکه ازدواجهای بسیاری تا قبل انقلاب اسلامی صورت میگرفت بین اقلیتها و بین همگان با اقلیتها. خوب بعد از آن یک خطکشی پیش آمد که شاید بازهم انجام میگرفت اما قدری پنهانی. منظور من این است که مردم ما هرگز غیرستیز نبودهاند. در جنگی هم که بهراستی از خودشان دفاع کردند به ما حمله شد و جوانهای ایران از مملکت و ارزشهایی که داشتند دفاع کردند و ای کاش این حمله صورت نمیگرفت و یک مقدار داروی عقل بین کسانی که به ما حمله کردند توزیع میشد. امیدوارم که خداوند ملتها را به عنوان دوستان یکدیگر با یکدیگر نگه دارد.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۱۸و ۱۱۹}}</ref><br />
<br />
====علت ماندن و مهاجرت نکردن====<br />
اول اینکه از دنیا نمیتوان گریخت. دوم اینکه حتی فکر رفتن را هم نکردم؛ من اراده کردهبودم که در وطنم زندگی کنم و سرما و گرمایش را تحمل کنم، بنابراین از نظر من اساسا هیچ دودلی وجود نداشته که رفتن درست است یا ماندن، تا اینکه بعدش بخواهم حسرت بخورم که چرا راه بهتر را انتخاب نکردم. من تصمیم داشتم بمانم و ماندم. بارها امکان اقامت در غرب پیش آمد و از من دعوت کردند در آلمان، سوئد و آمریکا بمانم، اما من همیشه از دعوت کنندگانم تشکر کردهام و گفتهام تصمیم قطعی و همیشگی من ماندن در کشورم ایران بودهاست، مانند باقی مردم. اما هرگز به خودم اجازه ندادهام که رفتگان را داوری کنم. از دید من هرکس به ضرورت زندگی خودش پاسخ داده است.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۲۲و ۱۲۳}}</ref><br />
<br />
====رسیدن به آنچه در نویسندگی میخواستم====<br />
من در نوشتن به دنبال چیزی نبودم تا به آن برسم مگر خودِ نوشتن، و از نظر من نوشتن یک ضرورت بود و من این ضرورت را به انجام رساندم و هنوز هم در حال انجامش هستم. به یاد ندارم هرگز چیز خاصی در ازای نوشتن خواسته باشم بهدست بیاورم مگر امکان نوشتن و انتشار آن اگر ممکن بشود! اهدافی بیرون از آثارم وجود نداشتهاند وندارد. پیش از این باید گفته باشم که هنر همهٔ انسان را میطلبد. پس دیگر جایی برای چیزی دیگر خواستن باقی نمیگذارد. من همه چیز را تبدیل به کار کردم؛ گذشته، زندان، انقلاب، از دست دادنها، ناگزیریها، بیپولی، اخراج از دانشگاه و... به مرور زمان و با رخداد هرکدام، جزئی از ملزومات قرارشان دادم. من آرزوهای بزرگی داشتهام که باید رنجهایم را تحملپذیر میکرد.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۲۱و ۱۲۲}}</ref><br />
<br />
====نگاه به آینده====<br />
من به آینده امیدوارم. این امیدواری از واقعبینی من میآید. از اینکه زندگی را سطحی ندیدهام و دورههای مختلفی را تجربه کردهام،افت و خیزهایش را دیدهام و درک واقع بینانهای از تاریخ بدست آوردهام.حضرت [[بیهقی]] گفت: «زمانه بر یک قرار بنماند.» این امید از کجا آمده؟ هزار سال پیش از امروز این سخن گفته شده، از این دست سخنان در ادبیات ما فراوان است. یکی از نیازهای جوانی من رفتن به سمت ادبیات کلاسیک خودمان بود و اینکه فکر نکردم سعدی و حافظ چرا،یا مثلا چرا باید ناصرخسرو رو ده بار خواند. آن آثار برای ما خیلی آموزندهاند و این نیاز روحی من خیلی خجسته بوده که عاشقانه رفتهام طرف آن ادبیات و خیلی هم زود رفتم. ضمن اینکه باور دارم نومیدی یعنی عقیم کردن ذهن و روان. یک [[بوف کور]] برای شناخت ناامیدی و درماندگی در هزارتوی توهم کافی است.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۲۷}}</ref><br />
<br />
====نقدی بر آثار امروزی====<br />
فقدان طبیعت در آثار حال حاضر مشهود است ولی وجه دیگرش که میبایستی غنی باشد به طبیعت ربطی ندارد.دیکنز در طبیعت نبوده. دیکنز در یتیم خانهها و کوچههای باریک لندن در فقر و نکبت زندگی کرده. میخواهم بگویم فقدان زندگی در همین زندگی شهری، زیست نکردن در زندگی شهری است؛ یعنی افراد واداشته نشدهاند که یک شب در قهوهخانه بخوابند. این بچهها از دانشگاه میآیند برای نوشتن، بدون تجربه و احیانا درک زندگی. مادری فرزندش را پیش همینگوی میبرد و از او میخواهد راه و روش نوشتن را به فرزندش یاد دهد. همینگوی دقیق ترین توصیه را میکند.میگوید یک ده دلاری کف دستش بگذار و در خیابانها ولش کن، یا نویسنده میشود و یا نمیشود. منظورم این نیست که دانشگاه بد است. در دانشگاه هم زندگی کردن داریم یا انجام وظیفه. بنابراین ما میبینیم افراد همه چیز داستان را بلدند ولی چیزی برای گفتن ندارند. به گمان من سه علت روشن دارد: نداشتن تجربه و دانش و حوصله.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۹۳و۹۴}}</ref><br />
<br />
====علت خلق نشدن آثار ماندگار در آثار امروزی====<br />
آثار بزرگ به تعبیر توماس مان وقتی پدید میآیند که دورهٔ تاریخی عینیت آنها در حال افول باشد؛ بنابراین باتوجهبه افول زندگی به اصطلاح چادرنشینی ما، افول زندگی روستایی ما، افول جامعه خرده بازاری سنتی ما، [[کلیدر]] نوشته شده، دیگر نوشته نخواهد شد و نیازی هم برایش نیست تا مرحلهٔ بعدی. در مرحلهٔ بعدی که ممکن است صد سال یا پنجاه سال دیگر باشد. طبعاً همه چیز دگرگون خواهد شد و بشر ناچار خواهد شد خودش را با چنان شرایطی سازگار کند؛ اما واقعاً انتظار نمیرود اتفاق مهمی در ادبیات بیفتد؛ به خصوص ادوات جدید فعالیت جسمیفیزیکی انسان را تقلیل خواهد داد. چه توان کرد؟ فرزانهای گفته است جهان خارج از ارادهٔ ما حرکت میکند و درست گفته است.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۹۷}}</ref><br />
<br />
====پدر و مادر====<br />
مادرم یکی از چیزهایی که میگفت این بود که شما سر خاک من نمیآیید، من میدانم، و پیشاپیش گلهمند بود؛ ولی من جلد سوم [[روزگار سپری شدهٔ مردم سالخورده]] یعنی [[پایان جغد]] را تمامش سر خاک پدر و مادرم نوشتم. نه که بروم آنجا، بلکه در ذهنم فضایی که پدید آمد گورستان است و من یا سایهٔ من که سامون است میرود و با آنها گفتوگو میکند. خواستم به او گفته باشم که من همیشه به یاد شما هستم و به واقع تصویر آنها یک لحظه از ذهنم دور نشده یعنی انگار که آنها هستند و من بهشان فکر میکنم زیرا وقتی هم که بودند بیشتر در ذهن من بودند، چون یا کار بودم یا دیر میرفتم خانه. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
====تکنولوژیهای جدید====<br />
من همیشه نوابغ را ستایش کردهام، چه در گذشته، چه در زمان حال. نبوغ ستودنی است و این سیستمهای جدید نشانه بلوغ و نبوغ مغز بشر است. چطور ممکن است من بی اعتنا بمانم و فکر کنم چون من نمیتوانم بفهممشان، پس حداقلش را هم استفاده نکنم؟ من دربارهٔ این چیزها تعصب ندارم. میگویم معچزهٔ ذهن بشر. حیرت میکنم هنوز وقتی سوار طیاره میشوم و بعد از چهار ساعت در یک منزل دیگر هستم، میگویم معجزه است. مارکس میگوید: «تاریخ جهان خارج از ارادهٔ من و شما حرکت میکند.» و این تکنولوژی یک بخش از تاریخ علم و فناوری بشر است. پس من که آن عبارت در ذهنم مانده چطور میتوانم به آن چه خارج از ارادهٔ من و شما انچام میگیرد بگویم نه، چون من دوست ندارم. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
====انتخابات و رای دادن====<br />
رأی دادن در هر انتخاباتی یعنی حمایت از انتخابات و این یک امر بسیار درست و شایستهای است در یک کشور، حتی اگر به طریق کشور ما کنترل شده باشد. چون هر آدمی فکر میکند یک آدم است و این بسیار مهم است. <ref name=''زندگی محمود''/><br />
<br />
====جسارت صلح====<br />
در جامعهٔ ما صلح جسارت بیشتری میخواهد. اول صلح کردن حکومت با کسانی که مخالفش هستند و دیگری آمادگی برای صلح با دنیا. این کار قدرت و جسارت بیشتری لازم دارد تا آن کارهایی که فکر میکردند جسورانه است. در همین انتخابات سال ۸۸ وقتی از من پرسیدند به چه منظور در انتخابات شرکت میکنید، پاسخ دادم با آرزوی همبستگی ملی. قطعا منظورم این نبوده که گروهها و طبقات اجتماعی قربان صدقهٔ هم بروند! منظورم دقیقا به اجماع رسیدن نقطه نظرهای متناظر بوده و هست؛ اجماعی که روحیهٔ جمعی را در بطن خود داشته باشد درعین رعایت حقوق شهروندی-کشوری. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۲۳}}</ref><br />
<br />
====بازی در فیلم «گاو» و تعارض با رای دادن به اصلاحات ارضی====<br />
تعارضی وجود ندارد چون از نظر ساواک، چند سال پس از اصلاحات ارضی، [[داریوش مهرجویی]] فیلمی ساخته و دهاتیِ عقب افتادهای را نشان داده که این با تبلیغات حکومت که این همه سعی کردیم روستاها آباد شود در تناقض بود. اگر سازمان امنیت روایت اشتباهی از دریافت اشتباه خودش میدهد، معنایش این نیست که ما بدون تامل بپذیریم. چه کسی گفته سال ۴۲ اصلاحات ارضی میکنید و سال ۴۷ همه چیز گلستان میشود؟ تاریخ را نمیشناسند. آن مقام امنیتی نمیفهمد که تاریخ زندگی اجتماعی و اقتصادی ورق زدن کتاب نیست، مخالفینشان هم آن را نمیشناختند. من به اصلاحات ارضی رای دادم، بسیار هم مفتخرم. من دو امضای جدی دارم، یکی به اصلاحات ارضی و یکی هم به کانون نویسندگان که ناضر به تمامیت ارضی ایران و آزادی بیان و رای دادن بود. هرگز هم از این امضاها پشیمان نشدم. <ref name=''امضا''/><br />
<br />
====انقلاب اسلامی====<br />
انقلاب اسلامی، انقلاب روستاییان بود. روستاییانی که تمام فرهنگ خودشان را آوردند و در شهر مستقر کردند. حکومت و جغرافیای شهری ظرفیت آن را نداشت و آمادهٔ انفجار شد. آنها تاریخ رانمیشناسند. ولی اگر قرار بود من بر اساس قضاوت این افراد متمرکز شوم، درست مانند این بود که به قضاوت تندروهای قبل از انقلاب مقید شوم. آنها نمیدانند در اندرون من چه هست، ندانستند. بعدا عریان میشود. وقتی قرار باشد ادبیات در یک ارتباط تاریخی بررسی شود، آن وقت درخواهند یافت چه کسی تاریخ یک قرن اخیر را در ادبیات نوشته است. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۱۸و۲۱۹}}</ref><br />
<br />
====داشتن روحیهٔ اصلاحطلبانه نسبت به جای رویهٔ انقلابی====<br />
از ابتدای ورودم به جامعه، طبعاً به تجربه شروع به شناختن جامعهٔ خودم کردم و به تدریج سعی کردم در مسائل اجتماعی و تاریخی نگاهی آگاهانه پیدا کنم. ضمن اینکه یک متفکر ایتالیایی گفته است که اگر یک جوان ۱۸تا۲۰ساله احساسات کمونیستی نداشته باشد مشکل دارد و اگر در ۶۰ سالگی همچنان آن احساسات را داشته باشد باز هم مشکل دارد. بدیهی است زندان بسیار از این جهت به من کمک کرد. به شناخت من از منظر تاریخ معاصر کمک کرد. در قیاس رفتاری قرار گرفتم و متوجه شدم که اهل این تند و تیزیها نیستم. بهلحاظ روحیهٔ شخصی هم از کودکی حساس بودهام نسبت به خشونت و شقاوت. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۱۷}}</ref><br />
<br />
====شرایط در زمان جنگ====<br />
زمانی که جنگ شد مثل همهٔ هموطنانم که ماندند و تحمل کردند، ماندم و هرگز از آن وضع نگریختم. همهٔ خانوادهام هم ماندند. آنچه مرا در آن شرایط دشوار جنگ خواست مستاصل کند جلوگیری از انتشار آثارم بود و همزمان شدن آن با اخراجم از دانشگاه. هیچ محلی در جامعه نداشتم. عملا نان خانوداهام قطع شده بود. [[امیرحسین چهلتن]] یک شب آمد خانهمان. گفتم کمک کن فرش را جمع کنیم ببریم بفروشیم. شاید همین شبانه برای آن مشتری پیدا شود که نشد. از همان شبهایی بود که تهران موشک میخورد. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۰۵}}</ref><br />
<br />
====استعفا از [[کانون نویسندگان]]====<br />
علت استعفا سرعقیدهای بود که به نظرم عقیدهٔ صالحی هم بود:کانون را باید غیر سیاسی و عمیقا فرهنگی نگه داریم. این عقیده و انتقاد به جایی نرسید و من ترک کردم و رفتم. من اعتقاد داشتم و دارم که نهادهای فرهنگی باید به دور از تعصبات حزبی کار خودشان را کنند، بارها هم آنجا گفتم احزاب الان آزادند، بنابراین بروید این داد و فریادها را در احزابتان بزنید. اینجا نیایید برای حرف سیاسی. ولی دیدم حرفم به جایی نمیرسد و آمدم بیرون. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۶۳}}</ref><br />
<br />
===زمینهٔ فعالیت===<br />
[[پرونده:Tamr.mahmoud dolatabadi3.jpg|180px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''رونماییشده در۱۷مرداد۱۳۹۳<ref name=''تمبر محمود''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.isna.ir/news/93051808513/%D8%AA%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%AF|عنوان =تمبر «آقای رمان ایران رونمایی شد» |ناشر = ایسنا |تاریخ بازدید = ۱۴ اسفند ۱۳۹۷|تاریخ = ۱۸ مرداد ۱۳۹۳}}</ref> '''</center>]]<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
* تمبر یادبود محمود دولتآبادی همزمان با هفتادوچهارمین سالگرد تولد این نویسنده با عنوان «آقای رمان ایران» در زادگاهش سبزوار رونمایی شد.<br />
<br />
===از نگاه دیگران (چند دیدگاه مثبت و منفی)===<br />
====اتهام کمونیست عارف====<br />
این حرف را اولین بار بازجوی دولتآبادی به نام ناصر به او زد. این اتهام از زندگی دولتآبادی میآمد. او هنوز هم جوری زندگی میکند که همه فکر میکنند یا عارف است یا کمونیست. میگفتند این آدم روزی ده ساعت کار میکند، شب تا ساعت دو نصف شب کتاب میخواند، فردا هفت صبح میآید دَم مغازه، پدر و مادر و خواهر را اداره میکند، به یک نفر هم رو نمیاندازد که کاری برایش بکند. پس این صفات به اون نسبت مییابد لابد! <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۵۷}}</ref><br />
<br />
====[[سیمین بهبهانی]]====<br />
تردید نمیکنم که محمود دولتآبادی نویسندهای تواناست، نویسندهای است که سیلان اندیشهاش قلمش را به ستوه میآورد و تکاپوی قلمش مچ دستش را. قلمرو کار او روستاست و شخصیتهای او بیشتر روستاییاند. در این قلمروی محدود و معین، وسعت خیال او موجب حیرت است. در آثاری که از این نویسندهٔ پرکار پیشرو داریم، صدها شخصیت میبینیم که تقریباً همهٔ آنها مردم عادی هستند. سعی او بر این است که زندگی طاقت فرسای محرومترین طبقات جامعهٔ ایرانی یعنی همین روستاییان را تشریح کند. در رسیدن به این مقصود تاکنون موفقتر از او کسی را سراغ ندارم.<ref name=''جشننامه محمود''/><br />
<br />
====[[بهاالدین خرمشاهی]]====<br />
دربارهٔ [[کلیدر]] به درخواست دوستی، مقالهای نوشتم که اسم و رسمش و ظاهر و باطنش «کلیدر و نیالودنش به رمان نو» بود. به گمانم جناب دولتآبادی آن نقد و نظر را نخوانده رد کرده. هنوز نمیدانم چه خلف و خلافی در آن مقاله بود. روشن تر از خورشید است که سبک نگارش کلیدر قدیمی است. چنانکه سبک همهٔ آثار داستانی شادروان [[صادق هدایت]] و آثار روانشاد [[محمدعلی جمالزاده]] هم قدیمی است. منظورم از قدیمی این است که سرراست و رئالیست و قصهگویانه و بدون بازیهای رمان نو است. رمان نو جادو و جاذبهٔ قصه را ندارد.<ref name=''جشننامه محمود''/><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
* دولتآبادی در مورد خودش میگوید: «خوب که نگاه میکنم میبینم یکی از گرفتارترین آدمهای دورهٔ خودم در این شهر بودهام و موانع بیشماری سر راهم بوده است، اما من همیشه مثل یک اسب سمج ترکمنی از روی تمام این موانع عبور کردهام برای آن که بتوانم کاری را که شروع کردهام به انجام برسانم.» <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۹۳}}</ref><br />
* «من فقط یک نویسنده هستم که به جامعه، فرهنگ و تاریخ کشورم اندیشیدهام؛ دو سال حبس دوران شاه را تحمل کردهام و ربع قرن انزوا را با دردسرهایش در جمهوری اسلامی، و هر دو نظام میدانستند و میدانند که این نویسنده چه روزگاری گذرانیده و چگونه با آمده است؛ و گمان دارم پذیرفته باشند که همان هستم که هستم؛ بی ریا و بی دروغ، مثل آب روان جاری در لابهلای سنگها و صخرهها که تاکنون بوده و احتمالا خواهد بود با اصل مدارا و خویشتن داری.» <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۶۹}}</ref><br />
* «من بنا داشته بودم که در فرهنگ ۱۱۰۰ سالهٔ ایران کاری انجام بدهم. در هنگام نوشتن، لایههای زیرین ذهن من به یک شخصیتی فکر میکرده که در یک دورهای از تاریخ به عنوان نمونهای از عیاری کلاسیک فارسی دارد به پایان خودش میرسد. مثلا گلمحمد در [[کلیدر]] زاییدهٔ ذهن من است. چنین شخصیتی بوده ولی من بودم که این شخصیت را به این شکل در کتاب خلق کردم. <ref name=''زندگی محمود''/><br />
<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
====در وصف آقای طالقانی====<br />
آقای طالقانی بهگمان من نماد یک پدر بود و صعهٔ صدر والایی داشت.از زبان طالقانی شنیدم که از تقی ارانی در زندان قزل قلعه ستایش میکرد و میگفت آن مرد چنین و چنان بود و در زندان قزل قلعه به ما قوت قلب میداد.یک جور وسعت نظر منحصر به فردی داشت.یکبار برادر خانم مرا که نقاش است ۲۴ ساعتی میگیرند و به او میگویند چرا خواهر تو از این مرد طلاق نمیگیرد؟ ما که نمیخواهیم او را آزاد کنیم.این خبر به گوش من رسید.در آنجا دوستان من بودند،از جمله محسن و سعید و شایان. پاک نژاد و آقایان روحانیون هم بودند ولی من این حرف را فقط به آقای طالقانی میتوانستم بگویم و گفتم.آقای طالقانی گفت: «شما زیاد نگران نباش.من الان از پیش اعظم میآیم،رفتم و او را دیدم.به هر حال اینجا اینطور است،ولی جای نگرانی نیست.» من طالقانی را "پدر" دیدم.<ref name=''طالقانی''/><br />
<br />
====خاتمی، ویلی برانت ایران====<br />
انتظار داشتم دکتر خاتمی، ویلی برانت نوع خودِ ما و ایران باشد. ویلی برانت بعد از جنگ آلمان آمد و از برکت نبوغ و درستی او و پشتیبانانش، آلمان دوباره سرپا شد. من هم دوست داشتم مملکتم سرپا شود. ویلی برانت میگوید: « من بعد از جنگ ایستاده بودم به صف نانوایی نگاه میکردم، مردم معطل نان بودند، پیرزنی نوبتش شد نان را گرفت و راه افتاد، در حالی که داشت میرفت گفت: «پیشوا لااقل به ما نان میداد!»» ویلی برانت میگوید من فکر میکردم چه باید کرد که مردم نان داشته باشند و پیشوا را نخواهند. این آدم بزرگی است و دیگر این که آن جامعه هم او را میپذیرد، میرود این کار را میکند. آلمانیها تا پایان دورهٔ ویلی برانت رسیدند به جایی که قدرت اقتصادی دوم جهان شوند. من خیلی آرزو داشتم آقای خاتمی بتواند ویرانیها را از بین ببرد و تولید را راه بیندازد، آزادی قانونی را اجرا کند، چون در دورهٔ بحران که ما نمیتوانیم بگوییم این را میخواهیم، آن را میخواهیم. جنگ تمام شده، مملکت باید ساخته شود. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۶۶و۱۶۷}}</ref><br />
<br />
====[[جلال آلاحمد]]====<br />
اولش جلال آلاحمد را خیلی دوست داشتم، بعد که [[غربزدگی]] را نوشت فکر کردم که از لحاظ فکری اشکال دارد. فکر میکردم غرب فقط آن نیست که او میگوید. هرپدیدهای قابل تجزیه و تفکیک و شناخت است و عوامل مثبت و منفی در آن هست. آن کتاب به اعتبار ایدهها و ابزارهای سنتی که داشتیم همه را جارو میکرد. این نگاه را دوست نداشتم و مخالفش بودم. نثر جلال آلاحمد هیچ کمکی به رماننویسی نمیکند. آل احمد فاقد تخیل بود. [[نفرین زمین]] را نوشت که نفرتانگیز بود. در واقع این کتاب چندشآور است. این کتاب اهانت است. من نظامیها را از ابتدا دوست داشتم؛ در این کتاب هنر آقای آلاحمد این است که یک افسر و خانوادهاش را آلوده کند؛ آن هم طبق چیزی که آلاحمد احیانا فقط شنیده بود. ولی [[مدیر مدرسه]] جلال عالی بود.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۵۱و۱۵۳}}</ref><br />
<br />
====[[غلامحسین ساعدی]]====<br />
ساعدی بهواقع یک ذهن استثنایی بود، یک نویسندهٔ خود به خودی بود. هیچکس را من ندیدم مثل ساعدی بتواند از معدود آدم در یک محیط بسته داستانهایی در بیاورد که شاهکار باشند. یک ذهن استثنایی بود و یک آدم استثنایی، که استثنایی بودن هم جنبههای منفی داشت برایش و هم مثبت. ساعدی یک تناقض مشخص بود و این خصیصهٔ او بود که میتوانست در عین گسیختگی و آشفتگی منسجم باشد و میتوانست در عین حفظ انسجام ذهنی، آشفته و بیقرار و گسیخته باشد. ذهنیت و تخیل فوقالعادهای که ساعدی داشت میتوانست از یک واقعیت عینی و ملموس یا به ظاهر پیش پا افتاده، ناگهان انسان را از موقعیت بکند ببرد به یک فضایی و در یک موقعیتی که آدم حیرت کند که مگر میشود از این مصالح پیش پا افتاده، یک اثر عجیب و غریب خلق کرد. به این ترتیب میتوانم بگویم که آثار داستانی ساعدی مصداق آن اصطلاحی است که گفته میشود سهلِ ممتنع. یکی از ضربههایی که ساعدی را فروکاست، تن دادن به معاشرتهای سیاسی بود و قلم را در اختیار گرایشهای مسلکی قرار دادن به عنوان مقالهنویس و چون یک شخصیتی بود که به همه روی خوش نشان میداد، همه و هرکس هم در جای خودش از او بهرهٔ خودش را میخواست و او هم دریغ نمیکرد. ساعدی باید مراقبت بیشتری از خودش به عمل میآورد و تن نمیداد به انقلابیگری. حتی اگر فکر کنید که ساعدی گرایشهای مترقی داشت که داشت، ولی او یک هنرمند و نویسندهٔ مترقی باید میبود، ولی هرگز نگذاشتند او واقف بشود به اینکه باید اضافههای ذهن خود را ویرایش کند و کار اصلی خود را انجام دهد. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۹۳-۲۹۵}}</ref><br />
<br />
====محمدجواد ظریف و قاسم سلیمانی====<br />
«متأسفانه این طور است. اتفاقا من هم قاسم سلیمانی و امثال او را میپسندم در جای خود و همین طور آقای ظریف و امثال او را. به همین روشنی هم این حرف را چاپ کنید. او و امثال او باید سر جای خودشان بایستند و نگذارند مردمکُشان وارد کشور ایران شوند و این دیگران هم سر جای خودشان و از طُرُق دیگر بگویند و بکوشند که این مردم کُشان را باید جمع کرد! باز هم سعدی گفت «جهان مانند خط و خال است و ابرو/که هر چیزی به جای خویش نیکوست».<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.tabnak.ir/fa/news/528119/%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D9%88-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%AF%D9%88%DB%8C%D9%85-%D9%87%D9%85-%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D9%88-%D9%87%D9%85-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C|عنوان =روشنفکر نیستم و میگویم هم «ظریف» میخواهیم و هم «قاسم سلیمانی» |ناشر = تابناک|تاریخ بازدید = ۱۴ اسفند ۱۳۹۷|تاریخ = ۹ شهریور ۱۳۹۴}}</ref><br />
<br />
===همراهیهای سیاسی===<br />
====انتخابات ریاست جمهوری سال ۷۶====<br />
در این انتخابات، دولتآبادی از کاندیداتوری سید محمد خاتمی و جریان دوم خرداد حمایت کرد.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۴۳-۷۱}}</ref><br />
<br />
====انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۴====<br />
وقتی انتخابات به دور دوم کشیده شد،دولتآبادی از آقای هاشمی رفسنجانی حمایت کرد.<ref name=''زندگی محمود''/> <br />
<br />
<br />
====انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸====<br />
چند ماه پیش از انتخابات، دولتآبادی در یک مقالهای پیش بینی کرده بود که انتخابات ۸۸ با معضل روبرو میشود. به همین دلیل بعد از انتخابات مردم را به وحدت دعوت کرد. در جریان این انتخابات، دولتآبادی از کاندیداتوری مهندس میرحسین موسوی حمایت کرد.<ref name=''زندگی محمود''/><br />
<br />
<br />
===نامههای سرگشاده===<br />
====ماجرای نامه به فرح====<br />
داستان از این قرار بود که در تیرماه سال ۵۴ وقتی دولتآبادی در زندان قصر بود،در روزنامه خبری را خواند و برایش عجیب هم بود که این روزنامه چگونه به دستش رسده؟ در روزنامه نوشته بودند داستانی از دولتآبادی به نام [[سفر]] به صورت نمایش نامه در جشنواره توس اجرا و برندهٔ جایزهٔ نمایش نامه نویسی شده است.خواندن این مطلب همزمان بود با یکی از تهدیدهایی که دولتآبادی از طرف کمیته مشترک میشد که چیزی بنویس! کانون پرورش فکری که دولتآبادی کارمند آن بود زیرمجموعهٔ دفتر فرح پهلوی بود و جشنوارهٔ توس را فرح پهلوی در کنار جشنواره شیراز اداره میکرد.دولتآبادی فکر کرد شاید مناسب باشد که بنویسد چرا من باید در زندان باشم و در عین حال نمایش نامهٔ من در جشنواره توس زیر نظر کسی اجرا بشود که در واقع رئیس هئت امنای من هم حساب میشود و نمایش نامه جایزه هم ببرد؟! شهبانو فرح پهلوی درواقع رئیس کانون پرورش فکری بود که نمایش نامه دولتآبادی از آن طریق به جشنواره رفته بود و در عین حال ملکه در آن شرایط شخصیتی داشت که تقریبا انگی به او نمیخورد به جز اینکه شاه به او گفته بود که روشنفکرها را پررو کردهای.دولتآبادی یادداشتی نزدیک به این مضمون خطاب به ملکه فرح پهلوی نوشت.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۷-۳۹}}</ref><br />
<br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
* این سرزمین یک لخته درد است، لحظه به لحظهاش را نگاه بکنید فاجعهای است که فاجعهٔ بعدی را دارد آبستن میشود. و در حرکت متوالی فاجعه، مردم هستند که مالیده میشوند و تبدیل میشوند به لخته لختههای تازهای از درد. بنابراین، من انتظار ندارم به عنوان یک انسان ایرانی در همچه سرزمینی و با همچه تاریخی با عافیت زندگی کنم. اصلاً. من فقط میخواهم زنده باشم و کار کنم و این است عشق بزرگ من. چون در این سرزمین اگر کسی بخواهد کار بکند، اگر کسی بخواهد وجود خودش را به عنوان جزئی از وجود کل جامعه و مردمش صمیمانه باور داشته باشد، به جز از رنج و عذاب و فاجعه و زحمت گزیری ندارد و انتظار هیچ عافیت و آسودگی را نباید داشته باشد و عشق یعنی همین که بس افتاد مشکلها.<ref>{{پک|چهلتن-فریاد|۱۳۸۰|ک= ما نیز مردمی هستیم|ص=۳۶}}</ref><br />
* هر انسانی در این جهان یک ریشهای دارد، یک دودمانی دارد و با آن دودمان است که در جهان هست. حرف ما الان با نظامهای سیاسی حاکم بر ما این است که آقا ما با دودمان خودمان در جهان میتوانیم باشیم. شما چرا دارید دودمان ما را خراب میکنید؟!<br />
<br />
<br />
===برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br />
دولتآبادی در برنامههای ادبی زیادی در کشورهای مختلف شرکت کرده که در پایین به برخی از آنها اشاره میشود.<ref name=''سالشمار محمود''/><br />
* سخنرانی در سمپوزیوم آمستردام (۱۹۸۹) (۱۳۶۸) (موضوع سخنرانی: انسان سوم)<br />
* سخنرانی در کنفرانس سییرا، دانشگاه میشیگان آمریکا (۱۹۹۱) (۱۳۷۰) (موضوع سخنرانی: مثلث نحس)<br />
* سخنرانی در دانشگاه کوئینز کانادا (۱۹۹۱) (۱۳۷۰)<br />
* سخنرانی در دانشگاههای سیاتل و برکلی آمریکا (۱۹۹۱) (۱۳۷۰) (موضوع سخنرانی: رنج ما، فرضیه ما)<br />
* سخنرانی در سمپوزیوم «ادبیات در گذار به هزارهٔ سوم» در مونیخ (۱۹۹۲) (۱۳۷۱)<br />
* شرکت در جشن «صدای ادبیات ایران» در آمریکا (۱۹۹۹) (۱۳۷۸)<br />
<br />
===تأثیرپذیریها===<br />
====مناطق مختلف ایران====<br />
آن نواحی از ایران که تاثیر مشخص گذاشته بر دولتآبادی، آثار مشخص هم در موردش نوشته شده. برای مثال در سفر به سیستان و بلوچستان، [[دیدار بلوچ]] را نوشت و در سفر به سنندج مقالهای دربارهٔ دراویش نوشت. آنجایی که تاثیر مستقیم و مشخص داشته، اثری هم دربارهاش نوشته شده.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۸۷}}</ref><br />
<br />
====[[صادق هدایت]]====<br />
مهمتر از همه، صادق هدایت روی دولتآبادی به این عنوان که میتوانی نویسنده باشی، تاثیر گذاشته. وقتی او آثار هدایت را خواند فکر کرد چقدر آثار و بیان هدایت به زندگی تجربی دولتآبادی نزدیک است و این نزدیکی باعث شد قوت قلب پیدا کند برای نوشتن. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۵۳}}</ref><br />
<br />
===استادان و شاگردان===<br />
دولتآبادی: «من در زندگی ادبیام هیچ استادی نداشتهام.استادهای من، مترجمهایی بودهاند که آثار بزرگان ادبیات را ترجمه کردهاند و کاشفان ادبیات قدیم ایران، و نویسندگان و شاعران معاصر خودمان.»<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۹۶}}</ref><br />
<br />
===علت شهرت===<br />
<br />
<br />
===فیلم ساخته شده براساس===<br />
* «خاک»(۱۳۵۲): این فیلم به کارگردانی [[مسعود کیمیایی]] براساس داستان [[اوسنهٔ باباسبحان]] که از دید دولتآبادی، کیمیایی در ساخت فیلم به داستان وفادار نماند. <ref name=''فیلم اثر''/><br />
* «گوزنها»(۱۳۵۳): این فیلم به کارگردانی مسعود کیمیایی براساس نمایشنامه [[تنگنا]] ساخته شد بیهیچ اشارهای به نمایشنامه و نویسندهاش.<ref name=''فیلم اثر''/><br />
* «مادیان»(۱۳۶۴): این فیلم به کارگردانی علی ژکان براساس نیمهٔ دوم کتاب [[جای خالی سلوچ]] ساخته شد بدونِکسب اجازه از دولتآبادی. <ref name=''فیلم اثر''/><br />
<br />
<br />
===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br />
====در ارتباط با سینما====<br />
در شرایطی که دولتآبادی نیاز به پول داشت [[اوسنهٔ باباسبحان]] را به سینما داد به کارگردانی [[مسعود کیمیایی]]. او فیلم «خاک» را با اقتباس از آن داستان ساخت که متأسفانه به آن وفادار نمانده بود. دولتآبادی نارضایتی خودش را همان موقع طی نوشتهای ابراز کرد. در همان سالها دولتآبادی نمایشنامهای نوشته بود به نام [[تنگنا]]. وقتی به زندان افتاد این نمایشنامه بدون اجازهٔ او به فیلم برگردانده شد و نامش شد «گوزنها». آن هم بیهیچ اشارهای به نمایشنامه و نویسندهاش. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۰۷}}</ref><br />
<br />
====فیلمنامه [[اتوبوس]]====<br />
سال ۵۹ بود که یک روز [[داریوش فرهنگ]] بهاتفاق همسرش [[سوسن تسلیمی]] به خانهٔ دولتآبادی رفتند. آن دو به سفارش [[بهرام بیضائی]] از دولتآبادی خواستند فیلمنامهای براساس طرحی که به بیان وی در گذشته به شکل واقعی رخ داده بود بنویسد و دولتآبادی فیلمنامه اتوبوس را نوشت. داریوش فرهنگ فیلمنامه را به مدیر شبکهٔ دوم تلویزیون، آقای حسین جلایر داد. ایشان خواند و فیلمنامه را پسندید و حتی پیش پرداخت هم به دولتآبادی دادند. بعد فیلمنامه را به شبکهٔ یک تلویزیون دادند. در آنجا بار دیگر با نام دولتآبادی مخالفت شد. این را داریوش فرهنگ تلفنی به دولتآبادی خبر داد. با این خبر دولتآبادی گمان کرد این فیلمنامه هم میرود کنار [[گاوارهبان]] و [[سربداران]]. اما چند ماه بعد دولتآبادی مطلع شد فیلمی با همین نام اتوبوس در جشنوارهٔ فیلم فجر به نمایش درآمده است که فیلمنامه نویس آن دیگری است! به آن فیلم چند جایزهٔ سیمرغ هم دادند اما دولتآبادی تا ۷۲ ساعت دچار سردرد عصبی شد! <ref name=''شکایت''/><br />
<br />
====فیلمنامههای بیسرانجام====<br />
حمید سمندریان از روی طرح فیلمنامهٔ [[هیولای]] دولتآبادی که به درخواست سمندریان نوشته بود فیلمی ساخت با نام «همهٔ آرزوی زمین» که در تیتراژ آن هیچ اشارهای به دولتآبادی و حقوق وی نکرد. نه اجازه گرفت و نه حرفی زد و نه پولی پرداخت!{{سخ}}<br />
دولتآبادی برای [[ناصر تقوایی]] هم به خواست او یک طرح نوشت براساس [[جای خالی سلوچ]] که در اختیارش گذاشت. برای [[داریوش مهرجویی]] هم به خواست خودش بر اساس آن متنی که دولتآبادی در مجلهٔ «لابف» منتشر کرده بود با عنوان «صلح و جنگ، پایان کابوس» طرح فیلمنامهای نوشت که آن را هم به مهرجویی داد. هر دو فیلمنامه ساخته نشدهاند. <ref name=''شکایت''/><br />
<br />
===مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند===<br />
====تمبر یادبود محمود دولتآبادی====<br />
تمبر یادبود محمود دولتآبادی همزمان با هفتاد و چهارمین سالگرد تولد او با عنوان «آقای رمان ایران» در زادگاهش سبزوار، به او اهدا شد.<ref name=''تمبر محمود''/><br />
<br />
<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
<br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
[[پرونده:Kelidar.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مجموعهٔ کامل کتاب کلیدر]]<br />
آثار دولتآبادی به شش دسته: کتاب، نقد، مقاله، نمایشنامه، فیلمنامه و سفرنامه تقسیم میشود.<ref name=''سالشمار محمود''/><ref name=''محمود معاصر''/><br />
====کتاب====<br />
# [[ته شب]] (۱۳۴۱) (داستان کوتاه) (نخستین داستان)<br />
# [[سفر]] (نگارش ۱۳۴۵، انتشار ۱۳۴۷) (داستان بلند)<br />
# [[بند]] (نگارش ۱۳۴۵)<br />
# [[اوسنهٔ باباسبحان]] (نگارش ۱۳۴۶، انتشار ۱۳۴۷)<br />
# [[لایههای بیابانی]] (انتشار ۱۳۴۷) (مجموعه داستانهای کوتاه)<br />
# [[گاوارهبان]] (نگارش ۱۳۴۸، انتشار ۱۳۵۰) (داستان بلند)<br />
# [[عقیل عقیل]] (نگارش ۱۳۴۸، انتشار ۱۳۵۱) (داستان بلند)<br />
# [[باشُبیرو]] (نگارش ۱۳۵۰، انتشار ۱۳۵۱) (داستان بلند)<br />
# [[مرد]] (نگارش ۱۳۵۰، انتشار ۱۳۵۲)<br />
# [[پایینیها]] (نگارش ۱۳۵۰) (مفقود شده)<br />
# [[ روز و شب یوسف]] (نگارش ۱۳۵۲) (مفقود شده)<br />
# [از خم چنبر]] (نگارش ۱۳۵۳، انتشار ۱۳۵۶) (داستان بلند)<br />
# [[جای خالی سلوچ]] (انتشار ۱۳۵۷) (رمان)<br />
# [[کلیدر]] (انتشار ۱۳۶۲) (رمان)<br />
# [[آهوی بخت من گزل]] (انتشار ۱۳۶۷)<br />
# [[ما نیز مردمی هستیم]] (انتشار ۱۳۶۸) (گفتوگو با دولتآبادی)<br />
# [[کارنامه سپنج]] (انتشار ۱۳۶۸)<br />
# [[روزگار سپریشدهٔ مردم سالخورده]] (انتشار ۱۳۷۰)<br />
# [[رَد، گفت و گزار سپنج]] (انتشار ۱۳۷۱) (مجموعه مقالات و سخنرانیها و نوشته های پراکنده)<br />
# [[سلوک]] (انتشار ۱۳۸۲) (رمان)<br />
# [[آن مادیان سرخ یال]] (انتشار ۱۳۸۳) (رمان)<br />
# [[ادبار و آینه]] (انتشار ۱۳۸۴) (مجموعهٔ داستانها)<br />
# [[گلدستهها و سایهها]] (انتشار ۱۳۸۴) (مجموعهٔ داستانها)<br />
# [[نون نوشتن]] (انتشار ۱۳۸۸) (یادداشتهای روزانه از سال ۱۳۵۹ تا ۱۳۷۴)<br />
# [[میم و آن دیگران]] (انتشار ۱۳۹۱) (یادداشتها در مورد دیگران)<br />
# [[ بنی آدم]] (انتشار ۱۳۹۴) (مجموعهٔ داستانها)<br />
# [[تا سر زلف عروسان سخن]] (انتشار ۱۳۹۴) (گزیدهای از شاهکارهای نثر کلاسیک فارسی)<br />
# [[این گفتوسخنها]] (انتشار ۱۳۹۶) (گفتوگو)<br />
<br />
====نقد====<br />
# سودای مرد پیر (۱۳۴۹)(نقدی بر نمایشنامه «محاق» و «مرگ در پاییز» اثر [[اکبر رادی]])<br />
# سیری در اندیشههای برشت (۱۳۴۹)(نقدی بر کتاب«سیری در اندیشههای برشت»)<br />
# غریب در نارستان (۱۳۵۰)(نقدی بر نمایشنامه«افول» اثر [[اکبر رادی]])<br />
# قصه هستی، قصهای کودکانه برای بزرگسالان (۱۳۵۲)(نقدی بر کتاب «قصه هستی» اثر مرتضی رضوان)<br />
# بابا سبحان در خاک (۱۳۵۲)(نقدی بر فیلم خاک اثر [[مسعود کیمیایی]])<br />
# کله گردها و کله تیزها (۱۳۵۸)(نقدی بر اجرای نمایشنامه برتلود برشت)<br />
# ضد خاطرات، اثری متفاوت (۱۳۶۷)(نقدی بر کتاب «ضد خاطرات» اثر آندره مالرو)<br />
# یادستایی نمایش تنبور نواز (۱۳۷۳)(نقدی بر اجرای نمایش «تنبور نواز»)<br />
<br />
====مقاله====<br />
# تذکره، دیدار خاموش با بهرنگ (۱۳۵۲)<br />
# پشت نقاب (۱۳۵۶)<br />
# ناگزیری و گزینش هنرمند (۱۳۵۷)<br />
# عشق، عاشقان را، جام جم، شما را (۱۳۵۷)<br />
# پیش از هر آئینی ایرانی هستیم (۱۳۵۸)<br />
# به سوی تئاتر ملی (۱۳۵۸)<br />
# آزادی، ایدئولوژی مشترک همهٔ نویسندگان جهان است (۱۳۶۶)(مقالهای با یاد [[غلامحسین ساعدی]])<br />
# در احوال رمان (۱۳۶۷)<br />
# رمان چیست (۱۳۶۷)<br />
# رابطهٔ هنر و ادبیات با مردم (۱۳۶۹)<br />
# بوی خوش باغستان یوش در افغانستان (۱۳۷۰)<br />
# آیا ادبیات ما جهانی است (۱۳۷۱)<br />
# از نقطهٔ عزیمت تا لحظهٔ شدن (۱۳۷۲)<br />
# دموکراسی و حدود بشربودن ما (۱۳۷۲)<br />
# زبان فارسی زبان شعر است (۱۳۷۲)<br />
# چیرگی بر مرگ، تاوان زیستن (۱۳۷۳)<br />
# در چرایی فقدان اختران (۱۳۷۳)<br />
<br />
====نمایشنامه====<br />
* [[تنگنا]] (۱۳۴۹)<br />
* [[درخت]] (۱۳۵۱)(نفقود شده)<br />
* [[ققنوس]] (۱۳۶۱)<br />
* [[خانهٔ آخر]] (۱۳۸۲)<br />
* [[گل آتشین]] (۱۳۸۳)<br />
* [[یک زندگی کوچک]] (۱۳۸۳) <ref>{{پک|میرعابدینی|۱۳۸۶|ک= فرهنگ داستاننویسان ایران|ص=۱۲۸}}</ref><br />
<br />
====فیلمنامه====<br />
* [[سربداران]] (۱۳۵۷)<br />
* [[هیولا]] (۱۳۶۵)<br />
* [[اتوبوس]] (۱۳۷۲)<br />
<br />
====سفرنامه====<br />
* [[دیدار بلوچ]] (۱۳۵۶) (سفر به استان سیستان و بلوچستان)<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
*برنده جایزهٔ «یان میخالسکی» برای رمان [[زوال کلنل]] در سال ۲۰۱۳ میلادی.<ref name=''محمود معاصر''/><br />
*نامزد دریافت جایزهٔ «بوکر» برای رمان «زوال کلنل» در سال ۲۰۱۲.<ref name=''بوکر''/><br />
*نامزد دریافت نوبل ادبیات برای رمان [[کلیدر]].<ref name=''نوبل''/><br />
*دریافت نشان «شوالیهٔ هنر و ادب» از دولت فرانسه در سال ۲۰۱۴.<ref name=''محمود معاصر''/><br />
*برنده «جایزهٔ بیست سال ادبیات داستانی انقلاب اسلامی» در سال ۱۳۷۷.<br />
*برنده «جایزهٔ ادبی یلدا» برای یک عمر فعّالیت ادبی در سال ۱۳۸۱.<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
====شعر [[احمد شاملو]] دربارهٔ دولتآبادی====<br />
<span style="color:purple">خویشتن را به بستر تقدیر سپردن{{سخ}}<br />
و با هر سنگریزه{{سخ}}<br />
راضی به نارضایی گفتن{{سخ}}<br />
زمزمهٔ روح چه شیرین است<ref name=''زندگی محمود''/></span><noinclude><br />
<br />
====شعر [[بهرام بیضائی]] به مناسبت تولد هفتاد سالگی محمود دولتآبادی====<br />
=====<font color=green>در زادروز آن كه دولتش آباد</font>=====<br />
<span style="color:purple">لب بسته بود حقّ{{سخ}}<br />
حوالیِ بیهق{{سخ}}<br />
افسانه نمیخوانْد پِچ پِچه!{{سخ}}<br />
سایهها پَرسه میزدند{{سخ}}<br />
در اطراف سبزوار{{سخ}}<br />
واژهها گُم بودند{{سخ}}<br />
سَرْگشته پی معنایی{{سخ}}<br />
تا تو آمدی؛{{سخ}}<br />
هفتاد سالِ پیش، امروز<ref name=''جشننامه محمود''/></span><noinclude><br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====[[زوال کلنل]]====<br />
دولتآبادی این کتاب را در سالهای ۶۲ تا ۶۴ نوشت و در این چند سال گاهی به سراغش رفته برای تلطیف کردن و ویراستن.این تنها اثری است که دولتآبادی بخشهایی از آن را به صورت کابوس در خواب دیده است و بعد از بیدار شدن از کابوس،از شدت پریشانی شروع کرد به یادداشت کردن.بخشهای عمدهای از این رمان در چنان فضاهایی جاری است و او دیگر هیچ وقت خوابی که به رمان مربوط میشود ندید.این اثر هنوز مجوز انتشار نگرفته است.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۶۸}}</ref><br />
<br />
====[[عقیل عقیل]]====<br />
عقیل پیرمرد روستایی که بر اثر زلزلهٔ خراسان همهٔ نزدیکانش را از دست داده، برای یافتن پسرش تیمور بهراه میافتد. تیمور در بیرجند سرباز است. داستان، شرح ذهنی این سفر است و با تداعی معانیهای عقیل گسترده میشود.<ref>{{پک| میرعابدینی|۱۳۸۷|ک= صدسال داستان نویسی ایران|ص=۵۵۹}}</ref><br />
<br />
====[[باشُبیرو]]====<br />
جاسم قهرمان جوان «باشبیرو» خود را از شبیرو، این روح بردگی و خفتزدگی جنوب، میرهاند. «باشبیرو» متضمن خوش بینی آرمانی است که در آن نسل جوان بر زمینهٔ شکست نسل پیش حرکتی تازه و قهرآمیز را آغاز میکند. این کتاب اثری فرازجو است و مسألهٔ زندانیان سیاسی دوران شاه را مطرح میکند.<ref>{{پک| میرعابدینی|۱۳۸۷|ک= صدسال داستان نویسی ایران|ص=۵۶۰}}</ref><br />
<br />
====[[کلیدر]]====<br />
کلیدر بیان حماسی یک واقعیت تاریخی در کشور ماست. دولتآبادی در این رمان موفق شده است خواننده را همراه قهرمانان خود به صحنههای زندهای از زندگی روستایی و ایلی ببرد و بخشی از تاریخ جنبش دهقانی معاصر را پیش روی او قرار دهد. همچنین این کتاب مطالعهٔ جامعی در زندگی روستاییان خراسان است. جایی که دولتآبادی کودکی و نوجوانی خود را گذرانده و با دقایق زندگی مردمش آشنایی دارد. ستایشگران آثار دولتآبادی به پرگوییهای آن نیز اشاره کردهاند. <ref>{{پک| میرعابدینی|۱۳۸۷|ک= صدسال داستان نویسی ایران|ص=۸۶۳و۸۷۶}}</ref><br />
<br />
====[[جای خالی سلوچ]]====<br />
داستان اینگونه است که سلوچ، صنعتگر خفّتدیده از تنگدستی، شبانه رفتهاست.صبح که شده همسر او مِرگان و فرزندانش ماندهاند با دشواریهای پیش بینی نشدهٔ یک زندگی تازه. جای خالی سلوچ، مرگان را به خود میآورد و زندگی که تا حال عادت بود رنگ استثنا میگیرد.<ref>{{پک| میرعابدینی|۱۳۸۷|ک= صدسال داستان نویسی ایران|ص=۸۶۴}}</ref><br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
<br />
<br />
===تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها===<br />
<br />
<br />
==نوا، نما، نگاه==<br />
===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br />
<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =دولتآبادی| نام =محمود | پیوند نویسنده =محمود دولتآبادی | عنوان =[[این گفتوسخنها]] | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۶| ناشر = نشر چشمه|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =چهلتن،فریاد| نام =امیرحسین،فریدون | عنوان =[[ما نیز مردمی هستیم]] | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۸۰| ناشر = نشر چشمه-فرهنگ معاصر|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =فرجی،امیرینژاد| نام =محسن،اردوان | عنوان =[[محمدعلی سپانلو]] | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۶| ناشر = نشر ثالث|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
#{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =میرعابدینی| نام =حسن | پیوند نویسنده = | عنوان =صدسال داستاننویسی ایران | ترجمه = | جلد = | سال =۱۳۸۷| ناشر = نشر چشمه|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =شریفی| نام =محمد | عنوان =فرهنگ ادبیات فارسی معاصر | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۵| ناشر = نشر نو-نشر آسیم|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =میرعابدینی| نام =حسن | عنوان =فرهنگ داستاننویسان ایران | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۸۶| ناشر = نشر چشمه|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =دهباشی | نام =علی | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =جشننامهٔ محمود دولتآبادی | ژورنال = مجلهٔ فرهنگی و هنری بخارا| مکان = | دوره = | شماره =۷۶ | سال =۱۳۸۹ | تاریخ بازبینی = ۲۶ بهمن ۱۳۹۷}}<br />
<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.isna.ir/news/96050905903/%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DB%B7%DB%B7%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85|عنوان=با محمود دولتآبادی در ۷۷سالگی|ناشر= https://isna.ir، وبگاه ایسنا|تاریخ انتشار= ۱۰مرداد۱۳۹۶}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/601883/%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C|عنوان=سالشمار محمود دولتآبادی|ناشر= https://noormags.ir، وبگاه مجلات تخصصی نور|تاریخ انتشار= مرداد ۱۳۸۹}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.youtube.com/watch?v=0Ci70Zo4iV4|عنوان=سلوک یک نویسنده|ناشر= https://www.bbc.com، بیبیسی فارسی|تاریخ انتشار= ۱۷فروردین۱۳۹۰}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/263836/%D8%A7%D9%87%D9%84-%DA%A9%DB%8C%D9%86%D9%87-%DA%A9%DB%8C%D9%86%D9%87-%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%85-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%85-%DA%86%D9%88%D9%86-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%D8%AF|عنوان=جشن تولد محمود دولتآبادی|ناشر= https://www.ibna.ir، ایبنا|تاریخ انتشار= ۹ مرداد ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.tabnak.ir/fa/news/528119/%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D9%88-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%AF%D9%88%DB%8C%D9%85-%D9%87%D9%85-%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D9%88-%D9%87%D9%85-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C|عنوان=روشنفکر نیستم و میگویم هم «ظریف» میخواهیم و هم «قاسم سلیمانی»|ناشر= https://www.tabnak.ir، تابناک|تاریخ انتشار= ۹ شهریور ۱۳۹۴}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF_%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%E2%80%8C%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C&diff=30483محمود دولتآبادی2019-06-29T15:04:20Z<p>شریف پرندی: /* برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = محمود دولتآبادی<br />
|تصویر = Mahmoud dolatabadi1.jpg<br />
| توضیح تصویر = من هنر را از کار کردن یاد گرفتم نه از تئوریهای ادبی.<ref name=''خود محمود''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.isna.ir/news/96050905903/%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DB%B7%DB%B7%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85|عنوان =با محمود دولتآبادی در ۷۷ سالگی|ناشر = ایسنا |تاریخ بازدید = ۱۸ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ = ۱۰ مرداد ۱۳۹۶}}</ref><br />
|عرض_تصویر =<br />
|نام اصلی = <br />
|زمینه فعالیت = رمان و داستان کوتاه<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱۵مرداد۱۳۱۹ <ref name=''زندگی محمود''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.youtube.com/watch?v=0Ci70Zo4iV4|عنوان =سلوک یک نویسنده |ناشر = بیبیسی فارسی |تاریخ بازدید = ۲۰ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ = ۱۷ فروردین ۱۳۹۰}}</ref> <br />
|محل تولد = دولتآباد (سبزوار)<br />
|والدین = عبدالرسول و فاطمه <ref name=''خود محمود''/><br />
|تاریخ مرگ =<br />
|محل مرگ = <br />
|علت مرگ = <br />
|محل زندگی = تهران<br />
|مختصات محل زندگی = <br />
|مدفن =<br />
|در زمان حکومت =<br />
|اتفاقات مهم =<br />
|نام دیگر =<br />
|لقب =<br />
|بنیانگذار =<br />
|پیشه = نویسنده و نمایشنامه و فیلمنامهنویس<br />
|سالهای نویسندگی = ۱۳۳۹ تاکنون<br />
|سبک نوشتاری = واقعنگاری<br />
|کتابها = ''[[کلیدر]]''، ''[[جای خالی سلوچ]]''، ''[[روزگار سپری شده مردم سالخورده]]''، ''[[زوال کلنل]]'' و...<ref name=''سالشمار محمود''/><br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها = [[تنگنا]]، [[ققنوس]] و...<ref name=''سالشمار محمود''/><br />
|فیلمنامهها = [[سربداران]] و [[هیولا]] و [[اتوبوس]]<ref name=''سالشمار محمود''/> <br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها)= ''خاک''و ''گوزنها'' و ''مادیان'' <ref name=''فیلم اثر''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۲۰۷و۲۰۹}}</ref> <br />
|همسر = مهرآذر ماهر (۱۳۴۹)<ref name=''سالشمار محمود''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/601883/%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C|عنوان =سالشمار محمود دولتآبادی|ناشر = وبگاه مجلات تخصصی نور |تاریخ بازدید = ۱۹ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ = مرداد ۱۳۸۹}}</ref><br />
|شریک زندگی =<br />
|فرزندان = سیاوش و فرهاد و سارا <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۷۴}}</ref><br />
|تحصیلات = پایان ابتدایی<ref name=''محمود معاصر''>{{پک|شریفی|۱۳۹۵|ک=فرهنگ ادبیات فارسی معاصر|ص=۴۰۲}}</ref><br />
|دانشگاه =<br />
|حوزه = <br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت =<br />
|تأثیرگذاشته بر =<br />
|تأثیرپذیرفته از =<br />
|وبگاه = <br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد =<br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
[[پرونده:Pedar va madar dolat abadi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''عبدالرسول و فاطمه، پدر و مادر محمود دولتآبادی<ref name=''جشننامه محمود''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =دهباشی | نام =علی | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =جشننامهٔ محمود دولتآبادی | ژورنال = مجلهٔ فرهنگی و هنری بخارا| مکان = | دوره = | شماره =۷۶ | سال =۱۳۸۹ | تاریخ بازبینی = ۲۶ بهمن ۱۳۹۷}}<br />
</ref>'''</center>]] <br />
[[پرونده:Javani dolat abadi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''محمود دولتآبادی در سالهای تجربه تئاتر و بازیگری<ref name=''جشننامه محمود''/> '''</center>]]<br />
[[پرونده:Dolat abadi dar otagh.png|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''محمود دولتآبادی در اتاق کارِ خود(۱۳۶۱) <ref name=''جشننامه محمود''/>'''</center>]]<br />
[[پرونده:Sardis dolat abadi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سردیس رومیزی محمود دولتآبادی]]<br />
[[پرونده:Ahmad-Masjed-Jamei-Mahmoud.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''اناری که محمود از احمد گرفت'''</center>]]<br />
<br />
'''محمود دولتآبادی''' نویسنده، نمایشنامهنویس و فیلمنامهنویس، خالق رمان بلند دهجلدی [[کلیدر]] و برندهٔ جوایز ادبی ایران و جهان است.<br />
<center>* * * * *</center><br />
«[[کلیدر]] قلهای است که از مه بیرون است.»<ref name=''زندگی محمود''/> این جملهٔ [[احمد شاملو]] نخستین اظهار نظری است که پس از چاپ کتاب کلیدر در مورد این کتاب بیان میشود. همچنین [[بزرگ علوی]] دربارهٔ رمان کلیدر گفته است: «این کتاب تاریخ سههزارسالهٔ ایران را در خودش دارد.»<ref name=''زندگی محمود''/> خانم [[سیمین دانشور]] در مورد دولتآبادی گفته است: «دولتآبادی مثل هیچکس نیست.»<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۷۵}}</ref><br />
<br />
دولتآبادی در خانوادهای پرجمعیت متولد شد. ثمرهٔ ازدواج دوم و سوم پدر وی شش فرزند پسر و یک فرزند دختر بود.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۹۴}}</ref> او دورهٔ ابتدایی را در روستای خود در دبستان مسعود سعد سلمان گذراند.<ref name=''زندگی محمود''/> در نوجوانی در مشهد، یک بار صحنهٔ تئاتر در تئاتر اصغر قفقازی را میبیند و شیفتهٔ صحنهٔ نمایش میشود و این شیفتگی او را به تهران میکشاند تا در هنرکدهٔ آناهیتا تحصیل کند.<ref name=''زندگی محمود''/> در کنار تحصیل در هنرکده و کار کردن، نویسندگی را نیز آغاز میکند و داستان "ته شب" مینویسد.<ref name=''زندگی محمود''/> در پایان تحصیلات در هنرکدهٔ آناهیتا در دو رشته شاگرد اول شد: نویسندگی و بازیگری.<ref name=''خود محمود''/> دولتآبادی در سال ۴۷ در اولین جلسهٔ [[کانون نویسندگان]] شرکت میکند و اساسنامهٔ کانون را امضا میکند.<ref name=''امضا''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۱۵۴و۱۵۵}}</ref>از دورهٔ ورود به هنرکدهٔ آناهیتا تا سال ۵۳ در چندین نمایش ایفای نقش میکند و چندین اثر را هم مینویسد. تا آن زمان یک جلد از کتاب کلیدر را هم مینویسد. دولتآبادی در این دوره بازی در سینما را نیز تجربه کرد و در فیلم «گاو» ساختهٔ [[داریوش مهرجویی]] بازی کرد.<ref name=''فیلم گاو''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۲۰۰}}</ref> در سال ۵۳ وقتی تصمیم گرفت برای آخرین بار بر روی صحنهٔ نمایش حاضر شود، درست یک شب قبل از اجرا، توسط نیروهای ساواک دستگیر شد و دو سال حبس کشید و هیچگاه تفهیم اتهام نشد که علت بازداشت او چه بودهاست.<ref name=''زندگی محمود''/> دولتآبادی در سال ۱۳۴۹ با مهرآذر ماهر ازدواج کرد<ref name=''سالشمار محمود''/> که حاصل این ازدواج سه فرزند به نامهای سیاوش و فرهاد و سارا بود. بعد از انقلاب، دولتآبادی مدتی دبیر سندیکای تئاتر بود. وی چندین اثر نوشت که بعضی از آثار او مثل [[زوال کلنل]] تاکنون مجوز انتشار نگرفتهاست.<ref name=''زندگی محمود''/> <br />
<br />
دولتآبادی آثار متعددی دارد. برای تعیین دورههای آثار او میتوان گفت تا قبل از کتاب [[جای خالی سلوچ]] یک دوره است. در دورهٔ دوم آثار، رمان [[کلیدر]] قرار میگیرد دورهٔ سوم آثار او از [[زوال کلنل]] آغاز میشود و تا [[آن مادیان سرخ یال]] و [[سلوک]] ادامه مییابد.<ref name=''زندگی محمود''/> تاکنون آثار او به زبانهای انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، ایتالیایی، سوئدی، چینی و عربی ترجمه شده است.<ref name=''سالشمار محمود''/> <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۶۵}}</ref><br />
<br />
رمان کلیدر در یک دوره، نامزد جایزهٔ نوبل ادبیات شد. در آن زمان دولتآبادی به دعوت دانشگاه میشیگان در آمریکا بهسر میبرد. آنها به دولتآبادی پیشنهاد یک بورس ۹ ماهه را دادند و گفتند در صورتی که بماند و کلیدر به انگلیسی ترجمه شود، قطعا این رمان نوبل ادبیات را دریافت خواهد کرد ولی دولتآبادی این پیشنهاد را نپذیرفت.<ref name=''نوبل''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۲۰۳}}</ref> رمان زوال کلنل در سال ۱۳۹۰ نامزد دریافت جایزهٔ بوکر شد.<ref name=''بوکر''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۲۶۱-۲۶۴}}</ref>. همچنین این کتاب در سال ۲۰۱۳ برندهٔ جایزهٔ '''«یان میخالسکی»''' در سوییس شده است. همچنین در سال ۲۰۱۴ جایزهٔ ادب و شوالیهٔ فرانسه توسط سفیر دولت فرانسه در تهران به دولتآبادی اهدا شد. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۵۰}}</ref><ref name=''محمود معاصر''/><br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===[[کلیدر]] و ماجراهایش===<br />
====ماجرای ساخت سوییت کلیدر====<br />
داود موسایی، بنیانگذار فرهنگ معاصر، تصمیم گرفت که چاپ بیستم کلیدر را با ویژگیِ خاصی منتشر کند. میخواست از کتاب و نویسنده، همزمان قدرشناسی کند. ضمناینکه روی اثر، موسیقی هم بگذارد تا وقتی کتاب چاپ شد، همراه آن یک یا دو سیدی با صدای نویسنده و موسیقیِ زیر متن عرضه شود. [[محمدرضا درویشی]] را صدا زد که موسیقی این داستان را بنویسد. ضبط این کار در کشور اوکراین بود و حاصل کار زیاد به مذاق دولتآبادی خوش نیامد. میگفت این موسیقی ایرادهایی اساسی دارد مثل نداستن ساز ایرانی. بعد از مدتی، بااینکه هنوز تکلیف این اثر مشخص نشده بود درویشی کارش را در کنسرت اجرا کرد. دولتآبادی و موسایی کار درویشی را دور از اخلاق حرفهای میدانستند؛ ولی چون اعتقاد داشتند نباید جلوی اجرای اثر هنری را گرفت، مخالفتی با درویشی نکردند. بلیت کنسرت برای دولتآبادی و موسایی فرستاده شد؛ اما هر دو تصمیم گرفتند، شرکت نکنند تا بهنوعی اعتراض خاموش خود را به کار درویشی اعلام کنند و این حرکت، اثر خود را گذاشت: غیبت نویسنده و ناشرِ کتاب، سؤالی شد که ذهن همگان را درگیر کرد.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۹۸-۱۱۱}}</ref><br />
<br />
====کلیدر، نامزد جایزهٔ نوبل ادبیات====<br />
در آن موقع دولتآبادی به دعوت دانشگاه میشیگان به آمریکا رفته بود. در آنجا پیشنهاد یک بورس ۹ماهه با حقوق و مزایای بسیار بالا به او شد و گفته شد که اگر بپذیرد و بماند، کلیدر به انگلیسی ترجمه خواهد شد و چون نسخهٔ فارسی آن نامزد دریافت جایزه شده، ترجمهٔ انگلیسی بخت دریافت جایزهٔ نوبل ادبیات را افزایش خواهد داد؛ اما او نمیتوانست اقامت در آمریکا را بپذیرد. باید بازمیگشت به زندگیاش. به نوشتن ادامهٔ [[روزگار سپری شدهٔ مردم سالخورده]]. آن کتاب فقط در ایران میشد نوشته شود. پس نمیتوانست خودش را برای اقامت قانع کند. <ref name=''نوبل''/><br />
<br />
====ماجرای دریافت مجوز رمان کلیدر====<br />
سال ۶۲ که رمان تمام شد، دولتآبادی آن را تحویل وزارت ارشاد داد. مدتی گذشت برای دریافت مجوز. دولتآبادی زنگ زد به آقای فریدزاده، مشاور فرهنگی دکتر خاتمی، وزیر ارشاد. دولتآبادی گفت: «مجوز این کتاب را بدهید، ما را اذیت نکنید.» فریدزاده گفت بیا اینجا حرف بزنیم و او رفت. فریدزاده گفت: «من دلم نمیآید جلد دهم تمام شود و ماجرا پایان پیدا کند. این جلد پایانی مانند دُرد شراب است، من هر شب یک قسمتی از آن را میخوانم.» دولتآبادی گفت: «تو را خدا اجازهٔ کتاب را را بدهید. بعداً شما هم مانند دیگران این کتاب را بخوانید و اینجا معطلش نکنید.» گویا از بالادستها هم نظر داده بودند این کتاب باید منتشر شود. ظاهراً خود شخص دکتر محمد خاتمی که خود شخصیت باسواد و فرهیختهای است در انتشار کتاب موثر بود و همچنین [[بهاالدین خرمشاهی]]، [[کامران فانی]] و احمد مسجدجامعی کمک کردند تا کتاب مجوز بگیرد. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۸۲و۲۸۳}}</ref><br />
<br />
<br />
====سیلی معلم====<br />
در دوران ابتدایی مدیر و معلم مدرسهٔ روستای دولتآباد، ابوالقاسم زمانی بود که دولتآبادی بهشدت به او علاقه داشت و زمانی هم دولتآبادی را بهعنوان یک شاگرد کنجکاو دوست داشت. یک بار تمام بچهها را تنبیه میکند حتی دولتآبادی. او از این کار ناراحت شده و نزد پدرش رفته و از این موضوع گلایه میکند. پدر دولتآبادی در جواب میگوید:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">سیلی معلم به کسی ننگ ندارد{{سخ}}<br />
سیبی که سهلیش نزنند رنگ ندارد. <ref name=''زندگی محمود''/></span><noinclude><br />
<br />
====صدای پرندهها====<br />
عید سال ۵۴ در زندان کمیته مشترک، ناهار که آوردند، بچهها نتوانستند بخورند. همه تعجب میکردند که چرا اشتها ندارند؟ دولتآبادی گفت: «برای اینکه ما به صدای پرندهها شرطی شدهایم و حالا که عید است و بازجوها رفتهاند مرخصی و سروصدایی نیست و سکوت مرگ برقرار شده، نمیتوانیم غذا بخوریم!» دولتآبادی اسم نعرههای زیر بازجویی را گذاشته بود ''صدای پرندهها''.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۶}}</ref><br />
<br />
<br />
====کمک به مردم زلزلهزده روبار====<br />
سال ۶۹ که زلزلهٔ رودبار رخ داد، محمود دولتآبادی همه را به خانهٔ [[منصور کوشان]] دعوت کرد و گفت که بیایید کمکی بکنیم. بحث شد که چگونه؟ [[محمدعلی سپانلو]] گفت: «ما میتوانیم هرکدام جداگانه پول بدهیم؛ ولی اگر به نام نویسندگان باشد، باید به سنتهای [[کانون نویسندگان]] برگردیم. ما سابقهای داریم که میتوانیم روی آن بایستیم.» همان شب شروع کردند به پول جمع کردن. مثلاً آقای [[علیمحمد افغانی]] پولدار است و مبلغ خوبی داد. دولتآبادی بابت ترجمه کتابش ارز داد. [[هوشنگ گلشیری]] هم همینطور. به خارج هم اعلام شد و از آنجا هم پولها به حساب اعضای کانون ریخته شد. در نهایت پولها جمع شد و طی چکی به وزارت آموزشوپرورش داده شد. نویسندگان گفتند که ما میخواهیم با این پول یک مدرسه ساخته شود. آن مدرسه هم زیر نظر دولتآبادی ساخته شد که روز اول پیشنهاد این کار را داده بود.<ref>{{پک|فرجی،امیرینژاد|۱۳۹۶|ک= محمدعلی سپانلو|ص=۳۳۳-۳۳۵}}</ref><br />
<br />
====دولتآبادی جعلی====<br />
سال ۵۵-۵۶ که دولتآبادی تازه از زندان آزاد شده بود، به داروخانهای در شرق تهران رفت تا برای برادر زادههایش که یتیم بودند و پدرشان قبلا فوت کرده بود دارو بگیرد. وقتی نسخه رفت پیش مسئول داروخانه، دولتآبادی را صدا زد و گفت: «شما از خانوادهٔ دولتآبادی هستید؟» دولتآبادی گفت: «بله» گفت: «محمود دولتآبادی را میشناسی؟» پاسخ داد: «بفهمی نفهمی.» مسئول گفت: «خیلی آقاست.» تا گفت خیلی آقاست دولتآبادی فورا متوجه شد زمانی که زندان بوده آقایی رفته به یک خانواده گفته من دولتآبادی هستم. دولتآبادی به مسئول گفت: «چطور؟» پاسخ داد: «با خانوادهٔ ما رفت و آمد دارد و خواهرهای من عاشقش هستند و ۱۵ روز باهم سفر بودیم و خیلی هم خوش گذشت.» دولتآبادی حیفش آمد این هوشمندی آن جوان را فورا افشا کند و توی ذوقش بخورد. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
===داستانکهای دوستی===<br />
====پینگپنگ با آقای هاشمی رفسنجانی====<br />
دولتآبادی با هاشمی رفسنجانی نسبتاً نزدیکی سنی داشت و همانقدرکه دولتآبادی در محدوده فکری و کاریاش باز بود، هاشمی هم در آن سو باز بود. یکی دیگر از وجوه نزدیکشدنشان بههم، میز پینگپنگی بود که به حیاط بند آورده بودند. در آستانهٔ آمدن نمایندگان حقوق بشر، به زندانها لباس نو دادند و کلاً فضای زندان را بهتر کردند. هاشمی رفسنجانی پینگپنگ را دوست داشت و بلد نبود، دولتآبادی هم بلد نبود؛ اما هر دو دوست داشتند یاد بگیرند درنتیجه هر دو همبازی پینگپنگی مناسبیبودن و از این جهت یک جور مؤانستی باهم داشتند. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۲و۳۳}}</ref><br />
<br />
====فروش کتابهای روانیپور====<br />
در سفر به آلمان همراهبا چند تن از نویسندگان، [[منیرو روانیپور]] ششصد جلد از کتابهایش را آوردهبود برای فروش و چون بچه کوچک هم داشت، دولتآبادی و [[محمدعلی سپانلو]] از سر دلسوزی وسایل روانیپور را برایش جابجا میکردند. کتابهای روانیپور را کسی نمیخرید اما سپانلو و دولتآبادی بیست تا کتاب از هرکدام از کتابهایشان بردهبودند که فروش رفت و کم هم آمد. در آلمان با اینها تماس گرفتند و دعوتشان کردند به شهری که انتشارات دهخدا آنجاست. دولتآبادی به یارو گفت: «به این شرط میآییم که شما همهٔ کتابهای این خانم را بخرید.» آنها هم قبول کردند و به هرحال دولتآبادی و سپانلو از سر کتابها خلاص شدند.<ref>{{پک|فرجی،امیرینژاد|۱۳۹۶|ک= محمدعلی سپانلو|ص=۴۴۰و۴۴۴}}</ref><br />
<br />
====خط رو خط شدن دولتآبادی و ساعدی====<br />
دولتآبادی اواخر سال ۵۶ یا ۵۷ همراه داییاش رفت شهرستان خودشان سبزوار و از آنجا تلفن میزد به منزلش که در خیابان شیخ هادی تهران بود تا با همسرش صحبت کند چون شبهای آشفتگی و انقلاب بود. ناگهان دید [[غلامحسین ساعدی]] روی خط است. دولتآبادی گفت: «اِ... من تهران را گرفتم، من خانهام را گرفتم، تو چرا برداشتی گوشی را؟» ساعدی گفت: «من گوشی را برنداشتم، من هم شماره گرفتم با تهران صحبت کنم.» دولتآبادی گفت: «کجا هستی؟» پاسخ داد: «تبریزم. تو کجایی؟» گفت: «سبزوارم.» ولی تلفن به هر حال یک جوری بههم وصل شده بود و آنها یک دقیقه باهم سلام و علیک و احوالپرسی کردند. بعد دولتآبادی گفت: «خیلی خوب، پس تو میخواهی به پدرت اینها زنگ بزنی و من میخواهم با خانمم و بچهها صحبت کنم.» و خداحافظی کردند. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۹۲}}</ref><br />
<br />
====دوزخی هستم====<br />
در سال ۱۳۷۰ که دولتآبادی از سفر آمریکا برمیگشت، پیش از رجعت به تهران طبق دعوتی که داشت به استکهلم سوئد رفت. دبیر کانون نویسندگان سوئد پیشنهاد اقامت دائم در سوئد کرد که بماند. خانوادهاش هم بیایند و مقیم آنجا شوند. دولتآبادی گفت: «نمیتوانم. باید برگردم.» دبیر کانون گفت: «آنجا جنگ است. جنگ دوزخ است. بهتر است نروید.» دولتآبادی پاسخ داد: «جنگ واقعا دوزخ است.» و به شوخی ادامه داد: «ولی من چه کنم که علیالصول دوزخی هستم!» <ref name=''نوبل''/><br />
<br />
[[پرونده:Tavalod dolat abadi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''جشن تولد ۷۷ سالگی محمود دولتآبادی به میزبانی پسرش فرهاد دولتآبادی<ref name=''تولد محمود''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.ibna.ir/fa/doc/gallery/250701/3/6/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF-%DB%B7%DB%B7-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C|عنوان =جشن تولد ۷۷ سالگی دولتآبادی|ناشر = ایبنا|تاریخ بازدید = ۲۸ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ = ۱۱ مرداد ۱۳۹۶}}</ref> </center>]]<br />
<br />
<br />
====دفتر حزب توده====<br />
دولتآبادی سال ۵۵ بعد از آزاد شدن از زندان به [[کانون نویسندگان]] رفت و چون فضای کانون پرتشنج بود، آمد بیرون. بعد از مدتی شنید گروهی از نویسندگان را کنار گذاشته بودند. [[محمود اعتمادزاده]] معروف به بهآذین، [[سیاوش کسرایی]]، [[احسان طبری]]، [[فریدون تنکابنی]] و چندتن دیگر. همه را به بهانهٔ عضویت در حزب توده. دولتآبادی در دیداری با [[احمد شاملو]] داوطلب میانجیگری شد. شاملو استقبال کرد. گفت: «اگر آنها نگاه حزبی را فاکتور بگیرند و فقط به عنوان نویسنده بیایند استقبال میکنیم.» دولتآبادی برای اولین و آخرین بار به دفتر حزب توده رفت. با احسان طبری دیدار کرد و پیام شاملو را رساند. طبری گفت: «نمیشود، چون دست شستن از گرایش حزب امکان پذیر نیست. پس بهتر است موضوع بازگشت به کانون را منتفی بدانیم.» پیش از خارج شدن از ساختمان حزب توده، نورالدین کیانوری آمد توی راهرو به سلاموعلیک با دولتآبادی. او به چشمهای دولتآبادی نگاه نکرد. فقط به یقهٔ او چشم دوخته بود و با او حرف میزد. همان موقع برای دولتآبادی سؤال ایجاد شد که چرا چشمهایش را از من میدزدد؟ <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۰۱}}</ref><br />
<br />
====کنفرانس برلین====<br />
سال ۸۰ کنفرانس برلین بود و از اهل قلم و روزنامهنویسها دعوت شدهبود برای شرکت در مراسم. روز دوم برنامه ادبیات بود. ظاهراً مخالفان تجهیز بزرگی برای این برنامه کرده بودند و حدود ۲۵۰ نفر از سوئد با هواپیما به برلین آمده بودند. گردانندگان مخالفان هم چیزی به اسم حزب کمونیست کارگران و دهقانان ایران بود. یک ساعت بعد از شروع برنامه، مخالفان بهطور هماهنگ شروع به جنجال و بههم ریختن برنامه کردند. محمود دولتآبادی رفت بالا که مثلاً ریشی گرو بگذارد، رفت آنجا و گفت: «بله شما پدر کشته هستید.» ولی گفتند خجالت بکش دولتآبادی. هوار میکشیدند و نمیگذاشتند او هم حرف بزند. هرچه او صدایش را بلند کرد. نگذاشتند حرف بزند. درنهایت مجلس بههم خورد و دولتآبادی و سپانلو به هتل برگشتند.<ref>{{پک|فرجی،امیرینژاد|۱۳۹۶|ک= محمدعلی سپانلو|ص=۴۳۹-۴۴۲}}</ref><br />
<br />
====انجمن گوته====<br />
بعد از اتمام کنفرانس برلین در سال ۸۰، نویسندگان از بقیه جدا شدند و به انجمن گوته در مونیخ رفتند. در نوبت شعرخوانی [[محمدعلی سپانلو]] یکی از ته سالن فریاد زد که سپانلو درود بر تو ولی تا نگویی مرگ بر رژیم نمیگذاریم شعر بخوانی. سپانلو گفت: «اگر من بگویم حاضری فردا باهم به ایران برویم؟!» بعد اتفاقا دولتآبادی حرف جالبی زد. او از پشت بلندگو گفت: «شما حق ندارید برای ما تصمیم بگیرید. ما هم حق نداریم برای شما تعیین تکلیف کنیم. ما میخواهیم اینجوری زندگی کنیم. زندهباد ملت ایران. من برای شما حرف نمیزنم.» و صحنه را ترک کرد.<ref>{{پک|فرجی،امیرینژاد|۱۳۹۶|ک= محمدعلی سپانلو|ص=۴۴۳و۴۴۴}}</ref><br />
<br />
====خوشحالشدن از اخراج====<br />
دولتآبادی در بخش تجاری روزنامه «کیهان» کار میکرد. از بس خسته شده بود بهجای اینکه بنویسد «تجار» نوشت «تجارین». گفتند شما باید بروید بیرون. چقدر خوشحال بود آن لحظهای که آمد بیرون. احساس کرد از گچ آمده بیرون. بنابراین از آنجایی هم که ناموفق بود هم یاد گرفت. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
====نمایش عباسآقا کارگر ایران ناسیونال====<br />
دولتآبادی میگوید من از خیابانها جمع کردم آن تئاتر را. آن موقع او دبیر سندیکای تئاتر بود، رفت [[سعید سلطانپور]] را پیدا کرد و به او گفت داری همه چیز تئاتر و سندیکا را از هم میپاشی. تو را خدا اجرا نکن. آدم کشته میشود و نکرد دیگر. به عنوان دبیر سندیکای تئاتر و اینکه همکار بودند، دولتآبادی کار خودش را میکرد و سلطانپور هم کار خودش را. به سلطانپور میگفت: «این کارگرهایی که ته شهر زندگی میکنند محترماند، اینها را برای چه به تئاتر میآوری روی صحنه؟ من با اینها روی صحنه نمیروم.» آدمهایی را آورده بود که بیایند روی صحنه به عنوان سیاهیلشکر. دولتآبادی گفت: «آقا من و دیگران هم مثلا آرتیست هستیم! شما چرا ما را در کنار اینها میآوری؟» <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۵۰}}</ref><br />
<br />
<br />
<br />
====فوت سعیدیسیرجانی====<br />
آذر ماه سال ۷۳ که [[علی اکبر سعیدیسیرجانی]] در بازداشت فوت کرد و [[اکبر گنجی]] نوشت او را با شیاف پتاسیم کشتند، همان روز وزارت اطلاعات چهار نفر از [[کانون نویسندگان]] را احضار کردهبود. دولتآبادی، [[هوشنگ گلشیری]]، [[رضا براهنی]] و [[محمد مختاری]]. بعد از احضار، این چهار نفر به جلسه کانون نویسندگان رفتند و گزارش دادند که چه شده. گفتند خیلی با ما مهربانی کردند. قرمهسبزی هم به ما دادند، بعد طرف به ما گفت: «ما به مبارزه شما کاری نداریم، شما کار خودتان را بکنید، ولی راجع به سعیدیسیرجانی بدانید که او به مرگ طبیعی مرده. اگر میخواهید گوشه کنایه بزنید که او کشته شده، پدرتان را در میآوریم.» دولتآبادی گفت: «طرف به ما گفت که شما و ما از یک کشور هستیم، خیلی از دوستان شما با ما همکاری میکنند.» براهنی درآمدهبود که این تولید شبهه میکند. لطفا اسم ببرید. طرف گفته بود یکیاش خود شما. براهنی گفته بود من اگر اینکار را بکنم یک میلیون میگیرم.گفته بود خب ما میدهیم.<ref>{{پک|فرجی،امیرینژاد|۱۳۹۶|ک= محمدعلی سپانلو|ص=۳۵۹}}</ref><br />
<br />
<br />
===داستانکهای زندگی شخصی===<br />
====نابلدی در انشا====<br />
در دورهٔ دبستان دولتآبادی نهتنها شاگرد اول نبود؛ بلکه اصلاً نمیدانست انشا چیست. در دیکته همیشه شانزده یا شانزده و نیم میگرفت، دیکتهٔ آنها را از کلیلهودمنه میگفتند. یک بار هم دولتآبادی تشویق شد، نه بهدلیل نمرههای خوب و درس خوب، علتش این بود که از مدیر دبستان، زندهیاد ابوالقاسم زمانی، سوال کرد که خیلی هم ساده بود.اسم یک دِه را در آنجا "شِشتَمد" تلفظ میکردند که در زنگ تفریح از آقای مدیر پرسید: «آقا معنی این اسم چی میشود؟میشود شش تا نمد یا شش تا مرد؟» هیچکس نمیدانست، مدیر مدرسه هم نمیدانست. او دولتآبادی را سر دست بلند کرد و گفت که مثل این<br />
<br />
====پیبردن به توانایی در نوشتن====<br />
یکی از دوستان دولتآبادی در دِه کسی بود که به او میگفتند «انگلیس» یعنی اهل سیاست! یک بار انگلیس نامهای برای دولتآبادی نوشت و او در پاسخ به دوستش نامهای نوشت که جملهاش این بود، «وقتی که نامهٔ تو را خواندم احساس من چنان بود که انگار قلوهسنگی درون برکهای افکندهشود» اینجا بود که دولتآبادی پی برد که میتواند بنویسد.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۴۴و ۱۴۵}}</ref><br />
<br />
====ترک مدرسه====<br />
دولتآبادی دورهای به سبزوار رفت،برگشت و رفت مشهد، بعد از مشهد هم بالاخره آمد تهران و گفت: «بروم درسی بخوانم.» سال دوم دبیرستان بود که رفت مدرسه امتحانی بدهد. بعد از زلزلهٔ خراسان، دولتآبادی دربارهٔ زلزله چیزی نوشتهبود. از روز سوم که رفت مدرسه، دید معلمها در راهرو ایستادهاند، او را نشان دادند و گفتند اوست. دولتآبادی را دعوت کردند دفتر، او فکر کرد مگر من خلافی کردهام؛ خلاف نکردهبود، گفتند: «شما چرا دانشگاه نرفتید؟» دولتآبادی گفت: «پیش آمد، نرفتم دیگر.» پیشنهادی به او دادند و گفتند: «سالی دوبار بیا اینجا امتحان بده، دوسال دیگر برو دانشگاه. ما تضمین میکنیم که شما قبول میشوی.» دولتآبادی گفت خیلی ممنون. آمد بیرون و دیگر درس نخواند.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۴۰}}</ref><br />
<br />
====علاقه به رنگ====<br />
دولتآبادی رنگ را خیلی دوست دارد. دوتا از رنگهایی که خیلی دوست دارد یکی آبی است و یکی نارنجی متمایل به تیره یا روشن، فرقی نمیکند. در مورد علت این موضوع فکر کرده و به این نتیجه رسید که یکی رنگ زمین است و یکی رنگ آسمان. یعنی اولین رنگهایی که او چشم باز کرد و دید، کویر است و آسمان کویر. به این ترتیب این دوتا رنگ همیشه با او هستند. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
[[پرونده:Dolat abadi.rang.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''محمود دولتآبادی و علاقه به رنگ آبی با تسبیحی که در دست دارد<ref name=''خود محمود''/> '''</center>]]<br />
<br />
====اسب سواری====<br />
بعضیها فکر میکنند باتوجهبه اسبهایی که در [[کلیدر]] وجود دارد، دولتآبادی یک اسب شناس است در حالی که اینطور نیست. او یک بار سوار اسب شد و چون جراحی پهلو کرده بود، دایی اش که جنگلبان بود گفت: «چیه؟» پاسخ داد: «هیچی.» دایی گفت: «بیا پایین، جواب بابای کولی تو را نمیتوانم بدهم.» او را پیاده کرد. اسبسواری دولتآبادی همین بود که آن هم اسب نبود. بیشتر قاطر بود. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
====۵۰ سال سلمانی نرفتن====<br />
وقتی دولتآبادی در آرایشگاه کار میکرد یک لحظه فکر کرد ببیند میتواند سر خود را اصلاح کند. شروع کرد و دید میتواند. در آرایشگاه آینهٔ پشت سر هم وجود دارد ولی در خانه دیگر با دستش این کار را میکند. دستش مثل چشم کار میکند. با دست لمس میکند و قسمتهای زائد را میفهمد. الان دیگر ۵۰ سالی میشود آرایشگاه نرفته است. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
====ماجرای نوشتن کتاب [[کارنامهٔ سپنج]]====<br />
دولتآبادی ده داستان این کتاب را در دههٔ چهل و اوایل دههٔ پنجاه نوشته است، آن هم در شرایطی که جا و مکانی برای نوشتنشان نداشت و تقریباً همهشان را در قهوهخانههای تهران و عمدتاً در قهوهخانهٔ وطن، کنار ورودی سینما سعدی مینوشت، از صبح تا ناهار بازار که قهوهخانه شلوغ میشد. وقتی پول دیزی نداشت پا میشد میرفت بیرون، نصف نان میخرید و با خلوت شدن قهوهخانه برمیگشت آنجا و مینشست پشت همان میز کوچک ته آن باریکه. زمستانها هم پشت به دیوار گرم مطبخ میداد تا بدنش جان بگیرد. داستان [[گاوارهبان]] را هم در قهوهخانهٔ نبش خیابان کوشک به پایان رساند. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= اینگفتوسخنها|ص=۳۶۸}}</ref><br />
<br />
<br />
===داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده===<br />
====شکایت از فیلم '''مادیان'''====<br />
در همان سال که محمدحسین پرتوی برای [[سربداران]] به منزل دولتآبادی میرفت، علی ژکان هم مدام همراه او بود. سالها بعد فیلمی با سرمایهٔ بنیاد سینمایی فارابی ساخته شد به کارگردانی و نویسندگی علی ژکان به نام '''مادیان'''. بیهیچ اشارهای به اقتباس آن. او خودش را شاگرد دولتآبادی میدانست و به این شاگردی میبالید. بیهیچ اجازهای نیمهٔ دوم کتاب [[جای خالی سلوچ]] را به فیلم برگردانده بود. دولتآبادی شکایت کرد به وزارت ارشاد. ژکان معترف شد که این کار را کردهاست و اجازه خواست جبران کند و غرامت بپردازد. از آن تاریخ سالها گذشته و دیگر هیچ خبری نشد. <ref name=''شکایت''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۲۰۸-۲۱۰}}</ref><br />
<br />
====دادگاه پاوِل====<br />
داستان دادگاه دولتآبادی در سال ۵۴ مثل دادگاه پاول در کتاب «مادر» گورکی ترتیب داده شده بود. بعد از دادگاه تجدیدنظر، دولتآبادی فکر کرد باید در دادگاه سخنرانی کند و در آن زمان کتابی از حسین پیرنیا بهدستش رسیده که در مورد ایران باستان بود. در قسمتی از این کتاب به داستانی برمیخوریم که یکی از پادشاهان حکم میکند و میگوید این شخص اگر گناهکار است، باید ثابت شود و اگر گناهکار نیست باید بخشوده شود و همهٔ کسانی که در آنجا بودند شروع به استناد میکنند. دولتآبادی این داستان را خوانده بود و با چنین فکری در دادگاه شروع به سخنرانی کوبنده کردو سخنرانی اینچنین شروع شد: «ما شاهانی داشتیم، چنین و چنان و...» پنج صفحه را با خط خوانا و درشت نوشته بود که تُپُق نزند؛ سرش را که بلند کرد تا عکسالعملها را ببیند، در کمال ناامیدی دید که دوتا از آقایان نظامیهای سالخورده خوابیدهاند و یکی از آنها مثل داستان پاول در حال نقاشی است. دولتآبادی دو برگ را نیمهکاره گذاشت و به صفحه و پاراگراف آخر رسید: «در نتیجه من انتظار دارم با من با عدالت و عدل و انصاف برخورد شود و...»<ref name=''تولد محمود''/><br />
<br />
<br />
====جشنوارهٔ تئاتر====<br />
سندیکای تئاتر ۵۸-۵۹ بود که شکل گرفت و دولتآبادی بهعنوان دبیر آن برگزیده شد. همان سال جشنوارهای را طی ۱۲ شب در سه سالن تئاتر در لالهزار برگزار کردند. جشنواره را با کاری از سعدی افشار افتتاح کردند. شب افتتاح جشنواره مصادف شد با آغاز حملهٔ عراق به ایران. دولتآبادی به روی صحنه رفت و دربارهٔ هنر نمایش سخنانی گفت و سرانجام در انتها با اشاره به رقص سعدی افشار و حملهای که تدارک شده بود علیه ما با عبارت '''«ما آن مطربانیم که در خون میرقصیم»''' سخن را پایان داد و رقص سعدی افشار آغاز شد به افتتاح. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۰۱و۲۰۲}}</ref><br />
<br />
<br />
====جرج سروس و انجمن جهانی قلم====<br />
سال ۱۹۹۹ انجمن جهانی قلم دولتآبادی و سپانلو و چند نویسنده دیگر را به نیویورک دعوت کرد. انجمن قلم بودجه حسابی نداشت و چند وقت قبلتر از سفر نویسندگان ایرانی، از جرج سروس نویسنده و ثروتمند معروف یک چک گرفته بودند که با آن کارهای فرهنگی را انجام دهند. قرار شد یک روز نویسندگان به دیدار جرج سروس بروند. در جلسهٔ دیدار، او گاهی دربارهٔ حقوق اقلیتها در ایران سوال میکرد. مثلاً میگفت وضع یهودیها چطور است؟ البته میدانست.سپانلو گفت: «والله بهنظر میرسد که از وضع ما بهتر باشد. حداقل به زندگی خصوصی آنها کاری ندارند.» سروس گفت: «بهاییها چطور؟» سپانلو گفت: «نه. در قانون اساسی آنها نیامدهاند.» آخرش محمود دولتآبادی گفت: «برایم جالب است که میبینیم مردی مثل شما اینقدر نسبت به مسائل ما آگاه است. ما فکر میکردیم که با ثروتمندی طرفیم که فقط پولش از پارو بالا میرود.»<ref>{{پک|فرجی،امیرینژاد|۱۳۹۶|ک= محمدعلی سپانلو|ص=۴۳۵-۴۳۷}}</ref><br />
<br />
====دیدار نمایندگان صلیب سرخ از زندان====<br />
در زندان هنگامی که دولتآبادی با بازدیدکنندگان صلیب سرخ حرف میزد، ارتشبد نصیری رییس ساواک کنار دستش بود. او لباس نظامی به تن داشت و وقتی از دولتآبادی پرسیده شد: «شکنجه شدهاید؟» دولتآبادی پاسخ داد: «من نشدهام. بهتر است این سؤال را کسانی بنید که شکنجه شدهاند!» <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۰۰}}</ref><br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
===سوانح عمر===<br />
سالشمار زندگی محمود دولتآبادی در پایین میآید.<ref name=''سالشمار محمود''/>{{سخ}}<br />
* ۱۳۱۹: تولد در دولتآباد سبزوار{{سخ}}<br />
* ۱۳۳۷: سفر به مشهد به قصد ورود به اموزشگاه گروهبانی، آشنایی با سینما و تئاتر{{سخ}}<br />
* ۱۳۳۸: سفر به تهران. آشنایی با آثار آنتوان چخوف و [[صادق هدایت]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۳۹: آغاز داستان نویسی{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۰: شرکت در کلاس تئاتر «آناهیتا» بهصورت مستمع آزاد{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۱: مهاجرت خانواده به تهران. چاپ نخستین داستان «ته شب» در مجلهٔ آناهیتا. بازی در نمایشنامه «شبهای سفید» اثر داستایفسکی{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۲: نگارش داستانهای«ادبار» و «هجرت سلیمان». بازی در نمایشهای «قرعه برای مرگ» اثر واهه کاچا، «انیس مندو» و «تانیا»{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۳: مرگ نورالله دولتآبادی(برادر ۲۱ سالهاش). ترک تحصیل. بازی در نمایش «نگاهی از پل» اثر آرتور میلر. نگارش داستانهای«بیابانی» و «گلدستهٔ امامزاده شعیب» و «سایههای خسته»{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۵: آشنایی با [[احمد شاملو]]. نگارش داستانهای «سفر» و «بند».سفر به بندر عباس{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۶: آشنایی با [[جلال آلاحمد]]. آشنایی با آثار [[غلامحسین ساعدی]]. بازی در نمایش [[چوب به دستهای ورزیل]] اثر غلامحسین ساعدی. پایان نگارش [[اوسنهٔ باباسبحان]]. بازی در نمایش «شهر طلایی» اثر [[عباس جوانمرد]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۷:انتشار «اوسنهٔ باباسبحان».بازی در نمایش «طلسم حریر و ماهیگیر» اثر [[علی حاتمی]]. نگارش داستانهای [[گاوارهبان]] و [[باشبیرو]]. نگارش نمایشنامه«تنگنا». انتشار داستان بلند [[سفر]]. انتشار مجموعهٔ [[لایههای بیابانی]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۸: سفر به«کاخک» خراسان پس از زلزلهٔ خراسان. بازی در نمایش «ضیافت» و «عروسکها» اثر [[بهرام بیضائی]]. آغاز نگارش رمان [[کلیدر]]. نگارش داستان بلند [[عقیل عقیل]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۹: ازدواج با مهرآذر ماهر. سفر به روستای کلیدر. بازی در نمایشهای «مرگ در پاییز» اثر [[اکبر رادی]] و «تمام آرزوها» اثر نصرت نویدی. انتشار نمایشنامه [[تنگنا]]. بازی در فیلم [[گاو]] ساختهٔ [[داریوش مهرجویی]] <ref name=''فیلم گاو''/>{{سخ}}<br />
* ۱۳۵۰: آشنایی با [[امیرحسین آریانپور]]. انتشار داستان بلند [[گاوارهبان]]. پایان نگارش داستان بلند [[ با شبیرو]]. تنظیم و اجرا و بازی در نمایش «راشومون» اثر «آکوتاگاوا» نویسنده ژاپنی. نگارش داستان [[مرد]].{{سخ}}<br />
* ۱۳۵۱: مرگ برادر ناتنیاش علی دولتآبادی در حادثه رانندگی. انتشار داستان بلند [[با شبیرو]]. آشنایی با [[سهراب سپهری]]. بازی در نمایش «حادثهٔ درویشی» اثر آرتور میلر. انتشار داستان بلند [[عقیل عقیل]]. نگارش نمایشنامه «درخت» (مفقودشده). نگارش رمان [[پایینیها]] (مفقودشده){{سخ}}<br />
* ۱۳۵۲: نگارش داستان [[روز و شب یوسف]] (مفقودشده). بازی در نمایش «چهرههای سیمون ماشار» اثر برتولت برشت. تهیه فیلم کوتاه به کارگردانی عبدالله نریموسی که نیمهتمام ماند. نمایش فیلم سینمایی [[خاک]] به کارگردانی [[مسعود کیمیایی]] براساس داستان «اوسنهٔ باباسبحان». سفر به سبزوار به همراه مهدی فتحی و شهاب موسویزاده و محمدرضا لطفی. انتشار داستان کوتاه [[مرد]].{{سخ}}<br />
* ۱۳۵۳: بازی در نمایش «اعماق» اثر ماکسیم گورکی. نگارش [[از خم چنبر]]. دستگیری و بازداشت توسط ساواک{{سخ}}<br />
* ۱۳۵۶: رهایی از زندان. انتشار داستان بلند [[از خم چنبر]]. انتشار سفرنامه [[دیدار بلوچ]]{{سخ}} <br />
* ۱۳۵۷: انتشار رمان [[جای خالی سلوچ]]. انتشار فیلمنامه [[سربداران]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۵۸: دیدار و گفتوشنود با [[بزرگ علوی]]. انتخاب به عنوان دبیر اول سندیکای هنرمندان و کارکنان تئاتر ایران.{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۰: فوت پدر{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۱: آغاز مکاتبه با [[محمدعلی جمالزاده]]. انتشار نمایشنامه [[ققنوس]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۲: پایان نگارش رمان ده جلدی کلیدر. تدریس در مدرسه تلویزیون{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۵: فوت مادر. نگارش فیلمنامه [[هیولا]]. نگارش قصهٔ رادیویی «اتاق شماره۶» و «گل دیوانه»{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۷: انتشار داستان [[آهوی بخت من گزل]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۸: انتشار کتاب [[کارنامه سپنج]]. انتشار کتاب [[ما نیز مردمی هستیم]]. سفر به هلند، سوئد، آلمان، انگلستان و فرانسه. سخنرانی در سمپوزیوم آمستردام{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۹: سفر به آلمان به دعوت خانهٔ فرهنگهای جهان{{سخ}}<br />
* ۱۳۷۰: سفر به آمریکا و سخنرانی در کنفرانس سییرا، دانشگاه میشیگان، دانشگاه سیاتل و دانشگاه برکلی. سفر به کانادا و سخنرانی در دانشگاه کوئینز.{{سخ}}<br />
* ۱۳۷۱: سفر به مونیخ و سخنرانی در سمپوزیوم «ادبیات در گذار به هزاره سوم». حضور در نمایشگاه کتاب فرانکفورت{{سخ}}<br />
* ۱۳۷۲: سفر به آلمان. انتشار فیلمنامه [[اتوبوس]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۷۸: شرکت در جشن «صدای ادبیات ایران» در آمریکا{{سخ}}<br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
====علت بازداشت در قبل از انقلاب====<br />
فکر میکنم هیچکدام از آثار من نمیتوانست موجب حساسیت دستگاه بشود، اما کتابهای [[باشُبیرو]] و [[گاوارهبان]] باعث شدهبود که آقایان بهانهای برای بازداشتم پیدا کنند و این بهانه وقتی تقویت شد که من در عرصهٔ تئاتر،کمتر با گروههایی کار میکردم که از دولت کمک مالی دریافت میکردند یا زیرمجموعه تلویزیون یا اداره فرهنگ و هنر بودند. در بازجوییها هم میگفتم که من این کتابها را پس از نگارش نوشته و به ادارهٔ ممیزی ادارهٔ فرهنگوهنر دادهام و آنها هم مجوز دادند.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۹}}</ref><br />
<br />
====مشاهیر در زندان اوین====<br />
در زندان اوین آقایان روحانیونی هم حضور داشتند که عبارت بودند از [آیتالله] طالقانی، [آیتالله] مهدوی کنی، [آیتالله] منتظری، [آیتالله] لاهوتی، آقای هاشمی رفسنجانی، آقای کروبی، آقای حاجی عراقی که من خیلی به او ارادت داشتم و آقای معادیخواه و از ترور حسنعلی منصور هم آقای عسگراولادی و آقای لاجوردی و سپس آقای بادامچیان که برخی از اشخاص ربطی به ترور منصور نداشتند. من با تمام این طیفها محشور بودم؛ آقای کنی خیلی محبت داشتند؛ آقای عراقی هم که به نظر من شخصیت بسیار محترم و مؤقری بود و البته من بیشتر با آقای طالقانی صحبت میکردم.<ref name=''طالقانی''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۳۰و۳۱}}</ref><br />
<br />
====نوع رفتار در زندان====<br />
من در زندان قصر هم که بودم با همهٔ آدمها از تمام طیفها قدم میزدم و به قصههایشان گوش میدادم؛ مثلاً با زندانیهای عادی که برای مدتی تبعید میشدند به بند سیاسی بهعنوان تنبیه! در زندان اوین که به طریق اولی اشتیاق به دانستن و تجربه داشتم. در یکی از اتاقها تلویزیون بود که گاهی میرفتیم آنجا و تماشا میکردیم. من با همه راحت بودم و گاهی دیگران با یکدیگر مثل کارد و پنیر بودند،ولی من با هر دو طرف دوست بودم.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۳و۳۴}}</ref><br />
<br />
====دستاوردهای زندان====<br />
خیلیها از من میپرسند که در زندان چه چیز بهدست آوردم و چه چیزی را از دست دادم.باید بگویم اگر زندان نرفته بودم،قطعا قسمت اعظم [[کلیدر]] را نوشته بودم،چون در اوج خلاقیت داستان بودم که مرا گرفتند و بردند.کتاب [[پایینیها]] گم شد و از لحاظ اجتماعی و ادبی آنچه از دست دادم، زمانی مفید برای کار بود؛ ولی آنچه بهدست آوردم این بود که مقدمات تحول تاریخ را را در مقطع زندان حس کردم،یعنی فهمیدم که تاریخ چگونه دارد تغییر میکند و بهطور ملموس نشانههای آن را دیدم و برای نزدیکان هم کم و بیش توضیح میدادم، ولی آنها متقاعد نمیشدند. از لحاظ شخصی هم فایدهاش این بود که در زندان اولا آدمیزاد را که موضوع و دغدغهٔ تمام عمرم بودهاست، بهتر شناختم و دیگر آنکه بهطورقطع دریافتم که بههیچوجه اهل حرفهٔ سیاست نیستم و این مکمل درک پیشین من بود از خودم قبل از بازداشت و فاصله گرفتنهایم از مسائل روز.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۷}}</ref><br />
<br />
====وضعیت فرهنگی و چشمانداز آن در ادبیات====<br />
ارزیابی چشمانداز خنثی و بی تفاوتی عمومی وضعیت فرهنگی را در حقیقت به حساب سیر جامعه ما باید گذاشت و اینکه درک افراد از ادبیات و خلاقیت ادبی غلط بوده است و این غلط بودن با تعدد جوایز ادبی تشویق شده است و آنرا به یک بن بستی رسانده که خود جوایز و اهداکنندگانش میگویند در این راه اثری نمیبینیم که قابل جایزه باشد؛جوایزی که کمک کرد به سمت سطحیگرایی شدن.من از آغاز مخالف این وفور جوایز ادبی بودم.معتقدم در هر کشوری یک جایزه بومی وجود داشته باشد.در مملکت ما استانهای گوناگونی هستند و در هر استان هم شخصیتهایی وجود داشتهاند که بتوان به نامشان جایزهای تاسیس کرد و همه باید کمک کنند به این توزیع تمرکز.ولی ما مردم انگار لقوهای هستیم و اندک اندک داریم به رستهٔ نرمتنان نزدیک میشویم.ناگهان یک امر را مد میکنند و همه هم دنبال آن میدوند.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۵۷و۵۸}}</ref><br />
<br />
====انتقاد از وضعیت صدور مجوز کتاب====<br />
هر وقت از طرف مجموعهٔ نویسندگان نماینده شدهام که بروم با آقایان صحبت کنم، رفتهام و همیشه توضیح دادهام که ادبیات جز اینکه به حیثیت یک ملت کمک کند کار دیگری انجام نمیدهد، هیچ آسیبی به حکومت نمیرساند. در زمانی هم که خیلی ادبیات اجتماعی و انقلابی باب بود من سند دارم که گفتهام و نوشتهام ادبیات تاثیر کند و آرامی بر جامعه دارد به سمت ارتقای ذهنی و به مقولهٔ حکومت و به این باشد و آن نباشد نمیپردازد. اصلاً در امکان جانسوز ادبیات نیست که به مقولات روزمره بپردازد که مبتلا به حکومت هاست. بنابراین از اینکه جلوی فرهنگ زنده گرفته شود چه نتیجهای میتوانیم بگیریم؟<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۷۵}}</ref><br />
<br />
====چشم انداز جغرافیایی ایران====<br />
من فکر میکنم ما در جغرافیایی زندگی میکنیم که آن را نمیشناسیم. شناخت جغرافیا در کشور ما یک فعالیت جدی نشدهاست. در هر گوشهٔ این مملکت ناشناختههایی وجود دارد که اگر شخص حوصله داشته باشد، فرصت داشته باشد و به فرد مجال بدهند، میتواند آنها را بکاود. عمرها میخواهد برای شناختن ایران و به طور کلی حتی در حوزهٔ جغرافیایش. دانشمندانی داریم که میکوشند،اما فعالیت هایشان به صورت زنده ارائه نمیشود. اصلاً یک نشریهٔ جغرافیایی ایرانی داریم؟!<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۸۵و۸۶}}</ref><br />
<br />
====تعریف زندگی====<br />
میتوان گفت زندگی داستانی است که از زبان هر شخصی یک جور روایت میشود. بههمینسبب هر فرد و هر چیز داستانهایی از زندگی بیان میکنند که لزوماً شبیه داستان دیگری نیست. به این معنا هر تجربهای یک داستان خاص است و در عین حال داستانی از زندگی. دربارهٔ مهمترین مسئلهٔ زندگی میتوان گفت خودِ زندگی مهمترین مسئلهٔ زندگی است؛ از آنکه زندگی یک جعبهٔ در بسته و مجموع از چیزهای واقع و قطعی نیست تا بتوان آنچیزها را به خرد و کلان یا هر ردیف دیگری دستهبندی کرد و گفت کدام جزء آن مهمترین مسئلهٔ زندگی است. دلخوشیهایی از این دست وجود دارد که گفته شود مثلاً هنر، اقتصاد، فرهنگ، رفتار و... اما نسبت به خود زندگی اینها جنبههایی از زندگی هستند، گیرم بسیار هم مهم، اما مهمترین مسئلهٔ زندگی خود زندگی است که بسیار پیچیدهتر است از وجوه و جنبههای آن.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۱۲و ۱۱۳}}</ref><br />
<br />
====همزیستی اقلیتها در ایران====<br />
تاآنجاکه به مردم ایران مربوط میشود، میتوانم عرض کنم که مردم ایران با هیچ اقلیتی هرگز درگیری نداشتهاند. مردم را میگویم! ما یکی از معتدلترین مردم کرهٔ زمین هستیم. یکی از خوشرو ترین مردمانی هستیم که در منطقه وجود دارند. همیشه با اقلیتها رابطهای دوستانه داشتهایم. مردم را میگویم! مردم هرگز همسایهها را دور نینداختند، اگرچه به مسلک و آیین آنها نبودند. مثلاً ۴۰۰ سال است که ارامنه در ایران هستند و سه هزار سال است کلیمیها در ایران هستند. من هرگز نزاعی بین اینها ندیدم بین مردم و از طرف مردم، کمااینکه ازدواجهای بسیاری تا قبل انقلاب اسلامی صورت میگرفت بین اقلیتها و بین همگان با اقلیتها. خوب بعد از آن یک خطکشی پیش آمد که شاید بازهم انجام میگرفت اما قدری پنهانی. منظور من این است که مردم ما هرگز غیرستیز نبودهاند. در جنگی هم که بهراستی از خودشان دفاع کردند به ما حمله شد و جوانهای ایران از مملکت و ارزشهایی که داشتند دفاع کردند و ای کاش این حمله صورت نمیگرفت و یک مقدار داروی عقل بین کسانی که به ما حمله کردند توزیع میشد. امیدوارم که خداوند ملتها را به عنوان دوستان یکدیگر با یکدیگر نگه دارد.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۱۸و ۱۱۹}}</ref><br />
<br />
====علت ماندن و مهاجرت نکردن====<br />
اول اینکه از دنیا نمیتوان گریخت. دوم اینکه حتی فکر رفتن را هم نکردم؛ من اراده کردهبودم که در وطنم زندگی کنم و سرما و گرمایش را تحمل کنم، بنابراین از نظر من اساسا هیچ دودلی وجود نداشته که رفتن درست است یا ماندن، تا اینکه بعدش بخواهم حسرت بخورم که چرا راه بهتر را انتخاب نکردم. من تصمیم داشتم بمانم و ماندم. بارها امکان اقامت در غرب پیش آمد و از من دعوت کردند در آلمان، سوئد و آمریکا بمانم، اما من همیشه از دعوت کنندگانم تشکر کردهام و گفتهام تصمیم قطعی و همیشگی من ماندن در کشورم ایران بودهاست، مانند باقی مردم. اما هرگز به خودم اجازه ندادهام که رفتگان را داوری کنم. از دید من هرکس به ضرورت زندگی خودش پاسخ داده است.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۲۲و ۱۲۳}}</ref><br />
<br />
====رسیدن به آنچه در نویسندگی میخواستم====<br />
من در نوشتن به دنبال چیزی نبودم تا به آن برسم مگر خودِ نوشتن، و از نظر من نوشتن یک ضرورت بود و من این ضرورت را به انجام رساندم و هنوز هم در حال انجامش هستم. به یاد ندارم هرگز چیز خاصی در ازای نوشتن خواسته باشم بهدست بیاورم مگر امکان نوشتن و انتشار آن اگر ممکن بشود! اهدافی بیرون از آثارم وجود نداشتهاند وندارد. پیش از این باید گفته باشم که هنر همهٔ انسان را میطلبد. پس دیگر جایی برای چیزی دیگر خواستن باقی نمیگذارد. من همه چیز را تبدیل به کار کردم؛ گذشته، زندان، انقلاب، از دست دادنها، ناگزیریها، بیپولی، اخراج از دانشگاه و... به مرور زمان و با رخداد هرکدام، جزئی از ملزومات قرارشان دادم. من آرزوهای بزرگی داشتهام که باید رنجهایم را تحملپذیر میکرد.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۲۱و ۱۲۲}}</ref><br />
<br />
====نگاه به آینده====<br />
من به آینده امیدوارم. این امیدواری از واقعبینی من میآید. از اینکه زندگی را سطحی ندیدهام و دورههای مختلفی را تجربه کردهام،افت و خیزهایش را دیدهام و درک واقع بینانهای از تاریخ بدست آوردهام.حضرت [[بیهقی]] گفت: «زمانه بر یک قرار بنماند.» این امید از کجا آمده؟ هزار سال پیش از امروز این سخن گفته شده، از این دست سخنان در ادبیات ما فراوان است. یکی از نیازهای جوانی من رفتن به سمت ادبیات کلاسیک خودمان بود و اینکه فکر نکردم سعدی و حافظ چرا،یا مثلا چرا باید ناصرخسرو رو ده بار خواند. آن آثار برای ما خیلی آموزندهاند و این نیاز روحی من خیلی خجسته بوده که عاشقانه رفتهام طرف آن ادبیات و خیلی هم زود رفتم. ضمن اینکه باور دارم نومیدی یعنی عقیم کردن ذهن و روان. یک [[بوف کور]] برای شناخت ناامیدی و درماندگی در هزارتوی توهم کافی است.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۲۷}}</ref><br />
<br />
====نقدی بر آثار امروزی====<br />
فقدان طبیعت در آثار حال حاضر مشهود است ولی وجه دیگرش که میبایستی غنی باشد به طبیعت ربطی ندارد.دیکنز در طبیعت نبوده. دیکنز در یتیم خانهها و کوچههای باریک لندن در فقر و نکبت زندگی کرده. میخواهم بگویم فقدان زندگی در همین زندگی شهری، زیست نکردن در زندگی شهری است؛ یعنی افراد واداشته نشدهاند که یک شب در قهوهخانه بخوابند. این بچهها از دانشگاه میآیند برای نوشتن، بدون تجربه و احیانا درک زندگی. مادری فرزندش را پیش همینگوی میبرد و از او میخواهد راه و روش نوشتن را به فرزندش یاد دهد. همینگوی دقیق ترین توصیه را میکند.میگوید یک ده دلاری کف دستش بگذار و در خیابانها ولش کن، یا نویسنده میشود و یا نمیشود. منظورم این نیست که دانشگاه بد است. در دانشگاه هم زندگی کردن داریم یا انجام وظیفه. بنابراین ما میبینیم افراد همه چیز داستان را بلدند ولی چیزی برای گفتن ندارند. به گمان من سه علت روشن دارد: نداشتن تجربه و دانش و حوصله.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۹۳و۹۴}}</ref><br />
<br />
====علت خلق نشدن آثار ماندگار در آثار امروزی====<br />
آثار بزرگ به تعبیر توماس مان وقتی پدید میآیند که دورهٔ تاریخی عینیت آنها در حال افول باشد؛ بنابراین باتوجهبه افول زندگی به اصطلاح چادرنشینی ما، افول زندگی روستایی ما، افول جامعه خرده بازاری سنتی ما، [[کلیدر]] نوشته شده، دیگر نوشته نخواهد شد و نیازی هم برایش نیست تا مرحلهٔ بعدی. در مرحلهٔ بعدی که ممکن است صد سال یا پنجاه سال دیگر باشد. طبعاً همه چیز دگرگون خواهد شد و بشر ناچار خواهد شد خودش را با چنان شرایطی سازگار کند؛ اما واقعاً انتظار نمیرود اتفاق مهمی در ادبیات بیفتد؛ به خصوص ادوات جدید فعالیت جسمیفیزیکی انسان را تقلیل خواهد داد. چه توان کرد؟ فرزانهای گفته است جهان خارج از ارادهٔ ما حرکت میکند و درست گفته است.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۹۷}}</ref><br />
<br />
====پدر و مادر====<br />
مادرم یکی از چیزهایی که میگفت این بود که شما سر خاک من نمیآیید، من میدانم، و پیشاپیش گلهمند بود؛ ولی من جلد سوم [[روزگار سپری شدهٔ مردم سالخورده]] یعنی [[پایان جغد]] را تمامش سر خاک پدر و مادرم نوشتم. نه که بروم آنجا، بلکه در ذهنم فضایی که پدید آمد گورستان است و من یا سایهٔ من که سامون است میرود و با آنها گفتوگو میکند. خواستم به او گفته باشم که من همیشه به یاد شما هستم و به واقع تصویر آنها یک لحظه از ذهنم دور نشده یعنی انگار که آنها هستند و من بهشان فکر میکنم زیرا وقتی هم که بودند بیشتر در ذهن من بودند، چون یا کار بودم یا دیر میرفتم خانه. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
====تکنولوژیهای جدید====<br />
من همیشه نوابغ را ستایش کردهام، چه در گذشته، چه در زمان حال. نبوغ ستودنی است و این سیستمهای جدید نشانه بلوغ و نبوغ مغز بشر است. چطور ممکن است من بی اعتنا بمانم و فکر کنم چون من نمیتوانم بفهممشان، پس حداقلش را هم استفاده نکنم؟ من دربارهٔ این چیزها تعصب ندارم. میگویم معچزهٔ ذهن بشر. حیرت میکنم هنوز وقتی سوار طیاره میشوم و بعد از چهار ساعت در یک منزل دیگر هستم، میگویم معجزه است. مارکس میگوید: «تاریخ جهان خارج از ارادهٔ من و شما حرکت میکند.» و این تکنولوژی یک بخش از تاریخ علم و فناوری بشر است. پس من که آن عبارت در ذهنم مانده چطور میتوانم به آن چه خارج از ارادهٔ من و شما انچام میگیرد بگویم نه، چون من دوست ندارم. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
====انتخابات و رای دادن====<br />
رأی دادن در هر انتخاباتی یعنی حمایت از انتخابات و این یک امر بسیار درست و شایستهای است در یک کشور، حتی اگر به طریق کشور ما کنترل شده باشد. چون هر آدمی فکر میکند یک آدم است و این بسیار مهم است. <ref name=''زندگی محمود''/><br />
<br />
====جسارت صلح====<br />
در جامعهٔ ما صلح جسارت بیشتری میخواهد. اول صلح کردن حکومت با کسانی که مخالفش هستند و دیگری آمادگی برای صلح با دنیا. این کار قدرت و جسارت بیشتری لازم دارد تا آن کارهایی که فکر میکردند جسورانه است. در همین انتخابات سال ۸۸ وقتی از من پرسیدند به چه منظور در انتخابات شرکت میکنید، پاسخ دادم با آرزوی همبستگی ملی. قطعا منظورم این نبوده که گروهها و طبقات اجتماعی قربان صدقهٔ هم بروند! منظورم دقیقا به اجماع رسیدن نقطه نظرهای متناظر بوده و هست؛ اجماعی که روحیهٔ جمعی را در بطن خود داشته باشد درعین رعایت حقوق شهروندی-کشوری. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۲۳}}</ref><br />
<br />
====بازی در فیلم «گاو» و تعارض با رای دادن به اصلاحات ارضی====<br />
تعارضی وجود ندارد چون از نظر ساواک، چند سال پس از اصلاحات ارضی، [[داریوش مهرجویی]] فیلمی ساخته و دهاتیِ عقب افتادهای را نشان داده که این با تبلیغات حکومت که این همه سعی کردیم روستاها آباد شود در تناقض بود. اگر سازمان امنیت روایت اشتباهی از دریافت اشتباه خودش میدهد، معنایش این نیست که ما بدون تامل بپذیریم. چه کسی گفته سال ۴۲ اصلاحات ارضی میکنید و سال ۴۷ همه چیز گلستان میشود؟ تاریخ را نمیشناسند. آن مقام امنیتی نمیفهمد که تاریخ زندگی اجتماعی و اقتصادی ورق زدن کتاب نیست، مخالفینشان هم آن را نمیشناختند. من به اصلاحات ارضی رای دادم، بسیار هم مفتخرم. من دو امضای جدی دارم، یکی به اصلاحات ارضی و یکی هم به کانون نویسندگان که ناضر به تمامیت ارضی ایران و آزادی بیان و رای دادن بود. هرگز هم از این امضاها پشیمان نشدم. <ref name=''امضا''/><br />
<br />
====انقلاب اسلامی====<br />
انقلاب اسلامی، انقلاب روستاییان بود. روستاییانی که تمام فرهنگ خودشان را آوردند و در شهر مستقر کردند. حکومت و جغرافیای شهری ظرفیت آن را نداشت و آمادهٔ انفجار شد. آنها تاریخ رانمیشناسند. ولی اگر قرار بود من بر اساس قضاوت این افراد متمرکز شوم، درست مانند این بود که به قضاوت تندروهای قبل از انقلاب مقید شوم. آنها نمیدانند در اندرون من چه هست، ندانستند. بعدا عریان میشود. وقتی قرار باشد ادبیات در یک ارتباط تاریخی بررسی شود، آن وقت درخواهند یافت چه کسی تاریخ یک قرن اخیر را در ادبیات نوشته است. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۱۸و۲۱۹}}</ref><br />
<br />
====داشتن روحیهٔ اصلاحطلبانه نسبت به جای رویهٔ انقلابی====<br />
از ابتدای ورودم به جامعه، طبعاً به تجربه شروع به شناختن جامعهٔ خودم کردم و به تدریج سعی کردم در مسائل اجتماعی و تاریخی نگاهی آگاهانه پیدا کنم. ضمن اینکه یک متفکر ایتالیایی گفته است که اگر یک جوان ۱۸تا۲۰ساله احساسات کمونیستی نداشته باشد مشکل دارد و اگر در ۶۰ سالگی همچنان آن احساسات را داشته باشد باز هم مشکل دارد. بدیهی است زندان بسیار از این جهت به من کمک کرد. به شناخت من از منظر تاریخ معاصر کمک کرد. در قیاس رفتاری قرار گرفتم و متوجه شدم که اهل این تند و تیزیها نیستم. بهلحاظ روحیهٔ شخصی هم از کودکی حساس بودهام نسبت به خشونت و شقاوت. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۱۷}}</ref><br />
<br />
====شرایط در زمان جنگ====<br />
زمانی که جنگ شد مثل همهٔ هموطنانم که ماندند و تحمل کردند، ماندم و هرگز از آن وضع نگریختم. همهٔ خانوادهام هم ماندند. آنچه مرا در آن شرایط دشوار جنگ خواست مستاصل کند جلوگیری از انتشار آثارم بود و همزمان شدن آن با اخراجم از دانشگاه. هیچ محلی در جامعه نداشتم. عملا نان خانوداهام قطع شده بود. [[امیرحسین چهلتن]] یک شب آمد خانهمان. گفتم کمک کن فرش را جمع کنیم ببریم بفروشیم. شاید همین شبانه برای آن مشتری پیدا شود که نشد. از همان شبهایی بود که تهران موشک میخورد. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۰۵}}</ref><br />
<br />
====استعفا از [[کانون نویسندگان]]====<br />
علت استعفا سرعقیدهای بود که به نظرم عقیدهٔ صالحی هم بود:کانون را باید غیر سیاسی و عمیقا فرهنگی نگه داریم. این عقیده و انتقاد به جایی نرسید و من ترک کردم و رفتم. من اعتقاد داشتم و دارم که نهادهای فرهنگی باید به دور از تعصبات حزبی کار خودشان را کنند، بارها هم آنجا گفتم احزاب الان آزادند، بنابراین بروید این داد و فریادها را در احزابتان بزنید. اینجا نیایید برای حرف سیاسی. ولی دیدم حرفم به جایی نمیرسد و آمدم بیرون. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۶۳}}</ref><br />
<br />
===زمینهٔ فعالیت===<br />
[[پرونده:Tamr.mahmoud dolatabadi3.jpg|180px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''رونماییشده در۱۷مرداد۱۳۹۳<ref name=''تمبر محمود''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.isna.ir/news/93051808513/%D8%AA%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%AF|عنوان =تمبر «آقای رمان ایران رونمایی شد» |ناشر = ایسنا |تاریخ بازدید = ۱۴ اسفند ۱۳۹۷|تاریخ = ۱۸ مرداد ۱۳۹۳}}</ref> '''</center>]]<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
* تمبر یادبود محمود دولتآبادی همزمان با هفتادوچهارمین سالگرد تولد این نویسنده با عنوان «آقای رمان ایران» در زادگاهش سبزوار رونمایی شد.<br />
<br />
===از نگاه دیگران (چند دیدگاه مثبت و منفی)===<br />
====اتهام کمونیست عارف====<br />
این حرف را اولین بار بازجوی دولتآبادی به نام ناصر به او زد. این اتهام از زندگی دولتآبادی میآمد. او هنوز هم جوری زندگی میکند که همه فکر میکنند یا عارف است یا کمونیست. میگفتند این آدم روزی ده ساعت کار میکند، شب تا ساعت دو نصف شب کتاب میخواند، فردا هفت صبح میآید دَم مغازه، پدر و مادر و خواهر را اداره میکند، به یک نفر هم رو نمیاندازد که کاری برایش بکند. پس این صفات به اون نسبت مییابد لابد! <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۵۷}}</ref><br />
<br />
====[[سیمین بهبهانی]]====<br />
تردید نمیکنم که محمود دولتآبادی نویسندهای تواناست، نویسندهای است که سیلان اندیشهاش قلمش را به ستوه میآورد و تکاپوی قلمش مچ دستش را. قلمرو کار او روستاست و شخصیتهای او بیشتر روستاییاند. در این قلمروی محدود و معین، وسعت خیال او موجب حیرت است. در آثاری که از این نویسندهٔ پرکار پیشرو داریم، صدها شخصیت میبینیم که تقریباً همهٔ آنها مردم عادی هستند. سعی او بر این است که زندگی طاقت فرسای محرومترین طبقات جامعهٔ ایرانی یعنی همین روستاییان را تشریح کند. در رسیدن به این مقصود تاکنون موفقتر از او کسی را سراغ ندارم.<ref name=''جشننامه محمود''/><br />
<br />
====[[بهاالدین خرمشاهی]]====<br />
دربارهٔ [[کلیدر]] به درخواست دوستی، مقالهای نوشتم که اسم و رسمش و ظاهر و باطنش «کلیدر و نیالودنش به رمان نو» بود. به گمانم جناب دولتآبادی آن نقد و نظر را نخوانده رد کرده. هنوز نمیدانم چه خلف و خلافی در آن مقاله بود. روشن تر از خورشید است که سبک نگارش کلیدر قدیمی است. چنانکه سبک همهٔ آثار داستانی شادروان [[صادق هدایت]] و آثار روانشاد [[محمدعلی جمالزاده]] هم قدیمی است. منظورم از قدیمی این است که سرراست و رئالیست و قصهگویانه و بدون بازیهای رمان نو است. رمان نو جادو و جاذبهٔ قصه را ندارد.<ref name=''جشننامه محمود''/><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
* دولتآبادی در مورد خودش میگوید: «خوب که نگاه میکنم میبینم یکی از گرفتارترین آدمهای دورهٔ خودم در این شهر بودهام و موانع بیشماری سر راهم بوده است، اما من همیشه مثل یک اسب سمج ترکمنی از روی تمام این موانع عبور کردهام برای آن که بتوانم کاری را که شروع کردهام به انجام برسانم.» <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۹۳}}</ref><br />
* «من فقط یک نویسنده هستم که به جامعه، فرهنگ و تاریخ کشورم اندیشیدهام؛ دو سال حبس دوران شاه را تحمل کردهام و ربع قرن انزوا را با دردسرهایش در جمهوری اسلامی، و هر دو نظام میدانستند و میدانند که این نویسنده چه روزگاری گذرانیده و چگونه با آمده است؛ و گمان دارم پذیرفته باشند که همان هستم که هستم؛ بی ریا و بی دروغ، مثل آب روان جاری در لابهلای سنگها و صخرهها که تاکنون بوده و احتمالا خواهد بود با اصل مدارا و خویشتن داری.» <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۶۹}}</ref><br />
* «من بنا داشته بودم که در فرهنگ ۱۱۰۰ سالهٔ ایران کاری انجام بدهم. در هنگام نوشتن، لایههای زیرین ذهن من به یک شخصیتی فکر میکرده که در یک دورهای از تاریخ به عنوان نمونهای از عیاری کلاسیک فارسی دارد به پایان خودش میرسد. مثلا گلمحمد در [[کلیدر]] زاییدهٔ ذهن من است. چنین شخصیتی بوده ولی من بودم که این شخصیت را به این شکل در کتاب خلق کردم. <ref name=''زندگی محمود''/><br />
<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
====در وصف آقای طالقانی====<br />
آقای طالقانی بهگمان من نماد یک پدر بود و صعهٔ صدر والایی داشت.از زبان طالقانی شنیدم که از تقی ارانی در زندان قزل قلعه ستایش میکرد و میگفت آن مرد چنین و چنان بود و در زندان قزل قلعه به ما قوت قلب میداد.یک جور وسعت نظر منحصر به فردی داشت.یکبار برادر خانم مرا که نقاش است ۲۴ ساعتی میگیرند و به او میگویند چرا خواهر تو از این مرد طلاق نمیگیرد؟ ما که نمیخواهیم او را آزاد کنیم.این خبر به گوش من رسید.در آنجا دوستان من بودند،از جمله محسن و سعید و شایان. پاک نژاد و آقایان روحانیون هم بودند ولی من این حرف را فقط به آقای طالقانی میتوانستم بگویم و گفتم.آقای طالقانی گفت: «شما زیاد نگران نباش.من الان از پیش اعظم میآیم،رفتم و او را دیدم.به هر حال اینجا اینطور است،ولی جای نگرانی نیست.» من طالقانی را "پدر" دیدم.<ref name=''طالقانی''/><br />
<br />
====خاتمی، ویلی برانت ایران====<br />
انتظار داشتم دکتر خاتمی، ویلی برانت نوع خودِ ما و ایران باشد. ویلی برانت بعد از جنگ آلمان آمد و از برکت نبوغ و درستی او و پشتیبانانش، آلمان دوباره سرپا شد. من هم دوست داشتم مملکتم سرپا شود. ویلی برانت میگوید: « من بعد از جنگ ایستاده بودم به صف نانوایی نگاه میکردم، مردم معطل نان بودند، پیرزنی نوبتش شد نان را گرفت و راه افتاد، در حالی که داشت میرفت گفت: «پیشوا لااقل به ما نان میداد!»» ویلی برانت میگوید من فکر میکردم چه باید کرد که مردم نان داشته باشند و پیشوا را نخواهند. این آدم بزرگی است و دیگر این که آن جامعه هم او را میپذیرد، میرود این کار را میکند. آلمانیها تا پایان دورهٔ ویلی برانت رسیدند به جایی که قدرت اقتصادی دوم جهان شوند. من خیلی آرزو داشتم آقای خاتمی بتواند ویرانیها را از بین ببرد و تولید را راه بیندازد، آزادی قانونی را اجرا کند، چون در دورهٔ بحران که ما نمیتوانیم بگوییم این را میخواهیم، آن را میخواهیم. جنگ تمام شده، مملکت باید ساخته شود. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۶۶و۱۶۷}}</ref><br />
<br />
====[[جلال آلاحمد]]====<br />
اولش جلال آلاحمد را خیلی دوست داشتم، بعد که [[غربزدگی]] را نوشت فکر کردم که از لحاظ فکری اشکال دارد. فکر میکردم غرب فقط آن نیست که او میگوید. هرپدیدهای قابل تجزیه و تفکیک و شناخت است و عوامل مثبت و منفی در آن هست. آن کتاب به اعتبار ایدهها و ابزارهای سنتی که داشتیم همه را جارو میکرد. این نگاه را دوست نداشتم و مخالفش بودم. نثر جلال آلاحمد هیچ کمکی به رماننویسی نمیکند. آل احمد فاقد تخیل بود. [[نفرین زمین]] را نوشت که نفرتانگیز بود. در واقع این کتاب چندشآور است. این کتاب اهانت است. من نظامیها را از ابتدا دوست داشتم؛ در این کتاب هنر آقای آلاحمد این است که یک افسر و خانوادهاش را آلوده کند؛ آن هم طبق چیزی که آلاحمد احیانا فقط شنیده بود. ولی [[مدیر مدرسه]] جلال عالی بود.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۵۱و۱۵۳}}</ref><br />
<br />
====[[غلامحسین ساعدی]]====<br />
ساعدی بهواقع یک ذهن استثنایی بود، یک نویسندهٔ خود به خودی بود. هیچکس را من ندیدم مثل ساعدی بتواند از معدود آدم در یک محیط بسته داستانهایی در بیاورد که شاهکار باشند. یک ذهن استثنایی بود و یک آدم استثنایی، که استثنایی بودن هم جنبههای منفی داشت برایش و هم مثبت. ساعدی یک تناقض مشخص بود و این خصیصهٔ او بود که میتوانست در عین گسیختگی و آشفتگی منسجم باشد و میتوانست در عین حفظ انسجام ذهنی، آشفته و بیقرار و گسیخته باشد. ذهنیت و تخیل فوقالعادهای که ساعدی داشت میتوانست از یک واقعیت عینی و ملموس یا به ظاهر پیش پا افتاده، ناگهان انسان را از موقعیت بکند ببرد به یک فضایی و در یک موقعیتی که آدم حیرت کند که مگر میشود از این مصالح پیش پا افتاده، یک اثر عجیب و غریب خلق کرد. به این ترتیب میتوانم بگویم که آثار داستانی ساعدی مصداق آن اصطلاحی است که گفته میشود سهلِ ممتنع. یکی از ضربههایی که ساعدی را فروکاست، تن دادن به معاشرتهای سیاسی بود و قلم را در اختیار گرایشهای مسلکی قرار دادن به عنوان مقالهنویس و چون یک شخصیتی بود که به همه روی خوش نشان میداد، همه و هرکس هم در جای خودش از او بهرهٔ خودش را میخواست و او هم دریغ نمیکرد. ساعدی باید مراقبت بیشتری از خودش به عمل میآورد و تن نمیداد به انقلابیگری. حتی اگر فکر کنید که ساعدی گرایشهای مترقی داشت که داشت، ولی او یک هنرمند و نویسندهٔ مترقی باید میبود، ولی هرگز نگذاشتند او واقف بشود به اینکه باید اضافههای ذهن خود را ویرایش کند و کار اصلی خود را انجام دهد. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۹۳-۲۹۵}}</ref><br />
<br />
====محمدجواد ظریف و قاسم سلیمانی====<br />
«متأسفانه این طور است. اتفاقا من هم قاسم سلیمانی و امثال او را میپسندم در جای خود و همین طور آقای ظریف و امثال او را. به همین روشنی هم این حرف را چاپ کنید. او و امثال او باید سر جای خودشان بایستند و نگذارند مردمکُشان وارد کشور ایران شوند و این دیگران هم سر جای خودشان و از طُرُق دیگر بگویند و بکوشند که این مردم کُشان را باید جمع کرد! باز هم سعدی گفت «جهان مانند خط و خال است و ابرو/که هر چیزی به جای خویش نیکوست».<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.tabnak.ir/fa/news/528119/%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D9%88-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%AF%D9%88%DB%8C%D9%85-%D9%87%D9%85-%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D9%88-%D9%87%D9%85-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C|عنوان =روشنفکر نیستم و میگویم هم «ظریف» میخواهیم و هم «قاسم سلیمانی» |ناشر = تابناک|تاریخ بازدید = ۱۴ اسفند ۱۳۹۷|تاریخ = ۹ شهریور ۱۳۹۴}}</ref><br />
<br />
===همراهیهای سیاسی===<br />
====انتخابات ریاست جمهوری سال ۷۶====<br />
در این انتخابات، دولتآبادی از کاندیداتوری سید محمد خاتمی و جریان دوم خرداد حمایت کرد.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۴۳-۷۱}}</ref><br />
<br />
====انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۴====<br />
وقتی انتخابات به دور دوم کشیده شد،دولتآبادی از آقای هاشمی رفسنجانی حمایت کرد.<ref name=''زندگی محمود''/> <br />
<br />
<br />
====انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸====<br />
چند ماه پیش از انتخابات، دولتآبادی در یک مقالهای پیش بینی کرده بود که انتخابات ۸۸ با معضل روبرو میشود. به همین دلیل بعد از انتخابات مردم را به وحدت دعوت کرد. در جریان این انتخابات، دولتآبادی از کاندیداتوری مهندس میرحسین موسوی حمایت کرد.<ref name=''زندگی محمود''/><br />
<br />
<br />
===نامههای سرگشاده===<br />
====ماجرای نامه به فرح====<br />
داستان از این قرار بود که در تیرماه سال ۵۴ وقتی دولتآبادی در زندان قصر بود،در روزنامه خبری را خواند و برایش عجیب هم بود که این روزنامه چگونه به دستش رسده؟ در روزنامه نوشته بودند داستانی از دولتآبادی به نام [[سفر]] به صورت نمایش نامه در جشنواره توس اجرا و برندهٔ جایزهٔ نمایش نامه نویسی شده است.خواندن این مطلب همزمان بود با یکی از تهدیدهایی که دولتآبادی از طرف کمیته مشترک میشد که چیزی بنویس! کانون پرورش فکری که دولتآبادی کارمند آن بود زیرمجموعهٔ دفتر فرح پهلوی بود و جشنوارهٔ توس را فرح پهلوی در کنار جشنواره شیراز اداره میکرد.دولتآبادی فکر کرد شاید مناسب باشد که بنویسد چرا من باید در زندان باشم و در عین حال نمایش نامهٔ من در جشنواره توس زیر نظر کسی اجرا بشود که در واقع رئیس هئت امنای من هم حساب میشود و نمایش نامه جایزه هم ببرد؟! شهبانو فرح پهلوی درواقع رئیس کانون پرورش فکری بود که نمایش نامه دولتآبادی از آن طریق به جشنواره رفته بود و در عین حال ملکه در آن شرایط شخصیتی داشت که تقریبا انگی به او نمیخورد به جز اینکه شاه به او گفته بود که روشنفکرها را پررو کردهای.دولتآبادی یادداشتی نزدیک به این مضمون خطاب به ملکه فرح پهلوی نوشت.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۷-۳۹}}</ref><br />
<br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
* این سرزمین یک لخته درد است، لحظه به لحظهاش را نگاه بکنید فاجعهای است که فاجعهٔ بعدی را دارد آبستن میشود. و در حرکت متوالی فاجعه، مردم هستند که مالیده میشوند و تبدیل میشوند به لخته لختههای تازهای از درد. بنابراین، من انتظار ندارم به عنوان یک انسان ایرانی در همچه سرزمینی و با همچه تاریخی با عافیت زندگی کنم. اصلاً. من فقط میخواهم زنده باشم و کار کنم و این است عشق بزرگ من. چون در این سرزمین اگر کسی بخواهد کار بکند، اگر کسی بخواهد وجود خودش را به عنوان جزئی از وجود کل جامعه و مردمش صمیمانه باور داشته باشد، به جز از رنج و عذاب و فاجعه و زحمت گزیری ندارد و انتظار هیچ عافیت و آسودگی را نباید داشته باشد و عشق یعنی همین که بس افتاد مشکلها.<ref>{{پک|چهلتن-فریاد|۱۳۸۰|ک= ما نیز مردمی هستیم|ص=۳۶}}</ref><br />
* هر انسانی در این جهان یک ریشهای دارد، یک دودمانی دارد و با آن دودمان است که در جهان هست. حرف ما الان با نظامهای سیاسی حاکم بر ما این است که آقا ما با دودمان خودمان در جهان میتوانیم باشیم. شما چرا دارید دودمان ما را خراب میکنید؟!<br />
<br />
<br />
===برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br />
دولتآبادی در برنامههای ادبی زیادی در کشورهای مختلف شرکت کرده که در پایین به برخی از آنها اشاره میشود.<ref name=''سالشمار محمود''/><br />
* سخنرانی در سمپوزیوم آمستردام (۱۹۸۹) (۱۳۶۸) (موضوع سخنرانی: انسان سوم)<br />
* سخنرانی در کنفرانس سییرا، دانشگاه میشیگان آمریکا (۱۹۹۱) (۱۳۷۰) (موضوع سخنرانی: مثلث نحس)<br />
* سخنرانی در دانشگاه کوئینز کانادا (۱۹۹۱) (۱۳۷۰)<br />
* سخنرانی در دانشگاههای سیاتل و برکلی آمریکا (۱۹۹۱) (۱۳۷۰) (موضوع سخنرانی: رنج ما، فرضیه ما)<br />
* سخنرانی در سمپوزیوم «ادبیات در گذار به هزارهٔ سوم» در مونیخ (۱۹۹۲) (۱۳۷۱)<br />
* شرکت در جشن «صدای ادبیات ایران» در آمریکا (۱۹۹۹) (۱۳۷۸)<br />
<br />
===تأثیرپذیریها===<br />
====مناطق مختلف ایران====<br />
آن نواحی از ایران که تاثیر مشخص گذاشته بر دولتآبادی، آثار مشخص هم در موردش نوشته شده. برای مثال در سفر به سیستان و بلوچستان، [[دیدار بلوچ]] را نوشت و در سفر به سنندج مقالهای دربارهٔ دراویش نوشت. آنجایی که تاثیر مستقیم و مشخص داشته، اثری هم دربارهاش نوشته شده.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۸۷}}</ref><br />
<br />
====[[صادق هدایت]]====<br />
مهمتر از همه، صادق هدایت روی دولتآبادی به این عنوان که میتوانی نویسنده باشی، تاثیر گذاشته. وقتی او آثار هدایت را خواند فکر کرد چقدر آثار و بیان هدایت به زندگی تجربی دولتآبادی نزدیک است و این نزدیکی باعث شد قوت قلب پیدا کند برای نوشتن. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۵۳}}</ref><br />
<br />
===استادان و شاگردان===<br />
دولتآبادی: «من در زندگی ادبیام هیچ استادی نداشتهام.استادهای من، مترجمهایی بودهاند که آثار بزرگان ادبیات را ترجمه کردهاند و کاشفان ادبیات قدیم ایران، و نویسندگان و شاعران معاصر خودمان.»<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۹۶}}</ref><br />
<br />
===علت شهرت===<br />
<br />
<br />
===فیلم ساخته شده براساس===<br />
* «خاک»(۱۳۵۲): این فیلم به کارگردانی [[مسعود کیمیایی]] براساس داستان [[اوسنهٔ باباسبحان]] که از دید دولتآبادی، کیمیایی در ساخت فیلم به داستان وفادار نماند. <ref name=''فیلم اثر''/><br />
* «گوزنها»(۱۳۵۳): این فیلم به کارگردانی مسعود کیمیایی براساس نمایشنامه [[تنگنا]] ساخته شد بیهیچ اشارهای به نمایشنامه و نویسندهاش.<ref name=''فیلم اثر''/><br />
* «مادیان»(۱۳۶۴): این فیلم به کارگردانی علی ژکان براساس نیمهٔ دوم کتاب [[جای خالی سلوچ]] ساخته شد بدونِکسب اجازه از دولتآبادی. <ref name=''فیلم اثر''/><br />
<br />
<br />
===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br />
====در ارتباط با سینما====<br />
