https://wikiadabiat.net/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D9%86+%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C 2026-06-14T19:39:00Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.42.1 https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%AD%D8%A8%DB%8C%D8%A8%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%DA%86%D8%A7%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=47634 2022-07-25T10:03:45Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = حبیب‌الله چایچیان<br /> |تصویر = چایچیان.jpg<br /> |توضیح تصویر = شاعری که شعر آیینی‌اش مُهر تایید علامه امینی را بر پیشانی دارد.&lt;ref name=&quot;رباعی&quot;/&gt;<br /> |نام اصلی = <br /> |زمینه فعالیت = مدح و مرثیه اهل بیت<br /> |ملیت = <br /> |تاریخ تولد = ۱۳۰۲<br /> |محل تولد = تبریز<br /> |والدین = <br /> |تاریخ مرگ = ۹آذر۱۳۹۶<br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |آخرین محل زندگی = <br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی = <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = <br /> |سال‌های نویسندگی = <br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = <br /> |مقاله‌ها = <br /> |نمایشنامه‌ها = <br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار = <br /> |تخلص = حسان<br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = <br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = <br /> |تحصیلات = <br /> |دانشگاه = <br /> |حوزه = <br /> |شاگرد = <br /> |استاد = <br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از = علامه امینی و علامه عسکری <br /> |وب‌گاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> '''حبیب‌الله چایچیان'''، شاعر آئینی معاصر است.&lt;ref name=&quot;شرف&quot;/&gt;<br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> حبیب‌الله چایچیان متخلّص به «حسان» در سال ۱۳۰۲ در تبریز متولد شد و در شش‌سالگی همراه خانواده‌اش به تهران آمد. او نخستین شعرش را در پانزده‌سالگی سرود و پس از اولین سفر کربلایش، طبع شعر خود را وقف ۱۴ معصوم کرد و در حوزه شعر آیینی و مذهبی به فعالیت پرداخت.&lt;ref name=&quot;حضرت زینب&quot;/&gt;<br /> حبیب‌الله چایچیان، متخلّص به حسان، شاعر و مرثیه سرای اهل بیت(ع) در قرن چهاردهم شمسی، بیشتر سروده‌هایش مدح و مرثیه اهل بیت(ع) است. خود او به تاثیرپذیری از اندیشه‌های علامه امینی و عسکری اشاره کرده است. او بارها از سوی علامه امینی و آیت الله خامنه‌ای مورد تحسین و تشویق قرار گرفته است. دیوان اشعار او در سه جلد به چاپ رسیده است. «'''امشب شهادت‌نامه عشاق امضا می‌شود'''» و «'''آمدم‌ ای شاه پناهم بده'''» از معروفترین سروده‌های اوست.&lt;ref name=&quot;ارتقا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.farsnews.ir/news/13960911000814/%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%DA%86%D8%A7%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D8%B0%D9%88%D9%82-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A1 |عنوان=مرحوم چایچیان با اعتقاد و ذوق سلیم خود جایگاه ادبی شعر آئینی را ارتقاء بخشید}}&lt;/ref&gt; «حسان» از جمله شاعران آئینی است که صبغه سرودن شعرش از هشتاد سال گذشته است. او با توجه به مطالعات عمیق که در حوزه دین و معارف اسلامی داشته، توانسته است این مفاهیم متعالی را در قالب شعر و نوحه بریزد. حضور هنرمندانه او در این عرصه باعث شده است که شعرهای وی زبانزد خاص و عام باشد.&lt;ref name=&quot;شرف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.farsnews.ir/news/13920825001358/%D8%B4%D8%B1%D9%81%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D9%86%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%88-%DA%A9%DA%98%D8%AA%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%85|عنوان=شرفشاهی: در شعر حسان شاهد انحراف و کژتابی نیستیم}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> [[گل‌های پرپر]]، [[خزان گلریز]]، [[باغستان عشق]]، [[سایه‌های غم]]،‌ [[ای اشک‌ها بریزید]] (جلد اول دیوان اشعار)، [[خلوتگه راز]] (جلد دوم دیوان اشعار)، چهل حدیث جالب از علی بن ابی‌طالب (ع) و جلد سوم دیوان اشعار، عناوین دفترهای شعر اوست. او همچنین کتاب «بَطَلَةُ کربلا»، اثر «دکتر بنتُ الشّاطی» را با نام «زینب (س) بانوی قهرمان کربلا» به فارسی ترجمه کرد. فاطمه زهرا ام‌ابیها؛ مجموعه‌ای از مطالب علامه امینی درباره حضرت زهرا (س) است که توسط وی گردآوری شده است.&lt;ref name=&quot;مادر&quot;/&gt;<br /> حبیب‌الله چایچیان در روز پنج‌شنبه، ۹ آذر ۱۳۹۶ درگذشت.&lt;ref name=&quot;حضرت زینب&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ==آیینه‌ای از حبیب‌الله چایچیان==<br /> ===اولین شعر===<br /> حسان ۶ ساله بود که همراه خانواده‌اش به تهران مهاجرت کرد. او تحصیلات خود را در تهران در مدرسه ایران و آلمان به پایان رساند؛ سپس به استخدام بانک ملی ایران در آمد. نخستین شعری که سرود در ۱۵ سالگی و در رثای پدرش بود که با این مطلع آغاز شد: <br /> <br /> '''«پدرم رخت از این جهان بر بست‌/ کمرم از غم و محن بشکست'''<br /> <br /> '''می‌کنم لیک شکر یزدان را/ گر پدر نیست باز مادر هست»'''&lt;ref name=&quot;مادر&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===نقش مادر در تغییر مسیر شاعری===<br /> چایچیان با تشویق مادرش به سرودن اشعار در مدح و مرثیه ائمه (ع) پرداخت. او پس از سفر به کربلا فقط به سرودن مدح آل علی (ع) پرداخت و آثار دیگرش را در آتش انداخت. اشعارش مورد توجه جامعه مذهبی ایران و پارسی‌زبانان است و در جمع عزاداران عاشورایی زمزمه می‌شود. گفته شده که او در مقطعی از زندگی‌اش تصمیم می‌گیرد که جز برای خاندان رسول (ص) خدا برای کسی شعری نسراید.&lt;ref name=&quot;مادر&quot;/&gt;<br /> <br /> ===تخلص «حسان» از کجا آمد؟===<br /> من برای اشعار آیینی دنبال تخلص می‌گشتم. وقتی بنا شد تخلص انتخاب کنم، با مادر و مادربزرگم اولین بار به کربلا مشرف شده بودیم. جلوی ضریح متوجه شدم که جای استجابت دعاست. در جوار ضریح حضرت خواستم طبع من به مناجات، قرآن، مدح و مرثیه چهارده معصوم علیهم‌السلام و پند و اندرز اختصاص یابد. تصادفاً بعدها متوجه شدم، دعایم مستجاب شده است. بعد از این، تمام اشعار گذشته‌ام را از بین بردم؛ زیرا اگر از بین نمی‌بردم، هر موضوعی به‌نظرم می‌رسید بنا داشتم به آن دیوان ملحق کنم. در مقدمه کتاب «گل‌های پرپر» هم این موضوع را نوشتم. برای تخلص هم به قرآن مراجعه کردم، سوره الرحمن آمد و از میان تمام کلمات، «حسان» جامع و کوتاه و برای تخلص مناسب بود. حسان به معنای نیکو و زیباست.&lt;ref name=&quot;مادر&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===مشهورترین شعر===<br /> یکی از مشهورترین اشعار حسان که در شب عاشورا ورد زبان هیأتی‌هاست، همان است که سالیان سال عزاداران حسینی با این شعر برای حضرت اشک ریخته‌اند. <br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:darkcyan}}<br /> {{ب|'''''امشب شهادت‌نامه عشاق امضا می‌شود'''''|'''''فردا ز خون عاشقان، این دشت دریا می‌شود'''}}<br /> {{ب|'''''امشب کنار یکدگر، بنشسته آل مصطفی'''''|'''''فردا پریشان جمعشان، چون قلب زهرا می‌شود'''}}<br /> {{ب|'''''امشب بود بر پا اگر، این خیمه خون خدا'''''|'''''فردا به دست دشمنان، بر کنده از جا می‌شود'''}}<br /> {{ب|'''''امشب صدای خواندن قرآن به گوش آید ولی'''''|'''''فردا صدای الامان، زین دشت بر پا می‌شود'''}}<br /> {{ب|'''''امشب کنار مادرش، لب تشنه اصغر خفته است'''''|'''''فردا خدایا بسترش، آغوش صحرا می‌شود'''}}<br /> {{ب|'''''امشب که جمع کودکان، در خواب ناز آسوده‌اند'''''|'''''فردا به زیر خارها، گمگشته پیدا می‌شود'''}}<br /> {{ب|'''''امشب رقیه حلقه زرین اگر دارد به گوش'''''|'''''فردا دریغ این گوشوار از گوش او وا می‌شود'''}}<br /> {{ب|'''''امشب به خیل تشنگان، عباس باشد پاسبان'''''|'''''فردا کنار علقمه، بی دست، سقا می‌شود'''}}<br /> {{ب|'''''امشب که قاسم زینت گلزار آل مصطفی است'''''|'''''فردا ز مرکب سرنگون، این سرو رعنا می‌شود'''}}<br /> {{ب|'''''امشب بود جای علی، آغوش گرم مادرش'''''|'''''فردا چو گل‌ها پیکرش، پا مال اعدا می‌شود'''}}<br /> {{ب|'''''امشب گرفته در میان، اصحاب، ثار الله را'''''|'''''فردا عزیز فاطمه، بی یار و تنها می‌شود'''}}<br /> {{ب|'''''امشب به دست شاه دین، باشد سلیمانی نگین'''''|'''''فردا به دست ساربان، این حلقه یغما می‌شود'''}}<br /> {{ب|'''''امشب سر سرّ خدا، بر دامن زینب بود'''''|'''''فردا انیس خولی و دیر نصاری می‌شود'''}}<br /> {{ب|'''''ترسم زمین و آسمان، زیر و زبر گردد حسان'''''|'''''فردا اسارت نامه زینب چو اجرا می‌شود&lt;ref name=&quot;مادر&quot;/&gt;'''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> ===ماجرای سرودن شعر «آمدم ای شاه پناهم بده»===<br /> «اشعارم عنایتی است که از سوی ائمه اطهار (ع) به من می‌شود. به‌طور مثال، شعر «ای شاه پناه بده» که درباره امام رضا (ع) است، زمانی به من الهام شد که با مادرم به مشهد رفته بودیم. مادرم همیشه ارادت ویژه‌ای به چهارده معصوم (ع) داشت. مادر دوبار پشت سر هم و در فاصله زمانی نزدیک به هم سکته کرد. دکتر به من گفت: فردی که این‌گونه سکته کند، کمتر زنده خواهد ماند. آن موقع به مادرم گفتم که چه آرزویی داری. او گفت: آرزوی من این است که یک بار دیگر حضرت رضا (ع) را زیارت کنم. با اینکه راه رفتن برایش دشوار بود و حال خوبی نداشت، دو بازویش را گرفتم تا بتواند یواش یواش حرکت کند و به مشهد رفتیم. حرم مثل همیشه خیلی شلوغ بود. وارد شدن به حرم مشکل و برای مادرم غیرممکن بود.<br /> <br /> گفتم: مادرجان! از همین جا سلام بدهی زیارت است. گفت: ما قدیمی‌ها تا ضریح را نبوسیم به دلمان نمی‌چسبد. گفتم: دلچسبی‌اش به این است که حضرت جواب بدهند. بازوی مادر را گرفته بودم و همین‌طور به سمت ضریح حرکت می‌کردیم که در همین حال این شعر را سرودم: آمدم ای شاه، پناهم بده/ خط امانی ز گناهم بده/ ای حَرمَت ملجأ درماندگان/ دور مران از در و راهم بده/ ای گل بی‌خار گلستان عشق/ قرب مکانی چو گیاهم بده/ لایق وصل تو که من نیستم/ اِذن به یک لحظه نگاهم بده.<br /> <br /> وقتی شعر به «تخلص» رسید، دیدم مادرم با آن ازدحام که آدم سالم نمی‌توانست برود، خودش را به ضریح رساند و ضریح را بوسید. من هم ضریح را بوسیدم و این شعر در حقیقت، زبان حال مادرم در آخرین لحظات عمرش است.»&lt;ref name=&quot;مادر&quot;/&gt;<br /> <br /> ===یک خاطره===<br /> در یکی از شب شعرهایی که به مناسبت ایام فاطمیه در دانشگاه برگزار شده بود به خواندن غزل–مرثیه‌ای زهرایی پرداختم. وقتی شعرخوانی‌ام تمام شد –قبل از این‌که بنشینم– دیدم یک جوان دانشجو با چهرهٔ نورانی و در‌حالی‌که مثل ابر بهاری گریه می‌کند، دارد با عجله به طرف من می‌آید. جوان وقتی به من رسید، مرا عاشقانه در آغوش گرفت و با اشتیاق گفت: <br /> <br /> «استاد! من به شما و اشعارتان خیلی علاقه دارم و دیوان «ای اشک‌ها بریزید» شما را تا‌کنون بارها و بارها خوانده‌ام و گریه کرده‌ام و اکنون نیز بی‌صبرانه منتظر چاپ مجموعه شعر بعدی شما هستم.» <br /> <br /> من که از مراتب ارادت و شیفتگی آن جوان دانشجو نسبت به خودم سخت شرمنده شده بودم، دستی به نوازش بر سر او کشیدم و گفتم: <br /> <br /> «پسرم! شما لطف داری. من قابل این حرف‌ها نیستم و اگر هم تا‌کنون چیزی گفته‌ام که به دل نشسته است، از الطاف خدا و نتیجه عنایات خاندان رسالت (علیهم السلام) بوده است، ولا غیر.»<br /> <br /> جوان دانشجو که بعد از شنیدن این حرف‌ها با من احساس صمیمیت بیشتری می‌کرد، با شور و حرارت بیشتری ادامه داد: «استاد! شما شکسته نفسی می‌کنید، شأن و مقام شما و خلوصی که در حوزه شعر آیینی دارید، چیزی نیست که قابل انکار باشد.» و سپس با اشتیاقی زاید‌الوصف پرسید: <br /> <br /> «راستی استاد! مجموعه شعر بعدی شما کی چاپ می‌شود؟»<br /> <br /> من که از شور و اشتیاق آن جوان دل‌شدهٔ اهل بیت به وجد آمده بودم، برای این‌که دل جوان را نشکسته باشم گفتم: «صلاح را بر این دیده‌ام که دیگر در زمان حیات خود چیزی چاپ نکنم، به‌همین‌خاطر وصیت کرده‌ام که دیوان بعدی اشعارم را بعد از فوت من چاپ کنند.» <br /> <br /> و جوان که با شنیدن خبر چاپ دیوان اشعارم بد جوری ذوق زده شده بود، با شنیدن این خبر، خیلی محکم گفت: «انشاالله!!»&lt;ref name=&quot;حیات&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.farsnews.ir/news/13920821001330/%D9%86%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D9%85-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%D9%85-%D8%A7%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%85-%D8%B1%D8%A7-%DA%86%D8%A7%D9%BE-%DA%A9%D9%86%D9%85<br /> |عنوان=نمی‌خواهم دیگر در زمان حیاتم اشعارم را چاپ کنم}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===از غزل تا مراثی===<br /> اشعاری را که قبلا می‌گفتم، مذهبی و خاص اهل بیت نبود؛ بیشتر غزل‌سرایی بود. وقتى به حرم اباعبدالله الحسین (ع) مشرف شدم، از مولا خواستم حالا که طبع شاعری را خودشان به من عنایت فرموده‌اند، فلذا عنایت نمایند که در خدمت به باری تعالی و قرآن و اهل بیت باشم. از آن به بعد(که سال‌ها مى‌گذرد) تمامى اشعارم را وقف حضرات معصومین علیهم السلام کردم زیرا این طبع خداداى را خودشان مرحمت مرحمت فرموده‌اند و مى‌بایستى براى خودشان که عزیزترین نفرات خلقت هستند ،خرج و هزینه شود.&lt;ref name=&quot;محمدمهدی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===تاثیرپذیری از علما برای سرودن نوحه===<br /> وقتی پای نقد شاعران و نوحه‌سرایان به میان می‌آید و ضعفی مشاهده می‌شود، بسیاری معتقدند شاعر و نوحه‌سرا باید با عالمان گره بخورد و از آنان تأثیر بپذیرد. حسان از علامه امینی و علامه عسکری تأثیر پذیرفته بود. چایچیان، زمانی که علامه امینی در نجف ساکن بوده است، نامه‌هایی به او می‌فرستاده و او را شاعر اهل بیت (ع) خطاب می‌کرده است. علامه امینی از کسانی است که چایچیان را مورد تحسین و تشویق قرار داد. وسیله آشنایی وی با علامه امینی، شعری بود که از زبان عباس بن علی (ع) در شب عاشورا خطاب به امام حسین (ع) سروده است. چایچیان نیز اشعاری را درباره الغدیر، علامه امینی و کتابخانه او سروده است. بخشی از شعر حسان برای حضرت عباس (ع) این بود:<br /> <br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:darkgreen}}<br /> {{ب|'''''دوست دارم شمع باشم در دل شب‌ها بسوزم'''''|'''''روشنی بخشم میان جمع و خود تنها بسوزم'''}}<br /> {{ب|'''''شمع باشم اشک بر خاکستر پروانه ریزم'''''|'''''یا سمندر گردم و در شعله بی‌پروا بسوزم&lt;ref name=&quot;مادر&quot;/&gt; '''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> ===دیدار با علامه امینی===<br /> تقدیر و رحمت خدا بود که ایشان را در مسیر زندگی من قراردهد به طوری‌که دیدار با علامه امینی یکی از بهترین حادثه‌های زندگی من است، ایشان در نجف گاهی برای من نامه می‌فرستادند، مرا با عنوان شاعر اهل‌بیت‌(ع) خطاب می‌کردند و من این عنوان را با هیچ عنوان دیگری عوض نمی‌کنم و برای من کافی است، امیدوارم حضرت زهرا سلام‌الله علیها نیز به زحمتی که شما عزیزان در نشر معارف اهل‌بیت‌(ع) می‌کشید اجر و مزدی در خور عنایت فرماید.<br /> <br /> آثار علامه امینی خصوصاً کتاب شریف الغدیر قله رفیعی در بین تمام نوشته‌ها و گفته‌های افرادی است که در این مسیر بوده‌اند، خدا را شاکرم که مرا در مسیری قرارداد به راحتی توانستم با علامه دیدار داشته باشم و حضور ایشان را درک کنم؛ این خود دلیلی بر عنایات الهی نسبت به حقیر است وگرنه در این دنیای پر از آشوب، من چگونه می‌توانستم علامه امینی را ببینم و محضر ایشان را درک کنم؛ علامه در زمینه عشق به ۱۴ معصوم به من خیلی علاقه‌ داشت و هرگاه از نجف به ایران تشریف می‌آوردند، با من تماس می‌گرفتند تا اشعارم را در محضرشان بخوانم من نیز در این ملاقات‌ها از مطالب و فرمایشات ایشان بسیار استفاده می‌کردم، اگر بگویم ملاقات با علامه امینی یکی از صله‌هایی است که من از اهل‌بیت‌(ع) گرفته‌ام، مبالغه نکرده‌ام؛ علامه نعمت ناشناخته‌ای است که ما هنوز نتوانسته‌ایم از ایشان تجلیل شایسته‌ای داشته باشیم.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mashreghnews.ir/news/803998/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%DA%86%D8%A7%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C<br /> |عنوان=ماجرای آشنایی مرحوم چایچیان با علامه امینی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===خانه ابدیِ «حسان»===<br /> چایچیان پس از شکستگی پا، دچار سکته مغزی شد و بدنش تقریباً بی‌حرکت بود و حدود دو سال و اندی در منزل تحت درمان قرار گرفت و نهایتاً ۹ آذرماه ۱۳۹۶ دار فانی را وداع گفت. خانه ابدی «حسان» در قطعه ۷۳ بهشت زهرا، ردیف ۱۷۷، شماره ۷۵ است.&lt;ref name=&quot;مادر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.farsnews.ir/news/14000907000186/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87%D9%85-%D8%A8%D8%AF%D9%87-4-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%B4%D8%AF-%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%A7%D9%84 |عنوان=فراق شاعر «آمدم ای شاه پناهم بده» 4 ساله شد/ حسان: این شعر، زبان حال مادرم بود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==زندگی و یادگار==<br /> مرحوم حبیب الله چایچیان متولد سال ۱۳۰۲ و متخلّص به «حسان» و بیشتر سروده‌هایش در مدح و مرثیۀ اهل بیت(ع) بود. او به تأثیرپذیری از اندیشه‌های علامه امینی و عسکری بارها اشاره کرده و بارها از سوی علامه امینی و رهبر معظم انقلاب مورد تحسین و تشویق قرار گرفته بود. «امشب شهادت‌نامه عشاق امضا می‌شود» و «آمدم‌ ای شاه پناهم بده» از سروده‌های معروف این شاعر فقید و خوش‌طبع بوده است. دیوان اشعار او در سه جلد به چاپ رسیده است. در زندگینامه این شاعر آیینی آمده است: <br /> <br /> حبیب‌الله فرزند محمدحسین در سال ۱۳۰۲ در تبریز زاده شد. شش‌ساله بود که همراه خانواده‌اش به تهران مهاجرت کرد. چایچیان تحصیلات خود را در تهران در مدرسه ایران و آلمان به پایان رساند، سپس به استخدام بانک ملی ایران درآمد. نخستین شعری که سرود در ۱۵سالگی و در رثای پدرش بود. «پدرم رخت از این جهان بربست‌ کمرم از غم و محن بشکست می‌کنم لیک شکر یزدان را گر پدر نیست باز مادر هست» چایچیان با تشویق مادرش، به سرودن اشعار در مدح و مرثیه ائمه(ع) پرداخت. وی پس از سفر به کربلا فقط به سرودن مدح‌های آل علی(ع) پرداخت، و آثار دیگرش را در آتش افکند. اشعارش مورد توجه جامعه مذهبی ایران و پارسی‌زبانان قرار گرفت. گل‌های پرپر، خزان گلریز، باغستان عشق، سایه‌های غم،‌ ای اشک‌ها بریزید (جلد اول دیوان اشعار)، خلوتگاه راز (جلد دوم دیوان اشعار)، چهل حدیث جالب از علی‌بن ابی‌طالب(ع) و جلد سوم دیوان اشعار از جمله آثار او است. وی کتاب «بَطَلَۀُ کربلا»، اثر «دکتر بنتُ الشّاطی» را با نام «زینب (سلام الله علیها) بانوی قهرمان کربلا» به فارسی ترجمه کرده است.