در شرایطی که دولتآبادی نیاز به پول داشت [[اوسنهٔ باباسبحان]] را به سینما داد به کارگردانی [[مسعود کیمیایی]]. او فیلم «خاک» را با اقتباس از آن داستان ساخت که متأسفانه به آن وفادار نمانده بود. دولتآبادی نارضایتی خودش را همان موقع طی نوشتهای ابراز کرد. در همان سالها دولتآبادی نمایشنامهای نوشته بود به نام [[تنگنا]]. وقتی به زندان افتاد این نمایشنامه بدون اجازهٔ او به فیلم برگردانده شد و نامش شد «گوزنها». آن هم بیهیچ اشارهای به نمایشنامه و نویسندهاش. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۰۷}}</ref><br />
<br />
====فیلمنامه [[اتوبوس]]====<br />
سال ۵۹ بود که یک روز [[داریوش فرهنگ]] بهاتفاق همسرش [[سوسن تسلیمی]] به خانهٔ دولتآبادی رفتند. آن دو به سفارش [[بهرام بیضائی]] از دولتآبادی خواستند فیلمنامهای براساس طرحی که به بیان وی در گذشته به شکل واقعی رخ داده بود بنویسد و دولتآبادی فیلمنامه اتوبوس را نوشت. داریوش فرهنگ فیلمنامه را به مدیر شبکهٔ دوم تلویزیون، آقای حسین جلایر داد. ایشان خواند و فیلمنامه را پسندید و حتی پیش پرداخت هم به دولتآبادی دادند. بعد فیلمنامه را به شبکهٔ یک تلویزیون دادند. در آنجا بار دیگر با نام دولتآبادی مخالفت شد. این را داریوش فرهنگ تلفنی به دولتآبادی خبر داد. با این خبر دولتآبادی گمان کرد این فیلمنامه هم میرود کنار [[گاوارهبان]] و [[سربداران]]. اما چند ماه بعد دولتآبادی مطلع شد فیلمی با همین نام اتوبوس در جشنوارهٔ فیلم فجر به نمایش درآمده است که فیلمنامه نویس آن دیگری است! به آن فیلم چند جایزهٔ سیمرغ هم دادند اما دولتآبادی تا ۷۲ ساعت دچار سردرد عصبی شد! <ref name=''شکایت''/><br />
<br />
====فیلمنامههای بیسرانجام====<br />
حمید سمندریان از روی طرح فیلمنامهٔ [[هیولای]] دولتآبادی که به درخواست سمندریان نوشته بود فیلمی ساخت با نام «همهٔ آرزوی زمین» که در تیتراژ آن هیچ اشارهای به دولتآبادی و حقوق وی نکرد. نه اجازه گرفت و نه حرفی زد و نه پولی پرداخت!{{سخ}}<br />
دولتآبادی برای [[ناصر تقوایی]] هم به خواست او یک طرح نوشت براساس [[جای خالی سلوچ]] که در اختیارش گذاشت. برای [[داریوش مهرجویی]] هم به خواست خودش بر اساس آن متنی که دولتآبادی در مجلهٔ «لابف» منتشر کرده بود با عنوان «صلح و جنگ، پایان کابوس» طرح فیلمنامهای نوشت که آن را هم به مهرجویی داد. هر دو فیلمنامه ساخته نشدهاند. <ref name=''شکایت''/><br />
<br />
===مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند===<br />
====تمبر یادبود محمود دولتآبادی====<br />
تمبر یادبود محمود دولتآبادی همزمان با هفتاد و چهارمین سالگرد تولد او با عنوان «آقای رمان ایران» در زادگاهش سبزوار، به او اهدا شد.<ref name=''تمبر محمود''/><br />
<br />
<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
<br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
[[پرونده:Kelidar.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مجموعهٔ کامل کتاب کلیدر]]<br />
آثار دولتآبادی به شش دسته: کتاب، نقد، مقاله، نمایشنامه، فیلمنامه و سفرنامه تقسیم میشود.<ref name=''سالشمار محمود''/><ref name=''محمود معاصر''/><br />
====کتاب====<br />
# [[ته شب]] (۱۳۴۱)(داستان کوتاه)(نخستین داستان)<br />
# [[سفر]] (نگارش ۱۳۴۵، انتشار ۱۳۴۷)(داستان بلند)<br />
# [[بند]] (نگارش ۱۳۴۵)<br />
# [[اوسنهٔ باباسبحان]] (نگارش ۱۳۴۶، انتشار ۱۳۴۷)<br />
# [[لایههای بیابانی]] (انتشار ۱۳۴۷)(مجموعه داستانهای کوتاه)<br />
# [[گاوارهبان]] (نگارش ۱۳۴۸، انتشار ۱۳۵۰)(داستان بلند)<br />
# [[عقیل عقیل]] (نگارش ۱۳۴۸، انتشار ۱۳۵۱)(داستان بلند)<br />
# [[باشُبیرو]] (نگارش ۱۳۵۰، انتشار ۱۳۵۱)(داستان بلند)<br />
# [[مرد]] (نگارش ۱۳۵۰، انتشار ۱۳۵۲)<br />
# [[پایینیها]] (نگارش ۱۳۵۰)(مفقود شده)<br />
# [[ روز و شب یوسف]] (نگارش ۱۳۵۲)(مفقود شده)<br />
# [از خم چنبر]] (نگارش ۱۳۵۳، انتشار ۱۳۵۶)(داستان بلند)<br />
# [[جای خالی سلوچ]] (انتشار ۱۳۵۷)(رمان)<br />
# [[کلیدر]] (انتشار ۱۳۶۲)(رمان)<br />
# [[آهوی بخت من گزل]] (انتشار ۱۳۶۷)<br />
# [[ما نیز مردمی هستیم]] (انتشار ۱۳۶۸)(گفتوگو با دولتآبادی)<br />
# [[کارنامه سپنج]] (انتشار ۱۳۶۸)<br />
# [[روزگار سپریشدهٔ مردم سالخورده]] (انتشار ۱۳۷۰)<br />
# [[رَد، گفت و گزار سپنج]] (انتشار ۱۳۷۱) (مجموعه مقالات و سخنرانیها و نوشته های پراکنده)<br />
# [[سلوک]] (انتشار ۱۳۸۲) (رمان)<br />
# [[آن مادیان سرخ یال]] (انتشار ۱۳۸۳) (رمان)<br />
# [[ادبار و آینه]] (انتشار ۱۳۸۴) (مجموعهٔ داستانها)<br />
# [[گلدستهها و سایهها]] (انتشار ۱۳۸۴) (مجموعهٔ داستانها)<br />
# [[نون نوشتن]] (انتشار ۱۳۸۸) (یادداشتهای روزانه از سال ۱۳۵۹ تا ۱۳۷۴)<br />
# [[میم و آن دیگران]] (انتشار ۱۳۹۱) (یادداشتها در مورد دیگران)<br />
# [[ بنی آدم]] (انتشار ۱۳۹۴) (مجموعهٔ داستانها)<br />
# [[تا سر زلف عروسان سخن]] (انتشار ۱۳۹۴) (گزیدهای از شاهکارهای نثر کلاسیک فارسی)<br />
# [[این گفتوسخنها]] (انتشار ۱۳۹۶) (گفتوگو)<br />
<br />
====نقد====<br />
# سودای مرد پیر (۱۳۴۹)(نقدی بر نمایشنامه «محاق» و «مرگ در پاییز» اثر [[اکبر رادی]])<br />
# سیری در اندیشههای برشت (۱۳۴۹)(نقدی بر کتاب«سیری در اندیشههای برشت»)<br />
# غریب در نارستان (۱۳۵۰)(نقدی بر نمایشنامه«افول» اثر [[اکبر رادی]])<br />
# قصه هستی، قصهای کودکانه برای بزرگسالان (۱۳۵۲)(نقدی بر کتاب «قصه هستی» اثر مرتضی رضوان)<br />
# بابا سبحان در خاک (۱۳۵۲)(نقدی بر فیلم خاک اثر [[مسعود کیمیایی]])<br />
# کله گردها و کله تیزها (۱۳۵۸)(نقدی بر اجرای نمایشنامه برتلود برشت)<br />
# ضد خاطرات، اثری متفاوت (۱۳۶۷)(نقدی بر کتاب «ضد خاطرات» اثر آندره مالرو)<br />
# یادستایی نمایش تنبور نواز (۱۳۷۳)(نقدی بر اجرای نمایش «تنبور نواز»)<br />
<br />
====مقاله====<br />
# تذکره، دیدار خاموش با بهرنگ (۱۳۵۲)<br />
# پشت نقاب (۱۳۵۶)<br />
# ناگزیری و گزینش هنرمند (۱۳۵۷)<br />
# عشق، عاشقان را، جام جم، شما را (۱۳۵۷)<br />
# پیش از هر آئینی ایرانی هستیم (۱۳۵۸)<br />
# به سوی تئاتر ملی (۱۳۵۸)<br />
# آزادی، ایدئولوژی مشترک همهٔ نویسندگان جهان است (۱۳۶۶)(مقالهای با یاد [[غلامحسین ساعدی]])<br />
# در احوال رمان (۱۳۶۷)<br />
# رمان چیست (۱۳۶۷)<br />
# رابطهٔ هنر و ادبیات با مردم (۱۳۶۹)<br />
# بوی خوش باغستان یوش در افغانستان (۱۳۷۰)<br />
# آیا ادبیات ما جهانی است (۱۳۷۱)<br />
# از نقطهٔ عزیمت تا لحظهٔ شدن (۱۳۷۲)<br />
# دموکراسی و حدود بشربودن ما (۱۳۷۲)<br />
# زبان فارسی زبان شعر است (۱۳۷۲)<br />
# چیرگی بر مرگ، تاوان زیستن (۱۳۷۳)<br />
# در چرایی فقدان اختران (۱۳۷۳)<br />
<br />
====نمایشنامه====<br />
* [[تنگنا]] (۱۳۴۹)<br />
* [[درخت]] (۱۳۵۱)(نفقود شده)<br />
* [[ققنوس]] (۱۳۶۱)<br />
* [[خانهٔ آخر]] (۱۳۸۲)<br />
* [[گل آتشین]] (۱۳۸۳)<br />
* [[یک زندگی کوچک]] (۱۳۸۳) <ref>{{پک|میرعابدینی|۱۳۸۶|ک= فرهنگ داستاننویسان ایران|ص=۱۲۸}}</ref><br />
<br />
====فیلمنامه====<br />
* [[سربداران]] (۱۳۵۷)<br />
* [[هیولا]] (۱۳۶۵)<br />
* [[اتوبوس]] (۱۳۷۲)<br />
<br />
====سفرنامه====<br />
* [[دیدار بلوچ]] (۱۳۵۶)(سفر به استان سیستان و بلوچستان)<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
*برنده جایزهٔ «یان میخالسکی» برای رمان [[زوال کلنل]] در سال ۲۰۱۳ میلادی.<ref name=''محمود معاصر''/><br />
*نامزد دریافت جایزهٔ «بوکر» برای رمان «زوال کلنل» در سال ۲۰۱۲.<ref name=''بوکر''/><br />
*نامزد دریافت نوبل ادبیات برای رمان [[کلیدر]].<ref name=''نوبل''/><br />
*دریافت نشان «شوالیهٔ هنر و ادب» از دولت فرانسه در سال ۲۰۱۴.<ref name=''محمود معاصر''/><br />
*برنده «جایزهٔ بیست سال ادبیات داستانی انقلاب اسلامی» در سال ۱۳۷۷.<br />
*برنده «جایزهٔ ادبی یلدا» برای یک عمر فعّالیت ادبی در سال ۱۳۸۱.<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
====شعر [[احمد شاملو]] دربارهٔ دولتآبادی====<br />
<span style="color:purple">خویشتن را به بستر تقدیر سپردن{{سخ}}<br />
و با هر سنگریزه{{سخ}}<br />
راضی به نارضایی گفتن{{سخ}}<br />
زمزمهٔ روح چه شیرین است<ref name=''زندگی محمود''/></span><noinclude><br />
<br />
====شعر [[بهرام بیضائی]] به مناسبت تولد هفتاد سالگی محمود دولتآبادی====<br />
=====<font color=green>در زادروز آن كه دولتش آباد</font>=====<br />
<span style="color:purple">لب بسته بود حقّ{{سخ}}<br />
حوالیِ بیهق{{سخ}}<br />
افسانه نمیخوانْد پِچ پِچه!{{سخ}}<br />
سایهها پَرسه میزدند{{سخ}}<br />
در اطراف سبزوار{{سخ}}<br />
واژهها گُم بودند{{سخ}}<br />
سَرْگشته پی معنایی{{سخ}}<br />
تا تو آمدی؛{{سخ}}<br />
هفتاد سالِ پیش، امروز<ref name=''جشننامه محمود''/></span><noinclude><br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====[[زوال کلنل]]====<br />
دولتآبادی این کتاب را در سالهای ۶۲ تا ۶۴ نوشت و در این چند سال گاهی به سراغش رفته برای تلطیف کردن و ویراستن.این تنها اثری است که دولتآبادی بخشهایی از آن را به صورت کابوس در خواب دیده است و بعد از بیدار شدن از کابوس،از شدت پریشانی شروع کرد به یادداشت کردن.بخشهای عمدهای از این رمان در چنان فضاهایی جاری است و او دیگر هیچ وقت خوابی که به رمان مربوط میشود ندید.این اثر هنوز مجوز انتشار نگرفته است.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۶۸}}</ref><br />
<br />
====[[عقیل عقیل]]====<br />
عقیل پیرمرد روستایی که بر اثر زلزلهٔ خراسان همهٔ نزدیکانش را از دست داده، برای یافتن پسرش تیمور بهراه میافتد. تیمور در بیرجند سرباز است. داستان، شرح ذهنی این سفر است و با تداعی معانیهای عقیل گسترده میشود.<ref>{{پک| میرعابدینی|۱۳۸۷|ک= صدسال داستان نویسی ایران|ص=۵۵۹}}</ref><br />
<br />
====[[باشُبیرو]]====<br />
جاسم قهرمان جوان «باشبیرو» خود را از شبیرو، این روح بردگی و خفتزدگی جنوب، میرهاند. «باشبیرو» متضمن خوش بینی آرمانی است که در آن نسل جوان بر زمینهٔ شکست نسل پیش حرکتی تازه و قهرآمیز را آغاز میکند. این کتاب اثری فرازجو است و مسألهٔ زندانیان سیاسی دوران شاه را مطرح میکند.<ref>{{پک| میرعابدینی|۱۳۸۷|ک= صدسال داستان نویسی ایران|ص=۵۶۰}}</ref><br />
<br />
====[[کلیدر]]====<br />
کلیدر بیان حماسی یک واقعیت تاریخی در کشور ماست. دولتآبادی در این رمان موفق شده است خواننده را همراه قهرمانان خود به صحنههای زندهای از زندگی روستایی و ایلی ببرد و بخشی از تاریخ جنبش دهقانی معاصر را پیش روی او قرار دهد. همچنین این کتاب مطالعهٔ جامعی در زندگی روستاییان خراسان است. جایی که دولتآبادی کودکی و نوجوانی خود را گذرانده و با دقایق زندگی مردمش آشنایی دارد. ستایشگران آثار دولتآبادی به پرگوییهای آن نیز اشاره کردهاند. <ref>{{پک| میرعابدینی|۱۳۸۷|ک= صدسال داستان نویسی ایران|ص=۸۶۳و۸۷۶}}</ref><br />
<br />
====[[جای خالی سلوچ]]====<br />
داستان اینگونه است که سلوچ، صنعتگر خفّتدیده از تنگدستی، شبانه رفتهاست.صبح که شده همسر او مِرگان و فرزندانش ماندهاند با دشواریهای پیش بینی نشدهٔ یک زندگی تازه. جای خالی سلوچ، مرگان را به خود میآورد و زندگی که تا حال عادت بود رنگ استثنا میگیرد.<ref>{{پک| میرعابدینی|۱۳۸۷|ک= صدسال داستان نویسی ایران|ص=۸۶۴}}</ref><br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
<br />
<br />
===تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها===<br />
<br />
<br />
==نوا، نما، نگاه==<br />
===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br />
<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =دولتآبادی| نام =محمود | پیوند نویسنده =محمود دولتآبادی | عنوان =[[این گفتوسخنها]] | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۶| ناشر = نشر چشمه|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =چهلتن،فریاد| نام =امیرحسین،فریدون | عنوان =[[ما نیز مردمی هستیم]] | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۸۰| ناشر = نشر چشمه-فرهنگ معاصر|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =فرجی،امیرینژاد| نام =محسن،اردوان | عنوان =[[محمدعلی سپانلو]] | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۶| ناشر = نشر ثالث|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
#{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =میرعابدینی| نام =حسن | پیوند نویسنده = | عنوان =صدسال داستاننویسی ایران | ترجمه = | جلد = | سال =۱۳۸۷| ناشر = نشر چشمه|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =شریفی| نام =محمد | عنوان =فرهنگ ادبیات فارسی معاصر | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۵| ناشر = نشر نو-نشر آسیم|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =میرعابدینی| نام =حسن | عنوان =فرهنگ داستاننویسان ایران | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۸۶| ناشر = نشر چشمه|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =دهباشی | نام =علی | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =جشننامهٔ محمود دولتآبادی | ژورنال = مجلهٔ فرهنگی و هنری بخارا| مکان = | دوره = | شماره =۷۶ | سال =۱۳۸۹ | تاریخ بازبینی = ۲۶ بهمن ۱۳۹۷}}<br />
<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.isna.ir/news/96050905903/%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DB%B7%DB%B7%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85|عنوان=با محمود دولتآبادی در ۷۷سالگی|ناشر= https://isna.ir، وبگاه ایسنا|تاریخ انتشار= ۱۰مرداد۱۳۹۶}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/601883/%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C|عنوان=سالشمار محمود دولتآبادی|ناشر= https://noormags.ir، وبگاه مجلات تخصصی نور|تاریخ انتشار= مرداد ۱۳۸۹}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.youtube.com/watch?v=0Ci70Zo4iV4|عنوان=سلوک یک نویسنده|ناشر= https://www.bbc.com، بیبیسی فارسی|تاریخ انتشار= ۱۷فروردین۱۳۹۰}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/263836/%D8%A7%D9%87%D9%84-%DA%A9%DB%8C%D9%86%D9%87-%DA%A9%DB%8C%D9%86%D9%87-%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%85-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%85-%DA%86%D9%88%D9%86-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%D8%AF|عنوان=جشن تولد محمود دولتآبادی|ناشر= https://www.ibna.ir، ایبنا|تاریخ انتشار= ۹ مرداد ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.tabnak.ir/fa/news/528119/%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D9%88-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%AF%D9%88%DB%8C%D9%85-%D9%87%D9%85-%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D9%88-%D9%87%D9%85-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C|عنوان=روشنفکر نیستم و میگویم هم «ظریف» میخواهیم و هم «قاسم سلیمانی»|ناشر= https://www.tabnak.ir، تابناک|تاریخ انتشار= ۹ شهریور ۱۳۹۴}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF_%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%E2%80%8C%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C&diff=30482محمود دولتآبادی2019-06-29T15:00:29Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = محمود دولتآبادی<br />
|تصویر = Mahmoud dolatabadi1.jpg<br />
| توضیح تصویر = من هنر را از کار کردن یاد گرفتم نه از تئوریهای ادبی.<ref name=''خود محمود''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.isna.ir/news/96050905903/%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DB%B7%DB%B7%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85|عنوان =با محمود دولتآبادی در ۷۷ سالگی|ناشر = ایسنا |تاریخ بازدید = ۱۸ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ = ۱۰ مرداد ۱۳۹۶}}</ref><br />
|عرض_تصویر =<br />
|نام اصلی = <br />
|زمینه فعالیت = رمان و داستان کوتاه<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱۵مرداد۱۳۱۹ <ref name=''زندگی محمود''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.youtube.com/watch?v=0Ci70Zo4iV4|عنوان =سلوک یک نویسنده |ناشر = بیبیسی فارسی |تاریخ بازدید = ۲۰ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ = ۱۷ فروردین ۱۳۹۰}}</ref> <br />
|محل تولد = دولتآباد (سبزوار)<br />
|والدین = عبدالرسول و فاطمه <ref name=''خود محمود''/><br />
|تاریخ مرگ =<br />
|محل مرگ = <br />
|علت مرگ = <br />
|محل زندگی = تهران<br />
|مختصات محل زندگی = <br />
|مدفن =<br />
|در زمان حکومت =<br />
|اتفاقات مهم =<br />
|نام دیگر =<br />
|لقب =<br />
|بنیانگذار =<br />
|پیشه = نویسنده و نمایشنامه و فیلمنامهنویس<br />
|سالهای نویسندگی = ۱۳۳۹ تاکنون<br />
|سبک نوشتاری = واقعنگاری<br />
|کتابها = ''[[کلیدر]]''، ''[[جای خالی سلوچ]]''، ''[[روزگار سپری شده مردم سالخورده]]''، ''[[زوال کلنل]]'' و...<ref name=''سالشمار محمود''/><br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها = [[تنگنا]]، [[ققنوس]] و...<ref name=''سالشمار محمود''/><br />
|فیلمنامهها = [[سربداران]] و [[هیولا]] و [[اتوبوس]]<ref name=''سالشمار محمود''/> <br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها)= ''خاک''و ''گوزنها'' و ''مادیان'' <ref name=''فیلم اثر''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۲۰۷و۲۰۹}}</ref> <br />
|همسر = مهرآذر ماهر (۱۳۴۹)<ref name=''سالشمار محمود''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/601883/%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C|عنوان =سالشمار محمود دولتآبادی|ناشر = وبگاه مجلات تخصصی نور |تاریخ بازدید = ۱۹ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ = مرداد ۱۳۸۹}}</ref><br />
|شریک زندگی =<br />
|فرزندان = سیاوش و فرهاد و سارا <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۷۴}}</ref><br />
|تحصیلات = پایان ابتدایی<ref name=''محمود معاصر''>{{پک|شریفی|۱۳۹۵|ک=فرهنگ ادبیات فارسی معاصر|ص=۴۰۲}}</ref><br />
|دانشگاه =<br />
|حوزه = <br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت =<br />
|تأثیرگذاشته بر =<br />
|تأثیرپذیرفته از =<br />
|وبگاه = <br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد =<br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
[[پرونده:Pedar va madar dolat abadi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''عبدالرسول و فاطمه، پدر و مادر محمود دولتآبادی<ref name=''جشننامه محمود''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =دهباشی | نام =علی | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =جشننامهٔ محمود دولتآبادی | ژورنال = مجلهٔ فرهنگی و هنری بخارا| مکان = | دوره = | شماره =۷۶ | سال =۱۳۸۹ | تاریخ بازبینی = ۲۶ بهمن ۱۳۹۷}}<br />
</ref>'''</center>]] <br />
[[پرونده:Javani dolat abadi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''محمود دولتآبادی در سالهای تجربه تئاتر و بازیگری<ref name=''جشننامه محمود''/> '''</center>]]<br />
[[پرونده:Dolat abadi dar otagh.png|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''محمود دولتآبادی در اتاق کارِ خود(۱۳۶۱) <ref name=''جشننامه محمود''/>'''</center>]]<br />
[[پرونده:Sardis dolat abadi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سردیس رومیزی محمود دولتآبادی]]<br />
[[پرونده:Ahmad-Masjed-Jamei-Mahmoud.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''اناری که محمود از احمد گرفت'''</center>]]<br />
<br />
'''محمود دولتآبادی''' نویسنده، نمایشنامهنویس و فیلمنامهنویس، خالق رمان بلند دهجلدی [[کلیدر]] و برندهٔ جوایز ادبی ایران و جهان است.<br />
<center>* * * * *</center><br />
«[[کلیدر]] قلهای است که از مه بیرون است.»<ref name=''زندگی محمود''/> این جملهٔ [[احمد شاملو]] نخستین اظهار نظری است که پس از چاپ کتاب کلیدر در مورد این کتاب بیان میشود. همچنین [[بزرگ علوی]] دربارهٔ رمان کلیدر گفته است: «این کتاب تاریخ سههزارسالهٔ ایران را در خودش دارد.»<ref name=''زندگی محمود''/> خانم [[سیمین دانشور]] در مورد دولتآبادی گفته است: «دولتآبادی مثل هیچکس نیست.»<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۷۵}}</ref><br />
<br />
دولتآبادی در خانوادهای پرجمعیت متولد شد. ثمرهٔ ازدواج دوم و سوم پدر وی شش فرزند پسر و یک فرزند دختر بود.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۹۴}}</ref> او دورهٔ ابتدایی را در روستای خود در دبستان مسعود سعد سلمان گذراند.<ref name=''زندگی محمود''/> در نوجوانی در مشهد، یک بار صحنهٔ تئاتر در تئاتر اصغر قفقازی را میبیند و شیفتهٔ صحنهٔ نمایش میشود و این شیفتگی او را به تهران میکشاند تا در هنرکدهٔ آناهیتا تحصیل کند.<ref name=''زندگی محمود''/> در کنار تحصیل در هنرکده و کار کردن، نویسندگی را نیز آغاز میکند و داستان "ته شب" مینویسد.<ref name=''زندگی محمود''/> در پایان تحصیلات در هنرکدهٔ آناهیتا در دو رشته شاگرد اول شد: نویسندگی و بازیگری.<ref name=''خود محمود''/> دولتآبادی در سال ۴۷ در اولین جلسهٔ [[کانون نویسندگان]] شرکت میکند و اساسنامهٔ کانون را امضا میکند.<ref name=''امضا''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۱۵۴و۱۵۵}}</ref>از دورهٔ ورود به هنرکدهٔ آناهیتا تا سال ۵۳ در چندین نمایش ایفای نقش میکند و چندین اثر را هم مینویسد. تا آن زمان یک جلد از کتاب کلیدر را هم مینویسد. دولتآبادی در این دوره بازی در سینما را نیز تجربه کرد و در فیلم «گاو» ساختهٔ [[داریوش مهرجویی]] بازی کرد.<ref name=''فیلم گاو''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۲۰۰}}</ref> در سال ۵۳ وقتی تصمیم گرفت برای آخرین بار بر روی صحنهٔ نمایش حاضر شود، درست یک شب قبل از اجرا، توسط نیروهای ساواک دستگیر شد و دو سال حبس کشید و هیچگاه تفهیم اتهام نشد که علت بازداشت او چه بودهاست.<ref name=''زندگی محمود''/> دولتآبادی در سال ۱۳۴۹ با مهرآذر ماهر ازدواج کرد<ref name=''سالشمار محمود''/> که حاصل این ازدواج سه فرزند به نامهای سیاوش و فرهاد و سارا بود. بعد از انقلاب، دولتآبادی مدتی دبیر سندیکای تئاتر بود. وی چندین اثر نوشت که بعضی از آثار او مثل [[زوال کلنل]] تاکنون مجوز انتشار نگرفتهاست.<ref name=''زندگی محمود''/> <br />
<br />
دولتآبادی آثار متعددی دارد. برای تعیین دورههای آثار او میتوان گفت تا قبل از کتاب [[جای خالی سلوچ]] یک دوره است. در دورهٔ دوم آثار، رمان [[کلیدر]] قرار میگیرد دورهٔ سوم آثار او از [[زوال کلنل]] آغاز میشود و تا [[آن مادیان سرخ یال]] و [[سلوک]] ادامه مییابد.<ref name=''زندگی محمود''/> تاکنون آثار او به زبانهای انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، ایتالیایی، سوئدی، چینی و عربی ترجمه شده است.<ref name=''سالشمار محمود''/> <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۶۵}}</ref><br />
<br />
رمان کلیدر در یک دوره، نامزد جایزهٔ نوبل ادبیات شد. در آن زمان دولتآبادی به دعوت دانشگاه میشیگان در آمریکا بهسر میبرد. آنها به دولتآبادی پیشنهاد یک بورس ۹ ماهه را دادند و گفتند در صورتی که بماند و کلیدر به انگلیسی ترجمه شود، قطعا این رمان نوبل ادبیات را دریافت خواهد کرد ولی دولتآبادی این پیشنهاد را نپذیرفت.<ref name=''نوبل''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۲۰۳}}</ref> رمان زوال کلنل در سال ۱۳۹۰ نامزد دریافت جایزهٔ بوکر شد.<ref name=''بوکر''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۲۶۱-۲۶۴}}</ref>. همچنین این کتاب در سال ۲۰۱۳ برندهٔ جایزهٔ '''«یان میخالسکی»''' در سوییس شده است. همچنین در سال ۲۰۱۴ جایزهٔ ادب و شوالیهٔ فرانسه توسط سفیر دولت فرانسه در تهران به دولتآبادی اهدا شد. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۵۰}}</ref><ref name=''محمود معاصر''/><br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===[[کلیدر]] و ماجراهایش===<br />
====ماجرای ساخت سوییت کلیدر====<br />
داود موسایی، بنیانگذار فرهنگ معاصر، تصمیم گرفت که چاپ بیستم کلیدر را با ویژگیِ خاصی منتشر کند. میخواست از کتاب و نویسنده، همزمان قدرشناسی کند. ضمناینکه روی اثر، موسیقی هم بگذارد تا وقتی کتاب چاپ شد، همراه آن یک یا دو سیدی با صدای نویسنده و موسیقیِ زیر متن عرضه شود. [[محمدرضا درویشی]] را صدا زد که موسیقی این داستان را بنویسد. ضبط این کار در کشور اوکراین بود و حاصل کار زیاد به مذاق دولتآبادی خوش نیامد. میگفت این موسیقی ایرادهایی اساسی دارد مثل نداستن ساز ایرانی. بعد از مدتی، بااینکه هنوز تکلیف این اثر مشخص نشده بود درویشی کارش را در کنسرت اجرا کرد. دولتآبادی و موسایی کار درویشی را دور از اخلاق حرفهای میدانستند؛ ولی چون اعتقاد داشتند نباید جلوی اجرای اثر هنری را گرفت، مخالفتی با درویشی نکردند. بلیت کنسرت برای دولتآبادی و موسایی فرستاده شد؛ اما هر دو تصمیم گرفتند، شرکت نکنند تا بهنوعی اعتراض خاموش خود را به کار درویشی اعلام کنند و این حرکت، اثر خود را گذاشت: غیبت نویسنده و ناشرِ کتاب، سؤالی شد که ذهن همگان را درگیر کرد.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۹۸-۱۱۱}}</ref><br />
<br />
====کلیدر، نامزد جایزهٔ نوبل ادبیات====<br />
در آن موقع دولتآبادی به دعوت دانشگاه میشیگان به آمریکا رفته بود. در آنجا پیشنهاد یک بورس ۹ماهه با حقوق و مزایای بسیار بالا به او شد و گفته شد که اگر بپذیرد و بماند، کلیدر به انگلیسی ترجمه خواهد شد و چون نسخهٔ فارسی آن نامزد دریافت جایزه شده، ترجمهٔ انگلیسی بخت دریافت جایزهٔ نوبل ادبیات را افزایش خواهد داد؛ اما او نمیتوانست اقامت در آمریکا را بپذیرد. باید بازمیگشت به زندگیاش. به نوشتن ادامهٔ [[روزگار سپری شدهٔ مردم سالخورده]]. آن کتاب فقط در ایران میشد نوشته شود. پس نمیتوانست خودش را برای اقامت قانع کند. <ref name=''نوبل''/><br />
<br />
====ماجرای دریافت مجوز رمان کلیدر====<br />
سال ۶۲ که رمان تمام شد، دولتآبادی آن را تحویل وزارت ارشاد داد. مدتی گذشت برای دریافت مجوز. دولتآبادی زنگ زد به آقای فریدزاده، مشاور فرهنگی دکتر خاتمی، وزیر ارشاد. دولتآبادی گفت: «مجوز این کتاب را بدهید، ما را اذیت نکنید.» فریدزاده گفت بیا اینجا حرف بزنیم و او رفت. فریدزاده گفت: «من دلم نمیآید جلد دهم تمام شود و ماجرا پایان پیدا کند. این جلد پایانی مانند دُرد شراب است، من هر شب یک قسمتی از آن را میخوانم.» دولتآبادی گفت: «تو را خدا اجازهٔ کتاب را را بدهید. بعداً شما هم مانند دیگران این کتاب را بخوانید و اینجا معطلش نکنید.» گویا از بالادستها هم نظر داده بودند این کتاب باید منتشر شود. ظاهراً خود شخص دکتر محمد خاتمی که خود شخصیت باسواد و فرهیختهای است در انتشار کتاب موثر بود و همچنین [[بهاالدین خرمشاهی]]، [[کامران فانی]] و احمد مسجدجامعی کمک کردند تا کتاب مجوز بگیرد. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۸۲و۲۸۳}}</ref><br />
<br />
<br />
====سیلی معلم====<br />
در دوران ابتدایی مدیر و معلم مدرسهٔ روستای دولتآباد، ابوالقاسم زمانی بود که دولتآبادی بهشدت به او علاقه داشت و زمانی هم دولتآبادی را بهعنوان یک شاگرد کنجکاو دوست داشت. یک بار تمام بچهها را تنبیه میکند حتی دولتآبادی. او از این کار ناراحت شده و نزد پدرش رفته و از این موضوع گلایه میکند. پدر دولتآبادی در جواب میگوید:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">سیلی معلم به کسی ننگ ندارد{{سخ}}<br />
سیبی که سهلیش نزنند رنگ ندارد. <ref name=''زندگی محمود''/></span><noinclude><br />
<br />
====صدای پرندهها====<br />
عید سال ۵۴ در زندان کمیته مشترک، ناهار که آوردند، بچهها نتوانستند بخورند. همه تعجب میکردند که چرا اشتها ندارند؟ دولتآبادی گفت: «برای اینکه ما به صدای پرندهها شرطی شدهایم و حالا که عید است و بازجوها رفتهاند مرخصی و سروصدایی نیست و سکوت مرگ برقرار شده، نمیتوانیم غذا بخوریم!» دولتآبادی اسم نعرههای زیر بازجویی را گذاشته بود ''صدای پرندهها''.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۶}}</ref><br />
<br />
<br />
====کمک به مردم زلزلهزده روبار====<br />
سال ۶۹ که زلزلهٔ رودبار رخ داد، محمود دولتآبادی همه را به خانهٔ [[منصور کوشان]] دعوت کرد و گفت که بیایید کمکی بکنیم. بحث شد که چگونه؟ [[محمدعلی سپانلو]] گفت: «ما میتوانیم هرکدام جداگانه پول بدهیم؛ ولی اگر به نام نویسندگان باشد، باید به سنتهای [[کانون نویسندگان]] برگردیم. ما سابقهای داریم که میتوانیم روی آن بایستیم.» همان شب شروع کردند به پول جمع کردن. مثلاً آقای [[علیمحمد افغانی]] پولدار است و مبلغ خوبی داد. دولتآبادی بابت ترجمه کتابش ارز داد. [[هوشنگ گلشیری]] هم همینطور. به خارج هم اعلام شد و از آنجا هم پولها به حساب اعضای کانون ریخته شد. در نهایت پولها جمع شد و طی چکی به وزارت آموزشوپرورش داده شد. نویسندگان گفتند که ما میخواهیم با این پول یک مدرسه ساخته شود. آن مدرسه هم زیر نظر دولتآبادی ساخته شد که روز اول پیشنهاد این کار را داده بود.<ref>{{پک|فرجی،امیرینژاد|۱۳۹۶|ک= محمدعلی سپانلو|ص=۳۳۳-۳۳۵}}</ref><br />
<br />
====دولتآبادی جعلی====<br />
سال ۵۵-۵۶ که دولتآبادی تازه از زندان آزاد شده بود، به داروخانهای در شرق تهران رفت تا برای برادر زادههایش که یتیم بودند و پدرشان قبلا فوت کرده بود دارو بگیرد. وقتی نسخه رفت پیش مسئول داروخانه، دولتآبادی را صدا زد و گفت: «شما از خانوادهٔ دولتآبادی هستید؟» دولتآبادی گفت: «بله» گفت: «محمود دولتآبادی را میشناسی؟» پاسخ داد: «بفهمی نفهمی.» مسئول گفت: «خیلی آقاست.» تا گفت خیلی آقاست دولتآبادی فورا متوجه شد زمانی که زندان بوده آقایی رفته به یک خانواده گفته من دولتآبادی هستم. دولتآبادی به مسئول گفت: «چطور؟» پاسخ داد: «با خانوادهٔ ما رفت و آمد دارد و خواهرهای من عاشقش هستند و ۱۵ روز باهم سفر بودیم و خیلی هم خوش گذشت.» دولتآبادی حیفش آمد این هوشمندی آن جوان را فورا افشا کند و توی ذوقش بخورد. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
===داستانکهای دوستی===<br />
====پینگپنگ با آقای هاشمی رفسنجانی====<br />
دولتآبادی با هاشمی رفسنجانی نسبتاً نزدیکی سنی داشت و همانقدرکه دولتآبادی در محدوده فکری و کاریاش باز بود، هاشمی هم در آن سو باز بود. یکی دیگر از وجوه نزدیکشدنشان بههم، میز پینگپنگی بود که به حیاط بند آورده بودند. در آستانهٔ آمدن نمایندگان حقوق بشر، به زندانها لباس نو دادند و کلاً فضای زندان را بهتر کردند. هاشمی رفسنجانی پینگپنگ را دوست داشت و بلد نبود، دولتآبادی هم بلد نبود؛ اما هر دو دوست داشتند یاد بگیرند درنتیجه هر دو همبازی پینگپنگی مناسبیبودن و از این جهت یک جور مؤانستی باهم داشتند. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۲و۳۳}}</ref><br />
<br />
====فروش کتابهای روانیپور====<br />
در سفر به آلمان همراهبا چند تن از نویسندگان، [[منیرو روانیپور]] ششصد جلد از کتابهایش را آوردهبود برای فروش و چون بچه کوچک هم داشت، دولتآبادی و [[محمدعلی سپانلو]] از سر دلسوزی وسایل روانیپور را برایش جابجا میکردند. کتابهای روانیپور را کسی نمیخرید اما سپانلو و دولتآبادی بیست تا کتاب از هرکدام از کتابهایشان بردهبودند که فروش رفت و کم هم آمد. در آلمان با اینها تماس گرفتند و دعوتشان کردند به شهری که انتشارات دهخدا آنجاست. دولتآبادی به یارو گفت: «به این شرط میآییم که شما همهٔ کتابهای این خانم را بخرید.» آنها هم قبول کردند و به هرحال دولتآبادی و سپانلو از سر کتابها خلاص شدند.<ref>{{پک|فرجی،امیرینژاد|۱۳۹۶|ک= محمدعلی سپانلو|ص=۴۴۰و۴۴۴}}</ref><br />
<br />
====خط رو خط شدن دولتآبادی و ساعدی====<br />
دولتآبادی اواخر سال ۵۶ یا ۵۷ همراه داییاش رفت شهرستان خودشان سبزوار و از آنجا تلفن میزد به منزلش که در خیابان شیخ هادی تهران بود تا با همسرش صحبت کند چون شبهای آشفتگی و انقلاب بود. ناگهان دید [[غلامحسین ساعدی]] روی خط است. دولتآبادی گفت: «اِ... من تهران را گرفتم، من خانهام را گرفتم، تو چرا برداشتی گوشی را؟» ساعدی گفت: «من گوشی را برنداشتم، من هم شماره گرفتم با تهران صحبت کنم.» دولتآبادی گفت: «کجا هستی؟» پاسخ داد: «تبریزم. تو کجایی؟» گفت: «سبزوارم.» ولی تلفن به هر حال یک جوری بههم وصل شده بود و آنها یک دقیقه باهم سلام و علیک و احوالپرسی کردند. بعد دولتآبادی گفت: «خیلی خوب، پس تو میخواهی به پدرت اینها زنگ بزنی و من میخواهم با خانمم و بچهها صحبت کنم.» و خداحافظی کردند. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۹۲}}</ref><br />
<br />
====دوزخی هستم====<br />
در سال ۱۳۷۰ که دولتآبادی از سفر آمریکا برمیگشت، پیش از رجعت به تهران طبق دعوتی که داشت به استکهلم سوئد رفت. دبیر کانون نویسندگان سوئد پیشنهاد اقامت دائم در سوئد کرد که بماند. خانوادهاش هم بیایند و مقیم آنجا شوند. دولتآبادی گفت: «نمیتوانم. باید برگردم.» دبیر کانون گفت: «آنجا جنگ است. جنگ دوزخ است. بهتر است نروید.» دولتآبادی پاسخ داد: «جنگ واقعا دوزخ است.» و به شوخی ادامه داد: «ولی من چه کنم که علیالصول دوزخی هستم!» <ref name=''نوبل''/><br />
<br />
[[پرونده:Tavalod dolat abadi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''جشن تولد ۷۷ سالگی محمود دولتآبادی به میزبانی پسرش فرهاد دولتآبادی<ref name=''تولد محمود''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.ibna.ir/fa/doc/gallery/250701/3/6/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF-%DB%B7%DB%B7-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C|عنوان =جشن تولد ۷۷ سالگی دولتآبادی|ناشر = ایبنا|تاریخ بازدید = ۲۸ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ = ۱۱ مرداد ۱۳۹۶}}</ref> </center>]]<br />
<br />
<br />
====دفتر حزب توده====<br />
دولتآبادی سال ۵۵ بعد از آزاد شدن از زندان به [[کانون نویسندگان]] رفت و چون فضای کانون پرتشنج بود، آمد بیرون. بعد از مدتی شنید گروهی از نویسندگان را کنار گذاشته بودند. [[محمود اعتمادزاده]] معروف به بهآذین، [[سیاوش کسرایی]]، [[احسان طبری]]، [[فریدون تنکابنی]] و چندتن دیگر. همه را به بهانهٔ عضویت در حزب توده. دولتآبادی در دیداری با [[احمد شاملو]] داوطلب میانجیگری شد. شاملو استقبال کرد. گفت: «اگر آنها نگاه حزبی را فاکتور بگیرند و فقط به عنوان نویسنده بیایند استقبال میکنیم.» دولتآبادی برای اولین و آخرین بار به دفتر حزب توده رفت. با احسان طبری دیدار کرد و پیام شاملو را رساند. طبری گفت: «نمیشود، چون دست شستن از گرایش حزب امکان پذیر نیست. پس بهتر است موضوع بازگشت به کانون را منتفی بدانیم.» پیش از خارج شدن از ساختمان حزب توده، نورالدین کیانوری آمد توی راهرو به سلاموعلیک با دولتآبادی. او به چشمهای دولتآبادی نگاه نکرد. فقط به یقهٔ او چشم دوخته بود و با او حرف میزد. همان موقع برای دولتآبادی سؤال ایجاد شد که چرا چشمهایش را از من میدزدد؟ <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۰۱}}</ref><br />
<br />
====کنفرانس برلین====<br />
سال ۸۰ کنفرانس برلین بود و از اهل قلم و روزنامهنویسها دعوت شدهبود برای شرکت در مراسم. روز دوم برنامه ادبیات بود. ظاهراً مخالفان تجهیز بزرگی برای این برنامه کرده بودند و حدود ۲۵۰ نفر از سوئد با هواپیما به برلین آمده بودند. گردانندگان مخالفان هم چیزی به اسم حزب کمونیست کارگران و دهقانان ایران بود. یک ساعت بعد از شروع برنامه، مخالفان بهطور هماهنگ شروع به جنجال و بههم ریختن برنامه کردند. محمود دولتآبادی رفت بالا که مثلاً ریشی گرو بگذارد، رفت آنجا و گفت: «بله شما پدر کشته هستید.» ولی گفتند خجالت بکش دولتآبادی. هوار میکشیدند و نمیگذاشتند او هم حرف بزند. هرچه او صدایش را بلند کرد. نگذاشتند حرف بزند. درنهایت مجلس بههم خورد و دولتآبادی و سپانلو به هتل برگشتند.<ref>{{پک|فرجی،امیرینژاد|۱۳۹۶|ک= محمدعلی سپانلو|ص=۴۳۹-۴۴۲}}</ref><br />
<br />
====انجمن گوته====<br />
بعد از اتمام کنفرانس برلین در سال ۸۰، نویسندگان از بقیه جدا شدند و به انجمن گوته در مونیخ رفتند. در نوبت شعرخوانی [[محمدعلی سپانلو]] یکی از ته سالن فریاد زد که سپانلو درود بر تو ولی تا نگویی مرگ بر رژیم نمیگذاریم شعر بخوانی. سپانلو گفت: «اگر من بگویم حاضری فردا باهم به ایران برویم؟!» بعد اتفاقا دولتآبادی حرف جالبی زد. او از پشت بلندگو گفت: «شما حق ندارید برای ما تصمیم بگیرید. ما هم حق نداریم برای شما تعیین تکلیف کنیم. ما میخواهیم اینجوری زندگی کنیم. زندهباد ملت ایران. من برای شما حرف نمیزنم.» و صحنه را ترک کرد.<ref>{{پک|فرجی،امیرینژاد|۱۳۹۶|ک= محمدعلی سپانلو|ص=۴۴۳و۴۴۴}}</ref><br />
<br />
====خوشحالشدن از اخراج====<br />
دولتآبادی در بخش تجاری روزنامه «کیهان» کار میکرد. از بس خسته شده بود بهجای اینکه بنویسد «تجار» نوشت «تجارین». گفتند شما باید بروید بیرون. چقدر خوشحال بود آن لحظهای که آمد بیرون. احساس کرد از گچ آمده بیرون. بنابراین از آنجایی هم که ناموفق بود هم یاد گرفت. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
====نمایش عباسآقا کارگر ایران ناسیونال====<br />
دولتآبادی میگوید من از خیابانها جمع کردم آن تئاتر را. آن موقع او دبیر سندیکای تئاتر بود، رفت [[سعید سلطانپور]] را پیدا کرد و به او گفت داری همه چیز تئاتر و سندیکا را از هم میپاشی. تو را خدا اجرا نکن. آدم کشته میشود و نکرد دیگر. به عنوان دبیر سندیکای تئاتر و اینکه همکار بودند، دولتآبادی کار خودش را میکرد و سلطانپور هم کار خودش را. به سلطانپور میگفت: «این کارگرهایی که ته شهر زندگی میکنند محترماند، اینها را برای چه به تئاتر میآوری روی صحنه؟ من با اینها روی صحنه نمیروم.» آدمهایی را آورده بود که بیایند روی صحنه به عنوان سیاهیلشکر. دولتآبادی گفت: «آقا من و دیگران هم مثلا آرتیست هستیم! شما چرا ما را در کنار اینها میآوری؟» <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۵۰}}</ref><br />
<br />
<br />
<br />
====فوت سعیدیسیرجانی====<br />
آذر ماه سال ۷۳ که [[علی اکبر سعیدیسیرجانی]] در بازداشت فوت کرد و [[اکبر گنجی]] نوشت او را با شیاف پتاسیم کشتند، همان روز وزارت اطلاعات چهار نفر از [[کانون نویسندگان]] را احضار کردهبود. دولتآبادی، [[هوشنگ گلشیری]]، [[رضا براهنی]] و [[محمد مختاری]]. بعد از احضار، این چهار نفر به جلسه کانون نویسندگان رفتند و گزارش دادند که چه شده. گفتند خیلی با ما مهربانی کردند. قرمهسبزی هم به ما دادند، بعد طرف به ما گفت: «ما به مبارزه شما کاری نداریم، شما کار خودتان را بکنید، ولی راجع به سعیدیسیرجانی بدانید که او به مرگ طبیعی مرده. اگر میخواهید گوشه کنایه بزنید که او کشته شده، پدرتان را در میآوریم.» دولتآبادی گفت: «طرف به ما گفت که شما و ما از یک کشور هستیم، خیلی از دوستان شما با ما همکاری میکنند.» براهنی درآمدهبود که این تولید شبهه میکند. لطفا اسم ببرید. طرف گفته بود یکیاش خود شما. براهنی گفته بود من اگر اینکار را بکنم یک میلیون میگیرم.گفته بود خب ما میدهیم.<ref>{{پک|فرجی،امیرینژاد|۱۳۹۶|ک= محمدعلی سپانلو|ص=۳۵۹}}</ref><br />
<br />
<br />
===داستانکهای زندگی شخصی===<br />
====نابلدی در انشا====<br />
در دورهٔ دبستان دولتآبادی نهتنها شاگرد اول نبود؛ بلکه اصلاً نمیدانست انشا چیست. در دیکته همیشه شانزده یا شانزده و نیم میگرفت، دیکتهٔ آنها را از کلیلهودمنه میگفتند. یک بار هم دولتآبادی تشویق شد، نه بهدلیل نمرههای خوب و درس خوب، علتش این بود که از مدیر دبستان، زندهیاد ابوالقاسم زمانی، سوال کرد که خیلی هم ساده بود.اسم یک دِه را در آنجا "شِشتَمد" تلفظ میکردند که در زنگ تفریح از آقای مدیر پرسید: «آقا معنی این اسم چی میشود؟میشود شش تا نمد یا شش تا مرد؟» هیچکس نمیدانست، مدیر مدرسه هم نمیدانست. او دولتآبادی را سر دست بلند کرد و گفت که مثل این<br />
<br />
====پیبردن به توانایی در نوشتن====<br />
یکی از دوستان دولتآبادی در دِه کسی بود که به او میگفتند «انگلیس» یعنی اهل سیاست! یک بار انگلیس نامهای برای دولتآبادی نوشت و او در پاسخ به دوستش نامهای نوشت که جملهاش این بود، «وقتی که نامهٔ تو را خواندم احساس من چنان بود که انگار قلوهسنگی درون برکهای افکندهشود» اینجا بود که دولتآبادی پی برد که میتواند بنویسد.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۴۴و ۱۴۵}}</ref><br />
<br />
====ترک مدرسه====<br />
دولتآبادی دورهای به سبزوار رفت،برگشت و رفت مشهد، بعد از مشهد هم بالاخره آمد تهران و گفت: «بروم درسی بخوانم.» سال دوم دبیرستان بود که رفت مدرسه امتحانی بدهد. بعد از زلزلهٔ خراسان، دولتآبادی دربارهٔ زلزله چیزی نوشتهبود. از روز سوم که رفت مدرسه، دید معلمها در راهرو ایستادهاند، او را نشان دادند و گفتند اوست. دولتآبادی را دعوت کردند دفتر، او فکر کرد مگر من خلافی کردهام؛ خلاف نکردهبود، گفتند: «شما چرا دانشگاه نرفتید؟» دولتآبادی گفت: «پیش آمد، نرفتم دیگر.» پیشنهادی به او دادند و گفتند: «سالی دوبار بیا اینجا امتحان بده، دوسال دیگر برو دانشگاه. ما تضمین میکنیم که شما قبول میشوی.» دولتآبادی گفت خیلی ممنون. آمد بیرون و دیگر درس نخواند.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۴۰}}</ref><br />
<br />
====علاقه به رنگ====<br />
دولتآبادی رنگ را خیلی دوست دارد. دوتا از رنگهایی که خیلی دوست دارد یکی آبی است و یکی نارنجی متمایل به تیره یا روشن، فرقی نمیکند. در مورد علت این موضوع فکر کرده و به این نتیجه رسید که یکی رنگ زمین است و یکی رنگ آسمان. یعنی اولین رنگهایی که او چشم باز کرد و دید، کویر است و آسمان کویر. به این ترتیب این دوتا رنگ همیشه با او هستند. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
[[پرونده:Dolat abadi.rang.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''محمود دولتآبادی و علاقه به رنگ آبی با تسبیحی که در دست دارد<ref name=''خود محمود''/> '''</center>]]<br />
<br />
====اسب سواری====<br />
بعضیها فکر میکنند باتوجهبه اسبهایی که در [[کلیدر]] وجود دارد، دولتآبادی یک اسب شناس است در حالی که اینطور نیست. او یک بار سوار اسب شد و چون جراحی پهلو کرده بود، دایی اش که جنگلبان بود گفت: «چیه؟» پاسخ داد: «هیچی.» دایی گفت: «بیا پایین، جواب بابای کولی تو را نمیتوانم بدهم.» او را پیاده کرد. اسبسواری دولتآبادی همین بود که آن هم اسب نبود. بیشتر قاطر بود. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
====۵۰ سال سلمانی نرفتن====<br />
وقتی دولتآبادی در آرایشگاه کار میکرد یک لحظه فکر کرد ببیند میتواند سر خود را اصلاح کند. شروع کرد و دید میتواند. در آرایشگاه آینهٔ پشت سر هم وجود دارد ولی در خانه دیگر با دستش این کار را میکند. دستش مثل چشم کار میکند. با دست لمس میکند و قسمتهای زائد را میفهمد. الان دیگر ۵۰ سالی میشود آرایشگاه نرفته است. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
====ماجرای نوشتن کتاب [[کارنامهٔ سپنج]]====<br />
دولتآبادی ده داستان این کتاب را در دههٔ چهل و اوایل دههٔ پنجاه نوشته است، آن هم در شرایطی که جا و مکانی برای نوشتنشان نداشت و تقریباً همهشان را در قهوهخانههای تهران و عمدتاً در قهوهخانهٔ وطن، کنار ورودی سینما سعدی مینوشت، از صبح تا ناهار بازار که قهوهخانه شلوغ میشد. وقتی پول دیزی نداشت پا میشد میرفت بیرون، نصف نان میخرید و با خلوت شدن قهوهخانه برمیگشت آنجا و مینشست پشت همان میز کوچک ته آن باریکه. زمستانها هم پشت به دیوار گرم مطبخ میداد تا بدنش جان بگیرد. داستان [[گاوارهبان]] را هم در قهوهخانهٔ نبش خیابان کوشک به پایان رساند. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= اینگفتوسخنها|ص=۳۶۸}}</ref><br />
<br />
<br />
===داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده===<br />
====شکایت از فیلم '''مادیان'''====<br />
در همان سال که محمدحسین پرتوی برای [[سربداران]] به منزل دولتآبادی میرفت، علی ژکان هم مدام همراه او بود. سالها بعد فیلمی با سرمایهٔ بنیاد سینمایی فارابی ساخته شد به کارگردانی و نویسندگی علی ژکان به نام '''مادیان'''. بیهیچ اشارهای به اقتباس آن. او خودش را شاگرد دولتآبادی میدانست و به این شاگردی میبالید. بیهیچ اجازهای نیمهٔ دوم کتاب [[جای خالی سلوچ]] را به فیلم برگردانده بود. دولتآبادی شکایت کرد به وزارت ارشاد. ژکان معترف شد که این کار را کردهاست و اجازه خواست جبران کند و غرامت بپردازد. از آن تاریخ سالها گذشته و دیگر هیچ خبری نشد. <ref name=''شکایت''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۲۰۸-۲۱۰}}</ref><br />
<br />
====دادگاه پاوِل====<br />
داستان دادگاه دولتآبادی در سال ۵۴ مثل دادگاه پاول در کتاب «مادر» گورکی ترتیب داده شده بود. بعد از دادگاه تجدیدنظر، دولتآبادی فکر کرد باید در دادگاه سخنرانی کند و در آن زمان کتابی از حسین پیرنیا بهدستش رسیده که در مورد ایران باستان بود. در قسمتی از این کتاب به داستانی برمیخوریم که یکی از پادشاهان حکم میکند و میگوید این شخص اگر گناهکار است، باید ثابت شود و اگر گناهکار نیست باید بخشوده شود و همهٔ کسانی که در آنجا بودند شروع به استناد میکنند. دولتآبادی این داستان را خوانده بود و با چنین فکری در دادگاه شروع به سخنرانی کوبنده کردو سخنرانی اینچنین شروع شد: «ما شاهانی داشتیم، چنین و چنان و...» پنج صفحه را با خط خوانا و درشت نوشته بود که تُپُق نزند؛ سرش را که بلند کرد تا عکسالعملها را ببیند، در کمال ناامیدی دید که دوتا از آقایان نظامیهای سالخورده خوابیدهاند و یکی از آنها مثل داستان پاول در حال نقاشی است. دولتآبادی دو برگ را نیمهکاره گذاشت و به صفحه و پاراگراف آخر رسید: «در نتیجه من انتظار دارم با من با عدالت و عدل و انصاف برخورد شود و...»<ref name=''تولد محمود''/><br />
<br />
<br />
====جشنوارهٔ تئاتر====<br />
سندیکای تئاتر ۵۸-۵۹ بود که شکل گرفت و دولتآبادی بهعنوان دبیر آن برگزیده شد. همان سال جشنوارهای را طی ۱۲ شب در سه سالن تئاتر در لالهزار برگزار کردند. جشنواره را با کاری از سعدی افشار افتتاح کردند. شب افتتاح جشنواره مصادف شد با آغاز حملهٔ عراق به ایران. دولتآبادی به روی صحنه رفت و دربارهٔ هنر نمایش سخنانی گفت و سرانجام در انتها با اشاره به رقص سعدی افشار و حملهای که تدارک شده بود علیه ما با عبارت '''«ما آن مطربانیم که در خون میرقصیم»''' سخن را پایان داد و رقص سعدی افشار آغاز شد به افتتاح. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۰۱و۲۰۲}}</ref><br />
<br />
<br />
====جرج سروس و انجمن جهانی قلم====<br />
سال ۱۹۹۹ انجمن جهانی قلم دولتآبادی و سپانلو و چند نویسنده دیگر را به نیویورک دعوت کرد. انجمن قلم بودجه حسابی نداشت و چند وقت قبلتر از سفر نویسندگان ایرانی، از جرج سروس نویسنده و ثروتمند معروف یک چک گرفته بودند که با آن کارهای فرهنگی را انجام دهند. قرار شد یک روز نویسندگان به دیدار جرج سروس بروند. در جلسهٔ دیدار، او گاهی دربارهٔ حقوق اقلیتها در ایران سوال میکرد. مثلاً میگفت وضع یهودیها چطور است؟ البته میدانست.سپانلو گفت: «والله بهنظر میرسد که از وضع ما بهتر باشد. حداقل به زندگی خصوصی آنها کاری ندارند.» سروس گفت: «بهاییها چطور؟» سپانلو گفت: «نه. در قانون اساسی آنها نیامدهاند.» آخرش محمود دولتآبادی گفت: «برایم جالب است که میبینیم مردی مثل شما اینقدر نسبت به مسائل ما آگاه است. ما فکر میکردیم که با ثروتمندی طرفیم که فقط پولش از پارو بالا میرود.»<ref>{{پک|فرجی،امیرینژاد|۱۳۹۶|ک= محمدعلی سپانلو|ص=۴۳۵-۴۳۷}}</ref><br />
<br />
====دیدار نمایندگان صلیب سرخ از زندان====<br />
در زندان هنگامی که دولتآبادی با بازدیدکنندگان صلیب سرخ حرف میزد، ارتشبد نصیری رییس ساواک کنار دستش بود. او لباس نظامی به تن داشت و وقتی از دولتآبادی پرسیده شد: «شکنجه شدهاید؟» دولتآبادی پاسخ داد: «من نشدهام. بهتر است این سؤال را کسانی بنید که شکنجه شدهاند!» <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۰۰}}</ref><br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
===سوانح عمر===<br />
سالشمار زندگی محمود دولتآبادی در پایین میآید.<ref name=''سالشمار محمود''/>{{سخ}}<br />
* ۱۳۱۹: تولد در دولتآباد سبزوار{{سخ}}<br />
* ۱۳۳۷: سفر به مشهد به قصد ورود به اموزشگاه گروهبانی، آشنایی با سینما و تئاتر{{سخ}}<br />
* ۱۳۳۸: سفر به تهران. آشنایی با آثار آنتوان چخوف و [[صادق هدایت]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۳۹: آغاز داستان نویسی{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۰: شرکت در کلاس تئاتر «آناهیتا» بهصورت مستمع آزاد{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۱: مهاجرت خانواده به تهران. چاپ نخستین داستان «ته شب» در مجلهٔ آناهیتا. بازی در نمایشنامه «شبهای سفید» اثر داستایفسکی{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۲: نگارش داستانهای«ادبار» و «هجرت سلیمان». بازی در نمایشهای «قرعه برای مرگ» اثر واهه کاچا، «انیس مندو» و «تانیا»{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۳: مرگ نورالله دولتآبادی(برادر ۲۱ سالهاش). ترک تحصیل. بازی در نمایش «نگاهی از پل» اثر آرتور میلر. نگارش داستانهای«بیابانی» و «گلدستهٔ امامزاده شعیب» و «سایههای خسته»{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۵: آشنایی با [[احمد شاملو]]. نگارش داستانهای «سفر» و «بند».سفر به بندر عباس{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۶: آشنایی با [[جلال آلاحمد]]. آشنایی با آثار [[غلامحسین ساعدی]]. بازی در نمایش [[چوب به دستهای ورزیل]] اثر غلامحسین ساعدی. پایان نگارش [[اوسنهٔ باباسبحان]]. بازی در نمایش «شهر طلایی» اثر [[عباس جوانمرد]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۷:انتشار «اوسنهٔ باباسبحان».بازی در نمایش «طلسم حریر و ماهیگیر» اثر [[علی حاتمی]]. نگارش داستانهای [[گاوارهبان]] و [[باشبیرو]]. نگارش نمایشنامه«تنگنا». انتشار داستان بلند [[سفر]]. انتشار مجموعهٔ [[لایههای بیابانی]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۸: سفر به«کاخک» خراسان پس از زلزلهٔ خراسان. بازی در نمایش «ضیافت» و «عروسکها» اثر [[بهرام بیضائی]]. آغاز نگارش رمان [[کلیدر]]. نگارش داستان بلند [[عقیل عقیل]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۴۹: ازدواج با مهرآذر ماهر. سفر به روستای کلیدر. بازی در نمایشهای «مرگ در پاییز» اثر [[اکبر رادی]] و «تمام آرزوها» اثر نصرت نویدی. انتشار نمایشنامه [[تنگنا]]. بازی در فیلم [[گاو]] ساختهٔ [[داریوش مهرجویی]] <ref name=''فیلم گاو''/>{{سخ}}<br />
* ۱۳۵۰: آشنایی با [[امیرحسین آریانپور]]. انتشار داستان بلند [[گاوارهبان]]. پایان نگارش داستان بلند [[ با شبیرو]]. تنظیم و اجرا و بازی در نمایش «راشومون» اثر «آکوتاگاوا» نویسنده ژاپنی. نگارش داستان [[مرد]].{{سخ}}<br />
* ۱۳۵۱: مرگ برادر ناتنیاش علی دولتآبادی در حادثه رانندگی. انتشار داستان بلند [[با شبیرو]]. آشنایی با [[سهراب سپهری]]. بازی در نمایش «حادثهٔ درویشی» اثر آرتور میلر. انتشار داستان بلند [[عقیل عقیل]]. نگارش نمایشنامه «درخت» (مفقودشده). نگارش رمان [[پایینیها]] (مفقودشده){{سخ}}<br />
* ۱۳۵۲: نگارش داستان [[روز و شب یوسف]] (مفقودشده). بازی در نمایش «چهرههای سیمون ماشار» اثر برتولت برشت. تهیه فیلم کوتاه به کارگردانی عبدالله نریموسی که نیمهتمام ماند. نمایش فیلم سینمایی [[خاک]] به کارگردانی [[مسعود کیمیایی]] براساس داستان «اوسنهٔ باباسبحان». سفر به سبزوار به همراه مهدی فتحی و شهاب موسویزاده و محمدرضا لطفی. انتشار داستان کوتاه [[مرد]].{{سخ}}<br />
* ۱۳۵۳: بازی در نمایش «اعماق» اثر ماکسیم گورکی. نگارش [[از خم چنبر]]. دستگیری و بازداشت توسط ساواک{{سخ}}<br />
* ۱۳۵۶: رهایی از زندان. انتشار داستان بلند [[از خم چنبر]]. انتشار سفرنامه [[دیدار بلوچ]]{{سخ}} <br />
* ۱۳۵۷: انتشار رمان [[جای خالی سلوچ]]. انتشار فیلمنامه [[سربداران]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۵۸: دیدار و گفتوشنود با [[بزرگ علوی]]. انتخاب به عنوان دبیر اول سندیکای هنرمندان و کارکنان تئاتر ایران.{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۰: فوت پدر{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۱: آغاز مکاتبه با [[محمدعلی جمالزاده]]. انتشار نمایشنامه [[ققنوس]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۲: پایان نگارش رمان ده جلدی کلیدر. تدریس در مدرسه تلویزیون{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۵: فوت مادر. نگارش فیلمنامه [[هیولا]]. نگارش قصهٔ رادیویی «اتاق شماره۶» و «گل دیوانه»{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۷: انتشار داستان [[آهوی بخت من گزل]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۸: انتشار کتاب [[کارنامه سپنج]]. انتشار کتاب [[ما نیز مردمی هستیم]]. سفر به هلند، سوئد، آلمان، انگلستان و فرانسه. سخنرانی در سمپوزیوم آمستردام{{سخ}}<br />
* ۱۳۶۹: سفر به آلمان به دعوت خانهٔ فرهنگهای جهان{{سخ}}<br />
* ۱۳۷۰: سفر به آمریکا و سخنرانی در کنفرانس سییرا، دانشگاه میشیگان، دانشگاه سیاتل و دانشگاه برکلی. سفر به کانادا و سخنرانی در دانشگاه کوئینز.{{سخ}}<br />
* ۱۳۷۱: سفر به مونیخ و سخنرانی در سمپوزیوم «ادبیات در گذار به هزاره سوم». حضور در نمایشگاه کتاب فرانکفورت{{سخ}}<br />
* ۱۳۷۲: سفر به آلمان. انتشار فیلمنامه [[اتوبوس]]{{سخ}}<br />
* ۱۳۷۸: شرکت در جشن «صدای ادبیات ایران» در آمریکا{{سخ}}<br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
====علت بازداشت در قبل از انقلاب====<br />
فکر میکنم هیچکدام از آثار من نمیتوانست موجب حساسیت دستگاه بشود، اما کتابهای [[باشُبیرو]] و [[گاوارهبان]] باعث شدهبود که آقایان بهانهای برای بازداشتم پیدا کنند و این بهانه وقتی تقویت شد که من در عرصهٔ تئاتر،کمتر با گروههایی کار میکردم که از دولت کمک مالی دریافت میکردند یا زیرمجموعه تلویزیون یا اداره فرهنگ و هنر بودند. در بازجوییها هم میگفتم که من این کتابها را پس از نگارش نوشته و به ادارهٔ ممیزی ادارهٔ فرهنگوهنر دادهام و آنها هم مجوز دادند.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۹}}</ref><br />
<br />
====مشاهیر در زندان اوین====<br />
در زندان اوین آقایان روحانیونی هم حضور داشتند که عبارت بودند از [آیتالله] طالقانی، [آیتالله] مهدوی کنی، [آیتالله] منتظری، [آیتالله] لاهوتی، آقای هاشمی رفسنجانی، آقای کروبی، آقای حاجی عراقی که من خیلی به او ارادت داشتم و آقای معادیخواه و از ترور حسنعلی منصور هم آقای عسگراولادی و آقای لاجوردی و سپس آقای بادامچیان که برخی از اشخاص ربطی به ترور منصور نداشتند. من با تمام این طیفها محشور بودم؛ آقای کنی خیلی محبت داشتند؛ آقای عراقی هم که به نظر من شخصیت بسیار محترم و مؤقری بود و البته من بیشتر با آقای طالقانی صحبت میکردم.<ref name=''طالقانی''>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک=این گفتوسخنها|ص=۳۰و۳۱}}</ref><br />
<br />
====نوع رفتار در زندان====<br />
من در زندان قصر هم که بودم با همهٔ آدمها از تمام طیفها قدم میزدم و به قصههایشان گوش میدادم؛ مثلاً با زندانیهای عادی که برای مدتی تبعید میشدند به بند سیاسی بهعنوان تنبیه! در زندان اوین که به طریق اولی اشتیاق به دانستن و تجربه داشتم. در یکی از اتاقها تلویزیون بود که گاهی میرفتیم آنجا و تماشا میکردیم. من با همه راحت بودم و گاهی دیگران با یکدیگر مثل کارد و پنیر بودند،ولی من با هر دو طرف دوست بودم.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۳و۳۴}}</ref><br />
<br />
====دستاوردهای زندان====<br />
خیلیها از من میپرسند که در زندان چه چیز بهدست آوردم و چه چیزی را از دست دادم.باید بگویم اگر زندان نرفته بودم،قطعا قسمت اعظم [[کلیدر]] را نوشته بودم،چون در اوج خلاقیت داستان بودم که مرا گرفتند و بردند.کتاب [[پایینیها]] گم شد و از لحاظ اجتماعی و ادبی آنچه از دست دادم، زمانی مفید برای کار بود؛ ولی آنچه بهدست آوردم این بود که مقدمات تحول تاریخ را را در مقطع زندان حس کردم،یعنی فهمیدم که تاریخ چگونه دارد تغییر میکند و بهطور ملموس نشانههای آن را دیدم و برای نزدیکان هم کم و بیش توضیح میدادم، ولی آنها متقاعد نمیشدند. از لحاظ شخصی هم فایدهاش این بود که در زندان اولا آدمیزاد را که موضوع و دغدغهٔ تمام عمرم بودهاست، بهتر شناختم و دیگر آنکه بهطورقطع دریافتم که بههیچوجه اهل حرفهٔ سیاست نیستم و این مکمل درک پیشین من بود از خودم قبل از بازداشت و فاصله گرفتنهایم از مسائل روز.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۷}}</ref><br />
<br />
====وضعیت فرهنگی و چشمانداز آن در ادبیات====<br />
ارزیابی چشمانداز خنثی و بی تفاوتی عمومی وضعیت فرهنگی را در حقیقت به حساب سیر جامعه ما باید گذاشت و اینکه درک افراد از ادبیات و خلاقیت ادبی غلط بوده است و این غلط بودن با تعدد جوایز ادبی تشویق شده است و آنرا به یک بن بستی رسانده که خود جوایز و اهداکنندگانش میگویند در این راه اثری نمیبینیم که قابل جایزه باشد؛جوایزی که کمک کرد به سمت سطحیگرایی شدن.من از آغاز مخالف این وفور جوایز ادبی بودم.معتقدم در هر کشوری یک جایزه بومی وجود داشته باشد.در مملکت ما استانهای گوناگونی هستند و در هر استان هم شخصیتهایی وجود داشتهاند که بتوان به نامشان جایزهای تاسیس کرد و همه باید کمک کنند به این توزیع تمرکز.ولی ما مردم انگار لقوهای هستیم و اندک اندک داریم به رستهٔ نرمتنان نزدیک میشویم.ناگهان یک امر را مد میکنند و همه هم دنبال آن میدوند.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۵۷و۵۸}}</ref><br />
<br />
====انتقاد از وضعیت صدور مجوز کتاب====<br />
هر وقت از طرف مجموعهٔ نویسندگان نماینده شدهام که بروم با آقایان صحبت کنم، رفتهام و همیشه توضیح دادهام که ادبیات جز اینکه به حیثیت یک ملت کمک کند کار دیگری انجام نمیدهد، هیچ آسیبی به حکومت نمیرساند. در زمانی هم که خیلی ادبیات اجتماعی و انقلابی باب بود من سند دارم که گفتهام و نوشتهام ادبیات تاثیر کند و آرامی بر جامعه دارد به سمت ارتقای ذهنی و به مقولهٔ حکومت و به این باشد و آن نباشد نمیپردازد. اصلاً در امکان جانسوز ادبیات نیست که به مقولات روزمره بپردازد که مبتلا به حکومت هاست. بنابراین از اینکه جلوی فرهنگ زنده گرفته شود چه نتیجهای میتوانیم بگیریم؟<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۷۵}}</ref><br />
<br />
====چشم انداز جغرافیایی ایران====<br />
من فکر میکنم ما در جغرافیایی زندگی میکنیم که آن را نمیشناسیم. شناخت جغرافیا در کشور ما یک فعالیت جدی نشدهاست. در هر گوشهٔ این مملکت ناشناختههایی وجود دارد که اگر شخص حوصله داشته باشد، فرصت داشته باشد و به فرد مجال بدهند، میتواند آنها را بکاود. عمرها میخواهد برای شناختن ایران و به طور کلی حتی در حوزهٔ جغرافیایش. دانشمندانی داریم که میکوشند،اما فعالیت هایشان به صورت زنده ارائه نمیشود. اصلاً یک نشریهٔ جغرافیایی ایرانی داریم؟!<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۸۵و۸۶}}</ref><br />
<br />
====تعریف زندگی====<br />
میتوان گفت زندگی داستانی است که از زبان هر شخصی یک جور روایت میشود. بههمینسبب هر فرد و هر چیز داستانهایی از زندگی بیان میکنند که لزوماً شبیه داستان دیگری نیست. به این معنا هر تجربهای یک داستان خاص است و در عین حال داستانی از زندگی. دربارهٔ مهمترین مسئلهٔ زندگی میتوان گفت خودِ زندگی مهمترین مسئلهٔ زندگی است؛ از آنکه زندگی یک جعبهٔ در بسته و مجموع از چیزهای واقع و قطعی نیست تا بتوان آنچیزها را به خرد و کلان یا هر ردیف دیگری دستهبندی کرد و گفت کدام جزء آن مهمترین مسئلهٔ زندگی است. دلخوشیهایی از این دست وجود دارد که گفته شود مثلاً هنر، اقتصاد، فرهنگ، رفتار و... اما نسبت به خود زندگی اینها جنبههایی از زندگی هستند، گیرم بسیار هم مهم، اما مهمترین مسئلهٔ زندگی خود زندگی است که بسیار پیچیدهتر است از وجوه و جنبههای آن.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۱۲و ۱۱۳}}</ref><br />
<br />
====همزیستی اقلیتها در ایران====<br />
تاآنجاکه به مردم ایران مربوط میشود، میتوانم عرض کنم که مردم ایران با هیچ اقلیتی هرگز درگیری نداشتهاند. مردم را میگویم! ما یکی از معتدلترین مردم کرهٔ زمین هستیم. یکی از خوشرو ترین مردمانی هستیم که در منطقه وجود دارند. همیشه با اقلیتها رابطهای دوستانه داشتهایم. مردم را میگویم! مردم هرگز همسایهها را دور نینداختند، اگرچه به مسلک و آیین آنها نبودند. مثلاً ۴۰۰ سال است که ارامنه در ایران هستند و سه هزار سال است کلیمیها در ایران هستند. من هرگز نزاعی بین اینها ندیدم بین مردم و از طرف مردم، کمااینکه ازدواجهای بسیاری تا قبل انقلاب اسلامی صورت میگرفت بین اقلیتها و بین همگان با اقلیتها. خوب بعد از آن یک خطکشی پیش آمد که شاید بازهم انجام میگرفت اما قدری پنهانی. منظور من این است که مردم ما هرگز غیرستیز نبودهاند. در جنگی هم که بهراستی از خودشان دفاع کردند به ما حمله شد و جوانهای ایران از مملکت و ارزشهایی که داشتند دفاع کردند و ای کاش این حمله صورت نمیگرفت و یک مقدار داروی عقل بین کسانی که به ما حمله کردند توزیع میشد. امیدوارم که خداوند ملتها را به عنوان دوستان یکدیگر با یکدیگر نگه دارد.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۱۸و ۱۱۹}}</ref><br />
<br />
====علت ماندن و مهاجرت نکردن====<br />
اول اینکه از دنیا نمیتوان گریخت. دوم اینکه حتی فکر رفتن را هم نکردم؛ من اراده کردهبودم که در وطنم زندگی کنم و سرما و گرمایش را تحمل کنم، بنابراین از نظر من اساسا هیچ دودلی وجود نداشته که رفتن درست است یا ماندن، تا اینکه بعدش بخواهم حسرت بخورم که چرا راه بهتر را انتخاب نکردم. من تصمیم داشتم بمانم و ماندم. بارها امکان اقامت در غرب پیش آمد و از من دعوت کردند در آلمان، سوئد و آمریکا بمانم، اما من همیشه از دعوت کنندگانم تشکر کردهام و گفتهام تصمیم قطعی و همیشگی من ماندن در کشورم ایران بودهاست، مانند باقی مردم. اما هرگز به خودم اجازه ندادهام که رفتگان را داوری کنم. از دید من هرکس به ضرورت زندگی خودش پاسخ داده است.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۲۲و ۱۲۳}}</ref><br />
<br />
====رسیدن به آنچه در نویسندگی میخواستم====<br />
من در نوشتن به دنبال چیزی نبودم تا به آن برسم مگر خودِ نوشتن، و از نظر من نوشتن یک ضرورت بود و من این ضرورت را به انجام رساندم و هنوز هم در حال انجامش هستم. به یاد ندارم هرگز چیز خاصی در ازای نوشتن خواسته باشم بهدست بیاورم مگر امکان نوشتن و انتشار آن اگر ممکن بشود! اهدافی بیرون از آثارم وجود نداشتهاند وندارد. پیش از این باید گفته باشم که هنر همهٔ انسان را میطلبد. پس دیگر جایی برای چیزی دیگر خواستن باقی نمیگذارد. من همه چیز را تبدیل به کار کردم؛ گذشته، زندان، انقلاب، از دست دادنها، ناگزیریها، بیپولی، اخراج از دانشگاه و... به مرور زمان و با رخداد هرکدام، جزئی از ملزومات قرارشان دادم. من آرزوهای بزرگی داشتهام که باید رنجهایم را تحملپذیر میکرد.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۲۱و ۱۲۲}}</ref><br />
<br />
====نگاه به آینده====<br />
من به آینده امیدوارم. این امیدواری از واقعبینی من میآید. از اینکه زندگی را سطحی ندیدهام و دورههای مختلفی را تجربه کردهام،افت و خیزهایش را دیدهام و درک واقع بینانهای از تاریخ بدست آوردهام.حضرت [[بیهقی]] گفت: «زمانه بر یک قرار بنماند.» این امید از کجا آمده؟ هزار سال پیش از امروز این سخن گفته شده، از این دست سخنان در ادبیات ما فراوان است. یکی از نیازهای جوانی من رفتن به سمت ادبیات کلاسیک خودمان بود و اینکه فکر نکردم سعدی و حافظ چرا،یا مثلا چرا باید ناصرخسرو رو ده بار خواند. آن آثار برای ما خیلی آموزندهاند و این نیاز روحی من خیلی خجسته بوده که عاشقانه رفتهام طرف آن ادبیات و خیلی هم زود رفتم. ضمن اینکه باور دارم نومیدی یعنی عقیم کردن ذهن و روان. یک [[بوف کور]] برای شناخت ناامیدی و درماندگی در هزارتوی توهم کافی است.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۲۷}}</ref><br />
<br />
====نقدی بر آثار امروزی====<br />
فقدان طبیعت در آثار حال حاضر مشهود است ولی وجه دیگرش که میبایستی غنی باشد به طبیعت ربطی ندارد.دیکنز در طبیعت نبوده. دیکنز در یتیم خانهها و کوچههای باریک لندن در فقر و نکبت زندگی کرده. میخواهم بگویم فقدان زندگی در همین زندگی شهری، زیست نکردن در زندگی شهری است؛ یعنی افراد واداشته نشدهاند که یک شب در قهوهخانه بخوابند. این بچهها از دانشگاه میآیند برای نوشتن، بدون تجربه و احیانا درک زندگی. مادری فرزندش را پیش همینگوی میبرد و از او میخواهد راه و روش نوشتن را به فرزندش یاد دهد. همینگوی دقیق ترین توصیه را میکند.میگوید یک ده دلاری کف دستش بگذار و در خیابانها ولش کن، یا نویسنده میشود و یا نمیشود. منظورم این نیست که دانشگاه بد است. در دانشگاه هم زندگی کردن داریم یا انجام وظیفه. بنابراین ما میبینیم افراد همه چیز داستان را بلدند ولی چیزی برای گفتن ندارند. به گمان من سه علت روشن دارد: نداشتن تجربه و دانش و حوصله.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۹۳و۹۴}}</ref><br />
<br />
====علت خلق نشدن آثار ماندگار در آثار امروزی====<br />
آثار بزرگ به تعبیر توماس مان وقتی پدید میآیند که دورهٔ تاریخی عینیت آنها در حال افول باشد؛ بنابراین باتوجهبه افول زندگی به اصطلاح چادرنشینی ما، افول زندگی روستایی ما، افول جامعه خرده بازاری سنتی ما، [[کلیدر]] نوشته شده، دیگر نوشته نخواهد شد و نیازی هم برایش نیست تا مرحلهٔ بعدی. در مرحلهٔ بعدی که ممکن است صد سال یا پنجاه سال دیگر باشد. طبعاً همه چیز دگرگون خواهد شد و بشر ناچار خواهد شد خودش را با چنان شرایطی سازگار کند؛ اما واقعاً انتظار نمیرود اتفاق مهمی در ادبیات بیفتد؛ به خصوص ادوات جدید فعالیت جسمیفیزیکی انسان را تقلیل خواهد داد. چه توان کرد؟ فرزانهای گفته است جهان خارج از ارادهٔ ما حرکت میکند و درست گفته است.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۹۷}}</ref><br />
<br />
====پدر و مادر====<br />
مادرم یکی از چیزهایی که میگفت این بود که شما سر خاک من نمیآیید، من میدانم، و پیشاپیش گلهمند بود؛ ولی من جلد سوم [[روزگار سپری شدهٔ مردم سالخورده]] یعنی [[پایان جغد]] را تمامش سر خاک پدر و مادرم نوشتم. نه که بروم آنجا، بلکه در ذهنم فضایی که پدید آمد گورستان است و من یا سایهٔ من که سامون است میرود و با آنها گفتوگو میکند. خواستم به او گفته باشم که من همیشه به یاد شما هستم و به واقع تصویر آنها یک لحظه از ذهنم دور نشده یعنی انگار که آنها هستند و من بهشان فکر میکنم زیرا وقتی هم که بودند بیشتر در ذهن من بودند، چون یا کار بودم یا دیر میرفتم خانه. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
====تکنولوژیهای جدید====<br />
من همیشه نوابغ را ستایش کردهام، چه در گذشته، چه در زمان حال. نبوغ ستودنی است و این سیستمهای جدید نشانه بلوغ و نبوغ مغز بشر است. چطور ممکن است من بی اعتنا بمانم و فکر کنم چون من نمیتوانم بفهممشان، پس حداقلش را هم استفاده نکنم؟ من دربارهٔ این چیزها تعصب ندارم. میگویم معچزهٔ ذهن بشر. حیرت میکنم هنوز وقتی سوار طیاره میشوم و بعد از چهار ساعت در یک منزل دیگر هستم، میگویم معجزه است. مارکس میگوید: «تاریخ جهان خارج از ارادهٔ من و شما حرکت میکند.» و این تکنولوژی یک بخش از تاریخ علم و فناوری بشر است. پس من که آن عبارت در ذهنم مانده چطور میتوانم به آن چه خارج از ارادهٔ من و شما انچام میگیرد بگویم نه، چون من دوست ندارم. <ref name=''خود محمود''/><br />
<br />
====انتخابات و رای دادن====<br />
رأی دادن در هر انتخاباتی یعنی حمایت از انتخابات و این یک امر بسیار درست و شایستهای است در یک کشور، حتی اگر به طریق کشور ما کنترل شده باشد. چون هر آدمی فکر میکند یک آدم است و این بسیار مهم است. <ref name=''زندگی محمود''/><br />
<br />
====جسارت صلح====<br />
در جامعهٔ ما صلح جسارت بیشتری میخواهد. اول صلح کردن حکومت با کسانی که مخالفش هستند و دیگری آمادگی برای صلح با دنیا. این کار قدرت و جسارت بیشتری لازم دارد تا آن کارهایی که فکر میکردند جسورانه است. در همین انتخابات سال ۸۸ وقتی از من پرسیدند به چه منظور در انتخابات شرکت میکنید، پاسخ دادم با آرزوی همبستگی ملی. قطعا منظورم این نبوده که گروهها و طبقات اجتماعی قربان صدقهٔ هم بروند! منظورم دقیقا به اجماع رسیدن نقطه نظرهای متناظر بوده و هست؛ اجماعی که روحیهٔ جمعی را در بطن خود داشته باشد درعین رعایت حقوق شهروندی-کشوری. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۲۳}}</ref><br />
<br />
====بازی در فیلم «گاو» و تعارض با رای دادن به اصلاحات ارضی====<br />
تعارضی وجود ندارد چون از نظر ساواک، چند سال پس از اصلاحات ارضی، [[داریوش مهرجویی]] فیلمی ساخته و دهاتیِ عقب افتادهای را نشان داده که این با تبلیغات حکومت که این همه سعی کردیم روستاها آباد شود در تناقض بود. اگر سازمان امنیت روایت اشتباهی از دریافت اشتباه خودش میدهد، معنایش این نیست که ما بدون تامل بپذیریم. چه کسی گفته سال ۴۲ اصلاحات ارضی میکنید و سال ۴۷ همه چیز گلستان میشود؟ تاریخ را نمیشناسند. آن مقام امنیتی نمیفهمد که تاریخ زندگی اجتماعی و اقتصادی ورق زدن کتاب نیست، مخالفینشان هم آن را نمیشناختند. من به اصلاحات ارضی رای دادم، بسیار هم مفتخرم. من دو امضای جدی دارم، یکی به اصلاحات ارضی و یکی هم به کانون نویسندگان که ناضر به تمامیت ارضی ایران و آزادی بیان و رای دادن بود. هرگز هم از این امضاها پشیمان نشدم. <ref name=''امضا''/><br />
<br />
====انقلاب اسلامی====<br />
انقلاب اسلامی، انقلاب روستاییان بود. روستاییانی که تمام فرهنگ خودشان را آوردند و در شهر مستقر کردند. حکومت و جغرافیای شهری ظرفیت آن را نداشت و آمادهٔ انفجار شد. آنها تاریخ رانمیشناسند. ولی اگر قرار بود من بر اساس قضاوت این افراد متمرکز شوم، درست مانند این بود که به قضاوت تندروهای قبل از انقلاب مقید شوم. آنها نمیدانند در اندرون من چه هست، ندانستند. بعدا عریان میشود. وقتی قرار باشد ادبیات در یک ارتباط تاریخی بررسی شود، آن وقت درخواهند یافت چه کسی تاریخ یک قرن اخیر را در ادبیات نوشته است. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۱۸و۲۱۹}}</ref><br />
<br />
====داشتن روحیهٔ اصلاحطلبانه نسبت به جای رویهٔ انقلابی====<br />
از ابتدای ورودم به جامعه، طبعاً به تجربه شروع به شناختن جامعهٔ خودم کردم و به تدریج سعی کردم در مسائل اجتماعی و تاریخی نگاهی آگاهانه پیدا کنم. ضمن اینکه یک متفکر ایتالیایی گفته است که اگر یک جوان ۱۸تا۲۰ساله احساسات کمونیستی نداشته باشد مشکل دارد و اگر در ۶۰ سالگی همچنان آن احساسات را داشته باشد باز هم مشکل دارد. بدیهی است زندان بسیار از این جهت به من کمک کرد. به شناخت من از منظر تاریخ معاصر کمک کرد. در قیاس رفتاری قرار گرفتم و متوجه شدم که اهل این تند و تیزیها نیستم. بهلحاظ روحیهٔ شخصی هم از کودکی حساس بودهام نسبت به خشونت و شقاوت. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۱۷}}</ref><br />
<br />
====شرایط در زمان جنگ====<br />
زمانی که جنگ شد مثل همهٔ هموطنانم که ماندند و تحمل کردند، ماندم و هرگز از آن وضع نگریختم. همهٔ خانوادهام هم ماندند. آنچه مرا در آن شرایط دشوار جنگ خواست مستاصل کند جلوگیری از انتشار آثارم بود و همزمان شدن آن با اخراجم از دانشگاه. هیچ محلی در جامعه نداشتم. عملا نان خانوداهام قطع شده بود. [[امیرحسین چهلتن]] یک شب آمد خانهمان. گفتم کمک کن فرش را جمع کنیم ببریم بفروشیم. شاید همین شبانه برای آن مشتری پیدا شود که نشد. از همان شبهایی بود که تهران موشک میخورد. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۰۵}}</ref><br />
<br />
====استعفا از [[کانون نویسندگان]]====<br />
علت استعفا سرعقیدهای بود که به نظرم عقیدهٔ صالحی هم بود:کانون را باید غیر سیاسی و عمیقا فرهنگی نگه داریم. این عقیده و انتقاد به جایی نرسید و من ترک کردم و رفتم. من اعتقاد داشتم و دارم که نهادهای فرهنگی باید به دور از تعصبات حزبی کار خودشان را کنند، بارها هم آنجا گفتم احزاب الان آزادند، بنابراین بروید این داد و فریادها را در احزابتان بزنید. اینجا نیایید برای حرف سیاسی. ولی دیدم حرفم به جایی نمیرسد و آمدم بیرون. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۶۳}}</ref><br />
<br />
===زمینهٔ فعالیت===<br />
[[پرونده:Tamr.mahmoud dolatabadi3.jpg|180px|thumb|بندانگشتی|چپ|<center>'''رونماییشده در۱۷مرداد۱۳۹۳<ref name=''تمبر محمود''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.isna.ir/news/93051808513/%D8%AA%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%AF|عنوان =تمبر «آقای رمان ایران رونمایی شد» |ناشر = ایسنا |تاریخ بازدید = ۱۴ اسفند ۱۳۹۷|تاریخ = ۱۸ مرداد ۱۳۹۳}}</ref> '''</center>]]<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
* تمبر یادبود محمود دولتآبادی همزمان با هفتادوچهارمین سالگرد تولد این نویسنده با عنوان «آقای رمان ایران» در زادگاهش سبزوار رونمایی شد.<br />
<br />
===از نگاه دیگران (چند دیدگاه مثبت و منفی)===<br />
====اتهام کمونیست عارف====<br />
این حرف را اولین بار بازجوی دولتآبادی به نام ناصر به او زد. این اتهام از زندگی دولتآبادی میآمد. او هنوز هم جوری زندگی میکند که همه فکر میکنند یا عارف است یا کمونیست. میگفتند این آدم روزی ده ساعت کار میکند، شب تا ساعت دو نصف شب کتاب میخواند، فردا هفت صبح میآید دَم مغازه، پدر و مادر و خواهر را اداره میکند، به یک نفر هم رو نمیاندازد که کاری برایش بکند. پس این صفات به اون نسبت مییابد لابد! <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۵۷}}</ref><br />
<br />
====[[سیمین بهبهانی]]====<br />
تردید نمیکنم که محمود دولتآبادی نویسندهای تواناست، نویسندهای است که سیلان اندیشهاش قلمش را به ستوه میآورد و تکاپوی قلمش مچ دستش را. قلمرو کار او روستاست و شخصیتهای او بیشتر روستاییاند. در این قلمروی محدود و معین، وسعت خیال او موجب حیرت است. در آثاری که از این نویسندهٔ پرکار پیشرو داریم، صدها شخصیت میبینیم که تقریباً همهٔ آنها مردم عادی هستند. سعی او بر این است که زندگی طاقت فرسای محرومترین طبقات جامعهٔ ایرانی یعنی همین روستاییان را تشریح کند. در رسیدن به این مقصود تاکنون موفقتر از او کسی را سراغ ندارم.<ref name=''جشننامه محمود''/><br />
<br />
====[[بهاالدین خرمشاهی]]====<br />
دربارهٔ [[کلیدر]] به درخواست دوستی، مقالهای نوشتم که اسم و رسمش و ظاهر و باطنش «کلیدر و نیالودنش به رمان نو» بود. به گمانم جناب دولتآبادی آن نقد و نظر را نخوانده رد کرده. هنوز نمیدانم چه خلف و خلافی در آن مقاله بود. روشن تر از خورشید است که سبک نگارش کلیدر قدیمی است. چنانکه سبک همهٔ آثار داستانی شادروان [[صادق هدایت]] و آثار روانشاد [[محمدعلی جمالزاده]] هم قدیمی است. منظورم از قدیمی این است که سرراست و رئالیست و قصهگویانه و بدون بازیهای رمان نو است. رمان نو جادو و جاذبهٔ قصه را ندارد.<ref name=''جشننامه محمود''/><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
* دولتآبادی در مورد خودش میگوید: «خوب که نگاه میکنم میبینم یکی از گرفتارترین آدمهای دورهٔ خودم در این شهر بودهام و موانع بیشماری سر راهم بوده است، اما من همیشه مثل یک اسب سمج ترکمنی از روی تمام این موانع عبور کردهام برای آن که بتوانم کاری را که شروع کردهام به انجام برسانم.» <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۹۳}}</ref><br />
* «من فقط یک نویسنده هستم که به جامعه، فرهنگ و تاریخ کشورم اندیشیدهام؛ دو سال حبس دوران شاه را تحمل کردهام و ربع قرن انزوا را با دردسرهایش در جمهوری اسلامی، و هر دو نظام میدانستند و میدانند که این نویسنده چه روزگاری گذرانیده و چگونه با آمده است؛ و گمان دارم پذیرفته باشند که همان هستم که هستم؛ بی ریا و بی دروغ، مثل آب روان جاری در لابهلای سنگها و صخرهها که تاکنون بوده و احتمالا خواهد بود با اصل مدارا و خویشتن داری.» <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۶۹}}</ref><br />
* «من بنا داشته بودم که در فرهنگ ۱۱۰۰ سالهٔ ایران کاری انجام بدهم. در هنگام نوشتن، لایههای زیرین ذهن من به یک شخصیتی فکر میکرده که در یک دورهای از تاریخ به عنوان نمونهای از عیاری کلاسیک فارسی دارد به پایان خودش میرسد. مثلا گلمحمد در [[کلیدر]] زاییدهٔ ذهن من است. چنین شخصیتی بوده ولی من بودم که این شخصیت را به این شکل در کتاب خلق کردم. <ref name=''زندگی محمود''/><br />
<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
====در وصف آقای طالقانی====<br />
آقای طالقانی بهگمان من نماد یک پدر بود و صعهٔ صدر والایی داشت.از زبان طالقانی شنیدم که از تقی ارانی در زندان قزل قلعه ستایش میکرد و میگفت آن مرد چنین و چنان بود و در زندان قزل قلعه به ما قوت قلب میداد.یک جور وسعت نظر منحصر به فردی داشت.یکبار برادر خانم مرا که نقاش است ۲۴ ساعتی میگیرند و به او میگویند چرا خواهر تو از این مرد طلاق نمیگیرد؟ ما که نمیخواهیم او را آزاد کنیم.این خبر به گوش من رسید.در آنجا دوستان من بودند،از جمله محسن و سعید و شایان. پاک نژاد و آقایان روحانیون هم بودند ولی من این حرف را فقط به آقای طالقانی میتوانستم بگویم و گفتم.آقای طالقانی گفت: «شما زیاد نگران نباش.من الان از پیش اعظم میآیم،رفتم و او را دیدم.به هر حال اینجا اینطور است،ولی جای نگرانی نیست.» من طالقانی را "پدر" دیدم.<ref name=''طالقانی''/><br />
<br />
====خاتمی، ویلی برانت ایران====<br />
انتظار داشتم دکتر خاتمی، ویلی برانت نوع خودِ ما و ایران باشد. ویلی برانت بعد از جنگ آلمان آمد و از برکت نبوغ و درستی او و پشتیبانانش، آلمان دوباره سرپا شد. من هم دوست داشتم مملکتم سرپا شود. ویلی برانت میگوید: « من بعد از جنگ ایستاده بودم به صف نانوایی نگاه میکردم، مردم معطل نان بودند، پیرزنی نوبتش شد نان را گرفت و راه افتاد، در حالی که داشت میرفت گفت: «پیشوا لااقل به ما نان میداد!»» ویلی برانت میگوید من فکر میکردم چه باید کرد که مردم نان داشته باشند و پیشوا را نخواهند. این آدم بزرگی است و دیگر این که آن جامعه هم او را میپذیرد، میرود این کار را میکند. آلمانیها تا پایان دورهٔ ویلی برانت رسیدند به جایی که قدرت اقتصادی دوم جهان شوند. من خیلی آرزو داشتم آقای خاتمی بتواند ویرانیها را از بین ببرد و تولید را راه بیندازد، آزادی قانونی را اجرا کند، چون در دورهٔ بحران که ما نمیتوانیم بگوییم این را میخواهیم، آن را میخواهیم. جنگ تمام شده، مملکت باید ساخته شود. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۶۶و۱۶۷}}</ref><br />
<br />
====[[جلال آلاحمد]]====<br />
اولش جلال آلاحمد را خیلی دوست داشتم، بعد که [[غربزدگی]] را نوشت فکر کردم که از لحاظ فکری اشکال دارد. فکر میکردم غرب فقط آن نیست که او میگوید. هرپدیدهای قابل تجزیه و تفکیک و شناخت است و عوامل مثبت و منفی در آن هست. آن کتاب به اعتبار ایدهها و ابزارهای سنتی که داشتیم همه را جارو میکرد. این نگاه را دوست نداشتم و مخالفش بودم. نثر جلال آلاحمد هیچ کمکی به رماننویسی نمیکند. آل احمد فاقد تخیل بود. [[نفرین زمین]] را نوشت که نفرتانگیز بود. در واقع این کتاب چندشآور است. این کتاب اهانت است. من نظامیها را از ابتدا دوست داشتم؛ در این کتاب هنر آقای آلاحمد این است که یک افسر و خانوادهاش را آلوده کند؛ آن هم طبق چیزی که آلاحمد احیانا فقط شنیده بود. ولی [[مدیر مدرسه]] جلال عالی بود.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۵۱و۱۵۳}}</ref><br />
<br />
====[[غلامحسین ساعدی]]====<br />
ساعدی بهواقع یک ذهن استثنایی بود، یک نویسندهٔ خود به خودی بود. هیچکس را من ندیدم مثل ساعدی بتواند از معدود آدم در یک محیط بسته داستانهایی در بیاورد که شاهکار باشند. یک ذهن استثنایی بود و یک آدم استثنایی، که استثنایی بودن هم جنبههای منفی داشت برایش و هم مثبت. ساعدی یک تناقض مشخص بود و این خصیصهٔ او بود که میتوانست در عین گسیختگی و آشفتگی منسجم باشد و میتوانست در عین حفظ انسجام ذهنی، آشفته و بیقرار و گسیخته باشد. ذهنیت و تخیل فوقالعادهای که ساعدی داشت میتوانست از یک واقعیت عینی و ملموس یا به ظاهر پیش پا افتاده، ناگهان انسان را از موقعیت بکند ببرد به یک فضایی و در یک موقعیتی که آدم حیرت کند که مگر میشود از این مصالح پیش پا افتاده، یک اثر عجیب و غریب خلق کرد. به این ترتیب میتوانم بگویم که آثار داستانی ساعدی مصداق آن اصطلاحی است که گفته میشود سهلِ ممتنع. یکی از ضربههایی که ساعدی را فروکاست، تن دادن به معاشرتهای سیاسی بود و قلم را در اختیار گرایشهای مسلکی قرار دادن به عنوان مقالهنویس و چون یک شخصیتی بود که به همه روی خوش نشان میداد، همه و هرکس هم در جای خودش از او بهرهٔ خودش را میخواست و او هم دریغ نمیکرد. ساعدی باید مراقبت بیشتری از خودش به عمل میآورد و تن نمیداد به انقلابیگری. حتی اگر فکر کنید که ساعدی گرایشهای مترقی داشت که داشت، ولی او یک هنرمند و نویسندهٔ مترقی باید میبود، ولی هرگز نگذاشتند او واقف بشود به اینکه باید اضافههای ذهن خود را ویرایش کند و کار اصلی خود را انجام دهد. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۹۳-۲۹۵}}</ref><br />
<br />
====محمدجواد ظریف و قاسم سلیمانی====<br />
«متأسفانه این طور است. اتفاقا من هم قاسم سلیمانی و امثال او را میپسندم در جای خود و همین طور آقای ظریف و امثال او را. به همین روشنی هم این حرف را چاپ کنید. او و امثال او باید سر جای خودشان بایستند و نگذارند مردمکُشان وارد کشور ایران شوند و این دیگران هم سر جای خودشان و از طُرُق دیگر بگویند و بکوشند که این مردم کُشان را باید جمع کرد! باز هم سعدی گفت «جهان مانند خط و خال است و ابرو/که هر چیزی به جای خویش نیکوست».<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.tabnak.ir/fa/news/528119/%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D9%88-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%AF%D9%88%DB%8C%D9%85-%D9%87%D9%85-%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D9%88-%D9%87%D9%85-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C|عنوان =روشنفکر نیستم و میگویم هم «ظریف» میخواهیم و هم «قاسم سلیمانی» |ناشر = تابناک|تاریخ بازدید = ۱۴ اسفند ۱۳۹۷|تاریخ = ۹ شهریور ۱۳۹۴}}</ref><br />
<br />
===همراهیهای سیاسی===<br />
====انتخابات ریاست جمهوری سال ۷۶====<br />
در این انتخابات، دولتآبادی از کاندیداتوری سید محمد خاتمی و جریان دوم خرداد حمایت کرد.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۴۳-۷۱}}</ref><br />
<br />
====انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۴====<br />
وقتی انتخابات به دور دوم کشیده شد،دولتآبادی از آقای هاشمی رفسنجانی حمایت کرد.<ref name=''زندگی محمود''/> <br />
<br />
<br />
====انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸====<br />
چند ماه پیش از انتخابات، دولتآبادی در یک مقالهای پیش بینی کرده بود که انتخابات ۸۸ با معضل روبرو میشود. به همین دلیل بعد از انتخابات مردم را به وحدت دعوت کرد. در جریان این انتخابات، دولتآبادی از کاندیداتوری مهندس میرحسین موسوی حمایت کرد.<ref name=''زندگی محمود''/><br />
<br />
<br />
===نامههای سرگشاده===<br />
====ماجرای نامه به فرح====<br />
داستان از این قرار بود که در تیرماه سال ۵۴ وقتی دولتآبادی در زندان قصر بود،در روزنامه خبری را خواند و برایش عجیب هم بود که این روزنامه چگونه به دستش رسده؟ در روزنامه نوشته بودند داستانی از دولتآبادی به نام [[سفر]] به صورت نمایش نامه در جشنواره توس اجرا و برندهٔ جایزهٔ نمایش نامه نویسی شده است.خواندن این مطلب همزمان بود با یکی از تهدیدهایی که دولتآبادی از طرف کمیته مشترک میشد که چیزی بنویس! کانون پرورش فکری که دولتآبادی کارمند آن بود زیرمجموعهٔ دفتر فرح پهلوی بود و جشنوارهٔ توس را فرح پهلوی در کنار جشنواره شیراز اداره میکرد.دولتآبادی فکر کرد شاید مناسب باشد که بنویسد چرا من باید در زندان باشم و در عین حال نمایش نامهٔ من در جشنواره توس زیر نظر کسی اجرا بشود که در واقع رئیس هئت امنای من هم حساب میشود و نمایش نامه جایزه هم ببرد؟! شهبانو فرح پهلوی درواقع رئیس کانون پرورش فکری بود که نمایش نامه دولتآبادی از آن طریق به جشنواره رفته بود و در عین حال ملکه در آن شرایط شخصیتی داشت که تقریبا انگی به او نمیخورد به جز اینکه شاه به او گفته بود که روشنفکرها را پررو کردهای.دولتآبادی یادداشتی نزدیک به این مضمون خطاب به ملکه فرح پهلوی نوشت.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۷-۳۹}}</ref><br />
<br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
* این سرزمین یک لخته درد است، لحظه به لحظهاش را نگاه بکنید فاجعهای است که فاجعهٔ بعدی را دارد آبستن میشود. و در حرکت متوالی فاجعه، مردم هستند که مالیده میشوند و تبدیل میشوند به لخته لختههای تازهای از درد. بنابراین، من انتظار ندارم به عنوان یک انسان ایرانی در همچه سرزمینی و با همچه تاریخی با عافیت زندگی کنم. اصلاً. من فقط میخواهم زنده باشم و کار کنم و این است عشق بزرگ من. چون در این سرزمین اگر کسی بخواهد کار بکند، اگر کسی بخواهد وجود خودش را به عنوان جزئی از وجود کل جامعه و مردمش صمیمانه باور داشته باشد، به جز از رنج و عذاب و فاجعه و زحمت گزیری ندارد و انتظار هیچ عافیت و آسودگی را نباید داشته باشد و عشق یعنی همین که بس افتاد مشکلها.<ref>{{پک|چهلتن-فریاد|۱۳۸۰|ک= ما نیز مردمی هستیم|ص=۳۶}}</ref><br />
* هر انسانی در این جهان یک ریشهای دارد، یک دودمانی دارد و با آن دودمان است که در جهان هست. حرف ما الان با نظامهای سیاسی حاکم بر ما این است که آقا ما با دودمان خودمان در جهان میتوانیم باشیم. شما چرا دارید دودمان ما را خراب میکنید؟!<br />
<br />
<br />
===برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br />
دولتآبادی در برنامههای ادبی زیادی در کشورهای مختلف شرکت کرده که در پایین به برخی از آنها اشاره میشود.<ref name=''سالشمار محمود''/><br />
* سخنرانی در سمپوزیوم آمستردام (۱۹۸۹)(۱۳۶۸)(موضوع سخنرانی: انسان سوم)<br />
* سخنرانی در کنفرانس سییرا، دانشگاه میشیگان آمریکا (۱۹۹۱)(۱۳۷۰)(موضوع سخنرانی: مثلث نحس)<br />
* سخنرانی در دانشگاه کوئینز کانادا (۱۹۹۱)(۱۳۷۰)<br />
* سخنرانی در دانشگاههای سیاتل و برکلی آمریکا (۱۹۹۱)(۱۳۷۰)(موضوع سخنرانی: رنج ما، فرضیه ما)<br />
* سخنرانی در سمپوزیوم «ادبیات در گذار به هزارهٔ سوم» در مونیخ (۱۹۹۲)(۱۳۷۱)<br />
* شرکت در جشن «صدای ادبیات ایران» در آمریکا (۱۹۹۹)(۱۳۷۸)<br />
<br />
<br />
===تأثیرپذیریها===<br />
====مناطق مختلف ایران====<br />
آن نواحی از ایران که تاثیر مشخص گذاشته بر دولتآبادی، آثار مشخص هم در موردش نوشته شده. برای مثال در سفر به سیستان و بلوچستان، [[دیدار بلوچ]] را نوشت و در سفر به سنندج مقالهای دربارهٔ دراویش نوشت. آنجایی که تاثیر مستقیم و مشخص داشته، اثری هم دربارهاش نوشته شده.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۸۷}}</ref><br />
<br />
====[[صادق هدایت]]====<br />
مهمتر از همه، صادق هدایت روی دولتآبادی به این عنوان که میتوانی نویسنده باشی، تاثیر گذاشته. وقتی او آثار هدایت را خواند فکر کرد چقدر آثار و بیان هدایت به زندگی تجربی دولتآبادی نزدیک است و این نزدیکی باعث شد قوت قلب پیدا کند برای نوشتن. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۳۵۳}}</ref><br />
<br />
===استادان و شاگردان===<br />
دولتآبادی: «من در زندگی ادبیام هیچ استادی نداشتهام.استادهای من، مترجمهایی بودهاند که آثار بزرگان ادبیات را ترجمه کردهاند و کاشفان ادبیات قدیم ایران، و نویسندگان و شاعران معاصر خودمان.»<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۱۹۶}}</ref><br />
<br />
===علت شهرت===<br />
<br />
<br />
===فیلم ساخته شده براساس===<br />
* «خاک»(۱۳۵۲): این فیلم به کارگردانی [[مسعود کیمیایی]] براساس داستان [[اوسنهٔ باباسبحان]] که از دید دولتآبادی، کیمیایی در ساخت فیلم به داستان وفادار نماند. <ref name=''فیلم اثر''/><br />
* «گوزنها»(۱۳۵۳): این فیلم به کارگردانی مسعود کیمیایی براساس نمایشنامه [[تنگنا]] ساخته شد بیهیچ اشارهای به نمایشنامه و نویسندهاش.<ref name=''فیلم اثر''/><br />
* «مادیان»(۱۳۶۴): این فیلم به کارگردانی علی ژکان براساس نیمهٔ دوم کتاب [[جای خالی سلوچ]] ساخته شد بدونِکسب اجازه از دولتآبادی. <ref name=''فیلم اثر''/><br />
<br />
<br />
===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br />
====در ارتباط با سینما====<br />
در شرایطی که دولتآبادی نیاز به پول داشت [[اوسنهٔ باباسبحان]] را به سینما داد به کارگردانی [[مسعود کیمیایی]]. او فیلم «خاک» را با اقتباس از آن داستان ساخت که متأسفانه به آن وفادار نمانده بود. دولتآبادی نارضایتی خودش را همان موقع طی نوشتهای ابراز کرد. در همان سالها دولتآبادی نمایشنامهای نوشته بود به نام [[تنگنا]]. وقتی به زندان افتاد این نمایشنامه بدون اجازهٔ او به فیلم برگردانده شد و نامش شد «گوزنها». آن هم بیهیچ اشارهای به نمایشنامه و نویسندهاش. <ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۲۰۷}}</ref><br />
<br />
====فیلمنامه [[اتوبوس]]====<br />
سال ۵۹ بود که یک روز [[داریوش فرهنگ]] بهاتفاق همسرش [[سوسن تسلیمی]] به خانهٔ دولتآبادی رفتند. آن دو به سفارش [[بهرام بیضائی]] از دولتآبادی خواستند فیلمنامهای براساس طرحی که به بیان وی در گذشته به شکل واقعی رخ داده بود بنویسد و دولتآبادی فیلمنامه اتوبوس را نوشت. داریوش فرهنگ فیلمنامه را به مدیر شبکهٔ دوم تلویزیون، آقای حسین جلایر داد. ایشان خواند و فیلمنامه را پسندید و حتی پیش پرداخت هم به دولتآبادی دادند. بعد فیلمنامه را به شبکهٔ یک تلویزیون دادند. در آنجا بار دیگر با نام دولتآبادی مخالفت شد. این را داریوش فرهنگ تلفنی به دولتآبادی خبر داد. با این خبر دولتآبادی گمان کرد این فیلمنامه هم میرود کنار [[گاوارهبان]] و [[سربداران]]. اما چند ماه بعد دولتآبادی مطلع شد فیلمی با همین نام اتوبوس در جشنوارهٔ فیلم فجر به نمایش درآمده است که فیلمنامه نویس آن دیگری است! به آن فیلم چند جایزهٔ سیمرغ هم دادند اما دولتآبادی تا ۷۲ ساعت دچار سردرد عصبی شد! <ref name=''شکایت''/><br />
<br />
====فیلمنامههای بیسرانجام====<br />
حمید سمندریان از روی طرح فیلمنامهٔ [[هیولای]] دولتآبادی که به درخواست سمندریان نوشته بود فیلمی ساخت با نام «همهٔ آرزوی زمین» که در تیتراژ آن هیچ اشارهای به دولتآبادی و حقوق وی نکرد. نه اجازه گرفت و نه حرفی زد و نه پولی پرداخت!{{سخ}}<br />
دولتآبادی برای [[ناصر تقوایی]] هم به خواست او یک طرح نوشت براساس [[جای خالی سلوچ]] که در اختیارش گذاشت. برای [[داریوش مهرجویی]] هم به خواست خودش بر اساس آن متنی که دولتآبادی در مجلهٔ «لابف» منتشر کرده بود با عنوان «صلح و جنگ، پایان کابوس» طرح فیلمنامهای نوشت که آن را هم به مهرجویی داد. هر دو فیلمنامه ساخته نشدهاند. <ref name=''شکایت''/><br />
<br />
===مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند===<br />
====تمبر یادبود محمود دولتآبادی====<br />
تمبر یادبود محمود دولتآبادی همزمان با هفتاد و چهارمین سالگرد تولد او با عنوان «آقای رمان ایران» در زادگاهش سبزوار، به او اهدا شد.<ref name=''تمبر محمود''/><br />
<br />
<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
<br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
[[پرونده:Kelidar.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مجموعهٔ کامل کتاب کلیدر]]<br />
آثار دولتآبادی به شش دسته: کتاب، نقد، مقاله، نمایشنامه، فیلمنامه و سفرنامه تقسیم میشود.<ref name=''سالشمار محمود''/><ref name=''محمود معاصر''/><br />
====کتاب====<br />
# [[ته شب]] (۱۳۴۱)(داستان کوتاه)(نخستین داستان)<br />
# [[سفر]] (نگارش ۱۳۴۵، انتشار ۱۳۴۷)(داستان بلند)<br />
# [[بند]] (نگارش ۱۳۴۵)<br />
# [[اوسنهٔ باباسبحان]] (نگارش ۱۳۴۶، انتشار ۱۳۴۷)<br />
# [[لایههای بیابانی]] (انتشار ۱۳۴۷)(مجموعه داستانهای کوتاه)<br />
# [[گاوارهبان]] (نگارش ۱۳۴۸، انتشار ۱۳۵۰)(داستان بلند)<br />
# [[عقیل عقیل]] (نگارش ۱۳۴۸، انتشار ۱۳۵۱)(داستان بلند)<br />
# [[باشُبیرو]] (نگارش ۱۳۵۰، انتشار ۱۳۵۱)(داستان بلند)<br />
# [[مرد]] (نگارش ۱۳۵۰، انتشار ۱۳۵۲)<br />
# [[پایینیها]] (نگارش ۱۳۵۰)(مفقود شده)<br />
# [[ روز و شب یوسف]] (نگارش ۱۳۵۲)(مفقود شده)<br />
# [از خم چنبر]] (نگارش ۱۳۵۳، انتشار ۱۳۵۶)(داستان بلند)<br />
# [[جای خالی سلوچ]] (انتشار ۱۳۵۷)(رمان)<br />
# [[کلیدر]] (انتشار ۱۳۶۲)(رمان)<br />
# [[آهوی بخت من گزل]] (انتشار ۱۳۶۷)<br />
# [[ما نیز مردمی هستیم]] (انتشار ۱۳۶۸)(گفتوگو با دولتآبادی)<br />
# [[کارنامه سپنج]] (انتشار ۱۳۶۸)<br />
# [[روزگار سپریشدهٔ مردم سالخورده]] (انتشار ۱۳۷۰)<br />
# [[رَد، گفت و گزار سپنج]] (انتشار ۱۳۷۱) (مجموعه مقالات و سخنرانیها و نوشته های پراکنده)<br />
# [[سلوک]] (انتشار ۱۳۸۲) (رمان)<br />
# [[آن مادیان سرخ یال]] (انتشار ۱۳۸۳) (رمان)<br />
# [[ادبار و آینه]] (انتشار ۱۳۸۴) (مجموعهٔ داستانها)<br />
# [[گلدستهها و سایهها]] (انتشار ۱۳۸۴) (مجموعهٔ داستانها)<br />
# [[نون نوشتن]] (انتشار ۱۳۸۸) (یادداشتهای روزانه از سال ۱۳۵۹ تا ۱۳۷۴)<br />
# [[میم و آن دیگران]] (انتشار ۱۳۹۱) (یادداشتها در مورد دیگران)<br />
# [[ بنی آدم]] (انتشار ۱۳۹۴) (مجموعهٔ داستانها)<br />
# [[تا سر زلف عروسان سخن]] (انتشار ۱۳۹۴) (گزیدهای از شاهکارهای نثر کلاسیک فارسی)<br />
# [[این گفتوسخنها]] (انتشار ۱۳۹۶) (گفتوگو)<br />
<br />
====نقد====<br />
# سودای مرد پیر (۱۳۴۹)(نقدی بر نمایشنامه «محاق» و «مرگ در پاییز» اثر [[اکبر رادی]])<br />
# سیری در اندیشههای برشت (۱۳۴۹)(نقدی بر کتاب«سیری در اندیشههای برشت»)<br />
# غریب در نارستان (۱۳۵۰)(نقدی بر نمایشنامه«افول» اثر [[اکبر رادی]])<br />
# قصه هستی، قصهای کودکانه برای بزرگسالان (۱۳۵۲)(نقدی بر کتاب «قصه هستی» اثر مرتضی رضوان)<br />
# بابا سبحان در خاک (۱۳۵۲)(نقدی بر فیلم خاک اثر [[مسعود کیمیایی]])<br />
# کله گردها و کله تیزها (۱۳۵۸)(نقدی بر اجرای نمایشنامه برتلود برشت)<br />
# ضد خاطرات، اثری متفاوت (۱۳۶۷)(نقدی بر کتاب «ضد خاطرات» اثر آندره مالرو)<br />
# یادستایی نمایش تنبور نواز (۱۳۷۳)(نقدی بر اجرای نمایش «تنبور نواز»)<br />
<br />
====مقاله====<br />
# تذکره، دیدار خاموش با بهرنگ (۱۳۵۲)<br />
# پشت نقاب (۱۳۵۶)<br />
# ناگزیری و گزینش هنرمند (۱۳۵۷)<br />
# عشق، عاشقان را، جام جم، شما را (۱۳۵۷)<br />
# پیش از هر آئینی ایرانی هستیم (۱۳۵۸)<br />
# به سوی تئاتر ملی (۱۳۵۸)<br />
# آزادی، ایدئولوژی مشترک همهٔ نویسندگان جهان است (۱۳۶۶)(مقالهای با یاد [[غلامحسین ساعدی]])<br />
# در احوال رمان (۱۳۶۷)<br />
# رمان چیست (۱۳۶۷)<br />
# رابطهٔ هنر و ادبیات با مردم (۱۳۶۹)<br />
# بوی خوش باغستان یوش در افغانستان (۱۳۷۰)<br />
# آیا ادبیات ما جهانی است (۱۳۷۱)<br />
# از نقطهٔ عزیمت تا لحظهٔ شدن (۱۳۷۲)<br />
# دموکراسی و حدود بشربودن ما (۱۳۷۲)<br />
# زبان فارسی زبان شعر است (۱۳۷۲)<br />
# چیرگی بر مرگ، تاوان زیستن (۱۳۷۳)<br />
# در چرایی فقدان اختران (۱۳۷۳)<br />
<br />
====نمایشنامه====<br />
* [[تنگنا]] (۱۳۴۹)<br />
* [[درخت]] (۱۳۵۱)(نفقود شده)<br />
* [[ققنوس]] (۱۳۶۱)<br />
* [[خانهٔ آخر]] (۱۳۸۲)<br />
* [[گل آتشین]] (۱۳۸۳)<br />
* [[یک زندگی کوچک]] (۱۳۸۳) <ref>{{پک|میرعابدینی|۱۳۸۶|ک= فرهنگ داستاننویسان ایران|ص=۱۲۸}}</ref><br />
<br />
====فیلمنامه====<br />
* [[سربداران]] (۱۳۵۷)<br />
* [[هیولا]] (۱۳۶۵)<br />
* [[اتوبوس]] (۱۳۷۲)<br />
<br />
====سفرنامه====<br />
* [[دیدار بلوچ]] (۱۳۵۶)(سفر به استان سیستان و بلوچستان)<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
*برنده جایزهٔ «یان میخالسکی» برای رمان [[زوال کلنل]] در سال ۲۰۱۳ میلادی.<ref name=''محمود معاصر''/><br />
*نامزد دریافت جایزهٔ «بوکر» برای رمان «زوال کلنل» در سال ۲۰۱۲.<ref name=''بوکر''/><br />
*نامزد دریافت نوبل ادبیات برای رمان [[کلیدر]].<ref name=''نوبل''/><br />
*دریافت نشان «شوالیهٔ هنر و ادب» از دولت فرانسه در سال ۲۰۱۴.<ref name=''محمود معاصر''/><br />
*برنده «جایزهٔ بیست سال ادبیات داستانی انقلاب اسلامی» در سال ۱۳۷۷.<br />
*برنده «جایزهٔ ادبی یلدا» برای یک عمر فعّالیت ادبی در سال ۱۳۸۱.<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
====شعر [[احمد شاملو]] دربارهٔ دولتآبادی====<br />
<span style="color:purple">خویشتن را به بستر تقدیر سپردن{{سخ}}<br />
و با هر سنگریزه{{سخ}}<br />
راضی به نارضایی گفتن{{سخ}}<br />
زمزمهٔ روح چه شیرین است<ref name=''زندگی محمود''/></span><noinclude><br />
<br />
====شعر [[بهرام بیضائی]] به مناسبت تولد هفتاد سالگی محمود دولتآبادی====<br />
=====<font color=green>در زادروز آن كه دولتش آباد</font>=====<br />
<span style="color:purple">لب بسته بود حقّ{{سخ}}<br />
حوالیِ بیهق{{سخ}}<br />
افسانه نمیخوانْد پِچ پِچه!{{سخ}}<br />
سایهها پَرسه میزدند{{سخ}}<br />
در اطراف سبزوار{{سخ}}<br />
واژهها گُم بودند{{سخ}}<br />
سَرْگشته پی معنایی{{سخ}}<br />
تا تو آمدی؛{{سخ}}<br />
هفتاد سالِ پیش، امروز<ref name=''جشننامه محمود''/></span><noinclude><br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====[[زوال کلنل]]====<br />
دولتآبادی این کتاب را در سالهای ۶۲ تا ۶۴ نوشت و در این چند سال گاهی به سراغش رفته برای تلطیف کردن و ویراستن.این تنها اثری است که دولتآبادی بخشهایی از آن را به صورت کابوس در خواب دیده است و بعد از بیدار شدن از کابوس،از شدت پریشانی شروع کرد به یادداشت کردن.بخشهای عمدهای از این رمان در چنان فضاهایی جاری است و او دیگر هیچ وقت خوابی که به رمان مربوط میشود ندید.این اثر هنوز مجوز انتشار نگرفته است.<ref>{{پک|دولتآبادی|۱۳۹۶|ک= این گفتوسخنها|ص=۶۸}}</ref><br />
<br />
====[[عقیل عقیل]]====<br />
عقیل پیرمرد روستایی که بر اثر زلزلهٔ خراسان همهٔ نزدیکانش را از دست داده، برای یافتن پسرش تیمور بهراه میافتد. تیمور در بیرجند سرباز است. داستان، شرح ذهنی این سفر است و با تداعی معانیهای عقیل گسترده میشود.<ref>{{پک| میرعابدینی|۱۳۸۷|ک= صدسال داستان نویسی ایران|ص=۵۵۹}}</ref><br />
<br />
====[[باشُبیرو]]====<br />
جاسم قهرمان جوان «باشبیرو» خود را از شبیرو، این روح بردگی و خفتزدگی جنوب، میرهاند. «باشبیرو» متضمن خوش بینی آرمانی است که در آن نسل جوان بر زمینهٔ شکست نسل پیش حرکتی تازه و قهرآمیز را آغاز میکند. این کتاب اثری فرازجو است و مسألهٔ زندانیان سیاسی دوران شاه را مطرح میکند.<ref>{{پک| میرعابدینی|۱۳۸۷|ک= صدسال داستان نویسی ایران|ص=۵۶۰}}</ref><br />
<br />
====[[کلیدر]]====<br />
کلیدر بیان حماسی یک واقعیت تاریخی در کشور ماست. دولتآبادی در این رمان موفق شده است خواننده را همراه قهرمانان خود به صحنههای زندهای از زندگی روستایی و ایلی ببرد و بخشی از تاریخ جنبش دهقانی معاصر را پیش روی او قرار دهد. همچنین این کتاب مطالعهٔ جامعی در زندگی روستاییان خراسان است. جایی که دولتآبادی کودکی و نوجوانی خود را گذرانده و با دقایق زندگی مردمش آشنایی دارد. ستایشگران آثار دولتآبادی به پرگوییهای آن نیز اشاره کردهاند. <ref>{{پک| میرعابدینی|۱۳۸۷|ک= صدسال داستان نویسی ایران|ص=۸۶۳و۸۷۶}}</ref><br />
<br />
====[[جای خالی سلوچ]]====<br />
داستان اینگونه است که سلوچ، صنعتگر خفّتدیده از تنگدستی، شبانه رفتهاست.صبح که شده همسر او مِرگان و فرزندانش ماندهاند با دشواریهای پیش بینی نشدهٔ یک زندگی تازه. جای خالی سلوچ، مرگان را به خود میآورد و زندگی که تا حال عادت بود رنگ استثنا میگیرد.<ref>{{پک| میرعابدینی|۱۳۸۷|ک= صدسال داستان نویسی ایران|ص=۸۶۴}}</ref><br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
<br />
<br />
===تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها===<br />
<br />
<br />
==نوا، نما، نگاه==<br />
===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br />
<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =دولتآبادی| نام =محمود | پیوند نویسنده =محمود دولتآبادی | عنوان =[[این گفتوسخنها]] | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۶| ناشر = نشر چشمه|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =چهلتن،فریاد| نام =امیرحسین،فریدون | عنوان =[[ما نیز مردمی هستیم]] | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۸۰| ناشر = نشر چشمه-فرهنگ معاصر|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =فرجی،امیرینژاد| نام =محسن،اردوان | عنوان =[[محمدعلی سپانلو]] | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۶| ناشر = نشر ثالث|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
#{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =میرعابدینی| نام =حسن | پیوند نویسنده = | عنوان =صدسال داستاننویسی ایران | ترجمه = | جلد = | سال =۱۳۸۷| ناشر = نشر چشمه|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =شریفی| نام =محمد | عنوان =فرهنگ ادبیات فارسی معاصر | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۵| ناشر = نشر نو-نشر آسیم|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =میرعابدینی| نام =حسن | عنوان =فرهنگ داستاننویسان ایران | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۸۶| ناشر = نشر چشمه|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =دهباشی | نام =علی | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =جشننامهٔ محمود دولتآبادی | ژورنال = مجلهٔ فرهنگی و هنری بخارا| مکان = | دوره = | شماره =۷۶ | سال =۱۳۸۹ | تاریخ بازبینی = ۲۶ بهمن ۱۳۹۷}}<br />
<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.isna.ir/news/96050905903/%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DB%B7%DB%B7%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85|عنوان=با محمود دولتآبادی در ۷۷سالگی|ناشر= https://isna.ir، وبگاه ایسنا|تاریخ انتشار= ۱۰مرداد۱۳۹۶}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/601883/%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C|عنوان=سالشمار محمود دولتآبادی|ناشر= https://noormags.ir، وبگاه مجلات تخصصی نور|تاریخ انتشار= مرداد ۱۳۸۹}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.youtube.com/watch?v=0Ci70Zo4iV4|عنوان=سلوک یک نویسنده|ناشر= https://www.bbc.com، بیبیسی فارسی|تاریخ انتشار= ۱۷فروردین۱۳۹۰}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/263836/%D8%A7%D9%87%D9%84-%DA%A9%DB%8C%D9%86%D9%87-%DA%A9%DB%8C%D9%86%D9%87-%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%85-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%85-%DA%86%D9%88%D9%86-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%D8%AF|عنوان=جشن تولد محمود دولتآبادی|ناشر= https://www.ibna.ir، ایبنا|تاریخ انتشار= ۹ مرداد ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.tabnak.ir/fa/news/528119/%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D9%88-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%AF%D9%88%DB%8C%D9%85-%D9%87%D9%85-%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D9%88-%D9%87%D9%85-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C|عنوان=روشنفکر نیستم و میگویم هم «ظریف» میخواهیم و هم «قاسم سلیمانی»|ناشر= https://www.tabnak.ir، تابناک|تاریخ انتشار= ۹ شهریور ۱۳۹۴}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=30481حمید سبزواری2019-06-29T14:51:43Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = حمید سبزواری<br />
|تصویر = Sbzvari1.jpg<br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام اصلی = حسین آقاممتحنی<br />
|زمینه فعالیت = شاعری<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱۳۰۴<br />
|محل تولد = سبزوار<br />
|والدین = عبدالوهاب<br />
|تاریخ مرگ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۵<br />
|محل مرگ = تهران<br />
|علت مرگ = کهولت سن و بیماری<br />
|محل زندگی = تهران<br />
|مختصات محل زندگی = <br />
|محل خاکسپاری = سبزوار<br />
|تقارن زندگی با نظامهای سیاسی = <br />
|اتفاقات مهم = <br />
|نامهای دیگر = <br />
|لقب = پدر شعر انقلاب<br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی = <br />
|سبک نوشتاری = خراسانی<br />
|کتابها = سرود درد، سرود سپیده، دیوان اشعار و...<br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها = <br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = حمید سبزواری<br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = شکوه اقدس شفقی<br />
|شریک زندگی =<br />
|فرزندان = محسن<br />
|تحصیلات = دیپلم ادبی<br />
|دانشگاه = <br />
|حوزه = <br />
|شاگرد =<br />
|استاد = حاجآقامحمدعلی محمدی، میرزاحبیب جوینی<br />
|علت شهرت = <br />
|تأثیرگذاشته بر = <br />
|تأثیرپذیرفته از =<br />
|وبگاه =<br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد =<br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
[[پرونده:Sbzevari hamsar.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سبزواری در کنار همسرش]]<br />
[[پرونده:Sbzevari aramgah.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آرامگاه حمید سبزواری]]<br />
<br />
<br />
<br />
'''حسین آقاممتحنی''' مشهور به '''حمید سبزواری''' نویسنده و شاعر ملقب به '''پدر شعر انقلاب'''<ref name=''آثار حمید''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.farsnews.com/news/13970809000087/%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF/|عنوان =مجموعهٔ آثار زندهیاد حمید سبزواری رونمایی میشود|ناشر =خبرگزاری فارس|تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ آبان ۱۳۹۷}}</ref> است.<br />
<center>* * * * *</center><br />
حمید سبزواری در خانوادهای متولد شد که با شعر با شاعری بیگانه نبودند. پدرش عبدالوهّاب، کفّاش بود و قریحهٔ شاعری هم داشت. پدربزرگ سبزواری، ملا محمدصادق ممتحنی یک شاعر و تخلص او «مجرم» بود. مادر سبزواری نیز بانویی بود باسواد و تمام حروف را در دوران پیش از مدرسه به او آموزش داده بود و وقتی سبزواری به مدرسه رفت در کلاس اول میتوانست بسیاری از کتابها را بخواند. سبزواری در دوران نوجوانی کتاب «جامعالمقدمات» را نزد «میرزا حبیب جوینی» خواند و نزد محمدعلی محمدی نیز آموزش دید. پس از وقایع ۲۸ مرداد، حمید سبزواری به دلیل فعالیّتهایی که داشت مدتی تحت تعقیب بود. او در سبزوار در بانک بازرگانی مشغول به کار و بعد از مدتی به شعبههای تهران این بانک منتقل شد. بعد از انقلاب، سبزواری در کنار کار در بانک برای انقلاب نیز شعر میساخت. یکی از معروفترین شعرهای او «آمریکا آمریکا ننگ به نیرنگ تو» است. همچنین شعارها و سرودهای او در راهپیماییها و نماز جمعهها خوانده میشد. پس از مدتی او خود را از بانک بازنشسته کرد و عضو شورای شعر رادیو و تلویزیون شد.{{سخ}}<br />
حمید سبزواری چندین اثر دارد از جمله «سرود درد» و «سرود سپیده». شعر سبزواری شناسنامهٔ زمانمند انقلاب نامیده میشود به طوریکه او «مدال درجهٔ یک هنر در رشتهٔ ادبیات» را دریافت کرد و اولین شاعری میباشد که کتاب او یعنی «سرود درد» در سال ۱۳۷۵ به عنوان کتاب سال برگزیده میشود.{{سخ}}<br />
از دیگر افتخارات حمید سبزواری دریافت نشان «جهادگر عرصهٔ فرهنگوهنر» است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.beytoote.com/art/artist/hamid-biography1-sabzevari.html/|عنوان =بیوگرافی زندهیاد استاد حمید سبزواری|ناشر =بخش هنر و فرهنگ سایت بیتوته |تاریخ بازدید = ۱ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۳۱ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
====سرودن شعر «خمینی ای امام»====<br />
این شعر اولین شعری است که سبزواری برای انقلاب اسلامی سرود. این سرود زمانی شکل گرفت که امام خمینی از بغداد به پاریس رفته بود. دوستان آمدند و به سبزواری گفتند: «ما سرود میخواهیم و تو باید سرود بسازی.» سبزواری گفت: «آهنگی، راهنمایی، کمکی به من بدهید.» گفتند: «ما کسی را نداریم؛ فقط میخواهیم سرود بسازیم.» سبزواری گفت: «آخر من سرود را برای چه آهنگی بسازم؟ اگر به شما شعر بدهم به عنوان سرود میپذیرید؟» گفتند: «نه.» سبزواری آن شب به خانه آمد «خمینی ای امام» را سرود. بعدها این سرود هنگام ورود امام خمینی به فرودگاه در مقابل او اجرا شد.<ref name=''شعار سبزواری''/><br />
<br />
===شروع مبارزات ضدّ رضاخانی===<br />
شروع مبارزات ضدّ رضاخانی در سبزوار توسط بهلول انجام شد. بهلول در سبزوار که پدرش برای کسب آمده بود و ساکن شده بود، تحصیل کرد. بعد که میخواست برود علیه رضاشاه در مشهد صحبت کند، اول در سبزوار شبی به منبر رفت و حمید سبزواری خیلی کوچک بود، میداند که پدر و مادرش دست او را گرفتند رفتند مسجد جامع سبزوار. بهلول میگفت: «میخواهم به یک سفری بروم که معلوم نیست برگردم. من امیدی به زندگی خودم ندارم و میخواهم بروم دنبال یک کاری.» بعد از چند روزی که رفت متوجه شدند جریان مسجد گوهرشاد اتفاق افتاده است.<ref name=''مبارزهٔ حمید''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.irdc.ir/fa/news/2931/%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%B6%D8%AF-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1|عنوان =نخستین مبارزات ضد رضاخانی در سبزوار چگونه شروع شد؟ خاطره حمید سبزواری از کشف حجاب در سبزوار|ناشر =مرکز اسناد انقلاب اسلامی |تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
===سوانح عمر===<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
حمید سبزواری دوران نوجوانی و جوانی را در زادگاهش سبزوار گذراند. او از ۱۴ سالگی چند شعر میسرود که اغلب مضامین آن مسائل اجتماعی بود اما به مرور با تشویق پدر به اشعار مذهبی روی آورد. پدر حمید سبزواری که کفّاش بود در ۲۴ سالگی نابینا شد و کارگاه کفّاشیاش از رونق افتاد. به دلیل مشکلات اقتصادی، سبزواری در جوانی تحصیل را رها کرد و به دنبال کار رفت. در همان دوران اولین اشعار او در سبزوار چاپ شد اما وقتی به تهران آمد نتوانست اشعارش را در تهران چاپ کند. پس از بازگشت به سبزوار به استخدام ادارهٔ فرهنگ درآمد. مدّت کوتاهی از ازدواجش نگذشته بود که حوادث ۲۸ مرداد رخ داد و سبزواری تحت تعقیب قرار گرفت و ناچار شد مدتی در اسفراین مخفی شود. سبزواری در آن دوران تمایلات چپگرایانه داشت ولی هیچگاه به عضویت حزب توده درنیامد. پس از اینکه آبها از آسیاب افتاد او به مشهد رفت و در «کانون نشر حقایق اسلامی» با محمدتقی شریعتی، پدر علی شریعتی آشنا شد. سبزواری با علی شریعتی نیز آشنایی داشت. سبزواری پس از تجربهٔ کارهای مختلف، سرانجام به استخدام بانک بازرگانی (تجارت) درآمد. سبزواری پس از انقلاب خود را از کارمندی بانک بازنشسته کرد و عضو شورای شعر رادیو و تلویزیون شد. او با این کار خودش را وقف در هنر و فرهنگ انقلاب کرد. سرانجام حمید سبزواری در ۲۲ خرداد ۱۳۹۵ در سن ۹۱ سالگی به دلیل کهولت سن در سرخاب درگذشت و در زادگاهش سبزوار به خاک سپرده شد.<ref name=''شعار سبزواری''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.bbc.com/persian/arts/2016/06/160611_l51_hamid_sabzevari_obit/|عنوان =حمید سبزواری و شعر و شعار انقلابی|ناشر = بیبیسی فارسی |تاریخ بازدید = ۳۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
====دیدگاه در مورد «شعر نو»====<br />
من شعر نو را به لحاظ این که وزن را شکسته و قافیه را از بین برده، یعنی در واقع اساس شعر را درهم ریخته است، نمیپسندم. چون معتقدم که نیمی از زیبایی شعر به موزون بودن و مقفی بودن آن است. به هر حال من با شعر نو مخالف نیستم و خودم نیز سرودههایی به سبک نو دارم و آثار پایه گذران شعر نو را هم دوست دارم و میپسندم؛ مانند سرودههای لطیف نیما و اشعار فخیم اخوان ثالث. متأسفانه پیروان این بزرگان، شعر نو را خراب کردهاند. این افراد چون توانایی سرودن شعر نو ندارند قلم بطلان بر تمام قواعد شعر فارسی کشیدهاند. شعری که می سرودهاند، فقط مخصوص روزگار خودشان نبوده، شعر روزگاران بوده یعنی مردم هر زمان به نوعی خود را مخاطب آن احساس میکنند . از جهت دیگر «سخن کز دل برآید لاجرم بردل نشیند». به نظر من چیزهایی که باعث ماندگاری شعر آنها شده انتخاب موضوع، جهان نگری، بینش شاعر، درنظر گرفتن عواطف و علایق مردم و خلاقیت است.<ref name=''استاد سبزواری''>{{یادکرد وب|نشانی = https://article.tebyan.net/4650/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C/|عنوان =استاد حمید سبزواری|ناشر = مؤسسهٔ فرهنگی و اطلاعرسانی تبیان |تاریخ بازدید = ۳۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۰ آذر ۱۳۸۲}}</ref><br />
<br />
====انتخاب تخلص «حمید سبزواری»====<br />
نام اصلی بنده« حسین ممتحنی» است. من به چند دلیل نام « حمید» را تخلص خود قرار دادم. یکی به این علت که به کاربردن حمید در شعر راحت تر از حسین است. ثانیاً من تا مدتها نمیخواستم کسی بداند که چه کسی این شعرها را سروده است ؛ « حمید سبزواری» به نوعی اسم مستعار من است. « سبزواری» هم به این علت برگزیدم چون سبزوار زادگاهم بود.<ref name=''استاد سبزواری''/><br />
<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
====کنگرهٔ بزرگداشت حمید سبزواری====<br />
کنگرهٔ بزرگداشت حمید سبزواری در ۲۲ خرداد ۱۳۹۶ با حضور خانوادهٔ سبزواری و فرماندار سبزوار و با پیام وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در سبزوار برگزار شد. در این مراسم شماری از شاعران شهر سبزوار به ارائهٔ مقالات در مورد شخصیت سبزواری پرداختند. همچنین مراسم نمادین نواختن زنگ شعر انقلاب اسلامی در مدرسهٔ دخترانهٔ شاهد فاضلهٔ این شهر اجراشد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4002933/%DA%A9%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF/|عنوان =کنگرهٔ بزرگداشت حمید سبزواری برگزار شد|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۶}}</ref><br />
<br />
====بزرگداشت حمید سبزواری در خانهٔ هنرمندان====<br />
مراسم بزرگداشت حمید سبزواری روز ۲۵ مرداد ۱۳۹۵ در خانهٔ هنرمندان ایران و با همکاری انجمن شاعران ایران برگزار شد. در این مراسم ساعد باقری سخنرانی کرد و شعرخوانی شاعران پیشکسوتی همچون حسین اسرافیلی، عبدالجبار کاکایی، افشین علاء و اسماعیل امینی از دیگر بخشهای این مراسم بود.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.farsnews.com/news/13950524000563/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF/|عنوان =بزرگداشت حمید سبزواری در خانهٔ هنرمندان برگزار میشود|ناشر =خبرگزاری فارس|تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۴ مرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
====بزرگداشت حمید سبزواری در مشهد====<br />
بزرگداشت حمید سبزواری در شب ۲۲ بهمن ماه سال ۱۳۹۵ در مشهد و با حضور جمعی از هنرمندان، شاعران، نویسندگان و علاقهمندان برگزار شد.<br />
<br />
[[پرونده:Sabzevari ronamaee.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مراسم رونمایی از آثار حمید سبزواری]]<br />
<br />
====رونمایی از مجموعهٔ آثار حمید سبزواری====<br />
مراسم رونمایی از مجموعهٔ آثار حمید سبزواری در ساعت ۱۸ روز یکشنبه، سیزدهم آبانماه ۹۷ در سالن سوره حوزه هنری توسط موسسه شهرستان ادب، سازمان بسیج هنرمندان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی برگزار شد.<ref name=''آثار حمید''/><br />
<br />
===از نگاه دیگران===<br />
[[پرونده:Sbzevari rahbar2.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سبزواری در جلسهٔ دیدار شاعران با رهبر انقلاب]]<br />
====آیتالله خامنهای====<br />
اوّلاً ایشان قریحهی شعریاش خیلی خوب بود؛ واقعاً شاعر بود؛ یعنی شاعر بالذّات بود، متصنّع نبود. ثانیاً تسلّط بر انواع شعر داشت، تسلّط بر گسترهای واژگانی داشت، یعنی واژگان وسیعی در اختیارش بود، تنوّع در شعر داشت، بهروز بود، مهم این است که بهروز بود؛ یعنی از وقتی من شناختم آقای حمید را. بنده از اوایل انقلاب «از همان ماههای اوّل انقلاب» با آقای حمید آشنا شدیم و مراودهی ادبی و شعری با ایشان پیدا کردیم در آن گرفتاریها و اشتغالات عجیب و غریب آن روز ما. به نظر من ویژگی بینظیر حمید سبزواری سرودهای اوست؛ هم از لحاظ کمّیت و هم از لحاظ کیفیت و محتوا.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=33557/|عنوان =بیانات در دیدار شاعران|ناشر =دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۳۱ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
====محمدکاظم کاظمی====<br />
من از حمید سبزواری عمدتاً در سه قالب غزل، قصیده و مثنوی شعر دیدهام. اگر از مثنوی «همپای جلودار» همچون یک استثناء بگذریم، کار شاعر ما در این قالب هیچگاه به برجستگی غزلها و قصیدههایش نیست. سبزواری بیش از اینکه متخیل باشد زبانآور است. این شاعر خراسانی از وارثان سنّت قصیدهسرایی قدیم است و از این نظر میتوان او را نقطهٔ مقابل شاعری تصویرپرداز مثل [[نصرالله مردانی]] دانست. به همین سبب در غزل که غالباً میدان تصویرگری است، نتوانستهاست درخشش چندانی داشته باشد. شعرش خالی از تصویر نیست، ولی اینها غالباً از نوع تلفیقیاند و حاصل بازسازی تصویرهای موجود در کار شاعران دیگر. در نهایت میتوان گفت که شهرت شعر حمید سبزواری، بیش از آنکه مرهون قوّت هنری آن باشد، مرهون ویژگیهای محتوایی و مناسبتی آن است و نیز مرهون موقعیتی که شاعر به واسطهٔ این محتوا و همراهی با مناسبتها در رسانهها یافتهاست.<ref>{{پک|کاظمی|۱۳۹۰|ک= ده شاعر انقلاب|ص=۵۳-۵۰}}</ref><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
====سبک شعری====<br />
اشعار من بیشتر در قالب قصیده و به پیروی از «سبک خراسانی» است. بنده به این سبک تعلق خاطر خاصی دارم چون معتقدم سرمایه گران بهایی است که از بزرگانمان به میراث رسیده است.<ref name=''استاد سبزواری''/><br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه حمید سبزواری===<br />
حمید سبزواری در مقدمهٔ کتاب «سرود سپیده» نوشته است: «دفتری که پیش رو دارید،گزیدهٔ آثاری است که از طلوع فجر صادق انقلاب اسلامی ایران تا آغاز سال ۱۳۶۷ خورشیدی سروده شده است. سزاوار بود سراینده نام این مجموعه را«سپیده خونین» مینهاد. چه، ما را سپیده از خون دمید و با خون آذین شد و خون، سرمایهٔ بقای آن است. تصور آنکه ممکن است در اذهان اینگونه ارزیابی شود که مرا هم قصد بهره برداری از واژهٔ خون است!! ترجیح داده شد که خون شهیدان دستمایهٔ تبلیغ قرار نگیرد. آنچه در این دفتر آمده، سوای اندکی حماسههای گلرنگ در عروج شهیدان یا ارجوزههایی در نگاهداشت میراث آن عزیزان یا هشداری بر حفظ حدود عقیده و ایمان است. سخن نه بر هوس رفته که برخاسته از احساس تعهد و التزام است.<ref name=''کتابشناسی حمید''/><br />
<br />
===جملهٔ برگزیده===<br />
حمید سبزواری در مقدمهٔ دفتر شعر «یاد یاران» نوشته است: «خود را مینگرم و حقارت خود را و کوچه را مینگرم و نام شهیدان را و خط سرخی را که از میان آیههای مقدس، تا بینهایتهای آبی و تا قلمرو پروازها امتداد یافتهاست و جهان، چقدر تاریک است بی حضور مردانی که از پیشانی بندشان خورشید میشکفت و آفتاب پرندهای بود که در سینهٔ پرالتهابشان مأوا گزیده بود.»<ref name=''کتابشناسی حمید''/><br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
====آقای حمید====<br />
مستند «آقای حمید» روایتی از زندگی فرهنگی و علمی حمید سبزواری است. کارگردان و تهیهکننده این مستند «سجاد بلوکات» است. این مستند اولین بار دوشنبه ۲۶ شهریور ۱۳۹۷ ساعت ۲۰:۳۰ از شبکهٔ پخش شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4405599/%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%81%D9%82/|عنوان =«آقای حمید» از زندگی یک شاعر انقلابی میگوید|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۶ شهریور ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
سبک آثار سبزواری را در دههٔ سی و چهل به سه دسته تقسیم کرد: دستهٔ اول به طور آشکار در دو عالم سیر میکند. یکی حالوهوای معمول شعر سنّتی فارسی آن دهههاست؛ یعنی تغزل و عرفانی رقیق همراه گلایههایی گاهبهگاه از پیری و زمانه و دیگری موضوعات رایج در این نوع شعر. مثل شعر «در حکومت شیطان» از مجموعهٔ شعر «تو عاشقانه سفر کن». دستهٔ دوم، شعرهایی است که هرچند در دایرهٔ کلی تغزل میگنجد، خالی از انتقادهای سیاسی و اجتماعی نیست. اینجا لحن شاعر به لحن حافظ شباهتی مییابد. مثل شعر «یاد باد...؟». دستهٔ سوم شعرهایی است که به طور صریح یا ضمنی به ماجرا یا موقعیتی خاص اشاره دارد و تا بدان مایهٔ عینی و ملموس سروده شدهاست که میتواند موضع صریح و روشن شاعر را دربارهٔ آن واقعه یا موقعیت را روشن کند. <ref>{{پک|کاظمی|۱۳۹۰|ک= ده شاعر انقلاب|ص=۴۴-۴۱}}</ref><br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار حمید سبزواری شامل موارد زیر میشود<ref>{{پک|کاظمی|۱۳۹۰|ک= ده شاعر انقلاب|ص=۳۹}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/587274/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87/|عنوان =استاد حمید سبزواری درگذشت|ناشر =مشرق نیوز |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۵}}</ref>:<br />
* دفتر شعر سرود درد (نخستین دفتر شعر، سرودههای سالهای ۳۶ تا ۵۷) (انتشار سال ۱۳۶۸)<br />
* دفتر شعر سرود سپیده (دومین دفتر شعر) (انتشار سال ۱۳۶۸)<br />
* دفتر شعر کاروان سپیده (انتشار سال ۱۳۷۳)<br />
* یاد یاران (مثنوی نسبتا بلندی در رثای جهادگر شهید مهندس سید محمد تقی رضوی و جمعی از شهیدان دفاع مقدس) (انتشار سال ۱۳۷۶)<br />
* دیوان اشعار<br />
* گزیدهٔ ادبیات معاصر<br />
* سرود دیگر (دربرگیرندهٔ ۱۴۲ قطعه از تازهترین اشعار کلاسیک سبزواری از ۱۳۶۶ تاکنون) (انتشار سال ۱۳۸۱)<br />
* تو عاشقانه سفر کن<br />
* به رنگ آمده دشمن (بیان شیوه های فرهنگی دشمنان انقلاب و اسلام از پذیرش قطعنامهٔ ۵۹۸) (انتشار سال ۱۳۶۸)<br />
* بانگ جرس<br />
* این بانگ آزادی (دیوان منسجمی از آثار سبزواری) (۱۳۹۷)<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
* مدال درجهٔ یک هنر در رشتهٔ ادبیات (۱۳۷۱)<br />
* چهرهٔ ماندگار دورهٔ سوم (۱۳۸۲)<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.iranelites.com/news/item/11-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1/|عنوان =اسامی برگزیدگان هشت دوره همایش چهره های ماندگار|ناشر =نخبگان ماندگار |تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ مهر ۱۳۹۳}}</ref><br />
* نشان جهادگر عرصهٔ فرهنگ و هنر (۱۳۹۳)<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
[[پرونده:Sabzevari salgard.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مراسم اولین سالگرد درگذشت حمید سبزواری]]<br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====سرود درد====<br />
سرود درد، نخستین دفتر شعر حمید سبزواری است که سرودههای سالهای ۳۶ تا ۵۷ را در برمیگیرد. دوران بیست و یک سالهای که مشحون از وقایع سیاسی و رنج و دردمندی شاعر است. در جای جای این دفتر روح عاصی، حماسی و ستمستیز شاعر در پس الفاظ و کلمات آهنگین، موج میزند. درست است که گاه سایهای از اندوه و درد در این دفتر راه برده است اما این اندوه، زاییدهٔ تعهد و آگاهی است. ابیات زیر به هنگام واگذاری نفت به کنسرسیوم در فروردین ۱۳۳۳ سروده شدهاست<ref name=''کتابشناسی حمید''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =پروینزاد | نام =شهلا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =کتابشناسی استاد حمید سبزواری | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۱۹۱ | سال =۱۳۸۱ | تاریخ بازبینی = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸}}</ref>:{{سخ}}<br />
{{شعر|نستعلیق|سبک=color: purple}}{{ب|بر فلک یک نقطهٔ روشن نمیبینم چرا |زان همه روشنگران یک تن نمیبینم چرا}}<br />
{{ب|جز سیاهی، جز تباهی، جز مناهی، جز ستم|گر بجا ماند است،چیزی را نمیبینم چرا}}<br />
{{ب|در دیار من مگر شیطان حکومت میکند |وای من جز نقش اهریمن نمیبینم چرا}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
<br />
====یاد یاران====<br />
یاد یاران مثنوی نسبتا بلندی است در رثای سردار جهادگر شهید مهندس سید محمد تقی رضوی و نیز جمعی از شهیدان دفاع مقدس. حمید سبزواری در این اثر به تناسب حال و مقال به شرح دلتنگیهای خویش میپردازد و با مروری بر وقایع انقلاب و دفاع مقدس به معرفی شهید رضوی پرداخته و ویژگیهای ممتاز وی را برشمرده و نیز به تناسب از دیگر سرداران شهید یاد میکند.<ref name=''کتابشناسی حمید''/>:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">آه میدانم و میدانی چرا جبههها پر بود از عطر خدا{{سخ}}دل که صافی شد خدایی میشود آسمانی، کربلایی میشود{{سخ}}پاکبازان را ضمیری روشن است جان پاکی مالک، ملک تن است{{سخ}}هر که رمز پاکی جان یافتهست یار را در جبهه آسان یافتهست.<br />
<br />
====به رنگ آمده دشمن====<br />
به رنگ آمده دشمن با عنوان اولیه «بار دیگر مسجد ضرار»، منظومهای است کوتاه(۵۶ بیت) در قالب مثنوی که در آن سبزواری شیوههای فرهنگی دشمنان انقلاب و اسلام را پس از پذیرش قطعنامهٔ ۵۹۸ بیان کرده است.این منظومه که بار نخست در روزنامهٔ کیهان به چاپ رسید، به دلیل اهمیت ویژه، به سفارش و تأکید آیتالله خامنهای به صورت جزوههای مستقل با ابیاتی افزوده به چاپ رسید<ref name=''کتابشناسی حمید''/>:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">به رنگ آمده دشمن، اگر به جنگ نبرد به خدعه خاست چو خمپاره و تفنگ نبرد{{سخ}}به حیله آمده تا گوهر شرف دزدد زر طلب و یابس، هر چه آیدش به کف دزدد{{سخ}}نهاده دانه و دامی که هر چه هست برد هر آن، ز دین و ز دنیا بود به دست برد{{سخ}}من از فریب و فسون، از سراب میترسم من از تغافل مژگان، ز خواب میترسم.<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =کاظمی| نام =محمدکاظم | پیوند نویسنده = | عنوان =ده شاعر انقلاب | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۰| ناشر = سورهٔ مهر|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =پروینزاد | نام =شهلا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =کتاب شناسی استاد حمید سبزواری | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۱۹۱ | سال =۱۳۸۱ | تاریخ بازبینی = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸}}<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://article.tebyan.net/4650/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C|عنوان=استاد حمید سبزواری|ناشر= https://tebyan.net، مؤسسهٔ فرهنگی و اطلاعرسانی تبیان|تاریخ انتشار= ۲۰ آذر ۱۳۸۲}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=33557|عنوان=بیانات در دیدار شاعران|ناشر= https://farsi.khamenei.ir،دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای|تاریخ انتشار= ۳۱ خرداد ۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.bbc.com/persian/arts/2016/06/160611_l51_hamid_sabzevari_obit|عنوان=حمید سبزواری و شعرو شعار انقلابی|ناشر= https://bbc.com، بیبیسی فارسی|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4405599/%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%81%D9%82|عنوان=«آقای حمید» از زندگی یک شاعر انقلابی میگوید|ناشر= https://mehrnews.com، خبرگزاری مهر|تاریخ انتشار= ۲۶ شهریور ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/587274/استاد-حمید-سبزواری-درگذشت-زندگینامه|عنوان=استاد حمید سبزواری درگذشت|ناشر= https://mashreghnews.ir، مشرقنیوز|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.beytoote.com/art/artist/hamid-biography1-sabzevari.html|عنوان=بیوگرافی زندهیاد استاد حمید سبزواری|ناشر= https://beytoote.com، بخش هنر و فرهنگ سایت بیتوته|تاریخ انتشار= ۳۱ خرداد۱۳۹۵}} <br />
# # {{یادکرد وب|نشانی = http://www.irdc.ir/fa/news/2931/%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%B6%D8%AF-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1|عنوان=نخستین مبارزات ضد رضاخانی در سبزوار چگونه شروع شد؟ خاطره حمید سبزواری از کشف حجاب در سبزوار|ناشر= https://irdc.ir، مرکز اسناد انقلاب اسلامی|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.imam-khomeini.ir/fa/n128959/%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D9%88_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1_%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C_|عنوان=اخمینی ای امام...(نگاهی به زندگی و آثار شاعر نامدار معاصر، استاد حمید سبزواری|ناشر= https://imam-khomeini,ir، پرتال امام خمینی|تاریخ انتشار= ۱۵ مرداد ۱۳۹۶}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.farsnews.com/news/13950524000563/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF|عنوان=بزرگداشت حمید سبزواری در خانهٔ هنرمندان برگزار میشود|ناشر= https://farsnews.ir، خبرگزاری فارس|تاریخ انتشار= ۲۴ مرداد۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.iranelites.com/news/item/11-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1|عنوان=اسامی برگزیدگان هشت دوره همایش چهره های ماندگار|ناشر= https://iranelites.ir، نخبگان ماندگار|تاریخ انتشار= ۱۳ مهر۱۳۹۵}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=30480حمید سبزواری2019-06-29T14:47:33Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = حمید سبزواری<br />
|تصویر = Sbzvari1.jpg<br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام اصلی = حسین آقاممتحنی<br />
|زمینه فعالیت = شاعری<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱۳۰۴<br />
|محل تولد = سبزوار<br />
|والدین = عبدالوهاب<br />
|تاریخ مرگ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۵<br />
|محل مرگ = تهران<br />
|علت مرگ = کهولت سن و بیماری<br />
|محل زندگی = تهران<br />
|مختصات محل زندگی = <br />
|محل خاکسپاری = سبزوار<br />
|تقارن زندگی با نظامهای سیاسی = <br />
|اتفاقات مهم = <br />
|نامهای دیگر = <br />
|لقب = پدر شعر انقلاب<br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی = <br />
|سبک نوشتاری = خراسانی<br />
|کتابها = سرود درد، سرود سپیده، دیوان اشعار و...<br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها = <br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = حمید سبزواری<br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = شکوه اقدس شفقی<br />
|شریک زندگی =<br />
|فرزندان = محسن<br />
|تحصیلات = دیپلم ادبی<br />
|دانشگاه = <br />
|حوزه = <br />
|شاگرد =<br />
|استاد = حاجآقامحمدعلی محمدی، میرزاحبیب جوینی<br />
|علت شهرت = <br />
|تأثیرگذاشته بر = <br />
|تأثیرپذیرفته از =<br />
|وبگاه =<br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد =<br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
[[پرونده:Sbzevari hamsar.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سبزواری در کنار همسرش]]<br />
[[پرونده:Sbzevari aramgah.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آرامگاه حمید سبزواری]]<br />
<br />
<br />
<br />
'''حسین آقاممتحنی''' مشهور به '''حمید سبزواری''' نویسنده و شاعر ملقب به '''پدر شعر انقلاب'''<ref name=''آثار حمید''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.farsnews.com/news/13970809000087/%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF/|عنوان =مجموعهٔ آثار زندهیاد حمید سبزواری رونمایی میشود|ناشر =خبرگزاری فارس|تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ آبان ۱۳۹۷}}</ref> است.<br />
<center>* * * * *</center><br />
حمید سبزواری در خانوادهای متولد شد که با شعر با شاعری بیگانه نبودند. پدرش عبدالوهّاب، کفّاش بود و قریحهٔ شاعری هم داشت. پدربزرگ سبزواری، ملا محمدصادق ممتحنی یک شاعر و تخلص او «مجرم» بود. مادر سبزواری نیز بانویی بود باسواد و تمام حروف را در دوران پیش از مدرسه به او آموزش داده بود و وقتی سبزواری به مدرسه رفت در کلاس اول میتوانست بسیاری از کتابها را بخواند. سبزواری در دوران نوجوانی کتاب «جامعالمقدمات» را نزد «میرزا حبیب جوینی» خواند و نزد محمدعلی محمدی نیز آموزش دید. پس از وقایع ۲۸ مرداد، حمید سبزواری به دلیل فعالیّتهایی که داشت مدتی تحت تعقیب بود. او در سبزوار در بانک بازرگانی مشغول به کار و بعد از مدتی به شعبههای تهران این بانک منتقل شد. بعد از انقلاب، سبزواری در کنار کار در بانک برای انقلاب نیز شعر میساخت. یکی از معروفترین شعرهای او «آمریکا آمریکا ننگ به نیرنگ تو» است. همچنین شعارها و سرودهای او در راهپیماییها و نماز جمعهها خوانده میشد. پس از مدتی او خود را از بانک بازنشسته کرد و عضو شورای شعر رادیو و تلویزیون شد.{{سخ}}<br />
حمید سبزواری چندین اثر دارد از جمله «سرود درد» و «سرود سپیده». شعر سبزواری شناسنامهٔ زمانمند انقلاب نامیده میشود به طوریکه او «مدال درجهٔ یک هنر در رشتهٔ ادبیات» را دریافت کرد و اولین شاعری میباشد که کتاب او یعنی «سرود درد» در سال ۱۳۷۵ به عنوان کتاب سال برگزیده میشود.{{سخ}}<br />
از دیگر افتخارات حمید سبزواری دریافت نشان «جهادگر عرصهٔ فرهنگوهنر» است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.beytoote.com/art/artist/hamid-biography1-sabzevari.html/|عنوان =بیوگرافی زندهیاد استاد حمید سبزواری|ناشر =بخش هنر و فرهنگ سایت بیتوته |تاریخ بازدید = ۱ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۳۱ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
====سرودن شعر «خمینی ای امام»====<br />
این شعر اولین شعری است که سبزواری برای انقلاب اسلامی سرود. این سرود زمانی شکل گرفت که امام خمینی از بغداد به پاریس رفته بود. دوستان آمدند و به سبزواری گفتند: «ما سرود میخواهیم و تو باید سرود بسازی.» سبزواری گفت: «آهنگی، راهنمایی، کمکی به من بدهید.» گفتند: «ما کسی را نداریم؛ فقط میخواهیم سرود بسازیم.» سبزواری گفت: «آخر من سرود را برای چه آهنگی بسازم؟ اگر به شما شعر بدهم به عنوان سرود میپذیرید؟» گفتند: «نه.» سبزواری آن شب به خانه آمد «خمینی ای امام» را سرود. بعدها این سرود هنگام ورود امام خمینی به فرودگاه در مقابل او اجرا شد.<ref name=''شعار سبزواری''/><br />
<br />
===شروع مبارزات ضدّ رضاخانی===<br />
شروع مبارزات ضدّ رضاخانی در سبزوار توسط بهلول انجام شد. بهلول در سبزوار که پدرش برای کسب آمده بود و ساکن شده بود، تحصیل کرد. بعد که میخواست برود علیه رضاشاه در مشهد صحبت کند، اول در سبزوار شبی به منبر رفت و حمید سبزواری خیلی کوچک بود، میداند که پدر و مادرش دست او را گرفتند رفتند مسجد جامع سبزوار. بهلول میگفت: «میخواهم به یک سفری بروم که معلوم نیست برگردم. من امیدی به زندگی خودم ندارم و میخواهم بروم دنبال یک کاری.» بعد از چند روزی که رفت متوجه شدند جریان مسجد گوهرشاد اتفاق افتاده است.<ref name=''مبارزهٔ حمید''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.irdc.ir/fa/news/2931/%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%B6%D8%AF-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1|عنوان =نخستین مبارزات ضد رضاخانی در سبزوار چگونه شروع شد؟ خاطره حمید سبزواری از کشف حجاب در سبزوار|ناشر =مرکز اسناد انقلاب اسلامی |تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
===سوانح عمر===<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
حمید سبزواری دوران نوجوانی و جوانی را در زادگاهش سبزوار گذراند. او از ۱۴ سالگی چند شعر میسرود که اغلب مضامین آن مسائل اجتماعی بود اما به مرور با تشویق پدر به اشعار مذهبی روی آورد. پدر حمید سبزواری که کفّاش بود در ۲۴ سالگی نابینا شد و کارگاه کفّاشیاش از رونق افتاد. به دلیل مشکلات اقتصادی، سبزواری در جوانی تحصیل را رها کرد و به دنبال کار رفت. در همان دوران اولین اشعار او در سبزوار چاپ شد اما وقتی به تهران آمد نتوانست اشعارش را در تهران چاپ کند. پس از بازگشت به سبزوار به استخدام ادارهٔ فرهنگ درآمد. مدّت کوتاهی از ازدواجش نگذشته بود که حوادث ۲۸ مرداد رخ داد و سبزواری تحت تعقیب قرار گرفت و ناچار شد مدتی در اسفراین مخفی شود. سبزواری در آن دوران تمایلات چپگرایانه داشت ولی هیچگاه به عضویت حزب توده درنیامد. پس از اینکه آبها از آسیاب افتاد او به مشهد رفت و در «کانون نشر حقایق اسلامی» با محمدتقی شریعتی، پدر علی شریعتی آشنا شد. سبزواری با علی شریعتی نیز آشنایی داشت. سبزواری پس از تجربهٔ کارهای مختلف، سرانجام به استخدام بانک بازرگانی (تجارت) درآمد. سبزواری پس از انقلاب خود را از کارمندی بانک بازنشسته کرد و عضو شورای شعر رادیو و تلویزیون شد. او با این کار خودش را وقف در هنر و فرهنگ انقلاب کرد. سرانجام حمید سبزواری در ۲۲ خرداد ۱۳۹۵ در سن ۹۱ سالگی به دلیل کهولت سن در سرخاب درگذشت و در زادگاهش سبزوار به خاک سپرده شد.<ref name=''شعار سبزواری''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.bbc.com/persian/arts/2016/06/160611_l51_hamid_sabzevari_obit/|عنوان =حمید سبزواری و شعر و شعار انقلابی|ناشر = بیبیسی فارسی |تاریخ بازدید = ۳۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
====دیدگاه در مورد «شعر نو»====<br />
من شعر نو را به لحاظ این که وزن را شکسته و قافیه را از بین برده، یعنی در واقع اساس شعر را درهم ریخته است، نمیپسندم. چون معتقدم که نیمی از زیبایی شعر به موزون بودن و مقفی بودن آن است. به هر حال من با شعر نو مخالف نیستم و خودم نیز سرودههایی به سبک نو دارم و آثار پایه گذران شعر نو را هم دوست دارم و میپسندم؛ مانند سرودههای لطیف نیما و اشعار فخیم اخوان ثالث. متأسفانه پیروان این بزرگان، شعر نو را خراب کردهاند. این افراد چون توانایی سرودن شعر نو ندارند قلم بطلان بر تمام قواعد شعر فارسی کشیدهاند. شعری که می سرودهاند، فقط مخصوص روزگار خودشان نبوده، شعر روزگاران بوده یعنی مردم هر زمان به نوعی خود را مخاطب آن احساس میکنند . از جهت دیگر «سخن کز دل برآید لاجرم بردل نشیند». به نظر من چیزهایی که باعث ماندگاری شعر آنها شده انتخاب موضوع، جهان نگری، بینش شاعر، درنظر گرفتن عواطف و علایق مردم و خلاقیت است.<ref name=''استاد سبزواری''>{{یادکرد وب|نشانی = https://article.tebyan.net/4650/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C/|عنوان =استاد حمید سبزواری|ناشر = مؤسسهٔ فرهنگی و اطلاعرسانی تبیان |تاریخ بازدید = ۳۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۰ آذر ۱۳۸۲}}</ref><br />
<br />
====انتخاب تخلص «حمید سبزواری»====<br />
نام اصلی بنده« حسین ممتحنی» است. من به چند دلیل نام « حمید» را تخلص خود قرار دادم. یکی به این علت که به کاربردن حمید در شعر راحت تر از حسین است. ثانیاً من تا مدتها نمیخواستم کسی بداند که چه کسی این شعرها را سروده است ؛ « حمید سبزواری» به نوعی اسم مستعار من است. « سبزواری» هم به این علت برگزیدم چون سبزوار زادگاهم بود.<ref name=''استاد سبزواری''/><br />
<br />
====امام خمینی====<br />
ما در دوران پهلوی یک ملت عقب مانده، دور از خودی خود بودیم؛ یعنی خودمان را باور نداشتیم. پیرمردی پیدا شد و مبارزه را شکل دیگری به آن داد. مردی که پخته بود و در جامعه همه چیز را در خصوص اسلام و ادیان درک کرده بود و شناختی نسبت به مکاتب رنگارنگ غرب داشت. این پیرمرد ما را به سوی حق راهبری کرد. یک حرکت اگـر از یک فرهـنگ بالایی اسـتفاده نکـند راه به جـایی نمی برد. وقتی امام را شناختیم، من خودم سعی کردم در سرلوحهٔ برنامهٔ خودم داشته باشم که آرمان های امام را در شعرهای خودم مطرح کنم.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.imam-khomeini.ir/fa/n128959/%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D9%88_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1_%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C_/|عنوان =خمینی ای امام...(نگاهی به زندگی و آثار شاعر نامدار معاصر، استاد حمید سبزواری|ناشر =پرتال امام خمینی |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۵ مرداد ۱۳۹۶}}</ref><br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
====کنگرهٔ بزرگداشت حمید سبزواری====<br />
کنگرهٔ بزرگداشت حمید سبزواری در ۲۲ خرداد ۱۳۹۶ با حضور خانوادهٔ سبزواری و فرماندار سبزوار و با پیام وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در سبزوار برگزار شد. در این مراسم شماری از شاعران شهر سبزوار به ارائهٔ مقالات در مورد شخصیت سبزواری پرداختند. همچنین مراسم نمادین نواختن زنگ شعر انقلاب اسلامی در مدرسهٔ دخترانهٔ شاهد فاضلهٔ این شهر اجراشد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4002933/%DA%A9%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF/|عنوان =کنگرهٔ بزرگداشت حمید سبزواری برگزار شد|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۶}}</ref><br />
<br />
====بزرگداشت حمید سبزواری در خانهٔ هنرمندان====<br />
مراسم بزرگداشت حمید سبزواری روز ۲۵ مرداد ۱۳۹۵ در خانهٔ هنرمندان ایران و با همکاری انجمن شاعران ایران برگزار شد. در این مراسم ساعد باقری سخنرانی کرد و شعرخوانی شاعران پیشکسوتی همچون حسین اسرافیلی، عبدالجبار کاکایی، افشین علاء و اسماعیل امینی از دیگر بخشهای این مراسم بود.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.farsnews.com/news/13950524000563/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF/|عنوان =بزرگداشت حمید سبزواری در خانهٔ هنرمندان برگزار میشود|ناشر =خبرگزاری فارس|تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۴ مرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
====بزرگداشت حمید سبزواری در مشهد====<br />
بزرگداشت حمید سبزواری در شب ۲۲ بهمن ماه سال ۱۳۹۵ در مشهد و با حضور جمعی از هنرمندان، شاعران، نویسندگان و علاقهمندان برگزار شد.<br />
<br />
[[پرونده:Sabzevari ronamaee.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مراسم رونمایی از آثار حمید سبزواری]]<br />
<br />
====رونمایی از مجموعهٔ آثار حمید سبزواری====<br />
مراسم رونمایی از مجموعهٔ آثار حمید سبزواری در ساعت ۱۸ روز یکشنبه، سیزدهم آبانماه ۹۷ در سالن سوره حوزه هنری توسط موسسه شهرستان ادب، سازمان بسیج هنرمندان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی برگزار شد.<ref name=''آثار حمید''/><br />
<br />
===از نگاه دیگران===<br />
[[پرونده:Sbzevari rahbar2.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سبزواری در جلسهٔ دیدار شاعران با رهبر انقلاب]]<br />
====آیتالله خامنهای====<br />
اوّلاً ایشان قریحهی شعریاش خیلی خوب بود؛ واقعاً شاعر بود؛ یعنی شاعر بالذّات بود، متصنّع نبود. ثانیاً تسلّط بر انواع شعر داشت، تسلّط بر گسترهای واژگانی داشت، یعنی واژگان وسیعی در اختیارش بود، تنوّع در شعر داشت، بهروز بود، مهم این است که بهروز بود؛ یعنی از وقتی من شناختم آقای حمید را. بنده از اوایل انقلاب «از همان ماههای اوّل انقلاب» با آقای حمید آشنا شدیم و مراودهی ادبی و شعری با ایشان پیدا کردیم در آن گرفتاریها و اشتغالات عجیب و غریب آن روز ما. به نظر من ویژگی بینظیر حمید سبزواری سرودهای اوست؛ هم از لحاظ کمّیت و هم از لحاظ کیفیت و محتوا.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=33557/|عنوان =بیانات در دیدار شاعران|ناشر =دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۳۱ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
====محمدکاظم کاظمی====<br />
من از حمید سبزواری عمدتاً در سه قالب غزل، قصیده و مثنوی شعر دیدهام. اگر از مثنوی «همپای جلودار» همچون یک استثناء بگذریم، کار شاعر ما در این قالب هیچگاه به برجستگی غزلها و قصیدههایش نیست. سبزواری بیش از اینکه متخیل باشد زبانآور است. این شاعر خراسانی از وارثان سنّت قصیدهسرایی قدیم است و از این نظر میتوان او را نقطهٔ مقابل شاعری تصویرپرداز مثل [[نصرالله مردانی]] دانست. به همین سبب در غزل که غالباً میدان تصویرگری است، نتوانستهاست درخشش چندانی داشته باشد. شعرش خالی از تصویر نیست، ولی اینها غالباً از نوع تلفیقیاند و حاصل بازسازی تصویرهای موجود در کار شاعران دیگر. در نهایت میتوان گفت که شهرت شعر حمید سبزواری، بیش از آنکه مرهون قوّت هنری آن باشد، مرهون ویژگیهای محتوایی و مناسبتی آن است و نیز مرهون موقعیتی که شاعر به واسطهٔ این محتوا و همراهی با مناسبتها در رسانهها یافتهاست.<ref>{{پک|کاظمی|۱۳۹۰|ک= ده شاعر انقلاب|ص=۵۳-۵۰}}</ref><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
====سبک شعری====<br />
اشعار من بیشتر در قالب قصیده و به پیروی از «سبک خراسانی» است. بنده به این سبک تعلق خاطر خاصی دارم چون معتقدم سرمایه گران بهایی است که از بزرگانمان به میراث رسیده است.<ref name=''استاد سبزواری''/><br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش===<br />
حمید سبزواری در مقدمهٔ کتاب «سرود سپیده» نوشته است: «دفتری که پیش رو دارید،گزیدهٔ آثاری است که از طلوع فجر صادق انقلاب اسلامی ایران تا آغاز سال ۱۳۶۷ خورشیدی سروده شده است. سزاوار بود سراینده نام این مجموعه را«سپیده خونین» مینهاد. چه، ما را سپیده از خون دمید و با خون آذین شد و خون، سرمایهٔ بقای آن است. تصور آنکه ممکن است در اذهان اینگونه ارزیابی شود که مرا هم قصد بهره برداری از واژهٔ خون است!! ترجیح داده شد که خون شهیدان دستمایهٔ تبلیغ قرار نگیرد. آنچه در این دفتر آمده، سوای اندکی حماسههای گلرنگ در عروج شهیدان یا ارجوزههایی در نگاهداشت میراث آن عزیزان یا هشداری بر حفظ حدود عقیده و ایمان است. سخن نه بر هوس رفته که برخاسته از احساس تعهد و التزام است.<ref name=''کتابشناسی حمید''/><br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
حمید سبزواری در مقدمهٔ دفتر شعر «یاد یاران» نوشته است: «خود را مینگرم و حقارت خود را و کوچه را مینگرم و نام شهیدان را و خط سرخی را که از میان آیههای مقدس، تا بینهایتهای آبی و تا قلمرو پروازها امتداد یافتهاست و جهان، چقدر تاریک است بی حضور مردانی که از پیشانی بندشان خورشید میشکفت و آفتاب پرندهای بود که در سینهٔ پرالتهابشان مأوا گزیده بود.»<ref name=''کتابشناسی حمید''/><br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
====آقای حمید====<br />
مستند «آقای حمید» روایتی از زندگی فرهنگی و علمی حمید سبزواری است. کارگردان و تهیهکننده این مستند «سجاد بلوکات» است. این مستند اولین بار دوشنبه ۲۶ شهریور ۱۳۹۷ ساعت ۲۰:۳۰ از شبکهٔ پخش شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4405599/%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%81%D9%82/|عنوان =«آقای حمید» از زندگی یک شاعر انقلابی میگوید|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۶ شهریور ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
سبک آثار سبزواری را در دههٔ سی و چهل به سه دسته تقسیم کرد: دستهٔ اول به طور آشکار در دو عالم سیر میکند. یکی حالوهوای معمول شعر سنّتی فارسی آن دهههاست؛ یعنی تغزل و عرفانی رقیق همراه گلایههایی گاهبهگاه از پیری و زمانه و دیگری موضوعات رایج در این نوع شعر. مثل شعر «در حکومت شیطان» از مجموعهٔ شعر «تو عاشقانه سفر کن». دستهٔ دوم، شعرهایی است که هرچند در دایرهٔ کلی تغزل میگنجد، خالی از انتقادهای سیاسی و اجتماعی نیست. اینجا لحن شاعر به لحن حافظ شباهتی مییابد. مثل شعر «یاد باد...؟». دستهٔ سوم شعرهایی است که به طور صریح یا ضمنی به ماجرا یا موقعیتی خاص اشاره دارد و تا بدان مایهٔ عینی و ملموس سروده شدهاست که میتواند موضع صریح و روشن شاعر را دربارهٔ آن واقعه یا موقعیت را روشن کند. <ref>{{پک|کاظمی|۱۳۹۰|ک= ده شاعر انقلاب|ص=۴۴-۴۱}}</ref><br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار حمید سبزواری شامل موارد زیر میشود<ref>{{پک|کاظمی|۱۳۹۰|ک= ده شاعر انقلاب|ص=۳۹}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/587274/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87/|عنوان =استاد حمید سبزواری درگذشت|ناشر =مشرق نیوز |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۵}}</ref>:<br />
* دفتر شعر سرود درد (نخستین دفتر شعر، سرودههای سالهای ۳۶ تا ۵۷) (انتشار سال ۱۳۶۸)<br />
* دفتر شعر سرود سپیده (دومین دفتر شعر) (انتشار سال ۱۳۶۸)<br />
* دفتر شعر کاروان سپیده (انتشار سال ۱۳۷۳)<br />
* یاد یاران (مثنوی نسبتا بلندی در رثای جهادگر شهید مهندس سید محمد تقی رضوی و جمعی از شهیدان دفاع مقدس) (انتشار سال ۱۳۷۶)<br />
* دیوان اشعار<br />
* گزیدهٔ ادبیات معاصر<br />
* سرود دیگر (دربرگیرندهٔ ۱۴۲ قطعه از تازهترین اشعار کلاسیک سبزواری از ۱۳۶۶ تاکنون) (انتشار سال ۱۳۸۱)<br />
* تو عاشقانه سفر کن<br />
* به رنگ آمده دشمن (بیان شیوه های فرهنگی دشمنان انقلاب و اسلام از پذیرش قطعنامهٔ ۵۹۸) (انتشار سال ۱۳۶۸)<br />
* بانگ جرس<br />
* این بانگ آزادی (دیوان منسجمی از آثار سبزواری) (۱۳۹۷)<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
* مدال درجهٔ یک هنر در رشتهٔ ادبیات (۱۳۷۱)<br />
* چهرهٔ ماندگار دورهٔ سوم (۱۳۸۲)<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.iranelites.com/news/item/11-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1/|عنوان =اسامی برگزیدگان هشت دوره همایش چهره های ماندگار|ناشر =نخبگان ماندگار |تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ مهر ۱۳۹۳}}</ref><br />
* نشان جهادگر عرصهٔ فرهنگ و هنر (۱۳۹۳)<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
[[پرونده:Sabzevari salgard.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مراسم اولین سالگرد درگذشت حمید سبزواری]]<br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====سرود درد====<br />
سرود درد،نخستین دفتر شعر حمید سبزواری است که سرودههای سالهای ۳۶ تا ۵۷ را در برمیگیرد.دوران بیست و یک سالهای که مشحون از وقایع سیاسی و رنج و دردمندی شاعر است. در جای جای این دفتر روح عاصی، حماسی و ستمستیز شاعر در پس الفاظ و کلمات آهنگین، موج میزند. درست است که گاه سایهای از اندوه و درد در این دفتر راه برده است اما این اندوه، زاییدهٔ تعهد و آگاهی است. ابیات زیر به هنگام واگذاری نفت به کنسرسیوم در فروردین ۱۳۳۳ سروده شدهاست<ref name=''کتابشناسی حمید''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =پروینزاد | نام =شهلا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =کتابشناسی استاد حمید سبزواری | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۱۹۱ | سال =۱۳۸۱ | تاریخ بازبینی = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸}}</ref>:{{سخ}}<br />
{{شعر|نستعلیق|سبک=color: purple}}{{ب|بر فلک یک نقطهٔ روشن نمیبینم چرا |زان همه روشنگران یک تن نمیبینم چرا}}<br />
{{ب|جز سیاهی، جز تباهی، جز مناهی، جز ستم|گر بجا ماند است،چیزی را نمیبینم چرا}}<br />
{{ب|در دیار من مگر شیطان حکومت میکند |وای من جز نقش اهریمن نمیبینم چرا}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
<br />
====یاد یاران====<br />
یاد یاران مثنوی نسبتا بلندی است در رثای سردار جهادگر شهید مهندس سید محمد تقی رضوی و نیز جمعی از شهیدان دفاع مقدس. حمید سبزواری در این اثر به تناسب حال و مقال به شرح دلتنگیهای خویش میپردازد و با مروری بر وقایع انقلاب و دفاع مقدس به معرفی شهید رضوی پرداخته و ویژگیهای ممتاز وی را برشمرده و نیز به تناسب از دیگر سرداران شهید یاد میکند.<ref name=''کتابشناسی حمید''/>:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">آه میدانم و میدانی چرا جبههها پر بود از عطر خدا{{سخ}}دل که صافی شد خدایی میشود آسمانی، کربلایی میشود{{سخ}}پاکبازان را ضمیری روشن است جان پاکی مالک، ملک تن است{{سخ}}هر که رمز پاکی جان یافتهست یار را در جبهه آسان یافتهست.<br />
<br />
====به رنگ آمده دشمن====<br />
به رنگ آمده دشمن با عنوان اولیه «بار دیگر مسجد ضرار»، منظومهای است کوتاه(۵۶ بیت) در قالب مثنوی که در آن سبزواری شیوههای فرهنگی دشمنان انقلاب و اسلام را پس از پذیرش قطعنامهٔ ۵۹۸ بیان کرده است.این منظومه که بار نخست در روزنامهٔ کیهان به چاپ رسید، به دلیل اهمیت ویژه، به سفارش و تأکید آیتالله خامنهای به صورت جزوههای مستقل با ابیاتی افزوده به چاپ رسید<ref name=''کتابشناسی حمید''/>:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">به رنگ آمده دشمن، اگر به جنگ نبرد به خدعه خاست چو خمپاره و تفنگ نبرد{{سخ}}به حیله آمده تا گوهر شرف دزدد زر طلب و یابس، هر چه آیدش به کف دزدد{{سخ}}نهاده دانه و دامی که هر چه هست برد هر آن، ز دین و ز دنیا بود به دست برد{{سخ}}من از فریب و فسون، از سراب میترسم من از تغافل مژگان، ز خواب میترسم.<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =کاظمی| نام =محمدکاظم | پیوند نویسنده = | عنوان =ده شاعر انقلاب | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۰| ناشر = سورهٔ مهر|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =پروینزاد | نام =شهلا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =کتاب شناسی استاد حمید سبزواری | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۱۹۱ | سال =۱۳۸۱ | تاریخ بازبینی = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸}}<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://article.tebyan.net/4650/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C|عنوان=استاد حمید سبزواری|ناشر= https://tebyan.net، مؤسسهٔ فرهنگی و اطلاعرسانی تبیان|تاریخ انتشار= ۲۰ آذر ۱۳۸۲}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=33557|عنوان=بیانات در دیدار شاعران|ناشر= https://farsi.khamenei.ir،دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای|تاریخ انتشار= ۳۱ خرداد ۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.bbc.com/persian/arts/2016/06/160611_l51_hamid_sabzevari_obit|عنوان=حمید سبزواری و شعرو شعار انقلابی|ناشر= https://bbc.com، بیبیسی فارسی|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4405599/%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%81%D9%82|عنوان=«آقای حمید» از زندگی یک شاعر انقلابی میگوید|ناشر= https://mehrnews.com، خبرگزاری مهر|تاریخ انتشار= ۲۶ شهریور ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/587274/استاد-حمید-سبزواری-درگذشت-زندگینامه|عنوان=استاد حمید سبزواری درگذشت|ناشر= https://mashreghnews.ir، مشرقنیوز|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.beytoote.com/art/artist/hamid-biography1-sabzevari.html|عنوان=بیوگرافی زندهیاد استاد حمید سبزواری|ناشر= https://beytoote.com، بخش هنر و فرهنگ سایت بیتوته|تاریخ انتشار= ۳۱ خرداد۱۳۹۵}} <br />
# # {{یادکرد وب|نشانی = http://www.irdc.ir/fa/news/2931/%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%B6%D8%AF-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1|عنوان=نخستین مبارزات ضد رضاخانی در سبزوار چگونه شروع شد؟ خاطره حمید سبزواری از کشف حجاب در سبزوار|ناشر= https://irdc.ir، مرکز اسناد انقلاب اسلامی|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.imam-khomeini.ir/fa/n128959/%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D9%88_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1_%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C_|عنوان=اخمینی ای امام...(نگاهی به زندگی و آثار شاعر نامدار معاصر، استاد حمید سبزواری|ناشر= https://imam-khomeini,ir، پرتال امام خمینی|تاریخ انتشار= ۱۵ مرداد ۱۳۹۶}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.farsnews.com/news/13950524000563/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF|عنوان=بزرگداشت حمید سبزواری در خانهٔ هنرمندان برگزار میشود|ناشر= https://farsnews.ir، خبرگزاری فارس|تاریخ انتشار= ۲۴ مرداد۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.iranelites.com/news/item/11-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1|عنوان=اسامی برگزیدگان هشت دوره همایش چهره های ماندگار|ناشر= https://iranelites.ir، نخبگان ماندگار|تاریخ انتشار= ۱۳ مهر۱۳۹۵}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=30479حمید سبزواری2019-06-29T14:34:15Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = حمید سبزواری<br />
|تصویر = Sbzvari1.jpg<br />
|توضیح تصویر = در حیات هرملت برههای از زمان با حساسیتی ویژه پیش میآید، در ظاهر تلخ و دشوار،اما به معنی،از مواهب سرشار!این برهه، زمانی است برای انتخاب و میدانی است برای آزمون، سرافرازی یا سرافکندگی،سالاری یا بردگی، کدامیک؟!<br />
|نام اصلی = حسین آقاممتحنی<br />
|زمینه فعالیت = شاعری<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱۳۰۴<br />
|محل تولد = سبزوار<br />
|والدین = عبدالوهاب<br />
|تاریخ مرگ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۵<br />
|محل مرگ = تهران<br />
|علت مرگ = کهولت سن و بیماری<br />
|محل زندگی = تهران<br />
|مختصات محل زندگی = <br />
|محل خاکسپاری = سبزوار<br />
|تقارن زندگی با نظامهای سیاسی = <br />
|اتفاقات مهم = <br />
|نامهای دیگر = <br />
|لقب = پدر شعر انقلاب<br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی = <br />
|سبک نوشتاری = خراسانی<br />
|کتابها = سرود درد، سرود سپیده، دیوان اشعار و...<br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها = <br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = حمید سبزواری<br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = شکوه اقدس شفقی<br />
|شریک زندگی =<br />
|فرزندان = محسن<br />
|تحصیلات = دیپلم ادبی<br />
|دانشگاه = <br />
|حوزه = <br />
|شاگرد =<br />
|استاد = حاجآقامحمدعلی محمدی، میرزاحبیب جوینی<br />
|علت شهرت = <br />
|تأثیرگذاشته بر = <br />
|تأثیرپذیرفته از =<br />
|وبگاه =<br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد =<br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
[[پرونده:Sbzevari hamsar.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سبزواری در کنار همسرش]]<br />
<br />
<br />
<br />
'''حسین آقاممتحنی''' مشهور به '''حمید سبزواری''' نویسنده و شاعر ملقب به '''پدر شعر انقلاب'''<ref name=''آثار حمید''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.farsnews.com/news/13970809000087/%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF/|عنوان =مجموعهٔ آثار زندهیاد حمید سبزواری رونمایی میشود|ناشر =خبرگزاری فارس|تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ آبان ۱۳۹۷}}</ref> است.<br />
<center>* * * * *</center><br />
حمید سبزواری در خانوادهای متولد شد که با شعر با شاعری بیگانه نبودند. پدرش عبدالوهّاب، کفّاش بود و قریحهٔ شاعری هم داشت. پدربزرگ سبزواری، ملا محمدصادق ممتحنی یک شاعر بود و تخلص او «مجرم» بود. مادر سبزواری نیز بانویی باسواد بود و تمام حروف را در دوران پیش از مدرسه به او آموزش داده بود و وقتی سبزواری به مدرسه رفت در کلاس اول میتوانست بسیاری از کتابها را بخواند. سبزواری در دوران نوجوانی کتاب «جامعالمقدمات» را نزد «میرزا حبیب جوینی» خواند و نزد محمدعلی محمدی نیز آموزش دید. پس از وقایع ۲۸ مرداد، حمید سبزواری به دلیل فعالیّتهایی که داشت مدتی تحت تعقیب بود. او در سبزوار در بانک بازرگانی مشغول به کار شد و بعد از مدتی به شعبههای تهران این بانک منتقل شد. بعد از انقلاب، سبزواری در کنار کار در بانک برای انقلاب نیز شعر میساخت. یکی از معروفترین شعرهای او «آمریکا آمریکا ننگ به نیرنگ تو» میباشد. همچنین شعارها و سرودهای او در راهپیماییها و نماز جمعهها خوانده میشد. پس از مدتی او خود را از بانک بازنشسته کرد و عضو شورای شعر رادیو و تلویزیون شد.{{سخ}}<br />
حمید سبزواری چندین اثر دارد از جمله «سرود درد» و «سرود سپیده». شعر سبزواری شناسنامهٔ زمانمند انقلاب نامیده میشود به طوریکه او «مدال درجهٔ یک هنر در رشتهٔ ادبیات» را دریافت کرد و اولین شاعری میباشد که کتاب او یعنی «سرود درد» در سال ۱۳۷۵ به عنوان کتاب سال برگزیده میشود.{{سخ}}<br />
از دیگر افتخارات حمید سبزواری دریافت نشان «جهادگر عرصهٔ فرهنگوهنر» میباشد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.beytoote.com/art/artist/hamid-biography1-sabzevari.html/|عنوان =بیوگرافی زندهیاد استاد حمید سبزواری|ناشر =بخش هنر و فرهنگ سایت بیتوته |تاریخ بازدید = ۱ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۳۱ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
====سرودن شعر «خمینی ای امام»====<br />
این شعر اولین شعری است که سبزواری برای انقلاب اسلامی سرود. این سرود زمانی شکل گرفت که امام خمینی از بغداد به پاریس رفته بود. دوستان آمدند و به سبزواری گفتند: «ما سرود میخواهیم و تو باید سرود بسازی.» سبزواری گفت: «آهنگی، راهنمایی، کمکی به من بدهید.» گفتند: «ما کسی را نداریم؛ فقط میخواهیم سرود بسازیم.» سبزواری گفت: «آخر من سرود را برای چه آهنگی بسازم؟ اگر به شما شعر بدهم به عنوان سرود میپذیرید؟» گفتند: «نه.» سبزواری آن شب به خانه آمد «خمینی ای امام» را سرود. بعدها این سرود هنگام ورود امام خمینی به فرودگاه در مقابل او اجرا شد.<ref name=''شعار سبزواری''/><br />
<br />
===داستانک مردم===<br />
====شروع مبارزات ضدّ رضاخانی====<br />
شروع مبارزات ضدّ رضاخانی در سبزوار توسط بهلول انجام شد. بهلول در سبزوار که پدرش برای کسب آمده بود و ساکن شده بود، تحصیل کرد. بعد که میخواست برود علیه رضاشاه در مشهد صحبت کند، اول در سبزوار شبی به منبر رفت و حمید سبزواری خیلی کوچک بود، میداند که پدر و مادرش دست او را گرفتند رفتند مسجد جامع سبزوار. بهلول میگفت: «میخواهم به یک سفری بروم که معلوم نیست برگردم. من امیدی به زندگی خودم ندارم و میخواهم بروم دنبال یک کاری.» بعد از چند روزی که رفت متوجه شدند جریان مسجد گوهرشاد اتفاق افتاده است.<ref name=''مبارزهٔ حمید''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.irdc.ir/fa/news/2931/%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%B6%D8%AF-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1|عنوان =نخستین مبارزات ضد رضاخانی در سبزوار چگونه شروع شد؟ خاطره حمید سبزواری از کشف حجاب در سبزوار|ناشر =مرکز اسناد انقلاب اسلامی |تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===داستانکهای دشمنی===<br />
====ماجرای کشف حجاب در سبزوار====<br />
در این زمان سبزواری ۹ یا ۱۰ سال سن داشت. عدهای را دعوت کردند در باغ ملّی. سبزواری و دوستانش چون بچه بودند رفتند آنجا. صدای ساز و آواز میآمد و گفتند نمایش میدهند و سبزواری رفت پشت در؛ زنها اول با حجاب آنجا رفتند و وقتی که آمدند بیرون، بچهها دیدند که اینها حجاب ندارند. بعضی از آنها یک کلاه سرشان گذاشتند، سرشان را از خجالت داخل آن کردند. برخی از آنها دستشان را به صورتشان می گرفتند و از آنجا به سرشان میگرفتند با یک وضع بسیار موهنی از آنجا خارج می شدند. گرچه این زنانی را هم که دعوت کردند بیشتر آنها زنان رؤسای ادارات و وابستگان به ادارات دولتی بودند و همچنین چند نفر از تجّار معروف سبزوار و مردم که دور اینها را گرفته بودند نگاه میکردند، اینها واقعاً با یک حالت شرمندگی از جلوی مردم رد میشدند. بعد از فردای آن روز، شروع کردند به گرفتن زنهای محجبه و دستور این بود که هیچ مردی حق پالتو پوشیدن نداشت. عباها را از دوش مردم برداشتند، پوشش مردم را دستور دادند باید کت و شلوار باشد.<ref name=''مبارزهٔ حمید''/><br />
<br />
<br />
===داستانکهای دارایی===<br />
[[پرونده:Sbzevari aramgah.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آرامگاه حمید سبزواری]]<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
===سوانح عمر===<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
حمید سبزواری دوران نوجوانی و جوانی را در زادگاهش سبزوار گذراند. او از ۱۴ سالگی چند شعر میسرود که اغلب مضامین آن مسائل اجتماعی بود اما به مرور با تشویق پدر به اشعار مذهبی روی آورد. پدر حمید سبزواری که کفّاش بود در ۲۴ سالگی نابینا شد و کارگاه کفّاشیاش از رونق افتاد. به دلیل مشکلات اقتصادی، سبزواری در جوانی تحصیل را رها کرد و به دنبال کار رفت. در همان دوران اولین اشعار او در سبزوار چاپ شد اما وقتی به تهران آمد نتوانست اشعارش را در تهران چاپ کند. پس از بازگشت به سبزوار به استخدام ادارهٔ فرهنگ درآمد. مدّت کوتاهی از ازدواجش نگذشته بود که حوادث ۲۸ مرداد رخ داد و سبزواری تحت تعقیب قرار گرفت و ناچار شد مدتی در اسفراین مخفی شود. سبزواری در آن دوران تمایلات چپگرایانه داشت ولی هیچگاه به عضویت حزب توده درنیامد. پس از اینکه آبها از آسیاب افتاد او به مشهد رفت و در «کانون نشر حقایق اسلامی» با محمدتقی شریعتی، پدر علی شریعتی آشنا شد. سبزواری با علی شریعتی نیز آشنایی داشت. سبزواری پس از تجربهٔ کارهای مختلف، سرانجام به استخدام بانک بازرگانی (تجارت) درآمد. سبزواری پس از انقلاب خود را از کارمندی بانک بازنشسته کرد و عضو شورای شعر رادیو و تلویزیون شد. او با این کار خودش را وقف در هنر و فرهنگ انقلاب کرد. سرانجام حمید سبزواری در ۲۲ خرداد ۱۳۹۵ در سن ۹۱ سالگی به دلیل کهولت سن در سرخاب درگذشت و در زادگاهش سبزوار به خاک سپرده شد.<ref name=''شعار سبزواری''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.bbc.com/persian/arts/2016/06/160611_l51_hamid_sabzevari_obit/|عنوان =حمید سبزواری و شعر و شعار انقلابی|ناشر = بیبیسی فارسی |تاریخ بازدید = ۳۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
====دیدگاه در مورد «شعر نو»====<br />
من شعر نو را به لحاظ این که وزن را شکسته و قافیه را از بین برده، یعنی در واقع اساس شعر را درهم ریخته است، نمیپسندم. چون معتقدم که نیمی از زیبایی شعر به موزون بودن و مقفی بودن آن است. به هر حال من با شعر نو مخالف نیستم و خودم نیز سرودههایی به سبک نو دارم و آثار پایه گذران شعر نو را هم دوست دارم و میپسندم؛ مانند سرودههای لطیف نیما و اشعار فخیم اخوان ثالث. متأسفانه پیروان این بزرگان، شعر نو را خراب کردهاند. این افراد چون توانایی سرودن شعر نو ندارند قلم بطلان بر تمام قواعد شعر فارسی کشیدهاند. شعری که می سرودهاند، فقط مخصوص روزگار خودشان نبوده، شعر روزگاران بوده یعنی مردم هر زمان به نوعی خود را مخاطب آن احساس میکنند . از جهت دیگر «سخن کز دل برآید لاجرم بردل نشیند». به نظر من چیزهایی که باعث ماندگاری شعر آنها شده انتخاب موضوع، جهان نگری، بینش شاعر، درنظر گرفتن عواطف و علایق مردم و خلاقیت است.<ref name=''استاد سبزواری''>{{یادکرد وب|نشانی = https://article.tebyan.net/4650/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C/|عنوان =استاد حمید سبزواری|ناشر = مؤسسهٔ فرهنگی و اطلاعرسانی تبیان |تاریخ بازدید = ۳۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۰ آذر ۱۳۸۲}}</ref><br />
<br />
====انتخاب تخلص «حمید سبزواری»====<br />
نام اصلی بنده« حسین ممتحنی» است. من به چند دلیل نام « حمید» را تخلص خود قرار دادم. یکی به این علت که به کاربردن حمید در شعر راحت تر از حسین است. ثانیاً من تا مدتها نمیخواستم کسی بداند که چه کسی این شعرها را سروده است ؛ « حمید سبزواری» به نوعی اسم مستعار من است. « سبزواری» هم به این علت برگزیدم چون سبزوار زادگاهم بود.<ref name=''استاد سبزواری''/><br />
<br />
====امام خمینی====<br />
ما در دوران پهلوی یک ملت عقب مانده، دور از خودی خود بودیم؛ یعنی خودمان را باور نداشتیم. پیرمردی پیدا شد و مبارزه را شکل دیگری به آن داد. مردی که پخته بود و در جامعه همه چیز را در خصوص اسلام و ادیان درک کرده بود و شناختی نسبت به مکاتب رنگارنگ غرب داشت. این پیرمرد ما را به سوی حق راهبری کرد. یک حرکت اگـر از یک فرهـنگ بالایی اسـتفاده نکـند راه به جـایی نمی برد. وقتی امام را شناختیم، من خودم سعی کردم در سرلوحهٔ برنامهٔ خودم داشته باشم که آرمان های امام را در شعرهای خودم مطرح کنم.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.imam-khomeini.ir/fa/n128959/%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D9%88_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1_%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C_/|عنوان =خمینی ای امام...(نگاهی به زندگی و آثار شاعر نامدار معاصر، استاد حمید سبزواری|ناشر =پرتال امام خمینی |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۵ مرداد ۱۳۹۶}}</ref><br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
====کنگرهٔ بزرگداشت حمید سبزواری====<br />
کنگرهٔ بزرگداشت حمید سبزواری در ۲۲ خرداد ۱۳۹۶ با حضور خانوادهٔ سبزواری و فرماندار سبزوار و با پیام وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در سبزوار برگزار شد. در این مراسم شماری از شاعران شهر سبزوار به ارائهٔ مقالات در مورد شخصیت سبزواری پرداختند. همچنین مراسم نمادین نواختن زنگ شعر انقلاب اسلامی در مدرسهٔ دخترانهٔ شاهد فاضلهٔ این شهر اجراشد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4002933/%DA%A9%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF/|عنوان =کنگرهٔ بزرگداشت حمید سبزواری برگزار شد|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۶}}</ref><br />
<br />
====بزرگداشت حمید سبزواری در خانهٔ هنرمندان====<br />
مراسم بزرگداشت حمید سبزواری روز ۲۵ مرداد ۱۳۹۵ در خانهٔ هنرمندان ایران و با همکاری انجمن شاعران ایران برگزار شد. در این مراسم ساعد باقری سخنرانی کرد و شعرخوانی شاعران پیشکسوتی همچون حسین اسرافیلی، عبدالجبار کاکایی، افشین علاء و اسماعیل امینی از دیگر بخشهای این مراسم بود.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.farsnews.com/news/13950524000563/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF/|عنوان =بزرگداشت حمید سبزواری در خانهٔ هنرمندان برگزار میشود|ناشر =خبرگزاری فارس|تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۴ مرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
====بزرگداشت حمید سبزواری در مشهد====<br />
بزرگداشت حمید سبزواری در شب ۲۲ بهمن ماه سال ۱۳۹۵ در مشهد و با حضور جمعی از هنرمندان، شاعران، نویسندگان و علاقهمندان برگزار شد.<br />
<br />
[[پرونده:Sabzevari ronamaee.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مراسم رونمایی از آثار حمید سبزواری]]<br />
<br />
====رونمایی از مجموعهٔ آثار حمید سبزواری====<br />
مراسم رونمایی از مجموعهٔ آثار حمید سبزواری در ساعت ۱۸ روز یکشنبه، سیزدهم آبانماه ۹۷ در سالن سوره حوزه هنری توسط موسسه شهرستان ادب، سازمان بسیج هنرمندان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی برگزار شد.<ref name=''آثار حمید''/><br />
<br />
===از نگاه دیگران===<br />
[[پرونده:Sbzevari rahbar2.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سبزواری در جلسهٔ دیدار شاعران با رهبر انقلاب]]<br />
====آیتالله خامنهای====<br />
اوّلاً ایشان قریحهی شعریاش خیلی خوب بود؛ واقعاً شاعر بود؛ یعنی شاعر بالذّات بود، متصنّع نبود. ثانیاً تسلّط بر انواع شعر داشت، تسلّط بر گسترهای واژگانی داشت، یعنی واژگان وسیعی در اختیارش بود، تنوّع در شعر داشت، بهروز بود، مهم این است که بهروز بود؛ یعنی از وقتی من شناختم آقای حمید را. بنده از اوایل انقلاب «از همان ماههای اوّل انقلاب» با آقای حمید آشنا شدیم و مراودهی ادبی و شعری با ایشان پیدا کردیم در آن گرفتاریها و اشتغالات عجیب و غریب آن روز ما. به نظر من ویژگی بینظیر حمید سبزواری سرودهای اوست؛ هم از لحاظ کمّیت و هم از لحاظ کیفیت و محتوا.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=33557/|عنوان =بیانات در دیدار شاعران|ناشر =دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۳۱ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
====محمدکاظم کاظمی====<br />
من از حمید سبزواری عمدتاً در سه قالب غزل، قصیده و مثنوی شعر دیدهام. اگر از مثنوی «همپای جلودار» همچون یک استثناء بگذریم، کار شاعر ما در این قالب هیچگاه به برجستگی غزلها و قصیدههایش نیست. سبزواری بیش از اینکه متخیل باشد زبانآور است. این شاعر خراسانی از وارثان سنّت قصیدهسرایی قدیم است و از این نظر میتوان او را نقطهٔ مقابل شاعری تصویرپرداز مثل [[نصرالله مردانی]] دانست. به همین سبب در غزل که غالباً میدان تصویرگری است، نتوانستهاست درخشش چندانی داشته باشد. شعرش خالی از تصویر نیست، ولی اینها غالباً از نوع تلفیقیاند و حاصل بازسازی تصویرهای موجود در کار شاعران دیگر. در نهایت میتوان گفت که شهرت شعر حمید سبزواری، بیش از آنکه مرهون قوّت هنری آن باشد، مرهون ویژگیهای محتوایی و مناسبتی آن است و نیز مرهون موقعیتی که شاعر به واسطهٔ این محتوا و همراهی با مناسبتها در رسانهها یافتهاست.<ref>{{پک|کاظمی|۱۳۹۰|ک= ده شاعر انقلاب|ص=۵۳-۵۰}}</ref><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
====سبک شعری====<br />
اشعار من بیشتر در قالب قصیده و به پیروی از «سبک خراسانی» است. بنده به این سبک تعلق خاطر خاصی دارم چون معتقدم سرمایه گران بهایی است که از بزرگانمان به میراث رسیده است.<ref name=''استاد سبزواری''/><br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش===<br />
حمید سبزواری در مقدمهٔ کتاب «سرود سپیده» نوشته است: «دفتری که پیش رو دارید،گزیدهٔ آثاری است که از طلوع فجر صادق انقلاب اسلامی ایران تا آغاز سال ۱۳۶۷ خورشیدی سروده شده است. سزاوار بود سراینده نام این مجموعه را«سپیده خونین» مینهاد. چه، ما را سپیده از خون دمید و با خون آذین شد و خون، سرمایهٔ بقای آن است. تصور آنکه ممکن است در اذهان اینگونه ارزیابی شود که مرا هم قصد بهره برداری از واژهٔ خون است!! ترجیح داده شد که خون شهیدان دستمایهٔ تبلیغ قرار نگیرد. آنچه در این دفتر آمده، سوای اندکی حماسههای گلرنگ در عروج شهیدان یا ارجوزههایی در نگاهداشت میراث آن عزیزان یا هشداری بر حفظ حدود عقیده و ایمان است. سخن نه بر هوس رفته که برخاسته از احساس تعهد و التزام است.<ref name=''کتابشناسی حمید''/><br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
حمید سبزواری در مقدمهٔ دفتر شعر «یاد یاران» نوشته است: «خود را مینگرم و حقارت خود را و کوچه را مینگرم و نام شهیدان را و خط سرخی را که از میان آیههای مقدس، تا بینهایتهای آبی و تا قلمرو پروازها امتداد یافتهاست و جهان، چقدر تاریک است بی حضور مردانی که از پیشانی بندشان خورشید میشکفت و آفتاب پرندهای بود که در سینهٔ پرالتهابشان مأوا گزیده بود.»<ref name=''کتابشناسی حمید''/><br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
====آقای حمید====<br />
مستند «آقای حمید» روایتی از زندگی فرهنگی و علمی حمید سبزواری است. کارگردان و تهیهکننده این مستند «سجاد بلوکات» است. این مستند اولین بار دوشنبه ۲۶ شهریور ۱۳۹۷ ساعت ۲۰:۳۰ از شبکهٔ پخش شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4405599/%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%81%D9%82/|عنوان =«آقای حمید» از زندگی یک شاعر انقلابی میگوید|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۶ شهریور ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
سبک آثار سبزواری را در دههٔ سی و چهل به سه دسته تقسیم کرد: دستهٔ اول به طور آشکار در دو عالم سیر میکند. یکی حالوهوای معمول شعر سنّتی فارسی آن دهههاست؛ یعنی تغزل و عرفانی رقیق همراه گلایههایی گاهبهگاه از پیری و زمانه و دیگری موضوعات رایج در این نوع شعر. مثل شعر «در حکومت شیطان» از مجموعهٔ شعر «تو عاشقانه سفر کن». دستهٔ دوم، شعرهایی است که هرچند در دایرهٔ کلی تغزل میگنجد، خالی از انتقادهای سیاسی و اجتماعی نیست. اینجا لحن شاعر به لحن حافظ شباهتی مییابد. مثل شعر «یاد باد...؟». دستهٔ سوم شعرهایی است که به طور صریح یا ضمنی به ماجرا یا موقعیتی خاص اشاره دارد و تا بدان مایهٔ عینی و ملموس سروده شدهاست که میتواند موضع صریح و روشن شاعر را دربارهٔ آن واقعه یا موقعیت را روشن کند. <ref>{{پک|کاظمی|۱۳۹۰|ک= ده شاعر انقلاب|ص=۴۴-۴۱}}</ref><br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار حمید سبزواری شامل موارد زیر میشود<ref>{{پک|کاظمی|۱۳۹۰|ک= ده شاعر انقلاب|ص=۳۹}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/587274/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87/|عنوان =استاد حمید سبزواری درگذشت|ناشر =مشرق نیوز |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۵}}</ref>:<br />
* دفتر شعر سرود درد (نخستین دفتر شعر، سرودههای سالهای ۳۶ تا ۵۷) (انتشار سال ۱۳۶۸)<br />
* دفتر شعر سرود سپیده (دومین دفتر شعر) (انتشار سال ۱۳۶۸)<br />
* دفتر شعر کاروان سپیده (انتشار سال ۱۳۷۳)<br />
* یاد یاران (مثنوی نسبتا بلندی در رثای جهادگر شهید مهندس سید محمد تقی رضوی و جمعی از شهیدان دفاع مقدس) (انتشار سال ۱۳۷۶)<br />
* دیوان اشعار<br />
* گزیدهٔ ادبیات معاصر<br />
* سرود دیگر (دربرگیرندهٔ ۱۴۲ قطعه از تازهترین اشعار کلاسیک سبزواری از ۱۳۶۶ تاکنون) (انتشار سال ۱۳۸۱)<br />
* تو عاشقانه سفر کن<br />
* به رنگ آمده دشمن (بیان شیوه های فرهنگی دشمنان انقلاب و اسلام از پذیرش قطعنامهٔ ۵۹۸) (انتشار سال ۱۳۶۸)<br />
* بانگ جرس<br />
* این بانگ آزادی (دیوان منسجمی از آثار سبزواری) (۱۳۹۷)<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
* مدال درجهٔ یک هنر در رشتهٔ ادبیات (۱۳۷۱)<br />
* چهرهٔ ماندگار دورهٔ سوم (۱۳۸۲)<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.iranelites.com/news/item/11-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1/|عنوان =اسامی برگزیدگان هشت دوره همایش چهره های ماندگار|ناشر =نخبگان ماندگار |تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ مهر ۱۳۹۳}}</ref><br />
* نشان جهادگر عرصهٔ فرهنگ و هنر (۱۳۹۳)<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
[[پرونده:Sabzevari salgard.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مراسم اولین سالگرد درگذشت حمید سبزواری]]<br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====سرود درد====<br />
سرود درد،نخستین دفتر شعر حمید سبزواری است که سرودههای سالهای ۳۶ تا ۵۷ را در برمیگیرد.دوران بیست و یک سالهای که مشحون از وقایع سیاسی و رنج و دردمندی شاعر است. در جای جای این دفتر روح عاصی، حماسی و ستمستیز شاعر در پس الفاظ و کلمات آهنگین، موج میزند. درست است که گاه سایهای از اندوه و درد در این دفتر راه برده است اما این اندوه، زاییدهٔ تعهد و آگاهی است. ابیات زیر به هنگام واگذاری نفت به کنسرسیوم در فروردین ۱۳۳۳ سروده شدهاست<ref name=''کتابشناسی حمید''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =پروینزاد | نام =شهلا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =کتابشناسی استاد حمید سبزواری | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۱۹۱ | سال =۱۳۸۱ | تاریخ بازبینی = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸}}</ref>:{{سخ}}<br />
{{شعر|نستعلیق|سبک=color: purple}}{{ب|بر فلک یک نقطهٔ روشن نمیبینم چرا |زان همه روشنگران یک تن نمیبینم چرا}}<br />
{{ب|جز سیاهی، جز تباهی، جز مناهی، جز ستم|گر بجا ماند است،چیزی را نمیبینم چرا}}<br />
{{ب|در دیار من مگر شیطان حکومت میکند |وای من جز نقش اهریمن نمیبینم چرا}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
<br />
====یاد یاران====<br />
یاد یاران مثنوی نسبتا بلندی است در رثای سردار جهادگر شهید مهندس سید محمد تقی رضوی و نیز جمعی از شهیدان دفاع مقدس. حمید سبزواری در این اثر به تناسب حال و مقال به شرح دلتنگیهای خویش میپردازد و با مروری بر وقایع انقلاب و دفاع مقدس به معرفی شهید رضوی پرداخته و ویژگیهای ممتاز وی را برشمرده و نیز به تناسب از دیگر سرداران شهید یاد میکند.<ref name=''کتابشناسی حمید''/>:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">آه میدانم و میدانی چرا جبههها پر بود از عطر خدا{{سخ}}دل که صافی شد خدایی میشود آسمانی، کربلایی میشود{{سخ}}پاکبازان را ضمیری روشن است جان پاکی مالک، ملک تن است{{سخ}}هر که رمز پاکی جان یافتهست یار را در جبهه آسان یافتهست.<br />
<br />
====به رنگ آمده دشمن====<br />
به رنگ آمده دشمن با عنوان اولیه «بار دیگر مسجد ضرار»، منظومهای است کوتاه(۵۶ بیت) در قالب مثنوی که در آن سبزواری شیوههای فرهنگی دشمنان انقلاب و اسلام را پس از پذیرش قطعنامهٔ ۵۹۸ بیان کرده است.این منظومه که بار نخست در روزنامهٔ کیهان به چاپ رسید، به دلیل اهمیت ویژه، به سفارش و تأکید آیتالله خامنهای به صورت جزوههای مستقل با ابیاتی افزوده به چاپ رسید<ref name=''کتابشناسی حمید''/>:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">به رنگ آمده دشمن، اگر به جنگ نبرد به خدعه خاست چو خمپاره و تفنگ نبرد{{سخ}}به حیله آمده تا گوهر شرف دزدد زر طلب و یابس، هر چه آیدش به کف دزدد{{سخ}}نهاده دانه و دامی که هر چه هست برد هر آن، ز دین و ز دنیا بود به دست برد{{سخ}}من از فریب و فسون، از سراب میترسم من از تغافل مژگان، ز خواب میترسم.<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =کاظمی| نام =محمدکاظم | پیوند نویسنده = | عنوان =ده شاعر انقلاب | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۰| ناشر = سورهٔ مهر|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =پروینزاد | نام =شهلا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =کتاب شناسی استاد حمید سبزواری | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۱۹۱ | سال =۱۳۸۱ | تاریخ بازبینی = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸}}<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://article.tebyan.net/4650/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C|عنوان=استاد حمید سبزواری|ناشر= https://tebyan.net، مؤسسهٔ فرهنگی و اطلاعرسانی تبیان|تاریخ انتشار= ۲۰ آذر ۱۳۸۲}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=33557|عنوان=بیانات در دیدار شاعران|ناشر= https://farsi.khamenei.ir،دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای|تاریخ انتشار= ۳۱ خرداد ۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.bbc.com/persian/arts/2016/06/160611_l51_hamid_sabzevari_obit|عنوان=حمید سبزواری و شعرو شعار انقلابی|ناشر= https://bbc.com، بیبیسی فارسی|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4405599/%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%81%D9%82|عنوان=«آقای حمید» از زندگی یک شاعر انقلابی میگوید|ناشر= https://mehrnews.com، خبرگزاری مهر|تاریخ انتشار= ۲۶ شهریور ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/587274/استاد-حمید-سبزواری-درگذشت-زندگینامه|عنوان=استاد حمید سبزواری درگذشت|ناشر= https://mashreghnews.ir، مشرقنیوز|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.beytoote.com/art/artist/hamid-biography1-sabzevari.html|عنوان=بیوگرافی زندهیاد استاد حمید سبزواری|ناشر= https://beytoote.com، بخش هنر و فرهنگ سایت بیتوته|تاریخ انتشار= ۳۱ خرداد۱۳۹۵}} <br />
# # {{یادکرد وب|نشانی = http://www.irdc.ir/fa/news/2931/%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%B6%D8%AF-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1|عنوان=نخستین مبارزات ضد رضاخانی در سبزوار چگونه شروع شد؟ خاطره حمید سبزواری از کشف حجاب در سبزوار|ناشر= https://irdc.ir، مرکز اسناد انقلاب اسلامی|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.imam-khomeini.ir/fa/n128959/%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D9%88_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1_%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C_|عنوان=اخمینی ای امام...(نگاهی به زندگی و آثار شاعر نامدار معاصر، استاد حمید سبزواری|ناشر= https://imam-khomeini,ir، پرتال امام خمینی|تاریخ انتشار= ۱۵ مرداد ۱۳۹۶}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.farsnews.com/news/13950524000563/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF|عنوان=بزرگداشت حمید سبزواری در خانهٔ هنرمندان برگزار میشود|ناشر= https://farsnews.ir، خبرگزاری فارس|تاریخ انتشار= ۲۴ مرداد۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.iranelites.com/news/item/11-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1|عنوان=اسامی برگزیدگان هشت دوره همایش چهره های ماندگار|ناشر= https://iranelites.ir، نخبگان ماندگار|تاریخ انتشار= ۱۳ مهر۱۳۹۵}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=30478حمید سبزواری2019-06-29T14:27:38Z<p>شریف پرندی: /* رونمایی از مجموعهٔ آثار حمید سبزواری */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = حمید سبزواری<br />
|تصویر = Sbzvari1.jpg<br />
|توضیح تصویر = در حیات هرملت برههای از زمان با حساسیتی ویژه پیش میآید، در ظاهر تلخ و دشوار،اما به معنی،از مواهب سرشار!این برهه، زمانی است برای انتخاب و میدانی است برای آزمون، سرافرازی یا سرافکندگی،سالاری یا بردگی، کدامیک؟!<br />
|نام اصلی = حسین آقاممتحنی<br />
|زمینه فعالیت = شاعری<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱۳۰۴<br />
|محل تولد = سبزوار<br />
|والدین = عبدالوهاب<br />
|تاریخ مرگ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۵<br />
|محل مرگ = تهران<br />
|علت مرگ = کهولت سن و بیماری<br />
|محل زندگی = تهران<br />
|مختصات محل زندگی = <br />
|محل خاکسپاری = سبزوار<br />
|تقارن زندگی با نظامهای سیاسی = <br />
|اتفاقات مهم = <br />
|نامهای دیگر = <br />
|لقب = پدر شعر انقلاب<br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی = <br />
|سبک نوشتاری = خراسانی<br />
|کتابها = سرود درد، سرود سپیده، دیوان اشعار و...<br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها = <br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = حمید سبزواری<br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = شکوه اقدس شفقی<br />
|شریک زندگی =<br />
|فرزندان = محسن<br />
|تحصیلات = دیپلم ادبی<br />
|دانشگاه = <br />
|حوزه = <br />
|شاگرد =<br />
|استاد = حاجآقامحمدعلی محمدی، میرزاحبیب جوینی<br />
|علت شهرت = <br />
|تأثیرگذاشته بر = <br />
|تأثیرپذیرفته از =<br />
|وبگاه =<br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد =<br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
[[پرونده:Sbzevari hamsar.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سبزواری در کنار همسرش]]<br />
<br />
<br />
<br />
'''حسین آقاممتحنی''' مشهور به '''حمید سبزواری''' نویسنده و شاعر ملقب به '''پدر شعر انقلاب''' است.<br />
<center>* * * * *</center><br />
حمید سبزواری در خانوادهای متولد شد که با شعر با شاعری بیگانه نبودند. پدرش عبدالوهّاب، کفّاش بود و قریحهٔ شاعری هم داشت. پدربزرگ سبزواری، ملا محمدصادق ممتحنی یک شاعر بود و تخلص او «مجرم» بود. مادر سبزواری نیز بانویی باسواد بود و تمام حروف را در دوران پیش از مدرسه به او آموزش داده بود و وقتی سبزواری به مدرسه رفت در کلاس اول میتوانست بسیاری از کتابها را بخواند. سبزواری در دوران نوجوانی کتاب «جامعالمقدمات» را نزد «میرزا حبیب جوینی» خواند و نزد محمدعلی محمدی نیز آموزش دید. پس از وقایع ۲۸ مرداد، حمید سبزواری به دلیل فعالیّتهایی که داشت مدتی تحت تعقیب بود. او در سبزوار در بانک بازرگانی مشغول به کار شد و بعد از مدتی به شعبههای تهران این بانک منتقل شد. بعد از انقلاب، سبزواری در کنار کار در بانک برای انقلاب نیز شعر میساخت. یکی از معروفترین شعرهای او «آمریکا آمریکا ننگ به نیرنگ تو» میباشد. همچنین شعارها و سرودهای او در راهپیماییها و نماز جمعهها خوانده میشد. پس از مدتی او خود را از بانک بازنشسته کرد و عضو شورای شعر رادیو و تلویزیون شد.{{سخ}}<br />
حمید سبزواری چندین اثر دارد از جمله «سرود درد» و «سرود سپیده». شعر سبزواری شناسنامهٔ زمانمند انقلاب نامیده میشود به طوریکه او «مدال درجهٔ یک هنر در رشتهٔ ادبیات» را دریافت کرد و اولین شاعری میباشد که کتاب او یعنی «سرود درد» در سال ۱۳۷۵ به عنوان کتاب سال برگزیده میشود.{{سخ}}<br />
از دیگر افتخارات حمید سبزواری دریافت نشان «جهادگر عرصهٔ فرهنگوهنر» میباشد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.beytoote.com/art/artist/hamid-biography1-sabzevari.html/|عنوان =بیوگرافی زندهیاد استاد حمید سبزواری|ناشر =بخش هنر و فرهنگ سایت بیتوته |تاریخ بازدید = ۱ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۳۱ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
====سرودن شعر «خمینی ای امام»====<br />
این شعر اولین شعری است که سبزواری برای انقلاب اسلامی سرود. این سرود زمانی شکل گرفت که امام خمینی از بغداد به پاریس رفته بود. دوستان آمدند و به سبزواری گفتند: «ما سرود میخواهیم و تو باید سرود بسازی.» سبزواری گفت: «آهنگی، راهنمایی، کمکی به من بدهید.» گفتند: «ما کسی را نداریم؛ فقط میخواهیم سرود بسازیم.» سبزواری گفت: «آخر من سرود را برای چه آهنگی بسازم؟ اگر به شما شعر بدهم به عنوان سرود میپذیرید؟» گفتند: «نه.» سبزواری آن شب به خانه آمد «خمینی ای امام» را سرود. بعدها این سرود هنگام ورود امام خمینی به فرودگاه در مقابل او اجرا شد.<ref name=''شعار سبزواری''/><br />
<br />
===داستانک مردم===<br />
====شروع مبارزات ضدّ رضاخانی====<br />
شروع مبارزات ضدّ رضاخانی در سبزوار توسط بهلول انجام شد. بهلول در سبزوار که پدرش برای کسب آمده بود و ساکن شده بود، تحصیل کرد. بعد که میخواست برود علیه رضاشاه در مشهد صحبت کند، اول در سبزوار شبی به منبر رفت و حمید سبزواری خیلی کوچک بود، میداند که پدر و مادرش دست او را گرفتند رفتند مسجد جامع سبزوار. بهلول میگفت: «میخواهم به یک سفری بروم که معلوم نیست برگردم. من امیدی به زندگی خودم ندارم و میخواهم بروم دنبال یک کاری.» بعد از چند روزی که رفت متوجه شدند جریان مسجد گوهرشاد اتفاق افتاده است.<ref name=''مبارزهٔ حمید''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.irdc.ir/fa/news/2931/%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%B6%D8%AF-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1|عنوان =نخستین مبارزات ضد رضاخانی در سبزوار چگونه شروع شد؟ خاطره حمید سبزواری از کشف حجاب در سبزوار|ناشر =مرکز اسناد انقلاب اسلامی |تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===داستانکهای دشمنی===<br />
====ماجرای کشف حجاب در سبزوار====<br />
در این زمان سبزواری ۹ یا ۱۰ سال سن داشت. عدهای را دعوت کردند در باغ ملّی. سبزواری و دوستانش چون بچه بودند رفتند آنجا. صدای ساز و آواز میآمد و گفتند نمایش میدهند و سبزواری رفت پشت در؛ زنها اول با حجاب آنجا رفتند و وقتی که آمدند بیرون، بچهها دیدند که اینها حجاب ندارند. بعضی از آنها یک کلاه سرشان گذاشتند، سرشان را از خجالت داخل آن کردند. برخی از آنها دستشان را به صورتشان می گرفتند و از آنجا به سرشان میگرفتند با یک وضع بسیار موهنی از آنجا خارج می شدند. گرچه این زنانی را هم که دعوت کردند بیشتر آنها زنان رؤسای ادارات و وابستگان به ادارات دولتی بودند و همچنین چند نفر از تجّار معروف سبزوار و مردم که دور اینها را گرفته بودند نگاه میکردند، اینها واقعاً با یک حالت شرمندگی از جلوی مردم رد میشدند. بعد از فردای آن روز، شروع کردند به گرفتن زنهای محجبه و دستور این بود که هیچ مردی حق پالتو پوشیدن نداشت. عباها را از دوش مردم برداشتند، پوشش مردم را دستور دادند باید کت و شلوار باشد.<ref name=''مبارزهٔ حمید''/><br />
<br />
<br />
===داستانکهای دارایی===<br />
[[پرونده:Sbzevari aramgah.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آرامگاه حمید سبزواری]]<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
===سوانح عمر===<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
حمید سبزواری دوران نوجوانی و جوانی را در زادگاهش سبزوار گذراند. او از ۱۴ سالگی چند شعر میسرود که اغلب مضامین آن مسائل اجتماعی بود اما به مرور با تشویق پدر به اشعار مذهبی روی آورد. پدر حمید سبزواری که کفّاش بود در ۲۴ سالگی نابینا شد و کارگاه کفّاشیاش از رونق افتاد. به دلیل مشکلات اقتصادی، سبزواری در جوانی تحصیل را رها کرد و به دنبال کار رفت. در همان دوران اولین اشعار او در سبزوار چاپ شد اما وقتی به تهران آمد نتوانست اشعارش را در تهران چاپ کند. پس از بازگشت به سبزوار به استخدام ادارهٔ فرهنگ درآمد. مدّت کوتاهی از ازدواجش نگذشته بود که حوادث ۲۸ مرداد رخ داد و سبزواری تحت تعقیب قرار گرفت و ناچار شد مدتی در اسفراین مخفی شود. سبزواری در آن دوران تمایلات چپگرایانه داشت ولی هیچگاه به عضویت حزب توده درنیامد. پس از اینکه آبها از آسیاب افتاد او به مشهد رفت و در «کانون نشر حقایق اسلامی» با محمدتقی شریعتی، پدر علی شریعتی آشنا شد. سبزواری با علی شریعتی نیز آشنایی داشت. سبزواری پس از تجربهٔ کارهای مختلف، سرانجام به استخدام بانک بازرگانی (تجارت) درآمد. سبزواری پس از انقلاب خود را از کارمندی بانک بازنشسته کرد و عضو شورای شعر رادیو و تلویزیون شد. او با این کار خودش را وقف در هنر و فرهنگ انقلاب کرد. سرانجام حمید سبزواری در ۲۲ خرداد ۱۳۹۵ در سن ۹۱ سالگی به دلیل کهولت سن در سرخاب درگذشت و در زادگاهش سبزوار به خاک سپرده شد.<ref name=''شعار سبزواری''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.bbc.com/persian/arts/2016/06/160611_l51_hamid_sabzevari_obit/|عنوان =حمید سبزواری و شعر و شعار انقلابی|ناشر = بیبیسی فارسی |تاریخ بازدید = ۳۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
====دیدگاه در مورد «شعر نو»====<br />
من شعر نو را به لحاظ این که وزن را شکسته و قافیه را از بین برده، یعنی در واقع اساس شعر را درهم ریخته است، نمیپسندم. چون معتقدم که نیمی از زیبایی شعر به موزون بودن و مقفی بودن آن است. به هر حال من با شعر نو مخالف نیستم و خودم نیز سرودههایی به سبک نو دارم و آثار پایه گذران شعر نو را هم دوست دارم و میپسندم؛ مانند سرودههای لطیف نیما و اشعار فخیم اخوان ثالث. متأسفانه پیروان این بزرگان، شعر نو را خراب کردهاند. این افراد چون توانایی سرودن شعر نو ندارند قلم بطلان بر تمام قواعد شعر فارسی کشیدهاند. شعری که می سرودهاند، فقط مخصوص روزگار خودشان نبوده، شعر روزگاران بوده یعنی مردم هر زمان به نوعی خود را مخاطب آن احساس میکنند . از جهت دیگر «سخن کز دل برآید لاجرم بردل نشیند». به نظر من چیزهایی که باعث ماندگاری شعر آنها شده انتخاب موضوع، جهان نگری، بینش شاعر، درنظر گرفتن عواطف و علایق مردم و خلاقیت است.<ref name=''استاد سبزواری''>{{یادکرد وب|نشانی = https://article.tebyan.net/4650/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C/|عنوان =استاد حمید سبزواری|ناشر = مؤسسهٔ فرهنگی و اطلاعرسانی تبیان |تاریخ بازدید = ۳۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۰ آذر ۱۳۸۲}}</ref><br />
<br />
====انتخاب تخلص «حمید سبزواری»====<br />
نام اصلی بنده« حسین ممتحنی» است. من به چند دلیل نام « حمید» را تخلص خود قرار دادم. یکی به این علت که به کاربردن حمید در شعر راحت تر از حسین است. ثانیاً من تا مدتها نمیخواستم کسی بداند که چه کسی این شعرها را سروده است ؛ « حمید سبزواری» به نوعی اسم مستعار من است. « سبزواری» هم به این علت برگزیدم چون سبزوار زادگاهم بود.<ref name=''استاد سبزواری''/><br />
<br />
====امام خمینی====<br />
ما در دوران پهلوی یک ملت عقب مانده، دور از خودی خود بودیم؛ یعنی خودمان را باور نداشتیم. پیرمردی پیدا شد و مبارزه را شکل دیگری به آن داد. مردی که پخته بود و در جامعه همه چیز را در خصوص اسلام و ادیان درک کرده بود و شناختی نسبت به مکاتب رنگارنگ غرب داشت. این پیرمرد ما را به سوی حق راهبری کرد. یک حرکت اگـر از یک فرهـنگ بالایی اسـتفاده نکـند راه به جـایی نمی برد. وقتی امام را شناختیم، من خودم سعی کردم در سرلوحهٔ برنامهٔ خودم داشته باشم که آرمان های امام را در شعرهای خودم مطرح کنم.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.imam-khomeini.ir/fa/n128959/%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D9%88_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1_%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C_/|عنوان =خمینی ای امام...(نگاهی به زندگی و آثار شاعر نامدار معاصر، استاد حمید سبزواری|ناشر =پرتال امام خمینی |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۵ مرداد ۱۳۹۶}}</ref><br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
====کنگرهٔ بزرگداشت حمید سبزواری====<br />
کنگرهٔ بزرگداشت حمید سبزواری در ۲۲ خرداد ۱۳۹۶ با حضور خانوادهٔ سبزواری و فرماندار سبزوار و با پیام وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در سبزوار برگزار شد. در این مراسم شماری از شاعران شهر سبزوار به ارائهٔ مقالات در مورد شخصیت سبزواری پرداختند. همچنین مراسم نمادین نواختن زنگ شعر انقلاب اسلامی در مدرسهٔ دخترانهٔ شاهد فاضلهٔ این شهر اجراشد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4002933/%DA%A9%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF/|عنوان =کنگرهٔ بزرگداشت حمید سبزواری برگزار شد|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۶}}</ref><br />
<br />
====بزرگداشت حمید سبزواری در خانهٔ هنرمندان====<br />
مراسم بزرگداشت حمید سبزواری روز ۲۵ مرداد ۱۳۹۵ در خانهٔ هنرمندان ایران و با همکاری انجمن شاعران ایران برگزار شد. در این مراسم ساعد باقری سخنرانی کرد و شعرخوانی شاعران پیشکسوتی همچون حسین اسرافیلی، عبدالجبار کاکایی، افشین علاء و اسماعیل امینی از دیگر بخشهای این مراسم بود.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.farsnews.com/news/13950524000563/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF/|عنوان =بزرگداشت حمید سبزواری در خانهٔ هنرمندان برگزار میشود|ناشر =خبرگزاری فارس|تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۴ مرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
====بزرگداشت حمید سبزواری در مشهد====<br />
بزرگداشت حمید سبزواری در شب ۲۲ بهمن ماه سال ۱۳۹۵ در مشهد و با حضور جمعی از هنرمندان، شاعران، نویسندگان و علاقهمندان برگزار شد.<br />
<br />
[[پرونده:Sabzevari ronamaee.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مراسم رونمایی از آثار حمید سبزواری]]<br />
<br />
====رونمایی از مجموعهٔ آثار حمید سبزواری====<br />
مراسم رونمایی از مجموعهٔ آثار حمید سبزواری در ساعت ۱۸ روز یکشنبه، سیزدهم آبانماه ۹۷ در سالن سوره حوزه هنری توسط موسسه شهرستان ادب، سازمان بسیج هنرمندان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی برگزار شد<ref name=''آثار حمید''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.farsnews.com/news/13970809000087/%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF/|عنوان =مجموعهٔ آثار زندهیاد حمید سبزواری رونمایی میشود|ناشر =خبرگزاری فارس|تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===از نگاه دیگران===<br />
[[پرونده:Sbzevari rahbar2.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سبزواری در جلسهٔ دیدار شاعران با رهبر انقلاب]]<br />
====آیتالله خامنهای====<br />
اوّلاً ایشان قریحهی شعریاش خیلی خوب بود؛ واقعاً شاعر بود؛ یعنی شاعر بالذّات بود، متصنّع نبود. ثانیاً تسلّط بر انواع شعر داشت، تسلّط بر گسترهای واژگانی داشت، یعنی واژگان وسیعی در اختیارش بود، تنوّع در شعر داشت، بهروز بود، مهم این است که بهروز بود؛ یعنی از وقتی من شناختم آقای حمید را. بنده از اوایل انقلاب «از همان ماههای اوّل انقلاب» با آقای حمید آشنا شدیم و مراودهی ادبی و شعری با ایشان پیدا کردیم در آن گرفتاریها و اشتغالات عجیب و غریب آن روز ما. به نظر من ویژگی بینظیر حمید سبزواری سرودهای اوست؛ هم از لحاظ کمّیت و هم از لحاظ کیفیت و محتوا.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=33557/|عنوان =بیانات در دیدار شاعران|ناشر =دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۳۱ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
====محمدکاظم کاظمی====<br />
من از حمید سبزواری عمدتاً در سه قالب غزل، قصیده و مثنوی شعر دیدهام. اگر از مثنوی «همپای جلودار» همچون یک استثناء بگذریم، کار شاعر ما در این قالب هیچگاه به برجستگی غزلها و قصیدههایش نیست. سبزواری بیش از اینکه متخیل باشد زبانآور است. این شاعر خراسانی از وارثان سنّت قصیدهسرایی قدیم است و از این نظر میتوان او را نقطهٔ مقابل شاعری تصویرپرداز مثل [[نصرالله مردانی]] دانست. به همین سبب در غزل که غالباً میدان تصویرگری است، نتوانستهاست درخشش چندانی داشته باشد. شعرش خالی از تصویر نیست، ولی اینها غالباً از نوع تلفیقیاند و حاصل بازسازی تصویرهای موجود در کار شاعران دیگر. در نهایت میتوان گفت که شهرت شعر حمید سبزواری، بیش از آنکه مرهون قوّت هنری آن باشد، مرهون ویژگیهای محتوایی و مناسبتی آن است و نیز مرهون موقعیتی که شاعر به واسطهٔ این محتوا و همراهی با مناسبتها در رسانهها یافتهاست.<ref>{{پک|کاظمی|۱۳۹۰|ک= ده شاعر انقلاب|ص=۵۳-۵۰}}</ref><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
====سبک شعری====<br />
اشعار من بیشتر در قالب قصیده و به پیروی از «سبک خراسانی» است. بنده به این سبک تعلق خاطر خاصی دارم چون معتقدم سرمایه گران بهایی است که از بزرگانمان به میراث رسیده است.<ref name=''استاد سبزواری''/><br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش===<br />
حمید سبزواری در مقدمهٔ کتاب «سرود سپیده» نوشته است: «دفتری که پیش رو دارید،گزیدهٔ آثاری است که از طلوع فجر صادق انقلاب اسلامی ایران تا آغاز سال ۱۳۶۷ خورشیدی سروده شده است. سزاوار بود سراینده نام این مجموعه را«سپیده خونین» مینهاد. چه، ما را سپیده از خون دمید و با خون آذین شد و خون، سرمایهٔ بقای آن است. تصور آنکه ممکن است در اذهان اینگونه ارزیابی شود که مرا هم قصد بهره برداری از واژهٔ خون است!! ترجیح داده شد که خون شهیدان دستمایهٔ تبلیغ قرار نگیرد. آنچه در این دفتر آمده، سوای اندکی حماسههای گلرنگ در عروج شهیدان یا ارجوزههایی در نگاهداشت میراث آن عزیزان یا هشداری بر حفظ حدود عقیده و ایمان است. سخن نه بر هوس رفته که برخاسته از احساس تعهد و التزام است.<ref name=''کتابشناسی حمید''/><br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
حمید سبزواری در مقدمهٔ دفتر شعر «یاد یاران» نوشته است: «خود را مینگرم و حقارت خود را و کوچه را مینگرم و نام شهیدان را و خط سرخی را که از میان آیههای مقدس، تا بینهایتهای آبی و تا قلمرو پروازها امتداد یافتهاست و جهان، چقدر تاریک است بی حضور مردانی که از پیشانی بندشان خورشید میشکفت و آفتاب پرندهای بود که در سینهٔ پرالتهابشان مأوا گزیده بود.»<ref name=''کتابشناسی حمید''/><br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
====آقای حمید====<br />
مستند «آقای حمید» روایتی از زندگی فرهنگی و علمی حمید سبزواری است. کارگردان و تهیهکننده این مستند «سجاد بلوکات» است. این مستند اولین بار دوشنبه ۲۶ شهریور ۱۳۹۷ ساعت ۲۰:۳۰ از شبکهٔ پخش شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4405599/%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%81%D9%82/|عنوان =«آقای حمید» از زندگی یک شاعر انقلابی میگوید|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۶ شهریور ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
سبک آثار سبزواری را در دههٔ سی و چهل به سه دسته تقسیم کرد: دستهٔ اول به طور آشکار در دو عالم سیر میکند. یکی حالوهوای معمول شعر سنّتی فارسی آن دهههاست؛ یعنی تغزل و عرفانی رقیق همراه گلایههایی گاهبهگاه از پیری و زمانه و دیگری موضوعات رایج در این نوع شعر. مثل شعر «در حکومت شیطان» از مجموعهٔ شعر «تو عاشقانه سفر کن». دستهٔ دوم، شعرهایی است که هرچند در دایرهٔ کلی تغزل میگنجد، خالی از انتقادهای سیاسی و اجتماعی نیست. اینجا لحن شاعر به لحن حافظ شباهتی مییابد. مثل شعر «یاد باد...؟». دستهٔ سوم شعرهایی است که به طور صریح یا ضمنی به ماجرا یا موقعیتی خاص اشاره دارد و تا بدان مایهٔ عینی و ملموس سروده شدهاست که میتواند موضع صریح و روشن شاعر را دربارهٔ آن واقعه یا موقعیت را روشن کند. <ref>{{پک|کاظمی|۱۳۹۰|ک= ده شاعر انقلاب|ص=۴۴-۴۱}}</ref><br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار حمید سبزواری شامل موارد زیر میشود<ref>{{پک|کاظمی|۱۳۹۰|ک= ده شاعر انقلاب|ص=۳۹}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/587274/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87/|عنوان =استاد حمید سبزواری درگذشت|ناشر =مشرق نیوز |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۵}}</ref>:<br />
* دفتر شعر سرود درد (نخستین دفتر شعر، سرودههای سالهای ۳۶ تا ۵۷) (انتشار سال ۱۳۶۸)<br />
* دفتر شعر سرود سپیده (دومین دفتر شعر) (انتشار سال ۱۳۶۸)<br />
* دفتر شعر کاروان سپیده (انتشار سال ۱۳۷۳)<br />
* یاد یاران (مثنوی نسبتا بلندی در رثای جهادگر شهید مهندس سید محمد تقی رضوی و جمعی از شهیدان دفاع مقدس) (انتشار سال ۱۳۷۶)<br />
* دیوان اشعار<br />
* گزیدهٔ ادبیات معاصر<br />
* سرود دیگر (دربرگیرندهٔ ۱۴۲ قطعه از تازهترین اشعار کلاسیک سبزواری از ۱۳۶۶ تاکنون) (انتشار سال ۱۳۸۱)<br />
* تو عاشقانه سفر کن<br />
* به رنگ آمده دشمن (بیان شیوه های فرهنگی دشمنان انقلاب و اسلام از پذیرش قطعنامهٔ ۵۹۸) (انتشار سال ۱۳۶۸)<br />
* بانگ جرس<br />
* این بانگ آزادی (دیوان منسجمی از آثار سبزواری) (۱۳۹۷)<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
* مدال درجهٔ یک هنر در رشتهٔ ادبیات (۱۳۷۱)<br />
* چهرهٔ ماندگار دورهٔ سوم (۱۳۸۲)<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.iranelites.com/news/item/11-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1/|عنوان =اسامی برگزیدگان هشت دوره همایش چهره های ماندگار|ناشر =نخبگان ماندگار |تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ مهر ۱۳۹۳}}</ref><br />
* نشان جهادگر عرصهٔ فرهنگ و هنر (۱۳۹۳)<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
[[پرونده:Sabzevari salgard.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مراسم اولین سالگرد درگذشت حمید سبزواری]]<br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====سرود درد====<br />
سرود درد،نخستین دفتر شعر حمید سبزواری است که سرودههای سالهای ۳۶ تا ۵۷ را در برمیگیرد.دوران بیست و یک سالهای که مشحون از وقایع سیاسی و رنج و دردمندی شاعر است. در جای جای این دفتر روح عاصی، حماسی و ستمستیز شاعر در پس الفاظ و کلمات آهنگین، موج میزند. درست است که گاه سایهای از اندوه و درد در این دفتر راه برده است اما این اندوه، زاییدهٔ تعهد و آگاهی است. ابیات زیر به هنگام واگذاری نفت به کنسرسیوم در فروردین ۱۳۳۳ سروده شدهاست<ref name=''کتابشناسی حمید''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =پروینزاد | نام =شهلا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =کتابشناسی استاد حمید سبزواری | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۱۹۱ | سال =۱۳۸۱ | تاریخ بازبینی = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸}}</ref>:{{سخ}}<br />
{{شعر|نستعلیق|سبک=color: purple}}{{ب|بر فلک یک نقطهٔ روشن نمیبینم چرا |زان همه روشنگران یک تن نمیبینم چرا}}<br />
{{ب|جز سیاهی، جز تباهی، جز مناهی، جز ستم|گر بجا ماند است،چیزی را نمیبینم چرا}}<br />
{{ب|در دیار من مگر شیطان حکومت میکند |وای من جز نقش اهریمن نمیبینم چرا}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
<br />
====یاد یاران====<br />
یاد یاران مثنوی نسبتا بلندی است در رثای سردار جهادگر شهید مهندس سید محمد تقی رضوی و نیز جمعی از شهیدان دفاع مقدس. حمید سبزواری در این اثر به تناسب حال و مقال به شرح دلتنگیهای خویش میپردازد و با مروری بر وقایع انقلاب و دفاع مقدس به معرفی شهید رضوی پرداخته و ویژگیهای ممتاز وی را برشمرده و نیز به تناسب از دیگر سرداران شهید یاد میکند.<ref name=''کتابشناسی حمید''/>:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">آه میدانم و میدانی چرا جبههها پر بود از عطر خدا{{سخ}}دل که صافی شد خدایی میشود آسمانی، کربلایی میشود{{سخ}}پاکبازان را ضمیری روشن است جان پاکی مالک، ملک تن است{{سخ}}هر که رمز پاکی جان یافتهست یار را در جبهه آسان یافتهست.<br />
<br />
====به رنگ آمده دشمن====<br />
به رنگ آمده دشمن با عنوان اولیه «بار دیگر مسجد ضرار»، منظومهای است کوتاه(۵۶ بیت) در قالب مثنوی که در آن سبزواری شیوههای فرهنگی دشمنان انقلاب و اسلام را پس از پذیرش قطعنامهٔ ۵۹۸ بیان کرده است.این منظومه که بار نخست در روزنامهٔ کیهان به چاپ رسید، به دلیل اهمیت ویژه، به سفارش و تأکید آیتالله خامنهای به صورت جزوههای مستقل با ابیاتی افزوده به چاپ رسید<ref name=''کتابشناسی حمید''/>:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">به رنگ آمده دشمن، اگر به جنگ نبرد به خدعه خاست چو خمپاره و تفنگ نبرد{{سخ}}به حیله آمده تا گوهر شرف دزدد زر طلب و یابس، هر چه آیدش به کف دزدد{{سخ}}نهاده دانه و دامی که هر چه هست برد هر آن، ز دین و ز دنیا بود به دست برد{{سخ}}من از فریب و فسون، از سراب میترسم من از تغافل مژگان، ز خواب میترسم.<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =کاظمی| نام =محمدکاظم | پیوند نویسنده = | عنوان =ده شاعر انقلاب | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۰| ناشر = سورهٔ مهر|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =پروینزاد | نام =شهلا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =کتاب شناسی استاد حمید سبزواری | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۱۹۱ | سال =۱۳۸۱ | تاریخ بازبینی = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸}}<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://article.tebyan.net/4650/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C|عنوان=استاد حمید سبزواری|ناشر= https://tebyan.net، مؤسسهٔ فرهنگی و اطلاعرسانی تبیان|تاریخ انتشار= ۲۰ آذر ۱۳۸۲}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=33557|عنوان=بیانات در دیدار شاعران|ناشر= https://farsi.khamenei.ir،دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای|تاریخ انتشار= ۳۱ خرداد ۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.bbc.com/persian/arts/2016/06/160611_l51_hamid_sabzevari_obit|عنوان=حمید سبزواری و شعرو شعار انقلابی|ناشر= https://bbc.com، بیبیسی فارسی|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4405599/%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%81%D9%82|عنوان=«آقای حمید» از زندگی یک شاعر انقلابی میگوید|ناشر= https://mehrnews.com، خبرگزاری مهر|تاریخ انتشار= ۲۶ شهریور ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/587274/استاد-حمید-سبزواری-درگذشت-زندگینامه|عنوان=استاد حمید سبزواری درگذشت|ناشر= https://mashreghnews.ir، مشرقنیوز|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.beytoote.com/art/artist/hamid-biography1-sabzevari.html|عنوان=بیوگرافی زندهیاد استاد حمید سبزواری|ناشر= https://beytoote.com، بخش هنر و فرهنگ سایت بیتوته|تاریخ انتشار= ۳۱ خرداد۱۳۹۵}} <br />
# # {{یادکرد وب|نشانی = http://www.irdc.ir/fa/news/2931/%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%B6%D8%AF-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1|عنوان=نخستین مبارزات ضد رضاخانی در سبزوار چگونه شروع شد؟ خاطره حمید سبزواری از کشف حجاب در سبزوار|ناشر= https://irdc.ir، مرکز اسناد انقلاب اسلامی|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.imam-khomeini.ir/fa/n128959/%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D9%88_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1_%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C_|عنوان=اخمینی ای امام...(نگاهی به زندگی و آثار شاعر نامدار معاصر، استاد حمید سبزواری|ناشر= https://imam-khomeini,ir، پرتال امام خمینی|تاریخ انتشار= ۱۵ مرداد ۱۳۹۶}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.farsnews.com/news/13950524000563/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF|عنوان=بزرگداشت حمید سبزواری در خانهٔ هنرمندان برگزار میشود|ناشر= https://farsnews.ir، خبرگزاری فارس|تاریخ انتشار= ۲۴ مرداد۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.iranelites.com/news/item/11-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1|عنوان=اسامی برگزیدگان هشت دوره همایش چهره های ماندگار|ناشر= https://iranelites.ir، نخبگان ماندگار|تاریخ انتشار= ۱۳ مهر۱۳۹۵}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF_%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C&diff=30477بزرگ علوی2019-06-29T14:15:54Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = بزرگ علوی<br />
|تصویر = Bozorg5.jpg<br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام اصلی = سیدمجتبی آقابزرگ علوی<br />
|زمینه فعالیت = رمان نویسی<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱۲ بهمن ۱۲۸۲<br />
|محل تولد = تهران<br />
|والدین = حاج سید ابوالحسن و خدیجه قمرالسادات<br />
|تاریخ مرگ = ۲۸ بهمن ۱۳۷۵<br />
|محل مرگ = برلین، آلمان<br />
|علت مرگ = سکتهٔ قلبی<br />
|محل زندگی = <br />
|مختصات محل زندگی =<br />
|مدفن = برلین<br />
|در زمان حکومت =<br />
|اتفاقات مهم =<br />
|نام دیگر =<br />
|لقب = <br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی =<br />
|سبک نوشتاری = <br />
|کتابها = [[چشمهایش]]، چمدان، گیلهمرد، پنجاهوسه نفر و...<br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها =<br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = فاطمه علوی<br />
|شریک زندگی = گرنرود علوی<br />
|فرزندان = مانی<br />
|تحصیلات = دیپلم <br />
|دانشگاه = <br />
|حوزه = <br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت =<br />
|تأثیرگذاشته بر =<br />
|تأثیرپذیرفته از = <br />
|وبگاه = <br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد = <br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
[[پرونده:Bozorg choobak.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|بزرگ علوی و [[صادق چوبک]]<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
[[پرونده:Bozorg khat.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|دو خط متفاوت از بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
[[پرونده:Bozorg roozname.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|گفتوگوی بزرگ علوی با روزنامه رستاخیز (قبل از انقلاب)<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
<br />
'''سید مجتبی آقابزرگ علوی''' مشهور به '''بزرگ علوی''' نویسندهٔ واقعگرا، استاد زبان فارسی ایرانی و سیاستمداری چپگرا بود.<br />
<center>* * * * *</center><br />
بزرگ علوی در خانوادهای پرجمعیت شامل شش فرزند، سه پسر و سه دختر متولد شد و او فرزند سوم خانواده بود. پدر او از اعضای حزب دموکرات ایران بود و پدربزرگش حاج سیدمحمد صراف نمایندهٔ نخستین دورهٔ مجلس شورای ملی بود. همچنین مادر او نوهٔ آیتالله طباطبایی بود<ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''/>. او مدتی را برای تحصیل در آلمان میگذراند و سپس به ایران بازمیگردد. در ایران مدتی را به علت داشتن عقاید سوسیالیستی در زندان میگذراند. بعد از رهایی از زندان مدتی در ارکان حزب توده مترجم بوده و زمانی نیز در «انجمن فرهنگی ایران با اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی» کار میکردهاست و با روشنفکران آن زمان نشستوبرخاست داشته. علوی همراه با دوستان خود گروهی موسوم به «گروه اصحاب ربعه» را ایجاد میکند. اعضای این گروه شامل [[صادق هدایت]]، [[مسعود فرزاد]] و [[مجتبی مینوی]] بودند. این گروه چندسالی بیشتر دوام نمیآورد. هدایت برای فراگیری زبانهای قدیمی ایرانی به هندوستان رفت، مینوی و فرزاد راهی انگلستان شدند و علوی که تمایلات چپ داشت، در نشر مجلهٔ «دنیا» با «تقی ارانی» همکاری میکرد<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>. علوی در ماههای نزدیک به وقایع ۲۸ مرداد برای شرکت در برنامهای مرتبط با با نهادی چپ به مجارستان میرود و چون در آن شرایط بازگشت به ایران به عنوان یک تودهای را جایز نمیداند، از آنجا راهی آلمان شرقی میشود. نزدیک به چهل سال در آلمان میماند و با وجود اینکه تحصیلات دانشگاهی نداشته در دانشگاه هومبولت به عنوان استاد زبان فارسی شروع به فعالیت میکند. او در این مدت چند اثر مینویسد که مهمترین آنها «فرهنگ فارسی-آلمانی» با همکاری دو شاگردش لورنس و زوندرمن است که هنوز هم کاربرد زیادی دارد. بعد از مدتی روابط علوی با حزب به تیرگی می گراید و سرانجام او از حزب توده اخراج میشود. علوی با وجود اینکه حداقل سه دههٔ پایانی عمرش فعالیت سیاسی نداشتهاست و خود بارها بر آن تأکید کرده است، در افکار عمومی ایران بهعنوان یک مرد سیاسی چپ تصور میشود. او در آلمان در برنامههای مختلفی که از طرف سفارت ایران برگزار میشده شرکت میکرده مانند تولد شاه، استقبال از منوچهر اقبال، جشن پیروزی انقلاب، وفات رهبر جمهوری اسلامی و.... بعد از انقلاب او یک در یک سفر کوتاه به ایران میرود. همچنین او به خواستهٔ و حمایت مقامات دیپلماتیک جمهوری اسلامی چندین سخنرانی برای معرفی فرهنگ و ادب ایران در شهرهای مختلف آلمان انجام میدهد.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>{{سخ}}<br />
آثار بزرگ علوی به سه دوره تقسیم میشود: دورهٔ اول تا رهایی از زندان است؛ دورهٔ دوم از بعد از رهایی از زندان تا زمان مهاجرت از ایران و دورهٔ سوم از بعد از مهاجرت از ایران آغاز میشود<ref name=''داستان بزرگ''/>. در این دوران او آثار متعددی مینویسد که معروفترین آنها «چشمهایش» و «پنجاهوسه نفر» میباشد. علوی چند اثر از صادق هدایت را به آلمانی ترجمه کرد. همچنین او ترجمه «هفت پیکر» نظامی را نیز به زبان آلمانی انجام داد.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> <br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
<br />
[[پرونده:Bozorg ghabr.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آرامگاه بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://bukhara-web.com/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B4/|عنوان =بزرگ علوی و یادداشتهایش|ناشر = مجلهٔ بخارا |تاریخ بازدید = ۲۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۹ بهمن ۱۳۹۶}}</ref>]]<br />
<br />
====دوستی با [[صادق هدایت]]====<br />
وقتی علوی در سال ۱۳۰۷ از آلمان به تهران برمیگردد، به جستجوی دوست قدیمی خود «غلامعلی فریور» میپردازد و او را مییابد. یک روز در خانهٔ فریور کتاب «پروین دختر ساسان» به دستش میافتد و آن را میخواند و میبیند که با کتابهای موجود آن دوران هم سطح نیست. از فریور میپرسد: «نویسندهٔ این کتاب کیست؟» فریور پاسخ میدهد: «جوان خوب و خوشمزهای است. باید با او آشنا شوی.» بعد از مدتی یک روز علوی و فریور در خیابان ناصریهٔ آن زمان، به کتابخانهٔ معرفت میروند و تصادفاً صادق هدایت هم آنجا بوده است که فریور میگوید: «این همان آقاست.» و از اینجا دوستی هدایت و علوی شکل میگیرد<ref name=''زندگانی بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C/|عنوان =زندگانی بزرگ علوی|ناشر = زندگانی مشاهیر در تاریخ ما |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱}}</ref>.<br />
<br />
<br />
====اصحاب ربعه====<br />
صادق هدایت، [[مسعود فرزاد]]،[[مجتبی مینوی]] و بزرگ علوی دیدارهای مرتبی با یکدیگر داشتند و بعدها افراد دیگری هم به آنها پیوستند. در آن روزها بازار ادب در انحصار هفت هشت شخصیت ممتاز بود مثل [[علیاصغر حکمت]]، سید حسن تقیزاده، [[اقبال لاهوری]]، [[عارف قزوینی]]، [[سعید نفیسی]] و از این شمار. یک روز همینطور بی مقدمه فرزاد گفت: «ما خودمان هم گروه ربعه هستیم.» بقیه گفتند بابا ربعه که معنا ندارد، فرزاد پاسخ داد: «معنا ندارد و با سبعه(هفت) قافیه دارد.» به این ترتیب بود که ربعه در برابر سبعه پیدا شد و نام آن بیشتر زاییدهٔ یک شوخی بود<ref name=''زندگانی بزرگ''/>. این گروه چندسالی بیشتر دوام نیاورد و هرکس به دنبال سرنوشت خودش رفت. بعدها فرزاد نوشتهای چند سطری به نام «پایان ربعه» مینویسد<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>:{{سخ}}<br />
هدایت مُرد و فرزاد مردار شد<br />
:علوی زد به کوچهٔ علی چپ و گرفتار شد<br />
::مینوی براه راست رفت و پولدار شد<br />
<br />
<br />
<br />
====داستانک از زبان بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>====<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|right|'''خودکشی پدر'''{{سخ}} خودکشی پدرم در سال ۱۳۰۷ مرا به دنیای دیگری پرت کرد. زیان فراوان در چند معامله در سالهایی که اقتصاد اروپا در حال زوال بود و غفلت در پیشبینی و زمامداری کسانی در ایران که پدرم آنها را رقاص پای نقاره میدانست و اغوای یک کلاّش اردبیلی او را به خودکشی واداشت و من مجبور شدم به ایران برگردم.}}<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|left|'''ارتباط با مرتضی علوی'''{{سخ}} بنده ابداً روابط سیاسی با مرتضی، برادرم در آلمان نداشتم. بواسطهٔ اینکه همیشه از هم دور بودیم از زندگی برادرم تا آمدن به ایران، یعنی موقعیکه در ارکان حزب بودم خبر نداشتم.}}<br />
<br />
'''تولد شاه'''{{سخ}}<br />
رادمنش اصرار داشت که روز دوشنبه به سفارت برای شرکت در جشن تولد شاه نروم. گفتم خواهم رفت. این نرفتن من تسلیم به توقعات حضرات، یعنی این باندی که اسم خود را کمیتهٔ مرکزی حزب توده گذاشتهاند است. از دار و دستهٔ اینها باکی ندارم و تسلیم نمیشوم.<br />
<br />
'''سالگرد انقلاب اسلامی'''{{سخ}}<br />
در مهمانی سفارت ایران بهمناسبت سالگرد انقلاب، در برلین بنا به دعوت سفارت شرکت کردم. از ایرانیان فقط من بودم و یک نفر دیگر. رادمنش و نوروزی و شفابخش که دعوت داشتند به سبب توقیف سران حزب توده در ایران یعنی کیانوری و طبری و غیره، معترضانه شرکت نکردند.<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
بزرگ علوی همراه با برادر بزرگترش مرتضی در سال ۱۲۹۰ جهت تحصیل روانهٔ آلمان شد و دوران دبیرستان را در شهرهای مختلف از جمله شهری که که امروزه در لهستان قرار گرفته گذراند<ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.akairan.com/biography/shoara/bozorg-alavi.html/|عنوان =زندگینامهٔ بزرگ علوی|ناشر = آکاایران |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۴ شهریور ۹۲}}</ref>. مرتضی یک کمونیست و فعال سیاسی بوده و در جراید فارسی زبان آلمان بر ضد پادشاه ایران مقاله مینوشته اما بعد از مدتی بر پایهٔ قانون «اهانت به اعلیحضرت» متهم شناخته شده و از برلین اخراج میشود و به مسکو میرود. در سال ۱۳۰۶ پدر بزرگ علوی یک شکست بزرگ تجاری را تاب نیاورده و خودکشی کرد. یک سال پس از این واقعه علوی از دانشگاه مونیخ فارغالتحصیل شد اما نتوانست تاب بیاورد و به ایران بازگشت و در شیراز به عنوان معلم شروع به خدمت کرد. در آن سالیان علوی ناآرام بود و به شهرهای مختلفی میرفت و مدتی هم به تهران آمد و سرانجام با استخدام معلمی در هنرستان صنعتی تهران در این شهر ماندگار شد. علوی با دختر یک دندانپزشک آلمانی که همراه پدرش و با توصیهنامهای از جمالزاده به ایران پناهنده شدهبود ازدواج کرد ولی این ازدواج با دستگیری علوی منجر به طلاق شد. او در سال ۱۳۱۵ به اتهام داشتن افکار سوسیالیستی، با جمعی دیگر از همفکارانش که ۵۲ نفر بودند به زندان افتاد و تا برکنار شدن رضاشاه در سال ۱۳۲۰ در زندان ماند. در آن دوران او با «تقی ارانی» همکاری میکرد. ارانی با مرتضی علوی آشنایی داشته و در یک سفر مرتضی را در مسکو ملاقات میکند و او را از همکاری با بزرگ علوی باخبر میسازد. داستان پنجاهوسه نفر را که علوی در کتابی به همین نام آورده نشأت گرفته از همین دوران است. بزرگ علوی در سال ۱۳۳۲ (۱۹۵۳ میلادی) پنج ماه پیش از وقایع ۲۸ مرداد، برای دریافت مدال طلای صلح جهانی که نهادی چپ محسوب میشد به مجارستان رفت و سپس به عنوان مهمان به چند کشور سوسیالیستی دیگر از جمله به چکسلواکی رفت. از آنجاییکه بازگشت او به ایران به عنوان یک تودهای، در آن شرایط خطرناک بود، او به برلین شرقی رفت و در آنجا کارش را با تدریس زبان فارسی آغاز کرد. او در سال ۱۳۳۵ ازدواج کرد و در سال ۱۳۳۷ (۱۹۵۹) کرسی استادی در دانشگاه هوموبولت گرفت و تا سال ۱۳۴۳ (۱۹۶۵) در این دانشگاه به تحقیق و تدریس پرداخت. او در سال ۱۳۴۱ (۱۹۶۳) رئیس بخش ایرانشناسی شد و در سال ۱۳۴۷ (۱۹۶۹) از ریاست این بخش برکنار شد. او دلیلش را که میتواند خصومتهای درون حزبی به سرکردگی کیانوری باشد اینگونه بیان میکند: «امروز نامهای دریافت داشتم که از اول سپتامبر دیگر رئیس شعبهٔ ایرانشناسی نیستم، خشک و خالی. چند کلمه تشکر هم نداشت.» همزمان با شروع تدریس علوی در دانشگاه هومبولدت، حزب سرپرستی خانوادههای افسران معدوم سازمان نظامی حزب توده که به آلمان شرقی پناهنده شدهبودند را به او واگذار کرد که این وظیفه پس از مدتی به شخص دیگری محول شد.همکاری علوی با سران کمیتهٔ مرکزی به مرور زمان کمرنگ شده و حتی به خصومت کشیده میشود و او در سال ۱۳۴۶ (۱۹۶۸) از کمیتهٔ مرکزی استعفا میدهد. در انتقادهای علوی به سران حزب توده محتوی سیاسی دیده نمیشود و بیشتر جنبهٔ شخصی دارد. او در یکی از یادداشتهایش مینویسد: « دو سه سال زندگی ارزش ندارد که آدم تسلیم ایرج اسکندی دلقک و کیانوری دیوانهٔ ابله شود.» سرانجام در سال ۱۳۵۶ (۱۹۷۷)، علوی از حزب توده اخراج میشود. او در سال ۱۳۵۸ به تهران میآید و با دوستان خود دیدار میکند. در یکی از یادداشت هایش مینویسد: «ظهر منزل شاملو بودم. ساعدی هم آنجا بود. گفتم: یک سال دیگر برمیگردم، بهشرط اینکه کشوری باشد که بتوان نفس آزاد کشید. شاملو جواب داد: یا ما دیگر نیستیم و یا شما میتوانید بیایید نفس آزاد بکشید.» علوی بعد از مدتی دوباره به آلمان برگشت. در اواخر عمر به دلیل نقل مکان به یک خانهٔ کوچکتر ناچار شد کتابخانهٔ خود را بفروشد. بزرگ علوی سرانجام به علت سکتهٔ قلبی در بیمارستان فردریش هاین برلین بستری شد و چند روز بعد درگذشت.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> <ref name=''داستان بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.irna.ir/fa/News/81940012/|عنوان =بیوگرافی بزرگ علوی؛ داستاننویسی واقعگرا|ناشر = ایرنا |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ بهمن ۱۳۹۴}}</ref><br />
<br />
[[پرونده:Morteza.b.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مرتضی علوی. برادر بزرگ علوی]]<br />
<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
{{جعبه گفتاورد |نقلقول=<center><span style="color:darkred">'''آقا بزرگ هم رفت. رفت و از خود دو تصویر جداگانه در ذهن و فر من برجا نهاد.{{سخ}} در یک تصویر او استادیاست فرزانه و پژوهشگری سختکوش و پرتوان، مبارزی با تعهدات ویژهٔ سیاسی، نویسنده ای نوگرا و رئالیست و انسانی نیکوخصال.{{سخ}} در تصویری دیگر، آقابزرگ مبارزی است خسته و گریزان از سیاست، نویسندهای بریده از رئالیست و روکرده به سنت و پژوهشگری که کنشها و واکنشهایش در چندسال پس از انقلاب غمی بیکران بر دل برخیاز دوستارانش نشانیده است.'''<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><font color=darkcyan>{{سخ}}♦ ♦ ♦ ♦ ♦{{سخ}}</font></span><noinclude></center>|تراز=چپ|عرض=۲۰%|رنگ پسزمینه = #d5fdf4}}<br />
<br />
پس از فوت بزرگ علوی کتابی در ۸۰۰ صفحه بنام «'''یاد بزرگ علوی'''» در تهران چاپ شد که مجموعهایست شامل نوشتههای حدود ۶۰ نفر از دوستداران او. مقدمهٔ مقالهٔ خانم «عفت داداشپور» در این بین جالب توجه است.<br />
<br />
<br />
[[پرونده:Bozorg jamalzade.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|نامهٔ جمالزاده به بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
<br />
===از نگاه دیگران===<br />
====[[محمدعلی جمالزاده]]====<br />
جمالزاده با پدر علوی دوستی داشته و از این رو به خود اجازه میداده که علوی و یا کارش را صریح و بیپرده، از دیدگاه خودش راهنمایی کند. در یکی از نامهها جمالزاده به علوی اینگونه مینویسد: «این کاغذ را برای تو مینویسم تا به تو که موهایت دارد مثل موهای من سفید میشود بگویم که دلم میخواهد که بعضی حقیقتها را بفهمی و مطلقاً از نوع تعصبی عاری بشوی و مرد فکر خودت باشی و با توّهم و پندارهای سست عمر خودت را که یکبار بیشتر نداری ضایع نسازی و حالا در جواب این کاغذ به من ننویس که من به فلان اصل عقیده داشته و دارم و خواهم داشت. عزیزم علوی، یکجو کار واقعی بهتر از صدتا از این حرفهای توخالی است، این حرفها شایستهٔ جوانان خام و نرسیده است که جویای نامند. حالا تو از سخنم پند گیر یا ملال.»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
====ژاله اصفهانی====<br />
او در نامهای با سه صفحه ضمن تشکر از دریافت داستان «تحتالحنک» از «رفیق علوی ارجمند» قدرت نویسندگی علوی را ستوده است. اصفهانی در این نامه با اعتمادبهنفس انتقاداتی به این داستان ابراز میدارد. در اینجا مردی خشن که چند زن دارد، توسط همسرش رقیه که سالها با مردی ارتباط داشته، ابتدا با کوفتهٔ آغشته به تریاک مسموم و سپس توسط زن خفه میشود. اصفهانی ضمن یادآوری به اینکه برای ما ایرانیها مزهٔ تریاک در کوفته قابل درک است و آنرا نمیخوریم به جنبهٔ اجتماعی داستان اشاره میکند: «خفه کردن شوهر پس از آنکه او را مسموم کرده است بیشتر شبیه یک گانگستر میشود تا یک زن ایرانی. از طرفی اگر قرار بود که هر زنی در برابر خیانت مشروع یا نامشروع شوهرش خیانتی بکند، ببینید ایران چه «شهرنویی» میشد.»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
====عبدالحسین نوشین====<br />
او هنرپیشهٔ تئاتر و تودهای بود که به شوروی پناهنده شد. دوستی نوشین و علوی بهدلیل اینکه با روشهای سیاسی یکدیگر مخالف بودند همواره همراه با بحث و جدل بوده. این موضوع را میتوان به کثرت در یادداشتهای علوی یافت. در ادامه برخی قسمتهای نامههای نوشین به علوی آورده شده تا سبک نوشتن نامهها به یکدیگر مشخص گردد: «آقای علوی عزیز، نامهات رسید و برخلاف پیشگویی و انتظارت به آن جواب میدهم. راستی تو از کجا پیشبینی کردی که "میدانم نامهٔ من بدون جواب خواهد ماند؟" من اخلاق سگ تو را ندارم و دلیلش هم این نامه...» «این موضوع مربوط به اختلاف نظری است که بین ما وجود دارد. تو عدهای را تاج سر میدانی و عدهای را موش و شپش. ولی برای من سگ زرد برادر شغال است...» «فقط میگویم: آقای علوی، خیلی آسان است که آدم بگوید از رفتار تو چِندشم میشود ولی خودش در نوشتهجاتش قهرمان سازی کند! اختلاف سلیقهٔ من و تو از همینجا شروع میشود. تو به اشخاص از جهت حُب و بغض شخصی نگاه میکنی و من این شیوه را نمیپسندم...»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
در ادامه برخی یادداشتهایی که بزرگ علوی در ارتباط با خودش و آثارش نوشته بیان میشود<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''/>.:<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|right|'''کتاب پنجاهوسه نفر'''{{سخ}}من گهگاهی که کتاب پنجاهوسه نفر را ورق میزنم تعجب میکنم که مردم چطور آن را میخوانند، با تحلیلی که من تز آدمهای این کتاب، که بعدها به عنوان رجال مملکت معرفی شدند و افتضاح بار آوردند دارم، شرمنده میشوم و به هر حال من پیغمبر نبودم از کجا میدانستم که روزی شاهد چنین صحنههایی خواهم شد. عدهای از آنها بعد از رهایی از زندان جزو همان طاغوتیها شدند، عدهای سرمایهدار شدند، دیگری در آمریکا فرش فروش شده و دیگری بانکدار شد}}<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|left|'''کتابهای اهدایی به او پس از انقلاب'''{{سخ}} انقدر نامه و کتاب رسیده است که دارم سردرگم میشوم. رویم نمیشود به مردم بنویسم انقدر کتاب برایم نفرستید.}}<br />
<br />
'''تأثیر حزب توده'''{{سخ}}<br />
...به علاوه من در آن زمان تحت تأثیر حزب توده و استالینیسم بودم و هرچه دانای کل میگفت و مینوشت میپذیرفتم و در صحت آن شک نمیکردم.<br />
<br />
'''دسترسی به منابع کتابهای فارسی در آلمان'''{{سخ}}<br />