<br /> <br /> فاطمه زهرا ام‌ابیها؛ مجموعه‌ای از مطالب علامه امینی درباره حضرت زهرا(س) است که توسط وی گردآوری شد. به‌گفته خود مرحوم چایچیان، زمانی که علامه امینی در نجف ساکن بوده است، نامه‌هایی به او می‌فرستاده و او را شاعر اهل بیت خطاب می‌کرده است. کریم دستمالچی او را به عبدالحسین امینی معرفی کرده است. علامه امینی از کسانی است که چایچیان را مورد تحسین و تشویق قرار داد. وسیله آشنایی وی با علامه امینی، شعری بود که از زبان عباس‌بن علی(ع) در شب عاشورا خطاب به امام حسین(ع) سروده است. چایچیان نیز اشعاری را درباره الغدیر، علامه امینی و کتابخانه او سروده است. «دوست دارم شمع باشم تا که خود تنها بسوزم بر سر بالینت امشب از غم فردا بسوزم دوست دارم هاله باشم تا ببوسم روی ماهت یا شوم پروانه، از شوق تو بی‌پروا بسوزم دوست دارم ماه باشم، تا سحر بیدار باشم تا چو مشعل بر سر راهت درین صحرا بسوزم دوست دارم سایه باشم تا در آغوشم بخوابی چشم دوزم بر جمالت، ز آن رخ گیرا بسوزم»<br /> <br /> چایچیان، به تأثیرپذیری خود از اندیشه‌های علامه عسکری نیز اشاره داشت. او بارها در حضور رهبر انقلاب شعر خواند و مورد تشویق ایشان نیز قرار گرفت. استاد چایچیان گفته‌است: «اشعارم عنایتی است که از سوی ائمه اطهار(ع) به من می‌شود. به طور مثال شعر «ای شاه پناه بده» که درباره امام رضا(ع) است زمانی به من الهام شد که با مادرم به مشهد رفته بودیم. مادرم همیشه ارادت ویژه ای به چهارده معصوم(ع) داشت؛ مادر ۲بار پشت سر هم و در فاصله زمانی نزدیک به هم سکته کرد. دکتر به من گفت: فردی که اینگونه سکته کند کمتر زنده خواهد ماند. آن موقع به مادرم گفتم که چه آرزویی دارد. او گفت: آرزوی من این است که یک بار دیگر حضرت رضا(ع) را زیارت کنم. با اینکه راه رفتن برایش دشوار بود و حال خوبی نداشت، دو بازویش را گرفتم تا بتواند یواش یواش حرکت کند و به مشهد رفتیم. حرم مثل همیشه خیلی شلوغ بود. وارد شدن به حرم مشکل و برای مادرم غیرممکن بود. گفتم: مادرجان از همین جا سلام بدهی زیارت است. گفت: ما قدیمی‌ها تا ضریح را نبوسیم به دلمان نمی‌چسبد گفتم: دل چسبی‌اش به این است که حضرت جواب بدهند. بازوی مادر را گرفته بودم و همین طور به سمت ضریح حرکت می‌کردیم که در همین حال این شعر را سرودم: آمدم ای شاه، پناهم بده خط امانی ز گناهم بده/ ای حَرمَت ملجأ درماندگان، دور مران از در و راهم بده/ ای گل بی خار گلستان عشق قرب مکانی چو گیاهم بده/ لایق وصل تو که من نیستم، اِذن به یک لحظه نگاهم بده. وقتی شعر به «تخلص» رسید دیدم مادرم با آن ازدحام که آدم سالم نمی‌توانست برود خودش را به ضریح رساند و ضریح را بوسید؛ من هم ضریح را بوسیدم و این شعر در حقیقت زبان حال مادرم در آخرین لحظات عمرش است.»&lt;ref name=&quot;نگاهی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===دیدگاه و اندیشه===<br /> ====توصیه استاد چایچیان به شعرا و مداحان====<br /> خبرنگاران و رسانه‌ها، ‌اخباری که به نفع ملت و امت اسلامی است را ضبط و نشر کنند و در مسیر عزت قرآن قدم بردارند که این به خودی خود عبادت است. اگر نیت شاعران، مداحان و گویندگان بزرگ که سخنرانی می‌کنند، نیت‌شان خدمت‌ به عترت قرآن باشد، عبادت محسوب می‌شود؛ در خبرگزاری‌ها هم اگر خبرهای مربوط به چهارده معصوم (ع) را طوری به جامعه عرضه کنند که امر به معروف و نهی از منکر باشد، عبادت است. جوان‌ها اگر بدانند که مسیر عترت قرآن، عزت آفرین، موضوع آفرین و شعر آفرین است و دائم در اجتماع می‌ماند، دیگر اصلاً به جای دیگر روی نخواهند کرد یعنی اگر جوانان بخواهند آثارشان باقی بماند و یا طبق فرمایشات ائمه اطهار (ع) برای هر بیت شعر خانه‌ای در بهشت ساخته شود، راهش این است که مدح، مرثیه و یا اشعارشان امر به معروف و نهی از منکر باشد.&lt;ref name=&quot;چاپچیان&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mashreghnews.ir/news/271242/%D8%AA%D9%88%D8%B5%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%DA%86%D8%A7%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D9%86|عنوان=توصیه استاد چایچیان به شعرا و مداحان}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===حبیب‌الله چایچیان از نگاه دیگران===<br /> ====[[کامران شرفشاهی]]====<br /> استاد چایچیان از شاعران پیشکسوت شعر آیینی است که تمام شاعران هم نسل من با سروده‌های ایشان از سال‌های پیش از پیروزی انقلاب آشنا بودند. شعرهای ایشان به‌واسطه حس و حال خاصی که دارد همیشه زبان‌زد بوده و این شعرها از قدیم‌الایام در هیئت‌ها و دسته‌های سینه‌زنی و در ذهن و زبان مردم و علاقه‌مندان به خاندان عصمت و طهارت جاری بوده است. شعر معروف «امشب شهادت‌نامه عشاق امضا می‌شود» که در شب عاشورا تمام دسته‌های عزاداری حضرت اباعبدالله‌الحسین(ع) زمزمه می‌کنند، یکی از کارهای ارزنده ایشان است و همچنین شعرهای دیگری که به هر حال مردم ما از زمان‌های دور با آن مأنوس بوده‌اند. آقای حسان، جایگاه شعری‌اش بسیار والا و ارزشمند است و از سال‌های بسیار دور بین مردم بوده است. نکته ارزنده‌ای که در خصوص جناب چایچیان وجود دارد، این واقعیت است که ایشان زمانی وارد سرودن و گفتن از مصائب اهل بیت شدند که فضای جامعه ما فضایی بود که به شعر آیینی چندان اهمیت نمی‌داد! و بیشتر روشنفکرنمایان این فضای شعری را در تسخیر خودشان داشتند و تمام رسانه‌ها و مطبوعات و جراید در خدمت آن جریان بود. قطعا در این فضا کار ایشان سخت‌تر بوده است. در آن دوران حتی نسبت به شاعران آئینی بی‌احترامی‌هایی صورت می‌گرفت و این شاعران ارجمند را اُمّل می‌نامیدند! و به شکل‌های مختلفی چنین شاعرانی را تحقیر می‌کردند، اما حسان با پایمردی و با اعتقاد عمیقی که داشت در این جبهه ایستادگی کرد. آثاری که خلق کرد مورد توجه توده‌های مردم و علاقه‌مندان به حضرت سیدالشهدا(ع) قرار گرفت و گذشت زمان حقانیت این شاعر و آن تلاش ارزنده‌ای را که عمری را صرف کرده بود بیشتر آشکار کرد و امروز شاهد این هستیم که نام «حسان» با تکریم در بین مردم برده می‌شود. یکی از نکات برجسته در شعر حسان، اندیشه بلند شاعر است.&lt;ref name=&quot;شرف&quot;/&gt; <br /> <br /> ====یادداشت [[محمدمهدى عبدالهى]] به مناسبت درگذشت حبیب‌الله چایچیان====<br /> در محضر استاد بزرگوارم، حبیب الله چایچیان همیشه احساس آرامش خاصى داشتیم و همواره لبخند محبت‌آمیزى برلبانشان نقش می‌بست که غم و غصه را از دل دور مى‌کرد.<br /> شیفته اهل بیت (ع) بود و همواره اهل روضه و منبر و حشر و نشر با عالمان دینى از جمله علامه امینى و ... بود؛ اشعار زلالش، همواره زمزمه جلسات مداحى و هیئت‌هاى مختلف بود در حالی‌که به دلیل تواضع بیش از حدشان، بسیارى از مداحان نمى‌دانستند حتى شاعر آن شعر یا نوحه مرحوم استاد حسان است. در موقع خواندن شعر مراثى اهل بیت حال خوشى به ایشان دست مى‌داد. سراسر زندگى پربرکتشان با نام و یاد اهل بیت (ع) عجین بود و نورانیت خاصى در چهره‌شان نمایان بود و مى‌فرمودند اشکى که براى حضرات معصومین با اخلاص و از روى معرفت ریخته شود قطعا حضرت زهرا سلام الله علیها خریدار آن خواهد بود. خیلى در مورد اخلاص در شعر و مداحى تاکید داشتند.<br /> <br /> حضرت استاد همواره نکات ارزشمندى را گوشزد مى‌کردند که یک شاعر اهل بیت مى‌بایستى به آن اصول پایبند و متعهد باشد، بسیار تاکید داشتند شاعر اهل بیت مى‌بایستى مطالعات گسترده داشته باشد و معلومات دینى و مذهبى خود را بالا ببرد و فقط به طبع شاعرى خود اکتفا ننماید.<br /> <br /> شعرى که براى اهل بیت سروده مى‌شود مى‌بایستى از بهترین الفاظ و واژگان بهره برده باشد و شاعر اهل بیت مى‌بایستى همواره توسل نماید تا زیباترین و بهترین و قویترین و عالی‌ترین شعر را براى اهل بیت بسراید در عین حال این شعر مطابق آیات و روایات باشد و کوچکترین مغایرتى با مفاهیم دینى و روایات نداشته باشد.<br /> <br /> توصیه‌اى را که مرحوم استاد همواره گوشزد مى‌کردند سرودن شعر در فراق حجت خدا، امام زمان(ع) بود. مى‌فرمودند در زمان غیبت معشوقمان امام زمان باید بسوزیم، فلذا این سوختن مقدمه مى‌شود تا در فراق حضرت بهتر شعر بسراییم، اگر غیبت امام زمان نبود، این همه شعر عاشقانه سروده نمی‌شد. بسیارى از اشعار را، اگر در وصف یک معشوق باشد، فقط در سنّ خاص می‌توان سرود. شاعر اگر سنش بالا باشد، هرگز نمی‌تواند در وصف یک معشوق، اشعار عاشقانهٔ آنچنانی بسراید، امّا شاعر اهل بیت در هر سنّ و سالى که باشد، می‌تواند در فراق امام زمانش (عج) مهدى موعود اشعار عاشقانه زیادى بسراید.&lt;ref name=&quot;محمدمهدی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.farsnews.ir/news/13960910000108/%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%DA%86%D8%A7%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%88-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AD%D9%89-%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1|عنوان=یادداشت [[محمدمهدى عبدالهى]]به مناسبت درگذشت حبیب‌الله چاپچیان}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====چند رباعی‌ [[رضا اسماعیلی]] تقدیم مرحوم چایچیان شد====<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:darkorange}}<br /> {{ب|'''''بر لب سخن امیر دارد، آری'''''|'''''یک لهجه دلپذیر دارد، آری'''}}<br /> {{ب|'''''سیمای علی به قاب روحش پیداست'''''|'''''در سینه‌اش &quot;الغدیر&quot; دارد، آری'''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> <br /> <br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:darkcyan}}<br /> {{ب|'''''در حنجره‌اش، نوای جان دارد او'''''|'''''سرخ است و خبر ز ناگهان دارد او'''}}<br /> {{ب|'''''یک عمر ز داغ کربلا می‌سوزد'''''|'''''هفتاد و دو شعله بر زبان دارد او'''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> <br /> <br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:darkorange}}<br /> {{ب|'''''سبز است و هوای باغ در دل دارد'''''|'''''در ظلمت شب، چراغ در دل دارد'''}}<br /> {{ب|'''''او حنجرهٔ بریدهٔ عاشوراست'''''|'''''هفتاد و دو فصل داغ، در دل دارد'''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> <br /> <br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:darkcyan}}<br /> {{ب|'''''در حنجره‌اش، چه شور و شینی دارد'''''|'''''بر گردن خود ز عشق، دینی دارد'''}}<br /> {{ب|'''''این دل شده راوی قیام خون است'''''|'''''در سینه حماسهٔ حسینی دارد'''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> <br /> <br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:darkorange}}<br /> {{ب|'''''این دل شده، پیر مکتب عرفان است'''''|'''''مست از می ناب کوثر قرآن است'''}}<br /> {{ب|'''''گلبوست لبش ز آیهٔ «بسم الله»'''''|'''''در حنجره‌اش، حقیقت ایمان است'''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> <br /> <br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:darkcyan}}<br /> {{ب|'''''بر روی لبش، همیشه ذکر «یا هو»ست'''''|'''''روحش ز تبسم «هُوَالله» گلبوست'''}}<br /> {{ب|'''''از باغ گل محـــــمدی می‌آیـــــــد'''''|'''''این دل شده، قبله‌ای ندارد جز دوست'''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> <br /> <br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:darkorange}}<br /> {{ب|'''''این مرد که از قبیلهٔ سلمان است'''''|'''''در دست دلش صحیفهٔ عرفان است'''}}<br /> {{ب|'''''شیخی‌ست که شب‌چراغ در کف دارد'''''|'''''او آینه‌دار فطــــــرت انسان است'''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> <br /> <br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:darkcyan}}<br /> {{ب|'''''هم قبله و هم قبیله &quot;دعبل&quot; بود'''''|'''''شاعر نه فقط، که عارفی واصل بود'''}}<br /> {{ب|'''''مفهوم غزل تبسم &quot;جاءالحق&quot;'''''|'''''تفسیر کلام &quot;زهق الباطل&quot; بود&lt;ref name=&quot;رباعی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.farsnews.ir/news/13960910000115/%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B9%DB%8C%E2%80%8C-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%DA%86%D8%A7%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF|عنوان=چند رباعی‌ «رضا اسماعیلی» تقدیم مرحوم چایچیان شد}}&lt;/ref&gt;'''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> ====[[محمدمهدی سیار]]====<br /> استاد حسان فرمی متناسب با ساحت رسانه امروز برای شعر ارائه کرد. مرحوم حسان سه ویژگی برجسته داشت، یکی زبان سالم و روان و خوش آهنگی که داشت و دیگری عاطفه و تاثیرگذاری خوبی که در کلامشان بود، مسئله سوم هم می‌توان به نحوه اجرا و خوانش مناسب در جمع مردم اشاره کرد که بسیار جذاب بود. همیشه یکی از برنامه‌های پرمخاطب در دوران نوجوانی من برنامه شعرخوانی ایشان بود که از صدا و سیما پخش می‌شد؛ مرحوم چایچیان در حقیقت توانست شعر آئینی را در میان مردم ببرد و رسم شعرخوانی مجالس آئینی را به نوعی احیا کند. شعر جایگاهی در رسانه‌های تصویری مانند تلویزیون نداشت و چندان شاعر و شعر جایگاه چندانی در رسانه‌ها نداشتند، ولی حضور ایشان جذاب بود و توانست رسانه را در خدمت شعر امروز و آئینی در آورد، این سبک و مدل شعرخوانی توانست با مردم ارتباط برقرار کند و بعدها توسط شاعرانی چون مرحوم آقاسی امتداد یافت. اما در هر صورت به لحاظ شعرخوانی حضور استاد چایچیان مغتنم بود.&lt;ref name=&quot;نگاهی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[محمدعلی مجاهدی]]====<br /> استاد حسان چایچیان از چهره‌های نام آشنای شعر ولایی و از چهره‌های مطرح شعر هیئت در روزگار ما بود. مرحوم چایچیان به لحاظ سلوک، اخلاق اجتماعی و آداب فردی و جمعی، فردی منزه بود، رفتارش بسیار ستایش‌برانگیز به شمار می‌رفت، جاذبه‌های وجودی داشت، با ته‌لهجه تبریزی. این ته‌لهجه تبریزی در هنگام قرائت شعر حلاوت سروده‌هایش را دو چندان می‌کرد، همانگونه که حافظ می‌گوید: «ترکان پارسی‌گوی بخشندگان عمرند». مرحوم چایچیان اهل تبریز بود وعلاوه بر اینکه در شعر پارسی و ولایی، ماتمی و مناقبی کارهای خوبی دارد و آثار خوبی به چاپ رسانده به زبان دیگری هم سروده‌هایی را از وی شاهدیم، از مرحوم حسان آثاری هم به زبان آذری منتشر شده، چرا که او مسلط به این زبان بود و حتی اشعار آذری او در هیئت‌های آذربایجانی‌های مقیم تهران و سایر هیات‌ها هم قرائت می‌شد. حسان حدود دو سال و اندی در بستر بیماری بود، مدت‌ها بود این شاعر ولایی در بستر بیماری بود ولی تا جایی که اطلاع دارم مطابق با شأن و منزلتی که داشت شاید اقتضا می‌کرد متولیان امور فرهنگی کشور حداقل در طول این دوران بیماری به وی سری بزنند ولی بعید می‌دانم سری زده باشند، وقتی سرمایه‌هایمان را از دست می‌دهیم، تازه از خواب غفلت بیدار می‌شویم؛ اما این رفتارها خوب نیست، وقتی فردی مسئولیت امور فرهنگی و هنری را بر عهده می‌گیرد و خودش فرصت نمی‌کند به عیادت بیماران برود باید همکارانی را جهت رصد داشته باشد چرا که یک ملاقات چیزی از کسی کم نمی‌کند. مرحوم چایچیان نیاز به این ملاقات‌ها نداشت ولی این دیدارها به لحاظ روحی کمک‌کننده است. حسان سرمایه‌ای بود که از دست رفت خدا با خاندان محمدی محشورش کند اما نام و یاد او تا همیشه در صدر خواهد بود. همین عرض ادب به پیشگاه امام رضا (ع) با شعر «آمدم ای شاه پناهم بده» که مقبولیت عام هم یافته بود، نشان داد شعر او ساده و به دور از پیچیدگی لفظی و معنوی بود و می‌توانست مطلب را به راحتی به مخاطب منتقل کند. اگر چه نمی‌خواهم راه مبالغه را طی کنم ولی شعر مرحوم حسان بی‌عیب بود و برای پیشبرد شعر آئینی معاصر وجود ایشان نقش بسزایی داشت. شعر او روان، ساده و صمیمی به دور از تکلفات و تصنعات ادبی و استفاده از آرایه‌ها و صنایع لفظی و معنوی پیچیده بود، شعر او ساده و روان است. امتیازی که از نظر من مرحوم حسان بر همگنان خود داشت. مسلماً‌ تأثیر نفس علامه امینی بر ایشان تا مدت‌ها حس شد چرا که ایشان خدمت علامه امینی بودند و از افاضات او استفاده می‌کرد خود این امر موضوعیت دارد زیر بسیاری از پیشکسوتان شعر ما از این موهبت محروم هستند.&lt;ref name=&quot;نگاهی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[غلامرضا سازگار]]====<br /> آیت‌الله امینی به ایشان علاقه بسیاری داشت و نمی‌دانم کدام شعر مرحوم «حسان» را دیده بود که پیغام داده بود که آقای «حسان» بیاید من ببینمش. آقای «حسان» هم اهمال کرده و به دیدن مرحوم علامه امینی نرفته بود و فکر می‌کنم ناشی از شناخت نداشتن بوده ولی آیت‌الله امینی (ره) گفته بود اگر «حسان» نمی‌آید من به دیدن او می‌روم. وقتی مرحوم «حسان» به دیدار مرحوم علامه امینی رفته بود به عظمت این مرد پی برده بود ولی با وجود این عظمت مرحوم آیت‌الله امینی فرموده که اگر او نمی‌آید من به دیدن «حسان» می‌روم. شعر «حسان» بوی اهل‌بیت(ع) می‌دهد و برای غیر اهل‌بیت(ع) شعر نمی‌سرود و غیر از موضوع اهل‌بیت(ع) تنها برای شهدا و انقلاب اسلامی شعر گفته بود. مرحوم «حسان» غزل‌سرا بود ولی در سفری به مشهد بنا به خواست مادرش که گفته بود باید برای اهل بیت (ع) فقط شعر بگویی تمام اشعارش را پاره کرد و تنها برای اهل‌بیت(ع) شعر سرود.&lt;ref name=&quot;نگاهی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[علی انسانی]]====<br /> آنچه مطرح بود ولایی بودن، نجابت و آقایی او بوده است. شعرش، شعر ولایی بود و برای اهل شعر، سروده‌های قابل توجهی سروده بود. برخی از اشعار او هم برای خواننده‌های اهل‌بیت(ع) در تمام عمر خوراک شده است. البته خودش هم فرد بزرگوار، متواضع و مهربانی بود.