...در این فاصله با ایران ارتباط برقرار کرده بودم و میتوانستم مرتب کتاب و مجله و روزنامه بهدست آورم. اگرچه دستگاه امنیتی سیخ لای بسته کتاب میکرد تا به امنیت شکور لطمه وارد نیاید و مبادا سرّی به خارج رخنه کند.<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
====پرویز ناتلخانلری====<br />
بزرگ علوی ناتلخانلری را که وزیر فرهنگ شده بود بهشدت نکوهش کردهاست. در یادداشتهای او آمده: «این جوانک امروز وزیر فرهنگ شده و بهنام شاه از ریپکا(ایرانشناس اهل چک) دعوت کردهاست که به ایران بیاید» «یادت بخیر، هدایت کجاست ببیند نوچهاش چهجور از آب درآمده است.» بیان علوی در یادداشتهایش در مورد مرگ پسر خانلری نیز شایستهٔ قلم او نیست. البته علوی بعدها در مصاحبهها با احترام فوقالعدهای از ناتلخانلری یاد کرده و پس از انقلاب در مسافرت دومش او را ملاقات کرده و در آغوش کشیده است. ظاهراً خشم سابق او از خانلری بهویژه مربوط به قبول وزارت بوده که به مرور زمان فروکش کرده<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>.<br />
<br />
====[[جلال آلاحمد]]====<br />
بزرگ علوی در مصاحبهای میگوید: «من با کارهای جلال همیشه آشنایی داشتهام. خواهش میکنم نپرسید نظر من راجع به کارهای آلاحمد چیست؟ بههرحال آلاحمد مطلبی دارد، چیزی دارد. من عقیدهام این است که او همیشه مسئلهای را جلوی خودش گذاشته و بعد داستانش را در اطراف این مسئله نوشتهاست. در هرصورت قبول دارم اثر گذاشته بر خیلی از جوانهای این مملکت. او واقعاً خودش را کشته. منظور من از گفتن اینکه او خودش را کشته با برداشت از حرف خانمش هست که میگوید: «جلال هیچوقت سیگارش ترک نمیشد.» خوب، این کار که به دلخواه نبوده، او در این مملکت زندگی میکرده، دردها را میدیده، متأثر میشده، مگر آلاحمد چندسالش بود، چیزی در حدود چهلوپنج سال. من معتقدم در ایران دو نویسنده شاهکار زندگیشان را، که خودشان بودند، ننوشتند: یکی هدایت و دیگری آلاحمد. این حرف را در مقایسه با بعضی از کسانی میزنم که در نیمهٔ راه افتادند توی پول درآوردن و بعد هم فاسد شدند. <ref>{{پک|اتحاد|۱۳۹۳|ک=پژوهشگران معاصر ایران|ص=۳۸۲}}</ref><br />
<br />
====[[ملکالشعرای بهار]]====<br />
بزرگ علوی دربارهٔ بهار مینویسد: «نثر بهار زیباست و در حدّ اعتدالِ سخن قرار دارد. بهار نه به مغلقبافیها و لغتپردازیهای فضلفروشان دلبست و نه مبتذلات تحریرات اداری و ژورنالیستی متداول را گردن نهاد. او فارسی را درست مینوشت. از تکلف و فضلفروشی نابهجا برکنار بود و مقاصد خود را با روانی و سادگی تمام جامهٔ کلام میپوشانید. <ref>{{پک|اتحاد|۱۳۹۳|ک=پژوهشگران معاصر ایران|ص=۱۵۰}}</ref><br />
<br />
===مخالفتهای سیاسی===<br />
==== عدم همراهی با حزب توده====<br />
همانطور که قبلاً گفتهشد، در زمان اقامت علوی در برلین شرقی، به مرور روابط او با حزب توده تیره شد. او در یکی از یادداشتهایش در سال ۱۳۵۳ مینویسد: «دیروز مراد از لندن آمده بود. دو روز در برلین شرقی بوده. خدا میداند چهکاری داشت. ظاهراً یکی از حضرات را دیدهبود. ایراداتی که به من داشتند این است: در مجلهٔ «کاوه» مینویسد، با سفارت آمدوشد دارد، در برلین غربی سخنرانی کرده، وضع خود را با حزب تعیین نمیکند. اگر از این کارها دست بردارم، حاضرند اجازه دهند که باز من به خارج مسافرت کنم. مختصر اینکه تا تسلیم نشوم دست از سر من برنمیدارند. به مراد گفتم: هرکاری میخواهند بکنند، من تسلیم عرقخورها، قالیفروشان و قماربازان نمیشوم. در مجلهٔ کاوه نوشته بودم و بازهم خواهم نوشت، یک کلمه خلاف عقیدهٔ خود، خلاف مصالح عمومی ننوشتهام. من همیشه تذکره داشتهام و همیشه با سفارت تماس داشتهام... وضع من با حضرات روشن است...تره هم برایشان خرد نمیکنم...میدانم که در پیکاری نابرابر گیر کردهام. چه باید کرد؟ شکست بهتر از تسلیم است.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
[[پرونده:Bozorg daneshga.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جمعی از اولین دانشجویان ایرانشناسی دانشگاه هومبولدت برلین:از چپ: زوندرمان، زیمرمان، هلگا مایر، اسکالموسکی، لوفت، تینا بلیسکه، وپه. نشسته: علوی ، یونکر، حسین خیرخواه<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
آثار داستانی بزرگ علوی را میتوان به سه دوره تقسیم کرد: نخستین دوره تا ۱۳۲۰ را در برمیگیرد که علاقهٔ نویسنده به طرح مسائل ژرف روانی و پیروی از شیوهٔ نویسندگانی چون «آرتور شینسلر» و «اشتفان تسوایک» آشکار است. اثر نمونهٔ این دوره مجموعهٔ داستان «چمدان» است.{{سخ}}<br />
دورهٔ دوم از ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ است که وی آثاری را به عنوان نویسندهای متعهد مینویسد. در این دوره بزرگ علوی به استقلال هنری میرسد و داستانهایی میآفریند که از نظر محتوا و ساختار نو هستند. در این آثار، دیگر از آدمهای سودایی و رواننژند گذشته اثری نیست بلکه بیشتر قهرمانان او افرادی دلیر و تسلیم ناپذیرند که علیه بیعدالتیهای اجتماعی دست به مبارزه میزنند. اثر نمونهٔ این دوره داستان «گیله مرد» است.{{سخ}}<br />
دورهٔ سوم زمانی را در برمیگیرد که بزرگ علوی دور از ایران و زندگی در آلمان مینویسد. در این دوره وی سرخورده از دگرگونیهای سیاسی، داستانهایی مینویسد که در آنها بیشتر زندگی و سرنوشت فراریان سیاسی وصف میشود. اگر قهرمانان او در دههٔ بیست افراد مبارز و تسلیم ناپذیری بودند، اکنون دیگر آدمهای خسته، سرخورده و اندیشناکی هستند که در برابر رویدادهای پیرامون خود خاموش و ناتوان قرار میگیرند و از خود واکنشی نشان نمیدهند.<ref name=''داستان بزرگ''/><br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار بزرگ علوی به چهار دسته تقسیم میشود: ۱) تألیفی به زبان فارسی ۲) تألیفی به زبان آلمانی ۳)ترجمه از فارسی به آلمانی ۴)ترجمه از زبانهای دیگر به فارسی<ref name=''داستان بزرگ''/><ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> {{سخ}}<br />
[[پرونده:Bozorg cheshmhayash.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|کتاب چشمهابش اثر بزرگ علوی]]<br />
====تألیفی به زبان فارسی====<br />
# پنجاهوسه نفر<br />
# چشمهایش<br />
# چمدان<br />
# سالاریها<br />
# موریانه<br />
# میرزا<br />
# ورق پارههای زندان<br />
# ازبکها<br />
# گیله مرد<br />
# گذشت زمانه<br />
<br />
====تألیفی به زبان آلمانی====<br />
# فرهنگ فارسی-آلمانی<br />
# ایران رزمنده (دربارهٔ ملی شدن نفت)<br />
# کشور گلوبلبل (کتاب نیمه سیاسی)<br />
# دیوار سفید (رمان آلمانی)<br />
<br />
====ترجمه به زبان آلمانی====<br />
# هفتپیکر نظامی<br />
# اشعار خیام<br />
# کتابهایی از صادق هدایت: افسانهٔ آفرینش/ بوف کور/ حاجیآقا<br />
<br />
====ترجمه به زبان فارسی====<br />
# باغ آلبالو (اثر چخوف)<br />
# دوشیزه اورلئان (اثر شیللر)<br />
# حماسهٔ ملی ایران (اثر تئودور نولدکه)<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====چشمهایش====<br />
در آغاز رمان، تهران و خفقان حاکم بر آن توصیف میشود. در بخشی از آغاز رمان آمده است: «شهر تهران خفقان گرفتهبود، هیچکس نفسش درنمیآمد، همه از هم میترسیدند، خانوادهها از کسانشان میترسیدند، بچهها از معلمیننشان، معلمین از فرّاشها و فرّاشها از سلمانی و دلّاک؛ همه از خودشان میترسیدند، از سایهشان باک داشتند...سکوت مرگآسائی در سرتاسر کشور حکمفرما بود. همه خود را راضی قلمداد میکردند. روزنامهها جز مدح دیکتاتور چیزی نداشتند بنویسند. مردم تشنهٔ خبر بودند و پنهانی دروغهای شاخدار پخش میکردند. کی جرأت داشت علناً بگوید که فلان چیز بد است، مگر میشد که در کشور شاهنشاهی چیزی بد باشد.» نقاش بزرگ، استاد ماکان، در هفتم دیماه ۱۳۱۷ در حالی که بیش از سه سال در کلات و در تبعید بوده است به صورت مشکوکی میمیرد. رژیم برای سرپوش گذاشتن بر جنایت، نمایشگاهی از آثار او ترتیب میدهد ولی به دلیل هجوم مردم به نمایشگاه، آن را تعطیل میکند. از ماکان آثار بسیاری برجای مانده و از جملهٔ آنها تابلویی است به نام «چشمهایش». راز این تابلو تبدیل به یک معما شده است. ناظم به عنوان راوی داستان که مسئولیت مدرسهٔ نقاشی استاد ماکان را بعد از مرگ او به عهده دارد، در صدد کشف راز تابلوی چشمهایش برمیآید.<ref>{{پک|عسگری حسنکلو|۱۳۹۴|ک=جامعهشناسی رمان فارسی|ص=۱۵۹و۱۶۴}}</ref><br />
<br />
====پنجاهوسه نفر====<br />
علوی در این کتاب به شرح ایام مصیبتباری که در سال ۱۳۱۵ دستگیر و زندانی شد میپردازد. یاران او و وضعیت روحی و روانی آنان هم در این کتاب توصیف شدهاست. سالهای زندان و رفتار زندانبانان و نیز فشارهای روحی ایام زندان به خوبی در این کتاب نشان داده شدهاست و به همین دلیل پس از انتشار مورد استقبال گستردهای واقع شد.<ref>{{پک|عسگری حسنکلو|۱۳۹۴|ک=جامعهشناسی رمان فارسی|ص=۱۶۳و۱۶۴}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =اتحاد| نام =هوشنگ | پیوند نویسنده = | عنوان =پژوهشگران معاصر ایران | ترجمه = | جلد =۲و۱۱ | سال = ۱۳۹۳| ناشر = فرهنگ معاصر|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =عسگری حسنکلو| نام =عسگر | پیوند نویسنده = | عنوان =جامعهشناسی رمان فارسی | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۴| ناشر = انتشارات نگاه|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://bukhara-web.com/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B4/|عنوان=بزرگ علوی و یادداشتهایش|ناشر= https://bukhara-web.com، وبگاه بخارا|تاریخ انتشار= ۲۹ بهمن ۱۳۹۶}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.akairan.com/biography/shoara/bozorg-alavi.html|عنوان=زندگینامهٔ بزرگ علوی|ناشر= https://akairan.com، وبگاه آکاایران|تاریخ انتشار= ۲۴ شهریور۱۳۹۲}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.irna.ir/fa/News/81940012|عنوان=بزرگ علوی؛داستاننویسی واقعگرا|ناشر= https://irna.ir، وبگاه ایرنا|تاریخ انتشار= ۹ بهمن۱۳۹۴}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C|عنوان=زندگانی بزرگ علوی|ناشر= https://mandegar.tarikhema.org، وبگاه زندگانی مشاهیر در تاریخ ما|تاریخ انتشار= ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF_%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C&diff=30476بزرگ علوی2019-06-29T14:03:18Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = بزرگ علوی<br />
|تصویر = Bozorg5.jpg<br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام اصلی = سیدمجتبی آقابزرگ علوی<br />
|زمینه فعالیت = رمان نویسی<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱۲ بهمن ۱۲۸۲<br />
|محل تولد = تهران<br />
|والدین = حاج سید ابوالحسن و خدیجه قمرالسادات<br />
|تاریخ مرگ = ۲۸ بهمن ۱۳۷۵<br />
|محل مرگ = برلین، آلمان<br />
|علت مرگ = سکتهٔ قلبی<br />
|محل زندگی = <br />
|مختصات محل زندگی =<br />
|مدفن = برلین<br />
|در زمان حکومت =<br />
|اتفاقات مهم =<br />
|نام دیگر =<br />
|لقب = <br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی =<br />
|سبک نوشتاری = <br />
|کتابها = [[چشمهایش]]، چمدان، گیلهمرد، پنجاهوسه نفر و...<br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها =<br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = فاطمه علوی<br />
|شریک زندگی = گرنرود علوی<br />
|فرزندان = مانی<br />
|تحصیلات = دیپلم <br />
|دانشگاه = <br />
|حوزه = <br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت =<br />
|تأثیرگذاشته بر =<br />
|تأثیرپذیرفته از = <br />
|وبگاه = <br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد = <br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
[[پرونده:Bozorg choobak.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|بزرگ علوی و [[صادق چوبک]]<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
[[پرونده:Bozorg khat.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|دو خط متفاوت از بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
[[پرونده:Bozorg roozname.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|گفتوگوی بزرگ علوی با روزنامه رستاخیز (قبل از انقلاب)<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
<br />
'''سید مجتبی آقابزرگ علوی''' مشهور به '''بزرگ علوی''' نویسندهٔ واقعگرا، استاد زبان فارسی ایرانی و سیاستمداری چپگرا بود.<br />
<center>* * * * *</center><br />
بزرگ علوی در خانوادهای پرجمعیت شامل شش فرزند، سه پسر و سه دختر متولد شد و او فرزند سوم خانواده بود. پدر او از اعضای حزب دموکرات ایران بود و پدربزرگش حاج سیدمحمد صراف نمایندهٔ نخستین دورهٔ مجلس شورای ملی بود. همچنین مادر او نوهٔ آیتالله طباطبایی بود<ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''/>. او مدتی را برای تحصیل در آلمان میگذراند و سپس به ایران بازمیگردد. در ایران مدتی را به علت داشتن عقاید سوسیالیستی در زندان میگذراند. بعد از رهایی از زندان مدتی در ارکان حزب توده مترجم بوده و زمانی نیز در «انجمن فرهنگی ایران با اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی» کار میکردهاست و با روشنفکران آن زمان نشستوبرخاست داشته. علوی همراه با دوستان خود گروهی موسوم به «گروه اصحاب ربعه» را ایجاد میکند. اعضای این گروه شامل [[صادق هدایت]]، [[مسعود فرزاد]] و [[مجتبی مینوی]] بودند. این گروه چندسالی بیشتر دوام نمیآورد. هدایت برای فراگیری زبانهای قدیمی ایرانی به هندوستان رفت، مینوی و فرزاد راهی انگلستان شدند و علوی که تمایلات چپ داشت، در نشر مجلهٔ «دنیا» با «تقی ارانی» همکاری میکرد<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>. علوی در ماههای نزدیک به وقایع ۲۸ مرداد برای شرکت در برنامهای مرتبط با با نهادی چپ به مجارستان میرود و چون در آن شرایط بازگشت به ایران به عنوان یک تودهای را جایز نمیداند، از آنجا راهی آلمان شرقی میشود. نزدیک به چهل سال در آلمان میماند و با وجود اینکه تحصیلات دانشگاهی نداشته در دانشگاه هومبولت به عنوان استاد زبان فارسی شروع به فعالیت میکند. او در این مدت چند اثر مینویسد که مهمترین آنها «فرهنگ فارسی-آلمانی» با همکاری دو شاگردش لورنس و زوندرمن است که هنوز هم کاربرد زیادی دارد. بعد از مدتی روابط علوی با حزب به تیرگی می گراید و سرانجام او از حزب توده اخراج میشود. علوی با وجود اینکه حداقل سه دههٔ پایانی عمرش فعالیت سیاسی نداشتهاست و خود بارها بر آن تأکید کرده است، در افکار عمومی ایران بهعنوان یک مرد سیاسی چپ تصور میشود. او در آلمان در برنامههای مختلفی که از طرف سفارت ایران برگزار میشده شرکت میکرده مانند تولد شاه، استقبال از منوچهر اقبال، جشن پیروزی انقلاب، وفات رهبر جمهوری اسلامی و.... بعد از انقلاب او یک در یک سفر کوتاه به ایران میرود. همچنین او به خواستهٔ و حمایت مقامات دیپلماتیک جمهوری اسلامی چندین سخنرانی برای معرفی فرهنگ و ادب ایران در شهرهای مختلف آلمان انجام میدهد.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>{{سخ}}<br />
آثار بزرگ علوی به سه دوره تقسیم میشود: دورهٔ اول تا رهایی از زندان است؛ دورهٔ دوم از بعد از رهایی از زندان تا زمان مهاجرت از ایران و دورهٔ سوم از بعد از مهاجرت از ایران آغاز میشود<ref name=''داستان بزرگ''/>. در این دوران او آثار متعددی مینویسد که معروفترین آنها «چشمهایش» و «پنجاهوسه نفر» میباشد. علوی چند اثر از صادق هدایت را به آلمانی ترجمه کرد. همچنین او ترجمه «هفت پیکر» نظامی را نیز به زبان آلمانی انجام داد.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> <br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
<br />
[[پرونده:Bozorg ghabr.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آرامگاه بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://bukhara-web.com/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B4/|عنوان =بزرگ علوی و یادداشتهایش|ناشر = مجلهٔ بخارا |تاریخ بازدید = ۲۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۹ بهمن ۱۳۹۶}}</ref>]]<br />
<br />
====دوستی با [[صادق هدایت]]====<br />
وقتی علوی در سال ۱۳۰۷ از آلمان به تهران برمیگردد، به جستجوی دوست قدیمی خود «غلامعلی فریور» میپردازد و او را مییابد. یک روز در خانهٔ فریور کتاب «پروین دختر ساسان» به دستش میافتد و آن را میخواند و میبیند که با کتابهای موجود آن دوران هم سطح نیست. از فریور میپرسد: «نویسندهٔ این کتاب کیست؟» فریور پاسخ میدهد: «جوان خوب و خوشمزهای است. باید با او آشنا شوی.» بعد از مدتی یک روز علوی و فریور در خیابان ناصریهٔ آن زمان، به کتابخانهٔ معرفت میروند و تصادفاً صادق هدایت هم آنجا بوده است که فریور میگوید: «این همان آقاست.» و از اینجا دوستی هدایت و علوی شکل میگیرد<ref name=''زندگانی بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C/|عنوان =زندگانی بزرگ علوی|ناشر = زندگانی مشاهیر در تاریخ ما |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱}}</ref>.<br />
<br />
<br />
====اصحاب ربعه====<br />
صادق هدایت، [[مسعود فرزاد]]،[[مجتبی مینوی]] و بزرگ علوی دیدارهای مرتبی با یکدیگر داشتند و بعدها افراد دیگری هم به آنها پیوستند. در آن روزها بازار ادب در انحصار هفت هشت شخصیت ممتاز بود مثل [[علیاصغر حکمت]]، سید حسن تقیزاده، [[اقبال لاهوری]]، [[عارف قزوینی]]، [[سعید نفیسی]] و از این شمار. یک روز همینطور بی مقدمه فرزاد گفت: «ما خودمان هم گروه ربعه هستیم.» بقیه گفتند بابا ربعه که معنا ندارد، فرزاد پاسخ داد: «معنا ندارد و با سبعه(هفت) قافیه دارد.» به این ترتیب بود که ربعه در برابر سبعه پیدا شد و نام آن بیشتر زاییدهٔ یک شوخی بود<ref name=''زندگانی بزرگ''/>. این گروه چندسالی بیشتر دوام نیاورد و هرکس به دنبال سرنوشت خودش رفت. بعدها فرزاد نوشتهای چند سطری به نام «پایان ربعه» مینویسد<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>:{{سخ}}<br />
هدایت مُرد و فرزاد مردار شد<br />
:علوی زد به کوچهٔ علی چپ و گرفتار شد<br />
::مینوی براه راست رفت و پولدار شد<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
[[پرونده:Morteza.b.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مرتضی علوی. برادر بزرگ علوی]]<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
بزرگ علوی همراه با برادر بزرگترش مرتضی در سال ۱۲۹۰ جهت تحصیل روانهٔ آلمان شد و دوران دبیرستان را در شهرهای مختلف از جمله شهری که که امروزه در لهستان قرار گرفته گذراند<ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.akairan.com/biography/shoara/bozorg-alavi.html/|عنوان =زندگینامهٔ بزرگ علوی|ناشر = آکاایران |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۴ شهریور ۹۲}}</ref>. مرتضی یک کمونیست و فعال سیاسی بوده و در جراید فارسی زبان آلمان بر ضد پادشاه ایران مقاله مینوشته اما بعد از مدتی بر پایهٔ قانون «اهانت به اعلیحضرت» متهم شناخته شده و از برلین اخراج میشود و به مسکو میرود. در سال ۱۳۰۶ پدر بزرگ علوی یک شکست بزرگ تجاری را تاب نیاورده و خودکشی کرد. یک سال پس از این واقعه علوی از دانشگاه مونیخ فارغالتحصیل شد اما نتوانست تاب بیاورد و به ایران بازگشت و در شیراز به عنوان معلم شروع به خدمت کرد. در آن سالیان علوی ناآرام بود و به شهرهای مختلفی میرفت و مدتی هم به تهران آمد و سرانجام با استخدام معلمی در هنرستان صنعتی تهران در این شهر ماندگار شد. علوی با دختر یک دندانپزشک آلمانی که همراه پدرش و با توصیهنامهای از جمالزاده به ایران پناهنده شدهبود ازدواج کرد ولی این ازدواج با دستگیری علوی منجر به طلاق شد. او در سال ۱۳۱۵ به اتهام داشتن افکار سوسیالیستی، با جمعی دیگر از همفکارانش که ۵۲ نفر بودند به زندان افتاد و تا برکنار شدن رضاشاه در سال ۱۳۲۰ در زندان ماند. در آن دوران او با «تقی ارانی» همکاری میکرد. ارانی با مرتضی علوی آشنایی داشته و در یک سفر مرتضی را در مسکو ملاقات میکند و او را از همکاری با بزرگ علوی باخبر میسازد. داستان پنجاهوسه نفر را که علوی در کتابی به همین نام آورده نشأت گرفته از همین دوران است. بزرگ علوی در سال ۱۳۳۲ (۱۹۵۳ میلادی) پنج ماه پیش از وقایع ۲۸ مرداد، برای دریافت مدال طلای صلح جهانی که نهادی چپ محسوب میشد به مجارستان رفت و سپس به عنوان مهمان به چند کشور سوسیالیستی دیگر از جمله به چکسلواکی رفت. از آنجاییکه بازگشت او به ایران به عنوان یک تودهای، در آن شرایط خطرناک بود، او به برلین شرقی رفت و در آنجا کارش را با تدریس زبان فارسی آغاز کرد. او در سال ۱۳۳۵ ازدواج کرد و در سال ۱۳۳۷ (۱۹۵۹) کرسی استادی در دانشگاه هوموبولت گرفت و تا سال ۱۳۴۳ (۱۹۶۵) در این دانشگاه به تحقیق و تدریس پرداخت. او در سال ۱۳۴۱ (۱۹۶۳) رئیس بخش ایرانشناسی شد و در سال ۱۳۴۷ (۱۹۶۹) از ریاست این بخش برکنار شد. او دلیلش را که میتواند خصومتهای درون حزبی به سرکردگی کیانوری باشد اینگونه بیان میکند: «امروز نامهای دریافت داشتم که از اول سپتامبر دیگر رئیس شعبهٔ ایرانشناسی نیستم، خشک و خالی. چند کلمه تشکر هم نداشت.» همزمان با شروع تدریس علوی در دانشگاه هومبولدت، حزب سرپرستی خانوادههای افسران معدوم سازمان نظامی حزب توده که به آلمان شرقی پناهنده شدهبودند را به او واگذار کرد که این وظیفه پس از مدتی به شخص دیگری محول شد.همکاری علوی با سران کمیتهٔ مرکزی به مرور زمان کمرنگ شده و حتی به خصومت کشیده میشود و او در سال ۱۳۴۶ (۱۹۶۸) از کمیتهٔ مرکزی استعفا میدهد. در انتقادهای علوی به سران حزب توده محتوی سیاسی دیده نمیشود و بیشتر جنبهٔ شخصی دارد. او در یکی از یادداشتهایش مینویسد: « دو سه سال زندگی ارزش ندارد که آدم تسلیم ایرج اسکندی دلقک و کیانوری دیوانهٔ ابله شود.» سرانجام در سال ۱۳۵۶ (۱۹۷۷)، علوی از حزب توده اخراج میشود. او در سال ۱۳۵۸ به تهران میآید و با دوستان خود دیدار میکند. در یکی از یادداشت هایش مینویسد: «ظهر منزل شاملو بودم. ساعدی هم آنجا بود. گفتم: یک سال دیگر برمیگردم، بهشرط اینکه کشوری باشد که بتوان نفس آزاد کشید. شاملو جواب داد: یا ما دیگر نیستیم و یا شما میتوانید بیایید نفس آزاد بکشید.» علوی بعد از مدتی دوباره به آلمان برگشت. در اواخر عمر به دلیل نقل مکان به یک خانهٔ کوچکتر ناچار شد کتابخانهٔ خود را بفروشد. بزرگ علوی سرانجام به علت سکتهٔ قلبی در بیمارستان فردریش هاین برلین بستری شد و چند روز بعد درگذشت.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> <ref name=''داستان بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.irna.ir/fa/News/81940012/|عنوان =بیوگرافی بزرگ علوی؛ داستاننویسی واقعگرا|ناشر = ایرنا |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ بهمن ۱۳۹۴}}</ref><br />
<br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
بزرگ علوی بعد از مهاجرت از ایران شروع به نوشتن خاطرات روزانه می کند. در ادامه برخی از یادداشتهای او در خاطرات روزانه بیان شدهاست:<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|right|'''خودکشی پدر'''{{سخ}} خودکشی پدرم در سال ۱۳۰۷ مرا به دنیای دیگری پرت کرد. زیان فراوان در چند معامله در سالهایی که اقتصاد اروپا در حال زوال بود و غفلت در پیشبینی و زمامداری کسانی در ایران که پدرم آنها را رقاص پای نقاره میدانست و اغوای یک کلاّش اردبیلی او را به خودکشی واداشت و من مجبور شدم به ایران برگردم.}}<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|left|'''ارتباط با مرتضی علوی'''{{سخ}} بنده ابداً روابط سیاسی با مرتضی، برادرم در آلمان نداشتم. بواسطهٔ اینکه همیشه از هم دور بودیم از زندگی برادرم تا آمدن به ایران، یعنی موقعیکه در ارکان حزب بودم خبر نداشتم.}}<br />
<br />
'''تولد شاه'''{{سخ}}<br />
رادمنش اصرار داشت که روز دوشنبه به سفارت برای شرکت در جشن تولد شاه نروم. گفتم خواهم رفت. این نرفتن من تسلیم به توقعات حضرات، یعنی این باندی که اسم خود را کمیتهٔ مرکزی حزب توده گذاشتهاند است. از دار و دستهٔ اینها باکی ندارم و تسلیم نمیشوم.<br />
<br />
'''سالگرد انقلاب اسلامی'''{{سخ}}<br />
در مهمانی سفارت ایران بهمناسبت سالگرد انقلاب، در برلین بنا به دعوت سفارت شرکت کردم. از ایرانیان فقط من بودم و یک نفر دیگر. رادمنش و نوروزی و شفابخش که دعوت داشتند به سبب توقیف سران حزب توده در ایران یعنی کیانوری و طبری و غیره، معترضانه شرکت نکردند.<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
{{جعبه گفتاورد |نقلقول=<center><span style="color:darkred">'''آقا بزرگ هم رفت. رفت و از خود دو تصویر جداگانه در ذهن و فر من برجا نهاد.{{سخ}} در یک تصویر او استادیاست فرزانه و پژوهشگری سختکوش و پرتوان، مبارزی با تعهدات ویژهٔ سیاسی، نویسنده ای نوگرا و رئالیست و انسانی نیکوخصال.{{سخ}} در تصویری دیگر، آقابزرگ مبارزی است خسته و گریزان از سیاست، نویسندهای بریده از رئالیست و روکرده به سنت و پژوهشگری که کنشها و واکنشهایش در چندسال پس از انقلاب غمی بیکران بر دل برخیاز دوستارانش نشانیده است.'''<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><font color=darkcyan>{{سخ}}♦ ♦ ♦ ♦ ♦{{سخ}}</font></span><noinclude></center>|تراز=چپ|عرض=۲۰%|رنگ پسزمینه = #d5fdf4}}<br />
<br />
پس از فوت بزرگ علوی کتابی در ۸۰۰ صفحه بنام «'''یاد بزرگ علوی'''» در تهران چاپ شد که مجموعهایست شامل نوشتههای حدود ۶۰ نفر از دوستداران او. مقدمهٔ مقالهٔ خانم «عفت داداشپور» در این بین جالب توجه است.<br />
<br />
<br />
[[پرونده:Bozorg jamalzade.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|نامهٔ جمالزاده به بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
<br />
===از نگاه دیگران===<br />
====[[محمدعلی جمالزاده]]====<br />
جمالزاده با پدر علوی دوستی داشته و از این رو به خود اجازه میداده که علوی و یا کارش را صریح و بیپرده، از دیدگاه خودش راهنمایی کند. در یکی از نامهها جمالزاده به علوی اینگونه مینویسد: «این کاغذ را برای تو مینویسم تا به تو که موهایت دارد مثل موهای من سفید میشود بگویم که دلم میخواهد که بعضی حقیقتها را بفهمی و مطلقاً از نوع تعصبی عاری بشوی و مرد فکر خودت باشی و با توّهم و پندارهای سست عمر خودت را که یکبار بیشتر نداری ضایع نسازی و حالا در جواب این کاغذ به من ننویس که من به فلان اصل عقیده داشته و دارم و خواهم داشت. عزیزم علوی، یکجو کار واقعی بهتر از صدتا از این حرفهای توخالی است، این حرفها شایستهٔ جوانان خام و نرسیده است که جویای نامند. حالا تو از سخنم پند گیر یا ملال.»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
====ژاله اصفهانی====<br />
او در نامهای با سه صفحه ضمن تشکر از دریافت داستان «تحتالحنک» از «رفیق علوی ارجمند» قدرت نویسندگی علوی را ستوده است. اصفهانی در این نامه با اعتمادبهنفس انتقاداتی به این داستان ابراز میدارد. در اینجا مردی خشن که چند زن دارد، توسط همسرش رقیه که سالها با مردی ارتباط داشته، ابتدا با کوفتهٔ آغشته به تریاک مسموم و سپس توسط زن خفه میشود. اصفهانی ضمن یادآوری به اینکه برای ما ایرانیها مزهٔ تریاک در کوفته قابل درک است و آنرا نمیخوریم به جنبهٔ اجتماعی داستان اشاره میکند: «خفه کردن شوهر پس از آنکه او را مسموم کرده است بیشتر شبیه یک گانگستر میشود تا یک زن ایرانی. از طرفی اگر قرار بود که هر زنی در برابر خیانت مشروع یا نامشروع شوهرش خیانتی بکند، ببینید ایران چه «شهرنویی» میشد.»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
====عبدالحسین نوشین====<br />
او هنرپیشهٔ تئاتر و تودهای بود که به شوروی پناهنده شد. دوستی نوشین و علوی بهدلیل اینکه با روشهای سیاسی یکدیگر مخالف بودند همواره همراه با بحث و جدل بوده. این موضوع را میتوان به کثرت در یادداشتهای علوی یافت. در ادامه برخی قسمتهای نامههای نوشین به علوی آورده شده تا سبک نوشتن نامهها به یکدیگر مشخص گردد: «آقای علوی عزیز، نامهات رسید و برخلاف پیشگویی و انتظارت به آن جواب میدهم. راستی تو از کجا پیشبینی کردی که "میدانم نامهٔ من بدون جواب خواهد ماند؟" من اخلاق سگ تو را ندارم و دلیلش هم این نامه...» «این موضوع مربوط به اختلاف نظری است که بین ما وجود دارد. تو عدهای را تاج سر میدانی و عدهای را موش و شپش. ولی برای من سگ زرد برادر شغال است...» «فقط میگویم: آقای علوی، خیلی آسان است که آدم بگوید از رفتار تو چِندشم میشود ولی خودش در نوشتهجاتش قهرمان سازی کند! اختلاف سلیقهٔ من و تو از همینجا شروع میشود. تو به اشخاص از جهت حُب و بغض شخصی نگاه میکنی و من این شیوه را نمیپسندم...»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
در ادامه برخی یادداشتهایی که بزرگ علوی در ارتباط با خودش و آثارش نوشته بیان میشود<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''/>.:<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|right|'''کتاب پنجاهوسه نفر'''{{سخ}}من گهگاهی که کتاب پنجاهوسه نفر را ورق میزنم تعجب میکنم که مردم چطور آن را میخوانند، با تحلیلی که من تز آدمهای این کتاب، که بعدها به عنوان رجال مملکت معرفی شدند و افتضاح بار آوردند دارم، شرمنده میشوم و به هر حال من پیغمبر نبودم از کجا میدانستم که روزی شاهد چنین صحنههایی خواهم شد. عدهای از آنها بعد از رهایی از زندان جزو همان طاغوتیها شدند، عدهای سرمایهدار شدند، دیگری در آمریکا فرش فروش شده و دیگری بانکدار شد}}<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|left|'''کتابهای اهدایی به او پس از انقلاب'''{{سخ}} انقدر نامه و کتاب رسیده است که دارم سردرگم میشوم. رویم نمیشود به مردم بنویسم انقدر کتاب برایم نفرستید.}}<br />
<br />
'''تأثیر حزب توده'''{{سخ}}<br />
...به علاوه من در آن زمان تحت تأثیر حزب توده و استالینیسم بودم و هرچه دانای کل میگفت و مینوشت میپذیرفتم و در صحت آن شک نمیکردم.<br />
<br />
'''دسترسی به منابع کتابهای فارسی در آلمان'''{{سخ}}<br />
...در این فاصله با ایران ارتباط برقرار کرده بودم و میتوانستم مرتب کتاب و مجله و روزنامه بهدست آورم. اگرچه دستگاه امنیتی سیخ لای بسته کتاب میکرد تا به امنیت شکور لطمه وارد نیاید و مبادا سرّی به خارج رخنه کند.<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
====پرویز ناتلخانلری====<br />
بزرگ علوی ناتلخانلری را که وزیر فرهنگ شده بود بهشدت نکوهش کردهاست. در یادداشتهای او آمده: «این جوانک امروز وزیر فرهنگ شده و بهنام شاه از ریپکا(ایرانشناس اهل چک) دعوت کردهاست که به ایران بیاید» «یادت بخیر، هدایت کجاست ببیند نوچهاش چهجور از آب درآمده است.» بیان علوی در یادداشتهایش در مورد مرگ پسر خانلری نیز شایستهٔ قلم او نیست. البته علوی بعدها در مصاحبهها با احترام فوقالعدهای از ناتلخانلری یاد کرده و پس از انقلاب در مسافرت دومش او را ملاقات کرده و در آغوش کشیده است. ظاهراً خشم سابق او از خانلری بهویژه مربوط به قبول وزارت بوده که به مرور زمان فروکش کرده<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>.<br />
<br />
====[[جلال آلاحمد]]====<br />
بزرگ علوی در مصاحبهای میگوید: «من با کارهای جلال همیشه آشنایی داشتهام. خواهش میکنم نپرسید نظر من راجع به کارهای آلاحمد چیست؟ بههرحال آلاحمد مطلبی دارد، چیزی دارد. من عقیدهام این است که او همیشه مسئلهای را جلوی خودش گذاشته و بعد داستانش را در اطراف این مسئله نوشتهاست. در هرصورت قبول دارم اثر گذاشته بر خیلی از جوانهای این مملکت. او واقعاً خودش را کشته. منظور من از گفتن اینکه او خودش را کشته با برداشت از حرف خانمش هست که میگوید: «جلال هیچوقت سیگارش ترک نمیشد.» خوب، این کار که به دلخواه نبوده، او در این مملکت زندگی میکرده، دردها را میدیده، متأثر میشده، مگر آلاحمد چندسالش بود، چیزی در حدود چهلوپنج سال. من معتقدم در ایران دو نویسنده شاهکار زندگیشان را، که خودشان بودند، ننوشتند: یکی هدایت و دیگری آلاحمد. این حرف را در مقایسه با بعضی از کسانی میزنم که در نیمهٔ راه افتادند توی پول درآوردن و بعد هم فاسد شدند. <ref>{{پک|اتحاد|۱۳۹۳|ک=پژوهشگران معاصر ایران|ص=۳۸۲}}</ref><br />
<br />
====[[ملکالشعرای بهار]]====<br />
بزرگ علوی دربارهٔ بهار مینویسد: «نثر بهار زیباست و در حدّ اعتدالِ سخن قرار دارد. بهار نه به مغلقبافیها و لغتپردازیهای فضلفروشان دلبست و نه مبتذلات تحریرات اداری و ژورنالیستی متداول را گردن نهاد. او فارسی را درست مینوشت. از تکلف و فضلفروشی نابهجا برکنار بود و مقاصد خود را با روانی و سادگی تمام جامهٔ کلام میپوشانید. <ref>{{پک|اتحاد|۱۳۹۳|ک=پژوهشگران معاصر ایران|ص=۱۵۰}}</ref><br />
<br />
===مخالفتهای سیاسی===<br />
==== عدم همراهی با حزب توده====<br />
همانطور که قبلاً گفتهشد، در زمان اقامت علوی در برلین شرقی، به مرور روابط او با حزب توده تیره شد. او در یکی از یادداشتهایش در سال ۱۳۵۳ مینویسد: «دیروز مراد از لندن آمده بود. دو روز در برلین شرقی بوده. خدا میداند چهکاری داشت. ظاهراً یکی از حضرات را دیدهبود. ایراداتی که به من داشتند این است: در مجلهٔ «کاوه» مینویسد، با سفارت آمدوشد دارد، در برلین غربی سخنرانی کرده، وضع خود را با حزب تعیین نمیکند. اگر از این کارها دست بردارم، حاضرند اجازه دهند که باز من به خارج مسافرت کنم. مختصر اینکه تا تسلیم نشوم دست از سر من برنمیدارند. به مراد گفتم: هرکاری میخواهند بکنند، من تسلیم عرقخورها، قالیفروشان و قماربازان نمیشوم. در مجلهٔ کاوه نوشته بودم و بازهم خواهم نوشت، یک کلمه خلاف عقیدهٔ خود، خلاف مصالح عمومی ننوشتهام. من همیشه تذکره داشتهام و همیشه با سفارت تماس داشتهام... وضع من با حضرات روشن است...تره هم برایشان خرد نمیکنم...میدانم که در پیکاری نابرابر گیر کردهام. چه باید کرد؟ شکست بهتر از تسلیم است.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
[[پرونده:Bozorg daneshga.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جمعی از اولین دانشجویان ایرانشناسی دانشگاه هومبولدت برلین:از چپ: زوندرمان، زیمرمان، هلگا مایر، اسکالموسکی، لوفت، تینا بلیسکه، وپه. نشسته: علوی ، یونکر، حسین خیرخواه<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
آثار داستانی بزرگ علوی را میتوان به سه دوره تقسیم کرد: نخستین دوره تا ۱۳۲۰ را در برمیگیرد که علاقهٔ نویسنده به طرح مسائل ژرف روانی و پیروی از شیوهٔ نویسندگانی چون «آرتور شینسلر» و «اشتفان تسوایک» آشکار است. اثر نمونهٔ این دوره مجموعهٔ داستان «چمدان» است.{{سخ}}<br />
دورهٔ دوم از ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ است که وی آثاری را به عنوان نویسندهای متعهد مینویسد. در این دوره بزرگ علوی به استقلال هنری میرسد و داستانهایی میآفریند که از نظر محتوا و ساختار نو هستند. در این آثار، دیگر از آدمهای سودایی و رواننژند گذشته اثری نیست بلکه بیشتر قهرمانان او افرادی دلیر و تسلیم ناپذیرند که علیه بیعدالتیهای اجتماعی دست به مبارزه میزنند. اثر نمونهٔ این دوره داستان «گیله مرد» است.{{سخ}}<br />
دورهٔ سوم زمانی را در برمیگیرد که بزرگ علوی دور از ایران و زندگی در آلمان مینویسد. در این دوره وی سرخورده از دگرگونیهای سیاسی، داستانهایی مینویسد که در آنها بیشتر زندگی و سرنوشت فراریان سیاسی وصف میشود. اگر قهرمانان او در دههٔ بیست افراد مبارز و تسلیم ناپذیری بودند، اکنون دیگر آدمهای خسته، سرخورده و اندیشناکی هستند که در برابر رویدادهای پیرامون خود خاموش و ناتوان قرار میگیرند و از خود واکنشی نشان نمیدهند.<ref name=''داستان بزرگ''/><br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار بزرگ علوی به چهار دسته تقسیم میشود: ۱) تألیفی به زبان فارسی ۲) تألیفی به زبان آلمانی ۳)ترجمه از فارسی به آلمانی ۴)ترجمه از زبانهای دیگر به فارسی<ref name=''داستان بزرگ''/><ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> {{سخ}}<br />
[[پرونده:Bozorg cheshmhayash.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|کتاب چشمهابش اثر بزرگ علوی]]<br />
====تألیفی به زبان فارسی====<br />
# پنجاهوسه نفر<br />
# چشمهایش<br />
# چمدان<br />
# سالاریها<br />
# موریانه<br />
# میرزا<br />
# ورق پارههای زندان<br />
# ازبکها<br />
# گیله مرد<br />
# گذشت زمانه<br />
<br />
====تألیفی به زبان آلمانی====<br />
# فرهنگ فارسی-آلمانی<br />
# ایران رزمنده (دربارهٔ ملی شدن نفت)<br />
# کشور گلوبلبل (کتاب نیمه سیاسی)<br />
# دیوار سفید (رمان آلمانی)<br />
<br />
====ترجمه به زبان آلمانی====<br />
# هفتپیکر نظامی<br />
# اشعار خیام<br />
# کتابهایی از صادق هدایت: افسانهٔ آفرینش/ بوف کور/ حاجیآقا<br />
<br />
====ترجمه به زبان فارسی====<br />
# باغ آلبالو (اثر چخوف)<br />
# دوشیزه اورلئان (اثر شیللر)<br />
# حماسهٔ ملی ایران (اثر تئودور نولدکه)<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====چشمهایش====<br />
در آغاز رمان، تهران و خفقان حاکم بر آن توصیف میشود. در بخشی از آغاز رمان آمده است: «شهر تهران خفقان گرفتهبود، هیچکس نفسش درنمیآمد، همه از هم میترسیدند، خانوادهها از کسانشان میترسیدند، بچهها از معلمیننشان، معلمین از فرّاشها و فرّاشها از سلمانی و دلّاک؛ همه از خودشان میترسیدند، از سایهشان باک داشتند...سکوت مرگآسائی در سرتاسر کشور حکمفرما بود. همه خود را راضی قلمداد میکردند. روزنامهها جز مدح دیکتاتور چیزی نداشتند بنویسند. مردم تشنهٔ خبر بودند و پنهانی دروغهای شاخدار پخش میکردند. کی جرأت داشت علناً بگوید که فلان چیز بد است، مگر میشد که در کشور شاهنشاهی چیزی بد باشد.» نقاش بزرگ، استاد ماکان، در هفتم دیماه ۱۳۱۷ در حالی که بیش از سه سال در کلات و در تبعید بوده است به صورت مشکوکی میمیرد. رژیم برای سرپوش گذاشتن بر جنایت، نمایشگاهی از آثار او ترتیب میدهد ولی به دلیل هجوم مردم به نمایشگاه، آن را تعطیل میکند. از ماکان آثار بسیاری برجای مانده و از جملهٔ آنها تابلویی است به نام «چشمهایش». راز این تابلو تبدیل به یک معما شده است. ناظم به عنوان راوی داستان که مسئولیت مدرسهٔ نقاشی استاد ماکان را بعد از مرگ او به عهده دارد، در صدد کشف راز تابلوی چشمهایش برمیآید.<ref>{{پک|عسگری حسنکلو|۱۳۹۴|ک=جامعهشناسی رمان فارسی|ص=۱۵۹و۱۶۴}}</ref><br />
<br />
====پنجاهوسه نفر====<br />
علوی در این کتاب به شرح ایام مصیبتباری که در سال ۱۳۱۵ دستگیر و زندانی شد میپردازد. یاران او و وضعیت روحی و روانی آنان هم در این کتاب توصیف شدهاست. سالهای زندان و رفتار زندانبانان و نیز فشارهای روحی ایام زندان به خوبی در این کتاب نشان داده شدهاست و به همین دلیل پس از انتشار مورد استقبال گستردهای واقع شد.<ref>{{پک|عسگری حسنکلو|۱۳۹۴|ک=جامعهشناسی رمان فارسی|ص=۱۶۳و۱۶۴}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =اتحاد| نام =هوشنگ | پیوند نویسنده = | عنوان =پژوهشگران معاصر ایران | ترجمه = | جلد =۲و۱۱ | سال = ۱۳۹۳| ناشر = فرهنگ معاصر|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =عسگری حسنکلو| نام =عسگر | پیوند نویسنده = | عنوان =جامعهشناسی رمان فارسی | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۴| ناشر = انتشارات نگاه|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://bukhara-web.com/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B4/|عنوان=بزرگ علوی و یادداشتهایش|ناشر= https://bukhara-web.com، وبگاه بخارا|تاریخ انتشار= ۲۹ بهمن ۱۳۹۶}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.akairan.com/biography/shoara/bozorg-alavi.html|عنوان=زندگینامهٔ بزرگ علوی|ناشر= https://akairan.com، وبگاه آکاایران|تاریخ انتشار= ۲۴ شهریور۱۳۹۲}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.irna.ir/fa/News/81940012|عنوان=بزرگ علوی؛داستاننویسی واقعگرا|ناشر= https://irna.ir، وبگاه ایرنا|تاریخ انتشار= ۹ بهمن۱۳۹۴}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C|عنوان=زندگانی بزرگ علوی|ناشر= https://mandegar.tarikhema.org، وبگاه زندگانی مشاهیر در تاریخ ما|تاریخ انتشار= ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF_%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C&diff=30475بزرگ علوی2019-06-29T14:01:14Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = بزرگ علوی<br />
|تصویر = Bozorg5.jpg<br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام اصلی = سیدمجتبی آقابزرگ علوی<br />
|زمینه فعالیت = رمان نویسی<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱۲ بهمن ۱۲۸۲<br />
|محل تولد = تهران<br />
|والدین = حاج سید ابوالحسن و خدیجه قمرالسادات<br />
|تاریخ مرگ = ۲۸ بهمن ۱۳۷۵<br />
|محل مرگ = برلین، آلمان<br />
|علت مرگ = سکتهٔ قلبی<br />
|محل زندگی = <br />
|مختصات محل زندگی =<br />
|مدفن = برلین<br />
|در زمان حکومت =<br />
|اتفاقات مهم =<br />
|نام دیگر =<br />
|لقب = <br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی =<br />
|سبک نوشتاری = <br />
|کتابها = [[چشمهایش]]، چمدان، گیلهمرد، پنجاهوسه نفر و...<br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها =<br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = فاطمه علوی<br />
|شریک زندگی = گرنرود علوی<br />
|فرزندان = مانی<br />
|تحصیلات = دیپلم <br />
|دانشگاه = <br />
|حوزه = <br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت =<br />
|تأثیرگذاشته بر =<br />
|تأثیرپذیرفته از = <br />
|وبگاه = <br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد = <br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
[[پرونده:Bozorg choobak.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|بزرگ علوی و [[صادق چوبک]]<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
[[پرونده:Bozorg khat.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|دو خط متفاوت از بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
[[پرونده:Bozorg roozname.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|گفتوگوی بزرگ علوی با روزنامه رستاخیز (قبل از انقلاب)<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
<br />
'''سید مجتبی آقابزرگ علوی''' مشهور به '''بزرگ علوی''' نویسندهٔ واقعگرا، استاد زبان فارسی ایرانی و سیاستمداری چپگرا بود.<br />
<center>* * * * *</center><br />
بزرگ علوی در خانوادهای پرجمعیت شامل شش فرزند، سه پسر و سه دختر متولد شد و او فرزند سوم خانواده بود. پدر او از اعضای حزب دموکرات ایران بود و پدربزرگش حاج سیدمحمد صراف نمایندهٔ نخستین دورهٔ مجلس شورای ملی بود. همچنین مادر او نوهٔ آیتالله طباطبایی بود<ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''/>. او مدتی را برای تحصیل در آلمان میگذراند و سپس به ایران بازمیگردد. در ایران مدتی را به علت داشتن عقاید سوسیالیستی در زندان میگذراند. بعد از رهایی از زندان مدتی در ارکان حزب توده مترجم بوده و زمانی نیز در «انجمن فرهنگی ایران با اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی» کار میکردهاست و با روشنفکران آن زمان نشستوبرخاست داشته. علوی همراه با دوستان خود گروهی موسوم به «گروه اصحاب ربعه» را ایجاد میکند. اعضای این گروه شامل [[صادق هدایت]]، [[مسعود فرزاد]] و [[مجتبی مینوی]] بودند. این گروه چندسالی بیشتر دوام نمیآورد. هدایت برای فراگیری زبانهای قدیمی ایرانی به هندوستان رفت، مینوی و فرزاد راهی انگلستان شدند و علوی که تمایلات چپ داشت، در نشر مجلهٔ «دنیا» با «تقی ارانی» همکاری میکرد<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>. علوی در ماههای نزدیک به وقایع ۲۸ مرداد برای شرکت در برنامهای مرتبط با با نهادی چپ به مجارستان میرود و چون در آن شرایط بازگشت به ایران به عنوان یک تودهای را جایز نمیداند، از آنجا راهی آلمان شرقی میشود. نزدیک به چهل سال در آلمان میماند و با وجود اینکه تحصیلات دانشگاهی نداشته در دانشگاه هومبولت به عنوان استاد زبان فارسی شروع به فعالیت میکند. او در این مدت چند اثر مینویسد که مهمترین آنها «فرهنگ فارسی-آلمانی» با همکاری دو شاگردش لورنس و زوندرمن است که هنوز هم کاربرد زیادی دارد. بعد از مدتی روابط علوی با حزب به تیرگی می گراید و سرانجام او از حزب توده اخراج میشود. علوی با وجود اینکه حداقل سه دههٔ پایانی عمرش فعالیت سیاسی نداشتهاست و خود بارها بر آن تأکید کرده است، در افکار عمومی ایران بهعنوان یک مرد سیاسی چپ تصور میشود. او در آلمان در برنامههای مختلفی که از طرف سفارت ایران برگزار میشده شرکت میکرده مانند تولد شاه، استقبال از منوچهر اقبال، جشن پیروزی انقلاب، وفات رهبر جمهوری اسلامی و.... بعد از انقلاب او یک در یک سفر کوتاه به ایران میرود. همچنین او به خواستهٔ و حمایت مقامات دیپلماتیک جمهوری اسلامی چندین سخنرانی برای معرفی فرهنگ و ادب ایران در شهرهای مختلف آلمان انجام میدهد.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>{{سخ}}<br />
آثار بزرگ علوی به سه دوره تقسیم میشود: دورهٔ اول تا رهایی از زندان است؛ دورهٔ دوم از بعد از رهایی از زندان تا زمان مهاجرت از ایران و دورهٔ سوم از بعد از مهاجرت از ایران آغاز میشود<ref name=''داستان بزرگ''/>. در این دوران او آثار متعددی مینویسد که معروفترین آنها «چشمهایش» و «پنجاهوسه نفر» میباشد. علوی چند اثر از صادق هدایت را به آلمانی ترجمه کرد. همچنین او ترجمه «هفت پیکر» نظامی را نیز به زبان آلمانی انجام داد.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> <br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
<br />
[[پرونده:Bozorg ghabr.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آرامگاه بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://bukhara-web.com/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B4/|عنوان =بزرگ علوی و یادداشتهایش|ناشر = مجلهٔ بخارا |تاریخ بازدید = ۲۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۹ بهمن ۱۳۹۶}}</ref>]]<br />
<br />
====دوستی با [[صادق هدایت]]====<br />
وقتی علوی در سال ۱۳۰۷ از آلمان به تهران برمیگردد، به جستجوی دوست قدیمی خود «غلامعلی فریور» میپردازد و او را مییابد. یک روز در خانهٔ فریور کتاب «پروین دختر ساسان» به دستش میافتد و آن را میخواند و میبیند که با کتابهای موجود آن دوران هم سطح نیست. از فریور میپرسد: «نویسندهٔ این کتاب کیست؟» فریور پاسخ میدهد: «جوان خوب و خوشمزهای است. باید با او آشنا شوی.» بعد از مدتی یک روز علوی و فریور در خیابان ناصریهٔ آن زمان، به کتابخانهٔ معرفت میروند و تصادفاً صادق هدایت هم آنجا بوده است که فریور میگوید: «این همان آقاست.» و از اینجا دوستی هدایت و علوی شکل میگیرد<ref name=''زندگانی بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C/|عنوان =زندگانی بزرگ علوی|ناشر = زندگانی مشاهیر در تاریخ ما |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱}}</ref>.<br />
<br />
<br />
====اصحاب ربعه====<br />
صادق هدایت، [[مسعود فرزاد]]،[[مجتبی مینوی]] و بزرگ علوی دیدارهای مرتبی با یکدیگر داشتند و بعدها افراد دیگری هم به آنها پیوستند. در آن روزها بازار ادب در انحصار هفت هشت شخصیت ممتاز بود مثل [[علیاصغر حکمت]]، سید حسن تقیزاده، [[اقبال لاهوری]]، [[عارف قزوینی]]، [[سعید نفیسی]] و از این شمار. یک روز همینطور بی مقدمه فرزاد گفت: «ما خودمان هم گروه ربعه هستیم.» بقیه گفتند بابا ربعه که معنا ندارد، فرزاد پاسخ داد: «معنا ندارد و با سبعه(هفت) قافیه دارد.» به این ترتیب بود که ربعه در برابر سبعه پیدا شد و نام آن بیشتر زاییدهٔ یک شوخی بود<ref name=''زندگانی بزرگ''/>. این گروه چندسالی بیشتر دوام نیاورد و هرکس به دنبال سرنوشت خودش رفت. بعدها فرزاد نوشتهای چند سطری به نام «پایان ربعه» مینویسد<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>:{{سخ}}<br />
هدایت مُرد و فرزاد مردار شد<br />
:علوی زد به کوچهٔ علی چپ و گرفتار شد<br />
::مینوی براه راست رفت و پولدار شد<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
[[پرونده:Morteza.b.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مرتضی علوی. برادر بزرگ علوی]]<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
بزرگ علوی همراه با برادر بزرگترش مرتضی در سال ۱۲۹۰ جهت تحصیل روانهٔ آلمان شد و دوران دبیرستان را در شهرهای مختلف از جمله شهری که که امروزه در لهستان قرار گرفته گذراند<ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.akairan.com/biography/shoara/bozorg-alavi.html/|عنوان =زندگینامهٔ بزرگ علوی|ناشر = آکاایران |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۴ شهریور ۹۲}}</ref>. مرتضی یک کمونیست و فعال سیاسی بوده و در جراید فارسی زبان آلمان بر ضد پادشاه ایران مقاله مینوشته اما بعد از مدتی بر پایهٔ قانون «اهانت به اعلیحضرت» متهم شناخته شده و از برلین اخراج میشود و به مسکو میرود. در سال ۱۳۰۶ پدر بزرگ علوی یک شکست بزرگ تجاری را تاب نیاورده و خودکشی کرد. یک سال پس از این واقعه علوی از دانشگاه مونیخ فارغالتحصیل شد اما نتوانست تاب بیاورد و به ایران بازگشت و در شیراز به عنوان معلم شروع به خدمت کرد. در آن سالیان علوی ناآرام بود و به شهرهای مختلفی میرفت و مدتی هم به تهران آمد و سرانجام با استخدام معلمی در هنرستان صنعتی تهران در این شهر ماندگار شد. علوی با دختر یک دندانپزشک آلمانی که همراه پدرش و با توصیهنامهای از جمالزاده به ایران پناهنده شدهبود ازدواج کرد ولی این ازدواج با دستگیری علوی منجر به طلاق شد. او در سال ۱۳۱۵ به اتهام داشتن افکار سوسیالیستی، با جمعی دیگر از همفکارانش که ۵۲ نفر بودند به زندان افتاد و تا برکنار شدن رضاشاه در سال ۱۳۲۰ در زندان ماند. در آن دوران او با «تقی ارانی» همکاری میکرد. ارانی با مرتضی آشنایی داشته و در یک سفر مرتضی را در مسکو ملاقات میکند و او را از همکاری با بزرگ علوی باخبر میسازد. داستان پنجاهوسه نفر را که علوی در کتابی به همین نام آورده نشأت گرفته از همین دوران است. بزرگ علوی در سال ۱۳۳۲ (۱۹۵۳ میلادی) پنج ماه پیش از وقایع ۲۸ مرداد، برای دریافت مدال طلای صلح جهانی که نهادی چپ محسوب میشد به مجارستان رفت و سپس به عنوان مهمان به چند کشور سوسیالیستی دیگر از جمله به چکسلواکی رفت. از آنجاییکه بازگشت او به ایران به عنوان یک تودهای، در آن شرایط خطرناک بود، او به برلین شرقی رفت و در آنجا کارش را با تدریس زبان فارسی آغاز کرد. او در سال ۱۳۳۵ ازدواج کرد و در سال ۱۳۳۷ (۱۹۵۹) کرسی استادی در دانشگاه هوموبولت گرفت و تا سال ۱۳۴۳ (۱۹۶۵) در این دانشگاه به تحقیق و تدریس پرداخت. او در سال ۱۳۴۱ (۱۹۶۳) رئیس بخش ایرانشناسی گردید و در سال ۱۳۴۷ (۱۹۶۹) از ریاست این بخش برکنار شد. او دلیلش را که میتواند خصومتهای درون حزبی به سرکردگی کیانوری باشد اینگونه بیان میکند: «امروز نامهای دریافت داشتم که از اول سپتامبر دیگر رئیس شعبهٔ ایرانشناسی نیستم، خشک و خالی. چند کلمه تشکر هم نداشت.» همزمان با شروع تدریس علوی در دانشگاه هومبولدت، حزب سرپرستی خانوادههای افسران معدوم سازمان نظامی حزب توده که به آلمان شرقی پناهنده شدهبودند را به او واگذار کرد که این وظیفه پس از مدتی به شخص دیگری محول شد.همکاری علوی با سران کمیتهٔ مرکزی به مرور زمان کمرنگ شده و حتی به خصومت کشیده میشود و او در سال ۱۳۴۶ (۱۹۶۸) از کمیتهٔ مرکزی استعفا میدهد. در انتقادهای علوی به سران حزب توده محتوی سیاسی دیده نمیشود و بیشتر جنبهٔ شخصی دارد. او در یکی از یادداشتهایش مینویسد: « دو سه سال زندگی ارزش ندارد که آدم تسلیم ایرج اسکندی دلقک و کیانوری دیوانهٔ ابله شود.» سرانجام در سال ۱۳۵۶ (۱۹۷۷)، علوی از حزب توده اخراج میشود. او در سال ۱۳۵۸ به تهران میآید و با دوستان خود دیدار میکند. در یکی از یادداشت هایش مینویسد: «ظهر منزل شاملو بودم. ساعدی هم آنجا بود. گفتم: یک سال دیگر برمیگردم، بهشرط اینکه کشوری باشد که بتوان نفس آزاد کشید. شاملو جواب داد: یا ما دیگر نیستیم و یا شما میتوانید بیایید نفس آزاد بکشید.» علوی بعد از مدتی دوباره به آلمان برگشت. در اواخر عمر به دلیل نقل مکان به یک خانهٔ کوچکتر ناچار شد کتابخانهٔ خود را بفروشد. بزرگ علوی سرانجام به علت سکتهٔ قلبی در بیمارستان فردریش هاین برلین بستری شد و چند روز بعد درگذشت.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> <ref name=''داستان بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.irna.ir/fa/News/81940012/|عنوان =بیوگرافی بزرگ علوی؛ داستاننویسی واقعگرا|ناشر = ایرنا |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ بهمن ۱۳۹۴}}</ref><br />
<br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
بزرگ علوی بعد از مهاجرت از ایران شروع به نوشتن خاطرات روزانه می کند. در ادامه برخی از یادداشتهای او در خاطرات روزانه بیان شدهاست:<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|right|'''خودکشی پدر'''{{سخ}} خودکشی پدرم در سال ۱۳۰۷ مرا به دنیای دیگری پرت کرد. زیان فراوان در چند معامله در سالهایی که اقتصاد اروپا در حال زوال بود و غفلت در پیشبینی و زمامداری کسانی در ایران که پدرم آنها را رقاص پای نقاره میدانست و اغوای یک کلاّش اردبیلی او را به خودکشی واداشت و من مجبور شدم به ایران برگردم.}}<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|left|'''ارتباط با مرتضی علوی'''{{سخ}} بنده ابداً روابط سیاسی با مرتضی، برادرم در آلمان نداشتم. بواسطهٔ اینکه همیشه از هم دور بودیم از زندگی برادرم تا آمدن به ایران، یعنی موقعیکه در ارکان حزب بودم خبر نداشتم.}}<br />
<br />
'''تولد شاه'''{{سخ}}<br />
رادمنش اصرار داشت که روز دوشنبه به سفارت برای شرکت در جشن تولد شاه نروم. گفتم خواهم رفت. این نرفتن من تسلیم به توقعات حضرات، یعنی این باندی که اسم خود را کمیتهٔ مرکزی حزب توده گذاشتهاند است. از دار و دستهٔ اینها باکی ندارم و تسلیم نمیشوم.<br />
<br />
'''سالگرد انقلاب اسلامی'''{{سخ}}<br />
در مهمانی سفارت ایران بهمناسبت سالگرد انقلاب، در برلین بنا به دعوت سفارت شرکت کردم. از ایرانیان فقط من بودم و یک نفر دیگر. رادمنش و نوروزی و شفابخش که دعوت داشتند به سبب توقیف سران حزب توده در ایران یعنی کیانوری و طبری و غیره، معترضانه شرکت نکردند.<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
{{جعبه گفتاورد |نقلقول=<center><span style="color:darkred">'''آقا بزرگ هم رفت. رفت و از خود دو تصویر جداگانه در ذهن و فر من برجا نهاد.{{سخ}} در یک تصویر او استادیاست فرزانه و پژوهشگری سختکوش و پرتوان، مبارزی با تعهدات ویژهٔ سیاسی، نویسنده ای نوگرا و رئالیست و انسانی نیکوخصال.{{سخ}} در تصویری دیگر، آقابزرگ مبارزی است خسته و گریزان از سیاست، نویسندهای بریده از رئالیست و روکرده به سنت و پژوهشگری که کنشها و واکنشهایش در چندسال پس از انقلاب غمی بیکران بر دل برخیاز دوستارانش نشانیده است.'''<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><font color=darkcyan>{{سخ}}♦ ♦ ♦ ♦ ♦{{سخ}}</font></span><noinclude></center>|تراز=چپ|عرض=۲۰%|رنگ پسزمینه = #d5fdf4}}<br />
<br />
پس از فوت بزرگ علوی کتابی در ۸۰۰ صفحه بنام «'''یاد بزرگ علوی'''» در تهران چاپ شد که مجموعهایست شامل نوشتههای حدود ۶۰ نفر از دوستداران او. مقدمهٔ مقالهٔ خانم «عفت داداشپور» در این بین جالب توجه است.<br />
<br />
<br />
[[پرونده:Bozorg jamalzade.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|نامهٔ جمالزاده به بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
<br />
===از نگاه دیگران===<br />
====[[محمدعلی جمالزاده]]====<br />
جمالزاده با پدر علوی دوستی داشته و از این رو به خود اجازه میداده که علوی و یا کارش را صریح و بیپرده، از دیدگاه خودش راهنمایی کند. در یکی از نامهها جمالزاده به علوی اینگونه مینویسد: «این کاغذ را برای تو مینویسم تا به تو که موهایت دارد مثل موهای من سفید میشود بگویم که دلم میخواهد که بعضی حقیقتها را بفهمی و مطلقاً از نوع تعصبی عاری بشوی و مرد فکر خودت باشی و با توّهم و پندارهای سست عمر خودت را که یکبار بیشتر نداری ضایع نسازی و حالا در جواب این کاغذ به من ننویس که من به فلان اصل عقیده داشته و دارم و خواهم داشت. عزیزم علوی، یکجو کار واقعی بهتر از صدتا از این حرفهای توخالی است، این حرفها شایستهٔ جوانان خام و نرسیده است که جویای نامند. حالا تو از سخنم پند گیر یا ملال.»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
====ژاله اصفهانی====<br />
او در نامهای با سه صفحه ضمن تشکر از دریافت داستان «تحتالحنک» از «رفیق علوی ارجمند» قدرت نویسندگی علوی را ستوده است. اصفهانی در این نامه با اعتمادبهنفس انتقاداتی به این داستان ابراز میدارد. در اینجا مردی خشن که چند زن دارد، توسط همسرش رقیه که سالها با مردی ارتباط داشته، ابتدا با کوفتهٔ آغشته به تریاک مسموم و سپس توسط زن خفه میشود. اصفهانی ضمن یادآوری به اینکه برای ما ایرانیها مزهٔ تریاک در کوفته قابل درک است و آنرا نمیخوریم به جنبهٔ اجتماعی داستان اشاره میکند: «خفه کردن شوهر پس از آنکه او را مسموم کرده است بیشتر شبیه یک گانگستر میشود تا یک زن ایرانی. از طرفی اگر قرار بود که هر زنی در برابر خیانت مشروع یا نامشروع شوهرش خیانتی بکند، ببینید ایران چه «شهرنویی» میشد.»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
====عبدالحسین نوشین====<br />
او هنرپیشهٔ تئاتر و تودهای بود که به شوروی پناهنده شد. دوستی نوشین و علوی بهدلیل اینکه با روشهای سیاسی یکدیگر مخالف بودند همواره همراه با بحث و جدل بوده. این موضوع را میتوان به کثرت در یادداشتهای علوی یافت. در ادامه برخی قسمتهای نامههای نوشین به علوی آورده شده تا سبک نوشتن نامهها به یکدیگر مشخص گردد: «آقای علوی عزیز، نامهات رسید و برخلاف پیشگویی و انتظارت به آن جواب میدهم. راستی تو از کجا پیشبینی کردی که "میدانم نامهٔ من بدون جواب خواهد ماند؟" من اخلاق سگ تو را ندارم و دلیلش هم این نامه...» «این موضوع مربوط به اختلاف نظری است که بین ما وجود دارد. تو عدهای را تاج سر میدانی و عدهای را موش و شپش. ولی برای من سگ زرد برادر شغال است...» «فقط میگویم: آقای علوی، خیلی آسان است که آدم بگوید از رفتار تو چِندشم میشود ولی خودش در نوشتهجاتش قهرمان سازی کند! اختلاف سلیقهٔ من و تو از همینجا شروع میشود. تو به اشخاص از جهت حُب و بغض شخصی نگاه میکنی و من این شیوه را نمیپسندم...»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
در ادامه برخی یادداشتهایی که بزرگ علوی در ارتباط با خودش و آثارش نوشته بیان میشود<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''/>.:<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|right|'''کتاب پنجاهوسه نفر'''{{سخ}}من گهگاهی که کتاب پنجاهوسه نفر را ورق میزنم تعجب میکنم که مردم چطور آن را میخوانند، با تحلیلی که من تز آدمهای این کتاب، که بعدها به عنوان رجال مملکت معرفی شدند و افتضاح بار آوردند دارم، شرمنده میشوم و به هر حال من پیغمبر نبودم از کجا میدانستم که روزی شاهد چنین صحنههایی خواهم شد. عدهای از آنها بعد از رهایی از زندان جزو همان طاغوتیها شدند، عدهای سرمایهدار شدند، دیگری در آمریکا فرش فروش شده و دیگری بانکدار شد}}<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|left|'''کتابهای اهدایی به او پس از انقلاب'''{{سخ}} انقدر نامه و کتاب رسیده است که دارم سردرگم میشوم. رویم نمیشود به مردم بنویسم انقدر کتاب برایم نفرستید.}}<br />
<br />
'''تأثیر حزب توده'''{{سخ}}<br />
...به علاوه من در آن زمان تحت تأثیر حزب توده و استالینیسم بودم و هرچه دانای کل میگفت و مینوشت میپذیرفتم و در صحت آن شک نمیکردم.<br />
<br />
'''دسترسی به منابع کتابهای فارسی در آلمان'''{{سخ}}<br />
...در این فاصله با ایران ارتباط برقرار کرده بودم و میتوانستم مرتب کتاب و مجله و روزنامه بهدست آورم. اگرچه دستگاه امنیتی سیخ لای بسته کتاب میکرد تا به امنیت شکور لطمه وارد نیاید و مبادا سرّی به خارج رخنه کند.<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
====پرویز ناتلخانلری====<br />
بزرگ علوی ناتلخانلری را که وزیر فرهنگ شده بود بهشدت نکوهش کردهاست. در یادداشتهای او آمده: «این جوانک امروز وزیر فرهنگ شده و بهنام شاه از ریپکا(ایرانشناس اهل چک) دعوت کردهاست که به ایران بیاید» «یادت بخیر، هدایت کجاست ببیند نوچهاش چهجور از آب درآمده است.» بیان علوی در یادداشتهایش در مورد مرگ پسر خانلری نیز شایستهٔ قلم او نیست. البته علوی بعدها در مصاحبهها با احترام فوقالعدهای از ناتلخانلری یاد کرده و پس از انقلاب در مسافرت دومش او را ملاقات کرده و در آغوش کشیده است. ظاهراً خشم سابق او از خانلری بهویژه مربوط به قبول وزارت بوده که به مرور زمان فروکش کرده<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>.<br />
<br />
====[[جلال آلاحمد]]====<br />
بزرگ علوی در مصاحبهای میگوید: «من با کارهای جلال همیشه آشنایی داشتهام. خواهش میکنم نپرسید نظر من راجع به کارهای آلاحمد چیست؟ بههرحال آلاحمد مطلبی دارد، چیزی دارد. من عقیدهام این است که او همیشه مسئلهای را جلوی خودش گذاشته و بعد داستانش را در اطراف این مسئله نوشتهاست. در هرصورت قبول دارم اثر گذاشته بر خیلی از جوانهای این مملکت. او واقعاً خودش را کشته. منظور من از گفتن اینکه او خودش را کشته با برداشت از حرف خانمش هست که میگوید: «جلال هیچوقت سیگارش ترک نمیشد.» خوب، این کار که به دلخواه نبوده، او در این مملکت زندگی میکرده، دردها را میدیده، متأثر میشده، مگر آلاحمد چندسالش بود، چیزی در حدود چهلوپنج سال. من معتقدم در ایران دو نویسنده شاهکار زندگیشان را، که خودشان بودند، ننوشتند: یکی هدایت و دیگری آلاحمد. این حرف را در مقایسه با بعضی از کسانی میزنم که در نیمهٔ راه افتادند توی پول درآوردن و بعد هم فاسد شدند. <ref>{{پک|اتحاد|۱۳۹۳|ک=پژوهشگران معاصر ایران|ص=۳۸۲}}</ref><br />
<br />
====[[ملکالشعرای بهار]]====<br />
بزرگ علوی دربارهٔ بهار مینویسد: «نثر بهار زیباست و در حدّ اعتدالِ سخن قرار دارد. بهار نه به مغلقبافیها و لغتپردازیهای فضلفروشان دلبست و نه مبتذلات تحریرات اداری و ژورنالیستی متداول را گردن نهاد. او فارسی را درست مینوشت. از تکلف و فضلفروشی نابهجا برکنار بود و مقاصد خود را با روانی و سادگی تمام جامهٔ کلام میپوشانید. <ref>{{پک|اتحاد|۱۳۹۳|ک=پژوهشگران معاصر ایران|ص=۱۵۰}}</ref><br />
<br />
===مخالفتهای سیاسی===<br />
==== عدم همراهی با حزب توده====<br />
همانطور که قبلاً گفتهشد، در زمان اقامت علوی در برلین شرقی، به مرور روابط او با حزب توده تیره شد. او در یکی از یادداشتهایش در سال ۱۳۵۳ مینویسد: «دیروز مراد از لندن آمده بود. دو روز در برلین شرقی بوده. خدا میداند چهکاری داشت. ظاهراً یکی از حضرات را دیدهبود. ایراداتی که به من داشتند این است: در مجلهٔ «کاوه» مینویسد، با سفارت آمدوشد دارد، در برلین غربی سخنرانی کرده، وضع خود را با حزب تعیین نمیکند. اگر از این کارها دست بردارم، حاضرند اجازه دهند که باز من به خارج مسافرت کنم. مختصر اینکه تا تسلیم نشوم دست از سر من برنمیدارند. به مراد گفتم: هرکاری میخواهند بکنند، من تسلیم عرقخورها، قالیفروشان و قماربازان نمیشوم. در مجلهٔ کاوه نوشته بودم و بازهم خواهم نوشت، یک کلمه خلاف عقیدهٔ خود، خلاف مصالح عمومی ننوشتهام. من همیشه تذکره داشتهام و همیشه با سفارت تماس داشتهام... وضع من با حضرات روشن است...تره هم برایشان خرد نمیکنم...میدانم که در پیکاری نابرابر گیر کردهام. چه باید کرد؟ شکست بهتر از تسلیم است.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
[[پرونده:Bozorg daneshga.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جمعی از اولین دانشجویان ایرانشناسی دانشگاه هومبولدت برلین:از چپ: زوندرمان، زیمرمان، هلگا مایر، اسکالموسکی، لوفت، تینا بلیسکه، وپه. نشسته: علوی ، یونکر، حسین خیرخواه<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
آثار داستانی بزرگ علوی را میتوان به سه دوره تقسیم کرد: نخستین دوره تا ۱۳۲۰ را در برمیگیرد که علاقهٔ نویسنده به طرح مسائل ژرف روانی و پیروی از شیوهٔ نویسندگانی چون «آرتور شینسلر» و «اشتفان تسوایک» آشکار است. اثر نمونهٔ این دوره مجموعهٔ داستان «چمدان» است.{{سخ}}<br />
دورهٔ دوم از ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ است که وی آثاری را به عنوان نویسندهای متعهد مینویسد. در این دوره بزرگ علوی به استقلال هنری میرسد و داستانهایی میآفریند که از نظر محتوا و ساختار نو هستند. در این آثار، دیگر از آدمهای سودایی و رواننژند گذشته اثری نیست بلکه بیشتر قهرمانان او افرادی دلیر و تسلیم ناپذیرند که علیه بیعدالتیهای اجتماعی دست به مبارزه میزنند. اثر نمونهٔ این دوره داستان «گیله مرد» است.{{سخ}}<br />
دورهٔ سوم زمانی را در برمیگیرد که بزرگ علوی دور از ایران و زندگی در آلمان مینویسد. در این دوره وی سرخورده از دگرگونیهای سیاسی، داستانهایی مینویسد که در آنها بیشتر زندگی و سرنوشت فراریان سیاسی وصف میشود. اگر قهرمانان او در دههٔ بیست افراد مبارز و تسلیم ناپذیری بودند، اکنون دیگر آدمهای خسته، سرخورده و اندیشناکی هستند که در برابر رویدادهای پیرامون خود خاموش و ناتوان قرار میگیرند و از خود واکنشی نشان نمیدهند.<ref name=''داستان بزرگ''/><br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار بزرگ علوی به چهار دسته تقسیم میشود: ۱) تألیفی به زبان فارسی ۲) تألیفی به زبان آلمانی ۳)ترجمه از فارسی به آلمانی ۴)ترجمه از زبانهای دیگر به فارسی<ref name=''داستان بزرگ''/><ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> {{سخ}}<br />
[[پرونده:Bozorg cheshmhayash.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|کتاب چشمهابش اثر بزرگ علوی]]<br />
====تألیفی به زبان فارسی====<br />
# پنجاهوسه نفر<br />
# چشمهایش<br />
# چمدان<br />
# سالاریها<br />
# موریانه<br />
# میرزا<br />
# ورق پارههای زندان<br />
# ازبکها<br />
# گیله مرد<br />
# گذشت زمانه<br />
<br />
====تألیفی به زبان آلمانی====<br />
# فرهنگ فارسی-آلمانی<br />
# ایران رزمنده (دربارهٔ ملی شدن نفت)<br />
# کشور گلوبلبل (کتاب نیمه سیاسی)<br />
# دیوار سفید (رمان آلمانی)<br />
<br />
====ترجمه به زبان آلمانی====<br />
# هفتپیکر نظامی<br />
# اشعار خیام<br />
# کتابهایی از صادق هدایت: افسانهٔ آفرینش/ بوف کور/ حاجیآقا<br />
<br />
====ترجمه به زبان فارسی====<br />
# باغ آلبالو (اثر چخوف)<br />
# دوشیزه اورلئان (اثر شیللر)<br />
# حماسهٔ ملی ایران (اثر تئودور نولدکه)<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====چشمهایش====<br />
در آغاز رمان، تهران و خفقان حاکم بر آن توصیف میشود. در بخشی از آغاز رمان آمده است: «شهر تهران خفقان گرفتهبود، هیچکس نفسش درنمیآمد، همه از هم میترسیدند، خانوادهها از کسانشان میترسیدند، بچهها از معلمیننشان، معلمین از فرّاشها و فرّاشها از سلمانی و دلّاک؛ همه از خودشان میترسیدند، از سایهشان باک داشتند...سکوت مرگآسائی در سرتاسر کشور حکمفرما بود. همه خود را راضی قلمداد میکردند. روزنامهها جز مدح دیکتاتور چیزی نداشتند بنویسند. مردم تشنهٔ خبر بودند و پنهانی دروغهای شاخدار پخش میکردند. کی جرأت داشت علناً بگوید که فلان چیز بد است، مگر میشد که در کشور شاهنشاهی چیزی بد باشد.» نقاش بزرگ، استاد ماکان، در هفتم دیماه ۱۳۱۷ در حالی که بیش از سه سال در کلات و در تبعید بوده است به صورت مشکوکی میمیرد. رژیم برای سرپوش گذاشتن بر جنایت، نمایشگاهی از آثار او ترتیب میدهد ولی به دلیل هجوم مردم به نمایشگاه، آن را تعطیل میکند. از ماکان آثار بسیاری برجای مانده و از جملهٔ آنها تابلویی است به نام «چشمهایش». راز این تابلو تبدیل به یک معما شده است. ناظم به عنوان راوی داستان که مسئولیت مدرسهٔ نقاشی استاد ماکان را بعد از مرگ او به عهده دارد، در صدد کشف راز تابلوی چشمهایش برمیآید.<ref>{{پک|عسگری حسنکلو|۱۳۹۴|ک=جامعهشناسی رمان فارسی|ص=۱۵۹و۱۶۴}}</ref><br />
<br />
====پنجاهوسه نفر====<br />
علوی در این کتاب به شرح ایام مصیبتباری که در سال ۱۳۱۵ دستگیر و زندانی شد میپردازد. یاران او و وضعیت روحی و روانی آنان هم در این کتاب توصیف شدهاست. سالهای زندان و رفتار زندانبانان و نیز فشارهای روحی ایام زندان به خوبی در این کتاب نشان داده شدهاست و به همین دلیل پس از انتشار مورد استقبال گستردهای واقع شد.<ref>{{پک|عسگری حسنکلو|۱۳۹۴|ک=جامعهشناسی رمان فارسی|ص=۱۶۳و۱۶۴}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =اتحاد| نام =هوشنگ | پیوند نویسنده = | عنوان =پژوهشگران معاصر ایران | ترجمه = | جلد =۲و۱۱ | سال = ۱۳۹۳| ناشر = فرهنگ معاصر|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =عسگری حسنکلو| نام =عسگر | پیوند نویسنده = | عنوان =جامعهشناسی رمان فارسی | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۴| ناشر = انتشارات نگاه|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://bukhara-web.com/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B4/|عنوان=بزرگ علوی و یادداشتهایش|ناشر= https://bukhara-web.com، وبگاه بخارا|تاریخ انتشار= ۲۹ بهمن ۱۳۹۶}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.akairan.com/biography/shoara/bozorg-alavi.html|عنوان=زندگینامهٔ بزرگ علوی|ناشر= https://akairan.com، وبگاه آکاایران|تاریخ انتشار= ۲۴ شهریور۱۳۹۲}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.irna.ir/fa/News/81940012|عنوان=بزرگ علوی؛داستاننویسی واقعگرا|ناشر= https://irna.ir، وبگاه ایرنا|تاریخ انتشار= ۹ بهمن۱۳۹۴}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C|عنوان=زندگانی بزرگ علوی|ناشر= https://mandegar.tarikhema.org، وبگاه زندگانی مشاهیر در تاریخ ما|تاریخ انتشار= ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=27423حمید سبزواری2019-05-01T15:58:50Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = حمید سبزواری<br />
|تصویر = Sbzvari1.jpg<br />
|توضیح تصویر = در حیات هرملت برههای از زمان با حساسیتی ویژه پیش میآید، در ظاهر تلخ و دشوار،اما به معنی،از مواهب سرشار!این برهه، زمانی است برای انتخاب و میدانی است برای آزمون، سرافرازی یا سرافکندگی،سالاری یا بردگی، کدامیک؟!<br />
|نام اصلی = حسین آقاممتحنی<br />
|زمینه فعالیت = شاعری<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱۳۰۴<br />
|محل تولد = سبزوار<br />
|والدین = عبدالوهاب<br />
|تاریخ مرگ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۵<br />
|محل مرگ = تهران<br />
|علت مرگ = کهولت سن و بیماری<br />
|محل زندگی = تهران<br />
|مختصات محل زندگی = <br />
|محل خاکسپاری = سبزوار<br />
|تقارن زندگی با نظامهای سیاسی = <br />
|اتفاقات مهم = <br />
|نامهای دیگر = <br />
|لقب = پدر شعر انقلاب<br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی = <br />
|سبک نوشتاری = خراسانی<br />
|کتابها = سرود درد، سرود سپیده، دیوان اشعار و...<br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها = <br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = حمید سبزواری<br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = شکوه اقدس شفقی<br />
|شریک زندگی =<br />
|فرزندان = محسن<br />
|تحصیلات = دیپلم ادبی<br />
|دانشگاه = <br />
|حوزه = <br />
|شاگرد =<br />
|استاد = حاجآقامحمدعلی محمدی، میرزاحبیب جوینی<br />
|علت شهرت = <br />
|تأثیرگذاشته بر = <br />
|تأثیرپذیرفته از =<br />
|وبگاه =<br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد =<br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
[[پرونده:Sbzevari hamsar.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سبزواری در کنار همسرش]]<br />
<br />
<br />
<br />
'''حسین آقاممتحنی''' مشهور به '''حمید سبزواری''' نویسنده و شاعر ملقب به '''پدر شعر انقلاب''' است.<br />
<center>* * * * *</center><br />
حمید سبزواری در خانوادهای متولد شد که با شعر با شاعری بیگانه نبودند. پدرش عبدالوهّاب، کفّاش بود و قریحهٔ شاعری هم داشت. پدربزرگ سبزواری، ملا محمدصادق ممتحنی یک شاعر بود و تخلص او «مجرم» بود. مادر سبزواری نیز بانویی باسواد بود و تمام حروف را در دوران پیش از مدرسه به او آموزش داده بود و وقتی سبزواری به مدرسه رفت در کلاس اول میتوانست بسیاری از کتابها را بخواند. سبزواری در دوران نوجوانی کتاب «جامعالمقدمات» را نزد «میرزا حبیب جوینی» خواند و نزد محمدعلی محمدی نیز آموزش دید. پس از وقایع ۲۸ مرداد، حمید سبزواری به دلیل فعالیّتهایی که داشت مدتی تحت تعقیب بود. او در سبزوار در بانک بازرگانی مشغول به کار شد و بعد از مدتی به شعبههای تهران این بانک منتقل شد. بعد از انقلاب، سبزواری در کنار کار در بانک برای انقلاب نیز شعر میساخت. یکی از معروفترین شعرهای او «آمریکا آمریکا ننگ به نیرنگ تو» میباشد. همچنین شعارها و سرودهای او در راهپیماییها و نماز جمعهها خوانده میشد. پس از مدتی او خود را از بانک بازنشسته کرد و عضو شورای شعر رادیو و تلویزیون شد.{{سخ}}<br />
حمید سبزواری چندین اثر دارد از جمله «سرود درد» و «سرود سپیده». شعر سبزواری شناسنامهٔ زمانمند انقلاب نامیده میشود به طوریکه او «مدال درجهٔ یک هنر در رشتهٔ ادبیات» را دریافت کرد و اولین شاعری میباشد که کتاب او یعنی «سرود درد» در سال ۱۳۷۵ به عنوان کتاب سال برگزیده میشود.{{سخ}}<br />
از دیگر افتخارات حمید سبزواری دریافت نشان «جهادگر عرصهٔ فرهنگوهنر» میباشد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.beytoote.com/art/artist/hamid-biography1-sabzevari.html/|عنوان =بیوگرافی زندهیاد استاد حمید سبزواری|ناشر =بخش هنر و فرهنگ سایت بیتوته |تاریخ بازدید = ۱ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۳۱ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
====سرودن شعر «خمینی ای امام»====<br />
این شعر اولین شعری است که سبزواری برای انقلاب اسلامی سرود. این سرود زمانی شکل گرفت که امام خمینی از بغداد به پاریس رفته بود. دوستان آمدند و به سبزواری گفتند: «ما سرود میخواهیم و تو باید سرود بسازی.» سبزواری گفت: «آهنگی، راهنمایی، کمکی به من بدهید.» گفتند: «ما کسی را نداریم؛ فقط میخواهیم سرود بسازیم.» سبزواری گفت: «آخر من سرود را برای چه آهنگی بسازم؟ اگر به شما شعر بدهم به عنوان سرود میپذیرید؟» گفتند: «نه.» سبزواری آن شب به خانه آمد «خمینی ای امام» را سرود. بعدها این سرود هنگام ورود امام خمینی به فرودگاه در مقابل او اجرا شد.<ref name=''شعار سبزواری''/><br />
<br />
===داستانک عشق===<br />
<br />
<br />
===داستانک استاد===<br />
<br />
===داستانک شاگرد===<br />
<br />
<br />
<br />
===داستانک مردم===<br />
====شروع مبارزات ضدّ رضاخانی====<br />
شروع مبارزات ضدّ رضاخانی در سبزوار توسط بهلول انجام شد. بهلول در سبزوار که پدرش برای کسب آمده بود و ساکن شده بود، تحصیل کرد. بعد که میخواست برود علیه رضاشاه در مشهد صحبت کند، اول در سبزوار شبی به منبر رفت و حمید سبزواری خیلی کوچک بود، میداند که پدر و مادرش دست او را گرفتند رفتند مسجد جامع سبزوار. بهلول میگفت: «میخواهم به یک سفری بروم که معلوم نیست برگردم. من امیدی به زندگی خودم ندارم و میخواهم بروم دنبال یک کاری.» بعد از چند روزی که رفت متوجه شدند جریان مسجد گوهرشاد اتفاق افتاده است.<ref name=''مبارزهٔ حمید''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.irdc.ir/fa/news/2931/%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%B6%D8%AF-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1|عنوان =نخستین مبارزات ضد رضاخانی در سبزوار چگونه شروع شد؟ خاطره حمید سبزواری از کشف حجاب در سبزوار|ناشر =مرکز اسناد انقلاب اسلامی |تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===ده تا بیست مطلب از مجلات دورهٔ خود===<br />
<br />
===داستانکهای دشمنی===<br />
====ماجرای کشف حجاب در سبزوار====<br />
در این زمان سبزواری ۹ یا ۱۰ سال سن داشت. عدهای را دعوت کردند در باغ ملّی. سبزواری و دوستانش چون بچه بودند رفتند آنجا. صدای ساز و آواز میآمد و گفتند نمایش میدهند و سبزواری رفت پشت در؛ زنها اول با حجاب آنجا رفتند و وقتی که آمدند بیرون، بچهها دیدند که اینها حجاب ندارند. بعضی از آنها یک کلاه سرشان گذاشتند، سرشان را از خجالت داخل آن کردند. برخی از آنها دستشان را به صورتشان می گرفتند و از آنجا به سرشان میگرفتند با یک وضع بسیار موهنی از آنجا خارج می شدند. گرچه این زنانی را هم که دعوت کردند بیشتر آنها زنان رؤسای ادارات و وابستگان به ادارات دولتی بودند و همچنین چند نفر از تجّار معروف سبزوار و مردم که دور اینها را گرفته بودند نگاه میکردند، اینها واقعاً با یک حالت شرمندگی از جلوی مردم رد میشدند. بعد از فردای آن روز، شروع کردند به گرفتن زنهای محجبه و دستور این بود که هیچ مردی حق پالتو پوشیدن نداشت. عباها را از دوش مردم برداشتند، پوشش مردم را دستور دادند باید کت و شلوار باشد.<ref name=''مبارزهٔ حمید''/><br />
<br />
===داستانکهای دوستی===<br />
<br />
===داستانکهای قهر===<br />
<br />
===داستانکهای آشتیها===<br />
<br />
===داستانک نگرفتن جوایز===<br />
<br />
===داستانک حرفی که در حین گرفتن جایزه زده است===<br />
<br />
===داستانکهای مذهب و ارتباط با خدا===<br />
<br />
===داستانکهای عصبانیت، ترک مجلس، مهمانیها، برنامهها، استعفا و مشابه آن===<br />
<br />
===داستانک نحوهٔ مرگ، بازتاب خبر مرگ در روزنامهها و مجلات و نمونههایی از آن===<br />
<br />
===داستانکهای دارایی===<br />
[[پرونده:Sbzevari aramgah.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آرامگاه حمید سبزواری]]<br />
===داستانکهای زندگی شخصی===<br />
<br />
===داستانک برخی خالهزنکیهای شیرین (اشکها و لبخندها)===<br />
<br />
===داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده===<br />
<br />
===داستانکهای مشهور ممیزی===<br />
<br />
===داستانکهای مربوط به مصاحبهها، سخنرانیها و حضور رادیو یا تلویزیون یا فضای مجازی همراه ارايه نمونههایی از آن برای بخش شنیداری و تصویری===<br />
<br />
===عکس سنگقبر و داستانکی از تشییع جنازه و جزيیات آن===<br />
<br />
===داستانهای دیگر===<br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
<br />
===سوانح عمر===<br />
<br />
<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
حمید سبزواری دوران نوجوانی و جوانی را در زادگاهش سبزوار گذراند. او از ۱۴ سالگی چند شعر میسرود که اغلب مضامین آن مسائل اجتماعی بود اما به مرور با تشویق پدر به اشعار مذهبی روی آورد. پدر حمید سبزواری که کفّاش بود در ۲۴ سالگی نابینا شد و کارگاه کفّاشیاش از رونق افتاد. به دلیل مشکلات اقتصادی، سبزواری در جوانی تحصیل را رها کرد و به دنبال کار رفت. در همان دوران اولین اشعار او در سبزوار چاپ شد اما وقتی به تهران آمد نتوانست اشعارش را در تهران چاپ کند. پس از بازگشت به سبزوار به استخدام ادارهٔ فرهنگ درآمد. مدّت کوتاهی از ازدواجش نگذشته بود که حوادث ۲۸ مرداد رخ داد و سبزواری تحت تعقیب قرار گرفت و ناچار شد مدتی در اسفراین مخفی شود. سبزواری در آن دوران تمایلات چپگرایانه داشت ولی هیچگاه به عضویت حزب توده درنیامد. پس از اینکه آبها از آسیاب افتاد او به مشهد رفت و در «کانون نشر حقایق اسلامی» با محمدتقی شریعتی، پدر علی شریعتی آشنا شد. سبزواری با علی شریعتی نیز آشنایی داشت. سبزواری پس از تجربهٔ کارهای مختلف، سرانجام به استخدام بانک بازرگانی (تجارت) درآمد. سبزواری پس از انقلاب خود را از کارمندی بانک بازنشسته کرد و عضو شورای شعر رادیو و تلویزیون شد. او با این کار خودش را وقف در هنر و فرهنگ انقلاب کرد. سرانجام حمید سبزواری در ۲۲ خرداد ۱۳۹۵ در سن ۹۱ سالگی به دلیل کهولت سن در سرخاب درگذشت و در زادگاهش سبزوار به خاک سپرده شد.<ref name=''شعار سبزواری''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.bbc.com/persian/arts/2016/06/160611_l51_hamid_sabzevari_obit/|عنوان =حمید سبزواری و شعر و شعار انقلابی|ناشر = بیبیسی فارسی |تاریخ بازدید = ۳۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
====دیدگاه در مورد «شعر نو»====<br />
من شعر نو را به لحاظ این که وزن را شکسته و قافیه را از بین برده، یعنی در واقع اساس شعر را درهم ریخته است، نمیپسندم. چون معتقدم که نیمی از زیبایی شعر به موزون بودن و مقفی بودن آن است. به هر حال من با شعر نو مخالف نیستم و خودم نیز سرودههایی به سبک نو دارم و آثار پایه گذران شعر نو را هم دوست دارم و میپسندم؛ مانند سرودههای لطیف نیما و اشعار فخیم اخوان ثالث. متأسفانه پیروان این بزرگان، شعر نو را خراب کردهاند. این افراد چون توانایی سرودن شعر نو ندارند قلم بطلان بر تمام قواعد شعر فارسی کشیدهاند. شعری که می سرودهاند، فقط مخصوص روزگار خودشان نبوده، شعر روزگاران بوده یعنی مردم هر زمان به نوعی خود را مخاطب آن احساس میکنند . از جهت دیگر «سخن کز دل برآید لاجرم بردل نشیند». به نظر من چیزهایی که باعث ماندگاری شعر آنها شده انتخاب موضوع، جهان نگری، بینش شاعر، درنظر گرفتن عواطف و علایق مردم و خلاقیت است.<ref name=''استاد سبزواری''>{{یادکرد وب|نشانی = https://article.tebyan.net/4650/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C/|عنوان =استاد حمید سبزواری|ناشر = مؤسسهٔ فرهنگی و اطلاعرسانی تبیان |تاریخ بازدید = ۳۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۰ آذر ۱۳۸۲}}</ref><br />
<br />
====انتخاب تخلص «حمید سبزواری»====<br />
نام اصلی بنده« حسین ممتحنی» است. من به چند دلیل نام « حمید» را تخلص خود قرار دادم. یکی به این علت که به کاربردن حمید در شعر راحت تر از حسین است. ثانیاً من تا مدتها نمیخواستم کسی بداند که چه کسی این شعرها را سروده است ؛ « حمید سبزواری» به نوعی اسم مستعار من است. « سبزواری» هم به این علت برگزیدم چون سبزوار زادگاهم بود.<ref name=''استاد سبزواری''/><br />
<br />
====امام خمینی====<br />
ما در دوران پهلوی یک ملت عقب مانده، دور از خودی خود بودیم؛ یعنی خودمان را باور نداشتیم. پیرمردی پیدا شد و مبارزه را شکل دیگری به آن داد. مردی که پخته بود و در جامعه همه چیز را در خصوص اسلام و ادیان درک کرده بود و شناختی نسبت به مکاتب رنگارنگ غرب داشت. این پیرمرد ما را به سوی حق راهبری کرد. یک حرکت اگـر از یک فرهـنگ بالایی اسـتفاده نکـند راه به جـایی نمی برد. وقتی امام را شناختیم، من خودم سعی کردم در سرلوحهٔ برنامهٔ خودم داشته باشم که آرمان های امام را در شعرهای خودم مطرح کنم.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.imam-khomeini.ir/fa/n128959/%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D9%88_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1_%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C_/|عنوان =خمینی ای امام...(نگاهی به زندگی و آثار شاعر نامدار معاصر، استاد حمید سبزواری|ناشر =پرتال امام خمینی |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۵ مرداد ۱۳۹۶}}</ref><br />
<br />
===زمینهٔ فعالیت===<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
====کنگرهٔ بزرگداشت حمید سبزواری====<br />
کنگرهٔ بزرگداشت حمید سبزواری در ۲۲ خرداد ۱۳۹۶ با حضور خانوادهٔ سبزواری و فرماندار سبزوار و با پیام وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در سبزوار برگزار شد. در این مراسم شماری از شاعران شهر سبزوار به ارائهٔ مقالات در مورد شخصیت سبزواری پرداختند. همچنین مراسم نمادین نواختن زنگ شعر انقلاب اسلامی در مدرسهٔ دخترانهٔ شاهد فاضلهٔ این شهر اجراشد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4002933/%DA%A9%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF/|عنوان =کنگرهٔ بزرگداشت حمید سبزواری برگزار شد|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۶}}</ref><br />
<br />
====بزرگداشت حمید سبزواری در خانهٔ هنرمندان====<br />
مراسم بزرگداشت حمید سبزواری روز ۲۵ مرداد ۱۳۹۵ در خانهٔ هنرمندان ایران و با همکاری انجمن شاعران ایران برگزار شد. در این مراسم ساعد باقری سخنرانی کرد و شعرخوانی شاعران پیشکسوتی همچون حسین اسرافیلی، عبدالجبار کاکایی، افشین علاء و اسماعیل امینی از دیگر بخشهای این مراسم بود.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.farsnews.com/news/13950524000563/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF/|عنوان =بزرگداشت حمید سبزواری در خانهٔ هنرمندان برگزار میشود|ناشر =خبرگزاری فارس|تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۴ مرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
====بزرگداشت حمید سبزواری در مشهد====<br />
بزرگداشت حمید سبزواری در شب ۲۲ بهمن ماه سال ۱۳۹۵ در مشهد و با حضور جمعی از هنرمندان، شاعران، نویسندگان و علاقهمندان برگزار شد.<br />
<br />
[[پرونده:Sabzevari ronamaee.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مراسم رونمایی از آثار حمید سبزواری]]<br />
<br />
====رونمایی از مجموعهٔ آثار حمید سبزواری====<br />
مراسم رونمایی از مجموعهٔ آثار حمید سبزواری در ساعت ۱۸ روز یکشنبه، سیزدهم آبانماه ۹۷ در سالن سوره حوزه هنری توسط موسسه شهرستان ادب، سازمان بسیج هنرمندان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی برگزار شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.farsnews.com/news/13970809000087/%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF/|عنوان =مجموعهٔ آثار زندهیاد حمید سبزواری رونمایی میشود|ناشر =خبرگزاری فارس|تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===از نگاه دیگران===<br />
[[پرونده:Sbzevari rahbar2.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سبزواری در جلسهٔ دیدار شاعران با رهبر انقلاب]]<br />
====آیتالله خامنهای====<br />
اوّلاً ایشان قریحهی شعریاش خیلی خوب بود؛ واقعاً شاعر بود؛ یعنی شاعر بالذّات بود، متصنّع نبود. ثانیاً تسلّط بر انواع شعر داشت، تسلّط بر گسترهای واژگانی داشت، یعنی واژگان وسیعی در اختیارش بود، تنوّع در شعر داشت، بهروز بود، مهم این است که بهروز بود؛ یعنی از وقتی من شناختم آقای حمید را. بنده از اوایل انقلاب «از همان ماههای اوّل انقلاب» با آقای حمید آشنا شدیم و مراودهی ادبی و شعری با ایشان پیدا کردیم در آن گرفتاریها و اشتغالات عجیب و غریب آن روز ما. به نظر من ویژگی بینظیر حمید سبزواری سرودهای اوست؛ هم از لحاظ کمّیت و هم از لحاظ کیفیت و محتوا.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=33557/|عنوان =بیانات در دیدار شاعران|ناشر =دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۳۱ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
====محمدکاظم کاظمی====<br />
من از حمید سبزواری عمدتاً در سه قالب غزل، قصیده و مثنوی شعر دیدهام. اگر از مثنوی «همپای جلودار» همچون یک استثناء بگذریم، کار شاعر ما در این قالب هیچگاه به برجستگی غزلها و قصیدههایش نیست. سبزواری بیش از اینکه متخیل باشد زبانآور است. این شاعر خراسانی از وارثان سنّت قصیدهسرایی قدیم است و از این نظر میتوان او را نقطهٔ مقابل شاعری تصویرپرداز مثل [[نصرالله مردانی]] دانست. به همین سبب در غزل که غالباً میدان تصویرگری است، نتوانستهاست درخشش چندانی داشته باشد. شعرش خالی از تصویر نیست، ولی اینها غالباً از نوع تلفیقیاند و حاصل بازسازی تصویرهای موجود در کار شاعران دیگر. در نهایت میتوان گفت که شهرت شعر حمید سبزواری، بیش از آنکه مرهون قوّت هنری آن باشد، مرهون ویژگیهای محتوایی و مناسبتی آن است و نیز مرهون موقعیتی که شاعر به واسطهٔ این محتوا و همراهی با مناسبتها در رسانهها یافتهاست.<ref>{{پک|کاظمی|۱۳۹۰|ک= ده شاعر انقلاب|ص=۵۳-۵۰}}</ref><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
====سبک شعری====<br />
اشعار من بیشتر در قالب قصیده و به پیروی از «سبک خراسانی» است. بنده به این سبک تعلق خاطر خاصی دارم چون معتقدم سرمایه گران بهایی است که از بزرگانمان به میراث رسیده است.<ref name=''استاد سبزواری''/><br />
<br />
===تفسیر خود از آثارش===<br />
<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
<br />
===همراهیهای سیاسی===<br />
<br />
===مخالفتهای سیاسی===<br />
<br />
===نامههای سرگشاده===<br />
<br />
===نامهای دستهجمعی===<br />
<br />
===بیانیهها===<br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش===<br />
حمید سبزواری در مقدمهٔ کتاب «سرود سپیده» نوشته است: «دفتری که پیش رو دارید،گزیدهٔ آثاری است که از طلوع فجر صادق انقلاب اسلامی ایران تا آغاز سال ۱۳۶۷ خورشیدی سروده شده است. سزاوار بود سراینده نام این مجموعه را«سپیده خونین» مینهاد. چه، ما را سپیده از خون دمید و با خون آذین شد و خون، سرمایهٔ بقای آن است. تصور آنکه ممکن است در اذهان اینگونه ارزیابی شود که مرا هم قصد بهره برداری از واژهٔ خون است!! ترجیح داده شد که خون شهیدان دستمایهٔ تبلیغ قرار نگیرد. آنچه در این دفتر آمده، سوای اندکی حماسههای گلرنگ در عروج شهیدان یا ارجوزههایی در نگاهداشت میراث آن عزیزان یا هشداری بر حفظ حدود عقیده و ایمان است. سخن نه بر هوس رفته که برخاسته از احساس تعهد و التزام است.<ref name=''کتابشناسی حمید''/><br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
حمید سبزواری در مقدمهٔ دفتر شعر «یاد یاران» نوشته است: «خود را مینگرم و حقارت خود را و کوچه را مینگرم و نام شهیدان را و خط سرخی را که از میان آیههای مقدس، تا بینهایتهای آبی و تا قلمرو پروازها امتداد یافتهاست و جهان، چقدر تاریک است بی حضور مردانی که از پیشانی بندشان خورشید میشکفت و آفتاب پرندهای بود که در سینهٔ پرالتهابشان مأوا گزیده بود.»<ref name=''کتابشناسی حمید''/><br />
<br />
===نحوهٔ پوشش===<br />
<br />
===تکیهکلامها===<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
===خلقیات===<br />
<br />
<br />
===منزلی که در آن زندگی میکرد (باغ و ویلا)===<br />
<br />
===گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکانهایی که به آن مسافرت کرده است)===<br />
<br />
===برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===بنیانگذاری===<br />
<br />
<br />
<br />
===استادان و شاگردان===<br />
<br />
===علت شهرت===<br />
<br />
===فیلم ساخته شده براساس===<br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
====آقای حمید====<br />
مستند «آقای حمید» روایتی از زندگی فرهنگی و علمی حمید سبزواری است. کارگردان و تهیهکننده این مستند «سجاد بلوکات» است. این مستند اولین بار دوشنبه ۲۶ شهریور ۱۳۹۷ ساعت ۲۰:۳۰ از شبکهٔ پخش شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4405599/%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%81%D9%82/|عنوان =«آقای حمید» از زندگی یک شاعر انقلابی میگوید|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۶ شهریور ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br />
<br />
===نام جاهایی که به اسم این فرد است===<br />
<br />
===کاریکاتورهایی که دربارهاش کشیدهاند===<br />
<br />
===مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب نقلشده از نمونههای فوق از مجلات آن دوره===<br />
<br />
===برگههایی از مصاحبههای فرد===<br />
<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
سبک آثار سبزواری را در دههٔ سی و چهل به سه دسته تقسیم کرد: دستهٔ اول به طور آشکار در دو عالم سیر میکند. یکی حالوهوای معمول شعر سنّتی فارسی آن دهههاست؛ یعنی تغزل و عرفانی رقیق همراه گلایههایی گاهبهگاه از پیری و زمانه و دیگری موضوعات رایج در این نوع شعر. مثل شعر «در حکومت شیطان» از مجموعهٔ شعر «تو عاشقانه سفر کن». دستهٔ دوم، شعرهایی است که هرچند در دایرهٔ کلی تغزل میگنجد، خالی از انتقادهای سیاسی و اجتماعی نیست. اینجا لحن شاعر به لحن حافظ شباهتی مییابد. مثل شعر «یاد باد...؟». دستهٔ سوم شعرهایی است که به طور صریح یا ضمنی به ماجرا یا موقعیتی خاص اشاره دارد و تا بدان مایهٔ عینی و ملموس سروده شدهاست که میتواند موضع صریح و روشن شاعر را دربارهٔ آن واقعه یا موقعیت را روشن کند. <ref>{{پک|کاظمی|۱۳۹۰|ک= ده شاعر انقلاب|ص=۴۴-۴۱}}</ref><br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار حمید سبزواری شامل موارد زیر میشود<ref>{{پک|کاظمی|۱۳۹۰|ک= ده شاعر انقلاب|ص=۳۹}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/587274/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87/|عنوان =استاد حمید سبزواری درگذشت|ناشر =مشرق نیوز |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۵}}</ref>:<br />
* دفتر شعر سرود درد (نخستین دفتر شعر، سرودههای سالهای ۳۶ تا ۵۷) (انتشار سال ۱۳۶۸)<br />
* دفتر شعر سرود سپیده (دومین دفتر شعر) (انتشار سال ۱۳۶۸)<br />
* دفتر شعر کاروان سپیده (انتشار سال ۱۳۷۳)<br />
* یاد یاران (مثنوی نسبتا بلندی در رثای جهادگر شهید مهندس سید محمد تقی رضوی و جمعی از شهیدان دفاع مقدس) (انتشار سال ۱۳۷۶)<br />
* دیوان اشعار<br />
* گزیدهٔ ادبیات معاصر<br />
* سرود دیگر (دربرگیرندهٔ ۱۴۲ قطعه از تازهترین اشعار کلاسیک سبزواری از ۱۳۶۶ تاکنون) (انتشار سال ۱۳۸۱)<br />
* تو عاشقانه سفر کن<br />
* به رنگ آمده دشمن (بیان شیوه های فرهنگی دشمنان انقلاب و اسلام از پذیرش قطعنامهٔ ۵۹۸) (انتشار سال ۱۳۶۸)<br />
* بانگ جرس<br />
* این بانگ آزادی (دیوان منسجمی از آثار سبزواری) (۱۳۹۷)<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
* مدال درجهٔ یک هنر در رشتهٔ ادبیات (۱۳۷۱)<br />
* چهرهٔ ماندگار دورهٔ سوم (۱۳۸۲)<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.iranelites.com/news/item/11-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1/|عنوان =اسامی برگزیدگان هشت دوره همایش چهره های ماندگار|ناشر =نخبگان ماندگار |تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ مهر ۱۳۹۳}}</ref><br />
* نشان جهادگر عرصهٔ فرهنگ و هنر (۱۳۹۳)<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
[[پرونده:Sabzevari salgard.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مراسم اولین سالگرد درگذشت حمید سبزواری]]<br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====سرود درد====<br />
سرود درد،نخستین دفتر شعر حمید سبزواری است که سرودههای سالهای ۳۶ تا ۵۷ را در برمیگیرد.دوران بیست و یک سالهای که مشحون از وقایع سیاسی و رنج و دردمندی شاعر است. در جای جای این دفتر روح عاصی، حماسی و ستمستیز شاعر در پس الفاظ و کلمات آهنگین، موج میزند. درست است که گاه سایهای از اندوه و درد در این دفتر راه برده است اما این اندوه، زاییدهٔ تعهد و آگاهی است. ابیات زیر به هنگام واگذاری نفت به کنسرسیوم در فروردین ۱۳۳۳ سروده شدهاست<ref name=''کتابشناسی حمید''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =پروینزاد | نام =شهلا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =کتابشناسی استاد حمید سبزواری | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۱۹۱ | سال =۱۳۸۱ | تاریخ بازبینی = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸}}</ref>:{{سخ}}<br />
{{شعر|نستعلیق|سبک=color: purple}}{{ب|بر فلک یک نقطهٔ روشن نمیبینم چرا |زان همه روشنگران یک تن نمیبینم چرا}}<br />
{{ب|جز سیاهی، جز تباهی، جز مناهی، جز ستم|گر بجا ماند است،چیزی را نمیبینم چرا}}<br />
{{ب|در دیار من مگر شیطان حکومت میکند |وای من جز نقش اهریمن نمیبینم چرا}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
<br />
====یاد یاران====<br />
یاد یاران مثنوی نسبتا بلندی است در رثای سردار جهادگر شهید مهندس سید محمد تقی رضوی و نیز جمعی از شهیدان دفاع مقدس. حمید سبزواری در این اثر به تناسب حال و مقال به شرح دلتنگیهای خویش میپردازد و با مروری بر وقایع انقلاب و دفاع مقدس به معرفی شهید رضوی پرداخته و ویژگیهای ممتاز وی را برشمرده و نیز به تناسب از دیگر سرداران شهید یاد میکند.<ref name=''کتابشناسی حمید''/>:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">آه میدانم و میدانی چرا جبههها پر بود از عطر خدا{{سخ}}دل که صافی شد خدایی میشود آسمانی، کربلایی میشود{{سخ}}پاکبازان را ضمیری روشن است جان پاکی مالک، ملک تن است{{سخ}}هر که رمز پاکی جان یافتهست یار را در جبهه آسان یافتهست.<br />
<br />
====به رنگ آمده دشمن====<br />
به رنگ آمده دشمن با عنوان اولیه «بار دیگر مسجد ضرار»، منظومهای است کوتاه(۵۶ بیت) در قالب مثنوی که در آن سبزواری شیوههای فرهنگی دشمنان انقلاب و اسلام را پس از پذیرش قطعنامهٔ ۵۹۸ بیان کرده است.این منظومه که بار نخست در روزنامهٔ کیهان به چاپ رسید، به دلیل اهمیت ویژه، به سفارش و تأکید آیتالله خامنهای به صورت جزوههای مستقل با ابیاتی افزوده به چاپ رسید<ref name=''کتابشناسی حمید''/>:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">به رنگ آمده دشمن، اگر به جنگ نبرد به خدعه خاست چو خمپاره و تفنگ نبرد{{سخ}}به حیله آمده تا گوهر شرف دزدد زر طلب و یابس، هر چه آیدش به کف دزدد{{سخ}}نهاده دانه و دامی که هر چه هست برد هر آن، ز دین و ز دنیا بود به دست برد{{سخ}}من از فریب و فسون، از سراب میترسم من از تغافل مژگان، ز خواب میترسم.<br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها===<br />
<br />
<br />
==نوا، نما، نگاه==<br />
===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br />
<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =کاظمی| نام =محمدکاظم | پیوند نویسنده = | عنوان =ده شاعر انقلاب | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۰| ناشر = سورهٔ مهر|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =پروینزاد | نام =شهلا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =کتاب شناسی استاد حمید سبزواری | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۱۹۱ | سال =۱۳۸۱ | تاریخ بازبینی = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸}}<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://article.tebyan.net/4650/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C|عنوان=استاد حمید سبزواری|ناشر= https://tebyan.net، مؤسسهٔ فرهنگی و اطلاعرسانی تبیان|تاریخ انتشار= ۲۰ آذر ۱۳۸۲}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=33557|عنوان=بیانات در دیدار شاعران|ناشر= https://farsi.khamenei.ir،دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای|تاریخ انتشار= ۳۱ خرداد ۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.bbc.com/persian/arts/2016/06/160611_l51_hamid_sabzevari_obit|عنوان=حمید سبزواری و شعرو شعار انقلابی|ناشر= https://bbc.com، بیبیسی فارسی|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4405599/%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%81%D9%82|عنوان=«آقای حمید» از زندگی یک شاعر انقلابی میگوید|ناشر= https://mehrnews.com، خبرگزاری مهر|تاریخ انتشار= ۲۶ شهریور ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/587274/استاد-حمید-سبزواری-درگذشت-زندگینامه|عنوان=استاد حمید سبزواری درگذشت|ناشر= https://mashreghnews.ir، مشرقنیوز|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.beytoote.com/art/artist/hamid-biography1-sabzevari.html|عنوان=بیوگرافی زندهیاد استاد حمید سبزواری|ناشر= https://beytoote.com، بخش هنر و فرهنگ سایت بیتوته|تاریخ انتشار= ۳۱ خرداد۱۳۹۵}} <br />
# # {{یادکرد وب|نشانی = http://www.irdc.ir/fa/news/2931/%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%B6%D8%AF-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1|عنوان=نخستین مبارزات ضد رضاخانی در سبزوار چگونه شروع شد؟ خاطره حمید سبزواری از کشف حجاب در سبزوار|ناشر= https://irdc.ir، مرکز اسناد انقلاب اسلامی|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.imam-khomeini.ir/fa/n128959/%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D9%88_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1_%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C_|عنوان=اخمینی ای امام...(نگاهی به زندگی و آثار شاعر نامدار معاصر، استاد حمید سبزواری|ناشر= https://imam-khomeini,ir، پرتال امام خمینی|تاریخ انتشار= ۱۵ مرداد ۱۳۹۶}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.farsnews.com/news/13950524000563/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF|عنوان=بزرگداشت حمید سبزواری در خانهٔ هنرمندان برگزار میشود|ناشر= https://farsnews.ir، خبرگزاری فارس|تاریخ انتشار= ۲۴ مرداد۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.iranelites.com/news/item/11-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1|عنوان=اسامی برگزیدگان هشت دوره همایش چهره های ماندگار|ناشر= https://iranelites.ir، نخبگان ماندگار|تاریخ انتشار= ۱۳ مهر۱۳۹۵}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Sabzevari_salgard.jpg&diff=27422پرونده:Sabzevari salgard.jpg2019-05-01T15:57:42Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Sabzevari_ronamaee.jpg&diff=27421پرونده:Sabzevari ronamaee.jpg2019-05-01T15:54:40Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Sbzevari_rahbar2.jpg&diff=27420پرونده:Sbzevari rahbar2.jpg2019-05-01T15:51:16Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Sbzevari_aramgah.jpg&diff=27419پرونده:Sbzevari aramgah.jpg2019-05-01T15:48:09Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Sbzevari_hamsar.jpg&diff=27418پرونده:Sbzevari hamsar.jpg2019-05-01T15:45:54Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF_%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C&diff=27400بزرگ علوی2019-04-30T11:52:40Z<p>شریف پرندی: /* کارنامه و فهرست آثار */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = بزرگ علوی<br />
|تصویر = Bozorg5.jpg<br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام اصلی = سیدمجتبی آقابزرگ علوی<br />
|زمینه فعالیت = رمان نویسی<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱۲ بهمن ۱۲۸۲<br />
|محل تولد = تهران<br />
|والدین = حاج سید ابوالحسن و خدیجه قمرالسادات<br />
|تاریخ مرگ = ۲۸ بهمن ۱۳۷۵<br />
|محل مرگ = برلین، آلمان<br />
|علت مرگ = سکتهٔ قلبی<br />
|محل زندگی = <br />
|مختصات محل زندگی =<br />
|مدفن = برلین<br />
|در زمان حکومت =<br />
|اتفاقات مهم =<br />
|نام دیگر =<br />
|لقب = <br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی =<br />
|سبک نوشتاری = <br />
|کتابها = [[چشمهایش]]، چمدان، گیلهمرد، پنجاهوسه نفر و...<br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها =<br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = فاطمه علوی<br />
|شریک زندگی = گرنرود علوی<br />
|فرزندان = مانی<br />
|تحصیلات = دیپلم <br />
|دانشگاه = <br />
|حوزه = <br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت =<br />
|تأثیرگذاشته بر =<br />
|تأثیرپذیرفته از = <br />
|وبگاه = <br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد = <br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
[[پرونده:Bozorg choobak.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|بزرگ علوی و [[صادق چوبک]]<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
[[پرونده:Bozorg khat.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|دو خط متفاوت از بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
[[پرونده:Bozorg roozname.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|گفتوگوی بزرگ علوی با روزنامه رستاخیز (قبل از انقلاب)<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
<br />
'''سید مجتبی آقابزرگ علوی''' مشهور به '''بزرگ علوی''' نویسندهٔ واقعگرا، استاد زبان فارسی ایرانی و سیاستمداری چپگرا بود.<br />
<center>* * * * *</center><br />
بزرگ علوی در خانوادهای پرجمعیت شامل شش فرزند، سه پسر و سه دختر متولد شد و او فرزند سوم خانواده بود. پدر او از اعضای حزب دموکرات ایران بود و پدربزرگش حاج سیدمحمد صراف نمایندهٔ نخستین دورهٔ مجلس شورای ملی بود. همچنین مادر او نوهٔ آیتالله طباطبایی بود<ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''/>. او مدتی را برای تحصیل در آلمان میگذراند و سپس به ایران بازمیگردد. در ایران مدتی را به علت داشتن عقاید سوسیالیستی در زندان میگذراند. بعد از رهایی از زندان مدتی در ارکان حزب توده مترجم بوده و زمانی نیز در «انجمن فرهنگی ایران با اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی» کار میکرده و با روشنفکران آن زمان نشستوبرخاست داشته. علوی همراه با دوستان خود گروهی موسوم به «گروه اصحاب ربعه» را ایجاد میکند. اعضای این گروه شامل [[صادق هدایت]]، [[مسعود فرزاد]] و [[مجتبی مینوی]] بودند. این گروه چندسالی بیشتر دوام نمیآورد. هدایت برای فراگیری زبانهای قدیمی ایرانی به هندوستان رفت، مینوی و فرزاد راهی انگلستان شدند و علوی که تمایلات چپ داشت، در نشر مجلهٔ «دنیا» با «تقی ارانی» همکاری میکرد<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>. علوی در ماههای نزدیک به وقایع ۲۸ مرداد برای شرکت در برنامهای مرتبط با با نهادی چپ به مجارستان میرود و چون در آن شرایط بازگشت به ایران به عنوان یک تودهای را جایز نمیداند، از آنجا راهی آلمان شرقی میشود. نزدیک به چهل سال در آلمان میماند و با وجود اینکه تحصیلات دانشگاهی نداشته در دانشگاه هومبولت به عنوان استاد زبان فارسی شروع به فعالیت میکند. او در این مدت چند اثر مینویسد که مهمترین آنها «فرهنگ فارسی-آلمانی» با همکاری دو شاگردش لورنس و زوندرمن است که هنوز هم کاربرد زیادی دارد. بعد از مدتی روابط علوی با حزب به تیرگی می گراید و سرانجام او از حزب توده اخراج میشود. علوی با وجود اینکه حداقل سه دههٔ پایانی عمرش فعالیت سیاسی نداشتهاست و خود بارها بر آن تأکید کرده است، در افکار عمومی ایران بهعنوان یک مرد سیاسی چپ تصور میشود. او در آلمان در برنامههای مختلفی که از طرف سفارت ایران برگزار میشده شرکت میکرده مانند تولد شاه، استقبال از منوچهر اقبال، جشن پیروزی انقلاب، وفات رهبر جمهوری اسلامی و.... بعد از انقلاب او یک در یک سفر کوتاه به ایران میرود. همچنین او به خواستهٔ و حمایت مقامات دیپلماتیک جمهوری اسلامی چندین سخنرانی برای معرفی فرهنگ و ادب ایران در شهرهای مختلف آلمان انجام میدهد.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>{{سخ}}<br />
آثار بزرگ علوی به سه دوره تقسیم میشود: دورهٔ اول تا رهایی از زندان است؛ دورهٔ دوم از بعد از رهایی از زندان تا زمان مهاجرت از ایران و دورهٔ سوم از بعد از مهاجرت از ایران آغاز میشود<ref name=''داستان بزرگ''/>. در این دوران او آثار متعددی مینویسد که معروفترین آنها «چشمهایش» و «پنجاهوسه نفر» میباشد. علوی چند اثر از صادق هدایت را به آلمانی ترجمه کرد. همچنین او ترجمه «هفت پیکر» نظامی را نیز به زبان آلمانی انجام داد.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> <br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
<br />
===داستانک عشق===<br />
<br />
===داستانک استاد===<br />
<br />
===داستانک شاگرد===<br />
<br />
===داستانک مردم===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب از مجلات دورهٔ خود===<br />
<br />
===داستانکهای دشمنی===<br />
<br />
===داستانکهای دوستی===<br />
====دوستی با [[صادق هدایت]]====<br />
وقتی علوی در سال ۱۳۰۷ از آلمان به تهران برمیگردد، به جستجوی دوست قدیمی خود «غلامعلی فریور» میپردازد و او را مییابد. یک روز در خانهٔ فریور کتاب «پروین دختر ساسان» به دستش میافتد و آن را میخواند و میبیند که با کتابهای موجود آن دوران هم سطح نیست. از فریور میپرسد: «نویسندهٔ این کتاب کیست؟» فریور پاسخ میدهد: «جوان خوب و خوشمزهای است. باید با او آشنا شوی.» بعد از مدتی یک روز علوی و فریور در خیابان ناصریهٔ آن زمان، به کتابخانهٔ معرفت میروند و تصادفاً صادق هدایت هم آنجا بوده است که فریور میگوید: «این همان آقاست.» و از اینجا دوستی هدایت و علوی شکل میگیرد<ref name=''زندگانی بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C/|عنوان =زندگانی بزرگ علوی|ناشر = زندگانی مشاهیر در تاریخ ما |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱}}</ref>.<br />
<br />
====اصحاب ربعه====<br />
صادق هدایت، [[مسعود فرزاد]]،[[مجتبی مینوی]] و بزرگ علوی دیدارهای مرتبی با یکدیگر داشتند و بعدها افراد دیگری هم به آنها پیوستند. در آن روزها بازار ادب در انحصار هفت هشت شخصیت ممتاز بود مثل [[علیاصغر حکمت]]، سید حسن تقیزاده، [[اقبال لاهوری]]، [[عارف قزوینی]]، [[سعید نفیسی]] و از این شمار. یک روز همینطور بی مقدمه فرزاد گفت: «ما خودمان هم گروه ربعه هستیم.» بقیه گفتند بابا ربعه که معنا ندارد، فرزاد پاسخ داد: «معنا ندارد و با سبعه(هفت) قافیه دارد.» به این ترتیب بود که ربعه در برابر سبعه پیدا شد و نام آن بیشتر زاییدهٔ یک شوخی بود<ref name=''زندگانی بزرگ''/>. این گروه چندسالی بیشتر دوام نیاورد و هرکس به دنبال سرنوشت خودش رفت. بعدها فرزاد نوشتهای چند سطری به نام «پایان ربعه» مینویسد<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>:{{سخ}}<br />
هدایت مُرد و فرزاد مردار شد<br />
:علوی زد به کوچهٔ علی چپ و گرفتار شد<br />
::مینوی براه راست رفت و پولدار شد<br />
<br />
===داستانکهای قهر===<br />
<br />
===داستانکهای آشتیها===<br />
<br />
===داستانک نگرفتن جوایز===<br />
<br />
===داستانک حرفی که در حین گرفتن جایزه زده است===<br />
<br />
===داستانکهای مذهب و ارتباط با خدا===<br />
<br />
===داستانکهای عصبانیت، ترک مجلس، مهمانیها، برنامهها، استعفا و مشابه آن===<br />
<br />
===داستانک نحوهٔ مرگ، بازتاب خبر مرگ در روزنامهها و مجلات و نمونههایی از آن===<br />
<br />
===داستانکهای دارایی===<br />
<br />
===داستانکهای زندگی شخصی===<br />
[[پرونده:Bozorg ghabr.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آرامگاه بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
===داستانک برخی خالهزنکیهای شیرین (اشکها و لبخندها)===<br />
<br />
===داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده===<br />
<br />
===داستانکهای مشهور ممیزی===<br />
<br />
===داستانکهای مربوط به مصاحبهها، سخنرانیها و حضور رادیو یا تلویزیون یا فضای مجازی همراه ارايه نمونههایی از آن برای بخش شنیداری و تصویری===<br />
<br />
===عکس سنگقبر و داستانکی از تشییع جنازه و جزيیات آن===<br />
====آرامگاه مشاهیر====<br />
بنابر قانون گورستانهای برلین، با سپری شدن بیست سال، مزار برای شخص دیگری مورد استفاده قرار میگیرد مگر آنکه شخص در آرامگاه مشاهیر دفن شود و این آرامگاه به کسی تعلق میگیرد که خدمت فوقالعادهای به این شهر نموده و از این خدمت هنوز بهره گرفته میشود. «جامعهٔ ایرانیان در آلمان» تصمیم گرفت از فرماندار ایالت برلین بخواهد که گور علوی جزو مزار مشاهیر محسوب شود. خدمات بزرگ علوی در شناساندن فرهنگ ایرانی به آلمان و برعکس و پایهگذاری ایرانشناسی نوین در دانشگاه «هومبولدت» که نمونهای برای سایر دانشگاههای آلمان شد غیر قابل انکار بود ولی با این حال فعلا مزار علوی به عنوان آرامگاه مشاهیر شناخته نشده است و تاکنون نتجیهٔ تلاشها بر این بوده که حقوق و وظائف مربوط به مزار علوی از همسرش دریافت گردید و با پرداخت عوارض متعلق به آن، تا بیست سال آینده از واگذاری محل گور به دیگری جلوگیری شد..<ref name=''یادداشتهای بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://bukhara-web.com/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B4/|عنوان =بزرگ علوی و یادداشتهایش|ناشر = مجلهٔ بخارا |تاریخ بازدید = ۲۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۹ بهمن ۱۳۹۶}}</ref><br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
[[پرونده:Morteza.b.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مرتضی علوی. برادر بزرگ علوی]]<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
بزرگ علوی همراه با برادر بزرگترش مرتضی در سال ۱۲۹۰ جهت تحصیل روانهٔ آلمان شد و دوران دبیرستان را در شهرهای مختلف از جمله شهری که که امروزه در لهستان قرار گرفته گذراند<ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.akairan.com/biography/shoara/bozorg-alavi.html/|عنوان =زندگینامهٔ بزرگ علوی|ناشر = آکاایران |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۴ شهریور ۹۲}}</ref>. مرتضی یک کمونیست و فعال سیاسی بوده و در جراید فارسی زبان آلمان بر ضد پادشاه ایران مقاله مینوشته اما بعد از مدتی بر پایهٔ قانون «اهانت به اعلیحضرت» متهم شناخته شده و از برلین اخراج میشود و به مسکو میرود. در سال ۱۳۰۶ پدر بزرگ علوی یک شکست بزرگ تجاری را تاب نیاورده و خودکشی کرد. یک سال پس از این واقعه علوی از دانشگاه مونیخ فارغالتحصیل شد اما نتوانست تاب بیاورد و به ایران بازگشت و در شیراز به عنوان معلم شروع به خدمت کرد. در آن سالیان علوی ناآرام بود و به شهرهای مختلفی میرفت و مدتی هم به تهران آمد و سرانجام با استخدام معلمی در هنرستان صنعتی تهران در این شهر ماندگار شد. علوی با دختر یک دندانپزشک آلمانی که همراه پدرش و با توصیهنامهای از جمالزاده به ایران پناهنده شدهبود ازدواج کرد ولی این ازدواج با دستگیری علوی منجر به طلاق شد. او در سال ۱۳۱۵ به اتهام داشتن افکار سوسیالیستی، با جمعی دیگر از همفکارانش که ۵۲ نفر بودند به زندان افتاد و تا برکنار شدن رضاشاه در سال ۱۳۲۰ در زندان ماند. در آن دوران او با «تقی ارانی» همکاری میکرد. ارانی با مرتضی آشنایی داشته و در یک سفر مرتضی را در مسکو ملاقات میکند و او را از همکاری با بزرگ علوی باخبر میسازد. داستان پنجاهوسه نفر را که علوی در کتابی به همین نام آورده نشأت گرفته از همین دوران است. بزرگ علوی در سال ۱۳۳۲ (۱۹۵۳ میلادی) پنج ماه پیش از وقایع ۲۸ مرداد، برای دریافت مدال طلای صلح جهانی که نهادی چپ محسوب میشد به مجارستان رفت و سپس به عنوان مهمان به چند کشور سوسیالیستی دیگر از جمله به چکسلواکی رفت. از آنجاییکه بازگشت او به ایران به عنوان یک تودهای، در آن شرایط خطرناک بود، او به برلین شرقی رفت و در آنجا کارش را با تدریس زبان فارسی آغاز کرد. او در سال ۱۳۳۵ ازدواج کرد و در سال ۱۳۳۷ (۱۹۵۹) کرسی استادی در دانشگاه هوموبولت گرفت و تا سال ۱۳۴۳ (۱۹۶۵) در این دانشگاه به تحقیق و تدریس پرداخت. او در سال ۱۳۴۱ (۱۹۶۳) رئیس بخش ایرانشناسی گردید و در سال ۱۳۴۷ (۱۹۶۹) از ریاست این بخش برکنار شد. او دلیلش را که میتواند خصومتهای درون حزبی به سرکردگی کیانوری باشد اینگونه بیان میکند: «امروز نامهای دریافت داشتم که از اول سپتامبر دیگر رئیس شعبهٔ ایرانشناسی نیستم، خشک و خالی. چند کلمه تشکر هم نداشت.» همزمان با شروع تدریس علوی در دانشگاه هومبولدت، حزب سرپرستی خانوادههای افسران معدوم سازمان نظامی حزب توده که به آلمان شرقی پناهنده شدهبودند را به او واگذار کرد که این وظیفه پس از مدتی به شخص دیگری محول شد.همکاری علوی با سران کمیتهٔ مرکزی به مرور زمان کمرنگ شده و حتی به خصومت کشیده میشود و او در سال ۱۳۴۶ (۱۹۶۸) از کمیتهٔ مرکزی استعفا میدهد. در انتقادهای علوی به سران حزب توده محتوی سیاسی دیده نمیشود و بیشتر جنبهٔ شخصی دارد. او در یکی از یادداشتهایش مینویسد: « دو سه سال زندگی ارزش ندارد که آدم تسلیم ایرج اسکندی دلقک و کیانوری دیوانهٔ ابله شود.» سرانجام در سال ۱۳۵۶ (۱۹۷۷)، علوی از حزب توده اخراج میشود. او در سال ۱۳۵۸ به تهران میآید و با دوستان خود دیدار میکند. در یکی از یادداشت هایش مینویسد: «ظهر منزل شاملو بودم. ساعدی هم آنجا بود. گفتم: یک سال دیگر برمیگردم، بهشرط اینکه کشوری باشد که بتوان نفس آزاد کشید. شاملو جواب داد: یا ما دیگر نیستیم و یا شما میتوانید بیایید نفس آزاد بکشید.» علوی بعد از مدتی دوباره به آلمان برگشت. در اواخر عمر به دلیل نقل مکان به یک خانهٔ کوچکتر ناچار شد کتابخانهٔ خود را بفروشد. بزرگ علوی سرانجام به علت سکتهٔ قلبی در بیمارستان فردریش هاین برلین بستری شد و چند روز بعد درگذشت.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> <ref name=''داستان بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.irna.ir/fa/News/81940012/|عنوان =بیوگرافی بزرگ علوی؛ داستاننویسی واقعگرا|ناشر = ایرنا |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ بهمن ۱۳۹۴}}</ref><br />
<br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
بزرگ علوی بعد از مهاجرت از ایران شروع به نوشتن خاطرات روزانه می کند. در ادامه برخی از یادداشتهای او در خاطرات روزانه بیان شدهاست:<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|right|'''خودکشی پدر'''{{سخ}} خودکشی پدرم در سال ۱۳۰۷ مرا به دنیای دیگری پرت کرد. زیان فراوان در چند معامله در سالهایی که اقتصاد اروپا در حال زوال بود و غفلت در پیشبینی و زمامداری کسانی در ایران که پدرم آنها را رقاص پای نقاره میدانست و اغوای یک کلاّش اردبیلی او را به خودکشی واداشت و من مجبور شدم به ایران برگردم.}}<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|left|'''ارتباط با مرتضی علوی'''{{سخ}} بنده ابداً روابط سیاسی با مرتضی، برادرم در آلمان نداشتم. بواسطهٔ اینکه همیشه از هم دور بودیم از زندگی برادرم تا آمدن به ایران، یعنی موقعیکه در ارکان حزب بودم خبر نداشتم.}}<br />
<br />
'''تولد شاه'''{{سخ}}<br />
رادمنش اصرار داشت که روز دوشنبه به سفارت برای شرکت در جشن تولد شاه نروم. گفتم خواهم رفت. این نرفتن من تسلیم به توقعات حضرات، یعنی این باندی که اسم خود را کمیتهٔ مرکزی حزب توده گذاشتهاند است. از دار و دستهٔ اینها باکی ندارم و تسلیم نمیشوم.<br />
<br />
'''سالگرد انقلاب اسلامی'''{{سخ}}<br />
در مهمانی سفارت ایران بهمناسبت سالگرد انقلاب، در برلین بنا به دعوت سفارت شرکت کردم. از ایرانیان فقط من بودم و یک نفر دیگر. رادمنش و نوروزی و شفابخش که دعوت داشتند به سبب توقیف سران حزب توده در ایران یعنی کیانوری و طبری و غیره، معترضانه شرکت نکردند.<br />
<br />
<br />
===زمینهٔ فعالیت===<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
{{جعبه گفتاورد |نقلقول=<center><span style="color:darkred">'''آقا بزرگ هم رفت. رفت و از خود دو تصویر جداگانه در ذهن و فر من برجا نهاد.{{سخ}} در یک تصویر او استادیاست فرزانه و پژوهشگری سختکوش و پرتوان، مبارزی با تعهدات ویژهٔ سیاسی، نویسنده ای نوگرا و رئالیست و انسانی نیکوخصال.{{سخ}} در تصویری دیگر، آقابزرگ مبارزی است خسته و گریزان از سیاست، نویسندهای بریده از رئالیست و روکرده به سنت و پژوهشگری که کنشها و واکنشهایش در چندسال پس از انقلاب غمی بیکران بر دل برخیاز دوستارانش نشانیده است.'''<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><font color=darkcyan>{{سخ}}♦ ♦ ♦ ♦ ♦{{سخ}}</font></span><noinclude></center>|تراز=چپ|عرض=۲۰%|رنگ پسزمینه = #d5fdf4}}<br />
<br />
پس از فوت بزرگ علوی کتابی در ۸۰۰ صفحه بنام «'''یاد بزرگ علوی'''» در تهران چاپ شد که مجموعهایست شامل نوشتههای حدود ۶۰ نفر از دوستداران او. مقدمهٔ مقالهٔ خانم «عفت داداشپور» در این بین جالب توجه است.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
[[پرونده:Bozorg jamalzade.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|نامهٔ جمالزاده به بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
<br />
<br />
<br />
===از نگاه دیگران===<br />
====[[محمدعلی جمالزاده]]====<br />
جمالزاده با پدر علوی دوستی داشته و از این رو به خود اجازه میداده که علوی و یا کارش را صریح و بیپرده، از دیدگاه خودش راهنمایی کند. در یکی از نامهها جمالزاده به علوی اینگونه مینویسد: «این کاغذ را برای تو مینویسم تا به تو که موهایت دارد مثل موهای من سفید میشود بگویم که دلم میخواهد که بعضی حقیقتها را بفهمی و مطلقاً از نوع تعصبی عاری بشوی و مرد فکر خودت باشی و با توّهم و پندارهای سست عمر خودت را که یکبار بیشتر نداری ضایع نسازی و حالا در جواب این کاغذ به من ننویس که من به فلان اصل عقیده داشته و دارم و خواهم داشت. عزیزم علوی، یکجو کار واقعی بهتر از صدتا از این حرفهای توخالی است، این حرفها شایستهٔ جوانان خام و نرسیده است که جویای نامند. حالا تو از سخنم پند گیر یا ملال.»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
====ژاله اصفهانی====<br />
او در نامهای با سه صفحه ضمن تشکر از دریافت داستان «تحتالحنک» از «رفیق علوی ارجمند» قدرت نویسندگی علوی را ستوده است. اصفهانی در این نامه با اعتمادبهنفس انتقاداتی به این داستان ابراز میدارد. در اینجا مردی خشن که چند زن دارد، توسط همسرش رقیه که سالها با مردی ارتباط داشته، ابتدا با کوفتهٔ آغشته به تریاک مسموم و سپس توسط زن خفه میشود. اصفهانی ضمن یادآوری به اینکه برای ما ایرانیها مزهٔ تریاک در کوفته قابل درک است و آنرا نمیخوریم به جنبهٔ اجتماعی داستان اشاره میکند: «خفه کردن شوهر پس از آنکه او را مسموم کرده است بیشتر شبیه یک گانگستر میشود تا یک زن ایرانی. از طرفی اگر قرار بود که هر زنی در برابر خیانت مشروع یا نامشروع شوهرش خیانتی بکند، ببینید ایران چه «شهرنویی» میشد.»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
====عبدالحسین نوشین====<br />
او هنرپیشهٔ تئاتر و تودهای بود که به شوروی پناهنده شد. دوستی نوشین و علوی بهدلیل اینکه با روشهای سیاسی یکدیگر مخالف بودند همواره همراه با بحث و جدل بوده. این موضوع را میتوان به کثرت در یادداشتهای علوی یافت. در ادامه برخی قسمتهای نامههای نوشین به علوی آورده شده تا سبک نوشتن نامهها به یکدیگر مشخص گردد: «آقای علوی عزیز، نامهات رسید و برخلاف پیشگویی و انتظارت به آن جواب میدهم. راستی تو از کجا پیشبینی کردی که "میدانم نامهٔ من بدون جواب خواهد ماند؟" من اخلاق سگ تو را ندارم و دلیلش هم این نامه...» «این موضوع مربوط به اختلاف نظری است که بین ما وجود دارد. تو عدهای را تاج سر میدانی و عدهای را موش و شپش. ولی برای من سگ زرد برادر شغال است...» «فقط میگویم: آقای علوی، خیلی آسان است که آدم بگوید از رفتار تو چِندشم میشود ولی خودش در نوشتهجاتش قهرمان سازی کند! اختلاف سلیقهٔ من و تو از همینجا شروع میشود. تو به اشخاص از جهت حُب و بغض شخصی نگاه میکنی و من این شیوه را نمیپسندم...»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
در ادامه برخی یادداشتهایی که بزرگ علوی در ارتباط با خودش و آثارش نوشته بیان میشود<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''/>.:<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|right|'''کتاب پنجاهوسه نفر'''{{سخ}}من گهگاهی که کتاب پنجاهوسه نفر را ورق میزنم تعجب میکنم که مردم چطور آن را میخوانند، با تحلیلی که من تز آدمهای این کتاب، که بعدها به عنوان رجال مملکت معرفی شدند و افتضاح بار آوردند دارم، شرمنده میشوم و به هر حال من پیغمبر نبودم از کجا میدانستم که روزی شاهد چنین صحنههایی خواهم شد. عدهای از آنها بعد از رهایی از زندان جزو همان طاغوتیها شدند، عدهای سرمایهدار شدند، دیگری در آمریکا فرش فروش شده و دیگری بانکدار شد}}<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|left|'''کتابهای اهدایی به او پس از انقلاب'''{{سخ}} انقدر نامه و کتاب رسیده است که دارم سردرگم میشوم. رویم نمیشود به مردم بنویسم انقدر کتاب برایم نفرستید.}}<br />
<br />
'''تأثیر حزب توده'''{{سخ}}<br />
...به علاوه من در آن زمان تحت تأثیر حزب توده و استالینیسم بودم و هرچه دانای کل میگفت و مینوشت میپذیرفتم و در صحت آن شک نمیکردم.<br />
<br />
'''دسترسی به منابع کتابهای فارسی در آلمان'''{{سخ}}<br />
...در این فاصله با ایران ارتباط برقرار کرده بودم و میتوانستم مرتب کتاب و مجله و روزنامه بهدست آورم. اگرچه دستگاه امنیتی سیخ لای بسته کتاب میکرد تا به امنیت شکور لطمه وارد نیاید و مبادا سرّی به خارج رخنه کند.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
===تفسیر خود از آثارش===<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
====پرویز ناتلخانلری====<br />
بزرگ علوی ناتلخانلری را که وزیر فرهنگ شده بود بهشدت نکوهش کردهاست. در یادداشتهای او آمده: «این جوانک امروز وزیر فرهنگ شده و بهنام شاه از ریپکا(ایرانشناس اهل چک) دعوت کردهاست که به ایران بیاید» «یادت بخیر، هدایت کجاست ببیند نوچهاش چهجور از آب درآمده است.» بیان علوی در یادداشتهایش در مورد مرگ پسر خانلری نیز شایستهٔ قلم او نیست. البته علوی بعدها در مصاحبهها با احترام فوقالعدهای از ناتلخانلری یاد کرده و پس از انقلاب در مسافرت دومش او را ملاقات کرده و در آغوش کشیده است. ظاهراً خشم سابق او از خانلری بهویژه مربوط به قبول وزارت بوده که به مرور زمان فروکش کرده<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>.<br />
<br />
====[[جلال آلاحمد]]====<br />
بزرگ علوی در مصاحبهای میگوید: «من با کارهای جلال همیشه آشنایی داشتهام. خواهش میکنم نپرسید نظر من راجع به کارهای آلاحمد چیست؟ بههرحال آلاحمد مطلبی دارد، چیزی دارد. من عقیدهام این است که او همیشه مسئلهای را جلوی خودش گذاشته و بعد داستانش را در اطراف این مسئله نوشتهاست. در هرصورت قبول دارم اثر گذاشته بر خیلی از جوانهای این مملکت. او واقعاً خودش را کشته. منظور من از گفتن اینکه او خودش را کشته با برداشت از حرف خانمش هست که میگوید: «جلال هیچوقت سیگارش ترک نمیشد.» خوب، این کار که به دلخواه نبوده، او در این مملکت زندگی میکرده، دردها را میدیده، متأثر میشده، مگر آلاحمد چندسالش بود، چیزی در حدود چهلوپنج سال. من معتقدم در ایران دو نویسنده شاهکار زندگیشان را، که خودشان بودند، ننوشتند: یکی هدایت و دیگری آلاحمد. این حرف را در مقایسه با بعضی از کسانی میزنم که در نیمهٔ راه افتادند توی پول درآوردن و بعد هم فاسد شدند. <ref>{{پک|اتحاد|۱۳۹۳|ک=پژوهشگران معاصر ایران|ص=۳۸۲}}</ref><br />
<br />
====[[ملکالشعرای بهار]]====<br />
بزرگ علوی دربارهٔ بهار مینویسد: «نثر بهار زیباست و در حدّ اعتدالِ سخن قرار دارد. بهار نه به مغلقبافیها و لغتپردازیهای فضلفروشان دلبست و نه مبتذلات تحریرات اداری و ژورنالیستی متداول را گردن نهاد. او فارسی را درست مینوشت. از تکلف و فضلفروشی نابهجا برکنار بود و مقاصد خود را با روانی و سادگی تمام جامهٔ کلام میپوشانید. <ref>{{پک|اتحاد|۱۳۹۳|ک=پژوهشگران معاصر ایران|ص=۱۵۰}}</ref><br />
<br />
===همراهیهای سیاسی===<br />
<br />
===مخالفتهای سیاسی===<br />
==== عدم همراهی با حزب توده====<br />
همانطور که قبلاً گفتهشد، در زمان اقامت علوی در برلین شرقی، به مرور روابط او با حزب توده تیره شد. او در یکی از یادداشتهایش در سال ۱۳۵۳ مینویسد: «دیروز مراد از لندن آمده بود. دو روز در برلین شرقی بوده. خدا میداند چهکاری داشت. ظاهراً یکی از حضرات را دیدهبود. ایراداتی که به من داشتند این است: در مجلهٔ «کاوه» مینویسد، با سفارت آمدوشد دارد، در برلین غربی سخنرانی کرده، وضع خود را با حزب تعیین نمیکند. اگر از این کارها دست بردارم، حاضرند اجازه دهند که باز من به خارج مسافرت کنم. مختصر اینکه تا تسلیم نشوم دست از سر من برنمیدارند. به مراد گفتم: هرکاری میخواهند بکنند، من تسلیم عرقخورها، قالیفروشان و قماربازان نمیشوم. در مجلهٔ کاوه نوشته بودم و بازهم خواهم نوشت، یک کلمه خلاف عقیدهٔ خود، خلاف مصالح عمومی ننوشتهام. من همیشه تذکره داشتهام و همیشه با سفارت تماس داشتهام... وضع من با حضرات روشن است...تره هم برایشان خرد نمیکنم...میدانم که در پیکاری نابرابر گیر کردهام. چه باید کرد؟ شکست بهتر از تسلیم است.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
[[پرونده:Bozorg daneshga.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جمعی از اولین دانشجویان ایرانشناسی دانشگاه هومبولدت برلین:از چپ: زوندرمان، زیمرمان، هلگا مایر، اسکالموسکی، لوفت، تینا بلیسکه، وپه. نشسته: علوی ، یونکر، حسین خیرخواه<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
<br />
===نامههای سرگشاده===<br />
<br />
===نامهای دستهجمعی===<br />
<br />
===بیانیهها===<br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش===<br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
<br />
===نحوهٔ پوشش===<br />
<br />
===تکیهکلامها===<br />
<br />
===خلقیات===<br />
<br />
===منزلی که در آن زندگی میکرد (باغ و ویلا)===<br />
<br />
===گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکانهایی که به آن مسافرت کرده است)===<br />
<br />
===برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===بنیانگذاری===<br />
<br />
===تأثیرپذیریها===<br />
<br />
===استادان و شاگردان===<br />
<br />
===علت شهرت===<br />
<br />
===فیلم ساخته شده براساس===<br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
<br />
===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br />
<br />
===نام جاهایی که به اسم این فرد است===<br />
<br />
===کاریکاتورهایی که دربارهاش کشیدهاند===<br />
<br />
===مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب نقلشده از نمونههای فوق از مجلات آن دوره===<br />
<br />
===برگههایی از مصاحبههای فرد===<br />
<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
آثار داستانی بزرگ علوی را میتوان به سه دوره تقسیم کرد: نخستین دوره تا ۱۳۲۰ را در برمیگیرد که علاقهٔ نویسنده به طرح مسائل ژرف روانی و پیروی از شیوهٔ نویسندگانی چون «آرتور شینسلر» و «اشتفان تسوایک» آشکار است. اثر نمونهٔ این دوره مجموعهٔ داستان «چمدان» است.{{سخ}}<br />
دورهٔ دوم از ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ است که وی آثاری را به عنوان نویسندهای متعهد مینویسد. در این دوره بزرگ علوی به استقلال هنری میرسد و داستانهایی میآفریند که از نظر محتوا و ساختار نو هستند. در این آثار، دیگر از آدمهای سودایی و رواننژند گذشته اثری نیست بلکه بیشتر قهرمانان او افرادی دلیر و تسلیم ناپذیرند که علیه بیعدالتیهای اجتماعی دست به مبارزه میزنند. اثر نمونهٔ این دوره داستان «گیله مرد» است.{{سخ}}<br />
دورهٔ سوم زمانی را در برمیگیرد که بزرگ علوی دور از ایران و زندگی در آلمان مینویسد. در این دوره وی سرخورده از دگرگونیهای سیاسی، داستانهایی مینویسد که در آنها بیشتر زندگی و سرنوشت فراریان سیاسی وصف میشود. اگر قهرمانان او در دههٔ بیست افراد مبارز و تسلیم ناپذیری بودند، اکنون دیگر آدمهای خسته، سرخورده و اندیشناکی هستند که در برابر رویدادهای پیرامون خود خاموش و ناتوان قرار میگیرند و از خود واکنشی نشان نمیدهند.<ref name=''داستان بزرگ''/><br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار بزرگ علوی به چهار دسته تقسیم میشود: ۱) تألیفی به زبان فارسی ۲) تألیفی به زبان آلمانی ۳)ترجمه از فارسی به آلمانی ۴)ترجمه از زبانهای دیگر به فارسی<ref name=''داستان بزرگ''/><ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> {{سخ}}<br />
[[پرونده:Bozorg cheshmhayash.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|کتاب چشمهابش اثر بزرگ علوی]]<br />
====تألیفی به زبان فارسی====<br />
# پنجاهوسه نفر<br />
# چشمهایش<br />
# چمدان<br />
# سالاریها<br />
# موریانه<br />
# میرزا<br />
# ورق پارههای زندان<br />
# ازبکها<br />
# گیله مرد<br />
# گذشت زمانه<br />
<br />
====تألیفی به زبان آلمانی====<br />
# فرهنگ فارسی-آلمانی<br />
# ایران رزمنده (دربارهٔ ملی شدن نفت)<br />
# کشور گلوبلبل (کتاب نیمه سیاسی)<br />
# دیوار سفید (رمان آلمانی)<br />
<br />
====ترجمه به زبان آلمانی====<br />
# هفتپیکر نظامی<br />
# اشعار خیام<br />
# کتابهایی از صادق هدایت: افسانهٔ آفرینش/ بوف کور/ حاجیآقا<br />
<br />
====ترجمه به زبان فارسی====<br />
# باغ آلبالو (اثر چخوف)<br />
# دوشیزه اورلئان (اثر شیللر)<br />
# حماسهٔ ملی ایران (اثر تئودور نولدکه)<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====چشمهایش====<br />
در آغاز رمان، تهران و خفقان حاکم بر آن توصیف میشود. در بخشی از آغاز رمان آمده است: «شهر تهران خفقان گرفتهبود، هیچکس نفسش درنمیآمد، همه از هم میترسیدند، خانوادهها از کسانشان میترسیدند، بچهها از معلمیننشان، معلمین از فرّاشها و فرّاشها از سلمانی و دلّاک؛ همه از خودشان میترسیدند، از سایهشان باک داشتند...سکوت مرگآسائی در سرتاسر کشور حکمفرما بود. همه خود را راضی قلمداد میکردند. روزنامهها جز مدح دیکتاتور چیزی نداشتند بنویسند. مردم تشنهٔ خبر بودند و پنهانی دروغهای شاخدار پخش میکردند. کی جرأت داشت علناً بگوید که فلان چیز بد است، مگر میشد که در کشور شاهنشاهی چیزی بد باشد.» نقاش بزرگ، استاد ماکان، در هفتم دیماه ۱۳۱۷ در حالی که بیش از سه سال در کلات و در تبعید بوده است به صورت مشکوکی میمیرد. رژیم برای سرپوش گذاشتن بر جنایت، نمایشگاهی از آثار او ترتیب میدهد ولی به دلیل هجوم مردم به نمایشگاه، آن را تعطیل میکند. از ماکان آثار بسیاری برجای مانده و از جملهٔ آنها تابلویی است به نام «چشمهایش». راز این تابلو تبدیل به یک معما شده است. ناظم به عنوان راوی داستان که مسئولیت مدرسهٔ نقاشی استاد ماکان را بعد از مرگ او به عهده دارد، در صدد کشف راز تابلوی چشمهایش برمیآید.<ref>{{پک|عسگری حسنکلو|۱۳۹۴|ک=جامعهشناسی رمان فارسی|ص=۱۵۹و۱۶۴}}</ref><br />
<br />
====پنجاهوسه نفر====<br />
علوی در این کتاب به شرح ایام مصیبتباری که در سال ۱۳۱۵ دستگیر و زندانی شد میپردازد. یاران او و وضعیت روحی و روانی آنان هم در این کتاب توصیف شدهاست. سالهای زندان و رفتار زندانبانان و نیز فشارهای روحی ایام زندان به خوبی در این کتاب نشان داده شدهاست و به همین دلیل پس از انتشار مورد استقبال گستردهای واقع شد.<ref>{{پک|عسگری حسنکلو|۱۳۹۴|ک=جامعهشناسی رمان فارسی|ص=۱۶۳و۱۶۴}}</ref><br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها===<br />
<br />
<br />
==نوا، نما، نگاه==<br />
===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br />
<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =اتحاد| نام =هوشنگ | پیوند نویسنده = | عنوان =پژوهشگران معاصر ایران | ترجمه = | جلد =۲و۱۱ | سال = ۱۳۹۳| ناشر = فرهنگ معاصر|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =عسگری حسنکلو| نام =عسگر | پیوند نویسنده = | عنوان =جامعهشناسی رمان فارسی | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۴| ناشر = انتشارات نگاه|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://bukhara-web.com/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B4/|عنوان=بزرگ علوی و یادداشتهایش|ناشر= https://bukhara-web.com، وبگاه بخارا|تاریخ انتشار= ۲۹ بهمن ۱۳۹۶}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.akairan.com/biography/shoara/bozorg-alavi.html|عنوان=زندگینامهٔ بزرگ علوی|ناشر= https://akairan.com، وبگاه آکاایران|تاریخ انتشار= ۲۴ شهریور۱۳۹۲}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.irna.ir/fa/News/81940012|عنوان=بزرگ علوی؛داستاننویسی واقعگرا|ناشر= https://irna.ir، وبگاه ایرنا|تاریخ انتشار= ۹ بهمن۱۳۹۴}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C|عنوان=زندگانی بزرگ علوی|ناشر= https://mandegar.tarikhema.org، وبگاه زندگانی مشاهیر در تاریخ ما|تاریخ انتشار= ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Bozorg_cheshmhayash.jpg&diff=27399پرونده:Bozorg cheshmhayash.jpg2019-04-30T11:51:40Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF_%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C&diff=27398بزرگ علوی2019-04-30T11:50:07Z<p>شریف پرندی: /* عدم همراهی با حزب توده */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = بزرگ علوی<br />
|تصویر = Bozorg5.jpg<br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام اصلی = سیدمجتبی آقابزرگ علوی<br />
|زمینه فعالیت = رمان نویسی<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱۲ بهمن ۱۲۸۲<br />
|محل تولد = تهران<br />
|والدین = حاج سید ابوالحسن و خدیجه قمرالسادات<br />
|تاریخ مرگ = ۲۸ بهمن ۱۳۷۵<br />
|محل مرگ = برلین، آلمان<br />
|علت مرگ = سکتهٔ قلبی<br />
|محل زندگی = <br />
|مختصات محل زندگی =<br />
|مدفن = برلین<br />
|در زمان حکومت =<br />
|اتفاقات مهم =<br />
|نام دیگر =<br />
|لقب = <br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی =<br />
|سبک نوشتاری = <br />
|کتابها = [[چشمهایش]]، چمدان، گیلهمرد، پنجاهوسه نفر و...<br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها =<br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = فاطمه علوی<br />
|شریک زندگی = گرنرود علوی<br />
|فرزندان = مانی<br />
|تحصیلات = دیپلم <br />
|دانشگاه = <br />
|حوزه = <br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت =<br />
|تأثیرگذاشته بر =<br />
|تأثیرپذیرفته از = <br />
|وبگاه = <br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد = <br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
[[پرونده:Bozorg choobak.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|بزرگ علوی و [[صادق چوبک]]<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
[[پرونده:Bozorg khat.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|دو خط متفاوت از بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
[[پرونده:Bozorg roozname.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|گفتوگوی بزرگ علوی با روزنامه رستاخیز (قبل از انقلاب)<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
<br />
'''سید مجتبی آقابزرگ علوی''' مشهور به '''بزرگ علوی''' نویسندهٔ واقعگرا، استاد زبان فارسی ایرانی و سیاستمداری چپگرا بود.<br />
<center>* * * * *</center><br />
بزرگ علوی در خانوادهای پرجمعیت شامل شش فرزند، سه پسر و سه دختر متولد شد و او فرزند سوم خانواده بود. پدر او از اعضای حزب دموکرات ایران بود و پدربزرگش حاج سیدمحمد صراف نمایندهٔ نخستین دورهٔ مجلس شورای ملی بود. همچنین مادر او نوهٔ آیتالله طباطبایی بود<ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''/>. او مدتی را برای تحصیل در آلمان میگذراند و سپس به ایران بازمیگردد. در ایران مدتی را به علت داشتن عقاید سوسیالیستی در زندان میگذراند. بعد از رهایی از زندان مدتی در ارکان حزب توده مترجم بوده و زمانی نیز در «انجمن فرهنگی ایران با اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی» کار میکرده و با روشنفکران آن زمان نشستوبرخاست داشته. علوی همراه با دوستان خود گروهی موسوم به «گروه اصحاب ربعه» را ایجاد میکند. اعضای این گروه شامل [[صادق هدایت]]، [[مسعود فرزاد]] و [[مجتبی مینوی]] بودند. این گروه چندسالی بیشتر دوام نمیآورد. هدایت برای فراگیری زبانهای قدیمی ایرانی به هندوستان رفت، مینوی و فرزاد راهی انگلستان شدند و علوی که تمایلات چپ داشت، در نشر مجلهٔ «دنیا» با «تقی ارانی» همکاری میکرد<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>. علوی در ماههای نزدیک به وقایع ۲۸ مرداد برای شرکت در برنامهای مرتبط با با نهادی چپ به مجارستان میرود و چون در آن شرایط بازگشت به ایران به عنوان یک تودهای را جایز نمیداند، از آنجا راهی آلمان شرقی میشود. نزدیک به چهل سال در آلمان میماند و با وجود اینکه تحصیلات دانشگاهی نداشته در دانشگاه هومبولت به عنوان استاد زبان فارسی شروع به فعالیت میکند. او در این مدت چند اثر مینویسد که مهمترین آنها «فرهنگ فارسی-آلمانی» با همکاری دو شاگردش لورنس و زوندرمن است که هنوز هم کاربرد زیادی دارد. بعد از مدتی روابط علوی با حزب به تیرگی می گراید و سرانجام او از حزب توده اخراج میشود. علوی با وجود اینکه حداقل سه دههٔ پایانی عمرش فعالیت سیاسی نداشتهاست و خود بارها بر آن تأکید کرده است، در افکار عمومی ایران بهعنوان یک مرد سیاسی چپ تصور میشود. او در آلمان در برنامههای مختلفی که از طرف سفارت ایران برگزار میشده شرکت میکرده مانند تولد شاه، استقبال از منوچهر اقبال، جشن پیروزی انقلاب، وفات رهبر جمهوری اسلامی و.... بعد از انقلاب او یک در یک سفر کوتاه به ایران میرود. همچنین او به خواستهٔ و حمایت مقامات دیپلماتیک جمهوری اسلامی چندین سخنرانی برای معرفی فرهنگ و ادب ایران در شهرهای مختلف آلمان انجام میدهد.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>{{سخ}}<br />
آثار بزرگ علوی به سه دوره تقسیم میشود: دورهٔ اول تا رهایی از زندان است؛ دورهٔ دوم از بعد از رهایی از زندان تا زمان مهاجرت از ایران و دورهٔ سوم از بعد از مهاجرت از ایران آغاز میشود<ref name=''داستان بزرگ''/>. در این دوران او آثار متعددی مینویسد که معروفترین آنها «چشمهایش» و «پنجاهوسه نفر» میباشد. علوی چند اثر از صادق هدایت را به آلمانی ترجمه کرد. همچنین او ترجمه «هفت پیکر» نظامی را نیز به زبان آلمانی انجام داد.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> <br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
<br />
===داستانک عشق===<br />
<br />
===داستانک استاد===<br />
<br />
===داستانک شاگرد===<br />
<br />
===داستانک مردم===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب از مجلات دورهٔ خود===<br />
<br />
===داستانکهای دشمنی===<br />
<br />
===داستانکهای دوستی===<br />
====دوستی با [[صادق هدایت]]====<br />
وقتی علوی در سال ۱۳۰۷ از آلمان به تهران برمیگردد، به جستجوی دوست قدیمی خود «غلامعلی فریور» میپردازد و او را مییابد. یک روز در خانهٔ فریور کتاب «پروین دختر ساسان» به دستش میافتد و آن را میخواند و میبیند که با کتابهای موجود آن دوران هم سطح نیست. از فریور میپرسد: «نویسندهٔ این کتاب کیست؟» فریور پاسخ میدهد: «جوان خوب و خوشمزهای است. باید با او آشنا شوی.» بعد از مدتی یک روز علوی و فریور در خیابان ناصریهٔ آن زمان، به کتابخانهٔ معرفت میروند و تصادفاً صادق هدایت هم آنجا بوده است که فریور میگوید: «این همان آقاست.» و از اینجا دوستی هدایت و علوی شکل میگیرد<ref name=''زندگانی بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C/|عنوان =زندگانی بزرگ علوی|ناشر = زندگانی مشاهیر در تاریخ ما |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱}}</ref>.<br />
<br />
====اصحاب ربعه====<br />
صادق هدایت، [[مسعود فرزاد]]،[[مجتبی مینوی]] و بزرگ علوی دیدارهای مرتبی با یکدیگر داشتند و بعدها افراد دیگری هم به آنها پیوستند. در آن روزها بازار ادب در انحصار هفت هشت شخصیت ممتاز بود مثل [[علیاصغر حکمت]]، سید حسن تقیزاده، [[اقبال لاهوری]]، [[عارف قزوینی]]، [[سعید نفیسی]] و از این شمار. یک روز همینطور بی مقدمه فرزاد گفت: «ما خودمان هم گروه ربعه هستیم.» بقیه گفتند بابا ربعه که معنا ندارد، فرزاد پاسخ داد: «معنا ندارد و با سبعه(هفت) قافیه دارد.» به این ترتیب بود که ربعه در برابر سبعه پیدا شد و نام آن بیشتر زاییدهٔ یک شوخی بود<ref name=''زندگانی بزرگ''/>. این گروه چندسالی بیشتر دوام نیاورد و هرکس به دنبال سرنوشت خودش رفت. بعدها فرزاد نوشتهای چند سطری به نام «پایان ربعه» مینویسد<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>:{{سخ}}<br />
هدایت مُرد و فرزاد مردار شد<br />
:علوی زد به کوچهٔ علی چپ و گرفتار شد<br />
::مینوی براه راست رفت و پولدار شد<br />
<br />
===داستانکهای قهر===<br />
<br />
===داستانکهای آشتیها===<br />
<br />
===داستانک نگرفتن جوایز===<br />
<br />
===داستانک حرفی که در حین گرفتن جایزه زده است===<br />
<br />
===داستانکهای مذهب و ارتباط با خدا===<br />
<br />
===داستانکهای عصبانیت، ترک مجلس، مهمانیها، برنامهها، استعفا و مشابه آن===<br />
<br />
===داستانک نحوهٔ مرگ، بازتاب خبر مرگ در روزنامهها و مجلات و نمونههایی از آن===<br />
<br />
===داستانکهای دارایی===<br />
<br />
===داستانکهای زندگی شخصی===<br />
[[پرونده:Bozorg ghabr.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آرامگاه بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
===داستانک برخی خالهزنکیهای شیرین (اشکها و لبخندها)===<br />
<br />
===داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده===<br />
<br />
===داستانکهای مشهور ممیزی===<br />
<br />
===داستانکهای مربوط به مصاحبهها، سخنرانیها و حضور رادیو یا تلویزیون یا فضای مجازی همراه ارايه نمونههایی از آن برای بخش شنیداری و تصویری===<br />
<br />
===عکس سنگقبر و داستانکی از تشییع جنازه و جزيیات آن===<br />
====آرامگاه مشاهیر====<br />
بنابر قانون گورستانهای برلین، با سپری شدن بیست سال، مزار برای شخص دیگری مورد استفاده قرار میگیرد مگر آنکه شخص در آرامگاه مشاهیر دفن شود و این آرامگاه به کسی تعلق میگیرد که خدمت فوقالعادهای به این شهر نموده و از این خدمت هنوز بهره گرفته میشود. «جامعهٔ ایرانیان در آلمان» تصمیم گرفت از فرماندار ایالت برلین بخواهد که گور علوی جزو مزار مشاهیر محسوب شود. خدمات بزرگ علوی در شناساندن فرهنگ ایرانی به آلمان و برعکس و پایهگذاری ایرانشناسی نوین در دانشگاه «هومبولدت» که نمونهای برای سایر دانشگاههای آلمان شد غیر قابل انکار بود ولی با این حال فعلا مزار علوی به عنوان آرامگاه مشاهیر شناخته نشده است و تاکنون نتجیهٔ تلاشها بر این بوده که حقوق و وظائف مربوط به مزار علوی از همسرش دریافت گردید و با پرداخت عوارض متعلق به آن، تا بیست سال آینده از واگذاری محل گور به دیگری جلوگیری شد..<ref name=''یادداشتهای بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://bukhara-web.com/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B4/|عنوان =بزرگ علوی و یادداشتهایش|ناشر = مجلهٔ بخارا |تاریخ بازدید = ۲۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۹ بهمن ۱۳۹۶}}</ref><br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
[[پرونده:Morteza.b.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مرتضی علوی. برادر بزرگ علوی]]<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
بزرگ علوی همراه با برادر بزرگترش مرتضی در سال ۱۲۹۰ جهت تحصیل روانهٔ آلمان شد و دوران دبیرستان را در شهرهای مختلف از جمله شهری که که امروزه در لهستان قرار گرفته گذراند<ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.akairan.com/biography/shoara/bozorg-alavi.html/|عنوان =زندگینامهٔ بزرگ علوی|ناشر = آکاایران |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۴ شهریور ۹۲}}</ref>. مرتضی یک کمونیست و فعال سیاسی بوده و در جراید فارسی زبان آلمان بر ضد پادشاه ایران مقاله مینوشته اما بعد از مدتی بر پایهٔ قانون «اهانت به اعلیحضرت» متهم شناخته شده و از برلین اخراج میشود و به مسکو میرود. در سال ۱۳۰۶ پدر بزرگ علوی یک شکست بزرگ تجاری را تاب نیاورده و خودکشی کرد. یک سال پس از این واقعه علوی از دانشگاه مونیخ فارغالتحصیل شد اما نتوانست تاب بیاورد و به ایران بازگشت و در شیراز به عنوان معلم شروع به خدمت کرد. در آن سالیان علوی ناآرام بود و به شهرهای مختلفی میرفت و مدتی هم به تهران آمد و سرانجام با استخدام معلمی در هنرستان صنعتی تهران در این شهر ماندگار شد. علوی با دختر یک دندانپزشک آلمانی که همراه پدرش و با توصیهنامهای از جمالزاده به ایران پناهنده شدهبود ازدواج کرد ولی این ازدواج با دستگیری علوی منجر به طلاق شد. او در سال ۱۳۱۵ به اتهام داشتن افکار سوسیالیستی، با جمعی دیگر از همفکارانش که ۵۲ نفر بودند به زندان افتاد و تا برکنار شدن رضاشاه در سال ۱۳۲۰ در زندان ماند. در آن دوران او با «تقی ارانی» همکاری میکرد. ارانی با مرتضی آشنایی داشته و در یک سفر مرتضی را در مسکو ملاقات میکند و او را از همکاری با بزرگ علوی باخبر میسازد. داستان پنجاهوسه نفر را که علوی در کتابی به همین نام آورده نشأت گرفته از همین دوران است. بزرگ علوی در سال ۱۳۳۲ (۱۹۵۳ میلادی) پنج ماه پیش از وقایع ۲۸ مرداد، برای دریافت مدال طلای صلح جهانی که نهادی چپ محسوب میشد به مجارستان رفت و سپس به عنوان مهمان به چند کشور سوسیالیستی دیگر از جمله به چکسلواکی رفت. از آنجاییکه بازگشت او به ایران به عنوان یک تودهای، در آن شرایط خطرناک بود، او به برلین شرقی رفت و در آنجا کارش را با تدریس زبان فارسی آغاز کرد. او در سال ۱۳۳۵ ازدواج کرد و در سال ۱۳۳۷ (۱۹۵۹) کرسی استادی در دانشگاه هوموبولت گرفت و تا سال ۱۳۴۳ (۱۹۶۵) در این دانشگاه به تحقیق و تدریس پرداخت. او در سال ۱۳۴۱ (۱۹۶۳) رئیس بخش ایرانشناسی گردید و در سال ۱۳۴۷ (۱۹۶۹) از ریاست این بخش برکنار شد. او دلیلش را که میتواند خصومتهای درون حزبی به سرکردگی کیانوری باشد اینگونه بیان میکند: «امروز نامهای دریافت داشتم که از اول سپتامبر دیگر رئیس شعبهٔ ایرانشناسی نیستم، خشک و خالی. چند کلمه تشکر هم نداشت.» همزمان با شروع تدریس علوی در دانشگاه هومبولدت، حزب سرپرستی خانوادههای افسران معدوم سازمان نظامی حزب توده که به آلمان شرقی پناهنده شدهبودند را به او واگذار کرد که این وظیفه پس از مدتی به شخص دیگری محول شد.همکاری علوی با سران کمیتهٔ مرکزی به مرور زمان کمرنگ شده و حتی به خصومت کشیده میشود و او در سال ۱۳۴۶ (۱۹۶۸) از کمیتهٔ مرکزی استعفا میدهد. در انتقادهای علوی به سران حزب توده محتوی سیاسی دیده نمیشود و بیشتر جنبهٔ شخصی دارد. او در یکی از یادداشتهایش مینویسد: « دو سه سال زندگی ارزش ندارد که آدم تسلیم ایرج اسکندی دلقک و کیانوری دیوانهٔ ابله شود.» سرانجام در سال ۱۳۵۶ (۱۹۷۷)، علوی از حزب توده اخراج میشود. او در سال ۱۳۵۸ به تهران میآید و با دوستان خود دیدار میکند. در یکی از یادداشت هایش مینویسد: «ظهر منزل شاملو بودم. ساعدی هم آنجا بود. گفتم: یک سال دیگر برمیگردم، بهشرط اینکه کشوری باشد که بتوان نفس آزاد کشید. شاملو جواب داد: یا ما دیگر نیستیم و یا شما میتوانید بیایید نفس آزاد بکشید.» علوی بعد از مدتی دوباره به آلمان برگشت. در اواخر عمر به دلیل نقل مکان به یک خانهٔ کوچکتر ناچار شد کتابخانهٔ خود را بفروشد. بزرگ علوی سرانجام به علت سکتهٔ قلبی در بیمارستان فردریش هاین برلین بستری شد و چند روز بعد درگذشت.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> <ref name=''داستان بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.irna.ir/fa/News/81940012/|عنوان =بیوگرافی بزرگ علوی؛ داستاننویسی واقعگرا|ناشر = ایرنا |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ بهمن ۱۳۹۴}}</ref><br />
<br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
بزرگ علوی بعد از مهاجرت از ایران شروع به نوشتن خاطرات روزانه می کند. در ادامه برخی از یادداشتهای او در خاطرات روزانه بیان شدهاست:<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|right|'''خودکشی پدر'''{{سخ}} خودکشی پدرم در سال ۱۳۰۷ مرا به دنیای دیگری پرت کرد. زیان فراوان در چند معامله در سالهایی که اقتصاد اروپا در حال زوال بود و غفلت در پیشبینی و زمامداری کسانی در ایران که پدرم آنها را رقاص پای نقاره میدانست و اغوای یک کلاّش اردبیلی او را به خودکشی واداشت و من مجبور شدم به ایران برگردم.}}<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|left|'''ارتباط با مرتضی علوی'''{{سخ}} بنده ابداً روابط سیاسی با مرتضی، برادرم در آلمان نداشتم. بواسطهٔ اینکه همیشه از هم دور بودیم از زندگی برادرم تا آمدن به ایران، یعنی موقعیکه در ارکان حزب بودم خبر نداشتم.}}<br />
<br />
'''تولد شاه'''{{سخ}}<br />
رادمنش اصرار داشت که روز دوشنبه به سفارت برای شرکت در جشن تولد شاه نروم. گفتم خواهم رفت. این نرفتن من تسلیم به توقعات حضرات، یعنی این باندی که اسم خود را کمیتهٔ مرکزی حزب توده گذاشتهاند است. از دار و دستهٔ اینها باکی ندارم و تسلیم نمیشوم.<br />
<br />
'''سالگرد انقلاب اسلامی'''{{سخ}}<br />
در مهمانی سفارت ایران بهمناسبت سالگرد انقلاب، در برلین بنا به دعوت سفارت شرکت کردم. از ایرانیان فقط من بودم و یک نفر دیگر. رادمنش و نوروزی و شفابخش که دعوت داشتند به سبب توقیف سران حزب توده در ایران یعنی کیانوری و طبری و غیره، معترضانه شرکت نکردند.<br />
<br />
<br />
===زمینهٔ فعالیت===<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
{{جعبه گفتاورد |نقلقول=<center><span style="color:darkred">'''آقا بزرگ هم رفت. رفت و از خود دو تصویر جداگانه در ذهن و فر من برجا نهاد.{{سخ}} در یک تصویر او استادیاست فرزانه و پژوهشگری سختکوش و پرتوان، مبارزی با تعهدات ویژهٔ سیاسی، نویسنده ای نوگرا و رئالیست و انسانی نیکوخصال.{{سخ}} در تصویری دیگر، آقابزرگ مبارزی است خسته و گریزان از سیاست، نویسندهای بریده از رئالیست و روکرده به سنت و پژوهشگری که کنشها و واکنشهایش در چندسال پس از انقلاب غمی بیکران بر دل برخیاز دوستارانش نشانیده است.'''<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><font color=darkcyan>{{سخ}}♦ ♦ ♦ ♦ ♦{{سخ}}</font></span><noinclude></center>|تراز=چپ|عرض=۲۰%|رنگ پسزمینه = #d5fdf4}}<br />
<br />
پس از فوت بزرگ علوی کتابی در ۸۰۰ صفحه بنام «'''یاد بزرگ علوی'''» در تهران چاپ شد که مجموعهایست شامل نوشتههای حدود ۶۰ نفر از دوستداران او. مقدمهٔ مقالهٔ خانم «عفت داداشپور» در این بین جالب توجه است.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
[[پرونده:Bozorg jamalzade.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|نامهٔ جمالزاده به بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
<br />
<br />
<br />
===از نگاه دیگران===<br />
====[[محمدعلی جمالزاده]]====<br />
جمالزاده با پدر علوی دوستی داشته و از این رو به خود اجازه میداده که علوی و یا کارش را صریح و بیپرده، از دیدگاه خودش راهنمایی کند. در یکی از نامهها جمالزاده به علوی اینگونه مینویسد: «این کاغذ را برای تو مینویسم تا به تو که موهایت دارد مثل موهای من سفید میشود بگویم که دلم میخواهد که بعضی حقیقتها را بفهمی و مطلقاً از نوع تعصبی عاری بشوی و مرد فکر خودت باشی و با توّهم و پندارهای سست عمر خودت را که یکبار بیشتر نداری ضایع نسازی و حالا در جواب این کاغذ به من ننویس که من به فلان اصل عقیده داشته و دارم و خواهم داشت. عزیزم علوی، یکجو کار واقعی بهتر از صدتا از این حرفهای توخالی است، این حرفها شایستهٔ جوانان خام و نرسیده است که جویای نامند. حالا تو از سخنم پند گیر یا ملال.»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
====ژاله اصفهانی====<br />
او در نامهای با سه صفحه ضمن تشکر از دریافت داستان «تحتالحنک» از «رفیق علوی ارجمند» قدرت نویسندگی علوی را ستوده است. اصفهانی در این نامه با اعتمادبهنفس انتقاداتی به این داستان ابراز میدارد. در اینجا مردی خشن که چند زن دارد، توسط همسرش رقیه که سالها با مردی ارتباط داشته، ابتدا با کوفتهٔ آغشته به تریاک مسموم و سپس توسط زن خفه میشود. اصفهانی ضمن یادآوری به اینکه برای ما ایرانیها مزهٔ تریاک در کوفته قابل درک است و آنرا نمیخوریم به جنبهٔ اجتماعی داستان اشاره میکند: «خفه کردن شوهر پس از آنکه او را مسموم کرده است بیشتر شبیه یک گانگستر میشود تا یک زن ایرانی. از طرفی اگر قرار بود که هر زنی در برابر خیانت مشروع یا نامشروع شوهرش خیانتی بکند، ببینید ایران چه «شهرنویی» میشد.»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
====عبدالحسین نوشین====<br />
او هنرپیشهٔ تئاتر و تودهای بود که به شوروی پناهنده شد. دوستی نوشین و علوی بهدلیل اینکه با روشهای سیاسی یکدیگر مخالف بودند همواره همراه با بحث و جدل بوده. این موضوع را میتوان به کثرت در یادداشتهای علوی یافت. در ادامه برخی قسمتهای نامههای نوشین به علوی آورده شده تا سبک نوشتن نامهها به یکدیگر مشخص گردد: «آقای علوی عزیز، نامهات رسید و برخلاف پیشگویی و انتظارت به آن جواب میدهم. راستی تو از کجا پیشبینی کردی که "میدانم نامهٔ من بدون جواب خواهد ماند؟" من اخلاق سگ تو را ندارم و دلیلش هم این نامه...» «این موضوع مربوط به اختلاف نظری است که بین ما وجود دارد. تو عدهای را تاج سر میدانی و عدهای را موش و شپش. ولی برای من سگ زرد برادر شغال است...» «فقط میگویم: آقای علوی، خیلی آسان است که آدم بگوید از رفتار تو چِندشم میشود ولی خودش در نوشتهجاتش قهرمان سازی کند! اختلاف سلیقهٔ من و تو از همینجا شروع میشود. تو به اشخاص از جهت حُب و بغض شخصی نگاه میکنی و من این شیوه را نمیپسندم...»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
در ادامه برخی یادداشتهایی که بزرگ علوی در ارتباط با خودش و آثارش نوشته بیان میشود<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''/>.:<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|right|'''کتاب پنجاهوسه نفر'''{{سخ}}من گهگاهی که کتاب پنجاهوسه نفر را ورق میزنم تعجب میکنم که مردم چطور آن را میخوانند، با تحلیلی که من تز آدمهای این کتاب، که بعدها به عنوان رجال مملکت معرفی شدند و افتضاح بار آوردند دارم، شرمنده میشوم و به هر حال من پیغمبر نبودم از کجا میدانستم که روزی شاهد چنین صحنههایی خواهم شد. عدهای از آنها بعد از رهایی از زندان جزو همان طاغوتیها شدند، عدهای سرمایهدار شدند، دیگری در آمریکا فرش فروش شده و دیگری بانکدار شد}}<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|left|'''کتابهای اهدایی به او پس از انقلاب'''{{سخ}} انقدر نامه و کتاب رسیده است که دارم سردرگم میشوم. رویم نمیشود به مردم بنویسم انقدر کتاب برایم نفرستید.}}<br />
<br />
'''تأثیر حزب توده'''{{سخ}}<br />
...به علاوه من در آن زمان تحت تأثیر حزب توده و استالینیسم بودم و هرچه دانای کل میگفت و مینوشت میپذیرفتم و در صحت آن شک نمیکردم.<br />
<br />
'''دسترسی به منابع کتابهای فارسی در آلمان'''{{سخ}}<br />
...در این فاصله با ایران ارتباط برقرار کرده بودم و میتوانستم مرتب کتاب و مجله و روزنامه بهدست آورم. اگرچه دستگاه امنیتی سیخ لای بسته کتاب میکرد تا به امنیت شکور لطمه وارد نیاید و مبادا سرّی به خارج رخنه کند.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
===تفسیر خود از آثارش===<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
====پرویز ناتلخانلری====<br />
بزرگ علوی ناتلخانلری را که وزیر فرهنگ شده بود بهشدت نکوهش کردهاست. در یادداشتهای او آمده: «این جوانک امروز وزیر فرهنگ شده و بهنام شاه از ریپکا(ایرانشناس اهل چک) دعوت کردهاست که به ایران بیاید» «یادت بخیر، هدایت کجاست ببیند نوچهاش چهجور از آب درآمده است.» بیان علوی در یادداشتهایش در مورد مرگ پسر خانلری نیز شایستهٔ قلم او نیست. البته علوی بعدها در مصاحبهها با احترام فوقالعدهای از ناتلخانلری یاد کرده و پس از انقلاب در مسافرت دومش او را ملاقات کرده و در آغوش کشیده است. ظاهراً خشم سابق او از خانلری بهویژه مربوط به قبول وزارت بوده که به مرور زمان فروکش کرده<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>.<br />
<br />
====[[جلال آلاحمد]]====<br />
بزرگ علوی در مصاحبهای میگوید: «من با کارهای جلال همیشه آشنایی داشتهام. خواهش میکنم نپرسید نظر من راجع به کارهای آلاحمد چیست؟ بههرحال آلاحمد مطلبی دارد، چیزی دارد. من عقیدهام این است که او همیشه مسئلهای را جلوی خودش گذاشته و بعد داستانش را در اطراف این مسئله نوشتهاست. در هرصورت قبول دارم اثر گذاشته بر خیلی از جوانهای این مملکت. او واقعاً خودش را کشته. منظور من از گفتن اینکه او خودش را کشته با برداشت از حرف خانمش هست که میگوید: «جلال هیچوقت سیگارش ترک نمیشد.» خوب، این کار که به دلخواه نبوده، او در این مملکت زندگی میکرده، دردها را میدیده، متأثر میشده، مگر آلاحمد چندسالش بود، چیزی در حدود چهلوپنج سال. من معتقدم در ایران دو نویسنده شاهکار زندگیشان را، که خودشان بودند، ننوشتند: یکی هدایت و دیگری آلاحمد. این حرف را در مقایسه با بعضی از کسانی میزنم که در نیمهٔ راه افتادند توی پول درآوردن و بعد هم فاسد شدند. <ref>{{پک|اتحاد|۱۳۹۳|ک=پژوهشگران معاصر ایران|ص=۳۸۲}}</ref><br />
<br />
====[[ملکالشعرای بهار]]====<br />
بزرگ علوی دربارهٔ بهار مینویسد: «نثر بهار زیباست و در حدّ اعتدالِ سخن قرار دارد. بهار نه به مغلقبافیها و لغتپردازیهای فضلفروشان دلبست و نه مبتذلات تحریرات اداری و ژورنالیستی متداول را گردن نهاد. او فارسی را درست مینوشت. از تکلف و فضلفروشی نابهجا برکنار بود و مقاصد خود را با روانی و سادگی تمام جامهٔ کلام میپوشانید. <ref>{{پک|اتحاد|۱۳۹۳|ک=پژوهشگران معاصر ایران|ص=۱۵۰}}</ref><br />
<br />
===همراهیهای سیاسی===<br />
<br />
===مخالفتهای سیاسی===<br />
==== عدم همراهی با حزب توده====<br />
همانطور که قبلاً گفتهشد، در زمان اقامت علوی در برلین شرقی، به مرور روابط او با حزب توده تیره شد. او در یکی از یادداشتهایش در سال ۱۳۵۳ مینویسد: «دیروز مراد از لندن آمده بود. دو روز در برلین شرقی بوده. خدا میداند چهکاری داشت. ظاهراً یکی از حضرات را دیدهبود. ایراداتی که به من داشتند این است: در مجلهٔ «کاوه» مینویسد، با سفارت آمدوشد دارد، در برلین غربی سخنرانی کرده، وضع خود را با حزب تعیین نمیکند. اگر از این کارها دست بردارم، حاضرند اجازه دهند که باز من به خارج مسافرت کنم. مختصر اینکه تا تسلیم نشوم دست از سر من برنمیدارند. به مراد گفتم: هرکاری میخواهند بکنند، من تسلیم عرقخورها، قالیفروشان و قماربازان نمیشوم. در مجلهٔ کاوه نوشته بودم و بازهم خواهم نوشت، یک کلمه خلاف عقیدهٔ خود، خلاف مصالح عمومی ننوشتهام. من همیشه تذکره داشتهام و همیشه با سفارت تماس داشتهام... وضع من با حضرات روشن است...تره هم برایشان خرد نمیکنم...میدانم که در پیکاری نابرابر گیر کردهام. چه باید کرد؟ شکست بهتر از تسلیم است.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
[[پرونده:Bozorg daneshga.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جمعی از اولین دانشجویان ایرانشناسی دانشگاه هومبولدت برلین:از چپ: زوندرمان، زیمرمان، هلگا مایر، اسکالموسکی، لوفت، تینا بلیسکه، وپه. نشسته: علوی ، یونکر، حسین خیرخواه<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
<br />
===نامههای سرگشاده===<br />
<br />
===نامهای دستهجمعی===<br />
<br />
===بیانیهها===<br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش===<br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
<br />
===نحوهٔ پوشش===<br />
<br />
===تکیهکلامها===<br />
<br />
===خلقیات===<br />
<br />
===منزلی که در آن زندگی میکرد (باغ و ویلا)===<br />
<br />
===گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکانهایی که به آن مسافرت کرده است)===<br />
<br />
===برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===بنیانگذاری===<br />
<br />
===تأثیرپذیریها===<br />
<br />
===استادان و شاگردان===<br />
<br />
===علت شهرت===<br />
<br />
===فیلم ساخته شده براساس===<br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
<br />
===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br />
<br />
===نام جاهایی که به اسم این فرد است===<br />
<br />
===کاریکاتورهایی که دربارهاش کشیدهاند===<br />
<br />
===مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب نقلشده از نمونههای فوق از مجلات آن دوره===<br />
<br />
===برگههایی از مصاحبههای فرد===<br />
<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
آثار داستانی بزرگ علوی را میتوان به سه دوره تقسیم کرد: نخستین دوره تا ۱۳۲۰ را در برمیگیرد که علاقهٔ نویسنده به طرح مسائل ژرف روانی و پیروی از شیوهٔ نویسندگانی چون «آرتور شینسلر» و «اشتفان تسوایک» آشکار است. اثر نمونهٔ این دوره مجموعهٔ داستان «چمدان» است.{{سخ}}<br />
دورهٔ دوم از ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ است که وی آثاری را به عنوان نویسندهای متعهد مینویسد. در این دوره بزرگ علوی به استقلال هنری میرسد و داستانهایی میآفریند که از نظر محتوا و ساختار نو هستند. در این آثار، دیگر از آدمهای سودایی و رواننژند گذشته اثری نیست بلکه بیشتر قهرمانان او افرادی دلیر و تسلیم ناپذیرند که علیه بیعدالتیهای اجتماعی دست به مبارزه میزنند. اثر نمونهٔ این دوره داستان «گیله مرد» است.{{سخ}}<br />
دورهٔ سوم زمانی را در برمیگیرد که بزرگ علوی دور از ایران و زندگی در آلمان مینویسد. در این دوره وی سرخورده از دگرگونیهای سیاسی، داستانهایی مینویسد که در آنها بیشتر زندگی و سرنوشت فراریان سیاسی وصف میشود. اگر قهرمانان او در دههٔ بیست افراد مبارز و تسلیم ناپذیری بودند، اکنون دیگر آدمهای خسته، سرخورده و اندیشناکی هستند که در برابر رویدادهای پیرامون خود خاموش و ناتوان قرار میگیرند و از خود واکنشی نشان نمیدهند.<ref name=''داستان بزرگ''/><br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار بزرگ علوی به چهار دسته تقسیم میشود: ۱) تألیفی به زبان فارسی ۲) تألیفی به زبان آلمانی ۳)ترجمه از فارسی به آلمانی ۴)ترجمه از زبانهای دیگر به فارسی<ref name=''داستان بزرگ''/><ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> {{سخ}}<br />
====تألیفی به زبان فارسی====<br />
# پنجاهوسه نفر<br />
# چشمهایش<br />
# چمدان<br />
# سالاریها<br />
# موریانه<br />
# میرزا<br />
# ورق پارههای زندان<br />
# ازبکها<br />
# گیله مرد<br />
# گذشت زمانه<br />
<br />
====تألیفی به زبان آلمانی====<br />
# فرهنگ فارسی-آلمانی<br />
# ایران رزمنده (دربارهٔ ملی شدن نفت)<br />
# کشور گلوبلبل (کتاب نیمه سیاسی)<br />
# دیوار سفید (رمان آلمانی)<br />
<br />
====ترجمه به زبان آلمانی====<br />
# هفتپیکر نظامی<br />
# اشعار خیام<br />
# کتابهایی از صادق هدایت: افسانهٔ آفرینش/ بوف کور/ حاجیآقا<br />
<br />
====ترجمه به زبان فارسی====<br />
# باغ آلبالو (اثر چخوف)<br />
# دوشیزه اورلئان (اثر شیللر)<br />
# حماسهٔ ملی ایران (اثر تئودور نولدکه)<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====چشمهایش====<br />
در آغاز رمان، تهران و خفقان حاکم بر آن توصیف میشود. در بخشی از آغاز رمان آمده است: «شهر تهران خفقان گرفتهبود، هیچکس نفسش درنمیآمد، همه از هم میترسیدند، خانوادهها از کسانشان میترسیدند، بچهها از معلمیننشان، معلمین از فرّاشها و فرّاشها از سلمانی و دلّاک؛ همه از خودشان میترسیدند، از سایهشان باک داشتند...سکوت مرگآسائی در سرتاسر کشور حکمفرما بود. همه خود را راضی قلمداد میکردند. روزنامهها جز مدح دیکتاتور چیزی نداشتند بنویسند. مردم تشنهٔ خبر بودند و پنهانی دروغهای شاخدار پخش میکردند. کی جرأت داشت علناً بگوید که فلان چیز بد است، مگر میشد که در کشور شاهنشاهی چیزی بد باشد.» نقاش بزرگ، استاد ماکان، در هفتم دیماه ۱۳۱۷ در حالی که بیش از سه سال در کلات و در تبعید بوده است به صورت مشکوکی میمیرد. رژیم برای سرپوش گذاشتن بر جنایت، نمایشگاهی از آثار او ترتیب میدهد ولی به دلیل هجوم مردم به نمایشگاه، آن را تعطیل میکند. از ماکان آثار بسیاری برجای مانده و از جملهٔ آنها تابلویی است به نام «چشمهایش». راز این تابلو تبدیل به یک معما شده است. ناظم به عنوان راوی داستان که مسئولیت مدرسهٔ نقاشی استاد ماکان را بعد از مرگ او به عهده دارد، در صدد کشف راز تابلوی چشمهایش برمیآید.<ref>{{پک|عسگری حسنکلو|۱۳۹۴|ک=جامعهشناسی رمان فارسی|ص=۱۵۹و۱۶۴}}</ref><br />
<br />
====پنجاهوسه نفر====<br />
علوی در این کتاب به شرح ایام مصیبتباری که در سال ۱۳۱۵ دستگیر و زندانی شد میپردازد. یاران او و وضعیت روحی و روانی آنان هم در این کتاب توصیف شدهاست. سالهای زندان و رفتار زندانبانان و نیز فشارهای روحی ایام زندان به خوبی در این کتاب نشان داده شدهاست و به همین دلیل پس از انتشار مورد استقبال گستردهای واقع شد.<ref>{{پک|عسگری حسنکلو|۱۳۹۴|ک=جامعهشناسی رمان فارسی|ص=۱۶۳و۱۶۴}}</ref><br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها===<br />
<br />
<br />
==نوا، نما، نگاه==<br />
===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br />
<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =اتحاد| نام =هوشنگ | پیوند نویسنده = | عنوان =پژوهشگران معاصر ایران | ترجمه = | جلد =۲و۱۱ | سال = ۱۳۹۳| ناشر = فرهنگ معاصر|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =عسگری حسنکلو| نام =عسگر | پیوند نویسنده = | عنوان =جامعهشناسی رمان فارسی | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۴| ناشر = انتشارات نگاه|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://bukhara-web.com/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B4/|عنوان=بزرگ علوی و یادداشتهایش|ناشر= https://bukhara-web.com، وبگاه بخارا|تاریخ انتشار= ۲۹ بهمن ۱۳۹۶}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.akairan.com/biography/shoara/bozorg-alavi.html|عنوان=زندگینامهٔ بزرگ علوی|ناشر= https://akairan.com، وبگاه آکاایران|تاریخ انتشار= ۲۴ شهریور۱۳۹۲}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.irna.ir/fa/News/81940012|عنوان=بزرگ علوی؛داستاننویسی واقعگرا|ناشر= https://irna.ir، وبگاه ایرنا|تاریخ انتشار= ۹ بهمن۱۳۹۴}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C|عنوان=زندگانی بزرگ علوی|ناشر= https://mandegar.tarikhema.org، وبگاه زندگانی مشاهیر در تاریخ ما|تاریخ انتشار= ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Bozorg_daneshga.jpg&diff=27397پرونده:Bozorg daneshga.jpg2019-04-30T11:49:01Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF_%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C&diff=27396بزرگ علوی2019-04-30T11:47:11Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = بزرگ علوی<br />
|تصویر = Bozorg5.jpg<br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام اصلی = سیدمجتبی آقابزرگ علوی<br />
|زمینه فعالیت = رمان نویسی<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱۲ بهمن ۱۲۸۲<br />
|محل تولد = تهران<br />
|والدین = حاج سید ابوالحسن و خدیجه قمرالسادات<br />
|تاریخ مرگ = ۲۸ بهمن ۱۳۷۵<br />
|محل مرگ = برلین، آلمان<br />
|علت مرگ = سکتهٔ قلبی<br />
|محل زندگی = <br />
|مختصات محل زندگی =<br />
|مدفن = برلین<br />
|در زمان حکومت =<br />
|اتفاقات مهم =<br />
|نام دیگر =<br />
|لقب = <br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی =<br />
|سبک نوشتاری = <br />
|کتابها = [[چشمهایش]]، چمدان، گیلهمرد، پنجاهوسه نفر و...<br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها =<br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = فاطمه علوی<br />
|شریک زندگی = گرنرود علوی<br />
|فرزندان = مانی<br />
|تحصیلات = دیپلم <br />
|دانشگاه = <br />
|حوزه = <br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت =<br />
|تأثیرگذاشته بر =<br />
|تأثیرپذیرفته از = <br />
|وبگاه = <br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد = <br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
[[پرونده:Bozorg choobak.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|بزرگ علوی و [[صادق چوبک]]<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
[[پرونده:Bozorg khat.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|دو خط متفاوت از بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
[[پرونده:Bozorg roozname.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|گفتوگوی بزرگ علوی با روزنامه رستاخیز (قبل از انقلاب)<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
<br />
'''سید مجتبی آقابزرگ علوی''' مشهور به '''بزرگ علوی''' نویسندهٔ واقعگرا، استاد زبان فارسی ایرانی و سیاستمداری چپگرا بود.<br />
<center>* * * * *</center><br />
بزرگ علوی در خانوادهای پرجمعیت شامل شش فرزند، سه پسر و سه دختر متولد شد و او فرزند سوم خانواده بود. پدر او از اعضای حزب دموکرات ایران بود و پدربزرگش حاج سیدمحمد صراف نمایندهٔ نخستین دورهٔ مجلس شورای ملی بود. همچنین مادر او نوهٔ آیتالله طباطبایی بود<ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''/>. او مدتی را برای تحصیل در آلمان میگذراند و سپس به ایران بازمیگردد. در ایران مدتی را به علت داشتن عقاید سوسیالیستی در زندان میگذراند. بعد از رهایی از زندان مدتی در ارکان حزب توده مترجم بوده و زمانی نیز در «انجمن فرهنگی ایران با اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی» کار میکرده و با روشنفکران آن زمان نشستوبرخاست داشته. علوی همراه با دوستان خود گروهی موسوم به «گروه اصحاب ربعه» را ایجاد میکند. اعضای این گروه شامل [[صادق هدایت]]، [[مسعود فرزاد]] و [[مجتبی مینوی]] بودند. این گروه چندسالی بیشتر دوام نمیآورد. هدایت برای فراگیری زبانهای قدیمی ایرانی به هندوستان رفت، مینوی و فرزاد راهی انگلستان شدند و علوی که تمایلات چپ داشت، در نشر مجلهٔ «دنیا» با «تقی ارانی» همکاری میکرد<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>. علوی در ماههای نزدیک به وقایع ۲۸ مرداد برای شرکت در برنامهای مرتبط با با نهادی چپ به مجارستان میرود و چون در آن شرایط بازگشت به ایران به عنوان یک تودهای را جایز نمیداند، از آنجا راهی آلمان شرقی میشود. نزدیک به چهل سال در آلمان میماند و با وجود اینکه تحصیلات دانشگاهی نداشته در دانشگاه هومبولت به عنوان استاد زبان فارسی شروع به فعالیت میکند. او در این مدت چند اثر مینویسد که مهمترین آنها «فرهنگ فارسی-آلمانی» با همکاری دو شاگردش لورنس و زوندرمن است که هنوز هم کاربرد زیادی دارد. بعد از مدتی روابط علوی با حزب به تیرگی می گراید و سرانجام او از حزب توده اخراج میشود. علوی با وجود اینکه حداقل سه دههٔ پایانی عمرش فعالیت سیاسی نداشتهاست و خود بارها بر آن تأکید کرده است، در افکار عمومی ایران بهعنوان یک مرد سیاسی چپ تصور میشود. او در آلمان در برنامههای مختلفی که از طرف سفارت ایران برگزار میشده شرکت میکرده مانند تولد شاه، استقبال از منوچهر اقبال، جشن پیروزی انقلاب، وفات رهبر جمهوری اسلامی و.... بعد از انقلاب او یک در یک سفر کوتاه به ایران میرود. همچنین او به خواستهٔ و حمایت مقامات دیپلماتیک جمهوری اسلامی چندین سخنرانی برای معرفی فرهنگ و ادب ایران در شهرهای مختلف آلمان انجام میدهد.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>{{سخ}}<br />
آثار بزرگ علوی به سه دوره تقسیم میشود: دورهٔ اول تا رهایی از زندان است؛ دورهٔ دوم از بعد از رهایی از زندان تا زمان مهاجرت از ایران و دورهٔ سوم از بعد از مهاجرت از ایران آغاز میشود<ref name=''داستان بزرگ''/>. در این دوران او آثار متعددی مینویسد که معروفترین آنها «چشمهایش» و «پنجاهوسه نفر» میباشد. علوی چند اثر از صادق هدایت را به آلمانی ترجمه کرد. همچنین او ترجمه «هفت پیکر» نظامی را نیز به زبان آلمانی انجام داد.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> <br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
<br />
===داستانک عشق===<br />
<br />
===داستانک استاد===<br />
<br />
===داستانک شاگرد===<br />
<br />
===داستانک مردم===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب از مجلات دورهٔ خود===<br />
<br />
===داستانکهای دشمنی===<br />
<br />
===داستانکهای دوستی===<br />
====دوستی با [[صادق هدایت]]====<br />
وقتی علوی در سال ۱۳۰۷ از آلمان به تهران برمیگردد، به جستجوی دوست قدیمی خود «غلامعلی فریور» میپردازد و او را مییابد. یک روز در خانهٔ فریور کتاب «پروین دختر ساسان» به دستش میافتد و آن را میخواند و میبیند که با کتابهای موجود آن دوران هم سطح نیست. از فریور میپرسد: «نویسندهٔ این کتاب کیست؟» فریور پاسخ میدهد: «جوان خوب و خوشمزهای است. باید با او آشنا شوی.» بعد از مدتی یک روز علوی و فریور در خیابان ناصریهٔ آن زمان، به کتابخانهٔ معرفت میروند و تصادفاً صادق هدایت هم آنجا بوده است که فریور میگوید: «این همان آقاست.» و از اینجا دوستی هدایت و علوی شکل میگیرد<ref name=''زندگانی بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C/|عنوان =زندگانی بزرگ علوی|ناشر = زندگانی مشاهیر در تاریخ ما |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱}}</ref>.<br />
<br />
====اصحاب ربعه====<br />
صادق هدایت، [[مسعود فرزاد]]،[[مجتبی مینوی]] و بزرگ علوی دیدارهای مرتبی با یکدیگر داشتند و بعدها افراد دیگری هم به آنها پیوستند. در آن روزها بازار ادب در انحصار هفت هشت شخصیت ممتاز بود مثل [[علیاصغر حکمت]]، سید حسن تقیزاده، [[اقبال لاهوری]]، [[عارف قزوینی]]، [[سعید نفیسی]] و از این شمار. یک روز همینطور بی مقدمه فرزاد گفت: «ما خودمان هم گروه ربعه هستیم.» بقیه گفتند بابا ربعه که معنا ندارد، فرزاد پاسخ داد: «معنا ندارد و با سبعه(هفت) قافیه دارد.» به این ترتیب بود که ربعه در برابر سبعه پیدا شد و نام آن بیشتر زاییدهٔ یک شوخی بود<ref name=''زندگانی بزرگ''/>. این گروه چندسالی بیشتر دوام نیاورد و هرکس به دنبال سرنوشت خودش رفت. بعدها فرزاد نوشتهای چند سطری به نام «پایان ربعه» مینویسد<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>:{{سخ}}<br />
هدایت مُرد و فرزاد مردار شد<br />
:علوی زد به کوچهٔ علی چپ و گرفتار شد<br />
::مینوی براه راست رفت و پولدار شد<br />
<br />
===داستانکهای قهر===<br />
<br />
===داستانکهای آشتیها===<br />
<br />
===داستانک نگرفتن جوایز===<br />
<br />
===داستانک حرفی که در حین گرفتن جایزه زده است===<br />
<br />
===داستانکهای مذهب و ارتباط با خدا===<br />
<br />
===داستانکهای عصبانیت، ترک مجلس، مهمانیها، برنامهها، استعفا و مشابه آن===<br />
<br />
===داستانک نحوهٔ مرگ، بازتاب خبر مرگ در روزنامهها و مجلات و نمونههایی از آن===<br />
<br />
===داستانکهای دارایی===<br />
<br />
===داستانکهای زندگی شخصی===<br />
[[پرونده:Bozorg ghabr.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آرامگاه بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
===داستانک برخی خالهزنکیهای شیرین (اشکها و لبخندها)===<br />
<br />
===داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده===<br />
<br />
===داستانکهای مشهور ممیزی===<br />
<br />
===داستانکهای مربوط به مصاحبهها، سخنرانیها و حضور رادیو یا تلویزیون یا فضای مجازی همراه ارايه نمونههایی از آن برای بخش شنیداری و تصویری===<br />
<br />
===عکس سنگقبر و داستانکی از تشییع جنازه و جزيیات آن===<br />
====آرامگاه مشاهیر====<br />
بنابر قانون گورستانهای برلین، با سپری شدن بیست سال، مزار برای شخص دیگری مورد استفاده قرار میگیرد مگر آنکه شخص در آرامگاه مشاهیر دفن شود و این آرامگاه به کسی تعلق میگیرد که خدمت فوقالعادهای به این شهر نموده و از این خدمت هنوز بهره گرفته میشود. «جامعهٔ ایرانیان در آلمان» تصمیم گرفت از فرماندار ایالت برلین بخواهد که گور علوی جزو مزار مشاهیر محسوب شود. خدمات بزرگ علوی در شناساندن فرهنگ ایرانی به آلمان و برعکس و پایهگذاری ایرانشناسی نوین در دانشگاه «هومبولدت» که نمونهای برای سایر دانشگاههای آلمان شد غیر قابل انکار بود ولی با این حال فعلا مزار علوی به عنوان آرامگاه مشاهیر شناخته نشده است و تاکنون نتجیهٔ تلاشها بر این بوده که حقوق و وظائف مربوط به مزار علوی از همسرش دریافت گردید و با پرداخت عوارض متعلق به آن، تا بیست سال آینده از واگذاری محل گور به دیگری جلوگیری شد..<ref name=''یادداشتهای بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://bukhara-web.com/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B4/|عنوان =بزرگ علوی و یادداشتهایش|ناشر = مجلهٔ بخارا |تاریخ بازدید = ۲۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۹ بهمن ۱۳۹۶}}</ref><br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
[[پرونده:Morteza.b.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مرتضی علوی. برادر بزرگ علوی]]<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
بزرگ علوی همراه با برادر بزرگترش مرتضی در سال ۱۲۹۰ جهت تحصیل روانهٔ آلمان شد و دوران دبیرستان را در شهرهای مختلف از جمله شهری که که امروزه در لهستان قرار گرفته گذراند<ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.akairan.com/biography/shoara/bozorg-alavi.html/|عنوان =زندگینامهٔ بزرگ علوی|ناشر = آکاایران |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۴ شهریور ۹۲}}</ref>. مرتضی یک کمونیست و فعال سیاسی بوده و در جراید فارسی زبان آلمان بر ضد پادشاه ایران مقاله مینوشته اما بعد از مدتی بر پایهٔ قانون «اهانت به اعلیحضرت» متهم شناخته شده و از برلین اخراج میشود و به مسکو میرود. در سال ۱۳۰۶ پدر بزرگ علوی یک شکست بزرگ تجاری را تاب نیاورده و خودکشی کرد. یک سال پس از این واقعه علوی از دانشگاه مونیخ فارغالتحصیل شد اما نتوانست تاب بیاورد و به ایران بازگشت و در شیراز به عنوان معلم شروع به خدمت کرد. در آن سالیان علوی ناآرام بود و به شهرهای مختلفی میرفت و مدتی هم به تهران آمد و سرانجام با استخدام معلمی در هنرستان صنعتی تهران در این شهر ماندگار شد. علوی با دختر یک دندانپزشک آلمانی که همراه پدرش و با توصیهنامهای از جمالزاده به ایران پناهنده شدهبود ازدواج کرد ولی این ازدواج با دستگیری علوی منجر به طلاق شد. او در سال ۱۳۱۵ به اتهام داشتن افکار سوسیالیستی، با جمعی دیگر از همفکارانش که ۵۲ نفر بودند به زندان افتاد و تا برکنار شدن رضاشاه در سال ۱۳۲۰ در زندان ماند. در آن دوران او با «تقی ارانی» همکاری میکرد. ارانی با مرتضی آشنایی داشته و در یک سفر مرتضی را در مسکو ملاقات میکند و او را از همکاری با بزرگ علوی باخبر میسازد. داستان پنجاهوسه نفر را که علوی در کتابی به همین نام آورده نشأت گرفته از همین دوران است. بزرگ علوی در سال ۱۳۳۲ (۱۹۵۳ میلادی) پنج ماه پیش از وقایع ۲۸ مرداد، برای دریافت مدال طلای صلح جهانی که نهادی چپ محسوب میشد به مجارستان رفت و سپس به عنوان مهمان به چند کشور سوسیالیستی دیگر از جمله به چکسلواکی رفت. از آنجاییکه بازگشت او به ایران به عنوان یک تودهای، در آن شرایط خطرناک بود، او به برلین شرقی رفت و در آنجا کارش را با تدریس زبان فارسی آغاز کرد. او در سال ۱۳۳۵ ازدواج کرد و در سال ۱۳۳۷ (۱۹۵۹) کرسی استادی در دانشگاه هوموبولت گرفت و تا سال ۱۳۴۳ (۱۹۶۵) در این دانشگاه به تحقیق و تدریس پرداخت. او در سال ۱۳۴۱ (۱۹۶۳) رئیس بخش ایرانشناسی گردید و در سال ۱۳۴۷ (۱۹۶۹) از ریاست این بخش برکنار شد. او دلیلش را که میتواند خصومتهای درون حزبی به سرکردگی کیانوری باشد اینگونه بیان میکند: «امروز نامهای دریافت داشتم که از اول سپتامبر دیگر رئیس شعبهٔ ایرانشناسی نیستم، خشک و خالی. چند کلمه تشکر هم نداشت.» همزمان با شروع تدریس علوی در دانشگاه هومبولدت، حزب سرپرستی خانوادههای افسران معدوم سازمان نظامی حزب توده که به آلمان شرقی پناهنده شدهبودند را به او واگذار کرد که این وظیفه پس از مدتی به شخص دیگری محول شد.همکاری علوی با سران کمیتهٔ مرکزی به مرور زمان کمرنگ شده و حتی به خصومت کشیده میشود و او در سال ۱۳۴۶ (۱۹۶۸) از کمیتهٔ مرکزی استعفا میدهد. در انتقادهای علوی به سران حزب توده محتوی سیاسی دیده نمیشود و بیشتر جنبهٔ شخصی دارد. او در یکی از یادداشتهایش مینویسد: « دو سه سال زندگی ارزش ندارد که آدم تسلیم ایرج اسکندی دلقک و کیانوری دیوانهٔ ابله شود.» سرانجام در سال ۱۳۵۶ (۱۹۷۷)، علوی از حزب توده اخراج میشود. او در سال ۱۳۵۸ به تهران میآید و با دوستان خود دیدار میکند. در یکی از یادداشت هایش مینویسد: «ظهر منزل شاملو بودم. ساعدی هم آنجا بود. گفتم: یک سال دیگر برمیگردم، بهشرط اینکه کشوری باشد که بتوان نفس آزاد کشید. شاملو جواب داد: یا ما دیگر نیستیم و یا شما میتوانید بیایید نفس آزاد بکشید.» علوی بعد از مدتی دوباره به آلمان برگشت. در اواخر عمر به دلیل نقل مکان به یک خانهٔ کوچکتر ناچار شد کتابخانهٔ خود را بفروشد. بزرگ علوی سرانجام به علت سکتهٔ قلبی در بیمارستان فردریش هاین برلین بستری شد و چند روز بعد درگذشت.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> <ref name=''داستان بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.irna.ir/fa/News/81940012/|عنوان =بیوگرافی بزرگ علوی؛ داستاننویسی واقعگرا|ناشر = ایرنا |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ بهمن ۱۳۹۴}}</ref><br />
<br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
بزرگ علوی بعد از مهاجرت از ایران شروع به نوشتن خاطرات روزانه می کند. در ادامه برخی از یادداشتهای او در خاطرات روزانه بیان شدهاست:<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|right|'''خودکشی پدر'''{{سخ}} خودکشی پدرم در سال ۱۳۰۷ مرا به دنیای دیگری پرت کرد. زیان فراوان در چند معامله در سالهایی که اقتصاد اروپا در حال زوال بود و غفلت در پیشبینی و زمامداری کسانی در ایران که پدرم آنها را رقاص پای نقاره میدانست و اغوای یک کلاّش اردبیلی او را به خودکشی واداشت و من مجبور شدم به ایران برگردم.}}<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|left|'''ارتباط با مرتضی علوی'''{{سخ}} بنده ابداً روابط سیاسی با مرتضی، برادرم در آلمان نداشتم. بواسطهٔ اینکه همیشه از هم دور بودیم از زندگی برادرم تا آمدن به ایران، یعنی موقعیکه در ارکان حزب بودم خبر نداشتم.}}<br />
<br />
'''تولد شاه'''{{سخ}}<br />
رادمنش اصرار داشت که روز دوشنبه به سفارت برای شرکت در جشن تولد شاه نروم. گفتم خواهم رفت. این نرفتن من تسلیم به توقعات حضرات، یعنی این باندی که اسم خود را کمیتهٔ مرکزی حزب توده گذاشتهاند است. از دار و دستهٔ اینها باکی ندارم و تسلیم نمیشوم.<br />
<br />
'''سالگرد انقلاب اسلامی'''{{سخ}}<br />
در مهمانی سفارت ایران بهمناسبت سالگرد انقلاب، در برلین بنا به دعوت سفارت شرکت کردم. از ایرانیان فقط من بودم و یک نفر دیگر. رادمنش و نوروزی و شفابخش که دعوت داشتند به سبب توقیف سران حزب توده در ایران یعنی کیانوری و طبری و غیره، معترضانه شرکت نکردند.<br />
<br />
<br />
===زمینهٔ فعالیت===<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
{{جعبه گفتاورد |نقلقول=<center><span style="color:darkred">'''آقا بزرگ هم رفت. رفت و از خود دو تصویر جداگانه در ذهن و فر من برجا نهاد.{{سخ}} در یک تصویر او استادیاست فرزانه و پژوهشگری سختکوش و پرتوان، مبارزی با تعهدات ویژهٔ سیاسی، نویسنده ای نوگرا و رئالیست و انسانی نیکوخصال.{{سخ}} در تصویری دیگر، آقابزرگ مبارزی است خسته و گریزان از سیاست، نویسندهای بریده از رئالیست و روکرده به سنت و پژوهشگری که کنشها و واکنشهایش در چندسال پس از انقلاب غمی بیکران بر دل برخیاز دوستارانش نشانیده است.'''<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><font color=darkcyan>{{سخ}}♦ ♦ ♦ ♦ ♦{{سخ}}</font></span><noinclude></center>|تراز=چپ|عرض=۲۰%|رنگ پسزمینه = #d5fdf4}}<br />
<br />
پس از فوت بزرگ علوی کتابی در ۸۰۰ صفحه بنام «'''یاد بزرگ علوی'''» در تهران چاپ شد که مجموعهایست شامل نوشتههای حدود ۶۰ نفر از دوستداران او. مقدمهٔ مقالهٔ خانم «عفت داداشپور» در این بین جالب توجه است.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
[[پرونده:Bozorg jamalzade.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|نامهٔ جمالزاده به بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
<br />
<br />
<br />
===از نگاه دیگران===<br />
====[[محمدعلی جمالزاده]]====<br />
جمالزاده با پدر علوی دوستی داشته و از این رو به خود اجازه میداده که علوی و یا کارش را صریح و بیپرده، از دیدگاه خودش راهنمایی کند. در یکی از نامهها جمالزاده به علوی اینگونه مینویسد: «این کاغذ را برای تو مینویسم تا به تو که موهایت دارد مثل موهای من سفید میشود بگویم که دلم میخواهد که بعضی حقیقتها را بفهمی و مطلقاً از نوع تعصبی عاری بشوی و مرد فکر خودت باشی و با توّهم و پندارهای سست عمر خودت را که یکبار بیشتر نداری ضایع نسازی و حالا در جواب این کاغذ به من ننویس که من به فلان اصل عقیده داشته و دارم و خواهم داشت. عزیزم علوی، یکجو کار واقعی بهتر از صدتا از این حرفهای توخالی است، این حرفها شایستهٔ جوانان خام و نرسیده است که جویای نامند. حالا تو از سخنم پند گیر یا ملال.»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
====ژاله اصفهانی====<br />
او در نامهای با سه صفحه ضمن تشکر از دریافت داستان «تحتالحنک» از «رفیق علوی ارجمند» قدرت نویسندگی علوی را ستوده است. اصفهانی در این نامه با اعتمادبهنفس انتقاداتی به این داستان ابراز میدارد. در اینجا مردی خشن که چند زن دارد، توسط همسرش رقیه که سالها با مردی ارتباط داشته، ابتدا با کوفتهٔ آغشته به تریاک مسموم و سپس توسط زن خفه میشود. اصفهانی ضمن یادآوری به اینکه برای ما ایرانیها مزهٔ تریاک در کوفته قابل درک است و آنرا نمیخوریم به جنبهٔ اجتماعی داستان اشاره میکند: «خفه کردن شوهر پس از آنکه او را مسموم کرده است بیشتر شبیه یک گانگستر میشود تا یک زن ایرانی. از طرفی اگر قرار بود که هر زنی در برابر خیانت مشروع یا نامشروع شوهرش خیانتی بکند، ببینید ایران چه «شهرنویی» میشد.»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
====عبدالحسین نوشین====<br />
او هنرپیشهٔ تئاتر و تودهای بود که به شوروی پناهنده شد. دوستی نوشین و علوی بهدلیل اینکه با روشهای سیاسی یکدیگر مخالف بودند همواره همراه با بحث و جدل بوده. این موضوع را میتوان به کثرت در یادداشتهای علوی یافت. در ادامه برخی قسمتهای نامههای نوشین به علوی آورده شده تا سبک نوشتن نامهها به یکدیگر مشخص گردد: «آقای علوی عزیز، نامهات رسید و برخلاف پیشگویی و انتظارت به آن جواب میدهم. راستی تو از کجا پیشبینی کردی که "میدانم نامهٔ من بدون جواب خواهد ماند؟" من اخلاق سگ تو را ندارم و دلیلش هم این نامه...» «این موضوع مربوط به اختلاف نظری است که بین ما وجود دارد. تو عدهای را تاج سر میدانی و عدهای را موش و شپش. ولی برای من سگ زرد برادر شغال است...» «فقط میگویم: آقای علوی، خیلی آسان است که آدم بگوید از رفتار تو چِندشم میشود ولی خودش در نوشتهجاتش قهرمان سازی کند! اختلاف سلیقهٔ من و تو از همینجا شروع میشود. تو به اشخاص از جهت حُب و بغض شخصی نگاه میکنی و من این شیوه را نمیپسندم...»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
در ادامه برخی یادداشتهایی که بزرگ علوی در ارتباط با خودش و آثارش نوشته بیان میشود<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''/>.:<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|right|'''کتاب پنجاهوسه نفر'''{{سخ}}من گهگاهی که کتاب پنجاهوسه نفر را ورق میزنم تعجب میکنم که مردم چطور آن را میخوانند، با تحلیلی که من تز آدمهای این کتاب، که بعدها به عنوان رجال مملکت معرفی شدند و افتضاح بار آوردند دارم، شرمنده میشوم و به هر حال من پیغمبر نبودم از کجا میدانستم که روزی شاهد چنین صحنههایی خواهم شد. عدهای از آنها بعد از رهایی از زندان جزو همان طاغوتیها شدند، عدهای سرمایهدار شدند، دیگری در آمریکا فرش فروش شده و دیگری بانکدار شد}}<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|left|'''کتابهای اهدایی به او پس از انقلاب'''{{سخ}} انقدر نامه و کتاب رسیده است که دارم سردرگم میشوم. رویم نمیشود به مردم بنویسم انقدر کتاب برایم نفرستید.}}<br />
<br />
'''تأثیر حزب توده'''{{سخ}}<br />
...به علاوه من در آن زمان تحت تأثیر حزب توده و استالینیسم بودم و هرچه دانای کل میگفت و مینوشت میپذیرفتم و در صحت آن شک نمیکردم.<br />
<br />
'''دسترسی به منابع کتابهای فارسی در آلمان'''{{سخ}}<br />
...در این فاصله با ایران ارتباط برقرار کرده بودم و میتوانستم مرتب کتاب و مجله و روزنامه بهدست آورم. اگرچه دستگاه امنیتی سیخ لای بسته کتاب میکرد تا به امنیت شکور لطمه وارد نیاید و مبادا سرّی به خارج رخنه کند.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
===تفسیر خود از آثارش===<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
====پرویز ناتلخانلری====<br />
بزرگ علوی ناتلخانلری را که وزیر فرهنگ شده بود بهشدت نکوهش کردهاست. در یادداشتهای او آمده: «این جوانک امروز وزیر فرهنگ شده و بهنام شاه از ریپکا(ایرانشناس اهل چک) دعوت کردهاست که به ایران بیاید» «یادت بخیر، هدایت کجاست ببیند نوچهاش چهجور از آب درآمده است.» بیان علوی در یادداشتهایش در مورد مرگ پسر خانلری نیز شایستهٔ قلم او نیست. البته علوی بعدها در مصاحبهها با احترام فوقالعدهای از ناتلخانلری یاد کرده و پس از انقلاب در مسافرت دومش او را ملاقات کرده و در آغوش کشیده است. ظاهراً خشم سابق او از خانلری بهویژه مربوط به قبول وزارت بوده که به مرور زمان فروکش کرده<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>.<br />
<br />
====[[جلال آلاحمد]]====<br />
بزرگ علوی در مصاحبهای میگوید: «من با کارهای جلال همیشه آشنایی داشتهام. خواهش میکنم نپرسید نظر من راجع به کارهای آلاحمد چیست؟ بههرحال آلاحمد مطلبی دارد، چیزی دارد. من عقیدهام این است که او همیشه مسئلهای را جلوی خودش گذاشته و بعد داستانش را در اطراف این مسئله نوشتهاست. در هرصورت قبول دارم اثر گذاشته بر خیلی از جوانهای این مملکت. او واقعاً خودش را کشته. منظور من از گفتن اینکه او خودش را کشته با برداشت از حرف خانمش هست که میگوید: «جلال هیچوقت سیگارش ترک نمیشد.» خوب، این کار که به دلخواه نبوده، او در این مملکت زندگی میکرده، دردها را میدیده، متأثر میشده، مگر آلاحمد چندسالش بود، چیزی در حدود چهلوپنج سال. من معتقدم در ایران دو نویسنده شاهکار زندگیشان را، که خودشان بودند، ننوشتند: یکی هدایت و دیگری آلاحمد. این حرف را در مقایسه با بعضی از کسانی میزنم که در نیمهٔ راه افتادند توی پول درآوردن و بعد هم فاسد شدند. <ref>{{پک|اتحاد|۱۳۹۳|ک=پژوهشگران معاصر ایران|ص=۳۸۲}}</ref><br />
<br />
====[[ملکالشعرای بهار]]====<br />
بزرگ علوی دربارهٔ بهار مینویسد: «نثر بهار زیباست و در حدّ اعتدالِ سخن قرار دارد. بهار نه به مغلقبافیها و لغتپردازیهای فضلفروشان دلبست و نه مبتذلات تحریرات اداری و ژورنالیستی متداول را گردن نهاد. او فارسی را درست مینوشت. از تکلف و فضلفروشی نابهجا برکنار بود و مقاصد خود را با روانی و سادگی تمام جامهٔ کلام میپوشانید. <ref>{{پک|اتحاد|۱۳۹۳|ک=پژوهشگران معاصر ایران|ص=۱۵۰}}</ref><br />
<br />
===همراهیهای سیاسی===<br />
<br />
===مخالفتهای سیاسی===<br />
==== عدم همراهی با حزب توده====<br />
همانطور که قبلاً گفتهشد، در زمان اقامت علوی در برلین شرقی، به مرور روابط او با حزب توده تیره شد. او در یکی از یادداشتهایش در سال ۱۳۵۳ مینویسد: «دیروز مراد از لندن آمده بود. دو روز در برلین شرقی بوده. خدا میداند چهکاری داشت. ظاهراً یکی از حضرات را دیدهبود. ایراداتی که به من داشتند این است: در مجلهٔ «کاوه» مینویسد، با سفارت آمدوشد دارد، در برلین غربی سخنرانی کرده، وضع خود را با حزب تعیین نمیکند. اگر از این کارها دست بردارم، حاضرند اجازه دهند که باز من به خارج مسافرت کنم. مختصر اینکه تا تسلیم نشوم دست از سر من برنمیدارند. به مراد گفتم: هرکاری میخواهند بکنند، من تسلیم عرقخورها، قالیفروشان و قماربازان نمیشوم. در مجلهٔ کاوه نوشته بودم و بازهم خواهم نوشت، یک کلمه خلاف عقیدهٔ خود، خلاف مصالح عمومی ننوشتهام. من همیشه تذکره داشتهام و همیشه با سفارت تماس داشتهام... وضع من با حضرات روشن است...تره هم برایشان خرد نمیکنم...میدانم که در پیکاری نابرابر گیر کردهام. چه باید کرد؟ شکست بهتر از تسلیم است.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
===نامههای سرگشاده===<br />
<br />
===نامهای دستهجمعی===<br />
<br />
===بیانیهها===<br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش===<br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
<br />
===نحوهٔ پوشش===<br />
<br />
===تکیهکلامها===<br />
<br />
===خلقیات===<br />
<br />
===منزلی که در آن زندگی میکرد (باغ و ویلا)===<br />
<br />
===گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکانهایی که به آن مسافرت کرده است)===<br />
<br />
===برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===بنیانگذاری===<br />
<br />
===تأثیرپذیریها===<br />
<br />
===استادان و شاگردان===<br />
<br />
===علت شهرت===<br />
<br />
===فیلم ساخته شده براساس===<br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
<br />
===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br />
<br />
===نام جاهایی که به اسم این فرد است===<br />
<br />
===کاریکاتورهایی که دربارهاش کشیدهاند===<br />
<br />
===مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب نقلشده از نمونههای فوق از مجلات آن دوره===<br />
<br />
===برگههایی از مصاحبههای فرد===<br />
<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
آثار داستانی بزرگ علوی را میتوان به سه دوره تقسیم کرد: نخستین دوره تا ۱۳۲۰ را در برمیگیرد که علاقهٔ نویسنده به طرح مسائل ژرف روانی و پیروی از شیوهٔ نویسندگانی چون «آرتور شینسلر» و «اشتفان تسوایک» آشکار است. اثر نمونهٔ این دوره مجموعهٔ داستان «چمدان» است.{{سخ}}<br />
دورهٔ دوم از ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ است که وی آثاری را به عنوان نویسندهای متعهد مینویسد. در این دوره بزرگ علوی به استقلال هنری میرسد و داستانهایی میآفریند که از نظر محتوا و ساختار نو هستند. در این آثار، دیگر از آدمهای سودایی و رواننژند گذشته اثری نیست بلکه بیشتر قهرمانان او افرادی دلیر و تسلیم ناپذیرند که علیه بیعدالتیهای اجتماعی دست به مبارزه میزنند. اثر نمونهٔ این دوره داستان «گیله مرد» است.{{سخ}}<br />
دورهٔ سوم زمانی را در برمیگیرد که بزرگ علوی دور از ایران و زندگی در آلمان مینویسد. در این دوره وی سرخورده از دگرگونیهای سیاسی، داستانهایی مینویسد که در آنها بیشتر زندگی و سرنوشت فراریان سیاسی وصف میشود. اگر قهرمانان او در دههٔ بیست افراد مبارز و تسلیم ناپذیری بودند، اکنون دیگر آدمهای خسته، سرخورده و اندیشناکی هستند که در برابر رویدادهای پیرامون خود خاموش و ناتوان قرار میگیرند و از خود واکنشی نشان نمیدهند.<ref name=''داستان بزرگ''/><br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار بزرگ علوی به چهار دسته تقسیم میشود: ۱) تألیفی به زبان فارسی ۲) تألیفی به زبان آلمانی ۳)ترجمه از فارسی به آلمانی ۴)ترجمه از زبانهای دیگر به فارسی<ref name=''داستان بزرگ''/><ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> {{سخ}}<br />
====تألیفی به زبان فارسی====<br />
# پنجاهوسه نفر<br />
# چشمهایش<br />
# چمدان<br />
# سالاریها<br />
# موریانه<br />
# میرزا<br />
# ورق پارههای زندان<br />
# ازبکها<br />
# گیله مرد<br />
# گذشت زمانه<br />
<br />
====تألیفی به زبان آلمانی====<br />
# فرهنگ فارسی-آلمانی<br />
# ایران رزمنده (دربارهٔ ملی شدن نفت)<br />
# کشور گلوبلبل (کتاب نیمه سیاسی)<br />
# دیوار سفید (رمان آلمانی)<br />
<br />
====ترجمه به زبان آلمانی====<br />
# هفتپیکر نظامی<br />
# اشعار خیام<br />
# کتابهایی از صادق هدایت: افسانهٔ آفرینش/ بوف کور/ حاجیآقا<br />
<br />
====ترجمه به زبان فارسی====<br />
# باغ آلبالو (اثر چخوف)<br />
# دوشیزه اورلئان (اثر شیللر)<br />
# حماسهٔ ملی ایران (اثر تئودور نولدکه)<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====چشمهایش====<br />
در آغاز رمان، تهران و خفقان حاکم بر آن توصیف میشود. در بخشی از آغاز رمان آمده است: «شهر تهران خفقان گرفتهبود، هیچکس نفسش درنمیآمد، همه از هم میترسیدند، خانوادهها از کسانشان میترسیدند، بچهها از معلمیننشان، معلمین از فرّاشها و فرّاشها از سلمانی و دلّاک؛ همه از خودشان میترسیدند، از سایهشان باک داشتند...سکوت مرگآسائی در سرتاسر کشور حکمفرما بود. همه خود را راضی قلمداد میکردند. روزنامهها جز مدح دیکتاتور چیزی نداشتند بنویسند. مردم تشنهٔ خبر بودند و پنهانی دروغهای شاخدار پخش میکردند. کی جرأت داشت علناً بگوید که فلان چیز بد است، مگر میشد که در کشور شاهنشاهی چیزی بد باشد.» نقاش بزرگ، استاد ماکان، در هفتم دیماه ۱۳۱۷ در حالی که بیش از سه سال در کلات و در تبعید بوده است به صورت مشکوکی میمیرد. رژیم برای سرپوش گذاشتن بر جنایت، نمایشگاهی از آثار او ترتیب میدهد ولی به دلیل هجوم مردم به نمایشگاه، آن را تعطیل میکند. از ماکان آثار بسیاری برجای مانده و از جملهٔ آنها تابلویی است به نام «چشمهایش». راز این تابلو تبدیل به یک معما شده است. ناظم به عنوان راوی داستان که مسئولیت مدرسهٔ نقاشی استاد ماکان را بعد از مرگ او به عهده دارد، در صدد کشف راز تابلوی چشمهایش برمیآید.<ref>{{پک|عسگری حسنکلو|۱۳۹۴|ک=جامعهشناسی رمان فارسی|ص=۱۵۹و۱۶۴}}</ref><br />
<br />
====پنجاهوسه نفر====<br />
علوی در این کتاب به شرح ایام مصیبتباری که در سال ۱۳۱۵ دستگیر و زندانی شد میپردازد. یاران او و وضعیت روحی و روانی آنان هم در این کتاب توصیف شدهاست. سالهای زندان و رفتار زندانبانان و نیز فشارهای روحی ایام زندان به خوبی در این کتاب نشان داده شدهاست و به همین دلیل پس از انتشار مورد استقبال گستردهای واقع شد.<ref>{{پک|عسگری حسنکلو|۱۳۹۴|ک=جامعهشناسی رمان فارسی|ص=۱۶۳و۱۶۴}}</ref><br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها===<br />
<br />
<br />
==نوا، نما، نگاه==<br />
===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br />
<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =اتحاد| نام =هوشنگ | پیوند نویسنده = | عنوان =پژوهشگران معاصر ایران | ترجمه = | جلد =۲و۱۱ | سال = ۱۳۹۳| ناشر = فرهنگ معاصر|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =عسگری حسنکلو| نام =عسگر | پیوند نویسنده = | عنوان =جامعهشناسی رمان فارسی | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۴| ناشر = انتشارات نگاه|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://bukhara-web.com/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B4/|عنوان=بزرگ علوی و یادداشتهایش|ناشر= https://bukhara-web.com، وبگاه بخارا|تاریخ انتشار= ۲۹ بهمن ۱۳۹۶}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.akairan.com/biography/shoara/bozorg-alavi.html|عنوان=زندگینامهٔ بزرگ علوی|ناشر= https://akairan.com، وبگاه آکاایران|تاریخ انتشار= ۲۴ شهریور۱۳۹۲}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.irna.ir/fa/News/81940012|عنوان=بزرگ علوی؛داستاننویسی واقعگرا|ناشر= https://irna.ir، وبگاه ایرنا|تاریخ انتشار= ۹ بهمن۱۳۹۴}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C|عنوان=زندگانی بزرگ علوی|ناشر= https://mandegar.tarikhema.org، وبگاه زندگانی مشاهیر در تاریخ ما|تاریخ انتشار= ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Bozorg_roozname.jpg&diff=27395پرونده:Bozorg roozname.jpg2019-04-30T11:45:53Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Bozorg_khat.jpg&diff=27394پرونده:Bozorg khat.jpg2019-04-30T11:45:04Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF_%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C&diff=27393بزرگ علوی2019-04-30T11:43:53Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = بزرگ علوی<br />
|تصویر = Bozorg5.jpg<br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام اصلی = سیدمجتبی آقابزرگ علوی<br />
|زمینه فعالیت = رمان نویسی<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱۲ بهمن ۱۲۸۲<br />
|محل تولد = تهران<br />
|والدین = حاج سید ابوالحسن و خدیجه قمرالسادات<br />
|تاریخ مرگ = ۲۸ بهمن ۱۳۷۵<br />
|محل مرگ = برلین، آلمان<br />
|علت مرگ = سکتهٔ قلبی<br />
|محل زندگی = <br />
|مختصات محل زندگی =<br />
|مدفن = برلین<br />
|در زمان حکومت =<br />
|اتفاقات مهم =<br />
|نام دیگر =<br />
|لقب = <br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی =<br />
|سبک نوشتاری = <br />
|کتابها = [[چشمهایش]]، چمدان، گیلهمرد، پنجاهوسه نفر و...<br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها =<br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = فاطمه علوی<br />
|شریک زندگی = گرنرود علوی<br />
|فرزندان = مانی<br />
|تحصیلات = دیپلم <br />
|دانشگاه = <br />
|حوزه = <br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت =<br />
|تأثیرگذاشته بر =<br />
|تأثیرپذیرفته از = <br />
|وبگاه = <br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد = <br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
[[پرونده:Bozorg choobak.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|بزرگ علوی و [[صادق چوبک]]<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
<br />
'''سید مجتبی آقابزرگ علوی''' مشهور به '''بزرگ علوی''' نویسندهٔ واقعگرا، استاد زبان فارسی ایرانی و سیاستمداری چپگرا بود.<br />
<center>* * * * *</center><br />
بزرگ علوی در خانوادهای پرجمعیت شامل شش فرزند، سه پسر و سه دختر متولد شد و او فرزند سوم خانواده بود. پدر او از اعضای حزب دموکرات ایران بود و پدربزرگش حاج سیدمحمد صراف نمایندهٔ نخستین دورهٔ مجلس شورای ملی بود. همچنین مادر او نوهٔ آیتالله طباطبایی بود<ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''/>. او مدتی را برای تحصیل در آلمان میگذراند و سپس به ایران بازمیگردد. در ایران مدتی را به علت داشتن عقاید سوسیالیستی در زندان میگذراند. بعد از رهایی از زندان مدتی در ارکان حزب توده مترجم بوده و زمانی نیز در «انجمن فرهنگی ایران با اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی» کار میکرده و با روشنفکران آن زمان نشستوبرخاست داشته. علوی همراه با دوستان خود گروهی موسوم به «گروه اصحاب ربعه» را ایجاد میکند. اعضای این گروه شامل [[صادق هدایت]]، [[مسعود فرزاد]] و [[مجتبی مینوی]] بودند. این گروه چندسالی بیشتر دوام نمیآورد. هدایت برای فراگیری زبانهای قدیمی ایرانی به هندوستان رفت، مینوی و فرزاد راهی انگلستان شدند و علوی که تمایلات چپ داشت، در نشر مجلهٔ «دنیا» با «تقی ارانی» همکاری میکرد<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>. علوی در ماههای نزدیک به وقایع ۲۸ مرداد برای شرکت در برنامهای مرتبط با با نهادی چپ به مجارستان میرود و چون در آن شرایط بازگشت به ایران به عنوان یک تودهای را جایز نمیداند، از آنجا راهی آلمان شرقی میشود. نزدیک به چهل سال در آلمان میماند و با وجود اینکه تحصیلات دانشگاهی نداشته در دانشگاه هومبولت به عنوان استاد زبان فارسی شروع به فعالیت میکند. او در این مدت چند اثر مینویسد که مهمترین آنها «فرهنگ فارسی-آلمانی» با همکاری دو شاگردش لورنس و زوندرمن است که هنوز هم کاربرد زیادی دارد. بعد از مدتی روابط علوی با حزب به تیرگی می گراید و سرانجام او از حزب توده اخراج میشود. علوی با وجود اینکه حداقل سه دههٔ پایانی عمرش فعالیت سیاسی نداشتهاست و خود بارها بر آن تأکید کرده است، در افکار عمومی ایران بهعنوان یک مرد سیاسی چپ تصور میشود. او در آلمان در برنامههای مختلفی که از طرف سفارت ایران برگزار میشده شرکت میکرده مانند تولد شاه، استقبال از منوچهر اقبال، جشن پیروزی انقلاب، وفات رهبر جمهوری اسلامی و.... بعد از انقلاب او یک در یک سفر کوتاه به ایران میرود. همچنین او به خواستهٔ و حمایت مقامات دیپلماتیک جمهوری اسلامی چندین سخنرانی برای معرفی فرهنگ و ادب ایران در شهرهای مختلف آلمان انجام میدهد.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>{{سخ}}<br />
آثار بزرگ علوی به سه دوره تقسیم میشود: دورهٔ اول تا رهایی از زندان است؛ دورهٔ دوم از بعد از رهایی از زندان تا زمان مهاجرت از ایران و دورهٔ سوم از بعد از مهاجرت از ایران آغاز میشود<ref name=''داستان بزرگ''/>. در این دوران او آثار متعددی مینویسد که معروفترین آنها «چشمهایش» و «پنجاهوسه نفر» میباشد. علوی چند اثر از صادق هدایت را به آلمانی ترجمه کرد. همچنین او ترجمه «هفت پیکر» نظامی را نیز به زبان آلمانی انجام داد.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> <br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
<br />
===داستانک عشق===<br />
<br />
===داستانک استاد===<br />
<br />
===داستانک شاگرد===<br />
<br />
===داستانک مردم===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب از مجلات دورهٔ خود===<br />
<br />
===داستانکهای دشمنی===<br />
<br />
===داستانکهای دوستی===<br />
====دوستی با [[صادق هدایت]]====<br />
وقتی علوی در سال ۱۳۰۷ از آلمان به تهران برمیگردد، به جستجوی دوست قدیمی خود «غلامعلی فریور» میپردازد و او را مییابد. یک روز در خانهٔ فریور کتاب «پروین دختر ساسان» به دستش میافتد و آن را میخواند و میبیند که با کتابهای موجود آن دوران هم سطح نیست. از فریور میپرسد: «نویسندهٔ این کتاب کیست؟» فریور پاسخ میدهد: «جوان خوب و خوشمزهای است. باید با او آشنا شوی.» بعد از مدتی یک روز علوی و فریور در خیابان ناصریهٔ آن زمان، به کتابخانهٔ معرفت میروند و تصادفاً صادق هدایت هم آنجا بوده است که فریور میگوید: «این همان آقاست.» و از اینجا دوستی هدایت و علوی شکل میگیرد<ref name=''زندگانی بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C/|عنوان =زندگانی بزرگ علوی|ناشر = زندگانی مشاهیر در تاریخ ما |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱}}</ref>.<br />
<br />
====اصحاب ربعه====<br />
صادق هدایت، [[مسعود فرزاد]]،[[مجتبی مینوی]] و بزرگ علوی دیدارهای مرتبی با یکدیگر داشتند و بعدها افراد دیگری هم به آنها پیوستند. در آن روزها بازار ادب در انحصار هفت هشت شخصیت ممتاز بود مثل [[علیاصغر حکمت]]، سید حسن تقیزاده، [[اقبال لاهوری]]، [[عارف قزوینی]]، [[سعید نفیسی]] و از این شمار. یک روز همینطور بی مقدمه فرزاد گفت: «ما خودمان هم گروه ربعه هستیم.» بقیه گفتند بابا ربعه که معنا ندارد، فرزاد پاسخ داد: «معنا ندارد و با سبعه(هفت) قافیه دارد.» به این ترتیب بود که ربعه در برابر سبعه پیدا شد و نام آن بیشتر زاییدهٔ یک شوخی بود<ref name=''زندگانی بزرگ''/>. این گروه چندسالی بیشتر دوام نیاورد و هرکس به دنبال سرنوشت خودش رفت. بعدها فرزاد نوشتهای چند سطری به نام «پایان ربعه» مینویسد<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>:{{سخ}}<br />
هدایت مُرد و فرزاد مردار شد<br />
:علوی زد به کوچهٔ علی چپ و گرفتار شد<br />
::مینوی براه راست رفت و پولدار شد<br />
<br />
===داستانکهای قهر===<br />
<br />
===داستانکهای آشتیها===<br />
<br />
===داستانک نگرفتن جوایز===<br />
<br />
===داستانک حرفی که در حین گرفتن جایزه زده است===<br />
<br />
===داستانکهای مذهب و ارتباط با خدا===<br />
<br />
===داستانکهای عصبانیت، ترک مجلس، مهمانیها، برنامهها، استعفا و مشابه آن===<br />
<br />
===داستانک نحوهٔ مرگ، بازتاب خبر مرگ در روزنامهها و مجلات و نمونههایی از آن===<br />
<br />
===داستانکهای دارایی===<br />
<br />
===داستانکهای زندگی شخصی===<br />
[[پرونده:Bozorg ghabr.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آرامگاه بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
===داستانک برخی خالهزنکیهای شیرین (اشکها و لبخندها)===<br />
<br />
===داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده===<br />
<br />
===داستانکهای مشهور ممیزی===<br />
<br />
===داستانکهای مربوط به مصاحبهها، سخنرانیها و حضور رادیو یا تلویزیون یا فضای مجازی همراه ارايه نمونههایی از آن برای بخش شنیداری و تصویری===<br />
<br />
===عکس سنگقبر و داستانکی از تشییع جنازه و جزيیات آن===<br />
====آرامگاه مشاهیر====<br />
بنابر قانون گورستانهای برلین، با سپری شدن بیست سال، مزار برای شخص دیگری مورد استفاده قرار میگیرد مگر آنکه شخص در آرامگاه مشاهیر دفن شود و این آرامگاه به کسی تعلق میگیرد که خدمت فوقالعادهای به این شهر نموده و از این خدمت هنوز بهره گرفته میشود. «جامعهٔ ایرانیان در آلمان» تصمیم گرفت از فرماندار ایالت برلین بخواهد که گور علوی جزو مزار مشاهیر محسوب شود. خدمات بزرگ علوی در شناساندن فرهنگ ایرانی به آلمان و برعکس و پایهگذاری ایرانشناسی نوین در دانشگاه «هومبولدت» که نمونهای برای سایر دانشگاههای آلمان شد غیر قابل انکار بود ولی با این حال فعلا مزار علوی به عنوان آرامگاه مشاهیر شناخته نشده است و تاکنون نتجیهٔ تلاشها بر این بوده که حقوق و وظائف مربوط به مزار علوی از همسرش دریافت گردید و با پرداخت عوارض متعلق به آن، تا بیست سال آینده از واگذاری محل گور به دیگری جلوگیری شد..<ref name=''یادداشتهای بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://bukhara-web.com/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B4/|عنوان =بزرگ علوی و یادداشتهایش|ناشر = مجلهٔ بخارا |تاریخ بازدید = ۲۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۹ بهمن ۱۳۹۶}}</ref><br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
[[پرونده:Morteza.b.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مرتضی علوی. برادر بزرگ علوی]]<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
بزرگ علوی همراه با برادر بزرگترش مرتضی در سال ۱۲۹۰ جهت تحصیل روانهٔ آلمان شد و دوران دبیرستان را در شهرهای مختلف از جمله شهری که که امروزه در لهستان قرار گرفته گذراند<ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.akairan.com/biography/shoara/bozorg-alavi.html/|عنوان =زندگینامهٔ بزرگ علوی|ناشر = آکاایران |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۴ شهریور ۹۲}}</ref>. مرتضی یک کمونیست و فعال سیاسی بوده و در جراید فارسی زبان آلمان بر ضد پادشاه ایران مقاله مینوشته اما بعد از مدتی بر پایهٔ قانون «اهانت به اعلیحضرت» متهم شناخته شده و از برلین اخراج میشود و به مسکو میرود. در سال ۱۳۰۶ پدر بزرگ علوی یک شکست بزرگ تجاری را تاب نیاورده و خودکشی کرد. یک سال پس از این واقعه علوی از دانشگاه مونیخ فارغالتحصیل شد اما نتوانست تاب بیاورد و به ایران بازگشت و در شیراز به عنوان معلم شروع به خدمت کرد. در آن سالیان علوی ناآرام بود و به شهرهای مختلفی میرفت و مدتی هم به تهران آمد و سرانجام با استخدام معلمی در هنرستان صنعتی تهران در این شهر ماندگار شد. علوی با دختر یک دندانپزشک آلمانی که همراه پدرش و با توصیهنامهای از جمالزاده به ایران پناهنده شدهبود ازدواج کرد ولی این ازدواج با دستگیری علوی منجر به طلاق شد. او در سال ۱۳۱۵ به اتهام داشتن افکار سوسیالیستی، با جمعی دیگر از همفکارانش که ۵۲ نفر بودند به زندان افتاد و تا برکنار شدن رضاشاه در سال ۱۳۲۰ در زندان ماند. در آن دوران او با «تقی ارانی» همکاری میکرد. ارانی با مرتضی آشنایی داشته و در یک سفر مرتضی را در مسکو ملاقات میکند و او را از همکاری با بزرگ علوی باخبر میسازد. داستان پنجاهوسه نفر را که علوی در کتابی به همین نام آورده نشأت گرفته از همین دوران است. بزرگ علوی در سال ۱۳۳۲ (۱۹۵۳ میلادی) پنج ماه پیش از وقایع ۲۸ مرداد، برای دریافت مدال طلای صلح جهانی که نهادی چپ محسوب میشد به مجارستان رفت و سپس به عنوان مهمان به چند کشور سوسیالیستی دیگر از جمله به چکسلواکی رفت. از آنجاییکه بازگشت او به ایران به عنوان یک تودهای، در آن شرایط خطرناک بود، او به برلین شرقی رفت و در آنجا کارش را با تدریس زبان فارسی آغاز کرد. او در سال ۱۳۳۵ ازدواج کرد و در سال ۱۳۳۷ (۱۹۵۹) کرسی استادی در دانشگاه هوموبولت گرفت و تا سال ۱۳۴۳ (۱۹۶۵) در این دانشگاه به تحقیق و تدریس پرداخت. او در سال ۱۳۴۱ (۱۹۶۳) رئیس بخش ایرانشناسی گردید و در سال ۱۳۴۷ (۱۹۶۹) از ریاست این بخش برکنار شد. او دلیلش را که میتواند خصومتهای درون حزبی به سرکردگی کیانوری باشد اینگونه بیان میکند: «امروز نامهای دریافت داشتم که از اول سپتامبر دیگر رئیس شعبهٔ ایرانشناسی نیستم، خشک و خالی. چند کلمه تشکر هم نداشت.» همزمان با شروع تدریس علوی در دانشگاه هومبولدت، حزب سرپرستی خانوادههای افسران معدوم سازمان نظامی حزب توده که به آلمان شرقی پناهنده شدهبودند را به او واگذار کرد که این وظیفه پس از مدتی به شخص دیگری محول شد.همکاری علوی با سران کمیتهٔ مرکزی به مرور زمان کمرنگ شده و حتی به خصومت کشیده میشود و او در سال ۱۳۴۶ (۱۹۶۸) از کمیتهٔ مرکزی استعفا میدهد. در انتقادهای علوی به سران حزب توده محتوی سیاسی دیده نمیشود و بیشتر جنبهٔ شخصی دارد. او در یکی از یادداشتهایش مینویسد: « دو سه سال زندگی ارزش ندارد که آدم تسلیم ایرج اسکندی دلقک و کیانوری دیوانهٔ ابله شود.» سرانجام در سال ۱۳۵۶ (۱۹۷۷)، علوی از حزب توده اخراج میشود. او در سال ۱۳۵۸ به تهران میآید و با دوستان خود دیدار میکند. در یکی از یادداشت هایش مینویسد: «ظهر منزل شاملو بودم. ساعدی هم آنجا بود. گفتم: یک سال دیگر برمیگردم، بهشرط اینکه کشوری باشد که بتوان نفس آزاد کشید. شاملو جواب داد: یا ما دیگر نیستیم و یا شما میتوانید بیایید نفس آزاد بکشید.» علوی بعد از مدتی دوباره به آلمان برگشت. در اواخر عمر به دلیل نقل مکان به یک خانهٔ کوچکتر ناچار شد کتابخانهٔ خود را بفروشد. بزرگ علوی سرانجام به علت سکتهٔ قلبی در بیمارستان فردریش هاین برلین بستری شد و چند روز بعد درگذشت.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> <ref name=''داستان بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.irna.ir/fa/News/81940012/|عنوان =بیوگرافی بزرگ علوی؛ داستاننویسی واقعگرا|ناشر = ایرنا |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ بهمن ۱۳۹۴}}</ref><br />
<br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
بزرگ علوی بعد از مهاجرت از ایران شروع به نوشتن خاطرات روزانه می کند. در ادامه برخی از یادداشتهای او در خاطرات روزانه بیان شدهاست:<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|right|'''خودکشی پدر'''{{سخ}} خودکشی پدرم در سال ۱۳۰۷ مرا به دنیای دیگری پرت کرد. زیان فراوان در چند معامله در سالهایی که اقتصاد اروپا در حال زوال بود و غفلت در پیشبینی و زمامداری کسانی در ایران که پدرم آنها را رقاص پای نقاره میدانست و اغوای یک کلاّش اردبیلی او را به خودکشی واداشت و من مجبور شدم به ایران برگردم.}}<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|left|'''ارتباط با مرتضی علوی'''{{سخ}} بنده ابداً روابط سیاسی با مرتضی، برادرم در آلمان نداشتم. بواسطهٔ اینکه همیشه از هم دور بودیم از زندگی برادرم تا آمدن به ایران، یعنی موقعیکه در ارکان حزب بودم خبر نداشتم.}}<br />
<br />
'''تولد شاه'''{{سخ}}<br />
رادمنش اصرار داشت که روز دوشنبه به سفارت برای شرکت در جشن تولد شاه نروم. گفتم خواهم رفت. این نرفتن من تسلیم به توقعات حضرات، یعنی این باندی که اسم خود را کمیتهٔ مرکزی حزب توده گذاشتهاند است. از دار و دستهٔ اینها باکی ندارم و تسلیم نمیشوم.<br />
<br />
'''سالگرد انقلاب اسلامی'''{{سخ}}<br />
در مهمانی سفارت ایران بهمناسبت سالگرد انقلاب، در برلین بنا به دعوت سفارت شرکت کردم. از ایرانیان فقط من بودم و یک نفر دیگر. رادمنش و نوروزی و شفابخش که دعوت داشتند به سبب توقیف سران حزب توده در ایران یعنی کیانوری و طبری و غیره، معترضانه شرکت نکردند.<br />
<br />
<br />
===زمینهٔ فعالیت===<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
{{جعبه گفتاورد |نقلقول=<center><span style="color:darkred">'''آقا بزرگ هم رفت. رفت و از خود دو تصویر جداگانه در ذهن و فر من برجا نهاد.{{سخ}} در یک تصویر او استادیاست فرزانه و پژوهشگری سختکوش و پرتوان، مبارزی با تعهدات ویژهٔ سیاسی، نویسنده ای نوگرا و رئالیست و انسانی نیکوخصال.{{سخ}} در تصویری دیگر، آقابزرگ مبارزی است خسته و گریزان از سیاست، نویسندهای بریده از رئالیست و روکرده به سنت و پژوهشگری که کنشها و واکنشهایش در چندسال پس از انقلاب غمی بیکران بر دل برخیاز دوستارانش نشانیده است.'''<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><font color=darkcyan>{{سخ}}♦ ♦ ♦ ♦ ♦{{سخ}}</font></span><noinclude></center>|تراز=چپ|عرض=۲۰%|رنگ پسزمینه = #d5fdf4}}<br />
<br />
پس از فوت بزرگ علوی کتابی در ۸۰۰ صفحه بنام «'''یاد بزرگ علوی'''» در تهران چاپ شد که مجموعهایست شامل نوشتههای حدود ۶۰ نفر از دوستداران او. مقدمهٔ مقالهٔ خانم «عفت داداشپور» در این بین جالب توجه است.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
[[پرونده:Bozorg jamalzade.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|نامهٔ جمالزاده به بزرگ علوی<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>]]<br />
<br />
<br />
<br />
===از نگاه دیگران===<br />
====[[محمدعلی جمالزاده]]====<br />
جمالزاده با پدر علوی دوستی داشته و از این رو به خود اجازه میداده که علوی و یا کارش را صریح و بیپرده، از دیدگاه خودش راهنمایی کند. در یکی از نامهها جمالزاده به علوی اینگونه مینویسد: «این کاغذ را برای تو مینویسم تا به تو که موهایت دارد مثل موهای من سفید میشود بگویم که دلم میخواهد که بعضی حقیقتها را بفهمی و مطلقاً از نوع تعصبی عاری بشوی و مرد فکر خودت باشی و با توّهم و پندارهای سست عمر خودت را که یکبار بیشتر نداری ضایع نسازی و حالا در جواب این کاغذ به من ننویس که من به فلان اصل عقیده داشته و دارم و خواهم داشت. عزیزم علوی، یکجو کار واقعی بهتر از صدتا از این حرفهای توخالی است، این حرفها شایستهٔ جوانان خام و نرسیده است که جویای نامند. حالا تو از سخنم پند گیر یا ملال.»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
====ژاله اصفهانی====<br />
او در نامهای با سه صفحه ضمن تشکر از دریافت داستان «تحتالحنک» از «رفیق علوی ارجمند» قدرت نویسندگی علوی را ستوده است. اصفهانی در این نامه با اعتمادبهنفس انتقاداتی به این داستان ابراز میدارد. در اینجا مردی خشن که چند زن دارد، توسط همسرش رقیه که سالها با مردی ارتباط داشته، ابتدا با کوفتهٔ آغشته به تریاک مسموم و سپس توسط زن خفه میشود. اصفهانی ضمن یادآوری به اینکه برای ما ایرانیها مزهٔ تریاک در کوفته قابل درک است و آنرا نمیخوریم به جنبهٔ اجتماعی داستان اشاره میکند: «خفه کردن شوهر پس از آنکه او را مسموم کرده است بیشتر شبیه یک گانگستر میشود تا یک زن ایرانی. از طرفی اگر قرار بود که هر زنی در برابر خیانت مشروع یا نامشروع شوهرش خیانتی بکند، ببینید ایران چه «شهرنویی» میشد.»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
====عبدالحسین نوشین====<br />
او هنرپیشهٔ تئاتر و تودهای بود که به شوروی پناهنده شد. دوستی نوشین و علوی بهدلیل اینکه با روشهای سیاسی یکدیگر مخالف بودند همواره همراه با بحث و جدل بوده. این موضوع را میتوان به کثرت در یادداشتهای علوی یافت. در ادامه برخی قسمتهای نامههای نوشین به علوی آورده شده تا سبک نوشتن نامهها به یکدیگر مشخص گردد: «آقای علوی عزیز، نامهات رسید و برخلاف پیشگویی و انتظارت به آن جواب میدهم. راستی تو از کجا پیشبینی کردی که "میدانم نامهٔ من بدون جواب خواهد ماند؟" من اخلاق سگ تو را ندارم و دلیلش هم این نامه...» «این موضوع مربوط به اختلاف نظری است که بین ما وجود دارد. تو عدهای را تاج سر میدانی و عدهای را موش و شپش. ولی برای من سگ زرد برادر شغال است...» «فقط میگویم: آقای علوی، خیلی آسان است که آدم بگوید از رفتار تو چِندشم میشود ولی خودش در نوشتهجاتش قهرمان سازی کند! اختلاف سلیقهٔ من و تو از همینجا شروع میشود. تو به اشخاص از جهت حُب و بغض شخصی نگاه میکنی و من این شیوه را نمیپسندم...»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
در ادامه برخی یادداشتهایی که بزرگ علوی در ارتباط با خودش و آثارش نوشته بیان میشود<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''/>.:<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|right|'''کتاب پنجاهوسه نفر'''{{سخ}}من گهگاهی که کتاب پنجاهوسه نفر را ورق میزنم تعجب میکنم که مردم چطور آن را میخوانند، با تحلیلی که من تز آدمهای این کتاب، که بعدها به عنوان رجال مملکت معرفی شدند و افتضاح بار آوردند دارم، شرمنده میشوم و به هر حال من پیغمبر نبودم از کجا میدانستم که روزی شاهد چنین صحنههایی خواهم شد. عدهای از آنها بعد از رهایی از زندان جزو همان طاغوتیها شدند، عدهای سرمایهدار شدند، دیگری در آمریکا فرش فروش شده و دیگری بانکدار شد}}<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|left|'''کتابهای اهدایی به او پس از انقلاب'''{{سخ}} انقدر نامه و کتاب رسیده است که دارم سردرگم میشوم. رویم نمیشود به مردم بنویسم انقدر کتاب برایم نفرستید.}}<br />
<br />
'''تأثیر حزب توده'''{{سخ}}<br />
...به علاوه من در آن زمان تحت تأثیر حزب توده و استالینیسم بودم و هرچه دانای کل میگفت و مینوشت میپذیرفتم و در صحت آن شک نمیکردم.<br />
<br />
'''دسترسی به منابع کتابهای فارسی در آلمان'''{{سخ}}<br />
...در این فاصله با ایران ارتباط برقرار کرده بودم و میتوانستم مرتب کتاب و مجله و روزنامه بهدست آورم. اگرچه دستگاه امنیتی سیخ لای بسته کتاب میکرد تا به امنیت شکور لطمه وارد نیاید و مبادا سرّی به خارج رخنه کند.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
===تفسیر خود از آثارش===<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
====پرویز ناتلخانلری====<br />
بزرگ علوی ناتلخانلری را که وزیر فرهنگ شده بود بهشدت نکوهش کردهاست. در یادداشتهای او آمده: «این جوانک امروز وزیر فرهنگ شده و بهنام شاه از ریپکا(ایرانشناس اهل چک) دعوت کردهاست که به ایران بیاید» «یادت بخیر، هدایت کجاست ببیند نوچهاش چهجور از آب درآمده است.» بیان علوی در یادداشتهایش در مورد مرگ پسر خانلری نیز شایستهٔ قلم او نیست. البته علوی بعدها در مصاحبهها با احترام فوقالعدهای از ناتلخانلری یاد کرده و پس از انقلاب در مسافرت دومش او را ملاقات کرده و در آغوش کشیده است. ظاهراً خشم سابق او از خانلری بهویژه مربوط به قبول وزارت بوده که به مرور زمان فروکش کرده<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>.<br />
<br />
====[[جلال آلاحمد]]====<br />
بزرگ علوی در مصاحبهای میگوید: «من با کارهای جلال همیشه آشنایی داشتهام. خواهش میکنم نپرسید نظر من راجع به کارهای آلاحمد چیست؟ بههرحال آلاحمد مطلبی دارد، چیزی دارد. من عقیدهام این است که او همیشه مسئلهای را جلوی خودش گذاشته و بعد داستانش را در اطراف این مسئله نوشتهاست. در هرصورت قبول دارم اثر گذاشته بر خیلی از جوانهای این مملکت. او واقعاً خودش را کشته. منظور من از گفتن اینکه او خودش را کشته با برداشت از حرف خانمش هست که میگوید: «جلال هیچوقت سیگارش ترک نمیشد.» خوب، این کار که به دلخواه نبوده، او در این مملکت زندگی میکرده، دردها را میدیده، متأثر میشده، مگر آلاحمد چندسالش بود، چیزی در حدود چهلوپنج سال. من معتقدم در ایران دو نویسنده شاهکار زندگیشان را، که خودشان بودند، ننوشتند: یکی هدایت و دیگری آلاحمد. این حرف را در مقایسه با بعضی از کسانی میزنم که در نیمهٔ راه افتادند توی پول درآوردن و بعد هم فاسد شدند. <ref>{{پک|اتحاد|۱۳۹۳|ک=پژوهشگران معاصر ایران|ص=۳۸۲}}</ref><br />
<br />
====[[ملکالشعرای بهار]]====<br />
بزرگ علوی دربارهٔ بهار مینویسد: «نثر بهار زیباست و در حدّ اعتدالِ سخن قرار دارد. بهار نه به مغلقبافیها و لغتپردازیهای فضلفروشان دلبست و نه مبتذلات تحریرات اداری و ژورنالیستی متداول را گردن نهاد. او فارسی را درست مینوشت. از تکلف و فضلفروشی نابهجا برکنار بود و مقاصد خود را با روانی و سادگی تمام جامهٔ کلام میپوشانید. <ref>{{پک|اتحاد|۱۳۹۳|ک=پژوهشگران معاصر ایران|ص=۱۵۰}}</ref><br />
<br />
===همراهیهای سیاسی===<br />
<br />
===مخالفتهای سیاسی===<br />
==== عدم همراهی با حزب توده====<br />
همانطور که قبلاً گفتهشد، در زمان اقامت علوی در برلین شرقی، به مرور روابط او با حزب توده تیره شد. او در یکی از یادداشتهایش در سال ۱۳۵۳ مینویسد: «دیروز مراد از لندن آمده بود. دو روز در برلین شرقی بوده. خدا میداند چهکاری داشت. ظاهراً یکی از حضرات را دیدهبود. ایراداتی که به من داشتند این است: در مجلهٔ «کاوه» مینویسد، با سفارت آمدوشد دارد، در برلین غربی سخنرانی کرده، وضع خود را با حزب تعیین نمیکند. اگر از این کارها دست بردارم، حاضرند اجازه دهند که باز من به خارج مسافرت کنم. مختصر اینکه تا تسلیم نشوم دست از سر من برنمیدارند. به مراد گفتم: هرکاری میخواهند بکنند، من تسلیم عرقخورها، قالیفروشان و قماربازان نمیشوم. در مجلهٔ کاوه نوشته بودم و بازهم خواهم نوشت، یک کلمه خلاف عقیدهٔ خود، خلاف مصالح عمومی ننوشتهام. من همیشه تذکره داشتهام و همیشه با سفارت تماس داشتهام... وضع من با حضرات روشن است...تره هم برایشان خرد نمیکنم...میدانم که در پیکاری نابرابر گیر کردهام. چه باید کرد؟ شکست بهتر از تسلیم است.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
===نامههای سرگشاده===<br />
<br />
===نامهای دستهجمعی===<br />
<br />
===بیانیهها===<br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش===<br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
<br />
===نحوهٔ پوشش===<br />
<br />
===تکیهکلامها===<br />
<br />
===خلقیات===<br />
<br />
===منزلی که در آن زندگی میکرد (باغ و ویلا)===<br />
<br />
===گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکانهایی که به آن مسافرت کرده است)===<br />
<br />
===برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===بنیانگذاری===<br />
<br />
===تأثیرپذیریها===<br />
<br />
===استادان و شاگردان===<br />
<br />
===علت شهرت===<br />
<br />
===فیلم ساخته شده براساس===<br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
<br />
===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br />
<br />
===نام جاهایی که به اسم این فرد است===<br />
<br />
===کاریکاتورهایی که دربارهاش کشیدهاند===<br />
<br />
===مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب نقلشده از نمونههای فوق از مجلات آن دوره===<br />
<br />
===برگههایی از مصاحبههای فرد===<br />
<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
آثار داستانی بزرگ علوی را میتوان به سه دوره تقسیم کرد: نخستین دوره تا ۱۳۲۰ را در برمیگیرد که علاقهٔ نویسنده به طرح مسائل ژرف روانی و پیروی از شیوهٔ نویسندگانی چون «آرتور شینسلر» و «اشتفان تسوایک» آشکار است. اثر نمونهٔ این دوره مجموعهٔ داستان «چمدان» است.{{سخ}}<br />
دورهٔ دوم از ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ است که وی آثاری را به عنوان نویسندهای متعهد مینویسد. در این دوره بزرگ علوی به استقلال هنری میرسد و داستانهایی میآفریند که از نظر محتوا و ساختار نو هستند. در این آثار، دیگر از آدمهای سودایی و رواننژند گذشته اثری نیست بلکه بیشتر قهرمانان او افرادی دلیر و تسلیم ناپذیرند که علیه بیعدالتیهای اجتماعی دست به مبارزه میزنند. اثر نمونهٔ این دوره داستان «گیله مرد» است.{{سخ}}<br />
دورهٔ سوم زمانی را در برمیگیرد که بزرگ علوی دور از ایران و زندگی در آلمان مینویسد. در این دوره وی سرخورده از دگرگونیهای سیاسی، داستانهایی مینویسد که در آنها بیشتر زندگی و سرنوشت فراریان سیاسی وصف میشود. اگر قهرمانان او در دههٔ بیست افراد مبارز و تسلیم ناپذیری بودند، اکنون دیگر آدمهای خسته، سرخورده و اندیشناکی هستند که در برابر رویدادهای پیرامون خود خاموش و ناتوان قرار میگیرند و از خود واکنشی نشان نمیدهند.<ref name=''داستان بزرگ''/><br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار بزرگ علوی به چهار دسته تقسیم میشود: ۱) تألیفی به زبان فارسی ۲) تألیفی به زبان آلمانی ۳)ترجمه از فارسی به آلمانی ۴)ترجمه از زبانهای دیگر به فارسی<ref name=''داستان بزرگ''/><ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> {{سخ}}<br />
====تألیفی به زبان فارسی====<br />
# پنجاهوسه نفر<br />
# چشمهایش<br />
# چمدان<br />
# سالاریها<br />
# موریانه<br />
# میرزا<br />
# ورق پارههای زندان<br />
# ازبکها<br />
# گیله مرد<br />
# گذشت زمانه<br />
<br />
====تألیفی به زبان آلمانی====<br />
# فرهنگ فارسی-آلمانی<br />
# ایران رزمنده (دربارهٔ ملی شدن نفت)<br />
# کشور گلوبلبل (کتاب نیمه سیاسی)<br />
# دیوار سفید (رمان آلمانی)<br />
<br />
====ترجمه به زبان آلمانی====<br />
# هفتپیکر نظامی<br />
# اشعار خیام<br />
# کتابهایی از صادق هدایت: افسانهٔ آفرینش/ بوف کور/ حاجیآقا<br />
<br />
====ترجمه به زبان فارسی====<br />
# باغ آلبالو (اثر چخوف)<br />
# دوشیزه اورلئان (اثر شیللر)<br />
# حماسهٔ ملی ایران (اثر تئودور نولدکه)<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====چشمهایش====<br />
در آغاز رمان، تهران و خفقان حاکم بر آن توصیف میشود. در بخشی از آغاز رمان آمده است: «شهر تهران خفقان گرفتهبود، هیچکس نفسش درنمیآمد، همه از هم میترسیدند، خانوادهها از کسانشان میترسیدند، بچهها از معلمیننشان، معلمین از فرّاشها و فرّاشها از سلمانی و دلّاک؛ همه از خودشان میترسیدند، از سایهشان باک داشتند...سکوت مرگآسائی در سرتاسر کشور حکمفرما بود. همه خود را راضی قلمداد میکردند. روزنامهها جز مدح دیکتاتور چیزی نداشتند بنویسند. مردم تشنهٔ خبر بودند و پنهانی دروغهای شاخدار پخش میکردند. کی جرأت داشت علناً بگوید که فلان چیز بد است، مگر میشد که در کشور شاهنشاهی چیزی بد باشد.» نقاش بزرگ، استاد ماکان، در هفتم دیماه ۱۳۱۷ در حالی که بیش از سه سال در کلات و در تبعید بوده است به صورت مشکوکی میمیرد. رژیم برای سرپوش گذاشتن بر جنایت، نمایشگاهی از آثار او ترتیب میدهد ولی به دلیل هجوم مردم به نمایشگاه، آن را تعطیل میکند. از ماکان آثار بسیاری برجای مانده و از جملهٔ آنها تابلویی است به نام «چشمهایش». راز این تابلو تبدیل به یک معما شده است. ناظم به عنوان راوی داستان که مسئولیت مدرسهٔ نقاشی استاد ماکان را بعد از مرگ او به عهده دارد، در صدد کشف راز تابلوی چشمهایش برمیآید.<ref>{{پک|عسگری حسنکلو|۱۳۹۴|ک=جامعهشناسی رمان فارسی|ص=۱۵۹و۱۶۴}}</ref><br />