&lt;ref name=&quot;نگاهی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[حسین اسرافیلی]]====<br /> آقای حسان هم گزیده کار می‌کرد و هم مجلسی یا اصطلاحاً عامه‌پسند؛ در واقع برخی شعرهای ایشان مخصوص خواص بود و آنها راحت با این اشعار ارتباط برقرار می‌کردند و برخی از شعرهای آن مرحوم هم عامه‌پسند و مجلسی بود و در مجالس عزاداری حضرت ابا عبدالله (ع) مورد استفاده قرار می‌گرفت. وی درباره شخصیت و منش زنده‌یاد حسان هم یادآور شد: آقای حسان، انسانی بزرگوار، وارسته و مودب به آداب حسنه بود و بسیار سعی می‌کرد مسائل اخلاقی را در رفتار و کردار و گفتار خود رعایت کند. این شخصیت بزرگوار، صدای بسیار رسایی داشت و در هر مجلسی که شعر می‌خواند، صدایش به گوش همه حاضران می‌رسید. همواره از اساتید شنیده‌ایم که «لا تکرار فی تجلی». یعنی هیچ وقت هیچ دو انسانی عیناً شکل هم نیستند و حتماً تفاوت‌هایی با هم دارند. بنابراین کسی که بدرود حیات می‌گوید، جایش به این راحتی‌ها پُر نمی‌شود و خلائی در فقدان او در آن عرصه به وجود خواهد آمد و یقیناً در خصوص آقای حسان هم همینگونه خواهد بود. امیدواریم شاعران جوانی که در سال‌های اخیر به شعر آئینی و عاشورایی، توجه نشان داده‌اند و در این حوزه‌ها فعال شده‌اند، با استفاده از تجارب، آثار و اشعار بزرگانی مانند حسان، بتوانند جای خالی آن‌ها را پُر کنند. به هر حال، جامعه ما جامعه‌ای دینی است و به شعر دینی و آئینی توجه بیشتری دارد و حیف است که جوان‌ها از این تجربیات و آثار، بهره‌مند نباشند.&lt;ref name=&quot;نگاهی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[محمدجواد محبت]]====<br /> من از روزگار جوانی با آقای حسان آشنا بودم و موارد متعددی با شعرهای ایشان دمخور بوده‌ام؛ الحق و الانصاف که در زمینه شعرهای آئینی، او هم روان می‌سرود و هم روان، سروده‌هایش را می‌خواند. آقای حسان که برای ائمه (س) شعرهای زیادی سروده، حتماً پاداش خیر دارد و ماجور است و ان شاء الله از شفاعت آن عزیزان هم برخوردار خواهد بود. اساساً تخلصی هم که ایشان برای خود برگزید، یعنی «حسان» نام شاعری بوده در زمان پیامبر (ص) و این، ارادت او را به سلاله پاک محمدی نشان می‌دهد. در شرایطی که زنده‌یاد حسان خودش چندان به دنبال انتشار شعرها و سروده‌هایش نبود، خوب است ناشری متخصص همت کند و گزیده‌ای از اشعار زنده‌یاد حسان را با انتخاب چند شاعر ورزیده، در قالب یک کتاب و همچنین کل اشعار او را در قالب دیوان شعر، به چاپ برساند.&lt;ref name=&quot;نگاهی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[محمدجواد غفورزاده]] (شفق)====<br /> مرحوم حبیب‌الله چایچیان تنها برای دل خودش و آرامش قلبش شعر آیینی می‌نوشت و مانند بسیاری از شاعران برای برگزیده شدن در جایزه‌ها و جشنواره‌های مختلف به سراغ شعر آئینی نیامده بود. حبیب‌الله چایچیان از شاعران بزرگ، مهم، تاثیرگذار و موفق شعر آئینی بود. او به آنچه می‌نوشت اعتقاد داشت، برای دلش می‌نوشت و مثل برخی از شاعران برای برگزیده شدن در این جایزه و آن جشنواره شعر نمی‌‌گفت و اعتقادی هم به این کار نداشت. به اعتقاد من او شعر آیینی را با قلبش انتخاب کرده بود. شاید خیلی از مردم چایچیان را با شعر «آمدم ای شاه پناهم بده» بشناسند؛ اما بد نیست این نکته را در این گفت‌وگو مطرح کنم که وی سال‌های سال در حوزه شعر آیینی فعالیت داشته است و چندین کتاب دارد و آشنایی من و امثال من با او به سال‌های قبل از انقلاب برمی‌گردد. اگر در آثار زنده‌یاد چایچیان تورقی داشته باشید، متوجه خواهید شد که وی شعرهای بسیار بهتری از اثر «آمدم ای شاه پناهم بده» دارد، اما آن کار به‌دلیل همکاری با استاد کریمخانی و صدای بی‌نظیر وی در کانون توجهات قرار گرفت. زنده‌یاد حسان در سال‌های فعالیتش، چندین اثر ارزشمند دارد که هر کدام چند بار زیر خط چاپ رفته است. <br /> <br /> متاسفانه نتوانستم در مراسم خاکسپاری این شاعر رضوی شرکت کنم؛ چراکه مراسم خیلی زود و سریع برگزار شد؛ در حالی که به نظرم با یک اطلاع‌رسانی خوب می‌شد، مراسم باشکوه‌تری برگزار کرد. البته حضور فرزند مقام معظم رهبری در این مراسم بسیار دلگرم کننده بود. حسان شاعر محبوب همه ما بود و در دل همه ما جا داشت و حتی مقام معظم رهبری نیز به وی علاقه داشتند و بارها از حسان برای شرکت در مراسم شعرخوانی رهبری دعوت شده بود. او کارمند بازنشسته بانک بود اما علاقه شدیدی به شعر و شاعری داشت و شعر علاقه قلبی او بود. قبل از انقلاب شعرهای امام رضا (ع) در قالب شعر آیینی قرار داشت اما با توجهی که بعد از انقلاب به شعرهای امام رضا (ع) شد؛ امروز شاهد مستقل شدن شعر رضوی هستیم و این دست شعرها از غربت درآمده‌اند. البته همه این موارد به کمک شاعران آیینی مانند زنده‌یاد چایچیان تحقق پیدا کرده است.&lt;ref name=&quot;نگاهی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[سیدمهدی حسینی]]====<br /> مرحوم استاد حسان حق بزرگی بر گردن همه شاعران ولایی‌سرا و نیز مداحان عزیز دارد. هنوز هم جذبه اشعار مرحوم حسان در مداحی‌های دوران دفاع مقدس، تازگی و طراوت خاص خود را در اذهان حفظ کرده است. خبر رحلت شاعر بلندپایه استاد حبیب چایچیان متخلص به «حسان» بر جان و روان مشتاقان شعر ولایی اندوهی سنگین نهاد. درباره ایشان کم و بیش مطالبی شنیده و خوانده‌اید که بیشتر درباره یکی از اشعار رضوی‌شان است؛ اما به نظرم مطالب گفتنی درباره این شاعر ولایی‌سرا بسیار است و برخی بزرگان در حق ایشان کم گذاشته‌اند.<br /> به سهم خویش و به میزان بضاعت، مطالبی درباره ایشان تقدیم می‌دارم:<br /> استاد حسان در شمار یکی از آخرین شاعران از حلقه شاعران متقدمِ ولایی‌سرا بود؛ از ۵۰ سال پیش تاکنون با شعر خود نمونه‌های قابل توجه و اثرگذاری از شعر مناسب اجرا در هیئت را ارائه کرده است؛ شعری که که امروز تسامحاً یا به غلط، «شعر هیئت» نام گرفته است. به عبارت دیگر، شعر «تراز ولایی» یا «شعر مناسب اجرا در هیئت» را باید در برخی آثار ایشان جُست و دیگر آثار را با شعر ایشان سنجید. واقعیت این است که هنوز هم پس از گذشت پنجاه سال، برخی آثار مرحوم حسان در هیئت‌ها قابل اجراست و زبان پویای برخی از اشعار او راهگشای شاعران جوان<br /> مرحوم استاد حسان حق بزرگی بر گردن همه شاعران ولایی‌سرا و نیز مداحان عزیز دارد. فراموش نکنیم که کتاب «ای اشک‌ها بریزید» مثل «نخل میثم»- که امروزه کارگشای عموم مداحان است- روزگاری انیس و کتاب همراه مداحان بود. هنوز هم جذبه اشعار مرحوم حسان در مداحی‌های دوران دفاع مقدس، تازگی و طراوت خاص خود را در اذهان حفظ کرده است.&lt;ref name=&quot;نگاهی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====مصطفی خورسندی، مدیرعامل خانه مداحان====<br /> همنشینی با علامه امینی تأثیر بسیار بر شخصیت و سلوک رفتاری مرحوم چایچیان گذاشته بود، ادب، ولایت‌مداری و تواضع مهمترین ویژگی اخلاقی این شاعر اهل بیت(ع) بود. درگذشت این مداح اهل بیت(ع) مایه تأثر همه دوستداران خاندان نبوت بود. مرحوم چایچیان شاعری ولایی و انقلابی بود که اشعارش مورد توجه همه ذاکران و علاقه‌مندان به خاندان عصمت و طهارت(ع) بود. هرچند عموم مردم بیشتر با برخی از اشعار او آشنا هستند، اما سروده‌های مرحوم چایچیان چنان قوی و استوار بود که به صورت کلی مورد توجه ذاکران اهل بیت(ع) قرار می‌گرفت. سروده‌های چایچیان در زمره اشعار فاخر آیینی قرار می‌گیرد، علاوه بر زیبایی اشعار، مرحوم چایچیان از ویژگی‌های دیگری نیز برخوردار بود. از جمله آنکه در اجرای اشعار نیز موفق بود. از او در عرصه‌های مختلف سروده‌های فاخری به یادگار مانده که با اجرای قوی خود، خوانده شده‌اند. او با تمام سلول‌های بدنش مطلب را ارائه می‌داد.<br /> «تواضع» را ویژگی بارز مرحوم چایچیان بود در برخورد با مرحوم چایچیان چند ویژگی به صورت بارز در ایشان دیده می‌شد: «تواضع» و «ادب». او شاگرد علامه امینی بود و از ایشان مطالب بسیاری فراگرفته بود. همنشینی با علامه امینی تأثیر بسیار بر شخصیت چایچیان گذاشته بود؛ از جمله آشنایی با سیره اهل بیت(ع). چایچیان روحیه لطیفی داشت. همسر ایشان تعریف می‌کرد که در ۷۰ سال زندگی مشترک، یک‌بار تندخویی و رفتار نامناسب از ایشان ندیده‌اند. آشنایی با سیره اهل بیت(ع) در رفتار و منش او تأثیر بسیار گذاشته بود.&lt;ref name=&quot;نگاهی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[رضا اسماعیلی]]====<br /> =====شاعر دائم‌الذکر=====<br /> استاد حبیب الله چایچیان(حسان) شاعر دائم‌الذکری بود که هرگز بی وضو لب به نعت و منقبت حضرت سبحان و خاندان رسالت (علیهم‌السلام) باز نمی ‌کرد، چرا که به خوبی دریافته بود راز و رمز راهیابی به خلوت انس حضرت دوست «نورانیت روح» است. در سپهر شعر دینی و آیینی انقلاب، نام بلند استاد فرهیخته حبیب الله چایچیان (حسان) همچون خورشیدی پرفروغ می درخشد. شاعر اصیل و بلند آوازه ای از نسل کمیت و دعبل و فرزدق که بدون هیچ گونه اغراقی زندگی اش را وقف خدمت به اسلام، قرآن و اهل بیت (علیهم السلام) و ترویج معارف انسان ساز دین نبوی کرد. شاعری که با حنجره شعر خویش گوینده «لااله الا الله» بود و در مسیر عبودیت و بندگی حضرت حق راه می سپرد. شاعری که با خود عهد کرده بود که جز در ستایش حضرت احدیت و مدح و منقبت خاندان عصمت و طهارت (علیهم السلام) شعری نگوید. او اهل مراقبه و محاسبه بود و با رعایت ادب و آداب در این وادی گام برمی داشت و همچون حضرت عطار بر این اعتقاد و باور بود.&lt;ref name=&quot;نگاهی&quot;/&gt;<br /> <br /> =====پیر طریقت و حکمت=====<br /> آن استاد فرهیخته همچون علامه اقبال لاهوری، مقصد نهایی شعر را «هدایت» و «رستگاری» می دانست و اصلی ترین رسالت شاعران توحیدی را «آدم» سازی.<br /> از همین روست که نام مبارک استاد «حسان» برای نسل من با تقدس و معنویتی آمیخته با شکوه همراه است. شاعر دین آگاهی که محضر عالمان بزرگی چون علامه امینی صاحب الغدیر و علامه عسکری را درک کرده بود و لب به سخن نمی گشود مگر با استناد به آیات و روایات. استاد حسان پیر طریق حکمت و معرفت بود و هم قبله و هم قبیله مُوحدان، عابدان و عارفان. از همین رو شعرخوانی هایش همواره با ابیات توحیدی و صلوات بر محمد (ص) و خاندان مطهرش همراه بود. من خود در شعرخوانی های استاد حضور داشته و دیده بودم که چگونه بعد از خواندن هر بیت، گلبانگ صلوات شیعیان و دل شدگان حضرت خاتم (ص)، فضای مجلس را معطر می کرد. این شاعر مُوحد و روشن اندیش، از مرثیه خوانان و مداحان اصیل، بصیر و مخلص خاندان رسالت (علیهم السلام) بود و به مدد عنایت و هدایت ذات اقدس پروردگار، در طول حیات پر برکت خویش مجموعه های آیینی ارزشمندی را تقدیم به علاقه مندان ادبیات ولایی و کربلایی کرد.&lt;ref name=&quot;نگاهی&quot;/&gt;<br /> <br /> =====خادم‌الحسین=====<br /> بارها به دریافت نشان «خادم الحسینی» مفتخر شده بود. هنوز هم دل شدگان حسینی در ماه خون و قیام و در ایام سوگواری حضرت ثارالله، عاشقانه نوحه های از دل بر آمده ی او را زمزمه می‌کنند و با حنجره ی جان خود دم می گیرند، و چه دلنشین و خاطره انگیز است این نوحه عرش آشیان که مُهر قبول و تایید حضرت اباعبدالله (ع) را بر پیشانی مبارک خود دارد.&lt;ref name=&quot;نگاهی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://ido.ir/post/1077719/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%AD%D8%A8%DB%8C%D8%A8%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%DA%86%D8%A7%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-(%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D9%86)-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 |عنوان=نگاهی به زندگی مرحوم حبیب‌الله چایچیان (حسان) شاعر اهل بیت علیهم السلام}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====سعید حدادیان====<br /> مرحوم حسان در عصر حاضر تقریباً در زبان فارسی پدر شعر جلسات مذهبی محسوب می‌شوند. ما خیلی اشعار مذهبی که در جلسات مذهبی کاربرد داشته باشند و از بسامد کافی برخوردار باشند در آن روزگار نداشتیم، نکته دیگر آن‌که هر ستایشگر اهل بیت(ع) و مداحی سعی می‌کرد داشته‌های خود را برای خود داشته باشد و کمتر پیش می‌آمد که اشعاری را که حفظ کرده در اختیار دیگران قرار دهد، از این جهت به‌ویژه آموزان لطمه می‌خوردند چون جوهر اصلی کار ستایشگری اهل بیت(ع) همانا شعر است و شعر است و شعر. امروز شاهد انتشار کتاب‌های آقای حاج [[علی انسانی]] از جمله «[[چراغ صاعقه]]» هستیم که کتاب مفیدی است و یا کتاب‌های آقای مجاهدی متخلص به «پروانه» و شخصیتی که به لحاظ کاری کم نظیر است یعنی آقای سازگار که حدود ۲۰ جلد کتاب از ایشان در دسترس همگان است شش جلد «[[نخل میثم]]» و بیش از ده جلد کتاب‌های «[[یک ماه خون گرفته]]» البته فراموش نکنیم که شاعرانی مثل جناب «شفق» و «[[موید مشهدی]]» نیز از علم داران برجستهٔ شعر جلسات مذهبی هستند منتها جناب آقای حسان طلایه دار این راه بود. ایشان را باید آغازگری برای نسل خودشان بودند که شاعران برتر که آمدند این حرکت را ادامه دادند و به کمال بیشتر رساندند. این شاعر اهل بیت هرگاه شعری را می‌خواند، با اشک همراه بود، او اهل اشک و بکا و سوزدل بود و باید دانست خمیرمایه این اشعارش با اشک عجین می‌شد. او هنگام خوانش اشعار سر از پا نمی‌شناخت و همواره اشعارش را با گریه می‌خواند. نوآموزان ادبیات مذهبی باید بدانند ایشان نفس علما را غنیمت می‌شمردند و برای ایشان حضور در محضر علما مغتنم بود. مرحوم چایچیان با علامه امینی هم‌دوره بودند و صاحب سلسه کتاب‌های الغدیر نیز به مرحوم حسان محبت بسیار داشتند.&lt;ref name=&quot;حداد&quot;/&gt;<br /> <br /> =====خاطرهٔ سعید حدادیان از حبیب‌الله چاپچیان=====<br /> من شعری برای حضرت امیر(ع) گفته بودم، در جیبم گذاشته و فراموش کرده‌ بودم، شب بعد به محضر علامه رسیدم، فردی که تازه شیعه شده بود در جلسه شروع به شعرخوانی به زبان عربی کرد، من نیز تا وارد جلسه مذهبی شدم، علامه امینی فرمودند: شعری را که برای حضرت امیر سروده‌ای بخوان، من که فراموش کرده بودم گفتم کدام شعر؟ جناب علامه فرمودند همان شعری که در جیبت داری و دیشب سروده‌ای&quot;؛ این نکته حائز اهمیت است که گاهی از دعای علما به شاعران مطالبی می‌رسد که باید یک شاعر با یک عالم هم‌نفس باشد تا به دین لطمه نزند.&lt;ref name=&quot;حداد&quot;/&gt;<br /> <br /> ====حجت‌الاسلام و المسلمین محمد زمانی====<br /> زنده‌یاد چایچیان از شخصیت‌های مشهور و شاعران برجسته طی دهه‌های مختلف پیش و پس از انقلاب بود. من چندبار توفیق دیدار او را داشتم. زنده‌یاد چایچیان شخصیت برجسته‌ای بود که چند ویژگی بارز داشت؛ مردم‌داری و شاگردپروری از جمله ویژگی‌های اخلاقی او بود که به صورت بارز در این شاعر اهل بیت(ع) دیده می‌شد.<br /> <br /> مرحوم چایچیان برای زائران و محبان اهل بیت(ع) به‌ویژه امام حسین(ع) احترام ویژه‌ای قائل بود، خاطرم هست در جلسه‌ای شاعر جوانی شعر بسیار کوتاهی در حد یکی دو بیت برای مرحوم چایچیان خواند. شعر از نظر ادبی خیلی قوی نبود، اما مرحوم چایچیان از جوان خواست تا شعر را در کاغذی نوشته و به او بدهد. جوان شاعر علت را جویا شد و استاد در پاسخ گفت که قصد دارد این شعر را برای خانواده‌اش بخواند. این حرف استاد در شاعر جوان تأثیر بسیاری گذاشت و او را نسبت به ادامه کار مصمم‌تر کرد. از این دست ویژگی‌ها در روحیه زنده‌یاد چایچیان بسیار دیده می‌شد. علاقه به علمای دین را از دیگر ویژگی‌های اخلاقی مرحوم چایچیان بود مرحوم چایچیان با وجود اینکه شاعری آیینی بود، اما نسبت به مسائل روز هم واکنش نشان می‌داد و رد این موضوعات را می‌توان در اشعار او دید. زنده‌یاد حسان اشعار متعددی درباره امام(ره)، انقلاب و دفاع مقدس و شهدا داشت. نسبت به مسائل روز حساس بود.<br /> <br /> شعر ایشان بارها مورد توجه رهبر معظم انقلاب قرار گرفته بود و من خودم چندبار شاهد این ماجرا بودم. خاطرم هست در جلسه‌ شعری که در سال ۹۰ در محضر رهبر معظم انقلاب برگزار شده بود، نوبت به مرحوم چایچیان رسید. همه می‌دانستند که مرحوم چایچیان معمولاً اشعار بلندی می‌خوانند. رهبر معظم انقلاب خطاب به مرحوم حسان از ایشان خواستند که سروده‌ای را قرائت کنند. مرحوم حسان نیز گفت که چند بیتی می‌خوانم. رهبر معظم انقلاب هم فرمودند که ۳۰-۴۰ بیت شعر که چیزی نیست. مرحوم چایچیان سنگ‌تمام می‌گذاشت.<br /> <br /> زندگی هرکدام از بزرگان درس‌های متعددی برای جوان‌ترها دارد، «حسن معاشرت» یکی از درس‌هایی است که می‌توان از زندگی مرحوم چایچیان گرفت. کسی ندیده است که مرحوم چایچیان با حالت ناراحتی و پرخاش با کسی رفتار کند و این درس بزرگی است که می‌توان از زندگی این شاعر اهل بیت(ع) داشت.&lt;ref name=&quot;زمانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mashreghnews.ir/news/804497/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%DA%86%D8%A7%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%B6%D8%B1-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8|عنوان=خاطره‌ای از شعرخوانی مرحوم چایچیان در محضر رهبر انقلاب}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===دیگران از نگاه حبیب‌الله چایچیان===<br /> ====علامه امینی====<br /> آثار علامه امینی خصوصاً کتاب شریف الغدیر قله رفیعی در بین تمام نوشته‌ها و گفته‌های افرادی است که در این مسیر بوده‌اند، خدا را شاکرم که مرا در مسیری قرارداد به راحتی توانستم با علامه دیدار داشته باشم.<br /> <br /> به راستی بنده برای علامه امینی از پدرم بیشتر دعا می‌کنم؛ خدمتی که ایشان به ۱۴ معصوم‌(ع) کردند، کم نظیر، شاید بی‌نظیر بوده و این هم لطف خدا بود از آنجایی که بنده با علامه امینی (ره) بیش از دیگر شاعران مأنوس بوده‌ام صداوسیما و برخی رسانه‌ها انتظار مصاحبه و گفتگو داشته‌اند، اما متأسفانه به علت کهولت سن نسبت به بسیاری از مطالب حضور ذهن کافی ندارم و از همگان التماس دعای خیر دارم و امیدم به شفابخشی ذوات مقدس ائمه اطهار علیهم السلام است.<br /> <br /> زمانی علامه امینی را به هیئتی دعوت کرده بودند و من هم در معیت ایشان بودم از آنجا که دوستان می‌دانستند حضرت علامه نسبت به من لطف دارند، خواستند تا درباره مقام حضرت علی‌اکبر(ع) از وی سئوالاتی بپرسم، من هم چون تازه با ایشان آشنا شده بودم و شناخت کاملی نسبت به حالات ایشان نداشتم، ناشیانه این سئوال را در حین عبور از خیابان پرسیدم و چنان انقلابی در ایشان رخ داد که همان جا در وسط خیابان نشستند و عبور و مرور وسایل نقلیه برای مدتی با اختلال مواجه شد؛ این عالم ربانی نسبت به ۱۴ معصوم حال عجیبی داشتند و من هیچ عالمی را در عشق به معصومین‌(ع) مانند ایشان سراغ ندارم و به معنی واقعی کلمه؛ مجسمه عشق و علاقمندی به قرآن و عترت علیهم السلام بودند و این‌که بنده توفیق داشتم تا در محضر ایشان، اشعارم را بخوانم نعمتی است که هیچ‌گاه نمی‌توانم در چند دقیقه، مراتب شکرگذاری آن را در درگاه الهی به جای آورم.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===پیام‌های تسلیت===<br /> ====پیام تسلیت رهبر انقلاب====<br /> «درگذشت شاعر قرآن و عترت جناب آقای حبیب‌الله چایچیان (حسان) را به جامعه‌ی ادبی کشور و شعرای ولائی و آئینی و بخصوص به خانواده و بازماندگان گرامی ایشان تسلیت عرض می‌کنم و حشر با اولیاء الهی را از خداوند برای ایشان مسألت می‌نمایم و شعر خوش لفظ و از دل برآمده‌ی این شاعر عزیز در شمار یادگارهای ارزنده‌ی شعر دینی و آئینی روزگار ما است و در خاطره‌ها و زبان‌ها خواهد ماند ان‌شاءالله. خداوند درجات وی را عالی فرماید.»&lt;ref name=&quot;نگاهی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====پیام '''حداد عادل''' در پی درگذشت «حسان»====<br /> بسمه تعالی<br /> <br /> درگذشت شاعر آئینی ارجمند شادروان حبیب‌الله چایچیان (حسان) را به خانواده آن مرحوم و عموم اهل ادب و دوستداران اهل بیت پیامبر (ص) تسلیت می‌گویم. او با اعتقاد پاک و ذوق سلیم خود توانست جایگاه ادبی شعر آئینی را در دوران ما ارتقاء بخشد. برای آن مرحوم از درگاه خداوند کریم علو درجات مسئلت می‌کنم.&lt;ref name=&quot;ارتقا&quot;/&gt;<br /> <br /> ====پیام تسلیت مجمع ناشران انقلاب====<br /> «من ماتَ عَلى حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ ماتَ شَهیدًا<br /> <br /> خبر درگذشت نویسنده، مترجم و شاعر نامدار اهل‌بیت علیهم‌السلام و انقلاب اسلامی، استاد حبیب‌الله چایچیان رحمه‌الله، جامعۀ مذهبی‌فرهنگی کشور را در اندوه و ماتم فرو برد. پیرغلام خاندان وحی و عترت، مرحوم استاد حبیب‌الله چایچیان، متخلص به «حسان»، عمری را وقف سرایش اشعار در ستایش و منقبت اهل‌بیت علیهم‌السلام کرده بود. اشعار خالصانه و زیبای ایشان در قلب و زبان ملت ایران جایگاهی ویژه دارد.<br /> <br /> اینک اهالی فرهنگ و ادب کشور بزرگ‌مردی صاحب نفس، پیرغلامی خالص و یاوری صادق برای انقلاب اسلامی را از دست داده است. مجمع ناشران انقلاب اسلامی ضایعۀ درگذشت استاد چایچیان را به رهبر معظم انقلاب، خانوادۀ محترم آن شاعر بزرگ و جامعۀ فرهنگی‌کشور تسلیت گفته و علو مرتبت و دوام انس و هم‌نشینی آن مرحوم با ائمۀ اطهار علیهم‌السلام و شهدای مکتب سرخ تشیع را از خداوند منان مسئلت می‌دارد.»&lt;ref name=&quot;ارتقا&quot;/&gt;<br /> <br /> ====پیام تسلیت [[محسن مومنی‌شریف]]، رئیس حوزه هنری====<br /> «انا لله و انا الیه راجعون<br /> <br /> استاد حبیب الله چایچیان (حسان) از ملک فنا رخ بر بست و به دیار بقا پیوست. رحلت این شاعر پیش‌کسوت اهل بیت عصمت و طهارت (ع) خانواده سترگ شعر فارسی را داغدار کرد و موجبات اندوه دوست‌داران ادبیات آیینی را فراهم آورد. استاد حسان از میان ما پر کشید اما اشعار کامل‌عیار و ماندگار ایشان مانند «امشب شهادت‌نامه عشاق امضا می‌شود» و «آمدم ای شاه پناهم بده» و «بار بگشایید اینجا کربلاست» تا هماره زنده خواهد ماند و در گوش عاشقان پژواک خواهد داشت.<br /> <br /> درگذشت این مدیحه‌سرا و مرثیه‌پرداز متعهد را خدمت خانواده مکرم و معزز ایشان و اهالی ادبیات به‌ویژه شاعران و ذاکران اهل بیت عصمت و طهارت (ع) تسلیت عرض می‌کنیم و برای آن استاد فقید، بهره‌مندی از مغفرت الهی و شفاعت ذوات مقدس معصومین (ع) را مسئلت داریم.»&lt;ref name=&quot;ارتقا&quot;/&gt;<br /> <br /> ====پیام تسلیت علی لاریجانی====<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> انالله و اناالیه راجعون<br /> <br /> درگذشت شاعر و مرثیه‌سرای اهل بیت (علیهم السلام) آقای حبیب الله چایچیان متخلص به &quot;حسان &quot;موجب تاسف گردید.<br /> <br /> مرحوم چایچیان سروده‌های ارزشمند و پرمعنایی در مدح و رثای ائمه اطهار (ع) داشتند و از جمله شاعران تاثیرگذار در شعر آیینی بودند.<br /> <br /> اینجانب ضمن تسلیت به شاعران، مداحان و خادمان اهل بیت (ع) و خانواده محترم ایشان ، برای آن مرحوم رحمت و علو درجات و برای بازماندگان صبر و اجر از درگاه خداوند متعال مسئلت می‌کنم.<br /> <br /> <br /> علی لاریجانی<br /> <br /> رییس مجلس شورای اسلامی&lt;ref name=&quot;لاریجانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.farsnews.ir/news/13960911000382/%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D8%A8%DB%8C%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%DA%86%D8%A7%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%DA%AF%D9%81%D8%AA|عنوان=پیام تسلیت علی لاریجانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پیام تسلیت محمدرضا باهنر، دبیرکل جامعه اسلامی مهندسین==== <br /> خبر درگذشت شاعر با اخلاص اهل بیت عصمت و طهارت علیهم‌السلام مرحوم حبیب الله چایچیان متخلص به حسان موجب تألم و تأسر فراوان گردید. اینجانب درگذشت این شاعر متعهد و آئینی را که اشعارش در دل شیفتگان آل الله جای دارد به عموم ملت عزیز ایران، جامعه شعرای فرهیخته کشور و خانواده آن مرحوم تسلیت عرض نموده و از خداوند متعال علو درجات برای آن مرحوم مغفور و صبر جزیل برای خانواده ایشان مسئلت دارم.&lt;ref name=&quot;باهنر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.farsnews.ir/news/13960911000525/%D8%A8%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D8%A8%DB%8C%D8%A8%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%DA%86%D8%A7%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%DA%AF%D9%81%D8%AA|عنوان=پیام تسلیت محمدرضا باهنر، دبیرکل جامعه اسلامی مهندسین}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br /> ====سروده‌های تاثیرگذار====<br /> نکته‌ای که در آثار استاد حسان به چشم می‌آید بار تعلیمی اشعار است.<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:#DB7093}}<br /> {{ب|'''''با تو گر خواهی سخن گوید خدا قرآن بخوان'''''|'''''تا شود روح تو با حق آشنا قرآن بخوان'''}}<br /> {{ب|'''''رَتَّل القرآن ترتیلا، ندای رحمت است'''''|'''''می‌دهد قرآن به جان و دل صفا قرآن بخوان'''}}<br /> {{ب|'''''ای بشر یاد خدا آرامش دل می‌دهد'''''|'''''دردمندان را بود قرآن دوا، قرآن بخوان ...'''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> حبیب‌الله چایچیان تنها در حوزه ادبیات آئینی کار نکرده، در زمینه اخلاقیات، دفاع مقدس، و در بسیاری زمینه‌های دیگر سروده‌های ارزنده‌ای دارند. یکی از نکات برجسته در شعر حسان، اندیشه بلند شاعر است. مطالعات گسترده و اندیشه شاعر موجب شده تا اشعار او سطحی نباشد و به همین لحاظ شاهد این هستیم که در تک تک سروده‌های ایشان مسائل بسیار مهم و پیام‌های ارزنده‌ای وجود دارد که سودمند است و در زندگی مخاطب تاثیر بسیار مستقیم دارد.&lt;ref name=&quot;شرف&quot;/&gt; <br /> <br /> ====نو‌حه‌سرایی====<br /> استاد حسان نوحه را سلیس و روان می‌گوید، یعنی که ایشان هنر نوحه‌سرایی را دارد. یکی از نکاتی که می‌بایست در نوحه‌ها مورد توجه قرار بگیرد این است که «نوحه» با عامه جامعه سر و کار دارد، یعنی تمامی اقشار جامعه را در بر می‌گیرد و به همین لحاظ نوحه‌سرا می‌بایست از کلمات و شیوه‌ای برای بیان موضوعات استفاده کند که برای همگان قابل فهم باشد. ساده‌گویی، روان‌گویی و انتقال پیام‌های بزرگ به شیواترین و رساترین شکل ممکن از کارهایی است که نوحه‌سرا باید انجام دهد و ما این ویژگی را در آثار جناب چایچیان می‌بینیم. این رویکرد ایشان از یک سو بیانگر استادی و توانمندی ایشان در کار سرودن است و از سویی دیگر از بعد روانی مسئله اشرافی است که ایشان بر مخاطبان خودشان دارند.&lt;ref name=&quot;شرف&quot;/&gt; <br /> <br /> ====فضای شعرهای ژولیده نیشابوری در اشعار حبیب‌الله چاپچیان====<br /> فضای شعرهای استاد حسان با شعرهای مرحوم [[ژولیده نیشابوری]] نزدیک است و [[صغیر اصفهانی]] هم به کارهای ایشان نزدیک است. از شاعرانی که هنوز در بین ما هستند به اشخاصی مانند آقایان [[غلامرضا سازگار]]، موید و [[علی انسانی]] می‌توان اشاره کرد که در نوحه‌سرایی در شمار اشخاص متقدم بودند. جا دارد که از جناب [[خوشدل تهرانی]] هم یاد کنیم.&lt;ref name=&quot;شرف&quot;/&gt; <br /> <br /> ===بزرگداشت===<br /> {{بلی}} سه شنبه ۲۸آبان۱۳۹۲ بزرگداشت شاعر آیینی حبیب الله چایچیان (حسان) در موسسه اوج برگزار شد.&lt;ref name=&quot;حیات&quot;/&gt;<br /> <br /> {{بلی}} مراسم یادبود مرحوم استاد چایچیان عصر ۱۲آذر۱۳۹۶ در مسجد ارک برگزار شد.<br /> <br /> {{بلی}} پانزدهمین دوره همایش سوختگان وصل با عنوان «کبوتران حرم» در تالار فردوسی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران در دو بخش شعر و داستان برگزار شد که در این دوره بخش ویژه‌ای به مرحوم «حسان» اختصاص داشت.&lt;ref name=&quot;حداد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mashreghnews.ir/news/804981/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D8%B3%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%DA%86%D8%A7%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86|عنوان=خاطره سعید حدادیان از مرحوم چایچیان}}&lt;/ref&gt;<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:darkgreen}}<br /> {{ب|'''''ای درگهت حریم مناجات و راز من'''''|'''''الله من، پناه من، ای کارساز من'''}}<br /> {{ب|'''''تنها و بی‌سپاهم و از غیر بی‌نیاز'''''|'''''چون سوی توست چشم امید و نیاز من'''}}<br /> {{ب|'''''بهر حمایتم نکشم ناز هیچکس'''''|'''''تا رحمت تو می‌کشد از لطف، ناز من'''}}<br /> {{ب|'''''مسلم نکرد بیعت و با دشمنان نساخت'''''|'''''پیداست راه و رسم من از پیشتاز من'''}}<br /> {{ب|'''''هانی بداد جان و به دشمن نداد دست'''''|'''''صد آفرین به همت این پاک باز من'''}}<br /> {{ب|'''''این دشت کربلاست خدایا، که رحمتت'''''|'''''در برگرفته این دل پرسوز و ساز من'''}}<br /> {{ب|'''''در سینه‌ام که آتش سینای دیگری است'''''|'''''از شوق توست، این همه سوز و گداز من'''}}<br /> {{ب|'''''در کربلا و کوفه و دیر و تنور و شام'''''|'''''مقصد تویی ازین راه دور و دراز من'''}}&lt;ref name=&quot;شرف&quot;/&gt; <br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> ==آثار و کتاب‌شناسی==<br /> ===کتاب‌ها===<br /> * [[گل‌های پرپر]]<br /> * [[خزان گلریز]]<br /> * [[باغستان عشق]]<br /> * [[سایه‌های غم]]<br /> * [[ای اشک‌ها بریزید]](جلد اول دیوان اشعار)<br /> * [[خلوتگاه راز]] (جلد دوم دیوان اشعار)<br /> * چهل حدیث جالب از علی بن ابی‌طالب(ع) <br /> * جلد سوم دیوان اشعار <br /> <br /> ===ترجمه‌===<br /> {{بلی}} وی کتاب «بَطَلَةُ کربلا»، اثر «دکتر بنتُ الشّاطی» را با نام «زینب(سلام الله علیها) بانوی قهرمان کربلا» به فارسی ترجمه نمود.<br /> <br /> ===گردآوری===<br /> فاطمه زهرا ام‌ابیها؛ مجموعه‌ای از مطالب علامه امینی درباره حضرت زهرا(س) است که توسط وی گردآوری شده است.<br /> <br /> ===شعری در رثای حضرت زینب (س)===<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:#DB7093}}<br /> {{ب|'''''سر به دریای غم‌ها فرو می‌کنم'''''|'''''<br /> گوهر خویش را جست‌وجو می‌کنم'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''من اسیر توام، نی اسیر عدو'''''|'''''<br /> من تو را جست‌وجو کوبه‌کو می‌کنم'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''تا مگر بر مشامم رسد بوی تو'''''|'''''<br /> هر گلی را به یاد تو، بو می‌کنم'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''استخوانم شود آب از داغ تو'''''|'''''<br /> چون تماشای آب و سبو می‌کنم'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''صبر من آب چشم مرا سد کند'''''|'''''<br /> عقده‌ها را نهان در گلو می‌کنم'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''تا دعایت کنم در نماز شبم'''''|'''''<br /> نیمه‌شب با سرشکم وضو می‌کنم'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''هم‌کلامم تویی روز بر روی نی'''''|'''''<br /> با خیال تو شب گفت‌وگو می‌کنم'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''جان عالم تو هستی و دور از منی'''''|'''''<br /> مرگ خود را دگر آرزو می‌کنم&lt;ref name=&quot;حضرت زینب&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mashreghnews.ir/news/1110255/%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%DA%86%D8%A7%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D9%86%D8%A8-%D8%B3|عنوان=شعر مرحوم چایچیان برای حضرت زینب (س)}}&lt;/ref&gt;'''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> ==پانویس==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%B4%D8%B9%D8%B1_%D9%81%D8%AC%D8%B1&diff=47633 2022-07-25T06:07:49Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div><br /> '''جشنواره بین‌المللی شعر فجر، مهم‌ترین بزرگترین جایزه شعر در ایران است که از سال ۱۳۸۵ به صورت سالانه برگزار می‌شود. دو دورۀ نخست ''جشنوارهٔ شعر فجر''، صرفاً به تجلیل از شاعران بزرگ اختصاص داشت و از دورۀ سوم، جشنواره شکل مسابقه به خود گرفت. از دوره نهم (۱۳۹۳) هم این جشنواره به بررسی و داوری دفترهای شعر یا دربارۀ شعر منتشرشده در سال قبل از خود می‌پردازد. تاکنون شانزده دوره از این جشنواره برگزار شده است.'''<br /> <br /> سیاهۀ کامل برگزیدگان ادوار مختلف جشنواره شعر فجر به شرح زیر است:<br /> <br /> {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;۰&quot;<br /> |-----<br /> ! width=&quot;20%&quot; | دوره<br /> ! width=&quot;20%&quot; | دبیر<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش امام و انقلاب <br /> ! width=&quot;18%&quot; | بخش آئینی<br /> ! width=&quot;22%&quot; | بخش جوان <br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش طنز<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش تصنیف و ترانه <br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش شعر کلاسیک<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش نو (سپید و نیمایی)<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش کودک و نوجوان<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش فارسی‌زبانان<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش ملی و میهنی<br /> |-----<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''اول(۱۳۸۵)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''[[علی‌رضا قزوه]]'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[مهرداد اوستا]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[علی معلم دامغانی]]<br /> :۲. [[قیصر امین‌پور]]<br /> :۳. [[محمدعلی بهمنی]]<br /> :۴. [[زکریا اخلاقی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[سیدحسن حسینی]] و [[قیصر امین‌پور]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[خسرو احتشامی]]<br /> :۲. [[قادر طهماسبی]]<br /> :۳. [[سعید بیابانکی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[فاضل نظری]] و [[سعید میرزایی]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[گروس عبدالملکیان]]<br /> :۲. [[علی محمد مودب]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[ابوالفضل زرویی نصرآباد]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[ناصر فیض]]<br /> :۲. [[رضا رفیع]]<br /> :۳. [[سیدعبدالرضا موسوی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[بیژن ترقی]]<br /> :۲. [[علی معلم دامغانی]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[رحیم معینی کرمانشاهی]]<br /> :۲. [[محمدعلی بهمنی]]<br /> :۳. [[قیصر امین‌پور]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[حسین منزوی]]<br /> :۲. [[محمدعلی بهمنی]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[خسرو احتشامی]]<br /> :۲. [[قیصر امین‌پور]]<br /> :۳. [[نصر‌الله مردانی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[طاهره صفارزاده]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[شمس لنگرودی]]<br /> :۲. [[بیژن نجدی]]<br /> :۳. [[احمدرضا احمدی]]<br /> :۴. [[سیدعلی موسوی گرمارودی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[افشین علاء]] و [[افسانه شعبان‌نژاد]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[طاهره قاسم‌نیا]]<br /> :۲. [[مصطفی رحماندوست]]<br /> :۳. [[ناصر کشاورز]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. محمدکاظم کاظمی و لطیف پدرام (افغانستان)<br /> :۲. محمدعلی عجمی (تاجیکستان)<br /> :۳. ظهیر احدصدیقی (پاکستان)<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[مهدی اخوان ثالث]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[حسین منزوی]]<br /> :۲. [[رحیم معینی کرمانشاهی]]<br /> :۳. [[سلمان هراتی]]<br /> :۴. [[یدالله کرمانشاهی]]<br /> |-----<br /> |}<br /> <br /> <br /> <br /> {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;۰&quot;<br /> |-----<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دوره<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دبیر<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش کودک و نوجوان<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش آزاد<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش اجتماعی<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش پایداری و انتفاضه<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش آئینی<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش امام و انقلاب<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش جوان<br /> ! width=&quot;40%&quot; | بخش استانی<br /> |-----<br /> |<br /> &lt;center&gt;''' دوم(۱۳۸۶)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> &lt;center&gt;''' محمودرضا اکرامی‌فر'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[منیره هاشمی]] (خراسان رضوی)<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[بیوک ملکی]]<br /> :۲. [[ناصر کشاورز]]<br /> :۳. [[شکوه قاسم‌نیا]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[سعید شاد]] (کردستان) و [[گروس عبدالملکیان]] (تهران)<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[احدرضا احمدی]]<br /> :۲. [[مفتون امینی]]<br /> :۳. [[حسین سعیدی مهدوی]]<br /> :۴. [[محمدباقر کلاهی اهری]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[مهدی فرجی]] و [[میلاد عرفان‌پور]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[منوچهر احترامی]]<br /> :۲. [[عبدالجبار کاکایی]]<br /> :۳. [[ناصر فیض]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[امید مهدی‌نژاد]] (تهران)<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[مهدی سعیدی]]<br /> :۲. [[علیرضا قزوه]]<br /> :۳. [[حسین اسرافیلی]]<br /> :۴. [[محمدرضا عبدالملکیان]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[آرش پورعلیزاده]] (رشت) و [[مرتضی آل‌کثیر]] (خوزستان)<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[محمدعلی مجاهدی]]<br /> :۲. [[علی موسوی گرمارودی]]<br /> :۳. [[محمدجواد غفورزاده]]<br /> :۴. [[قادر طهماسبی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[محمدحسین ابراهیمی]] (کرمان)<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[یوسف‌علی میرشکاک]]<br /> :۲. [[زکریا اخلاقی]]<br /> :۳. [[احمد عزیزی]]<br /> :۴. [[فاطمه راکعی]]<br /> |<br /> &lt;center&gt;''' (به هر کدام از برگزیدگان این بخش لوح تقدیر، تندیس سرو زرین و ۱۰ سکه بهار آزادی اهدا شد)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> '''(به هر کدام از برگزیدگان این بخش لوح تقدیر و ۵ سکه بهار آزادی اهدا شد.)'''