<br />
====پنجاهوسه نفر====<br />
علوی در این کتاب به شرح ایام مصیبتباری که در سال ۱۳۱۵ دستگیر و زندانی شد میپردازد. یاران او و وضعیت روحی و روانی آنان هم در این کتاب توصیف شدهاست. سالهای زندان و رفتار زندانبانان و نیز فشارهای روحی ایام زندان به خوبی در این کتاب نشان داده شدهاست و به همین دلیل پس از انتشار مورد استقبال گستردهای واقع شد.<ref>{{پک|عسگری حسنکلو|۱۳۹۴|ک=جامعهشناسی رمان فارسی|ص=۱۶۳و۱۶۴}}</ref><br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها===<br />
<br />
<br />
==نوا، نما، نگاه==<br />
===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br />
<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =اتحاد| نام =هوشنگ | پیوند نویسنده = | عنوان =پژوهشگران معاصر ایران | ترجمه = | جلد =۲و۱۱ | سال = ۱۳۹۳| ناشر = فرهنگ معاصر|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =عسگری حسنکلو| نام =عسگر | پیوند نویسنده = | عنوان =جامعهشناسی رمان فارسی | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۴| ناشر = انتشارات نگاه|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://bukhara-web.com/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B4/|عنوان=بزرگ علوی و یادداشتهایش|ناشر= https://bukhara-web.com، وبگاه بخارا|تاریخ انتشار= ۲۹ بهمن ۱۳۹۶}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.akairan.com/biography/shoara/bozorg-alavi.html|عنوان=زندگینامهٔ بزرگ علوی|ناشر= https://akairan.com، وبگاه آکاایران|تاریخ انتشار= ۲۴ شهریور۱۳۹۲}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.irna.ir/fa/News/81940012|عنوان=بزرگ علوی؛داستاننویسی واقعگرا|ناشر= https://irna.ir، وبگاه ایرنا|تاریخ انتشار= ۹ بهمن۱۳۹۴}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C|عنوان=زندگانی بزرگ علوی|ناشر= https://mandegar.tarikhema.org، وبگاه زندگانی مشاهیر در تاریخ ما|تاریخ انتشار= ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Bozorg_jamalzade.jpg&diff=27392پرونده:Bozorg jamalzade.jpg2019-04-30T11:42:27Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Bozorg_ghabr.jpg&diff=27391پرونده:Bozorg ghabr.jpg2019-04-30T11:36:50Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Bozorg_choobak.jpg&diff=27390پرونده:Bozorg choobak.jpg2019-04-30T11:30:03Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF_%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C&diff=27389بزرگ علوی2019-04-30T11:18:41Z<p>شریف پرندی: /* کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = بزرگ علوی<br />
|تصویر = Bozorg5.jpg<br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام اصلی = سیدمجتبی آقابزرگ علوی<br />
|زمینه فعالیت = رمان نویسی<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱۲ بهمن ۱۲۸۲<br />
|محل تولد = تهران<br />
|والدین = حاج سید ابوالحسن و خدیجه قمرالسادات<br />
|تاریخ مرگ = ۲۸ بهمن ۱۳۷۵<br />
|محل مرگ = برلین، آلمان<br />
|علت مرگ = سکتهٔ قلبی<br />
|محل زندگی = <br />
|مختصات محل زندگی =<br />
|مدفن = برلین<br />
|در زمان حکومت =<br />
|اتفاقات مهم =<br />
|نام دیگر =<br />
|لقب = <br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی =<br />
|سبک نوشتاری = <br />
|کتابها = [[چشمهایش]]، چمدان، گیلهمرد، پنجاهوسه نفر و...<br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها =<br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = فاطمه علوی<br />
|شریک زندگی = گرنرود علوی<br />
|فرزندان = مانی<br />
|تحصیلات = دیپلم <br />
|دانشگاه = <br />
|حوزه = <br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت =<br />
|تأثیرگذاشته بر =<br />
|تأثیرپذیرفته از = <br />
|وبگاه = <br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد = <br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
'''سید مجتبی آقابزرگ علوی''' مشهور به '''بزرگ علوی''' نویسندهٔ واقعگرا، استاد زبان فارسی ایرانی و سیاستمداری چپگرا بود.<br />
<center>* * * * *</center><br />
بزرگ علوی در خانوادهای پرجمعیت شامل شش فرزند، سه پسر و سه دختر متولد شد و او فرزند سوم خانواده بود. پدر او از اعضای حزب دموکرات ایران بود و پدربزرگش حاج سیدمحمد صراف نمایندهٔ نخستین دورهٔ مجلس شورای ملی بود. همچنین مادر او نوهٔ آیتالله طباطبایی بود<ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''/>. او مدتی را برای تحصیل در آلمان میگذراند و سپس به ایران بازمیگردد. در ایران مدتی را به علت داشتن عقاید سوسیالیستی در زندان میگذراند. بعد از رهایی از زندان مدتی در ارکان حزب توده مترجم بوده و زمانی نیز در «انجمن فرهنگی ایران با اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی» کار میکرده و با روشنفکران آن زمان نشستوبرخاست داشته. علوی همراه با دوستان خود گروهی موسوم به «گروه اصحاب ربعه» را ایجاد میکند. اعضای این گروه شامل [[صادق هدایت]]، [[مسعود فرزاد]] و [[مجتبی مینوی]] بودند. این گروه چندسالی بیشتر دوام نمیآورد. هدایت برای فراگیری زبانهای قدیمی ایرانی به هندوستان رفت، مینوی و فرزاد راهی انگلستان شدند و علوی که تمایلات چپ داشت، در نشر مجلهٔ «دنیا» با «تقی ارانی» همکاری میکرد<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>. علوی در ماههای نزدیک به وقایع ۲۸ مرداد برای شرکت در برنامهای مرتبط با با نهادی چپ به مجارستان میرود و چون در آن شرایط بازگشت به ایران به عنوان یک تودهای را جایز نمیداند، از آنجا راهی آلمان شرقی میشود. نزدیک به چهل سال در آلمان میماند و با وجود اینکه تحصیلات دانشگاهی نداشته در دانشگاه هومبولت به عنوان استاد زبان فارسی شروع به فعالیت میکند. او در این مدت چند اثر مینویسد که مهمترین آنها «فرهنگ فارسی-آلمانی» با همکاری دو شاگردش لورنس و زوندرمن است که هنوز هم کاربرد زیادی دارد. بعد از مدتی روابط علوی با حزب به تیرگی می گراید و سرانجام او از حزب توده اخراج میشود. علوی با وجود اینکه حداقل سه دههٔ پایانی عمرش فعالیت سیاسی نداشتهاست و خود بارها بر آن تأکید کرده است، در افکار عمومی ایران بهعنوان یک مرد سیاسی چپ تصور میشود. او در آلمان در برنامههای مختلفی که از طرف سفارت ایران برگزار میشده شرکت میکرده مانند تولد شاه، استقبال از منوچهر اقبال، جشن پیروزی انقلاب، وفات رهبر جمهوری اسلامی و.... بعد از انقلاب او یک در یک سفر کوتاه به ایران میرود. همچنین او به خواستهٔ و حمایت مقامات دیپلماتیک جمهوری اسلامی چندین سخنرانی برای معرفی فرهنگ و ادب ایران در شهرهای مختلف آلمان انجام میدهد.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>{{سخ}}<br />
آثار بزرگ علوی به سه دوره تقسیم میشود: دورهٔ اول تا رهایی از زندان است؛ دورهٔ دوم از بعد از رهایی از زندان تا زمان مهاجرت از ایران و دورهٔ سوم از بعد از مهاجرت از ایران آغاز میشود<ref name=''داستان بزرگ''/>. در این دوران او آثار متعددی مینویسد که معروفترین آنها «چشمهایش» و «پنجاهوسه نفر» میباشد. علوی چند اثر از صادق هدایت را به آلمانی ترجمه کرد. همچنین او ترجمه «هفت پیکر» نظامی را نیز به زبان آلمانی انجام داد.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> <br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
<br />
===داستانک عشق===<br />
<br />
===داستانک استاد===<br />
<br />
===داستانک شاگرد===<br />
<br />
===داستانک مردم===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب از مجلات دورهٔ خود===<br />
<br />
===داستانکهای دشمنی===<br />
<br />
===داستانکهای دوستی===<br />
====دوستی با [[صادق هدایت]]====<br />
وقتی علوی در سال ۱۳۰۷ از آلمان به تهران برمیگردد، به جستجوی دوست قدیمی خود «غلامعلی فریور» میپردازد و او را مییابد. یک روز در خانهٔ فریور کتاب «پروین دختر ساسان» به دستش میافتد و آن را میخواند و میبیند که با کتابهای موجود آن دوران هم سطح نیست. از فریور میپرسد: «نویسندهٔ این کتاب کیست؟» فریور پاسخ میدهد: «جوان خوب و خوشمزهای است. باید با او آشنا شوی.» بعد از مدتی یک روز علوی و فریور در خیابان ناصریهٔ آن زمان، به کتابخانهٔ معرفت میروند و تصادفاً صادق هدایت هم آنجا بوده است که فریور میگوید: «این همان آقاست.» و از اینجا دوستی هدایت و علوی شکل میگیرد<ref name=''زندگانی بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C/|عنوان =زندگانی بزرگ علوی|ناشر = زندگانی مشاهیر در تاریخ ما |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱}}</ref>.<br />
<br />
====اصحاب ربعه====<br />
صادق هدایت، [[مسعود فرزاد]]،[[مجتبی مینوی]] و بزرگ علوی دیدارهای مرتبی با یکدیگر داشتند و بعدها افراد دیگری هم به آنها پیوستند. در آن روزها بازار ادب در انحصار هفت هشت شخصیت ممتاز بود مثل [[علیاصغر حکمت]]، سید حسن تقیزاده، [[اقبال لاهوری]]، [[عارف قزوینی]]، [[سعید نفیسی]] و از این شمار. یک روز همینطور بی مقدمه فرزاد گفت: «ما خودمان هم گروه ربعه هستیم.» بقیه گفتند بابا ربعه که معنا ندارد، فرزاد پاسخ داد: «معنا ندارد و با سبعه(هفت) قافیه دارد.» به این ترتیب بود که ربعه در برابر سبعه پیدا شد و نام آن بیشتر زاییدهٔ یک شوخی بود<ref name=''زندگانی بزرگ''/>. این گروه چندسالی بیشتر دوام نیاورد و هرکس به دنبال سرنوشت خودش رفت. بعدها فرزاد نوشتهای چند سطری به نام «پایان ربعه» مینویسد<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>:{{سخ}}<br />
هدایت مُرد و فرزاد مردار شد<br />
:علوی زد به کوچهٔ علی چپ و گرفتار شد<br />
::مینوی براه راست رفت و پولدار شد<br />
<br />
===داستانکهای قهر===<br />
<br />
===داستانکهای آشتیها===<br />
<br />
===داستانک نگرفتن جوایز===<br />
<br />
===داستانک حرفی که در حین گرفتن جایزه زده است===<br />
<br />
===داستانکهای مذهب و ارتباط با خدا===<br />
<br />
===داستانکهای عصبانیت، ترک مجلس، مهمانیها، برنامهها، استعفا و مشابه آن===<br />
<br />
===داستانک نحوهٔ مرگ، بازتاب خبر مرگ در روزنامهها و مجلات و نمونههایی از آن===<br />
<br />
===داستانکهای دارایی===<br />
<br />
===داستانکهای زندگی شخصی===<br />
<br />
===داستانک برخی خالهزنکیهای شیرین (اشکها و لبخندها)===<br />
<br />
===داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده===<br />
<br />
===داستانکهای مشهور ممیزی===<br />
<br />
===داستانکهای مربوط به مصاحبهها، سخنرانیها و حضور رادیو یا تلویزیون یا فضای مجازی همراه ارايه نمونههایی از آن برای بخش شنیداری و تصویری===<br />
<br />
===عکس سنگقبر و داستانکی از تشییع جنازه و جزيیات آن===<br />
====آرامگاه مشاهیر====<br />
بنابر قانون گورستانهای برلین، با سپری شدن بیست سال، مزار برای شخص دیگری مورد استفاده قرار میگیرد مگر آنکه شخص در آرامگاه مشاهیر دفن شود و این آرامگاه به کسی تعلق میگیرد که خدمت فوقالعادهای به این شهر نموده و از این خدمت هنوز بهره گرفته میشود. «جامعهٔ ایرانیان در آلمان» تصمیم گرفت از فرماندار ایالت برلین بخواهد که گور علوی جزو مزار مشاهیر محسوب شود. خدمات بزرگ علوی در شناساندن فرهنگ ایرانی به آلمان و برعکس و پایهگذاری ایرانشناسی نوین در دانشگاه «هومبولدت» که نمونهای برای سایر دانشگاههای آلمان شد غیر قابل انکار بود ولی با این حال فعلا مزار علوی به عنوان آرامگاه مشاهیر شناخته نشده است و تاکنون نتجیهٔ تلاشها بر این بوده که حقوق و وظائف مربوط به مزار علوی از همسرش دریافت گردید و با پرداخت عوارض متعلق به آن، تا بیست سال آینده از واگذاری محل گور به دیگری جلوگیری شد..<ref name=''یادداشتهای بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://bukhara-web.com/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B4/|عنوان =بزرگ علوی و یادداشتهایش|ناشر = مجلهٔ بخارا |تاریخ بازدید = ۲۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۹ بهمن ۱۳۹۶}}</ref><br />
<br />
===داستانهای دیگر===<br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
بزرگ علوی همراه با برادر بزرگترش مرتضی در سال ۱۲۹۰ جهت تحصیل روانهٔ آلمان شد و دوران دبیرستان را در شهرهای مختلف از جمله شهری که که امروزه در لهستان قرار گرفته گذراند<ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.akairan.com/biography/shoara/bozorg-alavi.html/|عنوان =زندگینامهٔ بزرگ علوی|ناشر = آکاایران |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۴ شهریور ۹۲}}</ref>. مرتضی یک کمونیست و فعال سیاسی بوده و در جراید فارسی زبان آلمان بر ضد پادشاه ایران مقاله مینوشته اما بعد از مدتی بر پایهٔ قانون «اهانت به اعلیحضرت» متهم شناخته شده و از برلین اخراج میشود و به مسکو میرود. در سال ۱۳۰۶ پدر بزرگ علوی یک شکست بزرگ تجاری را تاب نیاورده و خودکشی کرد. یک سال پس از این واقعه علوی از دانشگاه مونیخ فارغالتحصیل شد اما نتوانست تاب بیاورد و به ایران بازگشت و در شیراز به عنوان معلم شروع به خدمت کرد. در آن سالیان علوی ناآرام بود و به شهرهای مختلفی میرفت و مدتی هم به تهران آمد و سرانجام با استخدام معلمی در هنرستان صنعتی تهران در این شهر ماندگار شد. علوی با دختر یک دندانپزشک آلمانی که همراه پدرش و با توصیهنامهای از جمالزاده به ایران پناهنده شدهبود ازدواج کرد ولی این ازدواج با دستگیری علوی منجر به طلاق شد. او در سال ۱۳۱۵ به اتهام داشتن افکار سوسیالیستی، با جمعی دیگر از همفکارانش که ۵۲ نفر بودند به زندان افتاد و تا برکنار شدن رضاشاه در سال ۱۳۲۰ در زندان ماند. در آن دوران او با «تقی ارانی» همکاری میکرد. ارانی با مرتضی آشنایی داشته و در یک سفر مرتضی را در مسکو ملاقات میکند و او را از همکاری با بزرگ علوی باخبر میسازد. داستان پنجاهوسه نفر را که علوی در کتابی به همین نام آورده نشأت گرفته از همین دوران است. بزرگ علوی در سال ۱۳۳۲ (۱۹۵۳ میلادی) پنج ماه پیش از وقایع ۲۸ مرداد، برای دریافت مدال طلای صلح جهانی که نهادی چپ محسوب میشد به مجارستان رفت و سپس به عنوان مهمان به چند کشور سوسیالیستی دیگر از جمله به چکسلواکی رفت. از آنجاییکه بازگشت او به ایران به عنوان یک تودهای، در آن شرایط خطرناک بود، او به برلین شرقی رفت و در آنجا کارش را با تدریس زبان فارسی آغاز کرد. او در سال ۱۳۳۵ ازدواج کرد و در سال ۱۳۳۷ (۱۹۵۹) کرسی استادی در دانشگاه هوموبولت گرفت و تا سال ۱۳۴۳ (۱۹۶۵) در این دانشگاه به تحقیق و تدریس پرداخت. او در سال ۱۳۴۱ (۱۹۶۳) رئیس بخش ایرانشناسی گردید و در سال ۱۳۴۷ (۱۹۶۹) از ریاست این بخش برکنار شد. او دلیلش را که میتواند خصومتهای درون حزبی به سرکردگی کیانوری باشد اینگونه بیان میکند: «امروز نامهای دریافت داشتم که از اول سپتامبر دیگر رئیس شعبهٔ ایرانشناسی نیستم، خشک و خالی. چند کلمه تشکر هم نداشت.» همزمان با شروع تدریس علوی در دانشگاه هومبولدت، حزب سرپرستی خانوادههای افسران معدوم سازمان نظامی حزب توده که به آلمان شرقی پناهنده شدهبودند را به او واگذار کرد که این وظیفه پس از مدتی به شخص دیگری محول شد.همکاری علوی با سران کمیتهٔ مرکزی به مرور زمان کمرنگ شده و حتی به خصومت کشیده میشود و او در سال ۱۳۴۶ (۱۹۶۸) از کمیتهٔ مرکزی استعفا میدهد. در انتقادهای علوی به سران حزب توده محتوی سیاسی دیده نمیشود و بیشتر جنبهٔ شخصی دارد. او در یکی از یادداشتهایش مینویسد: « دو سه سال زندگی ارزش ندارد که آدم تسلیم ایرج اسکندی دلقک و کیانوری دیوانهٔ ابله شود.» سرانجام در سال ۱۳۵۶ (۱۹۷۷)، علوی از حزب توده اخراج میشود. او در سال ۱۳۵۸ به تهران میآید و با دوستان خود دیدار میکند. در یکی از یادداشت هایش مینویسد: «ظهر منزل شاملو بودم. ساعدی هم آنجا بود. گفتم: یک سال دیگر برمیگردم، بهشرط اینکه کشوری باشد که بتوان نفس آزاد کشید. شاملو جواب داد: یا ما دیگر نیستیم و یا شما میتوانید بیایید نفس آزاد بکشید.» علوی بعد از مدتی دوباره به آلمان برگشت. در اواخر عمر به دلیل نقل مکان به یک خانهٔ کوچکتر ناچار شد کتابخانهٔ خود را بفروشد. بزرگ علوی سرانجام به علت سکتهٔ قلبی در بیمارستان فردریش هاین برلین بستری شد و چند روز بعد درگذشت.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> <ref name=''داستان بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.irna.ir/fa/News/81940012/|عنوان =بیوگرافی بزرگ علوی؛ داستاننویسی واقعگرا|ناشر = ایرنا |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ بهمن ۱۳۹۴}}</ref><br />
<br />
[[پرونده:Morteza.b.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مرتضی علوی. برادر بزرگ علوی]]<br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
بزرگ علوی بعد از مهاجرت از ایران شروع به نوشتن خاطرات روزانه می کند. در ادامه برخی از یادداشتهای او در خاطرات روزانه بیان شدهاست:<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|right|'''خودکشی پدر'''{{سخ}} خودکشی پدرم در سال ۱۳۰۷ مرا به دنیای دیگری پرت کرد. زیان فراوان در چند معامله در سالهایی که اقتصاد اروپا در حال زوال بود و غفلت در پیشبینی و زمامداری کسانی در ایران که پدرم آنها را رقاص پای نقاره میدانست و اغوای یک کلاّش اردبیلی او را به خودکشی واداشت و من مجبور شدم به ایران برگردم.}}<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|left|'''ارتباط با مرتضی علوی'''{{سخ}} بنده ابداً روابط سیاسی با مرتضی، برادرم در آلمان نداشتم. بواسطهٔ اینکه همیشه از هم دور بودیم از زندگی برادرم تا آمدن به ایران، یعنی موقعیکه در ارکان حزب بودم خبر نداشتم.}}<br />
<br />
'''تولد شاه'''{{سخ}}<br />
رادمنش اصرار داشت که روز دوشنبه به سفارت برای شرکت در جشن تولد شاه نروم. گفتم خواهم رفت. این نرفتن من تسلیم به توقعات حضرات، یعنی این باندی که اسم خود را کمیتهٔ مرکزی حزب توده گذاشتهاند است. از دار و دستهٔ اینها باکی ندارم و تسلیم نمیشوم.<br />
<br />
'''سالگرد انقلاب اسلامی'''{{سخ}}<br />
در مهمانی سفارت ایران بهمناسبت سالگرد انقلاب، در برلین بنا به دعوت سفارت شرکت کردم. از ایرانیان فقط من بودم و یک نفر دیگر. رادمنش و نوروزی و شفابخش که دعوت داشتند به سبب توقیف سران حزب توده در ایران یعنی کیانوری و طبری و غیره، معترضانه شرکت نکردند.<br />
<br />
===زمینهٔ فعالیت===<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
{{جعبه گفتاورد |نقلقول=<center><span style="color:darkred">'''آقا بزرگ هم رفت. رفت و از خود دو تصویر جداگانه در ذهن و فر من برجا نهاد.{{سخ}} در یک تصویر او استادیاست فرزانه و پژوهشگری سختکوش و پرتوان، مبارزی با تعهدات ویژهٔ سیاسی، نویسنده ای نوگرا و رئالیست و انسانی نیکوخصال.{{سخ}} در تصویری دیگر، آقابزرگ مبارزی است خسته و گریزان از سیاست، نویسندهای بریده از رئالیست و روکرده به سنت و پژوهشگری که کنشها و واکنشهایش در چندسال پس از انقلاب غمی بیکران بر دل برخیاز دوستارانش نشانیده است.'''<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><font color=darkcyan>{{سخ}}♦ ♦ ♦ ♦ ♦{{سخ}}</font></span><noinclude></center>|تراز=چپ|عرض=۲۰%|رنگ پسزمینه = #d5fdf4}}<br />
<br />
پس از فوت بزرگ علوی کتابی در ۸۰۰ صفحه بنام «'''یاد بزرگ علوی'''» در تهران چاپ شد که مجموعهایست شامل نوشتههای حدود ۶۰ نفر از دوستداران او. مقدمهٔ مقالهٔ خانم «عفت داداشپور» در این بین جالب توجه است.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
===از نگاه دیگران===<br />
====[[محمدعلی جمالزاده]]====<br />
جمالزاده با پدر علوی دوستی داشته و از این رو به خود اجازه میداده که علوی و یا کارش را صریح و بیپرده، از دیدگاه خودش راهنمایی کند. در یکی از نامهها جمالزاده به علوی اینگونه مینویسد: «این کاغذ را برای تو مینویسم تا به تو که موهایت دارد مثل موهای من سفید میشود بگویم که دلم میخواهد که بعضی حقیقتها را بفهمی و مطلقاً از نوع تعصبی عاری بشوی و مرد فکر خودت باشی و با توّهم و پندارهای سست عمر خودت را که یکبار بیشتر نداری ضایع نسازی و حالا در جواب این کاغذ به من ننویس که من به فلان اصل عقیده داشته و دارم و خواهم داشت. عزیزم علوی، یکجو کار واقعی بهتر از صدتا از این حرفهای توخالی است، این حرفها شایستهٔ جوانان خام و نرسیده است که جویای نامند. حالا تو از سخنم پند گیر یا ملال.»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
====ژاله اصفهانی====<br />
او در نامهای با سه صفحه ضمن تشکر از دریافت داستان «تحتالحنک» از «رفیق علوی ارجمند» قدرت نویسندگی علوی را ستوده است. اصفهانی در این نامه با اعتمادبهنفس انتقاداتی به این داستان ابراز میدارد. در اینجا مردی خشن که چند زن دارد، توسط همسرش رقیه که سالها با مردی ارتباط داشته، ابتدا با کوفتهٔ آغشته به تریاک مسموم و سپس توسط زن خفه میشود. اصفهانی ضمن یادآوری به اینکه برای ما ایرانیها مزهٔ تریاک در کوفته قابل درک است و آنرا نمیخوریم به جنبهٔ اجتماعی داستان اشاره میکند: «خفه کردن شوهر پس از آنکه او را مسموم کرده است بیشتر شبیه یک گانگستر میشود تا یک زن ایرانی. از طرفی اگر قرار بود که هر زنی در برابر خیانت مشروع یا نامشروع شوهرش خیانتی بکند، ببینید ایران چه «شهرنویی» میشد.»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
====عبدالحسین نوشین====<br />
او هنرپیشهٔ تئاتر و تودهای بود که به شوروی پناهنده شد. دوستی نوشین و علوی بهدلیل اینکه با روشهای سیاسی یکدیگر مخالف بودند همواره همراه با بحث و جدل بوده. این موضوع را میتوان به کثرت در یادداشتهای علوی یافت. در ادامه برخی قسمتهای نامههای نوشین به علوی آورده شده تا سبک نوشتن نامهها به یکدیگر مشخص گردد: «آقای علوی عزیز، نامهات رسید و برخلاف پیشگویی و انتظارت به آن جواب میدهم. راستی تو از کجا پیشبینی کردی که "میدانم نامهٔ من بدون جواب خواهد ماند؟" من اخلاق سگ تو را ندارم و دلیلش هم این نامه...» «این موضوع مربوط به اختلاف نظری است که بین ما وجود دارد. تو عدهای را تاج سر میدانی و عدهای را موش و شپش. ولی برای من سگ زرد برادر شغال است...» «فقط میگویم: آقای علوی، خیلی آسان است که آدم بگوید از رفتار تو چِندشم میشود ولی خودش در نوشتهجاتش قهرمان سازی کند! اختلاف سلیقهٔ من و تو از همینجا شروع میشود. تو به اشخاص از جهت حُب و بغض شخصی نگاه میکنی و من این شیوه را نمیپسندم...»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
در ادامه برخی یادداشتهایی که بزرگ علوی در ارتباط با خودش و آثارش نوشته بیان میشود<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''/>.:<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|right|'''کتاب پنجاهوسه نفر'''{{سخ}}من گهگاهی که کتاب پنجاهوسه نفر را ورق میزنم تعجب میکنم که مردم چطور آن را میخوانند، با تحلیلی که من تز آدمهای این کتاب، که بعدها به عنوان رجال مملکت معرفی شدند و افتضاح بار آوردند دارم، شرمنده میشوم و به هر حال من پیغمبر نبودم از کجا میدانستم که روزی شاهد چنین صحنههایی خواهم شد. عدهای از آنها بعد از رهایی از زندان جزو همان طاغوتیها شدند، عدهای سرمایهدار شدند، دیگری در آمریکا فرش فروش شده و دیگری بانکدار شد}}<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|left|'''کتابهای اهدایی به او پس از انقلاب'''{{سخ}} انقدر نامه و کتاب رسیده است که دارم سردرگم میشوم. رویم نمیشود به مردم بنویسم انقدر کتاب برایم نفرستید.}}<br />
<br />
'''تأثیر حزب توده'''{{سخ}}<br />
...به علاوه من در آن زمان تحت تأثیر حزب توده و استالینیسم بودم و هرچه دانای کل میگفت و مینوشت میپذیرفتم و در صحت آن شک نمیکردم.<br />
<br />
'''دسترسی به منابع کتابهای فارسی در آلمان'''{{سخ}}<br />
...در این فاصله با ایران ارتباط برقرار کرده بودم و میتوانستم مرتب کتاب و مجله و روزنامه بهدست آورم. اگرچه دستگاه امنیتی سیخ لای بسته کتاب میکرد تا به امنیت شکور لطمه وارد نیاید و مبادا سرّی به خارج رخنه کند.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
===تفسیر خود از آثارش===<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
====پرویز ناتلخانلری====<br />
بزرگ علوی ناتلخانلری را که وزیر فرهنگ شده بود بهشدت نکوهش کردهاست. در یادداشتهای او آمده: «این جوانک امروز وزیر فرهنگ شده و بهنام شاه از ریپکا(ایرانشناس اهل چک) دعوت کردهاست که به ایران بیاید» «یادت بخیر، هدایت کجاست ببیند نوچهاش چهجور از آب درآمده است.» بیان علوی در یادداشتهایش در مورد مرگ پسر خانلری نیز شایستهٔ قلم او نیست. البته علوی بعدها در مصاحبهها با احترام فوقالعدهای از ناتلخانلری یاد کرده و پس از انقلاب در مسافرت دومش او را ملاقات کرده و در آغوش کشیده است. ظاهراً خشم سابق او از خانلری بهویژه مربوط به قبول وزارت بوده که به مرور زمان فروکش کرده<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>.<br />
<br />
====[[جلال آلاحمد]]====<br />
بزرگ علوی در مصاحبهای میگوید: «من با کارهای جلال همیشه آشنایی داشتهام. خواهش میکنم نپرسید نظر من راجع به کارهای آلاحمد چیست؟ بههرحال آلاحمد مطلبی دارد، چیزی دارد. من عقیدهام این است که او همیشه مسئلهای را جلوی خودش گذاشته و بعد داستانش را در اطراف این مسئله نوشتهاست. در هرصورت قبول دارم اثر گذاشته بر خیلی از جوانهای این مملکت. او واقعاً خودش را کشته. منظور من از گفتن اینکه او خودش را کشته با برداشت از حرف خانمش هست که میگوید: «جلال هیچوقت سیگارش ترک نمیشد.» خوب، این کار که به دلخواه نبوده، او در این مملکت زندگی میکرده، دردها را میدیده، متأثر میشده، مگر آلاحمد چندسالش بود، چیزی در حدود چهلوپنج سال. من معتقدم در ایران دو نویسنده شاهکار زندگیشان را، که خودشان بودند، ننوشتند: یکی هدایت و دیگری آلاحمد. این حرف را در مقایسه با بعضی از کسانی میزنم که در نیمهٔ راه افتادند توی پول درآوردن و بعد هم فاسد شدند. <ref>{{پک|اتحاد|۱۳۹۳|ک=پژوهشگران معاصر ایران|ص=۳۸۲}}</ref><br />
<br />
====[[ملکالشعرای بهار]]====<br />
بزرگ علوی دربارهٔ بهار مینویسد: «نثر بهار زیباست و در حدّ اعتدالِ سخن قرار دارد. بهار نه به مغلقبافیها و لغتپردازیهای فضلفروشان دلبست و نه مبتذلات تحریرات اداری و ژورنالیستی متداول را گردن نهاد. او فارسی را درست مینوشت. از تکلف و فضلفروشی نابهجا برکنار بود و مقاصد خود را با روانی و سادگی تمام جامهٔ کلام میپوشانید. <ref>{{پک|اتحاد|۱۳۹۳|ک=پژوهشگران معاصر ایران|ص=۱۵۰}}</ref><br />
<br />
===همراهیهای سیاسی===<br />
<br />
===مخالفتهای سیاسی===<br />
==== عدم همراهی با حزب توده====<br />
همانطور که قبلاً گفتهشد، در زمان اقامت علوی در برلین شرقی، به مرور روابط او با حزب توده تیره شد. او در یکی از یادداشتهایش در سال ۱۳۵۳ مینویسد: «دیروز مراد از لندن آمده بود. دو روز در برلین شرقی بوده. خدا میداند چهکاری داشت. ظاهراً یکی از حضرات را دیدهبود. ایراداتی که به من داشتند این است: در مجلهٔ «کاوه» مینویسد، با سفارت آمدوشد دارد، در برلین غربی سخنرانی کرده، وضع خود را با حزب تعیین نمیکند. اگر از این کارها دست بردارم، حاضرند اجازه دهند که باز من به خارج مسافرت کنم. مختصر اینکه تا تسلیم نشوم دست از سر من برنمیدارند. به مراد گفتم: هرکاری میخواهند بکنند، من تسلیم عرقخورها، قالیفروشان و قماربازان نمیشوم. در مجلهٔ کاوه نوشته بودم و بازهم خواهم نوشت، یک کلمه خلاف عقیدهٔ خود، خلاف مصالح عمومی ننوشتهام. من همیشه تذکره داشتهام و همیشه با سفارت تماس داشتهام... وضع من با حضرات روشن است...تره هم برایشان خرد نمیکنم...میدانم که در پیکاری نابرابر گیر کردهام. چه باید کرد؟ شکست بهتر از تسلیم است.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
===نامههای سرگشاده===<br />
<br />
===نامهای دستهجمعی===<br />
<br />
===بیانیهها===<br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش===<br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
<br />
===نحوهٔ پوشش===<br />
<br />
===تکیهکلامها===<br />
<br />
===خلقیات===<br />
<br />
===منزلی که در آن زندگی میکرد (باغ و ویلا)===<br />
<br />
===گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکانهایی که به آن مسافرت کرده است)===<br />
<br />
===برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===بنیانگذاری===<br />
<br />
===تأثیرپذیریها===<br />
<br />
===استادان و شاگردان===<br />
<br />
===علت شهرت===<br />
<br />
===فیلم ساخته شده براساس===<br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
<br />
===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br />
<br />
===نام جاهایی که به اسم این فرد است===<br />
<br />
===کاریکاتورهایی که دربارهاش کشیدهاند===<br />
<br />
===مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب نقلشده از نمونههای فوق از مجلات آن دوره===<br />
<br />
===برگههایی از مصاحبههای فرد===<br />
<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
آثار داستانی بزرگ علوی را میتوان به سه دوره تقسیم کرد: نخستین دوره تا ۱۳۲۰ را در برمیگیرد که علاقهٔ نویسنده به طرح مسائل ژرف روانی و پیروی از شیوهٔ نویسندگانی چون «آرتور شینسلر» و «اشتفان تسوایک» آشکار است. اثر نمونهٔ این دوره مجموعهٔ داستان «چمدان» است.{{سخ}}<br />
دورهٔ دوم از ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ است که وی آثاری را به عنوان نویسندهای متعهد مینویسد. در این دوره بزرگ علوی به استقلال هنری میرسد و داستانهایی میآفریند که از نظر محتوا و ساختار نو هستند. در این آثار، دیگر از آدمهای سودایی و رواننژند گذشته اثری نیست بلکه بیشتر قهرمانان او افرادی دلیر و تسلیم ناپذیرند که علیه بیعدالتیهای اجتماعی دست به مبارزه میزنند. اثر نمونهٔ این دوره داستان «گیله مرد» است.{{سخ}}<br />
دورهٔ سوم زمانی را در برمیگیرد که بزرگ علوی دور از ایران و زندگی در آلمان مینویسد. در این دوره وی سرخورده از دگرگونیهای سیاسی، داستانهایی مینویسد که در آنها بیشتر زندگی و سرنوشت فراریان سیاسی وصف میشود. اگر قهرمانان او در دههٔ بیست افراد مبارز و تسلیم ناپذیری بودند، اکنون دیگر آدمهای خسته، سرخورده و اندیشناکی هستند که در برابر رویدادهای پیرامون خود خاموش و ناتوان قرار میگیرند و از خود واکنشی نشان نمیدهند.<ref name=''داستان بزرگ''/><br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار بزرگ علوی به چهار دسته تقسیم میشود: ۱) تألیفی به زبان فارسی ۲) تألیفی به زبان آلمانی ۳)ترجمه از فارسی به آلمانی ۴)ترجمه از زبانهای دیگر به فارسی<ref name=''داستان بزرگ''/><ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> {{سخ}}<br />
====تألیفی به زبان فارسی====<br />
# پنجاهوسه نفر<br />
# چشمهایش<br />
# چمدان<br />
# سالاریها<br />
# موریانه<br />
# میرزا<br />
# ورق پارههای زندان<br />
# ازبکها<br />
# گیله مرد<br />
# گذشت زمانه<br />
<br />
====تألیفی به زبان آلمانی====<br />
# فرهنگ فارسی-آلمانی<br />
# ایران رزمنده (دربارهٔ ملی شدن نفت)<br />
# کشور گلوبلبل (کتاب نیمه سیاسی)<br />
# دیوار سفید (رمان آلمانی)<br />
<br />
====ترجمه به زبان آلمانی====<br />
# هفتپیکر نظامی<br />
# اشعار خیام<br />
# کتابهایی از صادق هدایت: افسانهٔ آفرینش/ بوف کور/ حاجیآقا<br />
<br />
====ترجمه به زبان فارسی====<br />
# باغ آلبالو (اثر چخوف)<br />
# دوشیزه اورلئان (اثر شیللر)<br />
# حماسهٔ ملی ایران (اثر تئودور نولدکه)<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====چشمهایش====<br />
در آغاز رمان، تهران و خفقان حاکم بر آن توصیف میشود. در بخشی از آغاز رمان آمده است: «شهر تهران خفقان گرفتهبود، هیچکس نفسش درنمیآمد، همه از هم میترسیدند، خانوادهها از کسانشان میترسیدند، بچهها از معلمیننشان، معلمین از فرّاشها و فرّاشها از سلمانی و دلّاک؛ همه از خودشان میترسیدند، از سایهشان باک داشتند...سکوت مرگآسائی در سرتاسر کشور حکمفرما بود. همه خود را راضی قلمداد میکردند. روزنامهها جز مدح دیکتاتور چیزی نداشتند بنویسند. مردم تشنهٔ خبر بودند و پنهانی دروغهای شاخدار پخش میکردند. کی جرأت داشت علناً بگوید که فلان چیز بد است، مگر میشد که در کشور شاهنشاهی چیزی بد باشد.» نقاش بزرگ، استاد ماکان، در هفتم دیماه ۱۳۱۷ در حالی که بیش از سه سال در کلات و در تبعید بوده است به صورت مشکوکی میمیرد. رژیم برای سرپوش گذاشتن بر جنایت، نمایشگاهی از آثار او ترتیب میدهد ولی به دلیل هجوم مردم به نمایشگاه، آن را تعطیل میکند. از ماکان آثار بسیاری برجای مانده و از جملهٔ آنها تابلویی است به نام «چشمهایش». راز این تابلو تبدیل به یک معما شده است. ناظم به عنوان راوی داستان که مسئولیت مدرسهٔ نقاشی استاد ماکان را بعد از مرگ او به عهده دارد، در صدد کشف راز تابلوی چشمهایش برمیآید.<ref>{{پک|عسگری حسنکلو|۱۳۹۴|ک=جامعهشناسی رمان فارسی|ص=۱۵۹و۱۶۴}}</ref><br />
<br />
====پنجاهوسه نفر====<br />
علوی در این کتاب به شرح ایام مصیبتباری که در سال ۱۳۱۵ دستگیر و زندانی شد میپردازد. یاران او و وضعیت روحی و روانی آنان هم در این کتاب توصیف شدهاست. سالهای زندان و رفتار زندانبانان و نیز فشارهای روحی ایام زندان به خوبی در این کتاب نشان داده شدهاست و به همین دلیل پس از انتشار مورد استقبال گستردهای واقع شد.<ref>{{پک|عسگری حسنکلو|۱۳۹۴|ک=جامعهشناسی رمان فارسی|ص=۱۶۳و۱۶۴}}</ref><br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها===<br />
<br />
<br />
==نوا، نما، نگاه==<br />
===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br />
<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =اتحاد| نام =هوشنگ | پیوند نویسنده = | عنوان =پژوهشگران معاصر ایران | ترجمه = | جلد =۲و۱۱ | سال = ۱۳۹۳| ناشر = فرهنگ معاصر|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =عسگری حسنکلو| نام =عسگر | پیوند نویسنده = | عنوان =جامعهشناسی رمان فارسی | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۴| ناشر = انتشارات نگاه|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://bukhara-web.com/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B4/|عنوان=بزرگ علوی و یادداشتهایش|ناشر= https://bukhara-web.com، وبگاه بخارا|تاریخ انتشار= ۲۹ بهمن ۱۳۹۶}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.akairan.com/biography/shoara/bozorg-alavi.html|عنوان=زندگینامهٔ بزرگ علوی|ناشر= https://akairan.com، وبگاه آکاایران|تاریخ انتشار= ۲۴ شهریور۱۳۹۲}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.irna.ir/fa/News/81940012|عنوان=بزرگ علوی؛داستاننویسی واقعگرا|ناشر= https://irna.ir، وبگاه ایرنا|تاریخ انتشار= ۹ بهمن۱۳۹۴}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C|عنوان=زندگانی بزرگ علوی|ناشر= https://mandegar.tarikhema.org، وبگاه زندگانی مشاهیر در تاریخ ما|تاریخ انتشار= ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Morteza.b.jpg&diff=27388پرونده:Morteza.b.jpg2019-04-30T11:17:43Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Ghoran_pajoohi.jpg&diff=27385پرونده:Ghoran pajoohi.jpg2019-04-30T11:11:11Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=27376حمید سبزواری2019-04-30T08:15:27Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = حمید سبزواری<br />
|تصویر = Sbzvari1.jpg<br />
|توضیح تصویر = در حیات هرملت برههای از زمان با حساسیتی ویژه پیش میآید، در ظاهر تلخ و دشوار،اما به معنی،از مواهب سرشار!این برهه، زمانی است برای انتخاب و میدانی است برای آزمون، سرافرازی یا سرافکندگی،سالاری یا بردگی، کدامیک؟!<br />
|نام اصلی = حسین آقاممتحنی<br />
|زمینه فعالیت = شاعری<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱۳۰۴<br />
|محل تولد = سبزوار<br />
|والدین = عبدالوهاب<br />
|تاریخ مرگ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۵<br />
|محل مرگ = تهران<br />
|علت مرگ = کهولت سن و بیماری<br />
|محل زندگی = تهران<br />
|مختصات محل زندگی = <br />
|محل خاکسپاری = سبزوار<br />
|تقارن زندگی با نظامهای سیاسی = <br />
|اتفاقات مهم = <br />
|نامهای دیگر = <br />
|لقب = پدر شعر انقلاب<br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی = <br />
|سبک نوشتاری = خراسانی<br />
|کتابها = سرود درد، سرود سپیده، دیوان اشعار و...<br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها = <br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = حمید سبزواری<br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = شکوه اقدس شفقی<br />
|شریک زندگی =<br />
|فرزندان = محسن<br />
|تحصیلات = دیپلم ادبی<br />
|دانشگاه = <br />
|حوزه = <br />
|شاگرد =<br />
|استاد = حاجآقامحمدعلی محمدی، میرزاحبیب جوینی<br />
|علت شهرت = <br />
|تأثیرگذاشته بر = <br />
|تأثیرپذیرفته از =<br />
|وبگاه =<br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد =<br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
<br />
<br />
'''حسین آقاممتحنی''' مشهور به '''حمید سبزواری''' نویسنده و شاعر ملقب به '''پدر شعر انقلاب''' است.<br />
<center>* * * * *</center><br />
حمید سبزواری در خانوادهای متولد شد که با شعر با شاعری بیگانه نبودند. پدرش عبدالوهّاب، کفّاش بود و قریحهٔ شاعری هم داشت. پدربزرگ سبزواری، ملا محمدصادق ممتحنی یک شاعر بود و تخلص او «مجرم» بود. مادر سبزواری نیز بانویی باسواد بود و تمام حروف را در دوران پیش از مدرسه به او آموزش داده بود و وقتی سبزواری به مدرسه رفت در کلاس اول میتوانست بسیاری از کتابها را بخواند. سبزواری در دوران نوجوانی کتاب «جامعالمقدمات» را نزد «میرزا حبیب جوینی» خواند و نزد محمدعلی محمدی نیز آموزش دید. پس از وقایع ۲۸ مرداد، حمید سبزواری به دلیل فعالیّتهایی که داشت مدتی تحت تعقیب بود. او در سبزوار در بانک بازرگانی مشغول به کار شد و بعد از مدتی به شعبههای تهران این بانک منتقل شد. بعد از انقلاب، سبزواری در کنار کار در بانک برای انقلاب نیز شعر میساخت. یکی از معروفترین شعرهای او «آمریکا آمریکا ننگ به نیرنگ تو» میباشد. همچنین شعارها و سرودهای او در راهپیماییها و نماز جمعهها خوانده میشد. پس از مدتی او خود را از بانک بازنشسته کرد و عضو شورای شعر رادیو و تلویزیون شد.{{سخ}}<br />
حمید سبزواری چندین اثر دارد از جمله «سرود درد» و «سرود سپیده». شعر سبزواری شناسنامهٔ زمانمند انقلاب نامیده میشود به طوریکه او «مدال درجهٔ یک هنر در رشتهٔ ادبیات» را دریافت کرد و اولین شاعری میباشد که کتاب او یعنی «سرود درد» در سال ۱۳۷۵ به عنوان کتاب سال برگزیده میشود.{{سخ}}<br />
از دیگر افتخارات حمید سبزواری دریافت نشان «جهادگر عرصهٔ فرهنگوهنر» میباشد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.beytoote.com/art/artist/hamid-biography1-sabzevari.html/|عنوان =بیوگرافی زندهیاد استاد حمید سبزواری|ناشر =بخش هنر و فرهنگ سایت بیتوته |تاریخ بازدید = ۱ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۳۱ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
====سرودن شعر «خمینی ای امام»====<br />
این شعر اولین شعری است که سبزواری برای انقلاب اسلامی سرود. این سرود زمانی شکل گرفت که امام خمینی از بغداد به پاریس رفته بود. دوستان آمدند و به سبزواری گفتند: «ما سرود میخواهیم و تو باید سرود بسازی.» سبزواری گفت: «آهنگی، راهنمایی، کمکی به من بدهید.» گفتند: «ما کسی را نداریم؛ فقط میخواهیم سرود بسازیم.» سبزواری گفت: «آخر من سرود را برای چه آهنگی بسازم؟ اگر به شما شعر بدهم به عنوان سرود میپذیرید؟» گفتند: «نه.» سبزواری آن شب به خانه آمد «خمینی ای امام» را سرود. بعدها این سرود هنگام ورود امام خمینی به فرودگاه در مقابل او اجرا شد.<ref name=''شعار سبزواری''/><br />
<br />
===داستانک عشق===<br />
<br />
<br />
===داستانک استاد===<br />
<br />
===داستانک شاگرد===<br />
<br />
<br />
<br />
===داستانک مردم===<br />
====شروع مبارزات ضدّ رضاخانی====<br />
شروع مبارزات ضدّ رضاخانی در سبزوار توسط بهلول انجام شد. بهلول در سبزوار که پدرش برای کسب آمده بود و ساکن شده بود، تحصیل کرد. بعد که میخواست برود علیه رضاشاه در مشهد صحبت کند، اول در سبزوار شبی به منبر رفت و حمید سبزواری خیلی کوچک بود، میداند که پدر و مادرش دست او را گرفتند رفتند مسجد جامع سبزوار. بهلول میگفت: «میخواهم به یک سفری بروم که معلوم نیست برگردم. من امیدی به زندگی خودم ندارم و میخواهم بروم دنبال یک کاری.» بعد از چند روزی که رفت متوجه شدند جریان مسجد گوهرشاد اتفاق افتاده است.<ref name=''مبارزهٔ حمید''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.irdc.ir/fa/news/2931/%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%B6%D8%AF-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1|عنوان =نخستین مبارزات ضد رضاخانی در سبزوار چگونه شروع شد؟ خاطره حمید سبزواری از کشف حجاب در سبزوار|ناشر =مرکز اسناد انقلاب اسلامی |تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===ده تا بیست مطلب از مجلات دورهٔ خود===<br />
<br />
===داستانکهای دشمنی===<br />
====ماجرای کشف حجاب در سبزوار====<br />
در این زمان سبزواری ۹ یا ۱۰ سال سن داشت. عدهای را دعوت کردند در باغ ملّی. سبزواری و دوستانش چون بچه بودند رفتند آنجا. صدای ساز و آواز میآمد و گفتند نمایش میدهند و سبزواری رفت پشت در؛ زنها اول با حجاب آنجا رفتند و وقتی که آمدند بیرون، بچهها دیدند که اینها حجاب ندارند. بعضی از آنها یک کلاه سرشان گذاشتند، سرشان را از خجالت داخل آن کردند. برخی از آنها دستشان را به صورتشان می گرفتند و از آنجا به سرشان میگرفتند با یک وضع بسیار موهنی از آنجا خارج می شدند. گرچه این زنانی را هم که دعوت کردند بیشتر آنها زنان رؤسای ادارات و وابستگان به ادارات دولتی بودند و همچنین چند نفر از تجّار معروف سبزوار و مردم که دور اینها را گرفته بودند نگاه میکردند، اینها واقعاً با یک حالت شرمندگی از جلوی مردم رد میشدند. بعد از فردای آن روز، شروع کردند به گرفتن زنهای محجبه و دستور این بود که هیچ مردی حق پالتو پوشیدن نداشت. عباها را از دوش مردم برداشتند، پوشش مردم را دستور دادند باید کت و شلوار باشد.<ref name=''مبارزهٔ حمید''/><br />
<br />
===داستانکهای دوستی===<br />
<br />
===داستانکهای قهر===<br />
<br />
===داستانکهای آشتیها===<br />
<br />
===داستانک نگرفتن جوایز===<br />
<br />
===داستانک حرفی که در حین گرفتن جایزه زده است===<br />
<br />
===داستانکهای مذهب و ارتباط با خدا===<br />
<br />
===داستانکهای عصبانیت، ترک مجلس، مهمانیها، برنامهها، استعفا و مشابه آن===<br />
<br />
===داستانک نحوهٔ مرگ، بازتاب خبر مرگ در روزنامهها و مجلات و نمونههایی از آن===<br />
<br />
===داستانکهای دارایی===<br />
<br />
===داستانکهای زندگی شخصی===<br />
<br />
===داستانک برخی خالهزنکیهای شیرین (اشکها و لبخندها)===<br />
<br />
===داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده===<br />
<br />
===داستانکهای مشهور ممیزی===<br />
<br />
===داستانکهای مربوط به مصاحبهها، سخنرانیها و حضور رادیو یا تلویزیون یا فضای مجازی همراه ارايه نمونههایی از آن برای بخش شنیداری و تصویری===<br />
<br />
===عکس سنگقبر و داستانکی از تشییع جنازه و جزيیات آن===<br />
<br />
===داستانهای دیگر===<br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
<br />
===سوانح عمر===<br />
<br />
<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
حمید سبزواری دوران نوجوانی و جوانی را در زادگاهش سبزوار گذراند. او از ۱۴ سالگی چند شعر میسرود که اغلب مضامین آن مسائل اجتماعی بود اما به مرور با تشویق پدر به اشعار مذهبی روی آورد. پدر حمید سبزواری که کفّاش بود در ۲۴ سالگی نابینا شد و کارگاه کفّاشیاش از رونق افتاد. به دلیل مشکلات اقتصادی، سبزواری در جوانی تحصیل را رها کرد و به دنبال کار رفت. در همان دوران اولین اشعار او در سبزوار چاپ شد اما وقتی به تهران آمد نتوانست اشعارش را در تهران چاپ کند. پس از بازگشت به سبزوار به استخدام ادارهٔ فرهنگ درآمد. مدّت کوتاهی از ازدواجش نگذشته بود که حوادث ۲۸ مرداد رخ داد و سبزواری تحت تعقیب قرار گرفت و ناچار شد مدتی در اسفراین مخفی شود. سبزواری در آن دوران تمایلات چپگرایانه داشت ولی هیچگاه به عضویت حزب توده درنیامد. پس از اینکه آبها از آسیاب افتاد او به مشهد رفت و در «کانون نشر حقایق اسلامی» با محمدتقی شریعتی، پدر علی شریعتی آشنا شد. سبزواری با علی شریعتی نیز آشنایی داشت. سبزواری پس از تجربهٔ کارهای مختلف، سرانجام به استخدام بانک بازرگانی (تجارت) درآمد. سبزواری پس از انقلاب خود را از کارمندی بانک بازنشسته کرد و عضو شورای شعر رادیو و تلویزیون شد. او با این کار خودش را وقف در هنر و فرهنگ انقلاب کرد. سرانجام حمید سبزواری در ۲۲ خرداد ۱۳۹۵ در سن ۹۱ سالگی به دلیل کهولت سن در سرخاب درگذشت و در زادگاهش سبزوار به خاک سپرده شد.<ref name=''شعار سبزواری''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.bbc.com/persian/arts/2016/06/160611_l51_hamid_sabzevari_obit/|عنوان =حمید سبزواری و شعر و شعار انقلابی|ناشر = بیبیسی فارسی |تاریخ بازدید = ۳۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
====دیدگاه در مورد «شعر نو»====<br />
من شعر نو را به لحاظ این که وزن را شکسته و قافیه را از بین برده، یعنی در واقع اساس شعر را درهم ریخته است، نمیپسندم. چون معتقدم که نیمی از زیبایی شعر به موزون بودن و مقفی بودن آن است. به هر حال من با شعر نو مخالف نیستم و خودم نیز سرودههایی به سبک نو دارم و آثار پایه گذران شعر نو را هم دوست دارم و میپسندم؛ مانند سرودههای لطیف نیما و اشعار فخیم اخوان ثالث. متأسفانه پیروان این بزرگان، شعر نو را خراب کردهاند. این افراد چون توانایی سرودن شعر نو ندارند قلم بطلان بر تمام قواعد شعر فارسی کشیدهاند. شعری که می سرودهاند، فقط مخصوص روزگار خودشان نبوده، شعر روزگاران بوده یعنی مردم هر زمان به نوعی خود را مخاطب آن احساس میکنند . از جهت دیگر «سخن کز دل برآید لاجرم بردل نشیند». به نظر من چیزهایی که باعث ماندگاری شعر آنها شده انتخاب موضوع، جهان نگری، بینش شاعر، درنظر گرفتن عواطف و علایق مردم و خلاقیت است.<ref name=''استاد سبزواری''>{{یادکرد وب|نشانی = https://article.tebyan.net/4650/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C/|عنوان =استاد حمید سبزواری|ناشر = مؤسسهٔ فرهنگی و اطلاعرسانی تبیان |تاریخ بازدید = ۳۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۰ آذر ۱۳۸۲}}</ref><br />
<br />
====انتخاب تخلص «حمید سبزواری»====<br />
نام اصلی بنده« حسین ممتحنی» است. من به چند دلیل نام « حمید» را تخلص خود قرار دادم. یکی به این علت که به کاربردن حمید در شعر راحت تر از حسین است. ثانیاً من تا مدتها نمیخواستم کسی بداند که چه کسی این شعرها را سروده است ؛ « حمید سبزواری» به نوعی اسم مستعار من است. « سبزواری» هم به این علت برگزیدم چون سبزوار زادگاهم بود.<ref name=''استاد سبزواری''/><br />
<br />
====امام خمینی====<br />
ما در دوران پهلوی یک ملت عقب مانده، دور از خودی خود بودیم؛ یعنی خودمان را باور نداشتیم. پیرمردی پیدا شد و مبارزه را شکل دیگری به آن داد. مردی که پخته بود و در جامعه همه چیز را در خصوص اسلام و ادیان درک کرده بود و شناختی نسبت به مکاتب رنگارنگ غرب داشت. این پیرمرد ما را به سوی حق راهبری کرد. یک حرکت اگـر از یک فرهـنگ بالایی اسـتفاده نکـند راه به جـایی نمی برد. وقتی امام را شناختیم، من خودم سعی کردم در سرلوحهٔ برنامهٔ خودم داشته باشم که آرمان های امام را در شعرهای خودم مطرح کنم.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.imam-khomeini.ir/fa/n128959/%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D9%88_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1_%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C_/|عنوان =خمینی ای امام...(نگاهی به زندگی و آثار شاعر نامدار معاصر، استاد حمید سبزواری|ناشر =پرتال امام خمینی |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۵ مرداد ۱۳۹۶}}</ref><br />
<br />
===زمینهٔ فعالیت===<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
====کنگرهٔ بزرگداشت حمید سبزواری====<br />
کنگرهٔ بزرگداشت حمید سبزواری در ۲۲ خرداد ۱۳۹۶ با حضور خانوادهٔ سبزواری و فرماندار سبزوار و با پیام وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در سبزوار برگزار شد. در این مراسم شماری از شاعران شهر سبزوار به ارائهٔ مقالات در مورد شخصیت سبزواری پرداختند. همچنین مراسم نمادین نواختن زنگ شعر انقلاب اسلامی در مدرسهٔ دخترانهٔ شاهد فاضلهٔ این شهر اجراشد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4002933/%DA%A9%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF/|عنوان =کنگرهٔ بزرگداشت حمید سبزواری برگزار شد|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۶}}</ref><br />
<br />
====بزرگداشت حمید سبزواری در خانهٔ هنرمندان====<br />
مراسم بزرگداشت حمید سبزواری روز ۲۵ مرداد ۱۳۹۵ در خانهٔ هنرمندان ایران و با همکاری انجمن شاعران ایران برگزار شد. در این مراسم ساعد باقری سخنرانی کرد و شعرخوانی شاعران پیشکسوتی همچون حسین اسرافیلی، عبدالجبار کاکایی، افشین علاء و اسماعیل امینی از دیگر بخشهای این مراسم بود.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.farsnews.com/news/13950524000563/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF/|عنوان =بزرگداشت حمید سبزواری در خانهٔ هنرمندان برگزار میشود|ناشر =خبرگزاری فارس|تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۴ مرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
====بزرگداشت حمید سبزواری در مشهد====<br />
بزرگداشت حمید سبزواری در شب ۲۲ بهمن ماه سال ۱۳۹۵ در مشهد و با حضور جمعی از هنرمندان، شاعران، نویسندگان و علاقهمندان برگزار شد.<br />
<br />
====رونمایی از مجموعهٔ آثار حمید سبزواری====<br />
مراسم رونمایی از مجموعهٔ آثار حمید سبزواری در ساعت ۱۸ روز یکشنبه، سیزدهم آبانماه ۹۷ در سالن سوره حوزه هنری توسط موسسه شهرستان ادب، سازمان بسیج هنرمندان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی برگزار شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.farsnews.com/news/13970809000087/%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF/|عنوان =مجموعهٔ آثار زندهیاد حمید سبزواری رونمایی میشود|ناشر =خبرگزاری فارس|تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===از نگاه دیگران===<br />
====آیتالله خامنهای====<br />
اوّلاً ایشان قریحهی شعریاش خیلی خوب بود؛ واقعاً شاعر بود؛ یعنی شاعر بالذّات بود، متصنّع نبود. ثانیاً تسلّط بر انواع شعر داشت، تسلّط بر گسترهای واژگانی داشت، یعنی واژگان وسیعی در اختیارش بود، تنوّع در شعر داشت، بهروز بود، مهم این است که بهروز بود؛ یعنی از وقتی من شناختم آقای حمید را. بنده از اوایل انقلاب «از همان ماههای اوّل انقلاب» با آقای حمید آشنا شدیم و مراودهی ادبی و شعری با ایشان پیدا کردیم در آن گرفتاریها و اشتغالات عجیب و غریب آن روز ما. به نظر من ویژگی بینظیر حمید سبزواری سرودهای اوست؛ هم از لحاظ کمّیت و هم از لحاظ کیفیت و محتوا.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=33557/|عنوان =بیانات در دیدار شاعران|ناشر =دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۳۱ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
====محمدکاظم کاظمی====<br />
من از حمید سبزواری عمدتاً در سه قالب غزل، قصیده و مثنوی شعر دیدهام. اگر از مثنوی «همپای جلودار» همچون یک استثناء بگذریم، کار شاعر ما در این قالب هیچگاه به برجستگی غزلها و قصیدههایش نیست. سبزواری بیش از اینکه متخیل باشد زبانآور است. این شاعر خراسانی از وارثان سنّت قصیدهسرایی قدیم است و از این نظر میتوان او را نقطهٔ مقابل شاعری تصویرپرداز مثل [[نصرالله مردانی]] دانست. به همین سبب در غزل که غالباً میدان تصویرگری است، نتوانستهاست درخشش چندانی داشته باشد. شعرش خالی از تصویر نیست، ولی اینها غالباً از نوع تلفیقیاند و حاصل بازسازی تصویرهای موجود در کار شاعران دیگر. در نهایت میتوان گفت که شهرت شعر حمید سبزواری، بیش از آنکه مرهون قوّت هنری آن باشد، مرهون ویژگیهای محتوایی و مناسبتی آن است و نیز مرهون موقعیتی که شاعر به واسطهٔ این محتوا و همراهی با مناسبتها در رسانهها یافتهاست.<ref>{{پک|کاظمی|۱۳۹۰|ک= ده شاعر انقلاب|ص=۵۳-۵۰}}</ref><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
====سبک شعری====<br />
اشعار من بیشتر در قالب قصیده و به پیروی از «سبک خراسانی» است. بنده به این سبک تعلق خاطر خاصی دارم چون معتقدم سرمایه گران بهایی است که از بزرگانمان به میراث رسیده است.<ref name=''استاد سبزواری''/><br />
<br />
===تفسیر خود از آثارش===<br />
<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
<br />
===همراهیهای سیاسی===<br />
<br />
===مخالفتهای سیاسی===<br />
<br />
===نامههای سرگشاده===<br />
<br />
===نامهای دستهجمعی===<br />
<br />
===بیانیهها===<br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش===<br />
حمید سبزواری در مقدمهٔ کتاب «سرود سپیده» نوشته است: «دفتری که پیش رو دارید،گزیدهٔ آثاری است که از طلوع فجر صادق انقلاب اسلامی ایران تا آغاز سال ۱۳۶۷ خورشیدی سروده شده است. سزاوار بود سراینده نام این مجموعه را«سپیده خونین» مینهاد. چه، ما را سپیده از خون دمید و با خون آذین شد و خون، سرمایهٔ بقای آن است. تصور آنکه ممکن است در اذهان اینگونه ارزیابی شود که مرا هم قصد بهره برداری از واژهٔ خون است!! ترجیح داده شد که خون شهیدان دستمایهٔ تبلیغ قرار نگیرد. آنچه در این دفتر آمده، سوای اندکی حماسههای گلرنگ در عروج شهیدان یا ارجوزههایی در نگاهداشت میراث آن عزیزان یا هشداری بر حفظ حدود عقیده و ایمان است. سخن نه بر هوس رفته که برخاسته از احساس تعهد و التزام است.<ref name=''کتابشناسی حمید''/><br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
حمید سبزواری در مقدمهٔ دفتر شعر «یاد یاران» نوشته است: «خود را مینگرم و حقارت خود را و کوچه را مینگرم و نام شهیدان را و خط سرخی را که از میان آیههای مقدس، تا بینهایتهای آبی و تا قلمرو پروازها امتداد یافتهاست و جهان، چقدر تاریک است بی حضور مردانی که از پیشانی بندشان خورشید میشکفت و آفتاب پرندهای بود که در سینهٔ پرالتهابشان مأوا گزیده بود.»<ref name=''کتابشناسی حمید''/><br />
<br />
===نحوهٔ پوشش===<br />
<br />
===تکیهکلامها===<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
===خلقیات===<br />
<br />
<br />
===منزلی که در آن زندگی میکرد (باغ و ویلا)===<br />
<br />
===گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکانهایی که به آن مسافرت کرده است)===<br />
<br />
===برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===بنیانگذاری===<br />
<br />
<br />
<br />
===استادان و شاگردان===<br />
<br />
===علت شهرت===<br />
<br />
===فیلم ساخته شده براساس===<br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
====آقای حمید====<br />
مستند «آقای حمید» روایتی از زندگی فرهنگی و علمی حمید سبزواری است. کارگردان و تهیهکننده این مستند «سجاد بلوکات» است. این مستند اولین بار دوشنبه ۲۶ شهریور ۱۳۹۷ ساعت ۲۰:۳۰ از شبکهٔ پخش شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4405599/%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%81%D9%82/|عنوان =«آقای حمید» از زندگی یک شاعر انقلابی میگوید|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۶ شهریور ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br />
<br />
===نام جاهایی که به اسم این فرد است===<br />
<br />
===کاریکاتورهایی که دربارهاش کشیدهاند===<br />
<br />
===مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب نقلشده از نمونههای فوق از مجلات آن دوره===<br />
<br />
===برگههایی از مصاحبههای فرد===<br />
<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
سبک آثار سبزواری را در دههٔ سی و چهل به سه دسته تقسیم کرد: دستهٔ اول به طور آشکار در دو عالم سیر میکند. یکی حالوهوای معمول شعر سنّتی فارسی آن دهههاست؛ یعنی تغزل و عرفانی رقیق همراه گلایههایی گاهبهگاه از پیری و زمانه و دیگری موضوعات رایج در این نوع شعر. مثل شعر «در حکومت شیطان» از مجموعهٔ شعر «تو عاشقانه سفر کن». دستهٔ دوم، شعرهایی است که هرچند در دایرهٔ کلی تغزل میگنجد، خالی از انتقادهای سیاسی و اجتماعی نیست. اینجا لحن شاعر به لحن حافظ شباهتی مییابد. مثل شعر «یاد باد...؟». دستهٔ سوم شعرهایی است که به طور صریح یا ضمنی به ماجرا یا موقعیتی خاص اشاره دارد و تا بدان مایهٔ عینی و ملموس سروده شدهاست که میتواند موضع صریح و روشن شاعر را دربارهٔ آن واقعه یا موقعیت را روشن کند. <ref>{{پک|کاظمی|۱۳۹۰|ک= ده شاعر انقلاب|ص=۴۴-۴۱}}</ref><br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار حمید سبزواری شامل موارد زیر میشود<ref>{{پک|کاظمی|۱۳۹۰|ک= ده شاعر انقلاب|ص=۳۹}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/587274/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87/|عنوان =استاد حمید سبزواری درگذشت|ناشر =مشرق نیوز |تاریخ بازدید = ۳۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۵}}</ref>:<br />
* دفتر شعر سرود درد (نخستین دفتر شعر، سرودههای سالهای ۳۶ تا ۵۷) (انتشار سال ۱۳۶۸)<br />
* دفتر شعر سرود سپیده (دومین دفتر شعر) (انتشار سال ۱۳۶۸)<br />
* دفتر شعر کاروان سپیده (انتشار سال ۱۳۷۳)<br />
* یاد یاران (مثنوی نسبتا بلندی در رثای جهادگر شهید مهندس سید محمد تقی رضوی و جمعی از شهیدان دفاع مقدس) (انتشار سال ۱۳۷۶)<br />
* دیوان اشعار<br />
* گزیدهٔ ادبیات معاصر<br />
* سرود دیگر (دربرگیرندهٔ ۱۴۲ قطعه از تازهترین اشعار کلاسیک سبزواری از ۱۳۶۶ تاکنون) (انتشار سال ۱۳۸۱)<br />
* تو عاشقانه سفر کن<br />
* به رنگ آمده دشمن (بیان شیوه های فرهنگی دشمنان انقلاب و اسلام از پذیرش قطعنامهٔ ۵۹۸) (انتشار سال ۱۳۶۸)<br />
* بانگ جرس<br />
* این بانگ آزادی (دیوان منسجمی از آثار سبزواری) (۱۳۹۷)<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
* مدال درجهٔ یک هنر در رشتهٔ ادبیات (۱۳۷۱)<br />
* چهرهٔ ماندگار دورهٔ سوم (۱۳۸۲)<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.iranelites.com/news/item/11-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1/|عنوان =اسامی برگزیدگان هشت دوره همایش چهره های ماندگار|ناشر =نخبگان ماندگار |تاریخ بازدید = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ مهر ۱۳۹۳}}</ref><br />
* نشان جهادگر عرصهٔ فرهنگ و هنر (۱۳۹۳)<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====سرود درد====<br />
سرود درد،نخستین دفتر شعر حمید سبزواری است که سرودههای سالهای ۳۶ تا ۵۷ را در برمیگیرد.دوران بیست و یک سالهای که مشحون از وقایع سیاسی و رنج و دردمندی شاعر است. در جای جای این دفتر روح عاصی، حماسی و ستمستیز شاعر در پس الفاظ و کلمات آهنگین، موج میزند. درست است که گاه سایهای از اندوه و درد در این دفتر راه برده است اما این اندوه، زاییدهٔ تعهد و آگاهی است. ابیات زیر به هنگام واگذاری نفت به کنسرسیوم در فروردین ۱۳۳۳ سروده شدهاست<ref name=''کتابشناسی حمید''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =پروینزاد | نام =شهلا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =کتابشناسی استاد حمید سبزواری | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۱۹۱ | سال =۱۳۸۱ | تاریخ بازبینی = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸}}</ref>:{{سخ}}<br />
{{شعر|نستعلیق|سبک=color: purple}}{{ب|بر فلک یک نقطهٔ روشن نمیبینم چرا |زان همه روشنگران یک تن نمیبینم چرا}}<br />
{{ب|جز سیاهی، جز تباهی، جز مناهی، جز ستم|گر بجا ماند است،چیزی را نمیبینم چرا}}<br />
{{ب|در دیار من مگر شیطان حکومت میکند |وای من جز نقش اهریمن نمیبینم چرا}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
<br />
====یاد یاران====<br />
یاد یاران مثنوی نسبتا بلندی است در رثای سردار جهادگر شهید مهندس سید محمد تقی رضوی و نیز جمعی از شهیدان دفاع مقدس. حمید سبزواری در این اثر به تناسب حال و مقال به شرح دلتنگیهای خویش میپردازد و با مروری بر وقایع انقلاب و دفاع مقدس به معرفی شهید رضوی پرداخته و ویژگیهای ممتاز وی را برشمرده و نیز به تناسب از دیگر سرداران شهید یاد میکند.<ref name=''کتابشناسی حمید''/>:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">آه میدانم و میدانی چرا جبههها پر بود از عطر خدا{{سخ}}دل که صافی شد خدایی میشود آسمانی، کربلایی میشود{{سخ}}پاکبازان را ضمیری روشن است جان پاکی مالک، ملک تن است{{سخ}}هر که رمز پاکی جان یافتهست یار را در جبهه آسان یافتهست.<br />
<br />
====به رنگ آمده دشمن====<br />
به رنگ آمده دشمن با عنوان اولیه «بار دیگر مسجد ضرار»، منظومهای است کوتاه(۵۶ بیت) در قالب مثنوی که در آن سبزواری شیوههای فرهنگی دشمنان انقلاب و اسلام را پس از پذیرش قطعنامهٔ ۵۹۸ بیان کرده است.این منظومه که بار نخست در روزنامهٔ کیهان به چاپ رسید، به دلیل اهمیت ویژه، به سفارش و تأکید آیتالله خامنهای به صورت جزوههای مستقل با ابیاتی افزوده به چاپ رسید<ref name=''کتابشناسی حمید''/>:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">به رنگ آمده دشمن، اگر به جنگ نبرد به خدعه خاست چو خمپاره و تفنگ نبرد{{سخ}}به حیله آمده تا گوهر شرف دزدد زر طلب و یابس، هر چه آیدش به کف دزدد{{سخ}}نهاده دانه و دامی که هر چه هست برد هر آن، ز دین و ز دنیا بود به دست برد{{سخ}}من از فریب و فسون، از سراب میترسم من از تغافل مژگان، ز خواب میترسم.<br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها===<br />
<br />
<br />
==نوا، نما، نگاه==<br />
===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br />
<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =کاظمی| نام =محمدکاظم | پیوند نویسنده = | عنوان =ده شاعر انقلاب | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۰| ناشر = سورهٔ مهر|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =پروینزاد | نام =شهلا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =کتاب شناسی استاد حمید سبزواری | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۱۹۱ | سال =۱۳۸۱ | تاریخ بازبینی = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸}}<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://article.tebyan.net/4650/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C|عنوان=استاد حمید سبزواری|ناشر= https://tebyan.net، مؤسسهٔ فرهنگی و اطلاعرسانی تبیان|تاریخ انتشار= ۲۰ آذر ۱۳۸۲}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=33557|عنوان=بیانات در دیدار شاعران|ناشر= https://farsi.khamenei.ir،دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای|تاریخ انتشار= ۳۱ خرداد ۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.bbc.com/persian/arts/2016/06/160611_l51_hamid_sabzevari_obit|عنوان=حمید سبزواری و شعرو شعار انقلابی|ناشر= https://bbc.com، بیبیسی فارسی|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4405599/%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%81%D9%82|عنوان=«آقای حمید» از زندگی یک شاعر انقلابی میگوید|ناشر= https://mehrnews.com، خبرگزاری مهر|تاریخ انتشار= ۲۶ شهریور ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/587274/استاد-حمید-سبزواری-درگذشت-زندگینامه|عنوان=استاد حمید سبزواری درگذشت|ناشر= https://mashreghnews.ir، مشرقنیوز|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.beytoote.com/art/artist/hamid-biography1-sabzevari.html|عنوان=بیوگرافی زندهیاد استاد حمید سبزواری|ناشر= https://beytoote.com، بخش هنر و فرهنگ سایت بیتوته|تاریخ انتشار= ۳۱ خرداد۱۳۹۵}} <br />
# # {{یادکرد وب|نشانی = http://www.irdc.ir/fa/news/2931/%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%B6%D8%AF-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1|عنوان=نخستین مبارزات ضد رضاخانی در سبزوار چگونه شروع شد؟ خاطره حمید سبزواری از کشف حجاب در سبزوار|ناشر= https://irdc.ir، مرکز اسناد انقلاب اسلامی|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.imam-khomeini.ir/fa/n128959/%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D9%88_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1_%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF_%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF_%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C_|عنوان=اخمینی ای امام...(نگاهی به زندگی و آثار شاعر نامدار معاصر، استاد حمید سبزواری|ناشر= https://imam-khomeini,ir، پرتال امام خمینی|تاریخ انتشار= ۱۵ مرداد ۱۳۹۶}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.farsnews.com/news/13950524000563/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF|عنوان=بزرگداشت حمید سبزواری در خانهٔ هنرمندان برگزار میشود|ناشر= https://farsnews.ir، خبرگزاری فارس|تاریخ انتشار= ۲۴ مرداد۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.iranelites.com/news/item/11-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1|عنوان=اسامی برگزیدگان هشت دوره همایش چهره های ماندگار|ناشر= https://iranelites.ir، نخبگان ماندگار|تاریخ انتشار= ۱۳ مهر۱۳۹۵}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Sbzvari2.jpg&diff=27375پرونده:Sbzvari2.jpg2019-04-30T08:14:20Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Sbzvari1.jpg&diff=27374پرونده:Sbzvari1.jpg2019-04-30T08:12:59Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF_%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C&diff=27373بزرگ علوی2019-04-30T08:09:16Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = بزرگ علوی<br />
|تصویر = Bozorg5.jpg<br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام اصلی = سیدمجتبی آقابزرگ علوی<br />
|زمینه فعالیت = رمان نویسی<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱۲ بهمن ۱۲۸۲<br />
|محل تولد = تهران<br />
|والدین = حاج سید ابوالحسن و خدیجه قمرالسادات<br />
|تاریخ مرگ = ۲۸ بهمن ۱۳۷۵<br />
|محل مرگ = برلین، آلمان<br />
|علت مرگ = سکتهٔ قلبی<br />
|محل زندگی = <br />
|مختصات محل زندگی =<br />
|مدفن = برلین<br />
|در زمان حکومت =<br />
|اتفاقات مهم =<br />
|نام دیگر =<br />
|لقب = <br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی =<br />
|سبک نوشتاری = <br />
|کتابها = [[چشمهایش]]، چمدان، گیلهمرد، پنجاهوسه نفر و...<br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها =<br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = فاطمه علوی<br />
|شریک زندگی = گرنرود علوی<br />
|فرزندان = مانی<br />
|تحصیلات = دیپلم <br />
|دانشگاه = <br />
|حوزه = <br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت =<br />
|تأثیرگذاشته بر =<br />
|تأثیرپذیرفته از = <br />
|وبگاه = <br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد = <br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
'''سید مجتبی آقابزرگ علوی''' مشهور به '''بزرگ علوی''' نویسندهٔ واقعگرا، استاد زبان فارسی ایرانی و سیاستمداری چپگرا بود.<br />
<center>* * * * *</center><br />
بزرگ علوی در خانوادهای پرجمعیت شامل شش فرزند، سه پسر و سه دختر متولد شد و او فرزند سوم خانواده بود. پدر او از اعضای حزب دموکرات ایران بود و پدربزرگش حاج سیدمحمد صراف نمایندهٔ نخستین دورهٔ مجلس شورای ملی بود. همچنین مادر او نوهٔ آیتالله طباطبایی بود<ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''/>. او مدتی را برای تحصیل در آلمان میگذراند و سپس به ایران بازمیگردد. در ایران مدتی را به علت داشتن عقاید سوسیالیستی در زندان میگذراند. بعد از رهایی از زندان مدتی در ارکان حزب توده مترجم بوده و زمانی نیز در «انجمن فرهنگی ایران با اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی» کار میکرده و با روشنفکران آن زمان نشستوبرخاست داشته. علوی همراه با دوستان خود گروهی موسوم به «گروه اصحاب ربعه» را ایجاد میکند. اعضای این گروه شامل [[صادق هدایت]]، [[مسعود فرزاد]] و [[مجتبی مینوی]] بودند. این گروه چندسالی بیشتر دوام نمیآورد. هدایت برای فراگیری زبانهای قدیمی ایرانی به هندوستان رفت، مینوی و فرزاد راهی انگلستان شدند و علوی که تمایلات چپ داشت، در نشر مجلهٔ «دنیا» با «تقی ارانی» همکاری میکرد<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>. علوی در ماههای نزدیک به وقایع ۲۸ مرداد برای شرکت در برنامهای مرتبط با با نهادی چپ به مجارستان میرود و چون در آن شرایط بازگشت به ایران به عنوان یک تودهای را جایز نمیداند، از آنجا راهی آلمان شرقی میشود. نزدیک به چهل سال در آلمان میماند و با وجود اینکه تحصیلات دانشگاهی نداشته در دانشگاه هومبولت به عنوان استاد زبان فارسی شروع به فعالیت میکند. او در این مدت چند اثر مینویسد که مهمترین آنها «فرهنگ فارسی-آلمانی» با همکاری دو شاگردش لورنس و زوندرمن است که هنوز هم کاربرد زیادی دارد. بعد از مدتی روابط علوی با حزب به تیرگی می گراید و سرانجام او از حزب توده اخراج میشود. علوی با وجود اینکه حداقل سه دههٔ پایانی عمرش فعالیت سیاسی نداشتهاست و خود بارها بر آن تأکید کرده است، در افکار عمومی ایران بهعنوان یک مرد سیاسی چپ تصور میشود. او در آلمان در برنامههای مختلفی که از طرف سفارت ایران برگزار میشده شرکت میکرده مانند تولد شاه، استقبال از منوچهر اقبال، جشن پیروزی انقلاب، وفات رهبر جمهوری اسلامی و.... بعد از انقلاب او یک در یک سفر کوتاه به ایران میرود. همچنین او به خواستهٔ و حمایت مقامات دیپلماتیک جمهوری اسلامی چندین سخنرانی برای معرفی فرهنگ و ادب ایران در شهرهای مختلف آلمان انجام میدهد.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>{{سخ}}<br />
آثار بزرگ علوی به سه دوره تقسیم میشود: دورهٔ اول تا رهایی از زندان است؛ دورهٔ دوم از بعد از رهایی از زندان تا زمان مهاجرت از ایران و دورهٔ سوم از بعد از مهاجرت از ایران آغاز میشود<ref name=''داستان بزرگ''/>. در این دوران او آثار متعددی مینویسد که معروفترین آنها «چشمهایش» و «پنجاهوسه نفر» میباشد. علوی چند اثر از صادق هدایت را به آلمانی ترجمه کرد. همچنین او ترجمه «هفت پیکر» نظامی را نیز به زبان آلمانی انجام داد.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> <br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
<br />
===داستانک عشق===<br />
<br />
===داستانک استاد===<br />
<br />
===داستانک شاگرد===<br />
<br />
===داستانک مردم===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب از مجلات دورهٔ خود===<br />
<br />
===داستانکهای دشمنی===<br />
<br />
===داستانکهای دوستی===<br />
====دوستی با [[صادق هدایت]]====<br />
وقتی علوی در سال ۱۳۰۷ از آلمان به تهران برمیگردد، به جستجوی دوست قدیمی خود «غلامعلی فریور» میپردازد و او را مییابد. یک روز در خانهٔ فریور کتاب «پروین دختر ساسان» به دستش میافتد و آن را میخواند و میبیند که با کتابهای موجود آن دوران هم سطح نیست. از فریور میپرسد: «نویسندهٔ این کتاب کیست؟» فریور پاسخ میدهد: «جوان خوب و خوشمزهای است. باید با او آشنا شوی.» بعد از مدتی یک روز علوی و فریور در خیابان ناصریهٔ آن زمان، به کتابخانهٔ معرفت میروند و تصادفاً صادق هدایت هم آنجا بوده است که فریور میگوید: «این همان آقاست.» و از اینجا دوستی هدایت و علوی شکل میگیرد<ref name=''زندگانی بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C/|عنوان =زندگانی بزرگ علوی|ناشر = زندگانی مشاهیر در تاریخ ما |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱}}</ref>.<br />
<br />
====اصحاب ربعه====<br />
صادق هدایت، [[مسعود فرزاد]]،[[مجتبی مینوی]] و بزرگ علوی دیدارهای مرتبی با یکدیگر داشتند و بعدها افراد دیگری هم به آنها پیوستند. در آن روزها بازار ادب در انحصار هفت هشت شخصیت ممتاز بود مثل [[علیاصغر حکمت]]، سید حسن تقیزاده، [[اقبال لاهوری]]، [[عارف قزوینی]]، [[سعید نفیسی]] و از این شمار. یک روز همینطور بی مقدمه فرزاد گفت: «ما خودمان هم گروه ربعه هستیم.» بقیه گفتند بابا ربعه که معنا ندارد، فرزاد پاسخ داد: «معنا ندارد و با سبعه(هفت) قافیه دارد.» به این ترتیب بود که ربعه در برابر سبعه پیدا شد و نام آن بیشتر زاییدهٔ یک شوخی بود<ref name=''زندگانی بزرگ''/>. این گروه چندسالی بیشتر دوام نیاورد و هرکس به دنبال سرنوشت خودش رفت. بعدها فرزاد نوشتهای چند سطری به نام «پایان ربعه» مینویسد<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>:{{سخ}}<br />
هدایت مُرد و فرزاد مردار شد<br />
:علوی زد به کوچهٔ علی چپ و گرفتار شد<br />
::مینوی براه راست رفت و پولدار شد<br />
<br />
===داستانکهای قهر===<br />
<br />
===داستانکهای آشتیها===<br />
<br />
===داستانک نگرفتن جوایز===<br />
<br />
===داستانک حرفی که در حین گرفتن جایزه زده است===<br />
<br />
===داستانکهای مذهب و ارتباط با خدا===<br />
<br />
===داستانکهای عصبانیت، ترک مجلس، مهمانیها، برنامهها، استعفا و مشابه آن===<br />
<br />
===داستانک نحوهٔ مرگ، بازتاب خبر مرگ در روزنامهها و مجلات و نمونههایی از آن===<br />
<br />
===داستانکهای دارایی===<br />
<br />
===داستانکهای زندگی شخصی===<br />
<br />
===داستانک برخی خالهزنکیهای شیرین (اشکها و لبخندها)===<br />
<br />
===داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده===<br />
<br />
===داستانکهای مشهور ممیزی===<br />
<br />
===داستانکهای مربوط به مصاحبهها، سخنرانیها و حضور رادیو یا تلویزیون یا فضای مجازی همراه ارايه نمونههایی از آن برای بخش شنیداری و تصویری===<br />
<br />
===عکس سنگقبر و داستانکی از تشییع جنازه و جزيیات آن===<br />
====آرامگاه مشاهیر====<br />
بنابر قانون گورستانهای برلین، با سپری شدن بیست سال، مزار برای شخص دیگری مورد استفاده قرار میگیرد مگر آنکه شخص در آرامگاه مشاهیر دفن شود و این آرامگاه به کسی تعلق میگیرد که خدمت فوقالعادهای به این شهر نموده و از این خدمت هنوز بهره گرفته میشود. «جامعهٔ ایرانیان در آلمان» تصمیم گرفت از فرماندار ایالت برلین بخواهد که گور علوی جزو مزار مشاهیر محسوب شود. خدمات بزرگ علوی در شناساندن فرهنگ ایرانی به آلمان و برعکس و پایهگذاری ایرانشناسی نوین در دانشگاه «هومبولدت» که نمونهای برای سایر دانشگاههای آلمان شد غیر قابل انکار بود ولی با این حال فعلا مزار علوی به عنوان آرامگاه مشاهیر شناخته نشده است و تاکنون نتجیهٔ تلاشها بر این بوده که حقوق و وظائف مربوط به مزار علوی از همسرش دریافت گردید و با پرداخت عوارض متعلق به آن، تا بیست سال آینده از واگذاری محل گور به دیگری جلوگیری شد..<ref name=''یادداشتهای بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://bukhara-web.com/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B4/|عنوان =بزرگ علوی و یادداشتهایش|ناشر = مجلهٔ بخارا |تاریخ بازدید = ۲۰ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۹ بهمن ۱۳۹۶}}</ref><br />
<br />
===داستانهای دیگر===<br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
بزرگ علوی همراه با برادر بزرگترش مرتضی در سال ۱۲۹۰ جهت تحصیل روانهٔ آلمان شد و دوران دبیرستان را در شهرهای مختلف از جمله شهری که که امروزه در لهستان قرار گرفته گذراند<ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.akairan.com/biography/shoara/bozorg-alavi.html/|عنوان =زندگینامهٔ بزرگ علوی|ناشر = آکاایران |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۴ شهریور ۹۲}}</ref>. مرتضی یک کمونیست و فعال سیاسی بوده و در جراید فارسی زبان آلمان بر ضد پادشاه ایران مقاله مینوشته اما بعد از مدتی بر پایهٔ قانون «اهانت به اعلیحضرت» متهم شناخته شده و از برلین اخراج میشود و به مسکو میرود. در سال ۱۳۰۶ پدر بزرگ علوی یک شکست بزرگ تجاری را تاب نیاورده و خودکشی کرد. یک سال پس از این واقعه علوی از دانشگاه مونیخ فارغالتحصیل شد اما نتوانست تاب بیاورد و به ایران بازگشت و در شیراز به عنوان معلم شروع به خدمت کرد. در آن سالیان علوی ناآرام بود و به شهرهای مختلفی میرفت و مدتی هم به تهران آمد و سرانجام با استخدام معلمی در هنرستان صنعتی تهران در این شهر ماندگار شد. علوی با دختر یک دندانپزشک آلمانی که همراه پدرش و با توصیهنامهای از جمالزاده به ایران پناهنده شدهبود ازدواج کرد ولی این ازدواج با دستگیری علوی منجر به طلاق شد. او در سال ۱۳۱۵ به اتهام داشتن افکار سوسیالیستی، با جمعی دیگر از همفکارانش که ۵۲ نفر بودند به زندان افتاد و تا برکنار شدن رضاشاه در سال ۱۳۲۰ در زندان ماند. در آن دوران او با «تقی ارانی» همکاری میکرد. ارانی با مرتضی آشنایی داشته و در یک سفر مرتضی را در مسکو ملاقات میکند و او را از همکاری با بزرگ علوی باخبر میسازد. داستان پنجاهوسه نفر را که علوی در کتابی به همین نام آورده نشأت گرفته از همین دوران است. بزرگ علوی در سال ۱۳۳۲ (۱۹۵۳ میلادی) پنج ماه پیش از وقایع ۲۸ مرداد، برای دریافت مدال طلای صلح جهانی که نهادی چپ محسوب میشد به مجارستان رفت و سپس به عنوان مهمان به چند کشور سوسیالیستی دیگر از جمله به چکسلواکی رفت. از آنجاییکه بازگشت او به ایران به عنوان یک تودهای، در آن شرایط خطرناک بود، او به برلین شرقی رفت و در آنجا کارش را با تدریس زبان فارسی آغاز کرد. او در سال ۱۳۳۵ ازدواج کرد و در سال ۱۳۳۷ (۱۹۵۹) کرسی استادی در دانشگاه هوموبولت گرفت و تا سال ۱۳۴۳ (۱۹۶۵) در این دانشگاه به تحقیق و تدریس پرداخت. او در سال ۱۳۴۱ (۱۹۶۳) رئیس بخش ایرانشناسی گردید و در سال ۱۳۴۷ (۱۹۶۹) از ریاست این بخش برکنار شد. او دلیلش را که میتواند خصومتهای درون حزبی به سرکردگی کیانوری باشد اینگونه بیان میکند: «امروز نامهای دریافت داشتم که از اول سپتامبر دیگر رئیس شعبهٔ ایرانشناسی نیستم، خشک و خالی. چند کلمه تشکر هم نداشت.» همزمان با شروع تدریس علوی در دانشگاه هومبولدت، حزب سرپرستی خانوادههای افسران معدوم سازمان نظامی حزب توده که به آلمان شرقی پناهنده شدهبودند را به او واگذار کرد که این وظیفه پس از مدتی به شخص دیگری محول شد.همکاری علوی با سران کمیتهٔ مرکزی به مرور زمان کمرنگ شده و حتی به خصومت کشیده میشود و او در سال ۱۳۴۶ (۱۹۶۸) از کمیتهٔ مرکزی استعفا میدهد. در انتقادهای علوی به سران حزب توده محتوی سیاسی دیده نمیشود و بیشتر جنبهٔ شخصی دارد. او در یکی از یادداشتهایش مینویسد: « دو سه سال زندگی ارزش ندارد که آدم تسلیم ایرج اسکندی دلقک و کیانوری دیوانهٔ ابله شود.» سرانجام در سال ۱۳۵۶ (۱۹۷۷)، علوی از حزب توده اخراج میشود. او در سال ۱۳۵۸ به تهران میآید و با دوستان خود دیدار میکند. در یکی از یادداشت هایش مینویسد: «ظهر منزل شاملو بودم. ساعدی هم آنجا بود. گفتم: یک سال دیگر برمیگردم، بهشرط اینکه کشوری باشد که بتوان نفس آزاد کشید. شاملو جواب داد: یا ما دیگر نیستیم و یا شما میتوانید بیایید نفس آزاد بکشید.» علوی بعد از مدتی دوباره به آلمان برگشت. در اواخر عمر به دلیل نقل مکان به یک خانهٔ کوچکتر ناچار شد کتابخانهٔ خود را بفروشد. بزرگ علوی سرانجام به علت سکتهٔ قلبی در بیمارستان فردریش هاین برلین بستری شد و چند روز بعد درگذشت.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> <ref name=''داستان بزرگ''>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.irna.ir/fa/News/81940012/|عنوان =بیوگرافی بزرگ علوی؛ داستاننویسی واقعگرا|ناشر = ایرنا |تاریخ بازدید = ۲۱ فروردین ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ بهمن ۱۳۹۴}}</ref><br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
بزرگ علوی بعد از مهاجرت از ایران شروع به نوشتن خاطرات روزانه می کند. در ادامه برخی از یادداشتهای او در خاطرات روزانه بیان شدهاست:<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|right|'''خودکشی پدر'''{{سخ}} خودکشی پدرم در سال ۱۳۰۷ مرا به دنیای دیگری پرت کرد. زیان فراوان در چند معامله در سالهایی که اقتصاد اروپا در حال زوال بود و غفلت در پیشبینی و زمامداری کسانی در ایران که پدرم آنها را رقاص پای نقاره میدانست و اغوای یک کلاّش اردبیلی او را به خودکشی واداشت و من مجبور شدم به ایران برگردم.}}<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|left|'''ارتباط با مرتضی علوی'''{{سخ}} بنده ابداً روابط سیاسی با مرتضی، برادرم در آلمان نداشتم. بواسطهٔ اینکه همیشه از هم دور بودیم از زندگی برادرم تا آمدن به ایران، یعنی موقعیکه در ارکان حزب بودم خبر نداشتم.}}<br />
<br />
'''تولد شاه'''{{سخ}}<br />
رادمنش اصرار داشت که روز دوشنبه به سفارت برای شرکت در جشن تولد شاه نروم. گفتم خواهم رفت. این نرفتن من تسلیم به توقعات حضرات، یعنی این باندی که اسم خود را کمیتهٔ مرکزی حزب توده گذاشتهاند است. از دار و دستهٔ اینها باکی ندارم و تسلیم نمیشوم.<br />
<br />
'''سالگرد انقلاب اسلامی'''{{سخ}}<br />
در مهمانی سفارت ایران بهمناسبت سالگرد انقلاب، در برلین بنا به دعوت سفارت شرکت کردم. از ایرانیان فقط من بودم و یک نفر دیگر. رادمنش و نوروزی و شفابخش که دعوت داشتند به سبب توقیف سران حزب توده در ایران یعنی کیانوری و طبری و غیره، معترضانه شرکت نکردند.<br />
<br />
===زمینهٔ فعالیت===<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
{{جعبه گفتاورد |نقلقول=<center><span style="color:darkred">'''آقا بزرگ هم رفت. رفت و از خود دو تصویر جداگانه در ذهن و فر من برجا نهاد.{{سخ}} در یک تصویر او استادیاست فرزانه و پژوهشگری سختکوش و پرتوان، مبارزی با تعهدات ویژهٔ سیاسی، نویسنده ای نوگرا و رئالیست و انسانی نیکوخصال.{{سخ}} در تصویری دیگر، آقابزرگ مبارزی است خسته و گریزان از سیاست، نویسندهای بریده از رئالیست و روکرده به سنت و پژوهشگری که کنشها و واکنشهایش در چندسال پس از انقلاب غمی بیکران بر دل برخیاز دوستارانش نشانیده است.'''<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><font color=darkcyan>{{سخ}}♦ ♦ ♦ ♦ ♦{{سخ}}</font></span><noinclude></center>|تراز=چپ|عرض=۲۰%|رنگ پسزمینه = #d5fdf4}}<br />
<br />
پس از فوت بزرگ علوی کتابی در ۸۰۰ صفحه بنام «'''یاد بزرگ علوی'''» در تهران چاپ شد که مجموعهایست شامل نوشتههای حدود ۶۰ نفر از دوستداران او. مقدمهٔ مقالهٔ خانم «عفت داداشپور» در این بین جالب توجه است.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
===از نگاه دیگران===<br />
====[[محمدعلی جمالزاده]]====<br />
جمالزاده با پدر علوی دوستی داشته و از این رو به خود اجازه میداده که علوی و یا کارش را صریح و بیپرده، از دیدگاه خودش راهنمایی کند. در یکی از نامهها جمالزاده به علوی اینگونه مینویسد: «این کاغذ را برای تو مینویسم تا به تو که موهایت دارد مثل موهای من سفید میشود بگویم که دلم میخواهد که بعضی حقیقتها را بفهمی و مطلقاً از نوع تعصبی عاری بشوی و مرد فکر خودت باشی و با توّهم و پندارهای سست عمر خودت را که یکبار بیشتر نداری ضایع نسازی و حالا در جواب این کاغذ به من ننویس که من به فلان اصل عقیده داشته و دارم و خواهم داشت. عزیزم علوی، یکجو کار واقعی بهتر از صدتا از این حرفهای توخالی است، این حرفها شایستهٔ جوانان خام و نرسیده است که جویای نامند. حالا تو از سخنم پند گیر یا ملال.»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
====ژاله اصفهانی====<br />
او در نامهای با سه صفحه ضمن تشکر از دریافت داستان «تحتالحنک» از «رفیق علوی ارجمند» قدرت نویسندگی علوی را ستوده است. اصفهانی در این نامه با اعتمادبهنفس انتقاداتی به این داستان ابراز میدارد. در اینجا مردی خشن که چند زن دارد، توسط همسرش رقیه که سالها با مردی ارتباط داشته، ابتدا با کوفتهٔ آغشته به تریاک مسموم و سپس توسط زن خفه میشود. اصفهانی ضمن یادآوری به اینکه برای ما ایرانیها مزهٔ تریاک در کوفته قابل درک است و آنرا نمیخوریم به جنبهٔ اجتماعی داستان اشاره میکند: «خفه کردن شوهر پس از آنکه او را مسموم کرده است بیشتر شبیه یک گانگستر میشود تا یک زن ایرانی. از طرفی اگر قرار بود که هر زنی در برابر خیانت مشروع یا نامشروع شوهرش خیانتی بکند، ببینید ایران چه «شهرنویی» میشد.»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
====عبدالحسین نوشین====<br />
او هنرپیشهٔ تئاتر و تودهای بود که به شوروی پناهنده شد. دوستی نوشین و علوی بهدلیل اینکه با روشهای سیاسی یکدیگر مخالف بودند همواره همراه با بحث و جدل بوده. این موضوع را میتوان به کثرت در یادداشتهای علوی یافت. در ادامه برخی قسمتهای نامههای نوشین به علوی آورده شده تا سبک نوشتن نامهها به یکدیگر مشخص گردد: «آقای علوی عزیز، نامهات رسید و برخلاف پیشگویی و انتظارت به آن جواب میدهم. راستی تو از کجا پیشبینی کردی که "میدانم نامهٔ من بدون جواب خواهد ماند؟" من اخلاق سگ تو را ندارم و دلیلش هم این نامه...» «این موضوع مربوط به اختلاف نظری است که بین ما وجود دارد. تو عدهای را تاج سر میدانی و عدهای را موش و شپش. ولی برای من سگ زرد برادر شغال است...» «فقط میگویم: آقای علوی، خیلی آسان است که آدم بگوید از رفتار تو چِندشم میشود ولی خودش در نوشتهجاتش قهرمان سازی کند! اختلاف سلیقهٔ من و تو از همینجا شروع میشود. تو به اشخاص از جهت حُب و بغض شخصی نگاه میکنی و من این شیوه را نمیپسندم...»<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
در ادامه برخی یادداشتهایی که بزرگ علوی در ارتباط با خودش و آثارش نوشته بیان میشود<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><ref name=''زندگینامهٔ بزرگ''/>.:<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|right|'''کتاب پنجاهوسه نفر'''{{سخ}}من گهگاهی که کتاب پنجاهوسه نفر را ورق میزنم تعجب میکنم که مردم چطور آن را میخوانند، با تحلیلی که من تز آدمهای این کتاب، که بعدها به عنوان رجال مملکت معرفی شدند و افتضاح بار آوردند دارم، شرمنده میشوم و به هر حال من پیغمبر نبودم از کجا میدانستم که روزی شاهد چنین صحنههایی خواهم شد. عدهای از آنها بعد از رهایی از زندان جزو همان طاغوتیها شدند، عدهای سرمایهدار شدند، دیگری در آمریکا فرش فروش شده و دیگری بانکدار شد}}<br />
{{گفتاورد تزیینی دیگر|left|'''کتابهای اهدایی به او پس از انقلاب'''{{سخ}} انقدر نامه و کتاب رسیده است که دارم سردرگم میشوم. رویم نمیشود به مردم بنویسم انقدر کتاب برایم نفرستید.}}<br />
<br />
'''تأثیر حزب توده'''{{سخ}}<br />
...به علاوه من در آن زمان تحت تأثیر حزب توده و استالینیسم بودم و هرچه دانای کل میگفت و مینوشت میپذیرفتم و در صحت آن شک نمیکردم.<br />
<br />
'''دسترسی به منابع کتابهای فارسی در آلمان'''{{سخ}}<br />
...در این فاصله با ایران ارتباط برقرار کرده بودم و میتوانستم مرتب کتاب و مجله و روزنامه بهدست آورم. اگرچه دستگاه امنیتی سیخ لای بسته کتاب میکرد تا به امنیت شکور لطمه وارد نیاید و مبادا سرّی به خارج رخنه کند.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
===تفسیر خود از آثارش===<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
====پرویز ناتلخانلری====<br />
بزرگ علوی ناتلخانلری را که وزیر فرهنگ شده بود بهشدت نکوهش کردهاست. در یادداشتهای او آمده: «این جوانک امروز وزیر فرهنگ شده و بهنام شاه از ریپکا(ایرانشناس اهل چک) دعوت کردهاست که به ایران بیاید» «یادت بخیر، هدایت کجاست ببیند نوچهاش چهجور از آب درآمده است.» بیان علوی در یادداشتهایش در مورد مرگ پسر خانلری نیز شایستهٔ قلم او نیست. البته علوی بعدها در مصاحبهها با احترام فوقالعدهای از ناتلخانلری یاد کرده و پس از انقلاب در مسافرت دومش او را ملاقات کرده و در آغوش کشیده است. ظاهراً خشم سابق او از خانلری بهویژه مربوط به قبول وزارت بوده که به مرور زمان فروکش کرده<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/>.<br />
<br />
====[[جلال آلاحمد]]====<br />
بزرگ علوی در مصاحبهای میگوید: «من با کارهای جلال همیشه آشنایی داشتهام. خواهش میکنم نپرسید نظر من راجع به کارهای آلاحمد چیست؟ بههرحال آلاحمد مطلبی دارد، چیزی دارد. من عقیدهام این است که او همیشه مسئلهای را جلوی خودش گذاشته و بعد داستانش را در اطراف این مسئله نوشتهاست. در هرصورت قبول دارم اثر گذاشته بر خیلی از جوانهای این مملکت. او واقعاً خودش را کشته. منظور من از گفتن اینکه او خودش را کشته با برداشت از حرف خانمش هست که میگوید: «جلال هیچوقت سیگارش ترک نمیشد.» خوب، این کار که به دلخواه نبوده، او در این مملکت زندگی میکرده، دردها را میدیده، متأثر میشده، مگر آلاحمد چندسالش بود، چیزی در حدود چهلوپنج سال. من معتقدم در ایران دو نویسنده شاهکار زندگیشان را، که خودشان بودند، ننوشتند: یکی هدایت و دیگری آلاحمد. این حرف را در مقایسه با بعضی از کسانی میزنم که در نیمهٔ راه افتادند توی پول درآوردن و بعد هم فاسد شدند. <ref>{{پک|اتحاد|۱۳۹۳|ک=پژوهشگران معاصر ایران|ص=۳۸۲}}</ref><br />
<br />
====[[ملکالشعرای بهار]]====<br />
بزرگ علوی دربارهٔ بهار مینویسد: «نثر بهار زیباست و در حدّ اعتدالِ سخن قرار دارد. بهار نه به مغلقبافیها و لغتپردازیهای فضلفروشان دلبست و نه مبتذلات تحریرات اداری و ژورنالیستی متداول را گردن نهاد. او فارسی را درست مینوشت. از تکلف و فضلفروشی نابهجا برکنار بود و مقاصد خود را با روانی و سادگی تمام جامهٔ کلام میپوشانید. <ref>{{پک|اتحاد|۱۳۹۳|ک=پژوهشگران معاصر ایران|ص=۱۵۰}}</ref><br />
<br />
===همراهیهای سیاسی===<br />
<br />
===مخالفتهای سیاسی===<br />
==== عدم همراهی با حزب توده====<br />
همانطور که قبلاً گفتهشد، در زمان اقامت علوی در برلین شرقی، به مرور روابط او با حزب توده تیره شد. او در یکی از یادداشتهایش در سال ۱۳۵۳ مینویسد: «دیروز مراد از لندن آمده بود. دو روز در برلین شرقی بوده. خدا میداند چهکاری داشت. ظاهراً یکی از حضرات را دیدهبود. ایراداتی که به من داشتند این است: در مجلهٔ «کاوه» مینویسد، با سفارت آمدوشد دارد، در برلین غربی سخنرانی کرده، وضع خود را با حزب تعیین نمیکند. اگر از این کارها دست بردارم، حاضرند اجازه دهند که باز من به خارج مسافرت کنم. مختصر اینکه تا تسلیم نشوم دست از سر من برنمیدارند. به مراد گفتم: هرکاری میخواهند بکنند، من تسلیم عرقخورها، قالیفروشان و قماربازان نمیشوم. در مجلهٔ کاوه نوشته بودم و بازهم خواهم نوشت، یک کلمه خلاف عقیدهٔ خود، خلاف مصالح عمومی ننوشتهام. من همیشه تذکره داشتهام و همیشه با سفارت تماس داشتهام... وضع من با حضرات روشن است...تره هم برایشان خرد نمیکنم...میدانم که در پیکاری نابرابر گیر کردهام. چه باید کرد؟ شکست بهتر از تسلیم است.<ref name=''یادداشتهای بزرگ''/><br />
<br />
===نامههای سرگشاده===<br />
<br />
===نامهای دستهجمعی===<br />
<br />
===بیانیهها===<br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش===<br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
<br />
===نحوهٔ پوشش===<br />
<br />
===تکیهکلامها===<br />
<br />
===خلقیات===<br />
<br />
===منزلی که در آن زندگی میکرد (باغ و ویلا)===<br />
<br />
===گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکانهایی که به آن مسافرت کرده است)===<br />
<br />
===برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===بنیانگذاری===<br />
<br />
===تأثیرپذیریها===<br />
<br />
===استادان و شاگردان===<br />
<br />
===علت شهرت===<br />
<br />
===فیلم ساخته شده براساس===<br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
<br />
===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br />
<br />
===نام جاهایی که به اسم این فرد است===<br />
<br />
===کاریکاتورهایی که دربارهاش کشیدهاند===<br />
<br />
===مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب نقلشده از نمونههای فوق از مجلات آن دوره===<br />
<br />
===برگههایی از مصاحبههای فرد===<br />
<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
آثار داستانی بزرگ علوی را میتوان به سه دوره تقسیم کرد: نخستین دوره تا ۱۳۲۰ را در برمیگیرد که علاقهٔ نویسنده به طرح مسائل ژرف روانی و پیروی از شیوهٔ نویسندگانی چون «آرتور شینسلر» و «اشتفان تسوایک» آشکار است. اثر نمونهٔ این دوره مجموعهٔ داستان «چمدان» است.{{سخ}}<br />
دورهٔ دوم از ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ است که وی آثاری را به عنوان نویسندهای متعهد مینویسد. در این دوره بزرگ علوی به استقلال هنری میرسد و داستانهایی میآفریند که از نظر محتوا و ساختار نو هستند. در این آثار، دیگر از آدمهای سودایی و رواننژند گذشته اثری نیست بلکه بیشتر قهرمانان او افرادی دلیر و تسلیم ناپذیرند که علیه بیعدالتیهای اجتماعی دست به مبارزه میزنند. اثر نمونهٔ این دوره داستان «گیله مرد» است.{{سخ}}<br />
دورهٔ سوم زمانی را در برمیگیرد که بزرگ علوی دور از ایران و زندگی در آلمان مینویسد. در این دوره وی سرخورده از دگرگونیهای سیاسی، داستانهایی مینویسد که در آنها بیشتر زندگی و سرنوشت فراریان سیاسی وصف میشود. اگر قهرمانان او در دههٔ بیست افراد مبارز و تسلیم ناپذیری بودند، اکنون دیگر آدمهای خسته، سرخورده و اندیشناکی هستند که در برابر رویدادهای پیرامون خود خاموش و ناتوان قرار میگیرند و از خود واکنشی نشان نمیدهند.<ref name=''داستان بزرگ''/><br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار بزرگ علوی به چهار دسته تقسیم میشود: ۱) تألیفی به زبان فارسی ۲) تألیفی به زبان آلمانی ۳)ترجمه از فارسی به آلمانی ۴)ترجمه از زبانهای دیگر به فارسی<ref name=''داستان بزرگ''/><ref name=''یادداشتهای بزرگ''/> {{سخ}}<br />
====تألیفی به زبان فارسی====<br />
# پنجاهوسه نفر<br />
# چشمهایش<br />
# چمدان<br />
# سالاریها<br />
# موریانه<br />
# میرزا<br />
# ورق پارههای زندان<br />
# ازبکها<br />
# گیله مرد<br />
# گذشت زمانه<br />
<br />
====تألیفی به زبان آلمانی====<br />
# فرهنگ فارسی-آلمانی<br />
# ایران رزمنده (دربارهٔ ملی شدن نفت)<br />
# کشور گلوبلبل (کتاب نیمه سیاسی)<br />
# دیوار سفید (رمان آلمانی)<br />
<br />
====ترجمه به زبان آلمانی====<br />
# هفتپیکر نظامی<br />
# اشعار خیام<br />
# کتابهایی از صادق هدایت: افسانهٔ آفرینش/ بوف کور/ حاجیآقا<br />
<br />
====ترجمه به زبان فارسی====<br />
# باغ آلبالو (اثر چخوف)<br />
# دوشیزه اورلئان (اثر شیللر)<br />
# حماسهٔ ملی ایران (اثر تئودور نولدکه)<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====چشمهایش====<br />
در آغاز رمان، تهران و خفقان حاکم بر آن توصیف میشود. در بخشی از آغاز رمان آمده است: «شهر تهران خفقان گرفتهبود، هیچکس نفسش درنمیآمد، همه از هم میترسیدند، خانوادهها از کسانشان میترسیدند، بچهها از معلمیننشان، معلمین از فرّاشها و فرّاشها از سلمانی و دلّاک؛ همه از خودشان میترسیدند، از سایهشان باک داشتند...سکوت مرگآسائی در سرتاسر کشور حکمفرما بود. همه خود را راضی قلمداد میکردند. روزنامهها جز مدح دیکتاتور چیزی نداشتند بنویسند. مردم تشنهٔ خبر بودند و پنهانی دروغهای شاخدار پخش میکردند. کی جرأت داشت علناً بگوید که فلان چیز بد است، مگر میشد که در کشور شاهنشاهی چیزی بد باشد.» نقاش بزرگ، استاد ماکان، در هفتم دیماه ۱۳۱۷ در حالی که بیش از سه سال در کلات و در تبعید بوده است به صورت مشکوکی میمیرد. رژیم برای سرپوش گذاشتن بر جنایت، نمایشگاهی از آثار او ترتیب میدهد ولی به دلیل هجوم مردم به نمایشگاه، آن را تعطیل میکند. از ماکان آثار بسیاری برجای مانده و از جملهٔ آنها تابلویی است به نام «چشمهایش». راز این تابلو تبدیل به یک معما شده است. ناظم به عنوان راوی داستان که مسئولیت مدرسهٔ نقاشی استاد ماکان را بعد از مرگ او به عهده دارد، در صدد کشف راز تابلوی چشمهایش برمیآید.<ref>{{پک|عسگری حسنکلو|۱۳۹۴|ک=جامعهشناسی رمان فارسی|ص=۱۵۹و۱۶۴}}</ref><br />
<br />
====پنجاهوسه نفر====<br />
علوی در این کتاب به شرح ایام مصیبتباری که در سال ۱۳۱۵ دستگیر و زندانی شد میپردازد. یاران او و وضعیت روحی و روانی آنان هم در این کتاب توصیف شدهاست. سالهای زندان و رفتار زندانبانان و نیز فشارهای روحی ایام زندان به خوبی در این کتاب نشان داده شدهاست و به همین دلیل پس از انتشار مورد استقبال گستردهای واقع شد.<ref>{{پک|عسگری حسنکلو|۱۳۹۴|ک=جامعهشناسی رمان فارسی|ص=۱۶۳و۱۶۴}}</ref><br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها===<br />
<br />
<br />
==نوا، نما، نگاه==<br />
===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br />
<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =اتحاد| نام =هوشنگ | پیوند نویسنده = | عنوان =پژوهشگران معاصر ایران | ترجمه = | جلد =۲و۱۱ | سال = ۱۳۹۳| ناشر = فرهنگ معاصر|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
# {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =عسگری حسنکلو| نام =عسگر | پیوند نویسنده = | عنوان =جامعهشناسی رمان فارسی | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۴| ناشر = انتشارات نگاه|مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://bukhara-web.com/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B4/|عنوان=بزرگ علوی و یادداشتهایش|ناشر= https://bukhara-web.com، وبگاه بخارا|تاریخ انتشار= ۲۹ بهمن ۱۳۹۶}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.akairan.com/biography/shoara/bozorg-alavi.html|عنوان=زندگینامهٔ بزرگ علوی|ناشر= https://akairan.com، وبگاه آکاایران|تاریخ انتشار= ۲۴ شهریور۱۳۹۲}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.irna.ir/fa/News/81940012|عنوان=بزرگ علوی؛داستاننویسی واقعگرا|ناشر= https://irna.ir، وبگاه ایرنا|تاریخ انتشار= ۹ بهمن۱۳۹۴}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://mandegar.tarikhema.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C|عنوان=زندگانی بزرگ علوی|ناشر= https://mandegar.tarikhema.org، وبگاه زندگانی مشاهیر در تاریخ ما|تاریخ انتشار= ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Bozorg6.jpg&diff=27372پرونده:Bozorg6.jpg2019-04-30T08:08:01Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Bozorg5.jpg&diff=27371پرونده:Bozorg5.jpg2019-04-30T08:07:03Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Bozorg8.jpg&diff=27370پرونده:Bozorg8.jpg2019-04-30T08:05:57Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87&diff=27369علیرضا قزوه2019-04-30T08:04:53Z<p>شریف پرندی: /* رمان */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = علیرضا قزوه<br />
|تصویر = GHAZVE.jpg<br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام اصلی = <br />
|زمینه فعالیت = شاعری<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱بهمن۱۳۴۲<br />
|محل تولد = گرمسار<br />
|والدین = محمد<br />
|تاریخ مرگ = <br />
|محل مرگ = <br />
|علت مرگ = <br />
|محل زندگی =<br />
|مختصات محل زندگی = <br />
|محل خاکسپاری = <br />
|تقارن زندگی با نظامهای سیاسی = <br />
|اتفاقات مهم = <br />
|نامهای دیگر = <br />
|لقب = <br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی = <br />
|سبک نوشتاری = <br />
|کتابها = <br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها = <br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = سعیده حسینجانی<br />
|شریک زندگی =<br />
|فرزندان = <br />
|تحصیلات = دیپلم تجربی{{سخ}} حقوق (کارشناسی){{سخ}} زبانوادبیات فارسی (کارشناسی ارشد){{سخ}} زبان فارسی (دکتری)<br />
|دانشگاه = دانشگاه حقوق قضایی قم (کارشناسی){{سخ}} دانشگاه آزاداسلامی واحد تهران (کارشناسی ارشد){{سخ}} دانشگاه تاجیکستان (دکتری)<br />
|حوزه = تحصیل تا پایهٔ پنجم<br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت = <br />
|تأثیرگذاشته بر = <br />
|تأثیرپذیرفته از = سلمان هراتی، محمود درویش<br />
|وبگاه =<br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد =<br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
'''علیرضا قزوه''' شاعر و نویسنده، از ارکان موج سوم (شعر انقلاب و دفاع مقدس) شمرده میشود.<br />
<center>* * * * *</center><br />
قزوه در بخشهای مختلف فرهنگی فعالیت داشته است. او از سال ۶۸ تا ۷۷ مسئولیت صفحهٔ «بشنو از نی» روزنامهٔ «اطّلاعات» را بر عهده داشته است؛ از ۷۷ تا ۷۹ به عنوان وابستهٔ فرهنگی در تاجیکستان حضور داشته است و در سالهای ۸۰ تا ۸۲ مسئولیت کانونهای ادبی فرهنگسراهای تهران را عهدهدار بود. همچنین از سال ۸۶ بهعنوان وابستهٔ فرهنگی و مدیر مرکز تحقیقات فارسی دهلینو مشغول به فعالیت است. قزوه با راه اندازی نخستین جشنواره شعر فجر قدمی جدی برای معرفی و ارتقاء شعر ایران برداشته است.<ref name=''موزهٔ علیرضا''/><br />
<br />
قزوه از غزلسرایان دههٔ شصت بهحساب میآید. بیشتر شهرت او در دههٔ شصت با دفتر شعر «از نخلستان تا خیابان» و روح اعتراضی این اشعار رقم خورد. از قزوه حدود ۴۰ کتاب شعر ، نقد ، سفرنامه ، نثر و تحقیق به چاپ رسیده است.<ref name =''بررسی علیرضا''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =حسینی مؤخر| نام =سیدمحسن | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =بررسی تطبیقی درونمایهٔ اعتراض در شعر احمد مطر و علیرضا قزوه | ژورنال = دوفصلنامهٔ مطالعات تطبیقی فارسی-عربی| مکان = | دوره = | شماره =۲ | سال =۱۳۹۵ | تاریخ بازبینی = ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸}}</ref>{{سخ}}<br />
علیرضا قزوه در مراسم پایانی هفتمین جشنوارهٔ شعر فجر همراه با «حمیدرضا برقعی» بهعنوان «شاعران مردمی ۱۰ سال اخیر» معرفی شدند. همچنین شعر «صبح بنارس» برگزیدهٔ یازدهمین دورهٔ جایزهٔ قلم زرّین در بخش شعر شد.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
<br />
===داستانک عشق===<br />
<br />
<br />
===داستانک استاد===<br />
<br />
===داستانک شاگرد===<br />
<br />
<br />
<br />
===داستانک مردم===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب از مجلات دورهٔ خود===<br />
<br />
===داستانکهای دشمنی===<br />
<br />
===داستانکهای دوستی===<br />
<br />
===داستانکهای قهر===<br />
<br />
===داستانکهای آشتیها===<br />
<br />
===داستانک نگرفتن جوایز===<br />
<br />
===داستانک حرفی که در حین گرفتن جایزه زده است===<br />
<br />
===داستانکهای مذهب و ارتباط با خدا===<br />
<br />
===داستانکهای عصبانیت، ترک مجلس، مهمانیها، برنامهها، استعفا و مشابه آن===<br />
<br />
===داستانک نحوهٔ مرگ، بازتاب خبر مرگ در روزنامهها و مجلات و نمونههایی از آن===<br />
<br />
===داستانکهای دارایی===<br />
<br />
===داستانکهای زندگی شخصی===<br />
<br />
===داستانک برخی خالهزنکیهای شیرین (اشکها و لبخندها)===<br />
<br />
===داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده===<br />
<br />
===داستانکهای مشهور ممیزی===<br />
<br />
===داستانکهای مربوط به مصاحبهها، سخنرانیها و حضور رادیو یا تلویزیون یا فضای مجازی همراه ارايه نمونههایی از آن برای بخش شنیداری و تصویری===<br />
<br />
===عکس سنگقبر و داستانکی از تشییع جنازه و جزيیات آن===<br />
<br />
===داستانهای دیگر===<br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
<br />
===سوانح عمر===<br />
<br />
<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
علیرضا قزوه کودکی و دوران مدرسه را در زادگاهش گرمسار گذراند. او اولین شعر خود را در ۱۷سالگی سرود و اولین تجربهٔ کاری فرهنگی او در سال ۶۳ یعنی در ۲۰سالگی در همکاری با مجلهٔ «امید انقلاب» رقم خود. قزوه در سال ۱۳۶۹ مدرک کارشناسی از دانشگاه حقوق قضایی قم دریافت نمود و در سال ۱۳۷۶ مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران دریافت کرد و سرانجام مدرک دکتری خود را در سال ۱۳۹۱ در رشتهٔ فیلولوژی از دانشگاه دولتی ملی تاجیکستان دریافت کرد. قزوه تاکنون با روزنامههای جمهوری اسلامی، اطلاعات، ماهنامهٔ ادبستان، صداوسیما، حوزهٔ هنری و بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس همکاری داشتهاست. قزوه مدتی بهعنوان رایزن فرهنگی در کشورهای هندوستان و تاجیکستان نیز فعالیّت داشتهاست.<ref name=''موزهٔ علیرضا''>{{یادکرد وب|نشانی = http://old.iranhdm.ir//index.aspx?siteid=1&fkeyid=&siteid=1&pageid=533|عنوان =علیرضا قزوه|ناشر =موزهٔ انقلاباسلامی و دفاع مقدس|تاریخ بازدید = ۴ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}</ref> <ref name=''آرایهٔ علیرضا''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =مهرداد| نام =ندا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =نگاهی به آرایههای شعر علیرضا قزوه | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۳۱۵-۳۱۳-۳۱۲ | سال =۱۳۹۱ | تاریخ بازبینی = ۲اردیبهشت۱۳۹۸}}</ref><br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
====دیدگاه در مورد سرود جمهوری اسلامی====<br />
سرود جمهوری اسلامی سرودی زیبا و خوب است اما ملتی که این حماسه ها را آفریده باید در سرودش حماسه بسیار پررنگ تر باشد. کاش این سرود با یک کار جمعی سروده می شد و از ظرفیت استاد سبزواری برای آن بهره گرفته می شد. سرود ما بحر رجز را ندارد و این سرود نباید سرود جمهوری اسلامی باشد. از عنصر حماسه در آن غفلت شده است و حتی سرود شاهنشاهی از آن حماسی تر و ریتمیک تر است. شاعران جوان امروز ما می توانند سرود حماسی دیگری بسازند که در همه جا خوانده شود.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4450064/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF/|عنوان =سرود ملی ایران نیاز به تغییر دارد|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
[[پرونده:قزوه و رهبر.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|قزوه در جلسهٔ دیدار شاعران با رهبر انقلاب]]<br />
<br />
===زمینهٔ فعالیت===<br />
====شعر====<br />
سرودهٔ علیرضا قزوه به مناسبت چهلمین سالگرد انقلاب اسلامی<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/936382/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%DB%B4%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8/|عنوان =سروده علیرضا قزوه به مناسبت ۴۰ سالگی انقلاب|ناشر =مشرق نیوز |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۳ بهمن ۱۳۹۷}}</ref>:<br />
<br />
<font color=green>درّ نجفی کم ز عقیق یمنی نیست</font><br />
{{شعر|نستعلیق|سبک=color: purple}}{{ب|شیطان تو امروز بجز ما و منی نیست|خود را بشکن عشق بجز خودشکنی نیست}}<br />
{{ب|عشاق تو بیسر به سرای تو رسیدند|عشاق تو را واهمهی بیکفنی نیست}}<br />
{{ب|از جلوت اسلام چهل سال گذشته ست|جمهوری اسلامی ما خمشدنی نیست}}<br />
{{ب|لبنان و عراق و یمن و سوریه با ماست|درّ نجفی کم ز عقیق یمنی نیست}}<br />
{{ب|با اهرمنان این همه گفتید و نشستید|آرامش ما بستهٔ این چانهزنی نیست}}<br />
{{ب|زنبور عسل را چه به این تارتنکها|ای سفسطهگر! فرصت شیرینسخنی نیست}}<br />
{{ب|از هر کس و ناکس نتوان مشورت آموخت|هر راهزنی لایق این رایزنی نیست}}<br />
{{ب|هر وسوسه را عشق منامید عزیزان|این نفس پدرسوخته با عشق تنی نیست}}<br />
{{ب|امروز ابوجهل همان آلسعود است|در مکه یکی مثل رسول مدنی نیست}}<br />
{{ب|صد بار اگر "اشهد ان لا…" به لب آرد|والله ابوجهل مسلمانشدنی نیست!}}<br />
{{ب|صبر حسنی باید و فریاد حسینی|هر کس که حسینی است به غیر از حسنی نیست!}}<br />
{{ب|با فاطمه و زینب و اولاد علی باش!|هر راه جز این راه بجز اهرمنی نیست}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
<br />
===مسئولیتها===<br />
برخی از مسئولیتهای علیرضا قزوه شامل موارد زیر میشود<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.hamshahrionline.ir/news/95961/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%DB%B1%DB%B3%DB%B4%DB%B2/|عنوان =زندگینامهٔ علیرضا قزوه|ناشر =همشهری آنلاین |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲ آذر ۱۳۸۸}}</ref>:{{سخ}}<br />
* واحد ادبیات (شعر) حوزهٔ هنری سازمان تبلیغات اسلامی<br />
* مسئولیت صفحهٔ ادبی روزنامهٔ اطلاعات (بشنو از نی)<br />
* همکاری با رایزنی فرهنگی ایران در کشور تاجیکستان<br />
* دبیر کنگرهٔ سراسری شعر دفاع مقدس در استان کرمانشاه<br />
* دبیر نخستین جشنوارهٔ بینالمللی شعر فجر<br />
* غزل معاصر ایران (۱۳۷۶-۱۳۷۵)<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
====بزرگداشت قزوه در سمنان====<br />
در آستانهٔ چهلسالگی انقلاب اسلامی طرح چهل قلم با هدف تجلیل از اهالی قلم انقلابی با مشارکت سازمان کتابخانههای عمومی کشور از نوزدهم دیماه به مدت یک ماه و ۱۰ روز برگزار شد و در روز ۴ بهمن از علیرضا قزوه در سمنان تجلیل شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.iribnews.ir/fa/news/2337146/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%86/|عنوان =بزرگداشت علیرضا قزوه شاعر انقلابی در سمنان|ناشر =خبرگزاری صداوسیمای سمنان |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۴ بهمن ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
[[پرونده:Ghazve tajlil.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|دیدار با قزوه بعد از اتمام مراسم بزرگداشت در سمنان]]<br />
<br />
===از نگاه دیگران (چند دیدگاه مثبت و منفی)===<br />
====مصطفی علیپور====<br />
قزوه در غزل صاحبسبك است و میتوان گفت صاحب شخصیت غزلی است؛ با این حال در اشعاری كه در قالبهای دیگر هم مینویسد، میتوان دیدگاه و روحیات او را مشاهده كرد. او درك صوفیانهای از ادبیات دارد و شعر او درویشی یا به عبارت دیگر قلندری است. غزل های قزوه تركیبی از دریافت های معرفتی همراه با تجربههای روزگارمان است، این شاعر دریافت عارفانهای از شعر سنتی دارد كه میتوان شعر او را بدون نام و نشان هم تشخیص داد. <ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mizanonline.com/fa/news/178190/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B2%D9%84-%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%D8%B3%D8%A8%D9%83-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/|عنوان =علیرضا قزوه در غزل صاحب سبک مستقل است|ناشر =خبرگزاری میزان |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۷ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
====عبدالرضا شیبانی====<br />
قزوه هنرمند بزرگی است و نصیحت به او فقط از باب «نصیحت به ائمه ی مسلمین» جواز دارد. قزوه در یکی از سرودههایش خیلی کوتاه به مذاکرات و ترسها و دلواپسیهایش که در حقیقت دلواپسیهای جبههی پایداری است، اختصاص داده است. او می گوید: «میترسم ظریف کراوات کری را به یادگار بگیرد …» و این چقدر خلاف انصاف است. در اینکه قزوه میتواند سخن متفاوتی داشته باشد هیچ تردیدی وجود ندارد. همینطور که «صادق زیبا کلام» و «علی مطهری» دارند اما نه با نام رهبری. اشکال اینجاست که امثال قزوه از رهبر معظم انقلاب مایه میگذارند و دیدگاههای خود را مطابق با منویات حضرت ایشان اعلام میکنند و به گونهای که جفا به مقام معظم رهبری نیز تلقی میگردد، القا میکنند که تنها طرفداران و ذوبشدگان در ولایت هستند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://fararu.com/fa/news/215382/%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF/|عنوان =«قزوه بیش از کلاهش، نگران خود باشد»|ناشر =فرارو |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ آذر ۱۳۹۳}}</ref><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
<br />
===تفسیر خود از آثارش===<br />
<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
====خانهٔ شاعران====<br />
در مراسم بزرگداشت «خلیل عمرانی»، علیرضا قزوه با بیان اینکه خانهٔ شعر، خانهٔ ضدشعر و فتنهساز شده است، گفت: دیگر چارهای نداریم جز اینکه این خانه را که از اموال بیتالمال است، از دست چهار - پنج نفر حاضر در آن خارج کنیم. این خانه وابسته به حزب منحلشدهٔ مشارکت است و سالانه مبالغ زیادی از اموال بیتالمال را خرج میکند. کسانی بر ذهن و افکار برخی کار میکنند و متأسفانه فتنه میسازند و از بودجههای آنچنانی هم برخوردارند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://fararu.com/fa/news/173586/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/|عنوان =علیرضا قزوه خانهٔ شاعران را تهدید کرد!|ناشر =فرارو |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱ دی ۱۳۹۲}}</ref><br />
<br />
===همراهیهای سیاسی===<br />
<br />
===مخالفتهای سیاسی===<br />
<br />
===نامههای سرگشاده===<br />
<br />
===نامهای دستهجمعی===<br />
<br />
===بیانیهها===<br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش===<br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
====جشنوارهٔ شعر فجر====<br />
علیرضا قزوه در برنامهای در مورد جشنوارهٔ شعر فجر گفت: «جشنوارهٔ شعر فجر به جاییکه باید نرسیده است. بودجه کم است اما همه چیز پول نیست. بزرگان باید در هیئت علمی و در تعیین داورها دخیل باشند. باید شعر را در حد سینما معرفی کنیم.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4534882/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D9%86%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/|عنوان =جشنوارهٔ شعر فجر به جاییکه باید نرسیده است|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۶ بهمن ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===نحوهٔ پوشش===<br />
<br />
===تکیهکلامها===<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
===خلقیات===<br />
<br />
<br />
===منزلی که در آن زندگی میکرد (باغ و ویلا)===<br />
<br />
===گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکانهایی که به آن مسافرت کرده است)===<br />
<br />
===برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===بنیانگذاری===<br />
<br />
<br />
<br />
===استادان و شاگردان===<br />
<br />
===علت شهرت===<br />
<br />
===فیلم ساخته شده براساس===<br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
<br />
===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br />
<br />
===نام جاهایی که به اسم این فرد است===<br />
<br />
===کاریکاتورهایی که دربارهاش کشیدهاند===<br />
<br />
===مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب نقلشده از نمونههای فوق از مجلات آن دوره===<br />
<br />
===برگههایی از مصاحبههای فرد===<br />
<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
<br />
<br />
===تعهد، جایگزین میهندوستی===<br />
<br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار علیرضا قزوه به چهار دسته تقسیم میشود: ۱)کتاب شعر ۲)سفرنامه ۳)پژوهش ۴)رمان <ref name=''کتاب علیرضا''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.ketabrah.ir/author/7163-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87|عنوان =کتابهای علیرضا قزوه|ناشر =کتابراه |تاریخ بازدید = ۵اردیبهشت۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲خرداد۱۳۹۷}}</ref><ref name=''موزهٔ علیرضا''/><br />
====کتاب شعر====<br />
* از نخلستان تا خیابان (۱۳۶۸)<br />
* چه عطر شگفتی (یادوارهٔ احمد زارعی) (۱۳۷۳)<br />
* شبلی و آتش (۱۳۷۵)<br />
* این همه یوسف (۱۳۷۶)<br />
* دو رکعت عشق (۱۳۷۷)<br />
* گزیدهٔ ادبیات معاصر (۱۳۷۸)<br />
* قدم زدن در کلمات (۱۳۷۹)<br />
* عشق، علیهالسلام (۱۳۸۱)<br />
* قطار اندیمشک (۱۳۸۳)<br />
* با کاروان نیزه (۱۳۸۴)<br />
* من میگویم شما بگریید (۱۳۸۵)<br />
* پشت هر سنگ خداست (۱۳۸۷)<br />
* سورهٔ انگور (۱۳۸۷)<br />
* صبح بنارس (۱۳۹۱)<br />
* صبحتان بخیر مردم (۱۳۹۱)<br />