<br /> آذربایجان شرقی (صالح سجادی)، آذربایجان غربی (بهرام اسدی)، اردبیل (میرعلی عابدیان)، اصفهان (علی مظاهر)، ایلام (جلیل صفربیگی)، بوشهر (رضا طاهری)، تهران (ساعد باقری)، چهارمحال و بختیاری (مریم محمدی)، خراسان رضوی (هادی منوری)، خراسان شمالی (قدرت‌الله شریفی)، خراسان جنوبی (محمدعلی رحیمی)، خوزستان (هرمز فرهادی بابادی)، زنجان (همایون عطایی)، سمنان (شریف رضا مجد)، سیستان و بلوچستان (عبدالله واثق عباسی)، قزوین (امیر عاملی)، قم (سید ابوالقاسم حسینی)، کردستان (احسان فریدونی)، کرمان (محمدعلی جوشایی)، کرمانشاه (علی شمس علیزاده)، کهگیلویه و بویراحمد (فریدون داوری)، گیلان (امیرفخر موسوی)، گلستان (جعفر رودسرابی)، لرستان (محمدرضا روزبه)، مازندران (محمدعلی رضازاده)، مرکزی (مهدی رحیمی)، هرمزگان (جواد ضمیری)، همدان (احمد خوانساری) و یزد (عالیه محرابی)<br /> |-----<br /> |}<br /> <br /> {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;۰&quot;<br /> |-----<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دوره<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دبیران<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش شعر کهن و سنتی<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش نیمایی و سپید<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش کودک و نوجوان<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش جوان (رقابتی)<br /> ! width=&quot;40%&quot; | بخش شعر امروز انقلاب اسلامی<br /> |-----<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''سوم(۱۳۸۷)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> &lt;center&gt;''' [[علی معلم دامغانی]]، [[فاضل نظری]] (دبیر علمی)، مصطفی امیدی (دبیر اجرایی)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> * '''رتبه اول'''<br /> :۱. [[حسین جنتی]] (ورامین)<br /> :۲. [[محمدمهدی سیار]] (استان فارس)<br /> * '''دوم'''<br /> :۱. علیرضا بدیع (نیشابور)<br /> :۲. محمدجواد شاهمرادی (اصفهان)<br /> * '''سوم'''<br /> :۱. مهدی مظاهری خورزنی (استان تهران)<br /> :۲. مهدی فرجی کاشان (استان اصفهان)<br /> |<br /> :۱. ابراهیم اکبری دیزگاه (استان قم)<br /> :۲. مجید سعدآبادی (استان تهران)<br /> :۳. علیرضا لبش (استان قم)<br /> |<br /> * '''نفر برتر بخش نوجوان'''<br /> :۱. حسین تولایی (استان تهران)<br /> * '''نفرات برتر بخش کودک'''<br /> :۱. مریم زندی (استان همدان، ملایر)<br /> :۲. مریم هاشم‌پور (استان تهران)<br /> |<br /> * '''داروان بخش کلاسیک'''<br /> :۱. [[مرتضی کاخی]]<br /> :۲. [[ساعد باقری]]<br /> :۳. [[محمدرضا ترکی]]<br /> :۴. [[حسین آهی]]<br /> :۵. [[قربان ولیئی]]<br /> * '''داوران بخش نیمایی و سپید'''<br /> :۱. [[مفتون امینی]]<br /> :۲. [[محمدباقر کلاهی اهری]]<br /> :۳. [[مصطفی علی‌پور]]<br /> :۴. [[محمدرضا عبدالملکیان]]<br /> :۵. [[رضا صفریان]]<br /> * '''داوران بخش کودک و نوجوان'''<br /> :۱. [[مصطفی رحمان‌دوست]]<br /> :۲. [[بیوک ملکی]]<br /> :۳. [[افشین علاء]]<br /> :۴. [[بابک نیک‌طلب]]<br /> :۵. [[شکوه قاسم‌نیا]]<br /> |<br /> * '''برگزیدگان'''<br /> [[جعفر ابراهیمی]] (شاهد)، [[بیژن ارژن]]، [[محمودرضا اکرامی‌فر]]، [[صابر امامی]]، [[مرتضی امیری اسفندقه]]، [[اسماعیل امینی]]، [[علی انسانی]]، [[عباس براتی‌پور]]، [[راضیه بهرامی]]، [[سعید بیابانکی]]، [[موسی بیدج]]، [[محمدرضا ترکی]]، [[محمدحسین جعفریان]]، [[حبیب‌الله چایچیان]]، [[عباس چشامی]]، [[سعید حدادیان]]، [[کاووس حسن‌لی]]، [[ابوالقاسم حسینی]]، [[سارا حیدری]]، [[هادی خورشاهیان]]، [[محمود دست‌پیش]]، [[احد ده‌بزرگی]]، [[خلیل ذکاوت]]، [[نرگس رجایی]]، [[صادق رحمانیان]]، [[غلامرضا رحمدل شرفشاهی]]، [[محمدرضا رستم‌پور]]، [[عبدالرضا رضایی‌نیا]]، [[محمد رمضانی فرخانی]]، [[محمدرضا روزبه]]، [[ابوالفضل زرویی نصرآباد]] و [[مجید زمانی اصل]].<br /> '''دیگر برگزیدگان این بخش هم به این ترتیب معرفی شده‌اند:''' فاطمه سالاروند، سیدمحمود سجادی، هادی سعیدی کیاسری، محمدحسین سعیدی مهدوی، عبدالرحیم سعیدی راد، مریم سقلاطونی، محمود سنجری، افسانه شعبان‌نژاد، ضیاءالدین شفیعی، حمیدرضا شکارسری، غلامرضا شکوهی، رضا صفریان، کیومرث عباسی قصری، افشین علاء، محمدکاظم علی‌پور، مصطفی علی‌پور، محمدجواد غفورزاده، ابوالفضل فاضل نظری، امیر فخر موسوی، [[ناصر فیض]]، [[شکوه قاسم‌نیا]]، ایرج قنبری، محمدباقر کلاهی اهری، شیرینعلی گل‌مرادی، [[علی‌محمد مؤدب]]، محمدعلی مجاهدی، مصطفی محدثی خراسانی، محمدکاظم مزینانی، شهرام مقدسی، هادی منوری، محمدرضا مهدی‌زاده، سیدعبدالجواد موسوی، سیدعلی‌اکبر میرافضلی، سیدعلی میرباذل، اکبر میرجعفری، محمدسعید میرزایی، زهره نارنجی، پروانه نجاتی، مجید نظافت، عرفان نظرآهاری، مرتضی نوربخش، منصوره نیکوگفتار، حمید هنرجو، علی هوشمند، صدیقه وسمقی، [[قربان ولیئی]]، بهروز یاسمی و سعید یوسف‌نیا.<br /> |-----<br /> |}<br /> <br /> {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;۰&quot;<br /> |-----<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دوره<br /> ! width=&quot;15%&quot; | دبیران<br /> ! width=&quot;18%&quot; | بخش شعر سنتی<br /> ! width=&quot;18%&quot; | بخش شعر نو<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش کودک و نوجوان<br /> |-----<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''چهارم (۱۳۸۸)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> * '''دبیر اجرایی'''<br /> :۱. [[علی موسوی گرمارودی]] و [[مصطفی امیدی]]<br /> * '''دبیر علمی'''<br /> :۱. [[مرتضی امیری اسفندقه]]<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱. [[محمود حبیبی کسبی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[پانته‌آ صفایی]] (اصفهان)<br /> :۲. [[محمد مرادی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۱. [[محمدسعید میرزایی]] (تهران)<br /> * '''شایستهٔ تقدیر'''<br /> :۱. [[محمدرضا طاهری]] (تهران)<br /> :۲. [[محمدعلی جوشایی]] (کرمان)<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱. [[سینا علی‌محمدی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[محمدحسین نعمتی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۲. [[امید مردانی بروجنی]] (بروجن)<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱. [[کبری بابایی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[حامد محقق]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۱. [[غلامرضا بکتاش]] (ملایر)<br /> |-----<br /> |}<br /> <br /> {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;۰&quot;<br /> |-----<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دوره<br /> ! width=&quot;15%&quot; | دبیران<br /> ! width=&quot;18%&quot; | بخش کلاسیک<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش سپید و نیمایی<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش کودک و نوجوان<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش ترانه و تصنیف<br /> |-----<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''پنجم (۱۳۸۹)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''[[پرویز بیگی حبیب آبادی]] و [[مصطفی امیدی]]'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱.هیئت داوران اثری را حائز رتبه اول ندانستند.<br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[مریم آریان قره باغ]] (البرز) و [[محمدجواد شاهمرادی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۱. [[امیرحسین نیکزاد]] (البرز)<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱. هیئت داوران اثری را حائز رتبه اول ندانستند. <br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[علی هوشمند]] (بوشهر)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۱. [[مجید نظافت یزدی]] (مشهد) و [[صدیقه مرادزاده]] (استان تهران)<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱. [[بابک نیک‌طلب]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[عصمت اسلامی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۱. [[حسین تولایی]] (تهران)<br /> |<br /> * '''شایسته تقدیر'''<br /> :۱. [[سامیه سلیمی]] (بندرعباس)<br /> :۲. [[سیدحس متولیان]] (تهران)<br /> :۳. [[اسماعیل فرزانه]] (تهران)<br /> :۴. [[مهدی ایوبی]] (تهران)<br /> |-----<br /> |}<br /> <br /> <br /> ==چیستی و چرایی==<br /> ===گردش مالی===<br /> ===میزان اهمیت در جامعه و مقایسه با برنامه‌های مشابه ===<br /> ===دلایل مانایی و اثرات ملی و کشوری آن===<br /> ===دلایل مخالفت با آن و تحریم‌کنندگان مشهور رویداد===<br /> ===پیوستگی افراد مشهور آن رشته با رویداد===<br /> ===مشابهت رویداد ملی با کدامین رویداد بین‌المللی یا ملی مشهور در جهان===<br /> <br /> ==داستانک‌ها، حواشی و اتفاقات ماندگار در گذر از دوره‌های مختلف==<br /> ===دورهٔ هشتم===<br /> ====مهمان خوانده‌ای که برای مردم ایران ناخوانده است====<br /> حضور یک شاعر پرحرف و حدیث در هشتمین دورهٔ جشنواره شعر انقلاب کشور با حاشیه‌هایی همراه بود. [[یداله رویایی]] شاعری است که در طول سالیان پس از انقلاب به مقدسات و بنیان‌های انقلاب اسلامی ایران حمله کرد، شاعری که تاب انقلاب اسلامی مردم ایران را نیاورد و در همان دوران انقلاب به پاریس کوچ کرد.&lt;ref name=&quot;خوانده&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4780160/%D9%85%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 |عنوان= مهمان خوانده‌ای که برای مردم ایران ناخوانده است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====تاخیر در سخنرانی معاون فرهنگی وزیر====<br /> &quot;سیدعباس صالحی&quot;، معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که نسبتا از ابتدای مراسم افتتاحیه هشتمین جشنواره شعر فجر در محل برگزاری این مراسم حضور یافته و به گفته خود آمده بود تا شعر شاعران را بشنود، به دلیل جبهه‌گیری‌های احتمالی پیرامون مراسم افتتاحیه هشتمین جشنواره شعر فجر به دنبال درخواست مجری برنامه برای ادای صحبت‌هایی درباره جشنواره و نظرش پیرامون رعایت اصل چندصدایی در شعر، با تاخیری کوتاه به سخنرانی پرداخت.&lt;ref name=&quot;دوباره&quot;/&gt; <br /> <br /> ====جملهٔ پرحاشیهٔ [[افشین اعلاء]]====<br /> از حواشی دیگر افتتاحیه هشتمین جشنواره شعر فجر می‌توان به بیان جمله‌ای از &quot;افشین علاء&quot; با این مضمون که &quot;غزل معروف [[سیمین بهبهانی]]، &quot;دوباره می‌سازمت ای وطن&quot; به شعر ملی ما پهلو می‌زند&quot; اشاره کرد.&lt;ref name=&quot;دوباره&quot;/&gt;<br /> <br /> ====تشویق [[فاضل نظری]] به زبان غیر====<br /> تشویق &quot;فاضل نظری&quot; با بیان کلماتی همچون &quot;براوو&quot;، &quot;آفرین&quot; و &quot;احسنت&quot; از سوی حضار در زمان شعر خوانیش از حواشی دیگر افتتاحیه هشتمین جشنواره شعر فجر به شمار می‌آید.&lt;ref name=&quot;دوباره&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/4842985/%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%AA-%D9%88%D8%B7%D9%86-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B5%D8%AD%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AC%D8%A8%D9%87%D9%87-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C|عنوان=&quot;دوباره می‌سازمت وطن&quot; پهلونشین شعر ملی شد/ تاخیر صالحی در صحبت به دلیل جبهه‌گیری‌های احتمالی }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[**********************************************************************************************************************************************************************]]<br /> <br /> ===دورهٔ نهم از زبان [[اسماعیل امینی]]، دبیر علمی===<br /> ====بدونِ شعار====<br /> این جشنواره در نهمین دوره خود شعار ندارد زیرا ما روی خوشی به داشتن شعار نشان ندادیم.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;/&gt;<br /> <br /> ====مهمترین ویژگی دورهٔ نهم====<br /> مهمترین ویژگی این دوره از جشنواره شعر فجر این بود که در بخش رقابتی فقط به داوری کتاب‌های منتشر شده در سال ۹۲ پرداخت و هر کتابی که در این سال منتشر شده و مجوز داشته در ۳ شاخه کتاب‌های شعر بزرگسال، کتاب‌های شعر کودک و نوجوان و کتاب‌هایی درباره شعر شرکت کرد.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;/&gt;<br /> <br /> ====بخش غیررقابتی====<br /> در بخش غیررقابتی محافل شعری با حضور شاعران محبوب میان اهل شعر برگزار شد. محافل شعری در بخش غیررقابتی با هدف عرضه شعر به صورت زنده، رو در رو و مستقیم به مخاطبان برگزار شد و این بخش محدودیت نداشت و در چند نقطه کشور و خارج از کشور برگزار شد.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;/&gt;<br /> <br /> ====فراخون نداشت====<br /> در این دوره، فراخوان اصل شیوه جمع آوری آثار نبوده و کتاب‌هایی که در طول یک سال منتشر شده است نیازی به ارسال ندارد بنابراین نهمین جشنواره شعر فجر فراخوان نداشت. هر کسی که شاعر است و شعری دارد که قابل خواندن در پشت تریبون بوده و ارزش دارد به مشارکت در نهمین جشنواره شعر فجر دعوت می‌شود.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;/&gt;<br /> <br /> ====چارچوب و خط قرمزها====<br /> چارچوب ما شعر، فرهنگ ملی و دینی بوده و خط قرمز‌های ما هم خط قرمزهای فرهنگی و ادبی هستند و خط قرمز‌های سیاسی نیستند. شعر خوب معیار ما بوده و من سر کلاس دانشگاه هم سرودن شعر خوب را درس می‌دهم زیرا معیار سیاسی ندارم متاسفانه سیاست امروزه بر همه چیز ما حتی دوستی‌های ما سایه انداخته و معیار من ادبیات و فرهنگ است بنابراین منعی برای مشارکت کتاب‌های قانونی و دارای مجوز در نهمین جشنواره شعر فجر وجود ندارد.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[مهدی قزلی]] دبیر اجرایی جشنواره، خروج از دهه فجر====<br /> تصمیم ما این است که جشنواره شعر فجر را از دهه فجر خارج کنیم زیرا برگزاری هم زمان جشنواره‌ها بر روی آن‌ها تاثیر منفی می‌گذارد.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/5105866/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%82%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B9%D9%88%D8%AA-%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%85|عنوان= جشنواره در نهمین دوره خود شعار ندارد/ شاعران ایرانی مقیم خارج را برای حضور در این دوره دعوت نکردیم}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[حسین اسرافیلی]]====<br /> اطلاع‌رسانی نهمین جشنواره شعر فجر با توجه به ارسال‌نشدن فراخوان از سوی دبیرخانه این جشنواره برای شاعران و محدودیت دربرگیری آن، نسبت به سال‌های گذشته ضعیف بود زیرا این جشنواره در دوره‌های پیشین خود در میان شاعران دربرگیری بیشتری داشته اما امسال فقط شامل صاحبان کتاب می‌شد. جشنواره شعر فجر امسال با توجه به بعضی تغییرات پیش آمده مثل بررسی نشدن کتاب‌ها به جای داوری اشعار رویکرد مثبتی را در پیش گرفته، از دلایل مناسب‌بودن این کار می‌توان به این امر اشاره کرد که با توجه به تجارب گذشته بسیاری از شاعران از برگزاری جشنواره شعر فجر خبر نداشته‌اند و یا به دلایلی ارائه یک یا دو شعر از اشعارشان را در شأن خود نمی‌دانستند. اما برنامه‌های شعرخوانی نهمین جشنواره شعر فجر در داخل و خارج کشور می‌تواند به‌عنوان ویترینی برای فعالیت‌های شعری همه استان‌ها حائز اهمیت باشد تا همه آثار خود را عرضه کنند. برگزار کنندگان هشتمین دوره جشنواره شعر فجر در سال گذشته دست به تفکیک بخش‌های داخلی و بین‌المللی این جشنواره زده بودند اما نهمین دوره جشنواره شعر فجر به ظاهر با توجه به کمبود بودجه موجود به جای دعوت از شاعران بین‌المللی اقدام به برگزاری محافلی با حضور شاعران داخلی در کشورهای دیگر کرده بود.&lt;ref name=&quot;ضعیف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5149107/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%DA%A9%D9%85%DB%8C-%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D9%81-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان=اطلاع رسانی نهمین جشنواره شعر فجر کمی ضعیف بود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====جشنوارهٔ بی‌هیاهو====<br /> [[اسماعیل امینی]] در خصوص برگزاری نهمین دورهٔ جشنوارهٔ شعر فجر گفت: من برگزاری جشنواره‌هایی چون جشنواره شعر فجر را در فضایی بی سر و صدا، آرام و بی‌حاشیه امتیاز می‌دانم چون در اصل وظیفه شعر و فرهنگ این است که خردمندی، تامل و مدارا را جایگزین هیاهو و هیجان بکند. هیاهو و هیجان مختص به حوزه‌های دیگر است و در جای خود ارزشمند است مثلا هیجان در حوزه ورزش خوب است اما در حوزه فرهنگ و شعر چندان خوب نیست.<br /> شعر نسبت به هنرهای دیگر بازتاب خبری و جاذبه‌های حاشیه‌ای نداشته و خیلی مورد توجه قرار نمی‌گیرد به‌طور مثال فرض کنید ممکن است برای یک فیلم سینمایی به اندازه تمام کتاب‌های شعر یک سال هزینه شود اما یک اثر سینمایی حداکثر یک تا دو ماه سر صحنه بوده و سپس برداشته می‌شود ولی یک کتاب شعر ممکن است که چهل سال در دست مردم بازار کتاب باشد.<br /> حرف من این بوده که خوب است که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و مسئولان فرهنگی توجه بیشتری به شعر بکنند زیرا ممکن است که این حوزهٔ ادبی جاذبه‌های حاشیه‌ای و هیجانات رسانه‌ای نداشته باشد اما تاثیر آن بر روی فرهنگ ماندگار است بنابراین باید توجه و عنایت بیشتری به شعر شود البته مقصود فقط اختصاص بودجه نبوده و منظور آن است که شعر هنر اول و ملی ما بوده و دریغ است که در زمان‌های مشخص شده برای برنامه‌ریزی‌ها در آخرین رده اولویت قرار بگیرد.&lt;ref name=&quot;سیگار&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5155753/%D8%B3%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B3-%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D9%85%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان= سیگار از کتاب در دسترس‌تر است/ برگزاری بی‌حاشیه جشنواره شعر فجر یک امتیاز است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[مصطفی محدثی خراسانی]]====<br /> این جشنواره در نهمین دوره برگزاری خود یکی از موفق‌ترین‌ جشنواره‌ها بود و وجود یک عقلانیت فراگیر در پشت تمام تصمیم گیری‌های شکلی و محتوایی آن محسوس، جاری و ساری است و توانست طیف گسترده‌ای از شاعران را تحت پوشش قرار دهد. انتظار بر آن است که طنین و شمیم انقلاب و شعر متعهد از جشنواره شعر فجر به مشام برسد و این امر در نهمین دوره برگزاری این جشنواره که یکی از مهم‌ترین وقایع ادبی سال بوده به‌خوبی حس می‌شد. همین سیاست‌هایی که در جشنوارهٔ شعر فجر اعمال شد نشان داد که عزمی برای سامان بخشیدن به شعر و ادبیات و توجه بیشتر به این مقوله در متولیان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وجود دارد.&lt;ref name=&quot;محدثی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5155768/%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D9%88-%D8%A7%D9%87%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%B7%D9%84%D8%A8%D8%AF |عنوان=ادبیات توجه و اهتمام بیشتری می‌طلبد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> [[**********************************************************************************************************************************************************************]]<br /> ===دورهٔ دهم===<br /> ====[[قاسم صرافان]]====<br /> در دوره گذشته ارزیابی شعر فجر توسط کتاب‌ها انجام شد، نه براساس شعرها و این اتفاق دوباره امسال افتاده است و در سال گذشته هم این دو با هم نبودند. در این جشنواره کتاب‌هایی که برای اولین‌بار با موضوع مشخص به چاپ رسیده‌اند، ملاک قرار می‌گیرند و این‌که آیا این کار مثبت است یا منفی باید مورد ارزیابی دقیق‌تر قرار بگیرند.<br /> اگر در جشنواره شعر فجر شعر ادا نمی‌شود، شاید دلیل آن ارسال آثار تکراری است و کتاب‌های مستند‌تر و مشهورتر ملاک بهتری برای ارزیابی فعالیت ادبی شاعران می‌شوند. اما جنبه منفی این مسئله اشاره به سمت کسانی است که فقط در همان سال کتاب داشته‌اند و فقط همان‌ها از این قاعده برخوردار می‌شوند. به عنوان مثال یکسری از دوستان که در سال گذشته کتابشان منتشر شده، با توجه به شرایط جشنواره آثارشان از دور ارزیابی کتاب حذف می‌شود.&lt;ref name=&quot;صراف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/5445777/%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|عنوان=ارزیابی جشنواره شعر فجر بر چه اساسی است؟ }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[اسماعیل امینی]]====<br /> کیفیت برگزاری جشنواره شعر فجر، ارتباط چندانی به تصمیمات دبیر آن ندارد و اعتماد شاعران به جشنواره مهمترین عامل تاثیرگذار بر روی آن است.<br /> در دهمین دورهٔ جشنواره شعر فجر، به انتخاب بهترین کتاب‌های شعر منتشر شده در سال ۱۳۹۳ پرداخته و در ۳ رشته شعر، درباره شعر و شعر کودک و نوجوان بررسی شد. از برنامه‌های دیگر این دوره ، می‌توان به برگزاری محافل شعرخوانی در استان‌های مختلف و چند کشور اشاره کرد.<br /> &lt;ref name=&quot;اعتماد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5452200/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D9%85%D8%B2-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C-%D8%AA%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87 |عنوان=اعتماد شاعران به جشنواره شعر فجر؛ رمز کیفی‌تر شدن جشنواره }}&lt;/ref&gt;<br /> [[**********************************************************************************************************************************************************************]]<br /> ===سیزدهمین دوره===<br /> ====شاعر افغانستانی به بخش نهایی جشنواره شعر فجر راه یافت====<br /> «سید رضا محمدی» شاعر افغانستانی در جمع یکی از ۷ نامزد نهایی سیزدهمین جشنواره شعر فجر قرار گرفت.<br /> با آن‌که امسال جشنواره شعر فجر بخش بین‌الملل ندارد ولی چون کتاب «روح اندوگین یک شاعر» اثر سید رضا محمدی شاعر افغانستانی توسط یک ناشر ایرانی در تهران منتشر شده است و ملاک داوری کتاب‌های منتشر شده در ایران است، این شاعر نیز به مرحله نهایی راه یافته است. حضور محمدی در این جشنواره نشان از قوت شعر وی دارد که از میان این همه آثار توانسته است به مرحله نهایی راه پیدا کند و این موفقیت بزرگی برای این شاعر و شعر معاصر افغانستان محسوب می‌شود.&lt;ref name=&quot;افغان&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/6812819/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA |عنوان=شاعر افغانستانی به بخش نهایی جشنواره شعر فجر راه یافت }}&lt;/ref&gt;<br /> [[**********************************************************************************************************************************************************************]]<br /> ===چهاردهمین دوره===<br /> ====تخصیص میلیاردی کتاب برای سیستان و بلوچستان====<br /> با پیشنهاد و پیگیری دبیرخانه جشنواره شعر فجر، حواله یک میلیاردی ریالی کتاب تحویل اداره کل ارشاد سیستان و بلوچستان شد. با دستور محسن جوادی، معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، طی شش ماهه نخست سال ۱۳۹۹، تا سقف یک میلیارد ریال کتاب برای تجهیز کتابخانه‌های استان سیستان و بلوچستان تخصیص خواهد یافت.<br /> حواله این اعتبار در مراسم اختتامیه چهاردهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر که شامگاه شنبه در مجتمع فرهنگی و سینمایی هلال زاهدان برگزار شد، توسط مدیرعامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی تحویل مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان سیستان و بلوچستان شد.&lt;ref name=&quot;میلیارد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/7234376/%D8%AA%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%B5-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 |عنوان=تخصیص میلیاردی کتاب برای سیستان و بلوچستان }}&lt;/ref&gt;<br /> [[**********************************************************************************************************************************************************************]]<br /> ===شانزدهمین دوره===<br /> ====کنار گذاشته شدن یکی از نامزدها از لیست برگزیدگان ====<br /> شاعر کتاب «ده و ده دقیقه و سی ثانیه» گفت: پیش از برگزاری اختتامیه جشنواره بین المللی شعر فجر متوجه شدم کتابم با عنوان «ده و ده دقیقه و سی ثانیه» که در انتشارات نگاه منتشرشده است، به دلیل مسائل مرتبط با غیر شعر از لیست برگزیدگان این جشنواره ادبی کنار گذاشته شده. دلیلشان این بوده که شاعر مستقلی هستم.<br /> <br /> بنا به گفته شاعر مجموعه شعر «ده و ده دقیقه و سی ثانیه» داوران جشنواره بین المللی شعر فجر اثرش را از نظر شعری انتخاب کرده بودند؛ اما پس از آن با نظر مراجع غیر شعری آن را کنار گذاشتند. او اعتراضش را اعلام کرد و به دبیر جشنواره بین المللی شعر فجر گفته کاش این اشتباه را در حق من نمی‌کردید تا شاید در آینده شاعرانی بزرگتر از من در جشنواره بین المللی شعر فجر حاضر می‌شدند.&lt;ref name=&quot;کنار&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/8070870 |عنوان=کنار گذاشته شدن یکی از نامزدها از لیست برگزیدگان }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===برگزار کنندگان جشنواره شعر فجر===<br /> جشنواره شعر فجر از سال ۱۳۸۵، زیر نظر دفتر شعر و موسیقی معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی کار خود را آغاز کرد اما از سال دوم یعنی ۱۳۸۶، معاونت امور فرهنگی متولی برگزاری این رویداد ادبی بود. بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان از دوره نهم، سال ۱۳۹۳ مجری برگزاری جشنواره بین‌المللی شعر فجر بود که در دوره دهم آن، محافل این جشنواره علاوه بر ۱۰ شهر داخلی در کشورهای افغانستان، تاجیکستان و لبنان نیز برگزار شد. هم اکنون مسئولیت برگزاری این جشنواره، با خانه کتاب و ادبیات ایران است که از سال ۱۳۹۹ با ادغام موسسات زیر نظر معاونت امور فرهنگی شکل گرفت.&lt;ref name=&quot;واکاوی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===هر سال، متفاوت‌تر از سال قبل!===<br /> یکی از نکات جالب توجه در ۱۵ دوره گذشته، نبود ثبات در اهدای جوایز است، در هر دوره، هیات داوران، به نحوه متفاوتی جوایز را اهدا کرده اند، گاهی یک شاعر، گاهی مجموعه شعر و گاهی فعالیت شاعرانه آنان حائز جایزه دانسته شده است. از سوی دیگر، در هر دوره بخش های متفاوتی در این جایزه داشته ایم که از سال ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۸ به مدت پنج سال، ثباتی نسبی بر بخش‌های جایزه حاکم بوده و تنها در بخش بزرگسال، درباره شعر و کودک و نوجوان سیمرغ اهدا شده است.&lt;ref name=&quot;واکاوی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===زنان و سیمرغ شعر===<br /> در ۱۱ دوره از ۱۵ دوره برگزار شده، زنان توانسته‌اند رتبه نخست جایزه را در یک بخش به دست بیاورند. بیشترین جوایزی که به بانوان شاعر تعلق گرفته است در حوزه ادبیات کودک و نوجوان بوده که نام‌های آشنایی چون [[شکوه قاسم‌نیا]]، [[افسانه شعبان نژاد]] و [[مریم هاشمی‌پور]] به چشم می خورد. زنده یاد [[طاهره صفارزاده]]، در نخستین دوره جشنواره شعر فجر در بخش شعر نو، جایزه نفر اول را دریافت کرد که نخستین بانوی برگزیده در این جایزه به حساب می آید.&lt;ref name=&quot;واکاوی&quot;/&gt;<br /> <br /> از سال ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۲ در ۴ دوره، هیچ زنی در هیچ یک از بخش‌های این جایزه، موفق به دریافت رتبه نخست نشد در سال ۱۳۹۲، [[لیلا کردبچه]] در بخش شعر آزاد، مریم بهروزی در بخش شعر محاوره، شبنم فرضی‌زاده در شعر بومی و زهرا موسوی و سعیده موسوی‌زاده در بخش کودک و نوجوان، برگزیدگان این دوره بوده اند.&lt;ref name=&quot;واکاوی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===عجیب‌ترین دوره‌های جشنواره شعر فجر!===<br /> در سال‌های ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۱، به مدت سه سال در بخش‌های مختلف جشنواره، تنها یک برنده در هر دوره معرفی شده است. در سال ۱۳۸۹ از چهار بخش، تنها در حوزه ادبیات کودک و نوجوان یک برگزیده معرفی شد و در سال ۱۳۹۰ از ۵ بخش تنها در بخش شعر سنتی و در سال ۱۳۹۱ از بخش که جشنواره داشت در ۵ بخش، برگزیده معرفی شد.&lt;ref name=&quot;واکاوی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.irna.ir/news/84656754/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%DB%B1%DB%B5-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1-%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA |عنوان=واکاوی رویداد ادبی ۱۵ ساله؛ جشنواره شعر فجر در انتظار ثبات}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===انتخاب مکان===<br /> ===انتخاب زمان===<br /> ===انتخاب استان===<br /> ===برگزیدگان===<br /> ===عدم شرکت و تحریم===<br /> ===توقف و استمرار===<br /> ===سطح حضور مقامات ارشد نظام و سیاسی و اجتماعی در رویداد===<br /> ===سخنرانی‌های ماندگار===<br /> ====متن کامل پیام وزیر فرهنگ و ارشاد به دوازدهمین جشنواره====<br /> &lt;font color=purple&gt;{{گفتاورد تزیینی|بسم ‌الله الرحمن الرحیم{{سخ}}<br /> «شعر» هنر ملی ایرانیان برای ابراز اندیشه‌ها و عواطف پاک انسانی و الهی مردم این سرزمین بوده است. در همه‌ٔ زمان‌ها میراث عظیم تمدن ایرانی‌اسلامی با شعر شناخته می‌شود. حکیم ابوالقاسم فردوسی حماسه را با حکمت درآمیخت. خیام نیشابوری دانش و فلسفه را به شعر پیوند زد. مولانا جلال‌الدین، آموزه‌های قرآنی و عرفانی را با شعر خویش به آفاق برد. مصلح‌الدین سعدی شیرازی آداب انسان‌بودن را به ادب و ادبیات گره زد و خواجه حافظ شیرازی معنویت را با زبان شعر برای همه‌ٔ اعصار به یادگار گذاشت. این آسمان سرشار از ستاره‌های پرفروغی است که درک عمق اندیشه و حکمت آن نیازمند گذران روزها و شب‌های بسیار است.{{سخ}}<br /> «شعر» بیش و پیش از همه‌ٔ هنرها و در حیاتی‌ترین بزنگاه‌های دینی و اجتماعی، دشــواری رسالت انسان‌بودن را به‌دوش کشیده است. ملت سرفراز ایران، شعور ناب و آرمان‌های انقلاب خود را در شعرها و شعارهایش متجلی کرد و این‌گونه از زمستان بهار ساخت.{{سخ}}<br /> جشنواره رفیع شعر فجر، میراث‌دار و حافظ چنین سابقه درخشانی است. اکنون که کاروان این جشنواره به منزل دوازدهم رسیده است، امیدواریم با جوشش شاعران و کوشش مدیران فرهنگی، سپهر ادبیات فارسی از تولد و درخشش ستارگان ماندگار پرفروغ‌تر شود. جهان، مشتاق شنیدن شعر ناب و کلام طربناک ایرانیان است. سرآغاز دوازدهمین جشنواره شعر فجر در خاک پاک کرمانشاه که این روزها داغ سروهای جوان ایران را در سینه دارد، نشانه‌ای از این حقیقت همیشگی است که این بار نیز شعر شانه‌به‌شانه‌ سوگوارِ مردم خواهد ایستاد.}}&lt;/font&gt;<br /> &lt;center&gt;&lt;font color=darkcyan&gt;'''''تا طراوت شعر هست، هرگز زرد و پژمرده نخواهیم شد.'''''&lt;/font&gt;&lt;/center&gt;<br /> <br /> <br /> ===نظرات مطرح===<br /> ====[[غلامرضا طریقی]]====<br /> من تا این لحظه نه به‌عنوان شرکت‌کننده و نه به‌عنوان عوامل برگزاری در هیچ‌کدام از سال‌ها در جشنواره فجر حضور و دخالت نداشتم. اما به گمانم این یک حرکت مثبت است؛ ولی متاسفانه هیچ‌وقت در عمل اتفاقی که طراحی شده نمی‌افتد. کتاب سال شعر اگر در فجر انتخاب شود، فرصت بیشتری نسبت به حضور در جایزه سال برای مجموعه شعرها پیش می‌آید؛ اما مهم این است که کار به‌درستی انجام شود.<br /> ناگفته نماند خواندن همه مجموعه شعرها و کنترل کردنشان توسط هیات انتخاب هم ادعای سختی است و ایجاد ساز و کار مناسب بسیار مهم‌تر از خود ایده است. به‌طور کلی هیچ جشنواره‌ای نمی‌تواند چنین نقشی بازی کند؛ بلکه در نهایت می‌تواند به بخشی از هنر توجه کند اما در همین حد هم تا امروز اتفاق نیفتاده است. مثلا یک چندم اعتباری را که جشنواره فیلم فجر دارد، شعر فجر نتوانسته به دست بیاورد.<br /> عمیقا معتقدم از زمانی که بنیاد شعر و ادبیات داستانی مسئولیت برگزاری جشنواره را به عهده گرفت، جشنواره رو به کمال است. اما فکر می‌کنم مهم‌ترین اتفاقی که باید بیفتد این است که افراد مختلف از سلیقه‌های متنوع در برگزاری جشنواره نقش داشته باشند. متاسفانه تا به حال طیف مشخصی در جشنواره نقش داشته‌اند. به فرض جایگاه دبیر و هیات علمی و داوران عوض شده اما از این محدوده بیرون نرفته است. اما با توجه به شناختی که بنده از دوستان بنیاد ادبیات داستانی دارم، مطمئنم برای رسیدن به هدفشان تمام تلاششان را خواهند کرد.<br /> امیدوارم عنوان این جایزه چنان سخت‌گیرانه باشد که هرکسی نتواند عنوان آن را به دست بیاورد و وقتی بدست آورد، عنوان مهمی در رزومه فرد باشد و امیدوارم رویداد بزرگی به نام شعر فجر که بزرگترین رویداد مربوط به شعر است، به بهترین نحو برگزار شود.&lt;ref name=&quot;طریقی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/5443067/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%AE%D8%AA-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF|عنوان=جایزه شعر فجر، باید سخت‌گیرانه باشد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[آرش شفاعی]] شاعر و روزنامه‌نگار، چیستی جشنواره و بایدها و نبایدهای پیش‌رو====<br /> جشنوارهٔ بین‌المللی شعر فجر پس از اجرای روش‌های ضربتی و دفعتی، چند سالی است که انسجام مقبولی یافته است. این جشنواره مهم‌ترین رویداد در حوزهٔ شعر در بخش دولتی است و مدعی است بهترین‌های رشته‌های مختلف مرتبط با شعر را رصد کرده، به جامعه ادبی کشور معرفی می‌کند. انتخاب‌های این جشنواره مهم است و حساسیت‌برانگیز. هرچه معیارهای ادبی بیشتری در گزینش‌هایش باشد و هرچه توجه این جشنواره به نحله‌ها و جریان‌های مختلف فعال در شعر امروز ایران، گسترده‌تر؛ اعتبار و جامعیت جشنواره بیشتر می‌شود. جشنواره در سال‌های اخیر نشان داد با برخی خط‌کشی‌های ذهنی و جداسازی‌ها با معیارهای غیرادبی توجه چندانی ندارد.<br /> <br /> ====گفته های [[مریم بهروزی]] در مورد جشنوارهٔ هشتم شعر فجر====<br /> &quot;اول کلمه بود...&quot;<br /> <br /> همیشه بر این عقیده بوده‌ام و هستم که نیاز هنر صداهای متفات و گاه مخالف است. صدای مخالف و نه ساز مخالف. و چه فرصتی بهتر از چند صدایی برای شنیدن صداهایی که همیشه به دلایلی محکوم به شنیده نشدن بوده‌اند. هرکس که مثل ما فکر نمی‌کند لزوماً غلط فکر نمی‌کند. اینکه ما در فرهنگ شخصی‌مان چیزی به اسم منطق و دانش نقد را به گاه نقد دیگران بگنجانیم ویژگی خوبی‌ست.