* قصاید بتوقیت بیروت (مجموعهٔ شعر به زبان عربی) (۲۰۰۸)<br />
* compassionste deat (مجموعهٔ شعر منتشر شده در دهلینو) (۲۰۱۲)<br />
* انگشتری سوم خانم<br />
* مولا ویلا نداشت<br />
<br />
====سفرنامه====<br />
* پرستو در قاف (۱۳۷۴)<br />
* قونیه در قطار<br />
<br />
====پژوهش====<br />
* خورشیدهای گمشده (۱۳۷۶)<br />
*غزل معاصر ایران، گزینش و جمعآوری (۱۳۷۹)<br />
* کسی هنوز عیار تو را نسنجیدهاست، (جشننامهٔ محمدعلی بهمنی) (۱۳۸۳)<br />
* کلماتالشعرا (تصحیح تذکره) (۱۳۸۹)<br />
* تصحیح نسخهٔ خطی بیدل دهلوی<br />
<br />
====رمان====<br />
* برادر انگلستان<br />
<br />
[[پرونده:Baradar englis.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|رمان برادر انگلستان]]<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
برخی جوایز و افتخارات علیرضا شامل موارد زیر میشود<ref name=''کتاب علیرضا''/>:<br />
* «علیرضا قزوه» و «حمیدرضا برقعی» به عنوان «شاعران مردمی ۱۰ سال اخیر» در مراسم پایانی هفتمین جشنوارهٔ بینالمللی شعر فجر معرفی شدند.<br />
* در بیست و چهارمین دورهٔ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، قزوه بهعلت کتاب شعر با «کاروان نیزه» جایزهٔ تشویقی گرفت.<br />
* «صبح بنارس» سرودهٔ علیرضا قزوه برگزیدهٔ یازدهمین دورهٔ جایزهٔ قلم زرین در بخش شعر شد.<br />
* «صبح بنارس» سرودهٔ قزوه در بخش شعر بیست و یکمین جایزهٔ کتاب فصل بهعنوان برگزیده انتخاب و معرفی شد.<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
====شعر ناصر فیض برای علیرضا قزوه====<br />
ناصر فیض، طنزپرداز معاصر در جلسه شاعران جوان و پیشکسوت با رهبر انقلاب که در شب میلاد امام حسن مجتبی (ع) برگزار شد، شعر طنزی در وصف «علیرضا قزوه» مجری برنامه شب شعر شاعران با رهبر انقلاب خواند که مورد توجه حضار قرار گرفت <ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.parsine.com/fa/news/24769/%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D8%B6-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87/|عنوان =شعر طنز ناصر فیض برای علیرضا قزوه!|ناشر =پایگاه خبری تحلیلی پارسینه |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۴ شهریور ۱۳۸۹}}</ref>{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">با سر آمد علیرضا قزوه{{سخ}}شد سر آمد علیرضا قزوه{{سخ}}همه باید به یک طرف بروند{{سخ}}تا شود رد علیرضا قزوه{{سخ}}شعرهایش در ابتدا بودند{{سخ}}یک مجلد علیرضا قزوه{{سخ}}چاپ آثار او پس از چندی{{سخ}}شد مجدد علیرضا قزوه{{سخ}}نیست جایی و نیست ارگانی{{سخ}}که نباشد علیرضا قزوه{{سخ}}شک ندارم که بیش تر از صد{{سخ}}شغل دارد علیرضا قزوه{{سخ}}بیت رهبر علیرضا قزوه{{سخ}}توی مرقد علیرضا قزوه{{سخ}}هر کجا می روی پی کاری{{سخ}}می رسد عد! علیرضا قزوه{{سخ}}کنگره نیست کنگره، وقتی{{سخ}}که ندارد علیرضا قزوه{{سخ}}هیچکس مصرعی نخواهد خواند{{سخ}}تا نیاید علیرضا قزوه{{سخ}}نمره ی دیگران اگر شد بیست{{سخ}}شد ولی صد علیرضا قزوه{{سخ}}به یقین رشد کرده از هر حیث{{سخ}}خاصه از قد علیرضا قزوه{{سخ}}شکر ایزد که زن گرفت و نماند{{سخ}}یک مجرد علیرضا قزوه{{سخ}}بوق تک تک تمام شاعر ها{{سخ}}بوق ممتد علیرضا قزوه{{سخ}}یک نفر گفت: مخلصیم آقا{{سخ}}گفت: باشد،علیرضا قزوه{{سخ}}وای بر حال تو اگر با تو{{سخ}}بشود بد علیرضا قزوه!{{سخ}}من که می ترسم از عواقب آن{{سخ}}به محمد، علیرضا قزوه!{{سخ}}قزوه یک شاعر است اما، کاش…!{{سخ}}هیس! آمد علیرضا قزوه</span><noinclude><br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====برادر انگلستان====<br />
این کتاب که اولین رمان بلند علیرضا قزوه میباشد، یک دوگانهٔ روایی-داستانی میباشد. داستان بهرغم سادگی، پیچیدگیهای لازم برای درونمایۀ یک رمان را داراست و با وجود برجستهسازی در حل معمای زندگی یک شخصیت، به روایت زندگی خود راوی و دیگر شخصیتها نیز پرداخته است. سبک و تکنیک خاص نویسنده از میان متون و روایتهای مختلف، همراه با گذر پیاپی زمان از گذشته به حال و از تهران تا لندن، براشتیاق خواندن این رمان میافزاید که با نگاهی تلطیف شده با نماد سازی و خیال پردازی به وقایع سیاسی- اجتماعی برههای از تاریخ معاصر ایران پرداخته و از میان کوپههای قطاری که میان خواب و بیداری از مشهد تا مسکو و از مرداد ۱۳۳۲ تا مذاکرات هستهای را طی میکند، برخی از وقایع تاریخی این برهه را به خوبی به تصویر میکشد. در «برادر انگستان» ماجرای کودتای ۲۸ مرداد به عنوان نمادی از مداخلات بیگانگان به ویژه انگلستان پایه و مبنای روایت این داستان میشود. داستان دیوانگی اسماعیل و قربانی شدن نسلها و ملتها. داستانی عبرت آموز که دلایل بدبینی و بیاعتمادی به غرب را باز مینماید و با شواهدی معتبر از تاریخ معاصر نشان میدهد که چگونه و چرا انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ نقطۀ عطفی شد برای رهایی و رستاخیز اقوام و ملتها از بیش از یک قرن سلطه و استیلای غرب. از اینکه شرق را نادیده انگاشته و با تحریف و دستکاری تاریخ، شرقیها را موش آزمایشگاهی خود پنداشتهاند.از نقشهایی که بازی کرده و خنجرهایی که فرود آورده اند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/908102/%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B0%D8%A7%D8%A8-%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3/|عنوان =وقتی یک «شاعر» رمانی جذاب مینویسد|ناشر =مشرقنیوز |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
====از نخلستان تا خیابان====<br />
این کتاب در پنج بخش تقسیم شدهاست: غزلهاى داغدارى، دوبیتىهاى دلتنگى، رباعیات خورشیدى، مثنوى شرمسارى و بر امواج درد (نوسرودهها).{{سخ}}<br />
۱- ''غزلها'': کتاب در این بخش ۲۵ غزل دارد که به ترتیب تاریخ (از فروردین ۶۵ تا دیماه ۶۸) چاپ شده است. از ویژگیهای این بخش میتوان به داشتن زبان سهل و ممتنع، تازگی زبان و تصویر، تصویرسازی درست و اصولی و حضور خوب عناصر مذهبی در شعر را نام برد. یک نمونه از شعر این بخش در پایین آورده شده است:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">وقتى دل شکسته نیستان غربت است{{سخ}}تنها بهشت گمشدۀ ما عدالت است{{سخ}}اى قاتلان عاطفه! اینجا چه مىکنید؟{{سخ}}اینجا که خاک پاى شهیدان غربت است{{سخ}}وقتى بهشت را به زر سرخ مىخرید{{سخ}}چشمانتان شکاف تنور قیامت است</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۲- ''دوبیتیهای دلتنگی'': جریان تازهاى که اکنون به راه افتاده و بهوسیلهٔ قزوه و دیگران به سوى رشد و کمال مىرود، همین دو بیتىسرایى محلى و در حقیقت ادامۀ راه و رسم بابا طاهر با زبان و محتواى امروز است. اینها به خاطر زبان خاصشان که خیلى نزدیک به زبان مردم است و به خاطر ایجازى که کلاً در قالب دوبیتى هست، زمینه خوبى براى نفوذ در جامعه دارند:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">دلم اینجا، دلم اینجا غریبه{{سخ}}دلم چون مرقد مولا غریبه{{سخ}}مسلمونون! خجالت داره آخه{{سخ}}هنوزم عشق بین ما غریبه</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۳- ''رباعیات خورشیدی'': این رباعىها بیشتر محصول سالهاى ۶۴ و ۶۵ هستند و طبعاً با تاثیرپذیرى از جوّ شعر آن سالها، که دورۀ اوج رباعىسرایى بود سروده شده است. قالب حماسى رباعى چندان با روحیهٔ محزون شعر قزوه سازگار نیست و به همین دلیل او موفقیت چندانى در آن ندارد، فقط یکى دو رباعى او «اى مرگ» و «تشییع جنازه» خوب از کار درآمدهاند و شاید به همین دلیل هم او رباعىگویى را ادامه نداده.{{سخ}}<br />
۴- ''مثنوی شرمساری'': بعضى ابیات این بخش از جنبهٔ موسیقى قافیه و ردیف کم مىآورند و آن انتظارى را که از ردیف و قافیهٔ مثنوى داریم برآوره نمىکنند، مثل اینها:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">کجا رفت تأثیر سوز دعا؟{{سخ}}کجایند مردان بىادّعا؟{{سخ}}همانان که از وادى دیگرند{{سخ}}همانان که گمنام و نام آورند{{سخ}}هلا، پیر هشیار دارد آشنا!{{سخ}}بریز از مى صبر در جام ما</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۵- ''نوسرودهها'': در این قسمت قزوه یک شعر نیمایى دارد با نام «باغ نگاه» و تعدادى کار سپیدرنگ. مشکل اصلىاى که قزوه و اکثر سپیدکاران دیگر دارند، این است که تکنیک شعرى را فقط در محدودۀ تخیل و مضمون جستجو مىکنند و کارى به ساختار زبانى و موسیقیایى سخن ندارند. بعضى از هنرمندىهاى زبانى را قزوه در شعر کلاسیکش دارد ولى در کارهاى سپید نه؛ در حالى که شعر سپید بیشتر جاى این کارها است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.mkkazemi.com/tag/%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87//|عنوان =نظری دیگر بر منظر «از نخلستان تا خیابان»|ناشر =محمدکاظم کاظمی |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = }}</ref><br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها===<br />
<br />
<br />
==نوا، نما، نگاه==<br />
===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br />
<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
# {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =حسینی مؤخر | نام =سید محسن | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =بررسی تطبیقی درونمایهٔ اعتراض در شعر احمد مطر و علیرضا قزوه | ژورنال = دوفصلنامهٔ مطالعات تطبیقی فارسی-عربی| مکان = | دوره = | شماره =۲ | سال =۱۳۹۵ | تاریخ بازبینی = ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸}}<br />
# {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =مهرداد | نام =ندا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =نگاهی به آرایههای شعر علیرضا قزوه | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۳۱۵-۳۱۳-۳۱۲ | سال =۱۳۹۱ | تاریخ بازبینی = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸}}<br />
<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://old.iranhdm.ir//index.aspx?siteid=1&fkeyid=&siteid=1&pageid=533|عنوان=علیرضا قزوه|ناشر= https://old.iranhdm.ir،موزهٔ انقلاباسلامی و دفاع مقدس|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4450064/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF|عنوان=سرود ملی ایران نیاز به تغییر دارد|ناشر= https://www.mehrnews.com،خبرگزاری مهر|تاریخ انتشار= ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/936382/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%DB%B4%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8|عنوان=سروده علیرضا قزوه به مناسبت ۴۰ سالگی انقلاب|ناشر= https://www.mashreghnews.ir،مشرق نیوز|تاریخ انتشار= ۲۳ بهمن ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.hamshahrionline.ir/news/95961/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%DB%B1%DB%B3%DB%B4%DB%B2|عنوان=زندگینامهٔ علیرضا قزوه|ناشر= https://www.hamshahrionline.ir،همشهری آنلاین|تاریخ انتشار= ۲ آذر ۱۳۸۸}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.iribnews.ir/fa/news/2337146/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%86|عنوان=بزرگداشت علیرضا قزوه شاعر انقلابی در سمنان|ناشر= https://www.iribnews.ir،خبرگزاری صداوسیمای سمنان|تاریخ انتشار= ۴ بهمن ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mizanonline.com/fa/news/178190/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B2%D9%84-%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%D8%B3%D8%A8%D9%83-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|عنوان=علیرضا قزوه در غزل صاحب سبک مستقل است|ناشر= https://www.mizanonline.com،خبرگزاری میزان|تاریخ انتشار= ۷ خرداد ۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://fararu.com/fa/news/215382/%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF|عنوان=«قزوه بیش از کلاهش، نگران خود باشد»|ناشر= https://fararu.com،فرارو|تاریخ انتشار= ۹ آذر ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.ketabrah.ir/author/7163-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87||عنوان=کتابهای علیرضا قزوه|ناشر= https://www.ketabrah.ir،کتابراه|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.parsine.com/fa/news/24769/%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D8%B6-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87||عنوان=شعر طنز ناصر فیض برای علیرضا قزوه!|ناشر= https://www.parsine.com،پایگاه خبری تحلیلی پارسینه|تاریخ انتشار= ۴ شهریور ۱۳۸۹}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.mkkazemi.com/tag/%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87|عنوان=نظری دیگر بر منظر «از نخلستان تا خیابان»|ناشر= https://www.mkkazemi.com،محمدکاظم کاظمی|تاریخ انتشار=}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Baradar_englis.jpg&diff=27368پرونده:Baradar englis.jpg2019-04-30T08:04:04Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87&diff=27367علیرضا قزوه2019-04-30T08:03:21Z<p>شریف پرندی: /* بزرگداشت قزوه در سمنان */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = علیرضا قزوه<br />
|تصویر = GHAZVE.jpg<br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام اصلی = <br />
|زمینه فعالیت = شاعری<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱بهمن۱۳۴۲<br />
|محل تولد = گرمسار<br />
|والدین = محمد<br />
|تاریخ مرگ = <br />
|محل مرگ = <br />
|علت مرگ = <br />
|محل زندگی =<br />
|مختصات محل زندگی = <br />
|محل خاکسپاری = <br />
|تقارن زندگی با نظامهای سیاسی = <br />
|اتفاقات مهم = <br />
|نامهای دیگر = <br />
|لقب = <br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی = <br />
|سبک نوشتاری = <br />
|کتابها = <br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها = <br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = سعیده حسینجانی<br />
|شریک زندگی =<br />
|فرزندان = <br />
|تحصیلات = دیپلم تجربی{{سخ}} حقوق (کارشناسی){{سخ}} زبانوادبیات فارسی (کارشناسی ارشد){{سخ}} زبان فارسی (دکتری)<br />
|دانشگاه = دانشگاه حقوق قضایی قم (کارشناسی){{سخ}} دانشگاه آزاداسلامی واحد تهران (کارشناسی ارشد){{سخ}} دانشگاه تاجیکستان (دکتری)<br />
|حوزه = تحصیل تا پایهٔ پنجم<br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت = <br />
|تأثیرگذاشته بر = <br />
|تأثیرپذیرفته از = سلمان هراتی، محمود درویش<br />
|وبگاه =<br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد =<br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
'''علیرضا قزوه''' شاعر و نویسنده، از ارکان موج سوم (شعر انقلاب و دفاع مقدس) شمرده میشود.<br />
<center>* * * * *</center><br />
قزوه در بخشهای مختلف فرهنگی فعالیت داشته است. او از سال ۶۸ تا ۷۷ مسئولیت صفحهٔ «بشنو از نی» روزنامهٔ «اطّلاعات» را بر عهده داشته است؛ از ۷۷ تا ۷۹ به عنوان وابستهٔ فرهنگی در تاجیکستان حضور داشته است و در سالهای ۸۰ تا ۸۲ مسئولیت کانونهای ادبی فرهنگسراهای تهران را عهدهدار بود. همچنین از سال ۸۶ بهعنوان وابستهٔ فرهنگی و مدیر مرکز تحقیقات فارسی دهلینو مشغول به فعالیت است. قزوه با راه اندازی نخستین جشنواره شعر فجر قدمی جدی برای معرفی و ارتقاء شعر ایران برداشته است.<ref name=''موزهٔ علیرضا''/><br />
<br />
قزوه از غزلسرایان دههٔ شصت بهحساب میآید. بیشتر شهرت او در دههٔ شصت با دفتر شعر «از نخلستان تا خیابان» و روح اعتراضی این اشعار رقم خورد. از قزوه حدود ۴۰ کتاب شعر ، نقد ، سفرنامه ، نثر و تحقیق به چاپ رسیده است.<ref name =''بررسی علیرضا''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =حسینی مؤخر| نام =سیدمحسن | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =بررسی تطبیقی درونمایهٔ اعتراض در شعر احمد مطر و علیرضا قزوه | ژورنال = دوفصلنامهٔ مطالعات تطبیقی فارسی-عربی| مکان = | دوره = | شماره =۲ | سال =۱۳۹۵ | تاریخ بازبینی = ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸}}</ref>{{سخ}}<br />
علیرضا قزوه در مراسم پایانی هفتمین جشنوارهٔ شعر فجر همراه با «حمیدرضا برقعی» بهعنوان «شاعران مردمی ۱۰ سال اخیر» معرفی شدند. همچنین شعر «صبح بنارس» برگزیدهٔ یازدهمین دورهٔ جایزهٔ قلم زرّین در بخش شعر شد.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
<br />
===داستانک عشق===<br />
<br />
<br />
===داستانک استاد===<br />
<br />
===داستانک شاگرد===<br />
<br />
<br />
<br />
===داستانک مردم===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب از مجلات دورهٔ خود===<br />
<br />
===داستانکهای دشمنی===<br />
<br />
===داستانکهای دوستی===<br />
<br />
===داستانکهای قهر===<br />
<br />
===داستانکهای آشتیها===<br />
<br />
===داستانک نگرفتن جوایز===<br />
<br />
===داستانک حرفی که در حین گرفتن جایزه زده است===<br />
<br />
===داستانکهای مذهب و ارتباط با خدا===<br />
<br />
===داستانکهای عصبانیت، ترک مجلس، مهمانیها، برنامهها، استعفا و مشابه آن===<br />
<br />
===داستانک نحوهٔ مرگ، بازتاب خبر مرگ در روزنامهها و مجلات و نمونههایی از آن===<br />
<br />
===داستانکهای دارایی===<br />
<br />
===داستانکهای زندگی شخصی===<br />
<br />
===داستانک برخی خالهزنکیهای شیرین (اشکها و لبخندها)===<br />
<br />
===داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده===<br />
<br />
===داستانکهای مشهور ممیزی===<br />
<br />
===داستانکهای مربوط به مصاحبهها، سخنرانیها و حضور رادیو یا تلویزیون یا فضای مجازی همراه ارايه نمونههایی از آن برای بخش شنیداری و تصویری===<br />
<br />
===عکس سنگقبر و داستانکی از تشییع جنازه و جزيیات آن===<br />
<br />
===داستانهای دیگر===<br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
<br />
===سوانح عمر===<br />
<br />
<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
علیرضا قزوه کودکی و دوران مدرسه را در زادگاهش گرمسار گذراند. او اولین شعر خود را در ۱۷سالگی سرود و اولین تجربهٔ کاری فرهنگی او در سال ۶۳ یعنی در ۲۰سالگی در همکاری با مجلهٔ «امید انقلاب» رقم خود. قزوه در سال ۱۳۶۹ مدرک کارشناسی از دانشگاه حقوق قضایی قم دریافت نمود و در سال ۱۳۷۶ مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران دریافت کرد و سرانجام مدرک دکتری خود را در سال ۱۳۹۱ در رشتهٔ فیلولوژی از دانشگاه دولتی ملی تاجیکستان دریافت کرد. قزوه تاکنون با روزنامههای جمهوری اسلامی، اطلاعات، ماهنامهٔ ادبستان، صداوسیما، حوزهٔ هنری و بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس همکاری داشتهاست. قزوه مدتی بهعنوان رایزن فرهنگی در کشورهای هندوستان و تاجیکستان نیز فعالیّت داشتهاست.<ref name=''موزهٔ علیرضا''>{{یادکرد وب|نشانی = http://old.iranhdm.ir//index.aspx?siteid=1&fkeyid=&siteid=1&pageid=533|عنوان =علیرضا قزوه|ناشر =موزهٔ انقلاباسلامی و دفاع مقدس|تاریخ بازدید = ۴ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}</ref> <ref name=''آرایهٔ علیرضا''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =مهرداد| نام =ندا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =نگاهی به آرایههای شعر علیرضا قزوه | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۳۱۵-۳۱۳-۳۱۲ | سال =۱۳۹۱ | تاریخ بازبینی = ۲اردیبهشت۱۳۹۸}}</ref><br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
====دیدگاه در مورد سرود جمهوری اسلامی====<br />
سرود جمهوری اسلامی سرودی زیبا و خوب است اما ملتی که این حماسه ها را آفریده باید در سرودش حماسه بسیار پررنگ تر باشد. کاش این سرود با یک کار جمعی سروده می شد و از ظرفیت استاد سبزواری برای آن بهره گرفته می شد. سرود ما بحر رجز را ندارد و این سرود نباید سرود جمهوری اسلامی باشد. از عنصر حماسه در آن غفلت شده است و حتی سرود شاهنشاهی از آن حماسی تر و ریتمیک تر است. شاعران جوان امروز ما می توانند سرود حماسی دیگری بسازند که در همه جا خوانده شود.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4450064/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF/|عنوان =سرود ملی ایران نیاز به تغییر دارد|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
[[پرونده:قزوه و رهبر.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|قزوه در جلسهٔ دیدار شاعران با رهبر انقلاب]]<br />
<br />
===زمینهٔ فعالیت===<br />
====شعر====<br />
سرودهٔ علیرضا قزوه به مناسبت چهلمین سالگرد انقلاب اسلامی<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/936382/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%DB%B4%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8/|عنوان =سروده علیرضا قزوه به مناسبت ۴۰ سالگی انقلاب|ناشر =مشرق نیوز |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۳ بهمن ۱۳۹۷}}</ref>:<br />
<br />
<font color=green>درّ نجفی کم ز عقیق یمنی نیست</font><br />
{{شعر|نستعلیق|سبک=color: purple}}{{ب|شیطان تو امروز بجز ما و منی نیست|خود را بشکن عشق بجز خودشکنی نیست}}<br />
{{ب|عشاق تو بیسر به سرای تو رسیدند|عشاق تو را واهمهی بیکفنی نیست}}<br />
{{ب|از جلوت اسلام چهل سال گذشته ست|جمهوری اسلامی ما خمشدنی نیست}}<br />
{{ب|لبنان و عراق و یمن و سوریه با ماست|درّ نجفی کم ز عقیق یمنی نیست}}<br />
{{ب|با اهرمنان این همه گفتید و نشستید|آرامش ما بستهٔ این چانهزنی نیست}}<br />
{{ب|زنبور عسل را چه به این تارتنکها|ای سفسطهگر! فرصت شیرینسخنی نیست}}<br />
{{ب|از هر کس و ناکس نتوان مشورت آموخت|هر راهزنی لایق این رایزنی نیست}}<br />
{{ب|هر وسوسه را عشق منامید عزیزان|این نفس پدرسوخته با عشق تنی نیست}}<br />
{{ب|امروز ابوجهل همان آلسعود است|در مکه یکی مثل رسول مدنی نیست}}<br />
{{ب|صد بار اگر "اشهد ان لا…" به لب آرد|والله ابوجهل مسلمانشدنی نیست!}}<br />
{{ب|صبر حسنی باید و فریاد حسینی|هر کس که حسینی است به غیر از حسنی نیست!}}<br />
{{ب|با فاطمه و زینب و اولاد علی باش!|هر راه جز این راه بجز اهرمنی نیست}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
<br />
===مسئولیتها===<br />
برخی از مسئولیتهای علیرضا قزوه شامل موارد زیر میشود<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.hamshahrionline.ir/news/95961/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%DB%B1%DB%B3%DB%B4%DB%B2/|عنوان =زندگینامهٔ علیرضا قزوه|ناشر =همشهری آنلاین |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲ آذر ۱۳۸۸}}</ref>:{{سخ}}<br />
* واحد ادبیات (شعر) حوزهٔ هنری سازمان تبلیغات اسلامی<br />
* مسئولیت صفحهٔ ادبی روزنامهٔ اطلاعات (بشنو از نی)<br />
* همکاری با رایزنی فرهنگی ایران در کشور تاجیکستان<br />
* دبیر کنگرهٔ سراسری شعر دفاع مقدس در استان کرمانشاه<br />
* دبیر نخستین جشنوارهٔ بینالمللی شعر فجر<br />
* غزل معاصر ایران (۱۳۷۶-۱۳۷۵)<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
====بزرگداشت قزوه در سمنان====<br />
در آستانهٔ چهلسالگی انقلاب اسلامی طرح چهل قلم با هدف تجلیل از اهالی قلم انقلابی با مشارکت سازمان کتابخانههای عمومی کشور از نوزدهم دیماه به مدت یک ماه و ۱۰ روز برگزار شد و در روز ۴ بهمن از علیرضا قزوه در سمنان تجلیل شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.iribnews.ir/fa/news/2337146/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%86/|عنوان =بزرگداشت علیرضا قزوه شاعر انقلابی در سمنان|ناشر =خبرگزاری صداوسیمای سمنان |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۴ بهمن ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
[[پرونده:Ghazve tajlil.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|دیدار با قزوه بعد از اتمام مراسم بزرگداشت در سمنان]]<br />
<br />
===از نگاه دیگران (چند دیدگاه مثبت و منفی)===<br />
====مصطفی علیپور====<br />
قزوه در غزل صاحبسبك است و میتوان گفت صاحب شخصیت غزلی است؛ با این حال در اشعاری كه در قالبهای دیگر هم مینویسد، میتوان دیدگاه و روحیات او را مشاهده كرد. او درك صوفیانهای از ادبیات دارد و شعر او درویشی یا به عبارت دیگر قلندری است. غزل های قزوه تركیبی از دریافت های معرفتی همراه با تجربههای روزگارمان است، این شاعر دریافت عارفانهای از شعر سنتی دارد كه میتوان شعر او را بدون نام و نشان هم تشخیص داد. <ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mizanonline.com/fa/news/178190/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B2%D9%84-%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%D8%B3%D8%A8%D9%83-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/|عنوان =علیرضا قزوه در غزل صاحب سبک مستقل است|ناشر =خبرگزاری میزان |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۷ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
====عبدالرضا شیبانی====<br />
قزوه هنرمند بزرگی است و نصیحت به او فقط از باب «نصیحت به ائمه ی مسلمین» جواز دارد. قزوه در یکی از سرودههایش خیلی کوتاه به مذاکرات و ترسها و دلواپسیهایش که در حقیقت دلواپسیهای جبههی پایداری است، اختصاص داده است. او می گوید: «میترسم ظریف کراوات کری را به یادگار بگیرد …» و این چقدر خلاف انصاف است. در اینکه قزوه میتواند سخن متفاوتی داشته باشد هیچ تردیدی وجود ندارد. همینطور که «صادق زیبا کلام» و «علی مطهری» دارند اما نه با نام رهبری. اشکال اینجاست که امثال قزوه از رهبر معظم انقلاب مایه میگذارند و دیدگاههای خود را مطابق با منویات حضرت ایشان اعلام میکنند و به گونهای که جفا به مقام معظم رهبری نیز تلقی میگردد، القا میکنند که تنها طرفداران و ذوبشدگان در ولایت هستند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://fararu.com/fa/news/215382/%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF/|عنوان =«قزوه بیش از کلاهش، نگران خود باشد»|ناشر =فرارو |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ آذر ۱۳۹۳}}</ref><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
<br />
===تفسیر خود از آثارش===<br />
<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
====خانهٔ شاعران====<br />
در مراسم بزرگداشت «خلیل عمرانی»، علیرضا قزوه با بیان اینکه خانهٔ شعر، خانهٔ ضدشعر و فتنهساز شده است، گفت: دیگر چارهای نداریم جز اینکه این خانه را که از اموال بیتالمال است، از دست چهار - پنج نفر حاضر در آن خارج کنیم. این خانه وابسته به حزب منحلشدهٔ مشارکت است و سالانه مبالغ زیادی از اموال بیتالمال را خرج میکند. کسانی بر ذهن و افکار برخی کار میکنند و متأسفانه فتنه میسازند و از بودجههای آنچنانی هم برخوردارند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://fararu.com/fa/news/173586/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/|عنوان =علیرضا قزوه خانهٔ شاعران را تهدید کرد!|ناشر =فرارو |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱ دی ۱۳۹۲}}</ref><br />
<br />
===همراهیهای سیاسی===<br />
<br />
===مخالفتهای سیاسی===<br />
<br />
===نامههای سرگشاده===<br />
<br />
===نامهای دستهجمعی===<br />
<br />
===بیانیهها===<br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش===<br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
====جشنوارهٔ شعر فجر====<br />
علیرضا قزوه در برنامهای در مورد جشنوارهٔ شعر فجر گفت: «جشنوارهٔ شعر فجر به جاییکه باید نرسیده است. بودجه کم است اما همه چیز پول نیست. بزرگان باید در هیئت علمی و در تعیین داورها دخیل باشند. باید شعر را در حد سینما معرفی کنیم.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4534882/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D9%86%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/|عنوان =جشنوارهٔ شعر فجر به جاییکه باید نرسیده است|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۶ بهمن ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===نحوهٔ پوشش===<br />
<br />
===تکیهکلامها===<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
===خلقیات===<br />
<br />
<br />
===منزلی که در آن زندگی میکرد (باغ و ویلا)===<br />
<br />
===گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکانهایی که به آن مسافرت کرده است)===<br />
<br />
===برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===بنیانگذاری===<br />
<br />
<br />
<br />
===استادان و شاگردان===<br />
<br />
===علت شهرت===<br />
<br />
===فیلم ساخته شده براساس===<br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
<br />
===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br />
<br />
===نام جاهایی که به اسم این فرد است===<br />
<br />
===کاریکاتورهایی که دربارهاش کشیدهاند===<br />
<br />
===مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب نقلشده از نمونههای فوق از مجلات آن دوره===<br />
<br />
===برگههایی از مصاحبههای فرد===<br />
<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
<br />
<br />
===تعهد، جایگزین میهندوستی===<br />
<br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار علیرضا قزوه به چهار دسته تقسیم میشود: ۱)کتاب شعر ۲)سفرنامه ۳)پژوهش ۴)رمان <ref name=''کتاب علیرضا''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.ketabrah.ir/author/7163-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87|عنوان =کتابهای علیرضا قزوه|ناشر =کتابراه |تاریخ بازدید = ۵اردیبهشت۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲خرداد۱۳۹۷}}</ref><ref name=''موزهٔ علیرضا''/><br />
====کتاب شعر====<br />
* از نخلستان تا خیابان (۱۳۶۸)<br />
* چه عطر شگفتی (یادوارهٔ احمد زارعی) (۱۳۷۳)<br />
* شبلی و آتش (۱۳۷۵)<br />
* این همه یوسف (۱۳۷۶)<br />
* دو رکعت عشق (۱۳۷۷)<br />
* گزیدهٔ ادبیات معاصر (۱۳۷۸)<br />
* قدم زدن در کلمات (۱۳۷۹)<br />
* عشق، علیهالسلام (۱۳۸۱)<br />
* قطار اندیمشک (۱۳۸۳)<br />
* با کاروان نیزه (۱۳۸۴)<br />
* من میگویم شما بگریید (۱۳۸۵)<br />
* پشت هر سنگ خداست (۱۳۸۷)<br />
* سورهٔ انگور (۱۳۸۷)<br />
* صبح بنارس (۱۳۹۱)<br />
* صبحتان بخیر مردم (۱۳۹۱)<br />
* قصاید بتوقیت بیروت (مجموعهٔ شعر به زبان عربی) (۲۰۰۸)<br />
* compassionste deat (مجموعهٔ شعر منتشر شده در دهلینو) (۲۰۱۲)<br />
* انگشتری سوم خانم<br />
* مولا ویلا نداشت<br />
<br />
====سفرنامه====<br />
* پرستو در قاف (۱۳۷۴)<br />
* قونیه در قطار<br />
<br />
====پژوهش====<br />
* خورشیدهای گمشده (۱۳۷۶)<br />
*غزل معاصر ایران، گزینش و جمعآوری (۱۳۷۹)<br />
* کسی هنوز عیار تو را نسنجیدهاست، (جشننامهٔ محمدعلی بهمنی) (۱۳۸۳)<br />
* کلماتالشعرا (تصحیح تذکره) (۱۳۸۹)<br />
* تصحیح نسخهٔ خطی بیدل دهلوی<br />
<br />
====رمان====<br />
* برادر انگلستان<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
برخی جوایز و افتخارات علیرضا شامل موارد زیر میشود<ref name=''کتاب علیرضا''/>:<br />
* «علیرضا قزوه» و «حمیدرضا برقعی» به عنوان «شاعران مردمی ۱۰ سال اخیر» در مراسم پایانی هفتمین جشنوارهٔ بینالمللی شعر فجر معرفی شدند.<br />
* در بیست و چهارمین دورهٔ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، قزوه بهعلت کتاب شعر با «کاروان نیزه» جایزهٔ تشویقی گرفت.<br />
* «صبح بنارس» سرودهٔ علیرضا قزوه برگزیدهٔ یازدهمین دورهٔ جایزهٔ قلم زرین در بخش شعر شد.<br />
* «صبح بنارس» سرودهٔ قزوه در بخش شعر بیست و یکمین جایزهٔ کتاب فصل بهعنوان برگزیده انتخاب و معرفی شد.<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
====شعر ناصر فیض برای علیرضا قزوه====<br />
ناصر فیض، طنزپرداز معاصر در جلسه شاعران جوان و پیشکسوت با رهبر انقلاب که در شب میلاد امام حسن مجتبی (ع) برگزار شد، شعر طنزی در وصف «علیرضا قزوه» مجری برنامه شب شعر شاعران با رهبر انقلاب خواند که مورد توجه حضار قرار گرفت <ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.parsine.com/fa/news/24769/%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D8%B6-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87/|عنوان =شعر طنز ناصر فیض برای علیرضا قزوه!|ناشر =پایگاه خبری تحلیلی پارسینه |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۴ شهریور ۱۳۸۹}}</ref>{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">با سر آمد علیرضا قزوه{{سخ}}شد سر آمد علیرضا قزوه{{سخ}}همه باید به یک طرف بروند{{سخ}}تا شود رد علیرضا قزوه{{سخ}}شعرهایش در ابتدا بودند{{سخ}}یک مجلد علیرضا قزوه{{سخ}}چاپ آثار او پس از چندی{{سخ}}شد مجدد علیرضا قزوه{{سخ}}نیست جایی و نیست ارگانی{{سخ}}که نباشد علیرضا قزوه{{سخ}}شک ندارم که بیش تر از صد{{سخ}}شغل دارد علیرضا قزوه{{سخ}}بیت رهبر علیرضا قزوه{{سخ}}توی مرقد علیرضا قزوه{{سخ}}هر کجا می روی پی کاری{{سخ}}می رسد عد! علیرضا قزوه{{سخ}}کنگره نیست کنگره، وقتی{{سخ}}که ندارد علیرضا قزوه{{سخ}}هیچکس مصرعی نخواهد خواند{{سخ}}تا نیاید علیرضا قزوه{{سخ}}نمره ی دیگران اگر شد بیست{{سخ}}شد ولی صد علیرضا قزوه{{سخ}}به یقین رشد کرده از هر حیث{{سخ}}خاصه از قد علیرضا قزوه{{سخ}}شکر ایزد که زن گرفت و نماند{{سخ}}یک مجرد علیرضا قزوه{{سخ}}بوق تک تک تمام شاعر ها{{سخ}}بوق ممتد علیرضا قزوه{{سخ}}یک نفر گفت: مخلصیم آقا{{سخ}}گفت: باشد،علیرضا قزوه{{سخ}}وای بر حال تو اگر با تو{{سخ}}بشود بد علیرضا قزوه!{{سخ}}من که می ترسم از عواقب آن{{سخ}}به محمد، علیرضا قزوه!{{سخ}}قزوه یک شاعر است اما، کاش…!{{سخ}}هیس! آمد علیرضا قزوه</span><noinclude><br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====برادر انگلستان====<br />
این کتاب که اولین رمان بلند علیرضا قزوه میباشد، یک دوگانهٔ روایی-داستانی میباشد. داستان بهرغم سادگی، پیچیدگیهای لازم برای درونمایۀ یک رمان را داراست و با وجود برجستهسازی در حل معمای زندگی یک شخصیت، به روایت زندگی خود راوی و دیگر شخصیتها نیز پرداخته است. سبک و تکنیک خاص نویسنده از میان متون و روایتهای مختلف، همراه با گذر پیاپی زمان از گذشته به حال و از تهران تا لندن، براشتیاق خواندن این رمان میافزاید که با نگاهی تلطیف شده با نماد سازی و خیال پردازی به وقایع سیاسی- اجتماعی برههای از تاریخ معاصر ایران پرداخته و از میان کوپههای قطاری که میان خواب و بیداری از مشهد تا مسکو و از مرداد ۱۳۳۲ تا مذاکرات هستهای را طی میکند، برخی از وقایع تاریخی این برهه را به خوبی به تصویر میکشد. در «برادر انگستان» ماجرای کودتای ۲۸ مرداد به عنوان نمادی از مداخلات بیگانگان به ویژه انگلستان پایه و مبنای روایت این داستان میشود. داستان دیوانگی اسماعیل و قربانی شدن نسلها و ملتها. داستانی عبرت آموز که دلایل بدبینی و بیاعتمادی به غرب را باز مینماید و با شواهدی معتبر از تاریخ معاصر نشان میدهد که چگونه و چرا انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ نقطۀ عطفی شد برای رهایی و رستاخیز اقوام و ملتها از بیش از یک قرن سلطه و استیلای غرب. از اینکه شرق را نادیده انگاشته و با تحریف و دستکاری تاریخ، شرقیها را موش آزمایشگاهی خود پنداشتهاند.از نقشهایی که بازی کرده و خنجرهایی که فرود آورده اند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/908102/%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B0%D8%A7%D8%A8-%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3/|عنوان =وقتی یک «شاعر» رمانی جذاب مینویسد|ناشر =مشرقنیوز |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
====از نخلستان تا خیابان====<br />
این کتاب در پنج بخش تقسیم شدهاست: غزلهاى داغدارى، دوبیتىهاى دلتنگى، رباعیات خورشیدى، مثنوى شرمسارى و بر امواج درد (نوسرودهها).{{سخ}}<br />
۱- ''غزلها'': کتاب در این بخش ۲۵ غزل دارد که به ترتیب تاریخ (از فروردین ۶۵ تا دیماه ۶۸) چاپ شده است. از ویژگیهای این بخش میتوان به داشتن زبان سهل و ممتنع، تازگی زبان و تصویر، تصویرسازی درست و اصولی و حضور خوب عناصر مذهبی در شعر را نام برد. یک نمونه از شعر این بخش در پایین آورده شده است:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">وقتى دل شکسته نیستان غربت است{{سخ}}تنها بهشت گمشدۀ ما عدالت است{{سخ}}اى قاتلان عاطفه! اینجا چه مىکنید؟{{سخ}}اینجا که خاک پاى شهیدان غربت است{{سخ}}وقتى بهشت را به زر سرخ مىخرید{{سخ}}چشمانتان شکاف تنور قیامت است</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۲- ''دوبیتیهای دلتنگی'': جریان تازهاى که اکنون به راه افتاده و بهوسیلهٔ قزوه و دیگران به سوى رشد و کمال مىرود، همین دو بیتىسرایى محلى و در حقیقت ادامۀ راه و رسم بابا طاهر با زبان و محتواى امروز است. اینها به خاطر زبان خاصشان که خیلى نزدیک به زبان مردم است و به خاطر ایجازى که کلاً در قالب دوبیتى هست، زمینه خوبى براى نفوذ در جامعه دارند:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">دلم اینجا، دلم اینجا غریبه{{سخ}}دلم چون مرقد مولا غریبه{{سخ}}مسلمونون! خجالت داره آخه{{سخ}}هنوزم عشق بین ما غریبه</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۳- ''رباعیات خورشیدی'': این رباعىها بیشتر محصول سالهاى ۶۴ و ۶۵ هستند و طبعاً با تاثیرپذیرى از جوّ شعر آن سالها، که دورۀ اوج رباعىسرایى بود سروده شده است. قالب حماسى رباعى چندان با روحیهٔ محزون شعر قزوه سازگار نیست و به همین دلیل او موفقیت چندانى در آن ندارد، فقط یکى دو رباعى او «اى مرگ» و «تشییع جنازه» خوب از کار درآمدهاند و شاید به همین دلیل هم او رباعىگویى را ادامه نداده.{{سخ}}<br />
۴- ''مثنوی شرمساری'': بعضى ابیات این بخش از جنبهٔ موسیقى قافیه و ردیف کم مىآورند و آن انتظارى را که از ردیف و قافیهٔ مثنوى داریم برآوره نمىکنند، مثل اینها:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">کجا رفت تأثیر سوز دعا؟{{سخ}}کجایند مردان بىادّعا؟{{سخ}}همانان که از وادى دیگرند{{سخ}}همانان که گمنام و نام آورند{{سخ}}هلا، پیر هشیار دارد آشنا!{{سخ}}بریز از مى صبر در جام ما</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۵- ''نوسرودهها'': در این قسمت قزوه یک شعر نیمایى دارد با نام «باغ نگاه» و تعدادى کار سپیدرنگ. مشکل اصلىاى که قزوه و اکثر سپیدکاران دیگر دارند، این است که تکنیک شعرى را فقط در محدودۀ تخیل و مضمون جستجو مىکنند و کارى به ساختار زبانى و موسیقیایى سخن ندارند. بعضى از هنرمندىهاى زبانى را قزوه در شعر کلاسیکش دارد ولى در کارهاى سپید نه؛ در حالى که شعر سپید بیشتر جاى این کارها است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.mkkazemi.com/tag/%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87//|عنوان =نظری دیگر بر منظر «از نخلستان تا خیابان»|ناشر =محمدکاظم کاظمی |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = }}</ref><br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها===<br />
<br />
<br />
==نوا، نما، نگاه==<br />
===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br />
<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
# {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =حسینی مؤخر | نام =سید محسن | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =بررسی تطبیقی درونمایهٔ اعتراض در شعر احمد مطر و علیرضا قزوه | ژورنال = دوفصلنامهٔ مطالعات تطبیقی فارسی-عربی| مکان = | دوره = | شماره =۲ | سال =۱۳۹۵ | تاریخ بازبینی = ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸}}<br />
# {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =مهرداد | نام =ندا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =نگاهی به آرایههای شعر علیرضا قزوه | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۳۱۵-۳۱۳-۳۱۲ | سال =۱۳۹۱ | تاریخ بازبینی = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸}}<br />
<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://old.iranhdm.ir//index.aspx?siteid=1&fkeyid=&siteid=1&pageid=533|عنوان=علیرضا قزوه|ناشر= https://old.iranhdm.ir،موزهٔ انقلاباسلامی و دفاع مقدس|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4450064/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF|عنوان=سرود ملی ایران نیاز به تغییر دارد|ناشر= https://www.mehrnews.com،خبرگزاری مهر|تاریخ انتشار= ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/936382/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%DB%B4%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8|عنوان=سروده علیرضا قزوه به مناسبت ۴۰ سالگی انقلاب|ناشر= https://www.mashreghnews.ir،مشرق نیوز|تاریخ انتشار= ۲۳ بهمن ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.hamshahrionline.ir/news/95961/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%DB%B1%DB%B3%DB%B4%DB%B2|عنوان=زندگینامهٔ علیرضا قزوه|ناشر= https://www.hamshahrionline.ir،همشهری آنلاین|تاریخ انتشار= ۲ آذر ۱۳۸۸}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.iribnews.ir/fa/news/2337146/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%86|عنوان=بزرگداشت علیرضا قزوه شاعر انقلابی در سمنان|ناشر= https://www.iribnews.ir،خبرگزاری صداوسیمای سمنان|تاریخ انتشار= ۴ بهمن ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mizanonline.com/fa/news/178190/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B2%D9%84-%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%D8%B3%D8%A8%D9%83-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|عنوان=علیرضا قزوه در غزل صاحب سبک مستقل است|ناشر= https://www.mizanonline.com،خبرگزاری میزان|تاریخ انتشار= ۷ خرداد ۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://fararu.com/fa/news/215382/%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF|عنوان=«قزوه بیش از کلاهش، نگران خود باشد»|ناشر= https://fararu.com،فرارو|تاریخ انتشار= ۹ آذر ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.ketabrah.ir/author/7163-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87||عنوان=کتابهای علیرضا قزوه|ناشر= https://www.ketabrah.ir،کتابراه|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.parsine.com/fa/news/24769/%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D8%B6-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87||عنوان=شعر طنز ناصر فیض برای علیرضا قزوه!|ناشر= https://www.parsine.com،پایگاه خبری تحلیلی پارسینه|تاریخ انتشار= ۴ شهریور ۱۳۸۹}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.mkkazemi.com/tag/%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87|عنوان=نظری دیگر بر منظر «از نخلستان تا خیابان»|ناشر= https://www.mkkazemi.com،محمدکاظم کاظمی|تاریخ انتشار=}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Ghazve_tajlil.jpg&diff=27366پرونده:Ghazve tajlil.jpg2019-04-30T08:00:47Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87&diff=27365علیرضا قزوه2019-04-30T07:55:59Z<p>شریف پرندی: /* دیدگاه در مورد سرود جمهوری اسلامی */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = علیرضا قزوه<br />
|تصویر = GHAZVE.jpg<br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام اصلی = <br />
|زمینه فعالیت = شاعری<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱بهمن۱۳۴۲<br />
|محل تولد = گرمسار<br />
|والدین = محمد<br />
|تاریخ مرگ = <br />
|محل مرگ = <br />
|علت مرگ = <br />
|محل زندگی =<br />
|مختصات محل زندگی = <br />
|محل خاکسپاری = <br />
|تقارن زندگی با نظامهای سیاسی = <br />
|اتفاقات مهم = <br />
|نامهای دیگر = <br />
|لقب = <br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی = <br />
|سبک نوشتاری = <br />
|کتابها = <br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها = <br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = سعیده حسینجانی<br />
|شریک زندگی =<br />
|فرزندان = <br />
|تحصیلات = دیپلم تجربی{{سخ}} حقوق (کارشناسی){{سخ}} زبانوادبیات فارسی (کارشناسی ارشد){{سخ}} زبان فارسی (دکتری)<br />
|دانشگاه = دانشگاه حقوق قضایی قم (کارشناسی){{سخ}} دانشگاه آزاداسلامی واحد تهران (کارشناسی ارشد){{سخ}} دانشگاه تاجیکستان (دکتری)<br />
|حوزه = تحصیل تا پایهٔ پنجم<br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت = <br />
|تأثیرگذاشته بر = <br />
|تأثیرپذیرفته از = سلمان هراتی، محمود درویش<br />
|وبگاه =<br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد =<br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
'''علیرضا قزوه''' شاعر و نویسنده، از ارکان موج سوم (شعر انقلاب و دفاع مقدس) شمرده میشود.<br />
<center>* * * * *</center><br />
قزوه در بخشهای مختلف فرهنگی فعالیت داشته است. او از سال ۶۸ تا ۷۷ مسئولیت صفحهٔ «بشنو از نی» روزنامهٔ «اطّلاعات» را بر عهده داشته است؛ از ۷۷ تا ۷۹ به عنوان وابستهٔ فرهنگی در تاجیکستان حضور داشته است و در سالهای ۸۰ تا ۸۲ مسئولیت کانونهای ادبی فرهنگسراهای تهران را عهدهدار بود. همچنین از سال ۸۶ بهعنوان وابستهٔ فرهنگی و مدیر مرکز تحقیقات فارسی دهلینو مشغول به فعالیت است. قزوه با راه اندازی نخستین جشنواره شعر فجر قدمی جدی برای معرفی و ارتقاء شعر ایران برداشته است.<ref name=''موزهٔ علیرضا''/><br />
<br />
قزوه از غزلسرایان دههٔ شصت بهحساب میآید. بیشتر شهرت او در دههٔ شصت با دفتر شعر «از نخلستان تا خیابان» و روح اعتراضی این اشعار رقم خورد. از قزوه حدود ۴۰ کتاب شعر ، نقد ، سفرنامه ، نثر و تحقیق به چاپ رسیده است.<ref name =''بررسی علیرضا''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =حسینی مؤخر| نام =سیدمحسن | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =بررسی تطبیقی درونمایهٔ اعتراض در شعر احمد مطر و علیرضا قزوه | ژورنال = دوفصلنامهٔ مطالعات تطبیقی فارسی-عربی| مکان = | دوره = | شماره =۲ | سال =۱۳۹۵ | تاریخ بازبینی = ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸}}</ref>{{سخ}}<br />
علیرضا قزوه در مراسم پایانی هفتمین جشنوارهٔ شعر فجر همراه با «حمیدرضا برقعی» بهعنوان «شاعران مردمی ۱۰ سال اخیر» معرفی شدند. همچنین شعر «صبح بنارس» برگزیدهٔ یازدهمین دورهٔ جایزهٔ قلم زرّین در بخش شعر شد.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
<br />
===داستانک عشق===<br />
<br />
<br />
===داستانک استاد===<br />
<br />
===داستانک شاگرد===<br />
<br />
<br />
<br />
===داستانک مردم===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب از مجلات دورهٔ خود===<br />
<br />
===داستانکهای دشمنی===<br />
<br />
===داستانکهای دوستی===<br />
<br />
===داستانکهای قهر===<br />
<br />
===داستانکهای آشتیها===<br />
<br />
===داستانک نگرفتن جوایز===<br />
<br />
===داستانک حرفی که در حین گرفتن جایزه زده است===<br />
<br />
===داستانکهای مذهب و ارتباط با خدا===<br />
<br />
===داستانکهای عصبانیت، ترک مجلس، مهمانیها، برنامهها، استعفا و مشابه آن===<br />
<br />
===داستانک نحوهٔ مرگ، بازتاب خبر مرگ در روزنامهها و مجلات و نمونههایی از آن===<br />
<br />
===داستانکهای دارایی===<br />
<br />
===داستانکهای زندگی شخصی===<br />
<br />
===داستانک برخی خالهزنکیهای شیرین (اشکها و لبخندها)===<br />
<br />
===داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده===<br />
<br />
===داستانکهای مشهور ممیزی===<br />
<br />
===داستانکهای مربوط به مصاحبهها، سخنرانیها و حضور رادیو یا تلویزیون یا فضای مجازی همراه ارايه نمونههایی از آن برای بخش شنیداری و تصویری===<br />
<br />
===عکس سنگقبر و داستانکی از تشییع جنازه و جزيیات آن===<br />
<br />
===داستانهای دیگر===<br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
<br />
===سوانح عمر===<br />
<br />
<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
علیرضا قزوه کودکی و دوران مدرسه را در زادگاهش گرمسار گذراند. او اولین شعر خود را در ۱۷سالگی سرود و اولین تجربهٔ کاری فرهنگی او در سال ۶۳ یعنی در ۲۰سالگی در همکاری با مجلهٔ «امید انقلاب» رقم خود. قزوه در سال ۱۳۶۹ مدرک کارشناسی از دانشگاه حقوق قضایی قم دریافت نمود و در سال ۱۳۷۶ مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران دریافت کرد و سرانجام مدرک دکتری خود را در سال ۱۳۹۱ در رشتهٔ فیلولوژی از دانشگاه دولتی ملی تاجیکستان دریافت کرد. قزوه تاکنون با روزنامههای جمهوری اسلامی، اطلاعات، ماهنامهٔ ادبستان، صداوسیما، حوزهٔ هنری و بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس همکاری داشتهاست. قزوه مدتی بهعنوان رایزن فرهنگی در کشورهای هندوستان و تاجیکستان نیز فعالیّت داشتهاست.<ref name=''موزهٔ علیرضا''>{{یادکرد وب|نشانی = http://old.iranhdm.ir//index.aspx?siteid=1&fkeyid=&siteid=1&pageid=533|عنوان =علیرضا قزوه|ناشر =موزهٔ انقلاباسلامی و دفاع مقدس|تاریخ بازدید = ۴ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}</ref> <ref name=''آرایهٔ علیرضا''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =مهرداد| نام =ندا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =نگاهی به آرایههای شعر علیرضا قزوه | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۳۱۵-۳۱۳-۳۱۲ | سال =۱۳۹۱ | تاریخ بازبینی = ۲اردیبهشت۱۳۹۸}}</ref><br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
====دیدگاه در مورد سرود جمهوری اسلامی====<br />
سرود جمهوری اسلامی سرودی زیبا و خوب است اما ملتی که این حماسه ها را آفریده باید در سرودش حماسه بسیار پررنگ تر باشد. کاش این سرود با یک کار جمعی سروده می شد و از ظرفیت استاد سبزواری برای آن بهره گرفته می شد. سرود ما بحر رجز را ندارد و این سرود نباید سرود جمهوری اسلامی باشد. از عنصر حماسه در آن غفلت شده است و حتی سرود شاهنشاهی از آن حماسی تر و ریتمیک تر است. شاعران جوان امروز ما می توانند سرود حماسی دیگری بسازند که در همه جا خوانده شود.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4450064/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF/|عنوان =سرود ملی ایران نیاز به تغییر دارد|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
[[پرونده:قزوه و رهبر.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|قزوه در جلسهٔ دیدار شاعران با رهبر انقلاب]]<br />
<br />
===زمینهٔ فعالیت===<br />
====شعر====<br />
سرودهٔ علیرضا قزوه به مناسبت چهلمین سالگرد انقلاب اسلامی<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/936382/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%DB%B4%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8/|عنوان =سروده علیرضا قزوه به مناسبت ۴۰ سالگی انقلاب|ناشر =مشرق نیوز |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۳ بهمن ۱۳۹۷}}</ref>:<br />
<br />
<font color=green>درّ نجفی کم ز عقیق یمنی نیست</font><br />
{{شعر|نستعلیق|سبک=color: purple}}{{ب|شیطان تو امروز بجز ما و منی نیست|خود را بشکن عشق بجز خودشکنی نیست}}<br />
{{ب|عشاق تو بیسر به سرای تو رسیدند|عشاق تو را واهمهی بیکفنی نیست}}<br />
{{ب|از جلوت اسلام چهل سال گذشته ست|جمهوری اسلامی ما خمشدنی نیست}}<br />
{{ب|لبنان و عراق و یمن و سوریه با ماست|درّ نجفی کم ز عقیق یمنی نیست}}<br />
{{ب|با اهرمنان این همه گفتید و نشستید|آرامش ما بستهٔ این چانهزنی نیست}}<br />
{{ب|زنبور عسل را چه به این تارتنکها|ای سفسطهگر! فرصت شیرینسخنی نیست}}<br />
{{ب|از هر کس و ناکس نتوان مشورت آموخت|هر راهزنی لایق این رایزنی نیست}}<br />
{{ب|هر وسوسه را عشق منامید عزیزان|این نفس پدرسوخته با عشق تنی نیست}}<br />
{{ب|امروز ابوجهل همان آلسعود است|در مکه یکی مثل رسول مدنی نیست}}<br />
{{ب|صد بار اگر "اشهد ان لا…" به لب آرد|والله ابوجهل مسلمانشدنی نیست!}}<br />
{{ب|صبر حسنی باید و فریاد حسینی|هر کس که حسینی است به غیر از حسنی نیست!}}<br />
{{ب|با فاطمه و زینب و اولاد علی باش!|هر راه جز این راه بجز اهرمنی نیست}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
<br />
===مسئولیتها===<br />
برخی از مسئولیتهای علیرضا قزوه شامل موارد زیر میشود<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.hamshahrionline.ir/news/95961/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%DB%B1%DB%B3%DB%B4%DB%B2/|عنوان =زندگینامهٔ علیرضا قزوه|ناشر =همشهری آنلاین |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲ آذر ۱۳۸۸}}</ref>:{{سخ}}<br />
* واحد ادبیات (شعر) حوزهٔ هنری سازمان تبلیغات اسلامی<br />
* مسئولیت صفحهٔ ادبی روزنامهٔ اطلاعات (بشنو از نی)<br />
* همکاری با رایزنی فرهنگی ایران در کشور تاجیکستان<br />
* دبیر کنگرهٔ سراسری شعر دفاع مقدس در استان کرمانشاه<br />
* دبیر نخستین جشنوارهٔ بینالمللی شعر فجر<br />
* غزل معاصر ایران (۱۳۷۶-۱۳۷۵)<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
====بزرگداشت قزوه در سمنان====<br />
در آستانهٔ چهلسالگی انقلاب اسلامی طرح چهل قلم با هدف تجلیل از اهالی قلم انقلابی با مشارکت سازمان کتابخانههای عمومی کشور از نوزدهم دیماه به مدت یک ماه و ۱۰ روز برگزار شد و در روز ۴ بهمن از علیرضا قزوه در سمنان تجلیل شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.iribnews.ir/fa/news/2337146/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%86/|عنوان =بزرگداشت علیرضا قزوه شاعر انقلابی در سمنان|ناشر =خبرگزاری صداوسیمای سمنان |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۴ بهمن ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===از نگاه دیگران (چند دیدگاه مثبت و منفی)===<br />
====مصطفی علیپور====<br />
قزوه در غزل صاحبسبك است و میتوان گفت صاحب شخصیت غزلی است؛ با این حال در اشعاری كه در قالبهای دیگر هم مینویسد، میتوان دیدگاه و روحیات او را مشاهده كرد. او درك صوفیانهای از ادبیات دارد و شعر او درویشی یا به عبارت دیگر قلندری است. غزل های قزوه تركیبی از دریافت های معرفتی همراه با تجربههای روزگارمان است، این شاعر دریافت عارفانهای از شعر سنتی دارد كه میتوان شعر او را بدون نام و نشان هم تشخیص داد. <ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mizanonline.com/fa/news/178190/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B2%D9%84-%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%D8%B3%D8%A8%D9%83-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/|عنوان =علیرضا قزوه در غزل صاحب سبک مستقل است|ناشر =خبرگزاری میزان |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۷ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
====عبدالرضا شیبانی====<br />
قزوه هنرمند بزرگی است و نصیحت به او فقط از باب «نصیحت به ائمه ی مسلمین» جواز دارد. قزوه در یکی از سرودههایش خیلی کوتاه به مذاکرات و ترسها و دلواپسیهایش که در حقیقت دلواپسیهای جبههی پایداری است، اختصاص داده است. او می گوید: «میترسم ظریف کراوات کری را به یادگار بگیرد …» و این چقدر خلاف انصاف است. در اینکه قزوه میتواند سخن متفاوتی داشته باشد هیچ تردیدی وجود ندارد. همینطور که «صادق زیبا کلام» و «علی مطهری» دارند اما نه با نام رهبری. اشکال اینجاست که امثال قزوه از رهبر معظم انقلاب مایه میگذارند و دیدگاههای خود را مطابق با منویات حضرت ایشان اعلام میکنند و به گونهای که جفا به مقام معظم رهبری نیز تلقی میگردد، القا میکنند که تنها طرفداران و ذوبشدگان در ولایت هستند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://fararu.com/fa/news/215382/%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF/|عنوان =«قزوه بیش از کلاهش، نگران خود باشد»|ناشر =فرارو |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ آذر ۱۳۹۳}}</ref><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
<br />
===تفسیر خود از آثارش===<br />
<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
====خانهٔ شاعران====<br />
در مراسم بزرگداشت «خلیل عمرانی»، علیرضا قزوه با بیان اینکه خانهٔ شعر، خانهٔ ضدشعر و فتنهساز شده است، گفت: دیگر چارهای نداریم جز اینکه این خانه را که از اموال بیتالمال است، از دست چهار - پنج نفر حاضر در آن خارج کنیم. این خانه وابسته به حزب منحلشدهٔ مشارکت است و سالانه مبالغ زیادی از اموال بیتالمال را خرج میکند. کسانی بر ذهن و افکار برخی کار میکنند و متأسفانه فتنه میسازند و از بودجههای آنچنانی هم برخوردارند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://fararu.com/fa/news/173586/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/|عنوان =علیرضا قزوه خانهٔ شاعران را تهدید کرد!|ناشر =فرارو |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱ دی ۱۳۹۲}}</ref><br />
<br />
===همراهیهای سیاسی===<br />
<br />
===مخالفتهای سیاسی===<br />
<br />
===نامههای سرگشاده===<br />
<br />
===نامهای دستهجمعی===<br />
<br />
===بیانیهها===<br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش===<br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
====جشنوارهٔ شعر فجر====<br />
علیرضا قزوه در برنامهای در مورد جشنوارهٔ شعر فجر گفت: «جشنوارهٔ شعر فجر به جاییکه باید نرسیده است. بودجه کم است اما همه چیز پول نیست. بزرگان باید در هیئت علمی و در تعیین داورها دخیل باشند. باید شعر را در حد سینما معرفی کنیم.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4534882/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D9%86%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/|عنوان =جشنوارهٔ شعر فجر به جاییکه باید نرسیده است|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۶ بهمن ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===نحوهٔ پوشش===<br />
<br />
===تکیهکلامها===<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
===خلقیات===<br />
<br />
<br />
===منزلی که در آن زندگی میکرد (باغ و ویلا)===<br />
<br />
===گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکانهایی که به آن مسافرت کرده است)===<br />
<br />
===برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===بنیانگذاری===<br />
<br />
<br />
<br />
===استادان و شاگردان===<br />
<br />
===علت شهرت===<br />
<br />
===فیلم ساخته شده براساس===<br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
<br />
===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br />
<br />
===نام جاهایی که به اسم این فرد است===<br />
<br />
===کاریکاتورهایی که دربارهاش کشیدهاند===<br />
<br />
===مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب نقلشده از نمونههای فوق از مجلات آن دوره===<br />
<br />
===برگههایی از مصاحبههای فرد===<br />
<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
<br />
<br />
===تعهد، جایگزین میهندوستی===<br />
<br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار علیرضا قزوه به چهار دسته تقسیم میشود: ۱)کتاب شعر ۲)سفرنامه ۳)پژوهش ۴)رمان <ref name=''کتاب علیرضا''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.ketabrah.ir/author/7163-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87|عنوان =کتابهای علیرضا قزوه|ناشر =کتابراه |تاریخ بازدید = ۵اردیبهشت۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲خرداد۱۳۹۷}}</ref><ref name=''موزهٔ علیرضا''/><br />
====کتاب شعر====<br />
* از نخلستان تا خیابان (۱۳۶۸)<br />
* چه عطر شگفتی (یادوارهٔ احمد زارعی) (۱۳۷۳)<br />
* شبلی و آتش (۱۳۷۵)<br />
* این همه یوسف (۱۳۷۶)<br />
* دو رکعت عشق (۱۳۷۷)<br />
* گزیدهٔ ادبیات معاصر (۱۳۷۸)<br />
* قدم زدن در کلمات (۱۳۷۹)<br />
* عشق، علیهالسلام (۱۳۸۱)<br />
* قطار اندیمشک (۱۳۸۳)<br />
* با کاروان نیزه (۱۳۸۴)<br />
* من میگویم شما بگریید (۱۳۸۵)<br />
* پشت هر سنگ خداست (۱۳۸۷)<br />
* سورهٔ انگور (۱۳۸۷)<br />
* صبح بنارس (۱۳۹۱)<br />
* صبحتان بخیر مردم (۱۳۹۱)<br />
* قصاید بتوقیت بیروت (مجموعهٔ شعر به زبان عربی) (۲۰۰۸)<br />
* compassionste deat (مجموعهٔ شعر منتشر شده در دهلینو) (۲۰۱۲)<br />
* انگشتری سوم خانم<br />
* مولا ویلا نداشت<br />
<br />
====سفرنامه====<br />
* پرستو در قاف (۱۳۷۴)<br />
* قونیه در قطار<br />
<br />
====پژوهش====<br />
* خورشیدهای گمشده (۱۳۷۶)<br />
*غزل معاصر ایران، گزینش و جمعآوری (۱۳۷۹)<br />
* کسی هنوز عیار تو را نسنجیدهاست، (جشننامهٔ محمدعلی بهمنی) (۱۳۸۳)<br />
* کلماتالشعرا (تصحیح تذکره) (۱۳۸۹)<br />
* تصحیح نسخهٔ خطی بیدل دهلوی<br />
<br />
====رمان====<br />
* برادر انگلستان<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
برخی جوایز و افتخارات علیرضا شامل موارد زیر میشود<ref name=''کتاب علیرضا''/>:<br />
* «علیرضا قزوه» و «حمیدرضا برقعی» به عنوان «شاعران مردمی ۱۰ سال اخیر» در مراسم پایانی هفتمین جشنوارهٔ بینالمللی شعر فجر معرفی شدند.<br />
* در بیست و چهارمین دورهٔ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، قزوه بهعلت کتاب شعر با «کاروان نیزه» جایزهٔ تشویقی گرفت.<br />
* «صبح بنارس» سرودهٔ علیرضا قزوه برگزیدهٔ یازدهمین دورهٔ جایزهٔ قلم زرین در بخش شعر شد.<br />
* «صبح بنارس» سرودهٔ قزوه در بخش شعر بیست و یکمین جایزهٔ کتاب فصل بهعنوان برگزیده انتخاب و معرفی شد.<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
====شعر ناصر فیض برای علیرضا قزوه====<br />
ناصر فیض، طنزپرداز معاصر در جلسه شاعران جوان و پیشکسوت با رهبر انقلاب که در شب میلاد امام حسن مجتبی (ع) برگزار شد، شعر طنزی در وصف «علیرضا قزوه» مجری برنامه شب شعر شاعران با رهبر انقلاب خواند که مورد توجه حضار قرار گرفت <ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.parsine.com/fa/news/24769/%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D8%B6-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87/|عنوان =شعر طنز ناصر فیض برای علیرضا قزوه!|ناشر =پایگاه خبری تحلیلی پارسینه |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۴ شهریور ۱۳۸۹}}</ref>{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">با سر آمد علیرضا قزوه{{سخ}}شد سر آمد علیرضا قزوه{{سخ}}همه باید به یک طرف بروند{{سخ}}تا شود رد علیرضا قزوه{{سخ}}شعرهایش در ابتدا بودند{{سخ}}یک مجلد علیرضا قزوه{{سخ}}چاپ آثار او پس از چندی{{سخ}}شد مجدد علیرضا قزوه{{سخ}}نیست جایی و نیست ارگانی{{سخ}}که نباشد علیرضا قزوه{{سخ}}شک ندارم که بیش تر از صد{{سخ}}شغل دارد علیرضا قزوه{{سخ}}بیت رهبر علیرضا قزوه{{سخ}}توی مرقد علیرضا قزوه{{سخ}}هر کجا می روی پی کاری{{سخ}}می رسد عد! علیرضا قزوه{{سخ}}کنگره نیست کنگره، وقتی{{سخ}}که ندارد علیرضا قزوه{{سخ}}هیچکس مصرعی نخواهد خواند{{سخ}}تا نیاید علیرضا قزوه{{سخ}}نمره ی دیگران اگر شد بیست{{سخ}}شد ولی صد علیرضا قزوه{{سخ}}به یقین رشد کرده از هر حیث{{سخ}}خاصه از قد علیرضا قزوه{{سخ}}شکر ایزد که زن گرفت و نماند{{سخ}}یک مجرد علیرضا قزوه{{سخ}}بوق تک تک تمام شاعر ها{{سخ}}بوق ممتد علیرضا قزوه{{سخ}}یک نفر گفت: مخلصیم آقا{{سخ}}گفت: باشد،علیرضا قزوه{{سخ}}وای بر حال تو اگر با تو{{سخ}}بشود بد علیرضا قزوه!{{سخ}}من که می ترسم از عواقب آن{{سخ}}به محمد، علیرضا قزوه!{{سخ}}قزوه یک شاعر است اما، کاش…!{{سخ}}هیس! آمد علیرضا قزوه</span><noinclude><br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====برادر انگلستان====<br />
این کتاب که اولین رمان بلند علیرضا قزوه میباشد، یک دوگانهٔ روایی-داستانی میباشد. داستان بهرغم سادگی، پیچیدگیهای لازم برای درونمایۀ یک رمان را داراست و با وجود برجستهسازی در حل معمای زندگی یک شخصیت، به روایت زندگی خود راوی و دیگر شخصیتها نیز پرداخته است. سبک و تکنیک خاص نویسنده از میان متون و روایتهای مختلف، همراه با گذر پیاپی زمان از گذشته به حال و از تهران تا لندن، براشتیاق خواندن این رمان میافزاید که با نگاهی تلطیف شده با نماد سازی و خیال پردازی به وقایع سیاسی- اجتماعی برههای از تاریخ معاصر ایران پرداخته و از میان کوپههای قطاری که میان خواب و بیداری از مشهد تا مسکو و از مرداد ۱۳۳۲ تا مذاکرات هستهای را طی میکند، برخی از وقایع تاریخی این برهه را به خوبی به تصویر میکشد. در «برادر انگستان» ماجرای کودتای ۲۸ مرداد به عنوان نمادی از مداخلات بیگانگان به ویژه انگلستان پایه و مبنای روایت این داستان میشود. داستان دیوانگی اسماعیل و قربانی شدن نسلها و ملتها. داستانی عبرت آموز که دلایل بدبینی و بیاعتمادی به غرب را باز مینماید و با شواهدی معتبر از تاریخ معاصر نشان میدهد که چگونه و چرا انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ نقطۀ عطفی شد برای رهایی و رستاخیز اقوام و ملتها از بیش از یک قرن سلطه و استیلای غرب. از اینکه شرق را نادیده انگاشته و با تحریف و دستکاری تاریخ، شرقیها را موش آزمایشگاهی خود پنداشتهاند.از نقشهایی که بازی کرده و خنجرهایی که فرود آورده اند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/908102/%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B0%D8%A7%D8%A8-%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3/|عنوان =وقتی یک «شاعر» رمانی جذاب مینویسد|ناشر =مشرقنیوز |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
====از نخلستان تا خیابان====<br />
این کتاب در پنج بخش تقسیم شدهاست: غزلهاى داغدارى، دوبیتىهاى دلتنگى، رباعیات خورشیدى، مثنوى شرمسارى و بر امواج درد (نوسرودهها).{{سخ}}<br />
۱- ''غزلها'': کتاب در این بخش ۲۵ غزل دارد که به ترتیب تاریخ (از فروردین ۶۵ تا دیماه ۶۸) چاپ شده است. از ویژگیهای این بخش میتوان به داشتن زبان سهل و ممتنع، تازگی زبان و تصویر، تصویرسازی درست و اصولی و حضور خوب عناصر مذهبی در شعر را نام برد. یک نمونه از شعر این بخش در پایین آورده شده است:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">وقتى دل شکسته نیستان غربت است{{سخ}}تنها بهشت گمشدۀ ما عدالت است{{سخ}}اى قاتلان عاطفه! اینجا چه مىکنید؟{{سخ}}اینجا که خاک پاى شهیدان غربت است{{سخ}}وقتى بهشت را به زر سرخ مىخرید{{سخ}}چشمانتان شکاف تنور قیامت است</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۲- ''دوبیتیهای دلتنگی'': جریان تازهاى که اکنون به راه افتاده و بهوسیلهٔ قزوه و دیگران به سوى رشد و کمال مىرود، همین دو بیتىسرایى محلى و در حقیقت ادامۀ راه و رسم بابا طاهر با زبان و محتواى امروز است. اینها به خاطر زبان خاصشان که خیلى نزدیک به زبان مردم است و به خاطر ایجازى که کلاً در قالب دوبیتى هست، زمینه خوبى براى نفوذ در جامعه دارند:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">دلم اینجا، دلم اینجا غریبه{{سخ}}دلم چون مرقد مولا غریبه{{سخ}}مسلمونون! خجالت داره آخه{{سخ}}هنوزم عشق بین ما غریبه</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۳- ''رباعیات خورشیدی'': این رباعىها بیشتر محصول سالهاى ۶۴ و ۶۵ هستند و طبعاً با تاثیرپذیرى از جوّ شعر آن سالها، که دورۀ اوج رباعىسرایى بود سروده شده است. قالب حماسى رباعى چندان با روحیهٔ محزون شعر قزوه سازگار نیست و به همین دلیل او موفقیت چندانى در آن ندارد، فقط یکى دو رباعى او «اى مرگ» و «تشییع جنازه» خوب از کار درآمدهاند و شاید به همین دلیل هم او رباعىگویى را ادامه نداده.{{سخ}}<br />
۴- ''مثنوی شرمساری'': بعضى ابیات این بخش از جنبهٔ موسیقى قافیه و ردیف کم مىآورند و آن انتظارى را که از ردیف و قافیهٔ مثنوى داریم برآوره نمىکنند، مثل اینها:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">کجا رفت تأثیر سوز دعا؟{{سخ}}کجایند مردان بىادّعا؟{{سخ}}همانان که از وادى دیگرند{{سخ}}همانان که گمنام و نام آورند{{سخ}}هلا، پیر هشیار دارد آشنا!{{سخ}}بریز از مى صبر در جام ما</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۵- ''نوسرودهها'': در این قسمت قزوه یک شعر نیمایى دارد با نام «باغ نگاه» و تعدادى کار سپیدرنگ. مشکل اصلىاى که قزوه و اکثر سپیدکاران دیگر دارند، این است که تکنیک شعرى را فقط در محدودۀ تخیل و مضمون جستجو مىکنند و کارى به ساختار زبانى و موسیقیایى سخن ندارند. بعضى از هنرمندىهاى زبانى را قزوه در شعر کلاسیکش دارد ولى در کارهاى سپید نه؛ در حالى که شعر سپید بیشتر جاى این کارها است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.mkkazemi.com/tag/%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87//|عنوان =نظری دیگر بر منظر «از نخلستان تا خیابان»|ناشر =محمدکاظم کاظمی |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = }}</ref><br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها===<br />
<br />
<br />
==نوا، نما، نگاه==<br />
===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br />
<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
# {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =حسینی مؤخر | نام =سید محسن | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =بررسی تطبیقی درونمایهٔ اعتراض در شعر احمد مطر و علیرضا قزوه | ژورنال = دوفصلنامهٔ مطالعات تطبیقی فارسی-عربی| مکان = | دوره = | شماره =۲ | سال =۱۳۹۵ | تاریخ بازبینی = ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸}}<br />
# {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =مهرداد | نام =ندا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =نگاهی به آرایههای شعر علیرضا قزوه | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۳۱۵-۳۱۳-۳۱۲ | سال =۱۳۹۱ | تاریخ بازبینی = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸}}<br />
<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://old.iranhdm.ir//index.aspx?siteid=1&fkeyid=&siteid=1&pageid=533|عنوان=علیرضا قزوه|ناشر= https://old.iranhdm.ir،موزهٔ انقلاباسلامی و دفاع مقدس|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4450064/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF|عنوان=سرود ملی ایران نیاز به تغییر دارد|ناشر= https://www.mehrnews.com،خبرگزاری مهر|تاریخ انتشار= ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/936382/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%DB%B4%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8|عنوان=سروده علیرضا قزوه به مناسبت ۴۰ سالگی انقلاب|ناشر= https://www.mashreghnews.ir،مشرق نیوز|تاریخ انتشار= ۲۳ بهمن ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.hamshahrionline.ir/news/95961/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%DB%B1%DB%B3%DB%B4%DB%B2|عنوان=زندگینامهٔ علیرضا قزوه|ناشر= https://www.hamshahrionline.ir،همشهری آنلاین|تاریخ انتشار= ۲ آذر ۱۳۸۸}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.iribnews.ir/fa/news/2337146/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%86|عنوان=بزرگداشت علیرضا قزوه شاعر انقلابی در سمنان|ناشر= https://www.iribnews.ir،خبرگزاری صداوسیمای سمنان|تاریخ انتشار= ۴ بهمن ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mizanonline.com/fa/news/178190/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B2%D9%84-%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%D8%B3%D8%A8%D9%83-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|عنوان=علیرضا قزوه در غزل صاحب سبک مستقل است|ناشر= https://www.mizanonline.com،خبرگزاری میزان|تاریخ انتشار= ۷ خرداد ۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://fararu.com/fa/news/215382/%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF|عنوان=«قزوه بیش از کلاهش، نگران خود باشد»|ناشر= https://fararu.com،فرارو|تاریخ انتشار= ۹ آذر ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.ketabrah.ir/author/7163-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87||عنوان=کتابهای علیرضا قزوه|ناشر= https://www.ketabrah.ir،کتابراه|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.parsine.com/fa/news/24769/%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D8%B6-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87||عنوان=شعر طنز ناصر فیض برای علیرضا قزوه!|ناشر= https://www.parsine.com،پایگاه خبری تحلیلی پارسینه|تاریخ انتشار= ۴ شهریور ۱۳۸۹}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.mkkazemi.com/tag/%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87|عنوان=نظری دیگر بر منظر «از نخلستان تا خیابان»|ناشر= https://www.mkkazemi.com،محمدکاظم کاظمی|تاریخ انتشار=}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87_%D9%88_%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1.jpg&diff=27364پرونده:قزوه و رهبر.jpg2019-04-30T07:53:40Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87&diff=27363علیرضا قزوه2019-04-30T07:46:25Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = علیرضا قزوه<br />
|تصویر = GHAZVE.jpg<br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام اصلی = <br />
|زمینه فعالیت = شاعری<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱بهمن۱۳۴۲<br />
|محل تولد = گرمسار<br />
|والدین = محمد<br />
|تاریخ مرگ = <br />
|محل مرگ = <br />
|علت مرگ = <br />
|محل زندگی =<br />
|مختصات محل زندگی = <br />
|محل خاکسپاری = <br />
|تقارن زندگی با نظامهای سیاسی = <br />
|اتفاقات مهم = <br />
|نامهای دیگر = <br />
|لقب = <br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی = <br />
|سبک نوشتاری = <br />
|کتابها = <br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها = <br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = سعیده حسینجانی<br />
|شریک زندگی =<br />
|فرزندان = <br />
|تحصیلات = دیپلم تجربی{{سخ}} حقوق (کارشناسی){{سخ}} زبانوادبیات فارسی (کارشناسی ارشد){{سخ}} زبان فارسی (دکتری)<br />
|دانشگاه = دانشگاه حقوق قضایی قم (کارشناسی){{سخ}} دانشگاه آزاداسلامی واحد تهران (کارشناسی ارشد){{سخ}} دانشگاه تاجیکستان (دکتری)<br />
|حوزه = تحصیل تا پایهٔ پنجم<br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت = <br />
|تأثیرگذاشته بر = <br />
|تأثیرپذیرفته از = سلمان هراتی، محمود درویش<br />
|وبگاه =<br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد =<br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
'''علیرضا قزوه''' شاعر و نویسنده، از ارکان موج سوم (شعر انقلاب و دفاع مقدس) شمرده میشود.<br />
<center>* * * * *</center><br />
قزوه در بخشهای مختلف فرهنگی فعالیت داشته است. او از سال ۶۸ تا ۷۷ مسئولیت صفحهٔ «بشنو از نی» روزنامهٔ «اطّلاعات» را بر عهده داشته است؛ از ۷۷ تا ۷۹ به عنوان وابستهٔ فرهنگی در تاجیکستان حضور داشته است و در سالهای ۸۰ تا ۸۲ مسئولیت کانونهای ادبی فرهنگسراهای تهران را عهدهدار بود. همچنین از سال ۸۶ بهعنوان وابستهٔ فرهنگی و مدیر مرکز تحقیقات فارسی دهلینو مشغول به فعالیت است. قزوه با راه اندازی نخستین جشنواره شعر فجر قدمی جدی برای معرفی و ارتقاء شعر ایران برداشته است.<ref name=''موزهٔ علیرضا''/><br />
<br />
قزوه از غزلسرایان دههٔ شصت بهحساب میآید. بیشتر شهرت او در دههٔ شصت با دفتر شعر «از نخلستان تا خیابان» و روح اعتراضی این اشعار رقم خورد. از قزوه حدود ۴۰ کتاب شعر ، نقد ، سفرنامه ، نثر و تحقیق به چاپ رسیده است.<ref name =''بررسی علیرضا''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =حسینی مؤخر| نام =سیدمحسن | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =بررسی تطبیقی درونمایهٔ اعتراض در شعر احمد مطر و علیرضا قزوه | ژورنال = دوفصلنامهٔ مطالعات تطبیقی فارسی-عربی| مکان = | دوره = | شماره =۲ | سال =۱۳۹۵ | تاریخ بازبینی = ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸}}</ref>{{سخ}}<br />
علیرضا قزوه در مراسم پایانی هفتمین جشنوارهٔ شعر فجر همراه با «حمیدرضا برقعی» بهعنوان «شاعران مردمی ۱۰ سال اخیر» معرفی شدند. همچنین شعر «صبح بنارس» برگزیدهٔ یازدهمین دورهٔ جایزهٔ قلم زرّین در بخش شعر شد.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
<br />
===داستانک عشق===<br />
<br />
<br />
===داستانک استاد===<br />
<br />
===داستانک شاگرد===<br />
<br />
<br />
<br />
===داستانک مردم===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب از مجلات دورهٔ خود===<br />
<br />
===داستانکهای دشمنی===<br />
<br />
===داستانکهای دوستی===<br />
<br />
===داستانکهای قهر===<br />
<br />
===داستانکهای آشتیها===<br />
<br />
===داستانک نگرفتن جوایز===<br />
<br />
===داستانک حرفی که در حین گرفتن جایزه زده است===<br />
<br />
===داستانکهای مذهب و ارتباط با خدا===<br />
<br />
===داستانکهای عصبانیت، ترک مجلس، مهمانیها، برنامهها، استعفا و مشابه آن===<br />
<br />
===داستانک نحوهٔ مرگ، بازتاب خبر مرگ در روزنامهها و مجلات و نمونههایی از آن===<br />
<br />
===داستانکهای دارایی===<br />
<br />
===داستانکهای زندگی شخصی===<br />
<br />
===داستانک برخی خالهزنکیهای شیرین (اشکها و لبخندها)===<br />
<br />
===داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده===<br />
<br />
===داستانکهای مشهور ممیزی===<br />
<br />
===داستانکهای مربوط به مصاحبهها، سخنرانیها و حضور رادیو یا تلویزیون یا فضای مجازی همراه ارايه نمونههایی از آن برای بخش شنیداری و تصویری===<br />
<br />
===عکس سنگقبر و داستانکی از تشییع جنازه و جزيیات آن===<br />
<br />
===داستانهای دیگر===<br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
<br />
===سوانح عمر===<br />
<br />
<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
علیرضا قزوه کودکی و دوران مدرسه را در زادگاهش گرمسار گذراند. او اولین شعر خود را در ۱۷سالگی سرود و اولین تجربهٔ کاری فرهنگی او در سال ۶۳ یعنی در ۲۰سالگی در همکاری با مجلهٔ «امید انقلاب» رقم خود. قزوه در سال ۱۳۶۹ مدرک کارشناسی از دانشگاه حقوق قضایی قم دریافت نمود و در سال ۱۳۷۶ مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران دریافت کرد و سرانجام مدرک دکتری خود را در سال ۱۳۹۱ در رشتهٔ فیلولوژی از دانشگاه دولتی ملی تاجیکستان دریافت کرد. قزوه تاکنون با روزنامههای جمهوری اسلامی، اطلاعات، ماهنامهٔ ادبستان، صداوسیما، حوزهٔ هنری و بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس همکاری داشتهاست. قزوه مدتی بهعنوان رایزن فرهنگی در کشورهای هندوستان و تاجیکستان نیز فعالیّت داشتهاست.<ref name=''موزهٔ علیرضا''>{{یادکرد وب|نشانی = http://old.iranhdm.ir//index.aspx?siteid=1&fkeyid=&siteid=1&pageid=533|عنوان =علیرضا قزوه|ناشر =موزهٔ انقلاباسلامی و دفاع مقدس|تاریخ بازدید = ۴ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}</ref> <ref name=''آرایهٔ علیرضا''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =مهرداد| نام =ندا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =نگاهی به آرایههای شعر علیرضا قزوه | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۳۱۵-۳۱۳-۳۱۲ | سال =۱۳۹۱ | تاریخ بازبینی = ۲اردیبهشت۱۳۹۸}}</ref><br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
====دیدگاه در مورد سرود جمهوری اسلامی====<br />
سرود جمهوری اسلامی سرودی زیبا و خوب است اما ملتی که این حماسه ها را آفریده باید در سرودش حماسه بسیار پررنگ تر باشد. کاش این سرود با یک کار جمعی سروده می شد و از ظرفیت استاد سبزواری برای آن بهره گرفته می شد. سرود ما بحر رجز را ندارد و این سرود نباید سرود جمهوری اسلامی باشد. از عنصر حماسه در آن غفلت شده است و حتی سرود شاهنشاهی از آن حماسی تر و ریتمیک تر است. شاعران جوان امروز ما می توانند سرود حماسی دیگری بسازند که در همه جا خوانده شود.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4450064/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF/|عنوان =سرود ملی ایران نیاز به تغییر دارد|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===زمینهٔ فعالیت===<br />
====شعر====<br />
سرودهٔ علیرضا قزوه به مناسبت چهلمین سالگرد انقلاب اسلامی<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/936382/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%DB%B4%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8/|عنوان =سروده علیرضا قزوه به مناسبت ۴۰ سالگی انقلاب|ناشر =مشرق نیوز |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۳ بهمن ۱۳۹۷}}</ref>:<br />
<br />
<font color=green>درّ نجفی کم ز عقیق یمنی نیست</font><br />
{{شعر|نستعلیق|سبک=color: purple}}{{ب|شیطان تو امروز بجز ما و منی نیست|خود را بشکن عشق بجز خودشکنی نیست}}<br />
{{ب|عشاق تو بیسر به سرای تو رسیدند|عشاق تو را واهمهی بیکفنی نیست}}<br />
{{ب|از جلوت اسلام چهل سال گذشته ست|جمهوری اسلامی ما خمشدنی نیست}}<br />
{{ب|لبنان و عراق و یمن و سوریه با ماست|درّ نجفی کم ز عقیق یمنی نیست}}<br />
{{ب|با اهرمنان این همه گفتید و نشستید|آرامش ما بستهٔ این چانهزنی نیست}}<br />
{{ب|زنبور عسل را چه به این تارتنکها|ای سفسطهگر! فرصت شیرینسخنی نیست}}<br />
{{ب|از هر کس و ناکس نتوان مشورت آموخت|هر راهزنی لایق این رایزنی نیست}}<br />
{{ب|هر وسوسه را عشق منامید عزیزان|این نفس پدرسوخته با عشق تنی نیست}}<br />
{{ب|امروز ابوجهل همان آلسعود است|در مکه یکی مثل رسول مدنی نیست}}<br />
{{ب|صد بار اگر "اشهد ان لا…" به لب آرد|والله ابوجهل مسلمانشدنی نیست!}}<br />
{{ب|صبر حسنی باید و فریاد حسینی|هر کس که حسینی است به غیر از حسنی نیست!}}<br />
{{ب|با فاطمه و زینب و اولاد علی باش!|هر راه جز این راه بجز اهرمنی نیست}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
<br />
===مسئولیتها===<br />
برخی از مسئولیتهای علیرضا قزوه شامل موارد زیر میشود<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.hamshahrionline.ir/news/95961/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%DB%B1%DB%B3%DB%B4%DB%B2/|عنوان =زندگینامهٔ علیرضا قزوه|ناشر =همشهری آنلاین |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲ آذر ۱۳۸۸}}</ref>:{{سخ}}<br />
* واحد ادبیات (شعر) حوزهٔ هنری سازمان تبلیغات اسلامی<br />
* مسئولیت صفحهٔ ادبی روزنامهٔ اطلاعات (بشنو از نی)<br />
* همکاری با رایزنی فرهنگی ایران در کشور تاجیکستان<br />
* دبیر کنگرهٔ سراسری شعر دفاع مقدس در استان کرمانشاه<br />
* دبیر نخستین جشنوارهٔ بینالمللی شعر فجر<br />
* غزل معاصر ایران (۱۳۷۶-۱۳۷۵)<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
====بزرگداشت قزوه در سمنان====<br />
در آستانهٔ چهلسالگی انقلاب اسلامی طرح چهل قلم با هدف تجلیل از اهالی قلم انقلابی با مشارکت سازمان کتابخانههای عمومی کشور از نوزدهم دیماه به مدت یک ماه و ۱۰ روز برگزار شد و در روز ۴ بهمن از علیرضا قزوه در سمنان تجلیل شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.iribnews.ir/fa/news/2337146/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%86/|عنوان =بزرگداشت علیرضا قزوه شاعر انقلابی در سمنان|ناشر =خبرگزاری صداوسیمای سمنان |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۴ بهمن ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===از نگاه دیگران (چند دیدگاه مثبت و منفی)===<br />
====مصطفی علیپور====<br />
قزوه در غزل صاحبسبك است و میتوان گفت صاحب شخصیت غزلی است؛ با این حال در اشعاری كه در قالبهای دیگر هم مینویسد، میتوان دیدگاه و روحیات او را مشاهده كرد. او درك صوفیانهای از ادبیات دارد و شعر او درویشی یا به عبارت دیگر قلندری است. غزل های قزوه تركیبی از دریافت های معرفتی همراه با تجربههای روزگارمان است، این شاعر دریافت عارفانهای از شعر سنتی دارد كه میتوان شعر او را بدون نام و نشان هم تشخیص داد. <ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mizanonline.com/fa/news/178190/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B2%D9%84-%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%D8%B3%D8%A8%D9%83-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/|عنوان =علیرضا قزوه در غزل صاحب سبک مستقل است|ناشر =خبرگزاری میزان |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۷ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
====عبدالرضا شیبانی====<br />
قزوه هنرمند بزرگی است و نصیحت به او فقط از باب «نصیحت به ائمه ی مسلمین» جواز دارد. قزوه در یکی از سرودههایش خیلی کوتاه به مذاکرات و ترسها و دلواپسیهایش که در حقیقت دلواپسیهای جبههی پایداری است، اختصاص داده است. او می گوید: «میترسم ظریف کراوات کری را به یادگار بگیرد …» و این چقدر خلاف انصاف است. در اینکه قزوه میتواند سخن متفاوتی داشته باشد هیچ تردیدی وجود ندارد. همینطور که «صادق زیبا کلام» و «علی مطهری» دارند اما نه با نام رهبری. اشکال اینجاست که امثال قزوه از رهبر معظم انقلاب مایه میگذارند و دیدگاههای خود را مطابق با منویات حضرت ایشان اعلام میکنند و به گونهای که جفا به مقام معظم رهبری نیز تلقی میگردد، القا میکنند که تنها طرفداران و ذوبشدگان در ولایت هستند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://fararu.com/fa/news/215382/%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF/|عنوان =«قزوه بیش از کلاهش، نگران خود باشد»|ناشر =فرارو |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ آذر ۱۳۹۳}}</ref><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
<br />
===تفسیر خود از آثارش===<br />
<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
====خانهٔ شاعران====<br />
در مراسم بزرگداشت «خلیل عمرانی»، علیرضا قزوه با بیان اینکه خانهٔ شعر، خانهٔ ضدشعر و فتنهساز شده است، گفت: دیگر چارهای نداریم جز اینکه این خانه را که از اموال بیتالمال است، از دست چهار - پنج نفر حاضر در آن خارج کنیم. این خانه وابسته به حزب منحلشدهٔ مشارکت است و سالانه مبالغ زیادی از اموال بیتالمال را خرج میکند. کسانی بر ذهن و افکار برخی کار میکنند و متأسفانه فتنه میسازند و از بودجههای آنچنانی هم برخوردارند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://fararu.com/fa/news/173586/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/|عنوان =علیرضا قزوه خانهٔ شاعران را تهدید کرد!|ناشر =فرارو |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱ دی ۱۳۹۲}}</ref><br />
<br />
===همراهیهای سیاسی===<br />
<br />
===مخالفتهای سیاسی===<br />
<br />
===نامههای سرگشاده===<br />
<br />
===نامهای دستهجمعی===<br />
<br />
===بیانیهها===<br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش===<br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
====جشنوارهٔ شعر فجر====<br />
علیرضا قزوه در برنامهای در مورد جشنوارهٔ شعر فجر گفت: «جشنوارهٔ شعر فجر به جاییکه باید نرسیده است. بودجه کم است اما همه چیز پول نیست. بزرگان باید در هیئت علمی و در تعیین داورها دخیل باشند. باید شعر را در حد سینما معرفی کنیم.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4534882/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D9%86%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/|عنوان =جشنوارهٔ شعر فجر به جاییکه باید نرسیده است|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۶ بهمن ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===نحوهٔ پوشش===<br />
<br />
===تکیهکلامها===<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
===خلقیات===<br />
<br />
<br />
===منزلی که در آن زندگی میکرد (باغ و ویلا)===<br />
<br />
===گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکانهایی که به آن مسافرت کرده است)===<br />
<br />
===برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===بنیانگذاری===<br />
<br />
<br />
<br />
===استادان و شاگردان===<br />
<br />
===علت شهرت===<br />
<br />
===فیلم ساخته شده براساس===<br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
<br />
===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br />
<br />
===نام جاهایی که به اسم این فرد است===<br />
<br />
===کاریکاتورهایی که دربارهاش کشیدهاند===<br />
<br />
===مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب نقلشده از نمونههای فوق از مجلات آن دوره===<br />
<br />
===برگههایی از مصاحبههای فرد===<br />
<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
<br />
<br />
===تعهد، جایگزین میهندوستی===<br />
<br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار علیرضا قزوه به چهار دسته تقسیم میشود: ۱)کتاب شعر ۲)سفرنامه ۳)پژوهش ۴)رمان <ref name=''کتاب علیرضا''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.ketabrah.ir/author/7163-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87|عنوان =کتابهای علیرضا قزوه|ناشر =کتابراه |تاریخ بازدید = ۵اردیبهشت۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲خرداد۱۳۹۷}}</ref><ref name=''موزهٔ علیرضا''/><br />
====کتاب شعر====<br />
* از نخلستان تا خیابان (۱۳۶۸)<br />
* چه عطر شگفتی (یادوارهٔ احمد زارعی) (۱۳۷۳)<br />
* شبلی و آتش (۱۳۷۵)<br />
* این همه یوسف (۱۳۷۶)<br />
* دو رکعت عشق (۱۳۷۷)<br />
* گزیدهٔ ادبیات معاصر (۱۳۷۸)<br />
* قدم زدن در کلمات (۱۳۷۹)<br />
* عشق، علیهالسلام (۱۳۸۱)<br />
* قطار اندیمشک (۱۳۸۳)<br />
* با کاروان نیزه (۱۳۸۴)<br />
* من میگویم شما بگریید (۱۳۸۵)<br />
* پشت هر سنگ خداست (۱۳۸۷)<br />
* سورهٔ انگور (۱۳۸۷)<br />
* صبح بنارس (۱۳۹۱)<br />
* صبحتان بخیر مردم (۱۳۹۱)<br />
* قصاید بتوقیت بیروت (مجموعهٔ شعر به زبان عربی) (۲۰۰۸)<br />
* compassionste deat (مجموعهٔ شعر منتشر شده در دهلینو) (۲۰۱۲)<br />
* انگشتری سوم خانم<br />
* مولا ویلا نداشت<br />
<br />
====سفرنامه====<br />
* پرستو در قاف (۱۳۷۴)<br />
* قونیه در قطار<br />
<br />
====پژوهش====<br />
* خورشیدهای گمشده (۱۳۷۶)<br />
*غزل معاصر ایران، گزینش و جمعآوری (۱۳۷۹)<br />
* کسی هنوز عیار تو را نسنجیدهاست، (جشننامهٔ محمدعلی بهمنی) (۱۳۸۳)<br />
* کلماتالشعرا (تصحیح تذکره) (۱۳۸۹)<br />
* تصحیح نسخهٔ خطی بیدل دهلوی<br />
<br />
====رمان====<br />
* برادر انگلستان<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
برخی جوایز و افتخارات علیرضا شامل موارد زیر میشود<ref name=''کتاب علیرضا''/>:<br />
* «علیرضا قزوه» و «حمیدرضا برقعی» به عنوان «شاعران مردمی ۱۰ سال اخیر» در مراسم پایانی هفتمین جشنوارهٔ بینالمللی شعر فجر معرفی شدند.<br />
* در بیست و چهارمین دورهٔ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، قزوه بهعلت کتاب شعر با «کاروان نیزه» جایزهٔ تشویقی گرفت.<br />
* «صبح بنارس» سرودهٔ علیرضا قزوه برگزیدهٔ یازدهمین دورهٔ جایزهٔ قلم زرین در بخش شعر شد.<br />
* «صبح بنارس» سرودهٔ قزوه در بخش شعر بیست و یکمین جایزهٔ کتاب فصل بهعنوان برگزیده انتخاب و معرفی شد.<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
====شعر ناصر فیض برای علیرضا قزوه====<br />
ناصر فیض، طنزپرداز معاصر در جلسه شاعران جوان و پیشکسوت با رهبر انقلاب که در شب میلاد امام حسن مجتبی (ع) برگزار شد، شعر طنزی در وصف «علیرضا قزوه» مجری برنامه شب شعر شاعران با رهبر انقلاب خواند که مورد توجه حضار قرار گرفت <ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.parsine.com/fa/news/24769/%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D8%B6-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87/|عنوان =شعر طنز ناصر فیض برای علیرضا قزوه!|ناشر =پایگاه خبری تحلیلی پارسینه |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۴ شهریور ۱۳۸۹}}</ref>{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">با سر آمد علیرضا قزوه{{سخ}}شد سر آمد علیرضا قزوه{{سخ}}همه باید به یک طرف بروند{{سخ}}تا شود رد علیرضا قزوه{{سخ}}شعرهایش در ابتدا بودند{{سخ}}یک مجلد علیرضا قزوه{{سخ}}چاپ آثار او پس از چندی{{سخ}}شد مجدد علیرضا قزوه{{سخ}}نیست جایی و نیست ارگانی{{سخ}}که نباشد علیرضا قزوه{{سخ}}شک ندارم که بیش تر از صد{{سخ}}شغل دارد علیرضا قزوه{{سخ}}بیت رهبر علیرضا قزوه{{سخ}}توی مرقد علیرضا قزوه{{سخ}}هر کجا می روی پی کاری{{سخ}}می رسد عد! علیرضا قزوه{{سخ}}کنگره نیست کنگره، وقتی{{سخ}}که ندارد علیرضا قزوه{{سخ}}هیچکس مصرعی نخواهد خواند{{سخ}}تا نیاید علیرضا قزوه{{سخ}}نمره ی دیگران اگر شد بیست{{سخ}}شد ولی صد علیرضا قزوه{{سخ}}به یقین رشد کرده از هر حیث{{سخ}}خاصه از قد علیرضا قزوه{{سخ}}شکر ایزد که زن گرفت و نماند{{سخ}}یک مجرد علیرضا قزوه{{سخ}}بوق تک تک تمام شاعر ها{{سخ}}بوق ممتد علیرضا قزوه{{سخ}}یک نفر گفت: مخلصیم آقا{{سخ}}گفت: باشد،علیرضا قزوه{{سخ}}وای بر حال تو اگر با تو{{سخ}}بشود بد علیرضا قزوه!{{سخ}}من که می ترسم از عواقب آن{{سخ}}به محمد، علیرضا قزوه!{{سخ}}قزوه یک شاعر است اما، کاش…!{{سخ}}هیس! آمد علیرضا قزوه</span><noinclude><br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====برادر انگلستان====<br />
این کتاب که اولین رمان بلند علیرضا قزوه میباشد، یک دوگانهٔ روایی-داستانی میباشد. داستان بهرغم سادگی، پیچیدگیهای لازم برای درونمایۀ یک رمان را داراست و با وجود برجستهسازی در حل معمای زندگی یک شخصیت، به روایت زندگی خود راوی و دیگر شخصیتها نیز پرداخته است. سبک و تکنیک خاص نویسنده از میان متون و روایتهای مختلف، همراه با گذر پیاپی زمان از گذشته به حال و از تهران تا لندن، براشتیاق خواندن این رمان میافزاید که با نگاهی تلطیف شده با نماد سازی و خیال پردازی به وقایع سیاسی- اجتماعی برههای از تاریخ معاصر ایران پرداخته و از میان کوپههای قطاری که میان خواب و بیداری از مشهد تا مسکو و از مرداد ۱۳۳۲ تا مذاکرات هستهای را طی میکند، برخی از وقایع تاریخی این برهه را به خوبی به تصویر میکشد. در «برادر انگستان» ماجرای کودتای ۲۸ مرداد به عنوان نمادی از مداخلات بیگانگان به ویژه انگلستان پایه و مبنای روایت این داستان میشود. داستان دیوانگی اسماعیل و قربانی شدن نسلها و ملتها. داستانی عبرت آموز که دلایل بدبینی و بیاعتمادی به غرب را باز مینماید و با شواهدی معتبر از تاریخ معاصر نشان میدهد که چگونه و چرا انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ نقطۀ عطفی شد برای رهایی و رستاخیز اقوام و ملتها از بیش از یک قرن سلطه و استیلای غرب. از اینکه شرق را نادیده انگاشته و با تحریف و دستکاری تاریخ، شرقیها را موش آزمایشگاهی خود پنداشتهاند.از نقشهایی که بازی کرده و خنجرهایی که فرود آورده اند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/908102/%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B0%D8%A7%D8%A8-%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3/|عنوان =وقتی یک «شاعر» رمانی جذاب مینویسد|ناشر =مشرقنیوز |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
====از نخلستان تا خیابان====<br />
این کتاب در پنج بخش تقسیم شدهاست: غزلهاى داغدارى، دوبیتىهاى دلتنگى، رباعیات خورشیدى، مثنوى شرمسارى و بر امواج درد (نوسرودهها).{{سخ}}<br />
۱- ''غزلها'': کتاب در این بخش ۲۵ غزل دارد که به ترتیب تاریخ (از فروردین ۶۵ تا دیماه ۶۸) چاپ شده است. از ویژگیهای این بخش میتوان به داشتن زبان سهل و ممتنع، تازگی زبان و تصویر، تصویرسازی درست و اصولی و حضور خوب عناصر مذهبی در شعر را نام برد. یک نمونه از شعر این بخش در پایین آورده شده است:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">وقتى دل شکسته نیستان غربت است{{سخ}}تنها بهشت گمشدۀ ما عدالت است{{سخ}}اى قاتلان عاطفه! اینجا چه مىکنید؟{{سخ}}اینجا که خاک پاى شهیدان غربت است{{سخ}}وقتى بهشت را به زر سرخ مىخرید{{سخ}}چشمانتان شکاف تنور قیامت است</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۲- ''دوبیتیهای دلتنگی'': جریان تازهاى که اکنون به راه افتاده و بهوسیلهٔ قزوه و دیگران به سوى رشد و کمال مىرود، همین دو بیتىسرایى محلى و در حقیقت ادامۀ راه و رسم بابا طاهر با زبان و محتواى امروز است. اینها به خاطر زبان خاصشان که خیلى نزدیک به زبان مردم است و به خاطر ایجازى که کلاً در قالب دوبیتى هست، زمینه خوبى براى نفوذ در جامعه دارند:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">دلم اینجا، دلم اینجا غریبه{{سخ}}دلم چون مرقد مولا غریبه{{سخ}}مسلمونون! خجالت داره آخه{{سخ}}هنوزم عشق بین ما غریبه</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۳- ''رباعیات خورشیدی'': این رباعىها بیشتر محصول سالهاى ۶۴ و ۶۵ هستند و طبعاً با تاثیرپذیرى از جوّ شعر آن سالها، که دورۀ اوج رباعىسرایى بود سروده شده است. قالب حماسى رباعى چندان با روحیهٔ محزون شعر قزوه سازگار نیست و به همین دلیل او موفقیت چندانى در آن ندارد، فقط یکى دو رباعى او «اى مرگ» و «تشییع جنازه» خوب از کار درآمدهاند و شاید به همین دلیل هم او رباعىگویى را ادامه نداده.{{سخ}}<br />
۴- ''مثنوی شرمساری'': بعضى ابیات این بخش از جنبهٔ موسیقى قافیه و ردیف کم مىآورند و آن انتظارى را که از ردیف و قافیهٔ مثنوى داریم برآوره نمىکنند، مثل اینها:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">کجا رفت تأثیر سوز دعا؟{{سخ}}کجایند مردان بىادّعا؟{{سخ}}همانان که از وادى دیگرند{{سخ}}همانان که گمنام و نام آورند{{سخ}}هلا، پیر هشیار دارد آشنا!{{سخ}}بریز از مى صبر در جام ما</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۵- ''نوسرودهها'': در این قسمت قزوه یک شعر نیمایى دارد با نام «باغ نگاه» و تعدادى کار سپیدرنگ. مشکل اصلىاى که قزوه و اکثر سپیدکاران دیگر دارند، این است که تکنیک شعرى را فقط در محدودۀ تخیل و مضمون جستجو مىکنند و کارى به ساختار زبانى و موسیقیایى سخن ندارند. بعضى از هنرمندىهاى زبانى را قزوه در شعر کلاسیکش دارد ولى در کارهاى سپید نه؛ در حالى که شعر سپید بیشتر جاى این کارها است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.mkkazemi.com/tag/%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87//|عنوان =نظری دیگر بر منظر «از نخلستان تا خیابان»|ناشر =محمدکاظم کاظمی |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = }}</ref><br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها===<br />
<br />
<br />
==نوا، نما، نگاه==<br />
===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br />
<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
# {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =حسینی مؤخر | نام =سید محسن | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =بررسی تطبیقی درونمایهٔ اعتراض در شعر احمد مطر و علیرضا قزوه | ژورنال = دوفصلنامهٔ مطالعات تطبیقی فارسی-عربی| مکان = | دوره = | شماره =۲ | سال =۱۳۹۵ | تاریخ بازبینی = ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸}}<br />
# {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =مهرداد | نام =ندا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =نگاهی به آرایههای شعر علیرضا قزوه | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۳۱۵-۳۱۳-۳۱۲ | سال =۱۳۹۱ | تاریخ بازبینی = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸}}<br />
<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://old.iranhdm.ir//index.aspx?siteid=1&fkeyid=&siteid=1&pageid=533|عنوان=علیرضا قزوه|ناشر= https://old.iranhdm.ir،موزهٔ انقلاباسلامی و دفاع مقدس|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4450064/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF|عنوان=سرود ملی ایران نیاز به تغییر دارد|ناشر= https://www.mehrnews.com،خبرگزاری مهر|تاریخ انتشار= ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/936382/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%DB%B4%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8|عنوان=سروده علیرضا قزوه به مناسبت ۴۰ سالگی انقلاب|ناشر= https://www.mashreghnews.ir،مشرق نیوز|تاریخ انتشار= ۲۳ بهمن ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.hamshahrionline.ir/news/95961/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%DB%B1%DB%B3%DB%B4%DB%B2|عنوان=زندگینامهٔ علیرضا قزوه|ناشر= https://www.hamshahrionline.ir،همشهری آنلاین|تاریخ انتشار= ۲ آذر ۱۳۸۸}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.iribnews.ir/fa/news/2337146/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%86|عنوان=بزرگداشت علیرضا قزوه شاعر انقلابی در سمنان|ناشر= https://www.iribnews.ir،خبرگزاری صداوسیمای سمنان|تاریخ انتشار= ۴ بهمن ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mizanonline.com/fa/news/178190/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B2%D9%84-%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%D8%B3%D8%A8%D9%83-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|عنوان=علیرضا قزوه در غزل صاحب سبک مستقل است|ناشر= https://www.mizanonline.com،خبرگزاری میزان|تاریخ انتشار= ۷ خرداد ۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://fararu.com/fa/news/215382/%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF|عنوان=«قزوه بیش از کلاهش، نگران خود باشد»|ناشر= https://fararu.com،فرارو|تاریخ انتشار= ۹ آذر ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.ketabrah.ir/author/7163-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87||عنوان=کتابهای علیرضا قزوه|ناشر= https://www.ketabrah.ir،کتابراه|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.parsine.com/fa/news/24769/%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D8%B6-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87||عنوان=شعر طنز ناصر فیض برای علیرضا قزوه!|ناشر= https://www.parsine.com،پایگاه خبری تحلیلی پارسینه|تاریخ انتشار= ۴ شهریور ۱۳۸۹}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.mkkazemi.com/tag/%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87|عنوان=نظری دیگر بر منظر «از نخلستان تا خیابان»|ناشر= https://www.mkkazemi.com،محمدکاظم کاظمی|تاریخ انتشار=}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87&diff=27362علیرضا قزوه2019-04-30T07:38:29Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = علیرضا قزوه<br />
|تصویر = GHAZVE.jpg<br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام اصلی = <br />
|زمینه فعالیت = شاعری<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱بهمن۱۳۴۲<br />
|محل تولد = گرمسار<br />
|والدین = محمد<br />
|تاریخ مرگ = <br />
|محل مرگ = <br />
|علت مرگ = <br />
|محل زندگی =<br />
|مختصات محل زندگی = <br />
|محل خاکسپاری = <br />
|تقارن زندگی با نظامهای سیاسی = <br />
|اتفاقات مهم = <br />
|نامهای دیگر = <br />
|لقب = <br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی = <br />
|سبک نوشتاری = <br />
|کتابها = <br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها = <br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = سعیده حسینجانی<br />
|شریک زندگی =<br />
|فرزندان = <br />
|تحصیلات = دیپلم تجربی{{سخ}} حقوق (کارشناسی){{سخ}} زبانوادبیات فارسی (کارشناسی ارشد){{سخ}} زبان فارسی (دکتری)<br />
|دانشگاه = دانشگاه حقوق قضایی قم (کارشناسی){{سخ}} دانشگاه آزاداسلامی واحد تهران (کارشناسی ارشد){{سخ}} دانشگاه تاجیکستان (دکتری)<br />
|حوزه = تحصیل تا پایهٔ پنجم<br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت = <br />
|تأثیرگذاشته بر = <br />
|تأثیرپذیرفته از = سلمان هراتی، محمود درویش<br />
|وبگاه =<br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد =<br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
'''علیرضا قزوه''' شاعر و نویسنده، از ارکان موج سوم (شعر انقلاب و دفاع مقدس) شمرده میشود.<br />
<center>* * * * *</center><br />
قزوه در بخشهای مختلف فرهنگی فعالیت داشته است. او از سال ۶۸ تا ۷۷ مسئولیت صفحهٔ «بشنو از نی» روزنامهٔ «اطّلاعات» را بر عهده داشته است؛ از ۷۷ تا ۷۹ به عنوان وابستهٔ فرهنگی در تاجیکستان حضور داشته است و در سالهای ۸۰ تا ۸۲ مسئولیت کانونهای ادبی فرهنگسراهای تهران را عهدهدار بود. همچنین از سال ۸۶ بهعنوان وابستهٔ فرهنگی و مدیر مرکز تحقیقات فارسی دهلینو مشغول به فعالیت است. قزوه با راه اندازی نخستین جشنواره شعر فجر قدمی جدی برای معرفی و ارتقاء شعر ایران برداشته است.<ref name=''موزهٔ علیرضا''/><br />
<br />
قزوه از غزلسرایان دههٔ شصت بهحساب میآید. بیشتر شهرت او در دههٔ شصت با دفتر شعر «از نخلستان تا خیابان» و روح اعتراضی این اشعار رقم خورد. از قزوه حدود ۴۰ کتاب شعر ، نقد ، سفرنامه ، نثر و تحقیق به چاپ رسیده است.<ref name =''بررسی علیرضا''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =حسینی مؤخر| نام =سیدمحسن | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =بررسی تطبیقی درونمایهٔ اعتراض در شعر احمد مطر و علیرضا قزوه | ژورنال = دوفصلنامهٔ مطالعات تطبیقی فارسی-عربی| مکان = | دوره = | شماره =۲ | سال =۱۳۹۵ | تاریخ بازبینی = ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸}}</ref>{{سخ}}<br />
علیرضا قزوه در مراسم پایانی هفتمین جشنوارهٔ شعر فجر همراه با «حمیدرضا برقعی» بهعنوان «شاعران مردمی ۱۰ سال اخیر» معرفی شدند. همچنین شعر «صبح بنارس» برگزیدهٔ یازدهمین دورهٔ جایزهٔ قلم زرّین در بخش شعر شد.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
<br />
===داستانک عشق===<br />
<br />
<br />
===داستانک استاد===<br />
<br />
===داستانک شاگرد===<br />
<br />
<br />
<br />
===داستانک مردم===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب از مجلات دورهٔ خود===<br />
<br />
===داستانکهای دشمنی===<br />
<br />
===داستانکهای دوستی===<br />
<br />
===داستانکهای قهر===<br />
<br />
===داستانکهای آشتیها===<br />
<br />
===داستانک نگرفتن جوایز===<br />
<br />
===داستانک حرفی که در حین گرفتن جایزه زده است===<br />
<br />
===داستانکهای مذهب و ارتباط با خدا===<br />
<br />
===داستانکهای عصبانیت، ترک مجلس، مهمانیها، برنامهها، استعفا و مشابه آن===<br />
<br />
===داستانک نحوهٔ مرگ، بازتاب خبر مرگ در روزنامهها و مجلات و نمونههایی از آن===<br />
<br />
===داستانکهای دارایی===<br />
<br />
===داستانکهای زندگی شخصی===<br />
<br />
===داستانک برخی خالهزنکیهای شیرین (اشکها و لبخندها)===<br />
<br />
===داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده===<br />
<br />
===داستانکهای مشهور ممیزی===<br />
<br />
===داستانکهای مربوط به مصاحبهها، سخنرانیها و حضور رادیو یا تلویزیون یا فضای مجازی همراه ارايه نمونههایی از آن برای بخش شنیداری و تصویری===<br />
<br />
===عکس سنگقبر و داستانکی از تشییع جنازه و جزيیات آن===<br />
<br />
===داستانهای دیگر===<br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
<br />
===سوانح عمر===<br />
<br />
<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
علیرضا قزوه کودکی و دوران مدرسه را در زادگاهش گرمسار گذراند. او اولین شعر خود را در ۱۷سالگی سرود و اولین تجربهٔ کاری فرهنگی او در سال ۶۳ یعنی در ۲۰سالگی در همکاری با مجلهٔ «امید انقلاب» رقم خود. قزوه در سال ۱۳۶۹ مدرک کارشناسی از دانشگاه حقوق قضایی قم دریافت نمود و در سال ۱۳۷۶ مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران دریافت کرد و سرانجام مدرک دکتری خود را در سال ۱۳۹۱ در رشتهٔ فیلولوژی از دانشگاه دولتی ملی تاجیکستان دریافت کرد. قزوه تاکنون با روزنامههای جمهوری اسلامی، اطلاعات، ماهنامهٔ ادبستان، صداوسیما، حوزهٔ هنری و بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس همکاری داشتهاست. قزوه مدتی بهعنوان رایزن فرهنگی در کشورهای هندوستان و تاجیکستان نیز فعالیّت داشتهاست.<ref name=''موزهٔ علیرضا''>{{یادکرد وب|نشانی = http://old.iranhdm.ir//index.aspx?siteid=1&fkeyid=&siteid=1&pageid=533|عنوان =علیرضا قزوه|ناشر =موزهٔ انقلاباسلامی و دفاع مقدس|تاریخ بازدید = ۴ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}</ref> <ref name=''آرایهٔ علیرضا''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =مهرداد| نام =ندا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =نگاهی به آرایههای شعر علیرضا قزوه | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۳۱۵-۳۱۳-۳۱۲ | سال =۱۳۹۱ | تاریخ بازبینی = ۲اردیبهشت۱۳۹۸}}</ref><br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
====دیدگاه در مورد سرود جمهوری اسلامی====<br />
سرود جمهوری اسلامی سرودی زیبا و خوب است اما ملتی که این حماسه ها را آفریده باید در سرودش حماسه بسیار پررنگ تر باشد. کاش این سرود با یک کار جمعی سروده می شد و از ظرفیت استاد سبزواری برای آن بهره گرفته می شد. سرود ما بحر رجز را ندارد و این سرود نباید سرود جمهوری اسلامی باشد. از عنصر حماسه در آن غفلت شده است و حتی سرود شاهنشاهی از آن حماسی تر و ریتمیک تر است. شاعران جوان امروز ما می توانند سرود حماسی دیگری بسازند که در همه جا خوانده شود.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4450064/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF/|عنوان =سرود ملی ایران نیاز به تغییر دارد|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===زمینهٔ فعالیت===<br />
====شعر====<br />
سرودهٔ علیرضا قزوه به مناسبت چهلمین سالگرد انقلاب اسلامی<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/936382/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%DB%B4%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8/|عنوان =سروده علیرضا قزوه به مناسبت ۴۰ سالگی انقلاب|ناشر =مشرق نیوز |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۳ بهمن ۱۳۹۷}}</ref>:<br />
<br />
<font color=green>درّ نجفی کم ز عقیق یمنی نیست</font><br />
{{شعر|نستعلیق|سبک=color: purple}}{{ب|شیطان تو امروز بجز ما و منی نیست|خود را بشکن عشق بجز خودشکنی نیست}}<br />
{{ب|عشاق تو بیسر به سرای تو رسیدند|عشاق تو را واهمهی بیکفنی نیست}}<br />
{{ب|از جلوت اسلام چهل سال گذشته ست|جمهوری اسلامی ما خمشدنی نیست}}<br />
{{ب|لبنان و عراق و یمن و سوریه با ماست|درّ نجفی کم ز عقیق یمنی نیست}}<br />
{{ب|با اهرمنان این همه گفتید و نشستید|آرامش ما بستهٔ این چانهزنی نیست}}<br />
{{ب|زنبور عسل را چه به این تارتنکها|ای سفسطهگر! فرصت شیرینسخنی نیست}}<br />
{{ب|از هر کس و ناکس نتوان مشورت آموخت|هر راهزنی لایق این رایزنی نیست}}<br />
{{ب|هر وسوسه را عشق منامید عزیزان|این نفس پدرسوخته با عشق تنی نیست}}<br />
{{ب|امروز ابوجهل همان آلسعود است|در مکه یکی مثل رسول مدنی نیست}}<br />
{{ب|صد بار اگر "اشهد ان لا…" به لب آرد|والله ابوجهل مسلمانشدنی نیست!}}<br />
{{ب|صبر حسنی باید و فریاد حسینی|هر کس که حسینی است به غیر از حسنی نیست!}}<br />
{{ب|با فاطمه و زینب و اولاد علی باش!|هر راه جز این راه بجز اهرمنی نیست}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
<br />
===مسئولیتها===<br />
برخی از مسئولیتهای علیرضا قزوه شامل موارد زیر میشود<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.hamshahrionline.ir/news/95961/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%DB%B1%DB%B3%DB%B4%DB%B2/|عنوان =زندگینامهٔ علیرضا قزوه|ناشر =همشهری آنلاین |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲ آذر ۱۳۸۸}}</ref>:{{سخ}}<br />
* واحد ادبیات (شعر) حوزهٔ هنری سازمان تبلیغات اسلامی<br />
* مسئولیت صفحهٔ ادبی روزنامهٔ اطلاعات (بشنو از نی)<br />
* همکاری با رایزنی فرهنگی ایران در کشور تاجیکستان<br />
* دبیر کنگرهٔ سراسری شعر دفاع مقدس در استان کرمانشاه<br />
* دبیر نخستین جشنوارهٔ بینالمللی شعر فجر<br />
* غزل معاصر ایران (۱۳۷۶-۱۳۷۵)<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
====بزرگداشت قزوه در سمنان====<br />
در آستانهٔ چهلسالگی انقلاب اسلامی طرح چهل قلم با هدف تجلیل از اهالی قلم انقلابی با مشارکت سازمان کتابخانههای عمومی کشور از نوزدهم دیماه به مدت یک ماه و ۱۰ روز برگزار شد و در روز ۴ بهمن از علیرضا قزوه در سمنان تجلیل شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.iribnews.ir/fa/news/2337146/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%86/|عنوان =بزرگداشت علیرضا قزوه شاعر انقلابی در سمنان|ناشر =خبرگزاری صداوسیمای سمنان |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۴ بهمن ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===از نگاه دیگران (چند دیدگاه مثبت و منفی)===<br />
====مصطفی علیپور====<br />
قزوه در غزل صاحبسبك است و میتوان گفت صاحب شخصیت غزلی است؛ با این حال در اشعاری كه در قالبهای دیگر هم مینویسد، میتوان دیدگاه و روحیات او را مشاهده كرد. او درك صوفیانهای از ادبیات دارد و شعر او درویشی یا به عبارت دیگر قلندری است. غزل های قزوه تركیبی از دریافت های معرفتی همراه با تجربههای روزگارمان است، این شاعر دریافت عارفانهای از شعر سنتی دارد كه میتوان شعر او را بدون نام و نشان هم تشخیص داد. <ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mizanonline.com/fa/news/178190/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B2%D9%84-%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%D8%B3%D8%A8%D9%83-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/|عنوان =علیرضا قزوه در غزل صاحب سبک مستقل است|ناشر =خبرگزاری میزان |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۷ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
====عبدالرضا شیبانی====<br />
قزوه هنرمند بزرگی است و نصیحت به او فقط از باب «نصیحت به ائمه ی مسلمین» جواز دارد. قزوه در یکی از سرودههایش خیلی کوتاه به مذاکرات و ترسها و دلواپسیهایش که در حقیقت دلواپسیهای جبههی پایداری است، اختصاص داده است. او می گوید: «میترسم ظریف کراوات کری را به یادگار بگیرد …» و این چقدر خلاف انصاف است. در اینکه قزوه میتواند سخن متفاوتی داشته باشد هیچ تردیدی وجود ندارد. همینطور که «صادق زیبا کلام» و «علی مطهری» دارند اما نه با نام رهبری. اشکال اینجاست که امثال قزوه از رهبر معظم انقلاب مایه میگذارند و دیدگاههای خود را مطابق با منویات حضرت ایشان اعلام میکنند و به گونهای که جفا به مقام معظم رهبری نیز تلقی میگردد، القا میکنند که تنها طرفداران و ذوبشدگان در ولایت هستند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://fararu.com/fa/news/215382/%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF/|عنوان =«قزوه بیش از کلاهش، نگران خود باشد»|ناشر =فرارو |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ آذر ۱۳۹۳}}</ref><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
<br />
===تفسیر خود از آثارش===<br />
<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
====خانهٔ شاعران====<br />