<br /> <br /> جشنواره هشتم فجر، اگرچه مثل هر جشنواره دیگری از نقص بری نبوده، و بعید می‌دانم برگزارکنندگان و موافقانش هم چنین ادعایی داشته باشند، چند صدا بود. این را به ضرس قاطع عرض می‌کنم و مستدل از آن دفاع خواهم کرد. آشتی‌دادن شاعران زیادی که بعد از سال‌ها سکوت و دوری از فضای جشنواره، به دلیل سانسورها و پارازیت‌های بی‌جا و پیاپی، در دوره هشتم آثار خود را در معرض قضاوت داوران و مخاطبان گذاشتند دلیل محکمی است بر این ادعا. بعضی مخالفت‌ها و جبهه‌گیر‌ی‌ها و شایعه‌پراکنی‌ها در مورد جشنواره هشتم، برگزاری، داوری و برگزیدگان آن را خالی از هرگونه منطق می‌بینم، وقتی دلیل مخالفت مخالفان هرچیزی ست غیر ذات شعر و ادبیات. و امان از آن روزی که مخالفت منِ نوعی آلودهٔ یک جور غرض‌ورزی شخصی یا حزبی باشد. شفافیت عملکرد و دعوت از صداهای متفاوت در دوره هشتم جشنواره فجر به وضوح قابل مشاهده و قابل دفاع است. اینکه برگزارکنندگان این دوره به مخالفت شایعه‌سازان و مواضعشان باج نداده‌اند نوید سلامت تقریبی ادبیات را می‌دهد، نوید اینکه هنوز هم می‌شود امید داشت به شنیده‌شدن همه ی صداها. ادبیات و فرهنگ ایران را، با پارازیت‌های غیر‌مستدل و غیرعلمی، وارد حاشیه‌کردن هنر نمی‌خواهد. کار چند دقیقه وقت است و چند من دلیل شخصی و حزبی که عرض شد.<br /> <br /> بگذاریم هنر نفس بکشد، بگذاریم ادبیات کار خودش را بکند، بگذاریم جوانان ما بدون هراس از سانسور بی‌جا قلم به دست بگیرند. نسل جوان ما دردهای مشترک زیادی دارند، جای جبهه‌گیری و شایعه‌پراکنی اول دردهایشان را بفهمیم... دردهایی که کلمه شده‌اند شعر شده‌اند، شاعر شده‌اند.&lt;ref name=&quot;نهراسیم&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://fpoem.farhang.gov.ir/fa/news/119845/ |عنوان=از صداهای متفاوت نهراسیم}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[مصطفی محدثی خراسانی]]====<br /> امروزه بودن این جشنواره به از نبود آن است. جشنواره شعر فجر حدود هشت دوره است که برگزار می‌شود؛ اما جشنواره فیلم فجر قریب ۳۴ سال است که از اجرای آن می‌گذرد. برگزاری جشنواره شعر فجر بسیار ارزشمند است و جای تقدیر دارد؛ اما تاکنون هیچ جشنواره‌ای نتوانسته آن‌طور که شایسته است به مقوله شعر بپردازد. یکی از گله‌هایی که می‌توان از برگزاری این جشنواره کرد، این است که زمانی که تنها یک ماه به بهمن ماه مانده، شورا تشکیل می‌شود. پس با برگزاری چند جلسه جشنواره برگزار می‌شود و در آخر در اسفند ماه پرونده‌اش تا دی‌ماه سال بعد بسته می‌شود. <br /> باید یک دبیرخانه دائمی برای شعر تعریف شود و جایگاه شایسته‌ای در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای آن داشته باشیم. اگر داستان به [[جایزه ادبی جلال آل‌احمد]] با آن جایزه‌ها سنگین واگذار شود، هیچ ایرادی ندارد ولی باید سعی شود شعر را هم در همان حد و اندازه ارج نهند. زیرا شعر هنر ملی ماست؛ ولی داستان یک هنر وارداتی است. ادبیات داستانی به آنچه که ما از ترجمه‌ها آموخته‌ایم برمی گردد. می دانید که قالب ادبیات داستانی برگرفته از داستان‌های ترجمه است و ما داستان را به این شکل و قالب در ادبیاتمان نداشته‌ایم و آنچه که داشته‌ایم به صورت افسانه بوده است. من به هیچ وجه نمی‌خواهم با این حرف ارزش داستان را پایین بیاورم؛ ولی تکنیک ادبیات داستانی ریشه در فرهنگ و پشتوانه ما ندارد.. اما زمانی که این دو را در کنار هم قرار می‌دهیم، به مراتب باید برای شعر ارزش و پشتوانه بیشتری در نظر گرفته شود و آنطور که در شان شعر است، روی آن سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی شود.&lt;ref name=&quot;دبیرخان&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/5452978/%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%B4%D9%88%D8%AF|عنوان=باید یک دبیرخانه برای شعر تعریف شود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمدحسین جعفریان]]: جشنواره هشتم شعر فجر بچه‌ها را دور هم جمع کرد====<br /> چند صدایی تا حد زیادی اتفاق افتاد و حداقل نسبت به دوره های گذشته این نمود آشکار تر بود. اغلب در جشنواره های سال های گذشته حضور داشتم اما وجه بارز امسال این بود که ما چهره هایی را امسال دیدیم که اغلب نبودند در جشنواره ها یا به هر دلیل شرکت نمی کردند. جشنواره امسال این ویژگی را داشت که بچه ها را دور هم جمع کرد. ما باید بریم به سمت این که این اتفاق بیفتد.<br /> <br /> وی توضیح اعتبار و استقلال یک جشنواره نیز چنین گفت: اعتبار یک جشنواره به شرکت کنندگان آن است، این که چه آدم هایی با چه سطحی از دانش و آثار در این جشنواره ها شرکت می کنند و آن می تواند حد و حدود این جشنواره ها را نشان دهد. اگر بگوییم استقلال یک جشنواره از دولت ضرورتی ندارد جواب غلطی داده ایم، به اعتقاد من کسانی که چنین زحماتی می کشند باید به بردن شعر شاعران نزد مردم هم فکر کنند. حالا که ما این همه صدا را دور هم جمعی می کنیم باید گوش هایی هم برای شنیدنش فراهم شود. یک تدبیری اندیشیده شود تا این محافل شعر در دانشگاه برگزار شود در محافلی که شنوای این کالا هستند، خریدار این کالا هستند. هر قدر که این تلاش بیشتر شود مطمئنم به تن شرکت کنندگان هم بیشتر می نشیند و خوشایند آن ها هم هست.&lt;ref name=&quot;بچه‌ها&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://fpoem.farhang.gov.ir/fa/news/119686/ |عنوان=محمد حسین جعفریان: جشنواره هشتم شعر بچه‌ها را دور هم جمع کرد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[کامران شرفشاهی]]، جشنواره شعر فجر ویترینی برای عده‌ای خاص بوده است====<br /> جشنواره شعر فجر صرفاً ویترین عده‌ای خاص شده، به هر حال بسیاری از شاعران طیف‌های گوناگون تا به امروز در جشنواره شعر فجر نادیده گرفته شده‌اند. متاسفانه جشنواره‌های ادبی در کشور ما تبدیل به وسیله‌ای برای تامین نیازهای تعدادی خاص شده است. عجیب آن که تا به حال تدبیر خاصی برای بهبود وضعیت جشنواره شعر فجر در نظر گرفته نشده است.&lt;ref name=&quot;شرف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4259713/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%D9%81%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%88%DB%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان=کامران شرفشاهی: جشنواره شعر فجر ویترینی برای عده‌ای خاص بوده است }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> جشنواره شعر فجر تا به امروز حرکت مؤثر و در واقع تعیین کننده‌‌ای در عرصه شعر ایران نبوده و هنوز هم نیست.<br /> برگزار شدن یا نشدن جشنواره شعر فجر به اعتقاد من هیچ تفاوتی نمی‌کند. جشنواره شعر فجر در سال‌های گذشته نتوانست جایگاه خود را در بین شعر باز کند و هیچ‌گاه به‌عنوان یک وزنه و معیار در عرصه شعر ما مطرح نشده چرا که خط‌‌کش‌هایی داشته و سوء‌استفاده‌های بسیاری از آن شده است. جشنواره شعر فجر شاید چیزی مثل سایر جشنواره‌ها و حتی نازل‌تر از آن‌ها باشد و به‌نظر من برگزار شدن یا نشدن آن اهمیت زیادی ندارد؛ مگر اینکه در واقع تحولی در آن صورت بگیرد و از حاشیه‌هایی که همیشه داشته و نگاه‌های سطحی، ذوقی، سلیقه‌ای، رفیق بازی‌ها و همه مسائلی که هیچگونه ربطی به شعر ندارد رهایی پیدا بکند. جشنواره شعر فجر به شرط رهایی از حواشی همیشگی خود می‌تواند موفق باشد و در غیر این صورت به‌نظر من جشنواره‌های دیگری در کشور ما هستند که موفق‌تر بودند.&lt;ref name=&quot;شرف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5096690/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%D9%81%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%88-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF |عنوان=«کامران شرفشاهی»: بود و نبود جشنواره شعر فجر تفاوتی ندارد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمدرضا عاطفی]]====<br /> برگزاری جشنواره شعر فجر به‌طور قطعی تاثیر بسزایی در روحیه شاعران و کیفیت شعر ایران دارد. با وجود افت و خیزهایی در سطح کیفی و کمی جشنواره اما این جریان ویترین فعالیت‌های عادی کشور است. در صورت وجود برنامه‌ریزی‌های کلان فرهنگی و استفاده از نخبگان ادبی تحول عظیم در راستای شعر و جشنواره ایجاد خواهد شد. <br /> خوب است که ضمن این فراخوان کلی فراخوانی نیز در بخش نخبگان ادبی صاحب ایده و اندیشه به صورت خاص داده شود تا با حضور آن‌ها جشنواره شعر فجر پررنگ‌تر و موثرتر برگزار شود.&lt;ref name=&quot;عاطفی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4265184/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%86%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان=جشنواره شعر فجر نیازمند فراخوان خاص است }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[اسماعیل امینی]]====<br /> به‌نظر من در حال حاضر بیشتر نظام اداری (وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) در جشنواره شعر فجر تصمیم گیرنده است. شعر ثروت ملی هر کشور است و باید در پی کشف آن باشیم. جشنواره شعر فجر باید ضمن دنبال کردن جریان شعری و کارنامه شعر یک سال کشور با تشکیل یک دبیرخانه دائمی منتقدان ادبی این جریان را چیده پیگیری ثبت و دسته بندی کنند. وقتی در جشنواره فراخوان کلی داده می شود همه افراد در هر گروه و سطحی مدعی می شوند و طبعا افراد برجسته استقبال نمی‌کنند. پیشنهاد می کنم که ضمن این فراخوان کلی بهتر است که یک فراخوان خاص داده شود تا افراد برجسته شعر و ادب هم حضور پیدا کنند.&lt;ref name=&quot;تغییرات&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4265428/%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%AC%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF|عنوان=تغییرات در جشنواره شعر فجر موجب استقبال بزرگان ادبی می‌شود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمدحسین جعفریان]]====<br /> به‌نظر می رسد که جشنواره شعر فجر با این شیوه برگزاری فقط برای عده خاصی برگزار می‌شود. برگزاری جشنواره در خلیج فارس به دلیل مسافت طولانی آن متاسفانه تنها باعث حضور افراد بومی شده است. جشنواره شعر فجر ضمن برخورداری از مفاهیم انقلابی باید به‌درستی برگزار شود زیرا در سال های گذشته شاهد وجود ضعف‌هایی در بخش بین‌الملل آن بودیم. جشنواره شعر فجر باید قابلیت یک ویترین را داشته باشد در این صورت است که می تواند استعدادهای بالقوه را به توان‌های بالفعل تبدیل کند. جشنواره شعر فجر باید با مشورت از بزرگان شعر انقلاب و با مشارکت حداکثری شعرای انقلاب صورت گیرد و مرکزی باشد که در طول سال قلب آن برای شعر انقلاب بتپد.<br /> جشنواره شعر فجر باید به‌عنوان پناهگاهی منطبق با تعبیر شعر فجر کارکردی مقطعی و هفته‌ای ندانسته باشد و سایر آن در تمام طول سال برسد شعر کشورمان باشد.&lt;ref name=&quot;مقطعی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4269736/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%B7%D8%B9%DB%8C-%D9%88-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF |عنوان= جشنواره شعر فجر برای عده ای خاص برگزار می شود/ جشنواره کارکرد مقطعی و هفته ای دارد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[اهورا ایمان]]====<br /> تاثیرگذاری جشنواره شعر فجر بر روحیه شاعران و شعر ایران بستگی به کیفیت برگزاری آن دارد. هر حرکتی که به گسترش زبان فارسی کمک کند و به خارج از نسل‌های ایران برده شود به‌طور طبع اتفاق تاثیرگذاری خواهد بود.<br /> در کشور ما جشنواره‌های متعددی در زمینه‌های گوناگون برگزار می‌شود ولی خروجی‌های آن خیلی خوب تغذیه نمی‌شود. باید خروجی جشنواره‌ها بیشتر رصد شود تا ضمن کشف استعداد‌های گوناگون به هدایت آن‌ها نیز پرداخته شود.<br /> جشنواره می‌تواند عاملی برای تقویت استعداد‌های نهفته باشد، صد در صد برگزاری جشنواره در این امر موثر است ولی مساله این است که زمانی که استعداد‌ها در این راستا کشف شد چه کاری باید برای آن‌ها انجام شود تا زمینه‌های فعالیتی گوناگون مانند سمینار برای پژوهش و یا تالیف برای آن‌ها فراهم شود.&lt;ref name=&quot;خروجی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/4272575/%D8%AE%D8%B1%D9%88%D8%AC%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%A8-%D8%AA%D8%BA%D8%B0%DB%8C%D9%87-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF|عنوان=خروجی های جشنواره شعر خوب تغذیه نمی شود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[یحیی طالبیان]]، رئیس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات====<br /> نبود محدودیت در ارسال اشعار به جشنواره شعر فجر، یک مزیت محسوب می‌شود و می‌تواند در الگوسازی برای جشنواره‌ها به‌ویژه رقابت‌های شعری کشور موثر باشد. اگر این جشنواره بخواهد مولفه‌ها و شاخص‌هایی را در سطح کشور به وجود بیاورد که محک ارزیابی شعر در کشور باشد، نیازمند مقدماتی است که باید برای فراهم‌شدن آن‌ها تلاش کرد. یکی از این مقدمات اطلاع‌رسانی زمان‌دار، گسترده و متنوع در مورد جشنواره شعر فجر است در صورتی که این اتفاق بیفتد، مشارکت شاعران در آن و تنوع اشعارشان، بیشتر خواهد بود. اگر داوری جشنواره شعر فجر در هر چهار حوزه درست باشد، جشنواره شعر فجر عمق بیشتری خواهد یافت که این مسئله امسال با انتخاب افراد شاخص به‌عنوان داور که حلقه‌ای به‌هم‌پیوسته و متشکل از شاعران شناخته شده و جمعی از مدرسان دانشگاه و ناقدان شعر هستند، به میزان زیادی تقویت شده است.<br /> <br /> اطلاع‌رسانی جشنواره شعر فجر هم مسئله‌ای مهم و کیفیت آن در دورهٔ هفتم قابل تحسین بود تقریباً همه کسانی که در کشور پیوندی با شعر دارند و به‌نوعی با این هنر والا گره خورده‌اند، از کمیت و کیفیت برنامه‌های دوره هفتم جشنواره شعر فجر اطلاع یافته‌اند. این مسئله در مشارکت شاعران در جشنواره شعر فجر امسال تاثیر زیادی داشته است. جشنواره شعر فجر در هفت دوره خودش و هر سال نسبت به سال قبل، از تنوع کمی و کیفی بهتری برخوردار بوده و هر سال سعی شده با مشورت با صاحبنظران و اصحاب شعر، ارتقا پیدا کند.&lt;ref name=&quot;اطلاع&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/4276928/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان= اطلاع‌رسانی جشنواره شعر فجر از کیفیت بالایی برخوردار بوده است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[کمال شفیعی]]====<br /> به‌نظر من هفتمین دورهٔ جشنواره شعر فجر خیلی بهتر از سال‌های قبل برگزار شد و می‌توان به‌عنوان از آن یک نمونه موفق در بین همه دوره‌های این جشنواره، یاد کرد. به‌عنوان مثال نفس توجه به جزایر جنوبی کشور با توجه به اهمیت مسئله هویتی خلیج فارس در شرایط کنونی و برپایی مراسم افتتاحیه جشنواره شعر فجر، یک ابتکار بسیار خوب بود.<br /> مسئله بعدی تجلیل از پیشکسوتان عرصه شعر و پرداختن به جایگاه شاعران فقید عرصه انقلاب مانند زنده‌یادان [[خلیل عمرانی]] و [[شاهرخ اورامی]] بود که خاطره آن‌ها را برای اهالی شعر زنده کرد.<br /> برگزاری جشنواره‌های منطقه‌ای شعر فجر و در واقع بردن شعر به نقاط مختلف ایران، اقدام خوب دیگر دست‌اندرکاران جشنواره شعر فجر بود که در دوره‌های قبلی شاهد آن نبودیم. ایجاد فرصت شعرخوانی برای شاعرانی که در سراسر کشور قلم می‌زنند، اقدام خوب دیگری بود که در جشنواره امسال شعر فجر صورت گرفت و باعث دیده شدن بیشتر این شاعران شد. در کنار همه این‌ها نباید از چینش خوب داوران امسال جشنواره شعر فجر غافل ماند؛ به‌عقیده من امسال سلایق مختلف در عرصه داوری این جشنواره ملی حضور دارند. می‌توان گفت هر کدام از داوران جشنواره شعر فجر امسال، نماینده یک طیف فکری و شعری هستند و این نشانه بالندگی این جشنواره است. برآیند کلی جشنواره شعر فجر تاکنون بسیار خوب بوده و من امیدوارم این جشنواره با استقبال شاعران به روند موفق خود تا پایان راه ادامه دهد و ایده‌های جددی را که مطرح کرده، پی بگیرد.&lt;ref name=&quot;سلایق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4276929/%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%B3%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%82-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان= حضور سلایق مختلف در داوری جشنواره شعر فجر نشانه بالندگی آن است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سیدمحمد حسینی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درخصوص هفتمین دوره جشنواره شعر فجر====<br /> مشارکت تمامی استان ها با محوریت و میزبانی ۷ استان از شاخصه های بارز این دوره بود. احترام به ادیبان و شاعران و در خدمت ایشان بودن به مدت بیست روز و گشت‌وگذاری از جنس تعلقات ملی، پدیده‌ای نو در این مراسم عاصم بود که الحق مدیریت هم به سلامت، قاسم بود. فراهم‌آوردن فرصتی برای شنیدن ۲۳۰۰ سروده از شاعران برجسته و نامدار و تمهیداتی به منظور تعمیم این هنر یگانه تاریخ در جمع نمازگزاران جمعه همزمان با هفته وحدت در نعمت رسول الله(ص) از تلاش‌های ویژه این دوره بود.&lt;ref name=&quot;الحق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4287551/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%82-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان= الحق مدیریت سالمی در هفتمین جشنواره شعر فجر حاکم بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[رضا حمیدی]]، دبیر هفتمین جشنواره شعر فجر====<br /> همواره به مسائل به‌طور آرمانی نگاه می‌کنم. جشنواره امسال هر چند خوب برگزاری شد ولی مواردی را در ذهن داشتم که به آن دست نیافتم. میزان استقبال مردم و نحوه برگزاری در این دوره نسبت به شش دوره قبلی بسیار پراقبال بود تا جایی که شاعرانی چون [[مصطفی محدثی خراسانی]]، [[پرویز بیگی حبیب آبادی]] و اسرافیلی که شاعران صاحب نام هستند سطح را بسیار خوب ارزیابی کردند.<br /> <br /> با توجه به این که جشنواره امسال در مناطق مختلف برگزار شد ما تعدادی از شاعران را برای شعرخوانی در هر منطقه اعزام می‌کردیم و آن‌ها نیز اذعان داشتند که نحوه برگزاری جشنواره بسیار عالی است.<br /> ما در این دوره برگزاری فعالیت‌های فرهنگی جدید متفاوت از سال‌های گذشته از قبیل رفتن به کارگاه شعر بازی در مراکز فرهنگی، دیدار با مسئولان ارشد و ولایت فقیه در هر منطقه صورت دادیم تا بازتاب متفاوتی را در این دوره شاهد باشیم.<br /> برگزاری خوب جشنواره امسال همچون نهال آبیاری شده مدیون عملکرد‌ها و تجارب دبیران و مدیران گذشته بوده و هر چه بیشتر پیش می‌رود شاهد جایگاه و سطح بالاتری از جشنواره‌ها در دوره‌های بعدی خواهیم بود.<br /> <br /> داوران در این دوره از سرآمدان در هر بخش بودند. اعلام اسامی داوران در ابتدای جشنواره حضور داورانی چون دکتر [[مهدی محقق]] در بخش پژوهش، [[جلال الدین کزازی]] و دکتر [[حسین رزم‌جو]] که جزء مفاخر و نخبگان ادبی و فرهنگی کشورمان هستند باعث شد که تا افراد بیشتری در جشنواره حضور و آثار خود را ارسال کنند.