در مراسم بزرگداشت «خلیل عمرانی»، علیرضا قزوه با بیان اینکه خانهٔ شعر، خانهٔ ضدشعر و فتنهساز شده است، گفت: دیگر چارهای نداریم جز اینکه این خانه را که از اموال بیتالمال است، از دست چهار - پنج نفر حاضر در آن خارج کنیم. این خانه وابسته به حزب منحلشدهٔ مشارکت است و سالانه مبالغ زیادی از اموال بیتالمال را خرج میکند. کسانی بر ذهن و افکار برخی کار میکنند و متأسفانه فتنه میسازند و از بودجههای آنچنانی هم برخوردارند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://fararu.com/fa/news/173586/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/|عنوان =علیرضا قزوه خانهٔ شاعران را تهدید کرد!|ناشر =فرارو |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱ دی ۱۳۹۲}}</ref><br />
<br />
===همراهیهای سیاسی===<br />
<br />
===مخالفتهای سیاسی===<br />
<br />
===نامههای سرگشاده===<br />
<br />
===نامهای دستهجمعی===<br />
<br />
===بیانیهها===<br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش===<br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
====جشنوارهٔ شعر فجر====<br />
علیرضا قزوه در برنامهای در مورد جشنوارهٔ شعر فجر گفت: «جشنوارهٔ شعر فجر به جاییکه باید نرسیده است. بودجه کم است اما همه چیز پول نیست. بزرگان باید در هیئت علمی و در تعیین داورها دخیل باشند. باید شعر را در حد سینما معرفی کنیم.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4534882/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D9%86%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/|عنوان =جشنوارهٔ شعر فجر به جاییکه باید نرسیده است|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۶ بهمن ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===نحوهٔ پوشش===<br />
<br />
===تکیهکلامها===<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
===خلقیات===<br />
<br />
<br />
===منزلی که در آن زندگی میکرد (باغ و ویلا)===<br />
<br />
===گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکانهایی که به آن مسافرت کرده است)===<br />
<br />
===برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===بنیانگذاری===<br />
<br />
<br />
<br />
===استادان و شاگردان===<br />
<br />
===علت شهرت===<br />
<br />
===فیلم ساخته شده براساس===<br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
<br />
===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br />
<br />
===نام جاهایی که به اسم این فرد است===<br />
<br />
===کاریکاتورهایی که دربارهاش کشیدهاند===<br />
<br />
===مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب نقلشده از نمونههای فوق از مجلات آن دوره===<br />
<br />
===برگههایی از مصاحبههای فرد===<br />
<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
<br />
<br />
===تعهد، جایگزین میهندوستی===<br />
<br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار علیرضا قزوه به چهار دسته تقسیم میشود: ۱)کتاب شعر ۲)سفرنامه ۳)پژوهش ۴)رمان <ref name=''کتاب علیرضا''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.ketabrah.ir/author/7163-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87|عنوان =کتابهای علیرضا قزوه|ناشر =کتابراه |تاریخ بازدید = ۵اردیبهشت۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲خرداد۱۳۹۷}}</ref><ref name=''موزهٔ علیرضا''/><br />
====کتاب شعر====<br />
* از نخلستان تا خیابان (۱۳۶۸)<br />
* چه عطر شگفتی (یادوارهٔ احمد زارعی) (۱۳۷۳)<br />
* شبلی و آتش (۱۳۷۵)<br />
* این همه یوسف (۱۳۷۶)<br />
* دو رکعت عشق (۱۳۷۷)<br />
* گزیدهٔ ادبیات معاصر (۱۳۷۸)<br />
* قدم زدن در کلمات (۱۳۷۹)<br />
* عشق، علیهالسلام (۱۳۸۱)<br />
* قطار اندیمشک (۱۳۸۳)<br />
* با کاروان نیزه (۱۳۸۴)<br />
* من میگویم شما بگریید (۱۳۸۵)<br />
* پشت هر سنگ خداست (۱۳۸۷)<br />
* سورهٔ انگور (۱۳۸۷)<br />
* صبح بنارس (۱۳۹۱)<br />
* صبحتان بخیر مردم (۱۳۹۱)<br />
* قصاید بتوقیت بیروت (مجموعهٔ شعر به زبان عربی) (۲۰۰۸)<br />
* compassionste deat (مجموعهٔ شعر منتشر شده در دهلینو) (۲۰۱۲)<br />
* انگشتری سوم خانم<br />
* مولا ویلا نداشت<br />
<br />
====سفرنامه====<br />
* پرستو در قاف (۱۳۷۴)<br />
* قونیه در قطار<br />
<br />
====پژوهش====<br />
* خورشیدهای گمشده (۱۳۷۶)<br />
*غزل معاصر ایران، گزینش و جمعآوری (۱۳۷۹)<br />
* کسی هنوز عیار تو را نسنجیدهاست، (جشننامهٔ محمدعلی بهمنی) (۱۳۸۳)<br />
* کلماتالشعرا (تصحیح تذکره) (۱۳۸۹)<br />
* تصحیح نسخهٔ خطی بیدل دهلوی<br />
<br />
====رمان====<br />
* برادر انگلستان<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
برخی جوایز و افتخارات علیرضا شامل موارد زیر میشود<ref name=''کتاب علیرضا''/>:<br />
* «علیرضا قزوه» و «حمیدرضا برقعی» به عنوان «شاعران مردمی ۱۰ سال اخیر» در مراسم پایانی هفتمین جشنوارهٔ بینالمللی شعر فجر معرفی شدند.<br />
* در بیست و چهارمین دورهٔ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، قزوه بهعلت کتاب شعر با «کاروان نیزه» جایزهٔ تشویقی گرفت.<br />
* «صبح بنارس» سرودهٔ علیرضا قزوه برگزیدهٔ یازدهمین دورهٔ جایزهٔ قلم زرین در بخش شعر شد.<br />
* «صبح بنارس» سرودهٔ قزوه در بخش شعر بیست و یکمین جایزهٔ کتاب فصل بهعنوان برگزیده انتخاب و معرفی شد.<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
====شعر ناصر فیض برای علیرضا قزوه====<br />
ناصر فیض، طنزپرداز معاصر در جلسه شاعران جوان و پیشکسوت با رهبر انقلاب که در شب میلاد امام حسن مجتبی (ع) برگزار شد، شعر طنزی در وصف «علیرضا قزوه» مجری برنامه شب شعر شاعران با رهبر انقلاب خواند که مورد توجه حضار قرار گرفت <ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.parsine.com/fa/news/24769/%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D8%B6-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87/|عنوان =شعر طنز ناصر فیض برای علیرضا قزوه!|ناشر =پایگاه خبری تحلیلی پارسینه |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۴ شهریور ۱۳۸۹}}</ref>{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">با سر آمد علیرضا قزوه{{سخ}}شد سر آمد علیرضا قزوه{{سخ}}همه باید به یک طرف بروند{{سخ}}تا شود رد علیرضا قزوه{{سخ}}شعرهایش در ابتدا بودند{{سخ}}یک مجلد علیرضا قزوه{{سخ}}چاپ آثار او پس از چندی{{سخ}}شد مجدد علیرضا قزوه{{سخ}}نیست جایی و نیست ارگانی{{سخ}}که نباشد علیرضا قزوه{{سخ}}شک ندارم که بیش تر از صد{{سخ}}شغل دارد علیرضا قزوه{{سخ}}بیت رهبر علیرضا قزوه{{سخ}}توی مرقد علیرضا قزوه{{سخ}}هر کجا می روی پی کاری{{سخ}}می رسد عد! علیرضا قزوه{{سخ}}کنگره نیست کنگره، وقتی{{سخ}}که ندارد علیرضا قزوه{{سخ}}هیچکس مصرعی نخواهد خواند{{سخ}}تا نیاید علیرضا قزوه{{سخ}}نمره ی دیگران اگر شد بیست{{سخ}}شد ولی صد علیرضا قزوه{{سخ}}به یقین رشد کرده از هر حیث{{سخ}}خاصه از قد علیرضا قزوه{{سخ}}شکر ایزد که زن گرفت و نماند{{سخ}}یک مجرد علیرضا قزوه{{سخ}}بوق تک تک تمام شاعر ها{{سخ}}بوق ممتد علیرضا قزوه{{سخ}}یک نفر گفت: مخلصیم آقا{{سخ}}گفت: باشد،علیرضا قزوه{{سخ}}وای بر حال تو اگر با تو{{سخ}}بشود بد علیرضا قزوه!{{سخ}}من که می ترسم از عواقب آن{{سخ}}به محمد، علیرضا قزوه!{{سخ}}قزوه یک شاعر است اما، کاش…!{{سخ}}هیس! آمد علیرضا قزوه</span><noinclude><br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====برادر انگلستان====<br />
این کتاب که اولین رمان بلند علیرضا قزوه میباشد، یک دوگانهٔ روایی-داستانی میباشد. داستان بهرغم سادگی، پیچیدگیهای لازم برای درونمایۀ یک رمان را داراست و با وجود برجستهسازی در حل معمای زندگی یک شخصیت، به روایت زندگی خود راوی و دیگر شخصیتها نیز پرداخته است. سبک و تکنیک خاص نویسنده از میان متون و روایتهای مختلف، همراه با گذر پیاپی زمان از گذشته به حال و از تهران تا لندن، براشتیاق خواندن این رمان میافزاید که با نگاهی تلطیف شده با نماد سازی و خیال پردازی به وقایع سیاسی- اجتماعی برههای از تاریخ معاصر ایران پرداخته و از میان کوپههای قطاری که میان خواب و بیداری از مشهد تا مسکو و از مرداد ۱۳۳۲ تا مذاکرات هستهای را طی میکند، برخی از وقایع تاریخی این برهه را به خوبی به تصویر میکشد. در «برادر انگستان» ماجرای کودتای ۲۸ مرداد به عنوان نمادی از مداخلات بیگانگان به ویژه انگلستان پایه و مبنای روایت این داستان میشود. داستان دیوانگی اسماعیل و قربانی شدن نسلها و ملتها. داستانی عبرت آموز که دلایل بدبینی و بیاعتمادی به غرب را باز مینماید و با شواهدی معتبر از تاریخ معاصر نشان میدهد که چگونه و چرا انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ نقطۀ عطفی شد برای رهایی و رستاخیز اقوام و ملتها از بیش از یک قرن سلطه و استیلای غرب. از اینکه شرق را نادیده انگاشته و با تحریف و دستکاری تاریخ، شرقیها را موش آزمایشگاهی خود پنداشتهاند.از نقشهایی که بازی کرده و خنجرهایی که فرود آورده اند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/908102/%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B0%D8%A7%D8%A8-%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3/|عنوان =وقتی یک «شاعر» رمانی جذاب مینویسد|ناشر =مشرقنیوز |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
====از نخلستان تا خیابان====<br />
این کتاب در پنج بخش تقسیم شدهاست: غزلهاى داغدارى، دوبیتىهاى دلتنگى، رباعیات خورشیدى، مثنوى شرمسارى و بر امواج درد (نوسرودهها).{{سخ}}<br />
۱- ''غزلها'': کتاب در این بخش ۲۵ غزل دارد که به ترتیب تاریخ (از فروردین ۶۵ تا دیماه ۶۸) چاپ شده است. از ویژگیهای این بخش میتوان به داشتن زبان سهل و ممتنع، تازگی زبان و تصویر، تصویرسازی درست و اصولی و حضور خوب عناصر مذهبی در شعر را نام برد. یک نمونه از شعر این بخش در پایین آورده شده است:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">وقتى دل شکسته نیستان غربت است{{سخ}}تنها بهشت گمشدۀ ما عدالت است{{سخ}}اى قاتلان عاطفه! اینجا چه مىکنید؟{{سخ}}اینجا که خاک پاى شهیدان غربت است{{سخ}}وقتى بهشت را به زر سرخ مىخرید{{سخ}}چشمانتان شکاف تنور قیامت است</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۲- ''دوبیتیهای دلتنگی'': جریان تازهاى که اکنون به راه افتاده و بهوسیلهٔ قزوه و دیگران به سوى رشد و کمال مىرود، همین دو بیتىسرایى محلى و در حقیقت ادامۀ راه و رسم بابا طاهر با زبان و محتواى امروز است. اینها به خاطر زبان خاصشان که خیلى نزدیک به زبان مردم است و به خاطر ایجازى که کلاً در قالب دوبیتى هست، زمینه خوبى براى نفوذ در جامعه دارند:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">دلم اینجا، دلم اینجا غریبه{{سخ}}دلم چون مرقد مولا غریبه{{سخ}}مسلمونون! خجالت داره آخه{{سخ}}هنوزم عشق بین ما غریبه</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۳- ''رباعیات خورشیدی'': این رباعىها بیشتر محصول سالهاى ۶۴ و ۶۵ هستند و طبعاً با تاثیرپذیرى از جوّ شعر آن سالها، که دورۀ اوج رباعىسرایى بود سروده شده است. قالب حماسى رباعى چندان با روحیهٔ محزون شعر قزوه سازگار نیست و به همین دلیل او موفقیت چندانى در آن ندارد، فقط یکى دو رباعى او «اى مرگ» و «تشییع جنازه» خوب از کار درآمدهاند و شاید به همین دلیل هم او رباعىگویى را ادامه نداده.{{سخ}}<br />
۴- ''مثنوی شرمساری'': بعضى ابیات این بخش از جنبهٔ موسیقى قافیه و ردیف کم مىآورند و آن انتظارى را که از ردیف و قافیهٔ مثنوى داریم برآوره نمىکنند، مثل اینها:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">کجا رفت تأثیر سوز دعا؟{{سخ}}کجایند مردان بىادّعا؟{{سخ}}همانان که از وادى دیگرند{{سخ}}همانان که گمنام و نام آورند{{سخ}}هلا، پیر هشیار دارد آشنا!{{سخ}}بریز از مى صبر در جام ما</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۵- ''نوسرودهها'': در این قسمت قزوه یک شعر نیمایى دارد با نام «باغ نگاه» و تعدادى کار سپیدرنگ. مشکل اصلىاى که قزوه و اکثر سپیدکاران دیگر دارند، این است که تکنیک شعرى را فقط در محدودۀ تخیل و مضمون جستجو مىکنند و کارى به ساختار زبانى و موسیقیایى سخن ندارند. بعضى از هنرمندىهاى زبانى را قزوه در شعر کلاسیکش دارد ولى در کارهاى سپید نه؛ در حالى که شعر سپید بیشتر جاى این کارها است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.mkkazemi.com/tag/%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87//|عنوان =نظری دیگر بر منظر «از نخلستان تا خیابان»|ناشر =محمدکاظم کاظمی |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = }}</ref><br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها===<br />
<br />
<br />
==نوا، نما، نگاه==<br />
===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br />
<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
# {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =حسینی مؤخر | نام =سید محسن | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =بررسی تطبیقی درونمایهٔ اعتراض در شعر احمد مطر و علیرضا قزوه | ژورنال = دوفصلنامهٔ مطالعات تطبیقی فارسی-عربی| مکان = | دوره = | شماره =۲ | سال =۱۳۹۵ | تاریخ بازبینی = ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸}}<br />
# {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =مهرداد | نام =ندا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =نگاهی به آرایههای شعر علیرضا قزوه | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۳۱۵-۳۱۳-۳۱۲ | سال =۱۳۹۱ | تاریخ بازبینی = ۲ اردیبهشت ۱۳۹۸}}<br />
<br />
<br />
==پیوند به بیرون==<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://old.iranhdm.ir//index.aspx?siteid=1&fkeyid=&siteid=1&pageid=533|عنوان=علیرضا قزوه|ناشر= https://old.iranhdm.ir،موزهٔ انقلاباسلامی و دفاع مقدس|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4450064/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF|عنوان=سرود ملی ایران نیاز به تغییر دارد|ناشر= https://www.mehrnews.com،خبرگزاری مهر|تاریخ انتشار= ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/936382/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%DB%B4%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8|عنوان=سروده علیرضا قزوه به مناسبت ۴۰ سالگی انقلاب|ناشر= https://www.mashreghnews.ir،مشرق نیوز|تاریخ انتشار= ۲۳ بهمن ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.hamshahrionline.ir/news/95961/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%DB%B1%DB%B3%DB%B4%DB%B2|عنوان=زندگینامهٔ علیرضا قزوه|ناشر= https://www.hamshahrionline.ir،همشهری آنلاین|تاریخ انتشار= ۲ آذر ۱۳۸۸}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = http://www.iribnews.ir/fa/news/2337146/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%86|عنوان=بزرگداشت علیرضا قزوه شاعر انقلابی در سمنان|ناشر= https://www.iribnews.ir،خبرگزاری صداوسیمای سمنان|تاریخ انتشار= ۴ بهمن ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mizanonline.com/fa/news/178190/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B2%D9%84-%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%D8%B3%D8%A8%D9%83-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|عنوان=علیرضا قزوه در غزل صاحب سبک مستقل است|ناشر= https://www.mizanonline.com،خبرگزاری میزان|تاریخ انتشار= ۷ خرداد ۱۳۹۵}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://fararu.com/fa/news/215382/%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF|عنوان=«قزوه بیش از کلاهش، نگران خود باشد»|ناشر= https://fararu.com،فرارو|تاریخ انتشار= ۹ آذر ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://fararu.com/fa/news/173586/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF|عنوان=علیرضا قزوه خانهٔ شاعران را تهدید کرد!|ناشر= https://fararu.com،فرارو|تاریخ انتشار= ۱ دی ۱۳۹۲}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4534882/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D9%86%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|عنوان=جشنوارهٔ شعر فجر به جاییکه باید نرسیده است|ناشر= https://www.mehrnews.com،خبرگزاری مهر|تاریخ انتشار= ۱۶ بهمن ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.ketabrah.ir/author/7163-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87||عنوان=کتابهای علیرضا قزوه|ناشر= https://www.ketabrah.ir،کتابراه|تاریخ انتشار= ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}<br />
# {{یادکرد وب|نشانی = https://www.parsine.com/fa/news/24769/%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D8%B6-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87||عنوان=شعر طنز ناصر فیض برای علیرضا قزوه!|ناشر= https://www.parsine.com،پایگاه خبری تحلیلی پارسینه|تاریخ انتشار= ۴ شهریور ۱۳۸۹}}</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87&diff=27345علیرضا قزوه2019-04-29T18:22:56Z<p>شریف پرندی: /* مصطفی علیپور */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = علیرضا قزوه<br />
|تصویر = GHAZVE.jpg<br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام اصلی = <br />
|زمینه فعالیت = شاعری<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱بهمن۱۳۴۲<br />
|محل تولد = گرمسار<br />
|والدین = محمد<br />
|تاریخ مرگ = <br />
|محل مرگ = <br />
|علت مرگ = <br />
|محل زندگی =<br />
|مختصات محل زندگی = <br />
|محل خاکسپاری = <br />
|تقارن زندگی با نظامهای سیاسی = <br />
|اتفاقات مهم = <br />
|نامهای دیگر = <br />
|لقب = <br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی = <br />
|سبک نوشتاری = <br />
|کتابها = <br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها = <br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = سعیده حسینجانی<br />
|شریک زندگی =<br />
|فرزندان = <br />
|تحصیلات = دیپلم تجربی{{سخ}} حقوق (کارشناسی){{سخ}} زبانوادبیات فارسی (کارشناسی ارشد){{سخ}} زبان فارسی (دکتری)<br />
|دانشگاه = دانشگاه حقوق قضایی قم (کارشناسی){{سخ}} دانشگاه آزاداسلامی واحد تهران (کارشناسی ارشد){{سخ}} دانشگاه تاجیکستان (دکتری)<br />
|حوزه = تحصیل تا پایهٔ پنجم<br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت = <br />
|تأثیرگذاشته بر = <br />
|تأثیرپذیرفته از = سلمان هراتی، محمود درویش<br />
|وبگاه =<br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد =<br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
'''علیرضا قزوه''' شاعر و نویسنده، از ارکان موج سوم (شعر انقلاب و دفاع مقدس) شمرده میشود.<br />
<center>* * * * *</center><br />
قزوه در بخشهای مختلف فرهنگی فعالیت داشته است. او از سال ۶۸ تا ۷۷ مسئولیت صفحهٔ «بشنو از نی» روزنامهٔ «اطّلاعات» را بر عهده داشته است؛ از ۷۷ تا ۷۹ به عنوان وابستهٔ فرهنگی در تاجیکستان حضور داشته است و در سالهای ۸۰ تا ۸۲ مسئولیت کانونهای ادبی فرهنگسراهای تهران را عهدهدار بود. همچنین از سال ۸۶ بهعنوان وابستهٔ فرهنگی و مدیر مرکز تحقیقات فارسی دهلینو مشغول به فعالیت است. قزوه با راه اندازی نخستین جشنواره شعر فجر قدمی جدی برای معرفی و ارتقاء شعر ایران برداشته است.<ref name=''موزهٔ علیرضا''/><br />
<br />
قزوه از غزلسرایان دههٔ شصت بهحساب میآید. بیشتر شهرت او در دههٔ شصت با دفتر شعر «از نخلستان تا خیابان» و روح اعتراضی این اشعار رقم خورد. از قزوه حدود ۴۰ کتاب شعر ، نقد ، سفرنامه ، نثر و تحقیق به چاپ رسیده است.<ref name =''بررسی علیرضا''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =حسینی مؤخر| نام =سیدمحسن | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =بررسی تطبیقی درونمایهٔ اعتراض در شعر احمد مطر و علیرضا قزوه | ژورنال = دوفصلنامهٔ مطالعات تطبیقی فارسی-عربی| مکان = | دوره = | شماره =۲ | سال =۱۳۹۵ | تاریخ بازبینی = ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸}}</ref>{{سخ}}<br />
علیرضا قزوه در مراسم پایانی هفتمین جشنوارهٔ شعر فجر همراه با «حمیدرضا برقعی» بهعنوان «شاعران مردمی ۱۰ سال اخیر» معرفی شدند. همچنین شعر «صبح بنارس» برگزیدهٔ یازدهمین دورهٔ جایزهٔ قلم زرّین در بخش شعر شد.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
<br />
===داستانک عشق===<br />
<br />
<br />
===داستانک استاد===<br />
<br />
===داستانک شاگرد===<br />
<br />
<br />
<br />
===داستانک مردم===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب از مجلات دورهٔ خود===<br />
<br />
===داستانکهای دشمنی===<br />
<br />
===داستانکهای دوستی===<br />
<br />
===داستانکهای قهر===<br />
<br />
===داستانکهای آشتیها===<br />
<br />
===داستانک نگرفتن جوایز===<br />
<br />
===داستانک حرفی که در حین گرفتن جایزه زده است===<br />
<br />
===داستانکهای مذهب و ارتباط با خدا===<br />
<br />
===داستانکهای عصبانیت، ترک مجلس، مهمانیها، برنامهها، استعفا و مشابه آن===<br />
<br />
===داستانک نحوهٔ مرگ، بازتاب خبر مرگ در روزنامهها و مجلات و نمونههایی از آن===<br />
<br />
===داستانکهای دارایی===<br />
<br />
===داستانکهای زندگی شخصی===<br />
<br />
===داستانک برخی خالهزنکیهای شیرین (اشکها و لبخندها)===<br />
<br />
===داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده===<br />
<br />
===داستانکهای مشهور ممیزی===<br />
<br />
===داستانکهای مربوط به مصاحبهها، سخنرانیها و حضور رادیو یا تلویزیون یا فضای مجازی همراه ارايه نمونههایی از آن برای بخش شنیداری و تصویری===<br />
<br />
===عکس سنگقبر و داستانکی از تشییع جنازه و جزيیات آن===<br />
<br />
===داستانهای دیگر===<br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
<br />
===سوانح عمر===<br />
<br />
<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
علیرضا قزوه کودکی و دوران مدرسه را در زادگاهش گرمسار گذراند. او اولین شعر خود را در ۱۷سالگی سرود و اولین تجربهٔ کاری فرهنگی او در سال ۶۳ یعنی در ۲۰سالگی در همکاری با مجلهٔ «امید انقلاب» رقم خود. قزوه در سال ۱۳۶۹ مدرک کارشناسی از دانشگاه حقوق قضایی قم دریافت نمود و در سال ۱۳۷۶ مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران دریافت کرد و سرانجام مدرک دکتری خود را در سال ۱۳۹۱ در رشتهٔ فیلولوژی از دانشگاه دولتی ملی تاجیکستان دریافت کرد. قزوه تاکنون با روزنامههای جمهوری اسلامی، اطلاعات، ماهنامهٔ ادبستان، صداوسیما، حوزهٔ هنری و بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس همکاری داشتهاست. قزوه مدتی بهعنوان رایزن فرهنگی در کشورهای هندوستان و تاجیکستان نیز فعالیّت داشتهاست.<ref name=''موزهٔ علیرضا''>{{یادکرد وب|نشانی = http://old.iranhdm.ir//index.aspx?siteid=1&fkeyid=&siteid=1&pageid=533|عنوان =علیرضا قزوه|ناشر =موزهٔ انقلاباسلامی و دفاع مقدس|تاریخ بازدید = ۴ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}</ref> <ref name=''آرایهٔ علیرضا''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =مهرداد| نام =ندا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =نگاهی به آرایههای شعر علیرضا قزوه | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۳۱۵-۳۱۳-۳۱۲ | سال =۱۳۹۱ | تاریخ بازبینی = ۲اردیبهشت۱۳۹۸}}</ref><br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
====دیدگاه در مورد سرود جمهوری اسلامی====<br />
سرود جمهوری اسلامی سرودی زیبا و خوب است اما ملتی که این حماسه ها را آفریده باید در سرودش حماسه بسیار پررنگ تر باشد. کاش این سرود با یک کار جمعی سروده می شد و از ظرفیت استاد سبزواری برای آن بهره گرفته می شد. سرود ما بحر رجز را ندارد و این سرود نباید سرود جمهوری اسلامی باشد. از عنصر حماسه در آن غفلت شده است و حتی سرود شاهنشاهی از آن حماسی تر و ریتمیک تر است. شاعران جوان امروز ما می توانند سرود حماسی دیگری بسازند که در همه جا خوانده شود.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4450064/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF/|عنوان =سرود ملی ایران نیاز به تغییر دارد|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===زمینهٔ فعالیت===<br />
====شعر====<br />
سرودهٔ علیرضا قزوه به مناسبت چهلمین سالگرد انقلاب اسلامی<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/936382/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%DB%B4%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8/|عنوان =سروده علیرضا قزوه به مناسبت ۴۰ سالگی انقلاب|ناشر =مشرق نیوز |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۳ بهمن ۱۳۹۷}}</ref>:<br />
<br />
<font color=green>درّ نجفی کم ز عقیق یمنی نیست</font><br />
{{شعر|نستعلیق|سبک=color: purple}}{{ب|شیطان تو امروز بجز ما و منی نیست|خود را بشکن عشق بجز خودشکنی نیست}}<br />
{{ب|عشاق تو بیسر به سرای تو رسیدند|عشاق تو را واهمهی بیکفنی نیست}}<br />
{{ب|از جلوت اسلام چهل سال گذشته ست|جمهوری اسلامی ما خمشدنی نیست}}<br />
{{ب|لبنان و عراق و یمن و سوریه با ماست|درّ نجفی کم ز عقیق یمنی نیست}}<br />
{{ب|با اهرمنان این همه گفتید و نشستید|آرامش ما بستهٔ این چانهزنی نیست}}<br />
{{ب|زنبور عسل را چه به این تارتنکها|ای سفسطهگر! فرصت شیرینسخنی نیست}}<br />
{{ب|از هر کس و ناکس نتوان مشورت آموخت|هر راهزنی لایق این رایزنی نیست}}<br />
{{ب|هر وسوسه را عشق منامید عزیزان|این نفس پدرسوخته با عشق تنی نیست}}<br />
{{ب|امروز ابوجهل همان آلسعود است|در مکه یکی مثل رسول مدنی نیست}}<br />
{{ب|صد بار اگر "اشهد ان لا…" به لب آرد|والله ابوجهل مسلمانشدنی نیست!}}<br />
{{ب|صبر حسنی باید و فریاد حسینی|هر کس که حسینی است به غیر از حسنی نیست!}}<br />
{{ب|با فاطمه و زینب و اولاد علی باش!|هر راه جز این راه بجز اهرمنی نیست}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
<br />
===مسئولیتها===<br />
برخی از مسئولیتهای علیرضا قزوه شامل موارد زیر میشود<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.hamshahrionline.ir/news/95961/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%DB%B1%DB%B3%DB%B4%DB%B2/|عنوان =زندگینامهٔ علیرضا قزوه|ناشر =همشهری آنلاین |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲ آذر ۱۳۸۸}}</ref>:{{سخ}}<br />
* واحد ادبیات (شعر) حوزهٔ هنری سازمان تبلیغات اسلامی<br />
* مسئولیت صفحهٔ ادبی روزنامهٔ اطلاعات (بشنو از نی)<br />
* همکاری با رایزنی فرهنگی ایران در کشور تاجیکستان<br />
* دبیر کنگرهٔ سراسری شعر دفاع مقدس در استان کرمانشاه<br />
* دبیر نخستین جشنوارهٔ بینالمللی شعر فجر<br />
* غزل معاصر ایران (۱۳۷۶-۱۳۷۵)<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
====بزرگداشت قزوه در سمنان====<br />
در آستانهٔ چهلسالگی انقلاب اسلامی طرح چهل قلم با هدف تجلیل از اهالی قلم انقلابی با مشارکت سازمان کتابخانههای عمومی کشور از نوزدهم دیماه به مدت یک ماه و ۱۰ روز برگزار شد و در روز ۴ بهمن از علیرضا قزوه در سمنان تجلیل شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.iribnews.ir/fa/news/2337146/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%86/|عنوان =بزرگداشت علیرضا قزوه شاعر انقلابی در سمنان|ناشر =خبرگزاری صداوسیمای سمنان |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۴ بهمن ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===از نگاه دیگران (چند دیدگاه مثبت و منفی)===<br />
====مصطفی علیپور====<br />
قزوه در غزل صاحبسبك است و میتوان گفت صاحب شخصیت غزلی است؛ با این حال در اشعاری كه در قالبهای دیگر هم مینویسد، میتوان دیدگاه و روحیات او را مشاهده كرد. او درك صوفیانهای از ادبیات دارد و شعر او درویشی یا به عبارت دیگر قلندری است. غزل های قزوه تركیبی از دریافت های معرفتی همراه با تجربههای روزگارمان است، این شاعر دریافت عارفانهای از شعر سنتی دارد كه میتوان شعر او را بدون نام و نشان هم تشخیص داد. <ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mizanonline.com/fa/news/178190/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B2%D9%84-%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%D8%B3%D8%A8%D9%83-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/|عنوان =علیرضا قزوه در غزل صاحب سبک مستقل است|ناشر =خبرگزاری میزان |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۷ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
====عبدالرضا شیبانی====<br />
قزوه هنرمند بزرگی است و نصیحت به او فقط از باب «نصیحت به ائمه ی مسلمین» جواز دارد. قزوه در یکی از سرودههایش خیلی کوتاه به مذاکرات و ترسها و دلواپسیهایش که در حقیقت دلواپسیهای جبههی پایداری است، اختصاص داده است. او می گوید: «میترسم ظریف کراوات کری را به یادگار بگیرد …» و این چقدر خلاف انصاف است. در اینکه قزوه میتواند سخن متفاوتی داشته باشد هیچ تردیدی وجود ندارد. همینطور که «صادق زیبا کلام» و «علی مطهری» دارند اما نه با نام رهبری. اشکال اینجاست که امثال قزوه از رهبر معظم انقلاب مایه میگذارند و دیدگاههای خود را مطابق با منویات حضرت ایشان اعلام میکنند و به گونهای که جفا به مقام معظم رهبری نیز تلقی میگردد، القا میکنند که تنها طرفداران و ذوبشدگان در ولایت هستند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://fararu.com/fa/news/215382/%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF/|عنوان =«قزوه بیش از کلاهش، نگران خود باشد»|ناشر =فرارو |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ آذر ۱۳۹۳}}</ref><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
<br />
===تفسیر خود از آثارش===<br />
<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
====خانهٔ شاعران====<br />
در مراسم بزرگداشت «خلیل عمرانی»، علیرضا قزوه با بیان اینکه خانهٔ شعر، خانهٔ ضدشعر و فتنهساز شده است، گفت: دیگر چارهای نداریم جز اینکه این خانه را که از اموال بیتالمال است، از دست چهار - پنج نفر حاضر در آن خارج کنیم. این خانه وابسته به حزب منحلشدهٔ مشارکت است و سالانه مبالغ زیادی از اموال بیتالمال را خرج میکند. کسانی بر ذهن و افکار برخی کار میکنند و متأسفانه فتنه میسازند و از بودجههای آنچنانی هم برخوردارند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://fararu.com/fa/news/173586/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/|عنوان =علیرضا قزوه خانهٔ شاعران را تهدید کرد!|ناشر =فرارو |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱ دی ۱۳۹۲}}</ref><br />
<br />
===همراهیهای سیاسی===<br />
<br />
===مخالفتهای سیاسی===<br />
<br />
===نامههای سرگشاده===<br />
<br />
===نامهای دستهجمعی===<br />
<br />
===بیانیهها===<br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش===<br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
====جشنوارهٔ شعر فجر====<br />
علیرضا قزوه در برنامهای در مورد جشنوارهٔ شعر فجر گفت: «جشنوارهٔ شعر فجر به جاییکه باید نرسیده است. بودجه کم است اما همه چیز پول نیست. بزرگان باید در هیئت علمی و در تعیین داورها دخیل باشند. باید شعر را در حد سینما معرفی کنیم.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4534882/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D9%86%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/|عنوان =جشنوارهٔ شعر فجر به جاییکه باید نرسیده است|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۶ بهمن ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===نحوهٔ پوشش===<br />
<br />
===تکیهکلامها===<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
===خلقیات===<br />
<br />
<br />
===منزلی که در آن زندگی میکرد (باغ و ویلا)===<br />
<br />
===گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکانهایی که به آن مسافرت کرده است)===<br />
<br />
===برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===بنیانگذاری===<br />
<br />
<br />
<br />
===استادان و شاگردان===<br />
<br />
===علت شهرت===<br />
<br />
===فیلم ساخته شده براساس===<br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
<br />
===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br />
<br />
===نام جاهایی که به اسم این فرد است===<br />
<br />
===کاریکاتورهایی که دربارهاش کشیدهاند===<br />
<br />
===مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب نقلشده از نمونههای فوق از مجلات آن دوره===<br />
<br />
===برگههایی از مصاحبههای فرد===<br />
<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
<br />
<br />
===تعهد، جایگزین میهندوستی===<br />
<br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار علیرضا قزوه به چهار دسته تقسیم میشود: ۱)کتاب شعر ۲)سفرنامه ۳)پژوهش ۴)رمان <ref name=''کتاب علیرضا''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.ketabrah.ir/author/7163-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87|عنوان =کتابهای علیرضا قزوه|ناشر =کتابراه |تاریخ بازدید = ۵اردیبهشت۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲خرداد۱۳۹۷}}</ref><ref name=''موزهٔ علیرضا''/><br />
====کتاب شعر====<br />
* از نخلستان تا خیابان (۱۳۶۸)<br />
* چه عطر شگفتی (یادوارهٔ احمد زارعی) (۱۳۷۳)<br />
* شبلی و آتش (۱۳۷۵)<br />
* این همه یوسف (۱۳۷۶)<br />
* دو رکعت عشق (۱۳۷۷)<br />
* گزیدهٔ ادبیات معاصر (۱۳۷۸)<br />
* قدم زدن در کلمات (۱۳۷۹)<br />
* عشق، علیهالسلام (۱۳۸۱)<br />
* قطار اندیمشک (۱۳۸۳)<br />
* با کاروان نیزه (۱۳۸۴)<br />
* من میگویم شما بگریید (۱۳۸۵)<br />
* پشت هر سنگ خداست (۱۳۸۷)<br />
* سورهٔ انگور (۱۳۸۷)<br />
* صبح بنارس (۱۳۹۱)<br />
* صبحتان بخیر مردم (۱۳۹۱)<br />
* قصاید بتوقیت بیروت (مجموعهٔ شعر به زبان عربی) (۲۰۰۸)<br />
* compassionste deat (مجموعهٔ شعر منتشر شده در دهلینو) (۲۰۱۲)<br />
* انگشتری سوم خانم<br />
* مولا ویلا نداشت<br />
<br />
====سفرنامه====<br />
* پرستو در قاف (۱۳۷۴)<br />
* قونیه در قطار<br />
<br />
====پژوهش====<br />
* خورشیدهای گمشده (۱۳۷۶)<br />
*غزل معاصر ایران، گزینش و جمعآوری (۱۳۷۹)<br />
* کسی هنوز عیار تو را نسنجیدهاست، (جشننامهٔ محمدعلی بهمنی) (۱۳۸۳)<br />
* کلماتالشعرا (تصحیح تذکره) (۱۳۸۹)<br />
* تصحیح نسخهٔ خطی بیدل دهلوی<br />
<br />
====رمان====<br />
* برادر انگلستان<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
برخی جوایز و افتخارات علیرضا شامل موارد زیر میشود<ref name=''کتاب علیرضا''/>:<br />
* «علیرضا قزوه» و «حمیدرضا برقعی» به عنوان «شاعران مردمی ۱۰ سال اخیر» در مراسم پایانی هفتمین جشنوارهٔ بینالمللی شعر فجر معرفی شدند.<br />
* در بیست و چهارمین دورهٔ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، قزوه بهعلت کتاب شعر با «کاروان نیزه» جایزهٔ تشویقی گرفت.<br />
* «صبح بنارس» سرودهٔ علیرضا قزوه برگزیدهٔ یازدهمین دورهٔ جایزهٔ قلم زرین در بخش شعر شد.<br />
* «صبح بنارس» سرودهٔ قزوه در بخش شعر بیست و یکمین جایزهٔ کتاب فصل بهعنوان برگزیده انتخاب و معرفی شد.<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
====شعر ناصر فیض برای علیرضا قزوه====<br />
ناصر فیض، طنزپرداز معاصر در جلسه شاعران جوان و پیشکسوت با رهبر انقلاب که در شب میلاد امام حسن مجتبی (ع) برگزار شد، شعر طنزی در وصف «علیرضا قزوه» مجری برنامه شب شعر شاعران با رهبر انقلاب خواند که مورد توجه حضار قرار گرفت <ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.parsine.com/fa/news/24769/%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D8%B6-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87/|عنوان =شعر طنز ناصر فیض برای علیرضا قزوه!|ناشر =پایگاه خبری تحلیلی پارسینه |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۴ شهریور ۱۳۸۹}}</ref>{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">با سر آمد علیرضا قزوه{{سخ}}شد سر آمد علیرضا قزوه{{سخ}}همه باید به یک طرف بروند{{سخ}}تا شود رد علیرضا قزوه{{سخ}}شعرهایش در ابتدا بودند{{سخ}}یک مجلد علیرضا قزوه{{سخ}}چاپ آثار او پس از چندی{{سخ}}شد مجدد علیرضا قزوه{{سخ}}نیست جایی و نیست ارگانی{{سخ}}که نباشد علیرضا قزوه{{سخ}}شک ندارم که بیش تر از صد{{سخ}}شغل دارد علیرضا قزوه{{سخ}}بیت رهبر علیرضا قزوه{{سخ}}توی مرقد علیرضا قزوه{{سخ}}هر کجا می روی پی کاری{{سخ}}می رسد عد! علیرضا قزوه{{سخ}}کنگره نیست کنگره، وقتی{{سخ}}که ندارد علیرضا قزوه{{سخ}}هیچکس مصرعی نخواهد خواند{{سخ}}تا نیاید علیرضا قزوه{{سخ}}نمره ی دیگران اگر شد بیست{{سخ}}شد ولی صد علیرضا قزوه{{سخ}}به یقین رشد کرده از هر حیث{{سخ}}خاصه از قد علیرضا قزوه{{سخ}}شکر ایزد که زن گرفت و نماند{{سخ}}یک مجرد علیرضا قزوه{{سخ}}بوق تک تک تمام شاعر ها{{سخ}}بوق ممتد علیرضا قزوه{{سخ}}یک نفر گفت: مخلصیم آقا{{سخ}}گفت: باشد،علیرضا قزوه{{سخ}}وای بر حال تو اگر با تو{{سخ}}بشود بد علیرضا قزوه!{{سخ}}من که می ترسم از عواقب آن{{سخ}}به محمد، علیرضا قزوه!{{سخ}}قزوه یک شاعر است اما، کاش…!{{سخ}}هیس! آمد علیرضا قزوه</span><noinclude><br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====برادر انگلستان====<br />
این کتاب که اولین رمان بلند علیرضا قزوه میباشد، یک دوگانهٔ روایی-داستانی میباشد. داستان بهرغم سادگی، پیچیدگیهای لازم برای درونمایۀ یک رمان را داراست و با وجود برجستهسازی در حل معمای زندگی یک شخصیت، به روایت زندگی خود راوی و دیگر شخصیتها نیز پرداخته است. سبک و تکنیک خاص نویسنده از میان متون و روایتهای مختلف، همراه با گذر پیاپی زمان از گذشته به حال و از تهران تا لندن، براشتیاق خواندن این رمان میافزاید که با نگاهی تلطیف شده با نماد سازی و خیال پردازی به وقایع سیاسی- اجتماعی برههای از تاریخ معاصر ایران پرداخته و از میان کوپههای قطاری که میان خواب و بیداری از مشهد تا مسکو و از مرداد ۱۳۳۲ تا مذاکرات هستهای را طی میکند، برخی از وقایع تاریخی این برهه را به خوبی به تصویر میکشد. در «برادر انگستان» ماجرای کودتای ۲۸ مرداد به عنوان نمادی از مداخلات بیگانگان به ویژه انگلستان پایه و مبنای روایت این داستان میشود. داستان دیوانگی اسماعیل و قربانی شدن نسلها و ملتها. داستانی عبرت آموز که دلایل بدبینی و بیاعتمادی به غرب را باز مینماید و با شواهدی معتبر از تاریخ معاصر نشان میدهد که چگونه و چرا انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ نقطۀ عطفی شد برای رهایی و رستاخیز اقوام و ملتها از بیش از یک قرن سلطه و استیلای غرب. از اینکه شرق را نادیده انگاشته و با تحریف و دستکاری تاریخ، شرقیها را موش آزمایشگاهی خود پنداشتهاند.از نقشهایی که بازی کرده و خنجرهایی که فرود آورده اند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/908102/%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B0%D8%A7%D8%A8-%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3/|عنوان =وقتی یک «شاعر» رمانی جذاب مینویسد|ناشر =مشرقنیوز |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
====از نخلستان تا خیابان====<br />
این کتاب در پنج بخش تقسیم شدهاست: غزلهاى داغدارى، دوبیتىهاى دلتنگى، رباعیات خورشیدى، مثنوى شرمسارى و بر امواج درد (نوسرودهها).{{سخ}}<br />
۱- ''غزلها'': کتاب در این بخش ۲۵ غزل دارد که به ترتیب تاریخ (از فروردین ۶۵ تا دیماه ۶۸) چاپ شده است. از ویژگیهای این بخش میتوان به داشتن زبان سهل و ممتنع، تازگی زبان و تصویر، تصویرسازی درست و اصولی و حضور خوب عناصر مذهبی در شعر را نام برد. یک نمونه از شعر این بخش در پایین آورده شده است:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">وقتى دل شکسته نیستان غربت است{{سخ}}تنها بهشت گمشدۀ ما عدالت است{{سخ}}اى قاتلان عاطفه! اینجا چه مىکنید؟{{سخ}}اینجا که خاک پاى شهیدان غربت است{{سخ}}وقتى بهشت را به زر سرخ مىخرید{{سخ}}چشمانتان شکاف تنور قیامت است</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۲- ''دوبیتیهای دلتنگی'': جریان تازهاى که اکنون به راه افتاده و بهوسیلهٔ قزوه و دیگران به سوى رشد و کمال مىرود، همین دو بیتىسرایى محلى و در حقیقت ادامۀ راه و رسم بابا طاهر با زبان و محتواى امروز است. اینها به خاطر زبان خاصشان که خیلى نزدیک به زبان مردم است و به خاطر ایجازى که کلاً در قالب دوبیتى هست، زمینه خوبى براى نفوذ در جامعه دارند:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">دلم اینجا، دلم اینجا غریبه{{سخ}}دلم چون مرقد مولا غریبه{{سخ}}مسلمونون! خجالت داره آخه{{سخ}}هنوزم عشق بین ما غریبه</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۳- ''رباعیات خورشیدی'': این رباعىها بیشتر محصول سالهاى ۶۴ و ۶۵ هستند و طبعاً با تاثیرپذیرى از جوّ شعر آن سالها، که دورۀ اوج رباعىسرایى بود سروده شده است. قالب حماسى رباعى چندان با روحیهٔ محزون شعر قزوه سازگار نیست و به همین دلیل او موفقیت چندانى در آن ندارد، فقط یکى دو رباعى او «اى مرگ» و «تشییع جنازه» خوب از کار درآمدهاند و شاید به همین دلیل هم او رباعىگویى را ادامه نداده.{{سخ}}<br />
۴- ''مثنوی شرمساری'': بعضى ابیات این بخش از جنبهٔ موسیقى قافیه و ردیف کم مىآورند و آن انتظارى را که از ردیف و قافیهٔ مثنوى داریم برآوره نمىکنند، مثل اینها:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">کجا رفت تأثیر سوز دعا؟{{سخ}}کجایند مردان بىادّعا؟{{سخ}}همانان که از وادى دیگرند{{سخ}}همانان که گمنام و نام آورند{{سخ}}هلا، پیر هشیار دارد آشنا!{{سخ}}بریز از مى صبر در جام ما</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۵- ''نوسرودهها'': در این قسمت قزوه یک شعر نیمایى دارد با نام «باغ نگاه» و تعدادى کار سپیدرنگ. مشکل اصلىاى که قزوه و اکثر سپیدکاران دیگر دارند، این است که تکنیک شعرى را فقط در محدودۀ تخیل و مضمون جستجو مىکنند و کارى به ساختار زبانى و موسیقیایى سخن ندارند. بعضى از هنرمندىهاى زبانى را قزوه در شعر کلاسیکش دارد ولى در کارهاى سپید نه؛ در حالى که شعر سپید بیشتر جاى این کارها است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.mkkazemi.com/tag/%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87//|عنوان =نظری دیگر بر منظر «از نخلستان تا خیابان»|ناشر =محمدکاظم کاظمی |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = }}</ref><br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها===<br />
<br />
<br />
==نوا، نما، نگاه==<br />
===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br />
<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
<br />
<br />
<br />
==پیوند به بیرون==</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87&diff=27344علیرضا قزوه2019-04-29T18:16:09Z<p>شریف پرندی: /* موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = علیرضا قزوه<br />
|تصویر = GHAZVE.jpg<br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام اصلی = <br />
|زمینه فعالیت = شاعری<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱بهمن۱۳۴۲<br />
|محل تولد = گرمسار<br />
|والدین = محمد<br />
|تاریخ مرگ = <br />
|محل مرگ = <br />
|علت مرگ = <br />
|محل زندگی =<br />
|مختصات محل زندگی = <br />
|محل خاکسپاری = <br />
|تقارن زندگی با نظامهای سیاسی = <br />
|اتفاقات مهم = <br />
|نامهای دیگر = <br />
|لقب = <br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی = <br />
|سبک نوشتاری = <br />
|کتابها = <br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها = <br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = سعیده حسینجانی<br />
|شریک زندگی =<br />
|فرزندان = <br />
|تحصیلات = دیپلم تجربی{{سخ}} حقوق (کارشناسی){{سخ}} زبانوادبیات فارسی (کارشناسی ارشد){{سخ}} زبان فارسی (دکتری)<br />
|دانشگاه = دانشگاه حقوق قضایی قم (کارشناسی){{سخ}} دانشگاه آزاداسلامی واحد تهران (کارشناسی ارشد){{سخ}} دانشگاه تاجیکستان (دکتری)<br />
|حوزه = تحصیل تا پایهٔ پنجم<br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت = <br />
|تأثیرگذاشته بر = <br />
|تأثیرپذیرفته از = سلمان هراتی، محمود درویش<br />
|وبگاه =<br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد =<br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
'''علیرضا قزوه''' شاعر و نویسنده، از ارکان موج سوم (شعر انقلاب و دفاع مقدس) شمرده میشود.<br />
<center>* * * * *</center><br />
قزوه در بخشهای مختلف فرهنگی فعالیت داشته است. او از سال ۶۸ تا ۷۷ مسئولیت صفحهٔ «بشنو از نی» روزنامهٔ «اطّلاعات» را بر عهده داشته است؛ از ۷۷ تا ۷۹ به عنوان وابستهٔ فرهنگی در تاجیکستان حضور داشته است و در سالهای ۸۰ تا ۸۲ مسئولیت کانونهای ادبی فرهنگسراهای تهران را عهدهدار بود. همچنین از سال ۸۶ بهعنوان وابستهٔ فرهنگی و مدیر مرکز تحقیقات فارسی دهلینو مشغول به فعالیت است. قزوه با راه اندازی نخستین جشنواره شعر فجر قدمی جدی برای معرفی و ارتقاء شعر ایران برداشته است.<ref name=''موزهٔ علیرضا''/><br />
<br />
قزوه از غزلسرایان دههٔ شصت بهحساب میآید. بیشتر شهرت او در دههٔ شصت با دفتر شعر «از نخلستان تا خیابان» و روح اعتراضی این اشعار رقم خورد. از قزوه حدود ۴۰ کتاب شعر ، نقد ، سفرنامه ، نثر و تحقیق به چاپ رسیده است.<ref name =''بررسی علیرضا''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =حسینی مؤخر| نام =سیدمحسن | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =بررسی تطبیقی درونمایهٔ اعتراض در شعر احمد مطر و علیرضا قزوه | ژورنال = دوفصلنامهٔ مطالعات تطبیقی فارسی-عربی| مکان = | دوره = | شماره =۲ | سال =۱۳۹۵ | تاریخ بازبینی = ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸}}</ref>{{سخ}}<br />
علیرضا قزوه در مراسم پایانی هفتمین جشنوارهٔ شعر فجر همراه با «حمیدرضا برقعی» بهعنوان «شاعران مردمی ۱۰ سال اخیر» معرفی شدند. همچنین شعر «صبح بنارس» برگزیدهٔ یازدهمین دورهٔ جایزهٔ قلم زرّین در بخش شعر شد.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
<br />
===داستانک عشق===<br />
<br />
<br />
===داستانک استاد===<br />
<br />
===داستانک شاگرد===<br />
<br />
<br />
<br />
===داستانک مردم===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب از مجلات دورهٔ خود===<br />
<br />
===داستانکهای دشمنی===<br />
<br />
===داستانکهای دوستی===<br />
<br />
===داستانکهای قهر===<br />
<br />
===داستانکهای آشتیها===<br />
<br />
===داستانک نگرفتن جوایز===<br />
<br />
===داستانک حرفی که در حین گرفتن جایزه زده است===<br />
<br />
===داستانکهای مذهب و ارتباط با خدا===<br />
<br />
===داستانکهای عصبانیت، ترک مجلس، مهمانیها، برنامهها، استعفا و مشابه آن===<br />
<br />
===داستانک نحوهٔ مرگ، بازتاب خبر مرگ در روزنامهها و مجلات و نمونههایی از آن===<br />
<br />
===داستانکهای دارایی===<br />
<br />
===داستانکهای زندگی شخصی===<br />
<br />
===داستانک برخی خالهزنکیهای شیرین (اشکها و لبخندها)===<br />
<br />
===داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده===<br />
<br />
===داستانکهای مشهور ممیزی===<br />
<br />
===داستانکهای مربوط به مصاحبهها، سخنرانیها و حضور رادیو یا تلویزیون یا فضای مجازی همراه ارايه نمونههایی از آن برای بخش شنیداری و تصویری===<br />
<br />
===عکس سنگقبر و داستانکی از تشییع جنازه و جزيیات آن===<br />
<br />
===داستانهای دیگر===<br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
<br />
===سوانح عمر===<br />
<br />
<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
علیرضا قزوه کودکی و دوران مدرسه را در زادگاهش گرمسار گذراند. او اولین شعر خود را در ۱۷سالگی سرود و اولین تجربهٔ کاری فرهنگی او در سال ۶۳ یعنی در ۲۰سالگی در همکاری با مجلهٔ «امید انقلاب» رقم خود. قزوه در سال ۱۳۶۹ مدرک کارشناسی از دانشگاه حقوق قضایی قم دریافت نمود و در سال ۱۳۷۶ مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران دریافت کرد و سرانجام مدرک دکتری خود را در سال ۱۳۹۱ در رشتهٔ فیلولوژی از دانشگاه دولتی ملی تاجیکستان دریافت کرد. قزوه تاکنون با روزنامههای جمهوری اسلامی، اطلاعات، ماهنامهٔ ادبستان، صداوسیما، حوزهٔ هنری و بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس همکاری داشتهاست. قزوه مدتی بهعنوان رایزن فرهنگی در کشورهای هندوستان و تاجیکستان نیز فعالیّت داشتهاست.<ref name=''موزهٔ علیرضا''>{{یادکرد وب|نشانی = http://old.iranhdm.ir//index.aspx?siteid=1&fkeyid=&siteid=1&pageid=533|عنوان =علیرضا قزوه|ناشر =موزهٔ انقلاباسلامی و دفاع مقدس|تاریخ بازدید = ۴ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}</ref> <ref name=''آرایهٔ علیرضا''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =مهرداد| نام =ندا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =نگاهی به آرایههای شعر علیرضا قزوه | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۳۱۵-۳۱۳-۳۱۲ | سال =۱۳۹۱ | تاریخ بازبینی = ۲اردیبهشت۱۳۹۸}}</ref><br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
====دیدگاه در مورد سرود جمهوری اسلامی====<br />
سرود جمهوری اسلامی سرودی زیبا و خوب است اما ملتی که این حماسه ها را آفریده باید در سرودش حماسه بسیار پررنگ تر باشد. کاش این سرود با یک کار جمعی سروده می شد و از ظرفیت استاد سبزواری برای آن بهره گرفته می شد. سرود ما بحر رجز را ندارد و این سرود نباید سرود جمهوری اسلامی باشد. از عنصر حماسه در آن غفلت شده است و حتی سرود شاهنشاهی از آن حماسی تر و ریتمیک تر است. شاعران جوان امروز ما می توانند سرود حماسی دیگری بسازند که در همه جا خوانده شود.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4450064/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF/|عنوان =سرود ملی ایران نیاز به تغییر دارد|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===زمینهٔ فعالیت===<br />
====شعر====<br />
سرودهٔ علیرضا قزوه به مناسبت چهلمین سالگرد انقلاب اسلامی<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/936382/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%DB%B4%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8/|عنوان =سروده علیرضا قزوه به مناسبت ۴۰ سالگی انقلاب|ناشر =مشرق نیوز |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۳ بهمن ۱۳۹۷}}</ref>:<br />
<br />
<font color=green>درّ نجفی کم ز عقیق یمنی نیست</font><br />
{{شعر|نستعلیق|سبک=color: purple}}{{ب|شیطان تو امروز بجز ما و منی نیست|خود را بشکن عشق بجز خودشکنی نیست}}<br />
{{ب|عشاق تو بیسر به سرای تو رسیدند|عشاق تو را واهمهی بیکفنی نیست}}<br />
{{ب|از جلوت اسلام چهل سال گذشته ست|جمهوری اسلامی ما خمشدنی نیست}}<br />
{{ب|لبنان و عراق و یمن و سوریه با ماست|درّ نجفی کم ز عقیق یمنی نیست}}<br />
{{ب|با اهرمنان این همه گفتید و نشستید|آرامش ما بستهٔ این چانهزنی نیست}}<br />
{{ب|زنبور عسل را چه به این تارتنکها|ای سفسطهگر! فرصت شیرینسخنی نیست}}<br />
{{ب|از هر کس و ناکس نتوان مشورت آموخت|هر راهزنی لایق این رایزنی نیست}}<br />
{{ب|هر وسوسه را عشق منامید عزیزان|این نفس پدرسوخته با عشق تنی نیست}}<br />
{{ب|امروز ابوجهل همان آلسعود است|در مکه یکی مثل رسول مدنی نیست}}<br />
{{ب|صد بار اگر "اشهد ان لا…" به لب آرد|والله ابوجهل مسلمانشدنی نیست!}}<br />
{{ب|صبر حسنی باید و فریاد حسینی|هر کس که حسینی است به غیر از حسنی نیست!}}<br />
{{ب|با فاطمه و زینب و اولاد علی باش!|هر راه جز این راه بجز اهرمنی نیست}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
<br />
===مسئولیتها===<br />
برخی از مسئولیتهای علیرضا قزوه شامل موارد زیر میشود<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.hamshahrionline.ir/news/95961/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%DB%B1%DB%B3%DB%B4%DB%B2/|عنوان =زندگینامهٔ علیرضا قزوه|ناشر =همشهری آنلاین |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲ آذر ۱۳۸۸}}</ref>:{{سخ}}<br />
* واحد ادبیات (شعر) حوزهٔ هنری سازمان تبلیغات اسلامی<br />
* مسئولیت صفحهٔ ادبی روزنامهٔ اطلاعات (بشنو از نی)<br />
* همکاری با رایزنی فرهنگی ایران در کشور تاجیکستان<br />
* دبیر کنگرهٔ سراسری شعر دفاع مقدس در استان کرمانشاه<br />
* دبیر نخستین جشنوارهٔ بینالمللی شعر فجر<br />
* غزل معاصر ایران (۱۳۷۶-۱۳۷۵)<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
====بزرگداشت قزوه در سمنان====<br />
در آستانهٔ چهلسالگی انقلاب اسلامی طرح چهل قلم با هدف تجلیل از اهالی قلم انقلابی با مشارکت سازمان کتابخانههای عمومی کشور از نوزدهم دیماه به مدت یک ماه و ۱۰ روز برگزار شد و در روز ۴ بهمن از علیرضا قزوه در سمنان تجلیل شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.iribnews.ir/fa/news/2337146/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%86/|عنوان =بزرگداشت علیرضا قزوه شاعر انقلابی در سمنان|ناشر =خبرگزاری صداوسیمای سمنان |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۴ بهمن ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===از نگاه دیگران (چند دیدگاه مثبت و منفی)===<br />
====مصطفی علیپور====<br />
قزوه در غزل صاحبسبك است و میتوان گفت صاحب شخصیت غزلی است؛ با این حال در اشعاری كه در قالبهای دیگر هم مینویسد، میتوان دیدگاه و روحیات او را مشاهده كرد. او درك صوفیانهای از ادبیات دارد و شعر او درویشی یا به عبارت دیگر قلندری است. غزل های قزوه تركیبی از دریافت های معرفتی همراه با تجربههای روزگارمان است، این شاعر دریافت عارفانهای از شعر سنتی دارد كه میتوان شعر او را بدون نام و نشان هم تشخیص داد. <ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mizanonline.com/fa/news/178190/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B2%D9%84-%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%D8%B3%D8%A8%D9%83-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/|عنوان =علیرضا قزوه در غزل صاحب سبک مستقل است|ناشر =خبرگزاری میزان |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۷ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
<br />
===تفسیر خود از آثارش===<br />
<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
====خانهٔ شاعران====<br />
در مراسم بزرگداشت «خلیل عمرانی»، علیرضا قزوه با بیان اینکه خانهٔ شعر، خانهٔ ضدشعر و فتنهساز شده است، گفت: دیگر چارهای نداریم جز اینکه این خانه را که از اموال بیتالمال است، از دست چهار - پنج نفر حاضر در آن خارج کنیم. این خانه وابسته به حزب منحلشدهٔ مشارکت است و سالانه مبالغ زیادی از اموال بیتالمال را خرج میکند. کسانی بر ذهن و افکار برخی کار میکنند و متأسفانه فتنه میسازند و از بودجههای آنچنانی هم برخوردارند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://fararu.com/fa/news/173586/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/|عنوان =علیرضا قزوه خانهٔ شاعران را تهدید کرد!|ناشر =فرارو |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱ دی ۱۳۹۲}}</ref><br />
<br />
===همراهیهای سیاسی===<br />
<br />
===مخالفتهای سیاسی===<br />
<br />
===نامههای سرگشاده===<br />
<br />
===نامهای دستهجمعی===<br />
<br />
===بیانیهها===<br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش===<br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
====جشنوارهٔ شعر فجر====<br />
علیرضا قزوه در برنامهای در مورد جشنوارهٔ شعر فجر گفت: «جشنوارهٔ شعر فجر به جاییکه باید نرسیده است. بودجه کم است اما همه چیز پول نیست. بزرگان باید در هیئت علمی و در تعیین داورها دخیل باشند. باید شعر را در حد سینما معرفی کنیم.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4534882/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D9%86%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/|عنوان =جشنوارهٔ شعر فجر به جاییکه باید نرسیده است|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۶ بهمن ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===نحوهٔ پوشش===<br />
<br />
===تکیهکلامها===<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
===خلقیات===<br />
<br />
<br />
===منزلی که در آن زندگی میکرد (باغ و ویلا)===<br />
<br />
===گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکانهایی که به آن مسافرت کرده است)===<br />
<br />
===برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===بنیانگذاری===<br />
<br />
<br />
<br />
===استادان و شاگردان===<br />
<br />
===علت شهرت===<br />
<br />
===فیلم ساخته شده براساس===<br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
<br />
===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br />
<br />
===نام جاهایی که به اسم این فرد است===<br />
<br />
===کاریکاتورهایی که دربارهاش کشیدهاند===<br />
<br />
===مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب نقلشده از نمونههای فوق از مجلات آن دوره===<br />
<br />
===برگههایی از مصاحبههای فرد===<br />
<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
<br />
<br />
===تعهد، جایگزین میهندوستی===<br />
<br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار علیرضا قزوه به چهار دسته تقسیم میشود: ۱)کتاب شعر ۲)سفرنامه ۳)پژوهش ۴)رمان <ref name=''کتاب علیرضا''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.ketabrah.ir/author/7163-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87|عنوان =کتابهای علیرضا قزوه|ناشر =کتابراه |تاریخ بازدید = ۵اردیبهشت۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲خرداد۱۳۹۷}}</ref><ref name=''موزهٔ علیرضا''/><br />
====کتاب شعر====<br />
* از نخلستان تا خیابان (۱۳۶۸)<br />
* چه عطر شگفتی (یادوارهٔ احمد زارعی) (۱۳۷۳)<br />
* شبلی و آتش (۱۳۷۵)<br />
* این همه یوسف (۱۳۷۶)<br />
* دو رکعت عشق (۱۳۷۷)<br />
* گزیدهٔ ادبیات معاصر (۱۳۷۸)<br />
* قدم زدن در کلمات (۱۳۷۹)<br />
* عشق، علیهالسلام (۱۳۸۱)<br />
* قطار اندیمشک (۱۳۸۳)<br />
* با کاروان نیزه (۱۳۸۴)<br />
* من میگویم شما بگریید (۱۳۸۵)<br />
* پشت هر سنگ خداست (۱۳۸۷)<br />
* سورهٔ انگور (۱۳۸۷)<br />
* صبح بنارس (۱۳۹۱)<br />
* صبحتان بخیر مردم (۱۳۹۱)<br />
* قصاید بتوقیت بیروت (مجموعهٔ شعر به زبان عربی) (۲۰۰۸)<br />
* compassionste deat (مجموعهٔ شعر منتشر شده در دهلینو) (۲۰۱۲)<br />
* انگشتری سوم خانم<br />
* مولا ویلا نداشت<br />
<br />
====سفرنامه====<br />
* پرستو در قاف (۱۳۷۴)<br />
* قونیه در قطار<br />
<br />
====پژوهش====<br />
* خورشیدهای گمشده (۱۳۷۶)<br />
*غزل معاصر ایران، گزینش و جمعآوری (۱۳۷۹)<br />
* کسی هنوز عیار تو را نسنجیدهاست، (جشننامهٔ محمدعلی بهمنی) (۱۳۸۳)<br />
* کلماتالشعرا (تصحیح تذکره) (۱۳۸۹)<br />
* تصحیح نسخهٔ خطی بیدل دهلوی<br />
<br />
====رمان====<br />
* برادر انگلستان<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
برخی جوایز و افتخارات علیرضا شامل موارد زیر میشود<ref name=''کتاب علیرضا''/>:<br />
* «علیرضا قزوه» و «حمیدرضا برقعی» به عنوان «شاعران مردمی ۱۰ سال اخیر» در مراسم پایانی هفتمین جشنوارهٔ بینالمللی شعر فجر معرفی شدند.<br />
* در بیست و چهارمین دورهٔ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، قزوه بهعلت کتاب شعر با «کاروان نیزه» جایزهٔ تشویقی گرفت.<br />
* «صبح بنارس» سرودهٔ علیرضا قزوه برگزیدهٔ یازدهمین دورهٔ جایزهٔ قلم زرین در بخش شعر شد.<br />
* «صبح بنارس» سرودهٔ قزوه در بخش شعر بیست و یکمین جایزهٔ کتاب فصل بهعنوان برگزیده انتخاب و معرفی شد.<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
====شعر ناصر فیض برای علیرضا قزوه====<br />
ناصر فیض، طنزپرداز معاصر در جلسه شاعران جوان و پیشکسوت با رهبر انقلاب که در شب میلاد امام حسن مجتبی (ع) برگزار شد، شعر طنزی در وصف «علیرضا قزوه» مجری برنامه شب شعر شاعران با رهبر انقلاب خواند که مورد توجه حضار قرار گرفت <ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.parsine.com/fa/news/24769/%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D8%B6-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87/|عنوان =شعر طنز ناصر فیض برای علیرضا قزوه!|ناشر =پایگاه خبری تحلیلی پارسینه |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۴ شهریور ۱۳۸۹}}</ref>{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">با سر آمد علیرضا قزوه{{سخ}}شد سر آمد علیرضا قزوه{{سخ}}همه باید به یک طرف بروند{{سخ}}تا شود رد علیرضا قزوه{{سخ}}شعرهایش در ابتدا بودند{{سخ}}یک مجلد علیرضا قزوه{{سخ}}چاپ آثار او پس از چندی{{سخ}}شد مجدد علیرضا قزوه{{سخ}}نیست جایی و نیست ارگانی{{سخ}}که نباشد علیرضا قزوه{{سخ}}شک ندارم که بیش تر از صد{{سخ}}شغل دارد علیرضا قزوه{{سخ}}بیت رهبر علیرضا قزوه{{سخ}}توی مرقد علیرضا قزوه{{سخ}}هر کجا می روی پی کاری{{سخ}}می رسد عد! علیرضا قزوه{{سخ}}کنگره نیست کنگره، وقتی{{سخ}}که ندارد علیرضا قزوه{{سخ}}هیچکس مصرعی نخواهد خواند{{سخ}}تا نیاید علیرضا قزوه{{سخ}}نمره ی دیگران اگر شد بیست{{سخ}}شد ولی صد علیرضا قزوه{{سخ}}به یقین رشد کرده از هر حیث{{سخ}}خاصه از قد علیرضا قزوه{{سخ}}شکر ایزد که زن گرفت و نماند{{سخ}}یک مجرد علیرضا قزوه{{سخ}}بوق تک تک تمام شاعر ها{{سخ}}بوق ممتد علیرضا قزوه{{سخ}}یک نفر گفت: مخلصیم آقا{{سخ}}گفت: باشد،علیرضا قزوه{{سخ}}وای بر حال تو اگر با تو{{سخ}}بشود بد علیرضا قزوه!{{سخ}}من که می ترسم از عواقب آن{{سخ}}به محمد، علیرضا قزوه!{{سخ}}قزوه یک شاعر است اما، کاش…!{{سخ}}هیس! آمد علیرضا قزوه</span><noinclude><br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====برادر انگلستان====<br />
این کتاب که اولین رمان بلند علیرضا قزوه میباشد، یک دوگانهٔ روایی-داستانی میباشد. داستان بهرغم سادگی، پیچیدگیهای لازم برای درونمایۀ یک رمان را داراست و با وجود برجستهسازی در حل معمای زندگی یک شخصیت، به روایت زندگی خود راوی و دیگر شخصیتها نیز پرداخته است. سبک و تکنیک خاص نویسنده از میان متون و روایتهای مختلف، همراه با گذر پیاپی زمان از گذشته به حال و از تهران تا لندن، براشتیاق خواندن این رمان میافزاید که با نگاهی تلطیف شده با نماد سازی و خیال پردازی به وقایع سیاسی- اجتماعی برههای از تاریخ معاصر ایران پرداخته و از میان کوپههای قطاری که میان خواب و بیداری از مشهد تا مسکو و از مرداد ۱۳۳۲ تا مذاکرات هستهای را طی میکند، برخی از وقایع تاریخی این برهه را به خوبی به تصویر میکشد. در «برادر انگستان» ماجرای کودتای ۲۸ مرداد به عنوان نمادی از مداخلات بیگانگان به ویژه انگلستان پایه و مبنای روایت این داستان میشود. داستان دیوانگی اسماعیل و قربانی شدن نسلها و ملتها. داستانی عبرت آموز که دلایل بدبینی و بیاعتمادی به غرب را باز مینماید و با شواهدی معتبر از تاریخ معاصر نشان میدهد که چگونه و چرا انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ نقطۀ عطفی شد برای رهایی و رستاخیز اقوام و ملتها از بیش از یک قرن سلطه و استیلای غرب. از اینکه شرق را نادیده انگاشته و با تحریف و دستکاری تاریخ، شرقیها را موش آزمایشگاهی خود پنداشتهاند.از نقشهایی که بازی کرده و خنجرهایی که فرود آورده اند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/908102/%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B0%D8%A7%D8%A8-%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3/|عنوان =وقتی یک «شاعر» رمانی جذاب مینویسد|ناشر =مشرقنیوز |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
====از نخلستان تا خیابان====<br />
این کتاب در پنج بخش تقسیم شدهاست: غزلهاى داغدارى، دوبیتىهاى دلتنگى، رباعیات خورشیدى، مثنوى شرمسارى و بر امواج درد (نوسرودهها).{{سخ}}<br />
۱- ''غزلها'': کتاب در این بخش ۲۵ غزل دارد که به ترتیب تاریخ (از فروردین ۶۵ تا دیماه ۶۸) چاپ شده است. از ویژگیهای این بخش میتوان به داشتن زبان سهل و ممتنع، تازگی زبان و تصویر، تصویرسازی درست و اصولی و حضور خوب عناصر مذهبی در شعر را نام برد. یک نمونه از شعر این بخش در پایین آورده شده است:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">وقتى دل شکسته نیستان غربت است{{سخ}}تنها بهشت گمشدۀ ما عدالت است{{سخ}}اى قاتلان عاطفه! اینجا چه مىکنید؟{{سخ}}اینجا که خاک پاى شهیدان غربت است{{سخ}}وقتى بهشت را به زر سرخ مىخرید{{سخ}}چشمانتان شکاف تنور قیامت است</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۲- ''دوبیتیهای دلتنگی'': جریان تازهاى که اکنون به راه افتاده و بهوسیلهٔ قزوه و دیگران به سوى رشد و کمال مىرود، همین دو بیتىسرایى محلى و در حقیقت ادامۀ راه و رسم بابا طاهر با زبان و محتواى امروز است. اینها به خاطر زبان خاصشان که خیلى نزدیک به زبان مردم است و به خاطر ایجازى که کلاً در قالب دوبیتى هست، زمینه خوبى براى نفوذ در جامعه دارند:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">دلم اینجا، دلم اینجا غریبه{{سخ}}دلم چون مرقد مولا غریبه{{سخ}}مسلمونون! خجالت داره آخه{{سخ}}هنوزم عشق بین ما غریبه</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۳- ''رباعیات خورشیدی'': این رباعىها بیشتر محصول سالهاى ۶۴ و ۶۵ هستند و طبعاً با تاثیرپذیرى از جوّ شعر آن سالها، که دورۀ اوج رباعىسرایى بود سروده شده است. قالب حماسى رباعى چندان با روحیهٔ محزون شعر قزوه سازگار نیست و به همین دلیل او موفقیت چندانى در آن ندارد، فقط یکى دو رباعى او «اى مرگ» و «تشییع جنازه» خوب از کار درآمدهاند و شاید به همین دلیل هم او رباعىگویى را ادامه نداده.{{سخ}}<br />
۴- ''مثنوی شرمساری'': بعضى ابیات این بخش از جنبهٔ موسیقى قافیه و ردیف کم مىآورند و آن انتظارى را که از ردیف و قافیهٔ مثنوى داریم برآوره نمىکنند، مثل اینها:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">کجا رفت تأثیر سوز دعا؟{{سخ}}کجایند مردان بىادّعا؟{{سخ}}همانان که از وادى دیگرند{{سخ}}همانان که گمنام و نام آورند{{سخ}}هلا، پیر هشیار دارد آشنا!{{سخ}}بریز از مى صبر در جام ما</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۵- ''نوسرودهها'': در این قسمت قزوه یک شعر نیمایى دارد با نام «باغ نگاه» و تعدادى کار سپیدرنگ. مشکل اصلىاى که قزوه و اکثر سپیدکاران دیگر دارند، این است که تکنیک شعرى را فقط در محدودۀ تخیل و مضمون جستجو مىکنند و کارى به ساختار زبانى و موسیقیایى سخن ندارند. بعضى از هنرمندىهاى زبانى را قزوه در شعر کلاسیکش دارد ولى در کارهاى سپید نه؛ در حالى که شعر سپید بیشتر جاى این کارها است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.mkkazemi.com/tag/%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87//|عنوان =نظری دیگر بر منظر «از نخلستان تا خیابان»|ناشر =محمدکاظم کاظمی |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = }}</ref><br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها===<br />
<br />
<br />
==نوا، نما، نگاه==<br />
===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br />
<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
<br />
<br />
<br />
==پیوند به بیرون==</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87&diff=27343علیرضا قزوه2019-04-29T18:01:20Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = علیرضا قزوه<br />
|تصویر = GHAZVE.jpg<br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام اصلی = <br />
|زمینه فعالیت = شاعری<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱بهمن۱۳۴۲<br />
|محل تولد = گرمسار<br />
|والدین = محمد<br />
|تاریخ مرگ = <br />
|محل مرگ = <br />
|علت مرگ = <br />
|محل زندگی =<br />
|مختصات محل زندگی = <br />
|محل خاکسپاری = <br />
|تقارن زندگی با نظامهای سیاسی = <br />
|اتفاقات مهم = <br />
|نامهای دیگر = <br />
|لقب = <br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی = <br />
|سبک نوشتاری = <br />
|کتابها = <br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها = <br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = سعیده حسینجانی<br />
|شریک زندگی =<br />
|فرزندان = <br />
|تحصیلات = دیپلم تجربی{{سخ}} حقوق (کارشناسی){{سخ}} زبانوادبیات فارسی (کارشناسی ارشد){{سخ}} زبان فارسی (دکتری)<br />
|دانشگاه = دانشگاه حقوق قضایی قم (کارشناسی){{سخ}} دانشگاه آزاداسلامی واحد تهران (کارشناسی ارشد){{سخ}} دانشگاه تاجیکستان (دکتری)<br />
|حوزه = تحصیل تا پایهٔ پنجم<br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت = <br />
|تأثیرگذاشته بر = <br />
|تأثیرپذیرفته از = سلمان هراتی، محمود درویش<br />
|وبگاه =<br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد =<br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
'''علیرضا قزوه''' شاعر و نویسنده، از ارکان موج سوم (شعر انقلاب و دفاع مقدس) شمرده میشود.<br />
<center>* * * * *</center><br />
قزوه در بخشهای مختلف فرهنگی فعالیت داشته است. او از سال ۶۸ تا ۷۷ مسئولیت صفحهٔ «بشنو از نی» روزنامهٔ «اطّلاعات» را بر عهده داشته است؛ از ۷۷ تا ۷۹ به عنوان وابستهٔ فرهنگی در تاجیکستان حضور داشته است و در سالهای ۸۰ تا ۸۲ مسئولیت کانونهای ادبی فرهنگسراهای تهران را عهدهدار بود. همچنین از سال ۸۶ بهعنوان وابستهٔ فرهنگی و مدیر مرکز تحقیقات فارسی دهلینو مشغول به فعالیت است. قزوه با راه اندازی نخستین جشنواره شعر فجر قدمی جدی برای معرفی و ارتقاء شعر ایران برداشته است.<ref name=''موزهٔ علیرضا''/><br />
<br />
قزوه از غزلسرایان دههٔ شصت بهحساب میآید. بیشتر شهرت او در دههٔ شصت با دفتر شعر «از نخلستان تا خیابان» و روح اعتراضی این اشعار رقم خورد. از قزوه حدود ۴۰ کتاب شعر ، نقد ، سفرنامه ، نثر و تحقیق به چاپ رسیده است.<ref name =''بررسی علیرضا''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =حسینی مؤخر| نام =سیدمحسن | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =بررسی تطبیقی درونمایهٔ اعتراض در شعر احمد مطر و علیرضا قزوه | ژورنال = دوفصلنامهٔ مطالعات تطبیقی فارسی-عربی| مکان = | دوره = | شماره =۲ | سال =۱۳۹۵ | تاریخ بازبینی = ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸}}</ref>{{سخ}}<br />
علیرضا قزوه در مراسم پایانی هفتمین جشنوارهٔ شعر فجر همراه با «حمیدرضا برقعی» بهعنوان «شاعران مردمی ۱۰ سال اخیر» معرفی شدند. همچنین شعر «صبح بنارس» برگزیدهٔ یازدهمین دورهٔ جایزهٔ قلم زرّین در بخش شعر شد.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
<br />
===داستانک عشق===<br />
<br />
<br />
===داستانک استاد===<br />
<br />
===داستانک شاگرد===<br />
<br />
<br />
<br />
===داستانک مردم===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب از مجلات دورهٔ خود===<br />
<br />
===داستانکهای دشمنی===<br />
<br />
===داستانکهای دوستی===<br />
<br />
===داستانکهای قهر===<br />
<br />
===داستانکهای آشتیها===<br />
<br />
===داستانک نگرفتن جوایز===<br />
<br />
===داستانک حرفی که در حین گرفتن جایزه زده است===<br />
<br />
===داستانکهای مذهب و ارتباط با خدا===<br />
<br />
===داستانکهای عصبانیت، ترک مجلس، مهمانیها، برنامهها، استعفا و مشابه آن===<br />
<br />
===داستانک نحوهٔ مرگ، بازتاب خبر مرگ در روزنامهها و مجلات و نمونههایی از آن===<br />
<br />
===داستانکهای دارایی===<br />
<br />
===داستانکهای زندگی شخصی===<br />
<br />
===داستانک برخی خالهزنکیهای شیرین (اشکها و لبخندها)===<br />
<br />
===داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده===<br />
<br />
===داستانکهای مشهور ممیزی===<br />
<br />
===داستانکهای مربوط به مصاحبهها، سخنرانیها و حضور رادیو یا تلویزیون یا فضای مجازی همراه ارايه نمونههایی از آن برای بخش شنیداری و تصویری===<br />
<br />
===عکس سنگقبر و داستانکی از تشییع جنازه و جزيیات آن===<br />
<br />
===داستانهای دیگر===<br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
<br />
===سوانح عمر===<br />
<br />
<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
علیرضا قزوه کودکی و دوران مدرسه را در زادگاهش گرمسار گذراند. او اولین شعر خود را در ۱۷سالگی سرود و اولین تجربهٔ کاری فرهنگی او در سال ۶۳ یعنی در ۲۰سالگی در همکاری با مجلهٔ «امید انقلاب» رقم خود. قزوه در سال ۱۳۶۹ مدرک کارشناسی از دانشگاه حقوق قضایی قم دریافت نمود و در سال ۱۳۷۶ مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران دریافت کرد و سرانجام مدرک دکتری خود را در سال ۱۳۹۱ در رشتهٔ فیلولوژی از دانشگاه دولتی ملی تاجیکستان دریافت کرد. قزوه تاکنون با روزنامههای جمهوری اسلامی، اطلاعات، ماهنامهٔ ادبستان، صداوسیما، حوزهٔ هنری و بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس همکاری داشتهاست. قزوه مدتی بهعنوان رایزن فرهنگی در کشورهای هندوستان و تاجیکستان نیز فعالیّت داشتهاست.<ref name=''موزهٔ علیرضا''>{{یادکرد وب|نشانی = http://old.iranhdm.ir//index.aspx?siteid=1&fkeyid=&siteid=1&pageid=533|عنوان =علیرضا قزوه|ناشر =موزهٔ انقلاباسلامی و دفاع مقدس|تاریخ بازدید = ۴ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}</ref> <ref name=''آرایهٔ علیرضا''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =مهرداد| نام =ندا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =نگاهی به آرایههای شعر علیرضا قزوه | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۳۱۵-۳۱۳-۳۱۲ | سال =۱۳۹۱ | تاریخ بازبینی = ۲اردیبهشت۱۳۹۸}}</ref><br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
====دیدگاه در مورد سرود جمهوری اسلامی====<br />
سرود جمهوری اسلامی سرودی زیبا و خوب است اما ملتی که این حماسه ها را آفریده باید در سرودش حماسه بسیار پررنگ تر باشد. کاش این سرود با یک کار جمعی سروده می شد و از ظرفیت استاد سبزواری برای آن بهره گرفته می شد. سرود ما بحر رجز را ندارد و این سرود نباید سرود جمهوری اسلامی باشد. از عنصر حماسه در آن غفلت شده است و حتی سرود شاهنشاهی از آن حماسی تر و ریتمیک تر است. شاعران جوان امروز ما می توانند سرود حماسی دیگری بسازند که در همه جا خوانده شود.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4450064/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF/|عنوان =سرود ملی ایران نیاز به تغییر دارد|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===زمینهٔ فعالیت===<br />
====شعر====<br />
سرودهٔ علیرضا قزوه به مناسبت چهلمین سالگرد انقلاب اسلامی<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/936382/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%DB%B4%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8/|عنوان =سروده علیرضا قزوه به مناسبت ۴۰ سالگی انقلاب|ناشر =مشرق نیوز |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۳ بهمن ۱۳۹۷}}</ref>:<br />
<br />
<font color=green>درّ نجفی کم ز عقیق یمنی نیست</font><br />
{{شعر|نستعلیق|سبک=color: purple}}{{ب|شیطان تو امروز بجز ما و منی نیست|خود را بشکن عشق بجز خودشکنی نیست}}<br />
{{ب|عشاق تو بیسر به سرای تو رسیدند|عشاق تو را واهمهی بیکفنی نیست}}<br />
{{ب|از جلوت اسلام چهل سال گذشته ست|جمهوری اسلامی ما خمشدنی نیست}}<br />
{{ب|لبنان و عراق و یمن و سوریه با ماست|درّ نجفی کم ز عقیق یمنی نیست}}<br />
{{ب|با اهرمنان این همه گفتید و نشستید|آرامش ما بستهٔ این چانهزنی نیست}}<br />
{{ب|زنبور عسل را چه به این تارتنکها|ای سفسطهگر! فرصت شیرینسخنی نیست}}<br />
{{ب|از هر کس و ناکس نتوان مشورت آموخت|هر راهزنی لایق این رایزنی نیست}}<br />
{{ب|هر وسوسه را عشق منامید عزیزان|این نفس پدرسوخته با عشق تنی نیست}}<br />
{{ب|امروز ابوجهل همان آلسعود است|در مکه یکی مثل رسول مدنی نیست}}<br />
{{ب|صد بار اگر "اشهد ان لا…" به لب آرد|والله ابوجهل مسلمانشدنی نیست!}}<br />
{{ب|صبر حسنی باید و فریاد حسینی|هر کس که حسینی است به غیر از حسنی نیست!}}<br />
{{ب|با فاطمه و زینب و اولاد علی باش!|هر راه جز این راه بجز اهرمنی نیست}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
<br />
===مسئولیتها===<br />
برخی از مسئولیتهای علیرضا قزوه شامل موارد زیر میشود<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.hamshahrionline.ir/news/95961/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%DB%B1%DB%B3%DB%B4%DB%B2/|عنوان =زندگینامهٔ علیرضا قزوه|ناشر =همشهری آنلاین |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲ آذر ۱۳۸۸}}</ref>:{{سخ}}<br />
* واحد ادبیات (شعر) حوزهٔ هنری سازمان تبلیغات اسلامی<br />
* مسئولیت صفحهٔ ادبی روزنامهٔ اطلاعات (بشنو از نی)<br />
* همکاری با رایزنی فرهنگی ایران در کشور تاجیکستان<br />
* دبیر کنگرهٔ سراسری شعر دفاع مقدس در استان کرمانشاه<br />
* دبیر نخستین جشنوارهٔ بینالمللی شعر فجر<br />
* غزل معاصر ایران (۱۳۷۶-۱۳۷۵)<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
====بزرگداشت قزوه در سمنان====<br />
در آستانهٔ چهلسالگی انقلاب اسلامی طرح چهل قلم با هدف تجلیل از اهالی قلم انقلابی با مشارکت سازمان کتابخانههای عمومی کشور از نوزدهم دیماه به مدت یک ماه و ۱۰ روز برگزار شد و در روز ۴ بهمن از علیرضا قزوه در سمنان تجلیل شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.iribnews.ir/fa/news/2337146/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%86/|عنوان =بزرگداشت علیرضا قزوه شاعر انقلابی در سمنان|ناشر =خبرگزاری صداوسیمای سمنان |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۴ بهمن ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===از نگاه دیگران (چند دیدگاه مثبت و منفی)===<br />
====مصطفی علیپور====<br />
قزوه در غزل صاحبسبك است و میتوان گفت صاحب شخصیت غزلی است؛ با این حال در اشعاری كه در قالبهای دیگر هم مینویسد، میتوان دیدگاه و روحیات او را مشاهده كرد. او درك صوفیانهای از ادبیات دارد و شعر او درویشی یا به عبارت دیگر قلندری است. غزل های قزوه تركیبی از دریافت های معرفتی همراه با تجربههای روزگارمان است، این شاعر دریافت عارفانهای از شعر سنتی دارد كه میتوان شعر او را بدون نام و نشان هم تشخیص داد. <ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mizanonline.com/fa/news/178190/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B2%D9%84-%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%D8%B3%D8%A8%D9%83-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/|عنوان =علیرضا قزوه در غزل صاحب سبک مستقل است|ناشر =خبرگزاری میزان |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۷ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
<br />
===تفسیر خود از آثارش===<br />
<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
<br />
===همراهیهای سیاسی===<br />
<br />
===مخالفتهای سیاسی===<br />
<br />
===نامههای سرگشاده===<br />
<br />
===نامهای دستهجمعی===<br />
<br />
===بیانیهها===<br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش===<br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
====جشنوارهٔ شعر فجر====<br />
علیرضا قزوه در برنامهای در مورد جشنوارهٔ شعر فجر گفت: «جشنوارهٔ شعر فجر به جاییکه باید نرسیده است. بودجه کم است اما همه چیز پول نیست. بزرگان باید در هیئت علمی و در تعیین داورها دخیل باشند. باید شعر را در حد سینما معرفی کنیم.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4534882/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D9%86%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/|عنوان =جشنوارهٔ شعر فجر به جاییکه باید نرسیده است|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۶ بهمن ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===نحوهٔ پوشش===<br />
<br />
===تکیهکلامها===<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
===خلقیات===<br />
<br />
<br />
===منزلی که در آن زندگی میکرد (باغ و ویلا)===<br />
<br />
===گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکانهایی که به آن مسافرت کرده است)===<br />
<br />
===برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===بنیانگذاری===<br />
<br />
<br />
<br />
===استادان و شاگردان===<br />
<br />
===علت شهرت===<br />
<br />
===فیلم ساخته شده براساس===<br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
<br />
===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br />
<br />
===نام جاهایی که به اسم این فرد است===<br />
<br />
===کاریکاتورهایی که دربارهاش کشیدهاند===<br />
<br />
===مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب نقلشده از نمونههای فوق از مجلات آن دوره===<br />
<br />
===برگههایی از مصاحبههای فرد===<br />
<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
<br />
<br />
===تعهد، جایگزین میهندوستی===<br />
<br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار علیرضا قزوه به چهار دسته تقسیم میشود: ۱)کتاب شعر ۲)سفرنامه ۳)پژوهش ۴)رمان <ref name=''کتاب علیرضا''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.ketabrah.ir/author/7163-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87|عنوان =کتابهای علیرضا قزوه|ناشر =کتابراه |تاریخ بازدید = ۵اردیبهشت۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲خرداد۱۳۹۷}}</ref><ref name=''موزهٔ علیرضا''/><br />
====کتاب شعر====<br />
* از نخلستان تا خیابان (۱۳۶۸)<br />
* چه عطر شگفتی (یادوارهٔ احمد زارعی) (۱۳۷۳)<br />
* شبلی و آتش (۱۳۷۵)<br />
* این همه یوسف (۱۳۷۶)<br />
* دو رکعت عشق (۱۳۷۷)<br />
* گزیدهٔ ادبیات معاصر (۱۳۷۸)<br />
* قدم زدن در کلمات (۱۳۷۹)<br />
* عشق، علیهالسلام (۱۳۸۱)<br />
* قطار اندیمشک (۱۳۸۳)<br />
* با کاروان نیزه (۱۳۸۴)<br />
* من میگویم شما بگریید (۱۳۸۵)<br />
* پشت هر سنگ خداست (۱۳۸۷)<br />
* سورهٔ انگور (۱۳۸۷)<br />
* صبح بنارس (۱۳۹۱)<br />
* صبحتان بخیر مردم (۱۳۹۱)<br />
* قصاید بتوقیت بیروت (مجموعهٔ شعر به زبان عربی) (۲۰۰۸)<br />
* compassionste deat (مجموعهٔ شعر منتشر شده در دهلینو) (۲۰۱۲)<br />
* انگشتری سوم خانم<br />
* مولا ویلا نداشت<br />
<br />
====سفرنامه====<br />
* پرستو در قاف (۱۳۷۴)<br />
* قونیه در قطار<br />
<br />
====پژوهش====<br />
* خورشیدهای گمشده (۱۳۷۶)<br />
*غزل معاصر ایران، گزینش و جمعآوری (۱۳۷۹)<br />
* کسی هنوز عیار تو را نسنجیدهاست، (جشننامهٔ محمدعلی بهمنی) (۱۳۸۳)<br />
* کلماتالشعرا (تصحیح تذکره) (۱۳۸۹)<br />
* تصحیح نسخهٔ خطی بیدل دهلوی<br />
<br />
====رمان====<br />
* برادر انگلستان<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
برخی جوایز و افتخارات علیرضا شامل موارد زیر میشود<ref name=''کتاب علیرضا''/>:<br />
* «علیرضا قزوه» و «حمیدرضا برقعی» به عنوان «شاعران مردمی ۱۰ سال اخیر» در مراسم پایانی هفتمین جشنوارهٔ بینالمللی شعر فجر معرفی شدند.<br />
* در بیست و چهارمین دورهٔ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، قزوه بهعلت کتاب شعر با «کاروان نیزه» جایزهٔ تشویقی گرفت.<br />
* «صبح بنارس» سرودهٔ علیرضا قزوه برگزیدهٔ یازدهمین دورهٔ جایزهٔ قلم زرین در بخش شعر شد.<br />
* «صبح بنارس» سرودهٔ قزوه در بخش شعر بیست و یکمین جایزهٔ کتاب فصل بهعنوان برگزیده انتخاب و معرفی شد.<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
====شعر ناصر فیض برای علیرضا قزوه====<br />
ناصر فیض، طنزپرداز معاصر در جلسه شاعران جوان و پیشکسوت با رهبر انقلاب که در شب میلاد امام حسن مجتبی (ع) برگزار شد، شعر طنزی در وصف «علیرضا قزوه» مجری برنامه شب شعر شاعران با رهبر انقلاب خواند که مورد توجه حضار قرار گرفت <ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.parsine.com/fa/news/24769/%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D8%B6-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87/|عنوان =شعر طنز ناصر فیض برای علیرضا قزوه!|ناشر =پایگاه خبری تحلیلی پارسینه |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۴ شهریور ۱۳۸۹}}</ref>{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">با سر آمد علیرضا قزوه{{سخ}}شد سر آمد علیرضا قزوه{{سخ}}همه باید به یک طرف بروند{{سخ}}تا شود رد علیرضا قزوه{{سخ}}شعرهایش در ابتدا بودند{{سخ}}یک مجلد علیرضا قزوه{{سخ}}چاپ آثار او پس از چندی{{سخ}}شد مجدد علیرضا قزوه{{سخ}}نیست جایی و نیست ارگانی{{سخ}}که نباشد علیرضا قزوه{{سخ}}شک ندارم که بیش تر از صد{{سخ}}شغل دارد علیرضا قزوه{{سخ}}بیت رهبر علیرضا قزوه{{سخ}}توی مرقد علیرضا قزوه{{سخ}}هر کجا می روی پی کاری{{سخ}}می رسد عد! علیرضا قزوه{{سخ}}کنگره نیست کنگره، وقتی{{سخ}}که ندارد علیرضا قزوه{{سخ}}هیچکس مصرعی نخواهد خواند{{سخ}}تا نیاید علیرضا قزوه{{سخ}}نمره ی دیگران اگر شد بیست{{سخ}}شد ولی صد علیرضا قزوه{{سخ}}به یقین رشد کرده از هر حیث{{سخ}}خاصه از قد علیرضا قزوه{{سخ}}شکر ایزد که زن گرفت و نماند{{سخ}}یک مجرد علیرضا قزوه{{سخ}}بوق تک تک تمام شاعر ها{{سخ}}بوق ممتد علیرضا قزوه{{سخ}}یک نفر گفت: مخلصیم آقا{{سخ}}گفت: باشد،علیرضا قزوه{{سخ}}وای بر حال تو اگر با تو{{سخ}}بشود بد علیرضا قزوه!{{سخ}}من که می ترسم از عواقب آن{{سخ}}به محمد، علیرضا قزوه!{{سخ}}قزوه یک شاعر است اما، کاش…!{{سخ}}هیس! آمد علیرضا قزوه</span><noinclude><br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====برادر انگلستان====<br />
این کتاب که اولین رمان بلند علیرضا قزوه میباشد، یک دوگانهٔ روایی-داستانی میباشد. داستان بهرغم سادگی، پیچیدگیهای لازم برای درونمایۀ یک رمان را داراست و با وجود برجستهسازی در حل معمای زندگی یک شخصیت، به روایت زندگی خود راوی و دیگر شخصیتها نیز پرداخته است. سبک و تکنیک خاص نویسنده از میان متون و روایتهای مختلف، همراه با گذر پیاپی زمان از گذشته به حال و از تهران تا لندن، براشتیاق خواندن این رمان میافزاید که با نگاهی تلطیف شده با نماد سازی و خیال پردازی به وقایع سیاسی- اجتماعی برههای از تاریخ معاصر ایران پرداخته و از میان کوپههای قطاری که میان خواب و بیداری از مشهد تا مسکو و از مرداد ۱۳۳۲ تا مذاکرات هستهای را طی میکند، برخی از وقایع تاریخی این برهه را به خوبی به تصویر میکشد. در «برادر انگستان» ماجرای کودتای ۲۸ مرداد به عنوان نمادی از مداخلات بیگانگان به ویژه انگلستان پایه و مبنای روایت این داستان میشود. داستان دیوانگی اسماعیل و قربانی شدن نسلها و ملتها. داستانی عبرت آموز که دلایل بدبینی و بیاعتمادی به غرب را باز مینماید و با شواهدی معتبر از تاریخ معاصر نشان میدهد که چگونه و چرا انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ نقطۀ عطفی شد برای رهایی و رستاخیز اقوام و ملتها از بیش از یک قرن سلطه و استیلای غرب. از اینکه شرق را نادیده انگاشته و با تحریف و دستکاری تاریخ، شرقیها را موش آزمایشگاهی خود پنداشتهاند.از نقشهایی که بازی کرده و خنجرهایی که فرود آورده اند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/908102/%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B0%D8%A7%D8%A8-%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3/|عنوان =وقتی یک «شاعر» رمانی جذاب مینویسد|ناشر =مشرقنیوز |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
====از نخلستان تا خیابان====<br />
این کتاب در پنج بخش تقسیم شدهاست: غزلهاى داغدارى، دوبیتىهاى دلتنگى، رباعیات خورشیدى، مثنوى شرمسارى و بر امواج درد (نوسرودهها).{{سخ}}<br />
۱- ''غزلها'': کتاب در این بخش ۲۵ غزل دارد که به ترتیب تاریخ (از فروردین ۶۵ تا دیماه ۶۸) چاپ شده است. از ویژگیهای این بخش میتوان به داشتن زبان سهل و ممتنع، تازگی زبان و تصویر، تصویرسازی درست و اصولی و حضور خوب عناصر مذهبی در شعر را نام برد. یک نمونه از شعر این بخش در پایین آورده شده است:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">وقتى دل شکسته نیستان غربت است{{سخ}}تنها بهشت گمشدۀ ما عدالت است{{سخ}}اى قاتلان عاطفه! اینجا چه مىکنید؟{{سخ}}اینجا که خاک پاى شهیدان غربت است{{سخ}}وقتى بهشت را به زر سرخ مىخرید{{سخ}}چشمانتان شکاف تنور قیامت است</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۲- ''دوبیتیهای دلتنگی'': جریان تازهاى که اکنون به راه افتاده و بهوسیلهٔ قزوه و دیگران به سوى رشد و کمال مىرود، همین دو بیتىسرایى محلى و در حقیقت ادامۀ راه و رسم بابا طاهر با زبان و محتواى امروز است. اینها به خاطر زبان خاصشان که خیلى نزدیک به زبان مردم است و به خاطر ایجازى که کلاً در قالب دوبیتى هست، زمینه خوبى براى نفوذ در جامعه دارند:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">دلم اینجا، دلم اینجا غریبه{{سخ}}دلم چون مرقد مولا غریبه{{سخ}}مسلمونون! خجالت داره آخه{{سخ}}هنوزم عشق بین ما غریبه</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۳- ''رباعیات خورشیدی'': این رباعىها بیشتر محصول سالهاى ۶۴ و ۶۵ هستند و طبعاً با تاثیرپذیرى از جوّ شعر آن سالها، که دورۀ اوج رباعىسرایى بود سروده شده است. قالب حماسى رباعى چندان با روحیهٔ محزون شعر قزوه سازگار نیست و به همین دلیل او موفقیت چندانى در آن ندارد، فقط یکى دو رباعى او «اى مرگ» و «تشییع جنازه» خوب از کار درآمدهاند و شاید به همین دلیل هم او رباعىگویى را ادامه نداده.{{سخ}}<br />
۴- ''مثنوی شرمساری'': بعضى ابیات این بخش از جنبهٔ موسیقى قافیه و ردیف کم مىآورند و آن انتظارى را که از ردیف و قافیهٔ مثنوى داریم برآوره نمىکنند، مثل اینها:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">کجا رفت تأثیر سوز دعا؟{{سخ}}کجایند مردان بىادّعا؟{{سخ}}همانان که از وادى دیگرند{{سخ}}همانان که گمنام و نام آورند{{سخ}}هلا، پیر هشیار دارد آشنا!{{سخ}}بریز از مى صبر در جام ما</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۵- ''نوسرودهها'': در این قسمت قزوه یک شعر نیمایى دارد با نام «باغ نگاه» و تعدادى کار سپیدرنگ. مشکل اصلىاى که قزوه و اکثر سپیدکاران دیگر دارند، این است که تکنیک شعرى را فقط در محدودۀ تخیل و مضمون جستجو مىکنند و کارى به ساختار زبانى و موسیقیایى سخن ندارند. بعضى از هنرمندىهاى زبانى را قزوه در شعر کلاسیکش دارد ولى در کارهاى سپید نه؛ در حالى که شعر سپید بیشتر جاى این کارها است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.mkkazemi.com/tag/%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87//|عنوان =نظری دیگر بر منظر «از نخلستان تا خیابان»|ناشر =محمدکاظم کاظمی |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = }}</ref><br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها===<br />
<br />
<br />
==نوا، نما، نگاه==<br />
===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br />
<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
<br />
<br />
<br />
==پیوند به بیرون==</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87&diff=27342علیرضا قزوه2019-04-29T17:30:00Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
|نام = علیرضا قزوه<br />
|تصویر = GHAZVE.jpg<br />
|توضیح تصویر = <br />
|نام اصلی = <br />
|زمینه فعالیت = شاعری<br />
|ملیت = <br />
|تاریخ تولد = ۱بهمن۱۳۴۲<br />
|محل تولد = گرمسار<br />
|والدین = محمد<br />
|تاریخ مرگ = <br />
|محل مرگ = <br />
|علت مرگ = <br />
|محل زندگی =<br />
|مختصات محل زندگی = <br />
|محل خاکسپاری = <br />
|تقارن زندگی با نظامهای سیاسی = <br />
|اتفاقات مهم = <br />
|نامهای دیگر = <br />
|لقب = <br />
|بنیانگذار = <br />
|پیشه = <br />
|سالهای نویسندگی = <br />
|سبک نوشتاری = <br />
|کتابها = <br />
|مقالهها =<br />
|نمایشنامهها =<br />
|فیلمنامهها = <br />
|دیوان اشعار =<br />
|تخلص = <br />
|فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = <br />
|همسر = <br />
|شریک زندگی =<br />
|فرزندان = <br />
|تحصیلات = دیپلم تجربی{{سخ}} حقوق (کارشناسی){{سخ}} زبانوادبیات فارسی (کارشناسی ارشد){{سخ}} زبان فارسی (دکتری)<br />
|دانشگاه = دانشگاه حقوق قضایی قم (کارشناسی){{سخ}} دانشگاه آزاداسلامی واحد تهران (کارشناسی ارشد){{سخ}} دانشگاه تاجیکستان (دکتری)<br />
|حوزه = تحصیل تا پایهٔ پنجم<br />
|شاگرد =<br />
|استاد = <br />
|علت شهرت = <br />
|تأثیرگذاشته بر = <br />
|تأثیرپذیرفته از = سلمان هراتی، محمود درویش<br />
|وبگاه =<br />
|imdb_id =<br />
|soure_id =<br />
|جوایز = <br />
|گفتاورد =<br />
|امضا = <br />
}}<br />
<br />
'''علیرضا قزوه''' شاعر و نویسنده، از ارکان موج سوم (شعر انقلاب و دفاع مقدس) شمرده میشود.<br />
<center>* * * * *</center><br />
قزوه در بخشهای مختلف فرهنگی فعالیت داشته است. او از سال ۶۸ تا ۷۷ مسئولیت صفحهٔ «بشنو از نی» روزنامهٔ «اطّلاعات» را بر عهده داشته است؛ از ۷۷ تا ۷۹ به عنوان وابستهٔ فرهنگی در تاجیکستان حضور داشته است و در سالهای ۸۰ تا ۸۲ مسئولیت کانونهای ادبی فرهنگسراهای تهران را عهدهدار بود. همچنین از سال ۸۶ بهعنوان وابستهٔ فرهنگی و مدیر مرکز تحقیقات فارسی دهلینو مشغول به فعالیت است. قزوه با راه اندازی نخستین جشنواره شعر فجر قدمی جدی برای معرفی و ارتقاء شعر ایران برداشته است.<ref name=''موزهٔ علیرضا''/><br />
<br />
قزوه از غزلسرایان دههٔ شصت بهحساب میآید. بیشتر شهرت او در دههٔ شصت با دفتر شعر «از نخلستان تا خیابان» و روح اعتراضی این اشعار رقم خورد. از قزوه حدود ۴۰ کتاب شعر ، نقد ، سفرنامه ، نثر و تحقیق به چاپ رسیده است.<ref name =''بررسی علیرضا''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =حسینی مؤخر| نام =سیدمحسن | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =بررسی تطبیقی درونمایهٔ اعتراض در شعر احمد مطر و علیرضا قزوه | ژورنال = دوفصلنامهٔ مطالعات تطبیقی فارسی-عربی| مکان = | دوره = | شماره =۲ | سال =۱۳۹۵ | تاریخ بازبینی = ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸}}</ref>{{سخ}}<br />
علیرضا قزوه در مراسم پایانی هفتمین جشنوارهٔ شعر فجر همراه با «حمیدرضا برقعی» بهعنوان «شاعران مردمی ۱۰ سال اخیر» معرفی شدند. همچنین شعر «صبح بنارس» برگزیدهٔ یازدهمین دورهٔ جایزهٔ قلم زرّین در بخش شعر شد.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
==داستانک==<br />
===داستانکهای انتشار===<br />
<br />
===داستانک عشق===<br />
<br />
<br />
===داستانک استاد===<br />
<br />
===داستانک شاگرد===<br />
<br />
<br />
<br />
===داستانک مردم===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب از مجلات دورهٔ خود===<br />
<br />
===داستانکهای دشمنی===<br />
<br />
===داستانکهای دوستی===<br />
<br />
===داستانکهای قهر===<br />
<br />
===داستانکهای آشتیها===<br />
<br />
===داستانک نگرفتن جوایز===<br />
<br />
===داستانک حرفی که در حین گرفتن جایزه زده است===<br />
<br />
===داستانکهای مذهب و ارتباط با خدا===<br />
<br />
===داستانکهای عصبانیت، ترک مجلس، مهمانیها، برنامهها، استعفا و مشابه آن===<br />
<br />
===داستانک نحوهٔ مرگ، بازتاب خبر مرگ در روزنامهها و مجلات و نمونههایی از آن===<br />
<br />
===داستانکهای دارایی===<br />
<br />
===داستانکهای زندگی شخصی===<br />
<br />
===داستانک برخی خالهزنکیهای شیرین (اشکها و لبخندها)===<br />
<br />
===داستانک شکایتهایی از دیگران کرده به محاکم و شکایتهایی که از او شده===<br />
<br />
===داستانکهای مشهور ممیزی===<br />
<br />
===داستانکهای مربوط به مصاحبهها، سخنرانیها و حضور رادیو یا تلویزیون یا فضای مجازی همراه ارايه نمونههایی از آن برای بخش شنیداری و تصویری===<br />
<br />
===عکس سنگقبر و داستانکی از تشییع جنازه و جزيیات آن===<br />
<br />
===داستانهای دیگر===<br />
<br />
<br />
==زندگی و تراث==<br />
<br />
===سوانح عمر===<br />
<br />
<br />
===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br />
علیرضا قزوه کودکی و دوران مدرسه را در زادگاهش گرمسار گذراند. او اولین شعر خود را در ۱۷سالگی سرود و اولین تجربهٔ کاری فرهنگی او در سال ۶۳ یعنی در ۲۰سالگی در همکاری با مجلهٔ «امید انقلاب» رقم خود. قزوه در سال ۱۳۶۹ مدرک کارشناسی از دانشگاه حقوق قضایی قم دریافت نمود و در سال ۱۳۷۶ مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران دریافت کرد و سرانجام مدرک دکتری خود را در سال ۱۳۹۱ در رشتهٔ فیلولوژی از دانشگاه دولتی ملی تاجیکستان دریافت کرد. قزوه تاکنون با روزنامههای جمهوری اسلامی، اطلاعات، ماهنامهٔ ادبستان، صداوسیما، حوزهٔ هنری و بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس همکاری داشتهاست. قزوه مدتی بهعنوان رایزن فرهنگی در کشورهای هندوستان و تاجیکستان نیز فعالیّت داشتهاست.<ref name=''موزهٔ علیرضا''>{{یادکرد وب|نشانی = http://old.iranhdm.ir//index.aspx?siteid=1&fkeyid=&siteid=1&pageid=533|عنوان =علیرضا قزوه|ناشر =موزهٔ انقلاباسلامی و دفاع مقدس|تاریخ بازدید = ۴ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲ خرداد ۱۳۹۷}}</ref> <ref name=''آرایهٔ علیرضا''>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =مهرداد| نام =ندا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =نگاهی به آرایههای شعر علیرضا قزوه | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۳۱۵-۳۱۳-۳۱۲ | سال =۱۳۹۱ | تاریخ بازبینی = ۲اردیبهشت۱۳۹۸}}</ref><br />
<br />
===شخصیت و اندیشه===<br />
====دیدگاه در مورد سرود جمهوری اسلامی====<br />
سرود جمهوری اسلامی سرودی زیبا و خوب است اما ملتی که این حماسه ها را آفریده باید در سرودش حماسه بسیار پررنگ تر باشد. کاش این سرود با یک کار جمعی سروده می شد و از ظرفیت استاد سبزواری برای آن بهره گرفته می شد. سرود ما بحر رجز را ندارد و این سرود نباید سرود جمهوری اسلامی باشد. از عنصر حماسه در آن غفلت شده است و حتی سرود شاهنشاهی از آن حماسی تر و ریتمیک تر است. شاعران جوان امروز ما می توانند سرود حماسی دیگری بسازند که در همه جا خوانده شود.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4450064/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF/|عنوان =سرود ملی ایران نیاز به تغییر دارد|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===زمینهٔ فعالیت===<br />
====شعر====<br />
سرودهٔ علیرضا قزوه به مناسبت چهلمین سالگرد انقلاب اسلامی<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/936382/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%DB%B4%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8/|عنوان =سروده علیرضا قزوه به مناسبت ۴۰ سالگی انقلاب|ناشر =مشرق نیوز |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۳ بهمن ۱۳۹۷}}</ref>:<br />
<br />
<font color=green>درّ نجفی کم ز عقیق یمنی نیست</font><br />
{{شعر|نستعلیق|سبک=color: purple}}{{ب|شیطان تو امروز بجز ما و منی نیست|خود را بشکن عشق بجز خودشکنی نیست}}<br />
{{ب|عشاق تو بیسر به سرای تو رسیدند|عشاق تو را واهمهی بیکفنی نیست}}<br />
{{ب|از جلوت اسلام چهل سال گذشته ست|جمهوری اسلامی ما خمشدنی نیست}}<br />
{{ب|لبنان و عراق و یمن و سوریه با ماست|درّ نجفی کم ز عقیق یمنی نیست}}<br />
{{ب|با اهرمنان این همه گفتید و نشستید|آرامش ما بستهٔ این چانهزنی نیست}}<br />
{{ب|زنبور عسل را چه به این تارتنکها|ای سفسطهگر! فرصت شیرینسخنی نیست}}<br />
{{ب|از هر کس و ناکس نتوان مشورت آموخت|هر راهزنی لایق این رایزنی نیست}}<br />
{{ب|هر وسوسه را عشق منامید عزیزان|این نفس پدرسوخته با عشق تنی نیست}}<br />
{{ب|امروز ابوجهل همان آلسعود است|در مکه یکی مثل رسول مدنی نیست}}<br />
{{ب|صد بار اگر "اشهد ان لا…" به لب آرد|والله ابوجهل مسلمانشدنی نیست!}}<br />
{{ب|صبر حسنی باید و فریاد حسینی|هر کس که حسینی است به غیر از حسنی نیست!}}<br />
{{ب|با فاطمه و زینب و اولاد علی باش!|هر راه جز این راه بجز اهرمنی نیست}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
<br />
===مسئولیتها===<br />
برخی از مسئولیتهای علیرضا قزوه شامل موارد زیر میشود<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.hamshahrionline.ir/news/95961/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%DB%B1%DB%B3%DB%B4%DB%B2/|عنوان =زندگینامهٔ علیرضا قزوه|ناشر =همشهری آنلاین |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۲ آذر ۱۳۸۸}}</ref>:{{سخ}}<br />
* واحد ادبیات (شعر) حوزهٔ هنری سازمان تبلیغات اسلامی<br />
* مسئولیت صفحهٔ ادبی روزنامهٔ اطلاعات (بشنو از نی)<br />
* همکاری با رایزنی فرهنگی ایران در کشور تاجیکستان<br />
* دبیر کنگرهٔ سراسری شعر دفاع مقدس در استان کرمانشاه<br />
* دبیر نخستین جشنوارهٔ بینالمللی شعر فجر<br />
* غزل معاصر ایران (۱۳۷۶-۱۳۷۵)<br />
<br />
===یادمان و بزرگداشتها===<br />
====بزرگداشت قزوه در سمنان====<br />
در آستانهٔ چهلسالگی انقلاب اسلامی طرح چهل قلم با هدف تجلیل از اهالی قلم انقلابی با مشارکت سازمان کتابخانههای عمومی کشور از نوزدهم دیماه به مدت یک ماه و ۱۰ روز برگزار شد و در روز ۴ بهمن از علیرضا قزوه در سمنان تجلیل شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.iribnews.ir/fa/news/2337146/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%86/|عنوان =بزرگداشت علیرضا قزوه شاعر انقلابی در سمنان|ناشر =خبرگزاری صداوسیمای سمنان |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۴ بهمن ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===از نگاه دیگران (چند دیدگاه مثبت و منفی)===<br />
====مصطفی علیپور====<br />
قزوه در غزل صاحبسبك است و میتوان گفت صاحب شخصیت غزلی است؛ با این حال در اشعاری كه در قالبهای دیگر هم مینویسد، میتوان دیدگاه و روحیات او را مشاهده كرد. او درك صوفیانهای از ادبیات دارد و شعر او درویشی یا به عبارت دیگر قلندری است. غزل های قزوه تركیبی از دریافت های معرفتی همراه با تجربههای روزگارمان است، این شاعر دریافت عارفانهای از شعر سنتی دارد كه میتوان شعر او را بدون نام و نشان هم تشخیص داد. <ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mizanonline.com/fa/news/178190/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B2%D9%84-%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%D8%B3%D8%A8%D9%83-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/|عنوان =علیرضا قزوه در غزل صاحب سبک مستقل است|ناشر =خبرگزاری میزان |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۷ خرداد ۱۳۹۵}}</ref><br />
<br />
===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br />
<br />
===تفسیر خود از آثارش===<br />
<br />
<br />
===موضعگیریهای او دربارهٔ دیگران===<br />
<br />
===همراهیهای سیاسی===<br />
<br />
===مخالفتهای سیاسی===<br />
<br />
===نامههای سرگشاده===<br />
<br />
===نامهای دستهجمعی===<br />
<br />
===بیانیهها===<br />
<br />
===جملهٔ موردعلاقه در کتابهایش===<br />
<br />
===جملهای از ایشان===<br />
====جشنوارهٔ شعر فجر====<br />
علیرضا قزوه در برنامهای در مورد جشنوارهٔ شعر فجر گفت: «جشنوارهٔ شعر فجر به جاییکه باید نرسیده است. بودجه کم است اما همه چیز پول نیست. بزرگان باید در هیئت علمی و در تعیین داورها دخیل باشند. باید شعر را در حد سینما معرفی کنیم.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4534882/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D9%86%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/|عنوان =جشنوارهٔ شعر فجر به جاییکه باید نرسیده است|ناشر =خبرگزاری مهر |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۶ بهمن ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
===نحوهٔ پوشش===<br />
<br />
===تکیهکلامها===<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
===خلقیات===<br />
<br />
<br />
===منزلی که در آن زندگی میکرد (باغ و ویلا)===<br />
<br />
===گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکانهایی که به آن مسافرت کرده است)===<br />
<br />
===برنامههای ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===بنیانگذاری===<br />
<br />
<br />
<br />
===استادان و شاگردان===<br />
<br />
===علت شهرت===<br />
<br />
===فیلم ساخته شده براساس===<br />
<br />
===حضور در فیلمهای مستند دربارهٔ خود===<br />
<br />
===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br />
<br />
===نام جاهایی که به اسم این فرد است===<br />
<br />
===کاریکاتورهایی که دربارهاش کشیدهاند===<br />
<br />
===مجسمه و نگارههایی که از او کشیدهاند===<br />
<br />
===ده تا بیست مطلب نقلشده از نمونههای فوق از مجلات آن دوره===<br />
<br />
===برگههایی از مصاحبههای فرد===<br />
<br />
<br />
==آثار و منبعشناسی==<br />
===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br />
<br />
<br />
===تعهد، جایگزین میهندوستی===<br />
<br />
<br />
===کارنامه و فهرست آثار===<br />
آثار علیرضا قزوه به چهار دسته تقسیم میشود: ۱)کتاب شعر ۲)سفرنامه ۳)پژوهش ۴)رمان <ref name=''کتاب علیرضا''>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.ketabrah.ir/author/7163-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87|عنوان =کتابهای علیرضا قزوه|ناشر =کتابراه |تاریخ بازدید = ۵اردیبهشت۱۳۹۸|تاریخ = ۲۲خرداد۱۳۹۷}}</ref><ref name=''موزهٔ علیرضا''/><br />
====کتاب شعر====<br />
* از نخلستان تا خیابان (۱۳۶۸)<br />
* چه عطر شگفتی (یادوارهٔ احمد زارعی) (۱۳۷۳)<br />
* شبلی و آتش (۱۳۷۵)<br />
* این همه یوسف (۱۳۷۶)<br />
* دو رکعت عشق (۱۳۷۷)<br />
* گزیدهٔ ادبیات معاصر (۱۳۷۸)<br />
* قدم زدن در کلمات (۱۳۷۹)<br />
* عشق، علیهالسلام (۱۳۸۱)<br />
* قطار اندیمشک (۱۳۸۳)<br />
* با کاروان نیزه (۱۳۸۴)<br />
* من میگویم شما بگریید (۱۳۸۵)<br />
* پشت هر سنگ خداست (۱۳۸۷)<br />
* سورهٔ انگور (۱۳۸۷)<br />
* صبح بنارس (۱۳۹۱)<br />
* صبحتان بخیر مردم (۱۳۹۱)<br />
* قصاید بتوقیت بیروت (مجموعهٔ شعر به زبان عربی) (۲۰۰۸)<br />
* compassionste deat (مجموعهٔ شعر منتشر شده در دهلینو) (۲۰۱۲)<br />
* انگشتری سوم خانم<br />
* مولا ویلا نداشت<br />
<br />
====سفرنامه====<br />
* پرستو در قاف (۱۳۷۴)<br />
* قونیه در قطار<br />
<br />
====پژوهش====<br />
* خورشیدهای گمشده (۱۳۷۶)<br />
*غزل معاصر ایران، گزینش و جمعآوری (۱۳۷۹)<br />
* کسی هنوز عیار تو را نسنجیدهاست، (جشننامهٔ محمدعلی بهمنی) (۱۳۸۳)<br />
* کلماتالشعرا (تصحیح تذکره) (۱۳۸۹)<br />
* تصحیح نسخهٔ خطی بیدل دهلوی<br />
<br />
====رمان====<br />
* برادر انگلستان<br />
<br />
===جوایز و افتخارات===<br />
برخی جوایز و افتخارات علیرضا شامل موارد زیر میشود<ref name=''کتاب علیرضا''/>:<br />
* «علیرضا قزوه» و «حمیدرضا برقعی» به عنوان «شاعران مردمی ۱۰ سال اخیر» در مراسم پایانی هفتمین جشنوارهٔ بینالمللی شعر فجر معرفی شدند.<br />
* در بیست و چهارمین دورهٔ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، قزوه بهعلت کتاب شعر با «کاروان نیزه» جایزهٔ تشویقی گرفت.<br />
* «صبح بنارس» سرودهٔ علیرضا قزوه برگزیدهٔ یازدهمین دورهٔ جایزهٔ قلم زرین در بخش شعر شد.<br />
* «صبح بنارس» سرودهٔ قزوه در بخش شعر بیست و یکمین جایزهٔ کتاب فصل بهعنوان برگزیده انتخاب و معرفی شد.<br />
<br />
===منبعشناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br />
====شعر ناصر فیض برای علیرضا قزوه====<br />
ناصر فیض، طنزپرداز معاصر در جلسه شاعران جوان و پیشکسوت با رهبر انقلاب که در شب میلاد امام حسن مجتبی (ع) برگزار شد، شعر طنزی در وصف «علیرضا قزوه» مجری برنامه شب شعر شاعران با رهبر انقلاب خواند که مورد توجه حضار قرار گرفت <ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.parsine.com/fa/news/24769/%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D8%B6-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87/|عنوان =شعر طنز ناصر فیض برای علیرضا قزوه!|ناشر =پایگاه خبری تحلیلی پارسینه |تاریخ بازدید = ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۴ شهریور ۱۳۸۹}}</ref>{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">با سر آمد علیرضا قزوه{{سخ}}شد سر آمد علیرضا قزوه{{سخ}}همه باید به یک طرف بروند{{سخ}}تا شود رد علیرضا قزوه{{سخ}}شعرهایش در ابتدا بودند{{سخ}}یک مجلد علیرضا قزوه{{سخ}}چاپ آثار او پس از چندی{{سخ}}شد مجدد علیرضا قزوه{{سخ}}نیست جایی و نیست ارگانی{{سخ}}که نباشد علیرضا قزوه{{سخ}}شک ندارم که بیش تر از صد{{سخ}}شغل دارد علیرضا قزوه{{سخ}}بیت رهبر علیرضا قزوه{{سخ}}توی مرقد علیرضا قزوه{{سخ}}هر کجا می روی پی کاری{{سخ}}می رسد عد! علیرضا قزوه{{سخ}}کنگره نیست کنگره، وقتی{{سخ}}که ندارد علیرضا قزوه{{سخ}}هیچکس مصرعی نخواهد خواند{{سخ}}تا نیاید علیرضا قزوه{{سخ}}نمره ی دیگران اگر شد بیست{{سخ}}شد ولی صد علیرضا قزوه{{سخ}}به یقین رشد کرده از هر حیث{{سخ}}خاصه از قد علیرضا قزوه{{سخ}}شکر ایزد که زن گرفت و نماند{{سخ}}یک مجرد علیرضا قزوه{{سخ}}بوق تک تک تمام شاعر ها{{سخ}}بوق ممتد علیرضا قزوه{{سخ}}یک نفر گفت: مخلصیم آقا{{سخ}}گفت: باشد،علیرضا قزوه{{سخ}}وای بر حال تو اگر با تو{{سخ}}بشود بد علیرضا قزوه!{{سخ}}من که می ترسم از عواقب آن{{سخ}}به محمد، علیرضا قزوه!{{سخ}}قزوه یک شاعر است اما، کاش…!{{سخ}}هیس! آمد علیرضا قزوه</span><noinclude><br />
<br />
===بررسی چند اثر===<br />
====برادر انگلستان====<br />
این کتاب که اولین رمان بلند علیرضا قزوه میباشد، یک دوگانهٔ روایی-داستانی میباشد. داستان بهرغم سادگی، پیچیدگیهای لازم برای درونمایۀ یک رمان را داراست و با وجود برجستهسازی در حل معمای زندگی یک شخصیت، به روایت زندگی خود راوی و دیگر شخصیتها نیز پرداخته است. سبک و تکنیک خاص نویسنده از میان متون و روایتهای مختلف، همراه با گذر پیاپی زمان از گذشته به حال و از تهران تا لندن، براشتیاق خواندن این رمان میافزاید که با نگاهی تلطیف شده با نماد سازی و خیال پردازی به وقایع سیاسی- اجتماعی برههای از تاریخ معاصر ایران پرداخته و از میان کوپههای قطاری که میان خواب و بیداری از مشهد تا مسکو و از مرداد ۱۳۳۲ تا مذاکرات هستهای را طی میکند، برخی از وقایع تاریخی این برهه را به خوبی به تصویر میکشد. در «برادر انگستان» ماجرای کودتای ۲۸ مرداد به عنوان نمادی از مداخلات بیگانگان به ویژه انگلستان پایه و مبنای روایت این داستان میشود. داستان دیوانگی اسماعیل و قربانی شدن نسلها و ملتها. داستانی عبرت آموز که دلایل بدبینی و بیاعتمادی به غرب را باز مینماید و با شواهدی معتبر از تاریخ معاصر نشان میدهد که چگونه و چرا انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ نقطۀ عطفی شد برای رهایی و رستاخیز اقوام و ملتها از بیش از یک قرن سلطه و استیلای غرب. از اینکه شرق را نادیده انگاشته و با تحریف و دستکاری تاریخ، شرقیها را موش آزمایشگاهی خود پنداشتهاند.از نقشهایی که بازی کرده و خنجرهایی که فرود آورده اند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/908102/%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B0%D8%A7%D8%A8-%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3/|عنوان =وقتی یک «شاعر» رمانی جذاب مینویسد|ناشر =مشرقنیوز |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = ۱۳ آبان ۱۳۹۷}}</ref><br />
<br />
====از نخلستان تا خیابان====<br />
این کتاب در پنج بخش تقسیم شدهاست: غزلهاى داغدارى، دوبیتىهاى دلتنگى، رباعیات خورشیدى، مثنوى شرمسارى و بر امواج درد (نوسرودهها).{{سخ}}<br />
۱- ''غزلها'': کتاب در این بخش ۲۵ غزل دارد که به ترتیب تاریخ (از فروردین ۶۵ تا دیماه ۶۸) چاپ شده است. از ویژگیهای این بخش میتوان به داشتن زبان سهل و ممتنع، تازگی زبان و تصویر، تصویرسازی درست و اصولی و حضور خوب عناصر مذهبی در شعر را نام برد. یک نمونه از شعر این بخش در پایین آورده شده است:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">وقتى دل شکسته نیستان غربت است{{سخ}}تنها بهشت گمشدۀ ما عدالت است{{سخ}}اى قاتلان عاطفه! اینجا چه مىکنید؟{{سخ}}اینجا که خاک پاى شهیدان غربت است{{سخ}}وقتى بهشت را به زر سرخ مىخرید{{سخ}}چشمانتان شکاف تنور قیامت است</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۲- ''دوبیتیهای دلتنگی'': جریان تازهاى که اکنون به راه افتاده و بهوسیلهٔ قزوه و دیگران به سوى رشد و کمال مىرود، همین دو بیتىسرایى محلى و در حقیقت ادامۀ راه و رسم بابا طاهر با زبان و محتواى امروز است. اینها به خاطر زبان خاصشان که خیلى نزدیک به زبان مردم است و به خاطر ایجازى که کلاً در قالب دوبیتى هست، زمینه خوبى براى نفوذ در جامعه دارند:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">دلم اینجا، دلم اینجا غریبه{{سخ}}دلم چون مرقد مولا غریبه{{سخ}}مسلمونون! خجالت داره آخه{{سخ}}هنوزم عشق بین ما غریبه</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۳- ''رباعیات خورشیدی'': این رباعىها بیشتر محصول سالهاى ۶۴ و ۶۵ هستند و طبعاً با تاثیرپذیرى از جوّ شعر آن سالها، که دورۀ اوج رباعىسرایى بود سروده شده است. قالب حماسى رباعى چندان با روحیهٔ محزون شعر قزوه سازگار نیست و به همین دلیل او موفقیت چندانى در آن ندارد، فقط یکى دو رباعى او «اى مرگ» و «تشییع جنازه» خوب از کار درآمدهاند و شاید به همین دلیل هم او رباعىگویى را ادامه نداده.{{سخ}}<br />
۴- ''مثنوی شرمساری'': بعضى ابیات این بخش از جنبهٔ موسیقى قافیه و ردیف کم مىآورند و آن انتظارى را که از ردیف و قافیهٔ مثنوى داریم برآوره نمىکنند، مثل اینها:{{سخ}}<br />
<span style="color:purple">کجا رفت تأثیر سوز دعا؟{{سخ}}کجایند مردان بىادّعا؟{{سخ}}همانان که از وادى دیگرند{{سخ}}همانان که گمنام و نام آورند{{سخ}}هلا، پیر هشیار دارد آشنا!{{سخ}}بریز از مى صبر در جام ما</span><noinclude>{{سخ}}<br />
۵- ''نوسرودهها'': در این قسمت قزوه یک شعر نیمایى دارد با نام «باغ نگاه» و تعدادى کار سپیدرنگ. مشکل اصلىاى که قزوه و اکثر سپیدکاران دیگر دارند، این است که تکنیک شعرى را فقط در محدودۀ تخیل و مضمون جستجو مىکنند و کارى به ساختار زبانى و موسیقیایى سخن ندارند. بعضى از هنرمندىهاى زبانى را قزوه در شعر کلاسیکش دارد ولى در کارهاى سپید نه؛ در حالى که شعر سپید بیشتر جاى این کارها است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.mkkazemi.com/tag/%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B2%D9%88%D9%87//|عنوان =نظری دیگر بر منظر «از نخلستان تا خیابان»|ناشر =محمدکاظم کاظمی |تاریخ بازدید = ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸|تاریخ = }}</ref><br />
<br />
===ناشرانی که با او کار کردهاند===<br />
<br />
===تعداد چاپها و تجدیدچاپهای کتابها===<br />
<br />
<br />
==نوا، نما، نگاه==<br />
===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونههای شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br />
<br />
<br />
== پانویس ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
== منابع ==<br />
<br />
<br />
<br />
==پیوند به بیرون==</div>شریف پرندیhttps://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:GHAZVE.jpg&diff=27341پرونده:GHAZVE.jpg2019-04-29T17:29:20Z<p>شریف پرندی: </p>
<hr />
<div></div>شریف پرندی