&lt;ref name=&quot;آرمانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4293020/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان=نگاه من به مسائل آرمانی است }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[غزل تاج‌بخش]]====<br /> مسلماً هر رویداد فرهنگی که مردم در آن مشارکت داشته باشند، جنبه بهتری پیدا می‌کند و جشنواره شعر فجر هم که در روزهای تاریخی ایران یعنی جشن پیروزی انقلاب و آئین‌های آن و با حضور مردم برپا می‌شود، یک اتفاق مهم محسوب می‌شود.<br /> جشنواره شعر فجر برای شاعران جوان یک نیاز است؛ آن‌ها می‌توانند خود را در این آزمون محک بزنند و از طرف دیگر دعوت از شاعران جوان برای شعرخوانی این جشنواره، نشانه این است که برای آن‌ها احترام قائل شده‌اند و این حس اعتماد به نفس را در آن‌ها تقویت می‌کند. مطلع شدم که در هفتمین دوره جشنواره شعر فجر ، شاعران مردمی هم انتخاب شدند؛ به‌نظرم این اقدام بسیار خوبی است و نشان‌دهنده ارزش و احترامی است که مسئولان این جشنواره برای نظر مردم قائل هستند. استفاده بهینه از فرصت‌هایی که جشنواره‌هایی مثل جشنواره بین‌المللی شعر فجر در اختیار شاعران جوان قرار می‌دهد ضروری است.&lt;ref name=&quot;انتخاب&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4293841/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان= انتخاب شاعران مردمی نشانه احترام جشنواره شعر فجر به نظر مردم است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[مشفق کاشانی]]====<br /> نحوه برپایی برنامه‌های هفتمیین دوره جششنواره‌ٔ شعر فجر بسیار مطلوب بود. جشنواره شعر فجر، امسال هم مثل سال‌های پیش به‌خوبی برگزار شد و این روند در مجموع یک اتفاق تاثیرگذار بوده است. در آثار این بخش افق‌های تازه‌تری به چشم می‌خورد و این نشان می‌دهد شاعران جوان ما هر سال موفق‌تر از سال‌های قبل هستند. جشنواره شعر فجر راه خود را یافته و به یک اتفاق جاافتاده و مهم ادبی در کشورمان تبدیل شده است و خوشبختانه هر سال با استقبال بیشتر شاعران رو به رو می‌شود. تعداد آثاری که به این جشنواره آمده بود، نسبت به سال‌های قبل بسیار بیشتر بود و این دلیل اقبال شاعران ما به‌خصوص شاعران جوان از جشنواره شعر فجر است. علاقه شاعران جوان به شرکت در این رقابت روز به روز بیشتر می‌شود و می‌بینیم هر سال کارهای فاخرتری به جشنواره ارسال می‌شود. کوشش دست‌اندرکاران جشنواره شعر فجر هر سال افزونتر از سال قبل است و من امیدوارم این جشنواره در آینده شکوفاتر هم بشود.&lt;ref name=&quot;راه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4293842/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان= جشنواره شعر فجر راه خود را یافته است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[رضا اسماعیلی]]====<br /> شکل‌گیری و برگزاری جشنواره شعر فجر حرکت ارزشمندی بود اما مطالبات شاعران از جشنواره شعر فجر برآورده نشد. شاعران انتظار داشتند جشنواره شعر فجر مانند سایر جشنواره‌های فجر از قبیل سینما و تئاتر همه طیف‌های ادبی را زیر چتر خود بگیرد و همه سلیقه‌های ادبی در جشنواره شعر فجر شرکت داشته باشند که این مورد در سال‌های گذشته اتفاق نیفتاد. در صورتی‌که جشنواره شعر فجر شامل تمام طیف‌های ادبی بشود جایگاه خود را در میان شاعران پیدا می‌کند و به عنوان جشنواره شعر برجسته در کشور شناخته می‌شود و مورد استقبال شاعران قرار می‌گیرد.<br /> در سال‌های گذشته جشنواره شعر فجر برگزار می‌شد و طیف‌های گوناگون ادبی از شرکت در آن خودداری می‌کردند. اعتماد عمومی شاعران به جشنواره شعر فجر باید جلب شود تا شاعران آثار خود را در این جشنواره ارسال کنند.&lt;ref name=&quot;اعتماد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4695761/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF |عنوان= جشنواره شعر فجر امسال اعتمادسازی کند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[علیرضا بدیع]]====<br /> جشنواره شعر فجر به‌طور طبیعی در جریان شعر کشور به‌عنوان بزرگترین جشنواره ادبی در تمام طیف‌ها شامل ترانه و شعر تأثیرگذار است. جشنواره شعر فجر حتی بر روی کسانی که بی‌اعتقاد به شرکت در این جشنواره هستند هم تأثیر می‌گذارد و انتخاب‌های هیئت داوران در زمینه انتخاب چهره‌های جوان شعر به‌عنوان شاخص و موفق در طول یک‌سال گذشته نقطه عطفی در جریان شعری کشور است. جشنواره شعر فجر در سال‌های گذشته به ناحق کسانی را به‌عنوان شاعر جوان موفق انتخاب و بزرگ کرد که شایستگی لازم را نداشتند. انتخاب شاعران جوان موفق به‌عنوان الگویی که در جشنواره شعر فجر برای شاعران انتخاب می‌کنیم نیز بر جریان شعری کشور تأثیرگذار است امیدواریم امسال داوری جشنواره شعر فجر با دقت‌نظر بیشتری نسبت به سال گذشته صورت بگیرد. داوران شعر جوان باید از نسل جوان انتخاب شوند. مدهای ادبی را فقط جوانان شکل می‌دهند و از آن اطلاع دارند هر نسلی که معیارهای زیباشناختی را ایجاد می‌کند باید همان نسل آثار مربوط به آن را بررسی کند.&lt;ref name=&quot;ناحق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4696872/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%AD%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B5%D9%88%D8%B1%D8%AA-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA |عنوان= انتخاب‌های ناحق در جشنواره‌های شعر فجر گذشته صورت گرفت}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این جشنواره در برخی از دوره‌های برگزاری خود توان پاسخگویی به توقعات شاعران را داشته اما در برخی از دوره‌ها نیز از این کار ناتوان بوده است. به‌نظر امسال نیز رضایت نسبی از ایده‌ها و ابداعات تازه‌ی مطرح شده در زمینه‌ٔ برگزاری جشنواره شعر فجر وجود داشته اما من به‌شخصه معتقدم که نهمین دوره این جشنواره اصلا اطلاع‌رسانی نداشت. به‌ظاهر جشنواره شعر فجر به دلیل تمایل برگزار کنندگان آن به دور از حاشیه‌ها، چراغ خاموش حرکت کرد. &lt;ref name=&quot;خاموش&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5146603/%D9%86%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D8%BA-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF |عنوان=نهمین جشنواره شعر فجر برای فرار از حاشیه چراغ خاموش حرکت کرد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمد بقایی ماکان]]====<br /> جشنواره شعر فجر در حد توان خود بر جریان شعری کشور تأثیر داشته است. باید تأثیرگذاری جشنواره‌ها از جایی آغاز شود در صورتی جشنواره شعر فجر می‌تواند مؤثر باشد که به دفعات از نظر کیفی و کمی و کیفیت آثار شاعران جوان رشد کند.&lt;ref name=&quot;بقایی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4697584/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%B3%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84 |عنوان=نگاه مثبت یک کارشناس ادبیات کلاسیک به داوری‌های جشنواره شعر فجر امسال }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[ضیاءالدین شفیعی]]====<br /> این شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات باشگاه خبرنگاران؛ ضمن اجتناب از پاسخگویی به هر سوالی در زمینه جشنواره شعر فجر، اهمیت خبررسانی درباره این جشنواره را پوچ دانست و اظهار داشت: به‌عنوان مثال شما به عنوان یک خبرنگار تا به امروز کجا بودید و در کل اخباری که درباره جشنواره شعر فجر منتشر کرده‌اید به چه دردی خورده است. وی در ادامه و پس از آنکه ما از تلاش خود برای هر چه بهتر پوشش دادن جشنواره شعر فجر گفتیم با بیان جمله &quot;خسته نباشید&quot; تلفن را قطع کرده و به نوعی همه چیز را پوچ دانست.&lt;ref name=&quot;ضیا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4698589/%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%87%DB%8C%DA%86-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF |عنوان= حضور خبرگزاری‌ها در جشنواره هیچ اهمیتی ندارد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[سارا جلوداریان]]====<br /> جشنواره شعر فجر به‌عنوان یکی از بزرگترین و پرآوازه‌ترین جشنواره‌ها ادبی و سابقه میانه‌ای که دارد به لحاظ خاصیت تاثیرگذاری جشنواره‌ها تاثیر خود را در جریان شغری کشور دارد. گذشت یک دهه از زمان برگزاری جشنواره شعر فجر میزان تاثیر این جشنواره را بر جریان شعری کشور مشخص می‌کند و به هر حال نتیجه‌ای که از جشنواره شعر فجر به دست می آید در جریان شعری کشور بی تاثیر نیست. اضافه کردن بخش‌های دیگر مانند ادبیات انقلاب و ترانه بر جشنواره شعر فجر بر کمیت و کیفیت آثار ارسالی به این جشنواره اثر می‌گذارد. بررسی جشنواره شعر فجر پس از گذشت یک دهه از برگزاری آن امکان‌پذیر است. از نظر تیم داوری و مالی نگاه مثبت و برجسته‌ای بر جشنواره شعر فجر هست که می‌توان آن را بر شمرد. میزان موفقیت جشنواره شعر فجر نسبت به گذشته بر محور‌های تعیین شده پیرامون برگزاری جشنواره شعر فجر توسط وی بستگی دارد که اگر دیدگاه‌های وی به معنای واقعی کلمه در برگزاری جشنواره لحاظ شود روند خوبشان را به‌صورت بهتری سپری خواهند کرد. به استفاده از افراد تکراری و سلایق تکراری به عنوان داور خانم در جشنواره شعر فجر بسنده می‌شود در حالیکه تعداد زیادی خانم و شاعر جوان داریم. استفاده از برگزیدگان سال‌های گذشته جشنواره شعر فجر به‌عنوان داوران مقدماتی اشکالی ندارد کاش در این زمینه تجدید نظر شود به‌عنوان شاعر جوان و افراد موثر در ادبیات جوان از آن‌ها در داوری‌ها استفاده کنند.&lt;ref name=&quot;جلوداریان&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4701350/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AF |عنوان= برگزیدگان سال‌های قبل داوران جشنواره شعر فجر شوند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[عباس اسلامی]]====<br /> باید بگویم که من از آغاز فعالیتم در حوزه شعر علاقه‌ای به شرکت در جشنواره‌های و جوایز ادبی نداشتم. چون در این جشنواره شرکت نمی‌کنم حرف، پیشنهاد یا نظری هم در این زمینه‌ها ندارم.&lt;ref name=&quot;اسلامی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/4706352/%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF|عنوان= &quot;شرار&quot; نظم به جشنواره شعر نمی‌رود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[چيستا يثربی]]====<br /> جشنواره شعر فجر، هيچ گاه در جريان شعری كشور تاثيرگذار نبوده است. با وجود احترامی كه برای شاعران شهرستانی قائل هستم در جشنواره شعر فجر امتياز خاصی برای شاعران شهرستانی قائلند و جايزه جشنواره شعر فجر حتما بايد به شاعران شهرستانی تعلق بگيرد و اين هدفی است كه نه تنها در جشنواره شعر فجر بلكه درساير جشنواره‌های فجر مانند موسيقی و تئاتر نيز ديده می‌شود. رقابتی نابرابر در تئاتر و موسيقی است اما در شعر با يک قلم و كاغذ سروكار داريم و شعر هنری ذاتی است و اعطا جوايز شعر فجر به شاعران شهرستانی نادرست است. اگر جشنواره شعر فجر سفارشی و با توجه به موضوعات خاص نباشد و نگاهی به برخی اقشار وجود نداشته باشد می‌تواند بر جريان شعری كشور تاثير بگذارد. وقتی جشنواره شعر فجر در تمام طول سال بسته است و كارهای جشنواره خيلی بی ‌سروصدا انجام می‌شود اين جشنواره قادر به تاثيرگذاری بر جريان شعری كشور نيست. جشنواره شعر فجر همواره متعلق به قشر خاصی در بين شاعران از جمله شاعران دهه سوم انقلاب است و شاعران پيشكسوت و سال‌های قبل از آن، به‌عنوان داور جشنواره حضور دارند. شاعری پروسه‌ای سخت است دعوت كردن شاعران به جشنواره شعر فجر بی‌‌احترامی به شاعرانی است كه در سال‌های قبل زحمت كشيدند و فراموش شدند. ما نسل فراموش‌شده‌ايم جشنواره شعر فجر نسل جوان ما را مغرور نكند و دبيرخانه‌ای دائمی برای جشنواره شعر فجر وجود داشته باشد تا شاعران جوان نه در رقابت‌های كهن، بلكه در رقابت‌هايی نو شعر بسرايند. بايد كتاب برندگان جوايز شعر فجر در سطح عموم چاپ شود آن كسی‌كه در جشنواره شعر فجر به‌عنوان نفر اول برگزيده می‌شود حتما دليلی برای برگزيده شدن وی وجود دارد و ما بايد اين دليل را بفهميم. جشنواره شعر فجر در سال‌های گذشته نظام يافته برگزار نشده است و برگزاری آن اشراقی و دلی بود.&lt;ref name=&quot;یثربی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4707305/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D9%8A%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان= برگزاري جشنواره شعر فجر نظام يافته نبود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[علی داوودی]]====<br /> با توجه به این‌که زندگی ما زیر لوای انقلاب اسلامی ایران است، بردن نام شاعرانی چون [[یدالله رویایی]] تحت عنوان افراد دعوت شده به جشنواره شعر فجر قابل پذیرش از سوی شاعران این مرز وبوم نیست. مشکل باید از جای دیگری درست شود و گویا کار جشنواره شعر فجر ازجای دیگری خراب شده است. با توجه به آنکه بعد از گذشت سی و چند سال با وجود خلأهای موجود در مورد تعریف خط قرمزهای فرهنگی کار جشنواره شعر فجر به جایی کشیده که از شاعران مبتذل‌سرا برای حضور در این جشنواره دعوت می‌کنند، این‌ها علی‌رغم دانستن خط مشی‌ فکری و اندیشه‌ای شاعرانی چون یدالله رویایی او را به جشنواره دعوت می‌کنند و این کار از خطاهای جشنواره شعر فجر به حساب می‌آید.&lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4775168/%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D8%B0%D9%84-%D8%B3%D8%B1%D8%A7-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%86%D8%AF--%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85-%D8%A7%D9%88-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AF%D8%B9%D9%88%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF |عنوان=&quot;یدالله رویایی&quot; مبتذل‌سرا را می‌شناسند،‌ اما باز هم او را به جشنواره فجر دعوت می‌کنند }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[جواد محقق]]====<br /> چه کسی به نظر ما گوش می‌دهد که بگوییم نحوه عملکرد جشنواره شعر فجر درست یا نادرست است. البته درمورد کار آقایان در زمینه شکل‌گیری جشنواره شعر فجر امسال باید ببینیم که مبنای عملکردشان چیست. چرا در داوری‌ها این سلایق را رعایت نمی‌کنند. در این میان باید دید که آیا دیگران هم از سلایق همه شاعران استفاده کرده‌اند یا فقط برگزار کنندگان جشنواره شعر فجر قصد استفاده از سلیقه‌های افرادی چون یدالله رویایی را دارند.&lt;ref name=&quot;محقق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/4775281/%D8%B1%D8%B9%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%82%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|عنوان= رعایت سلیقه بهانه است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[تقی محمدی فکورزاده]]====<br /> شعر مقوله‌ای سیاسی نیست بلکه آزاد بوده و بستگی به شعور شاعر دارد. طرح ادعای توجه به شعر از سوی مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و صرف بودجه‌ای جهت بهره‌مندی برخی از شاعران از دلایل برگزاری جشنواره‌هایی چون جشنواره‌ی شعر فجر به حساب می‌آید. جشنواره‌ی شعر فجر از لحاظ ادبی با توجه به جای خالی ارائه نظرات کارشناسانه در خصوص اشعار ارسالی به دبیر‌خانه‌ٔ جشنواره، کار خاصی انجام نداده است.&lt;ref name=&quot;فکور&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5096725/%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D9%81%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF |عنوان=«تقی محمدی فکورزاده»: شعر حاشیه ندارد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[اسماعیل آذر]]====<br /> سال‌هاست که جشنواره شعر فجر شکل گرفته و مفید هم بوده اما چگونه مفید بودن آن و نقشی که به جای مانده باید مورد تحلیل قرار بگیرد. ما با جشنواره‌ها می‌خواهیم چه کنیم و چه هدفی را دنبال می‌کنیم، آیا هدف از جشنواره شعر فجر جمع کردن اشعار، ارزیابی آن‌ها و اهدای جوایز به برخی از شاعران بوده است، قطعا چنین نیست. هر جشنواره‌ای می‌کوشد تا در طی سالیان برگزاری خود را به وجود بیاورد البته این سخن من نافی زحمات دست‌اندکاران جشنواره‌های پیشین و این جشنواره نبود اما می‌خواهم بدانم که کدام جشنواره تا به امروز موفق به شکل‌گیری جریان ملموس شده است. جمع کردن، ارزیابی و اهدای جایزه خوب است اما آیا کار یک جشنواره فقط منحصر به این‌ می‌شود. هرکاری که نقد شود رشد نمی‌کند و زمانی به صلاح می‌رسد که نقد شود. تا به امروز سعی در انتصاب دبیرانی از جشنواره‌ها بوده اما ما باید از مدیران کارآزموده و شناخته شده در جشنواره‌ها استفاده کنیم و مشاوران موضوع خاص جشنواره را در مسیر آن دبیر مدیر و مدبر قرار دهیم. در مورد جشنواره شعر فجر نیز همه دبیران که تا به امروز منصوب شده‌اند خوب بوده‌اند اما حداقل این است که مدیران لایق اجرایی در کنار آن‌ها به کار گرفته شوند. ما تا به حال هیاتی را برای روزهای پس ار برگزاری جشنواره‌ها منصوب نکردیم و یا نتیجه‌ای از کار آن به دست نرسیده است. اصولا ما با حاشیه‌سازی می‌خواهیم زحمات افراد را زیر سوال ببریم پس نقد کردن با حاشیه سازی متفاوت بوده و حاشیه به معنای پیدا کردن نقاط ضعف، درشت‌نمایی آن‌‌ها و ایجاد فضای نامناسب در مورد آن‌ها است.&lt;ref name=&quot;آذر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5102941/%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84-%D8%A2%D8%B0%D8%B1-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%82-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AF |عنوان= «اسماعیل آذر»: مدیران لایق اجرایی به کار گرفته شوند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[سودابه امینی]]====<br /> به نظرم می‌توان برگزاری هر جشنواره‌ای را با هر محتوا و محوری (از یک دیدگاه کلی) ویترینی برای معرفی، مرور و به نمایش گذاشتن تلاش‌ها و داشته‌های گروهی از افراد در یک مقطع زمانی در نظر گرفت و از آنجایی که هر جامعه‌ای نیازمند مرور داشته‌های بالفعل و بالقوه خود است، جامعه شاعران نیز نیازمند این مهم هستند. علاوه بر این مخاطبان و علاقه‌مندان به شعر باید بتوانند از این حق برخوردار شوند. <br /> در برگزاری جشنواره شعر گروه‌های مختلفی هستند که به نوعی مستقیم و غیرمستقیم به جشنواره پیوند می‌خورند. شاعران، ادبیات، مخاطبان عام و خاص ادبیات، ناشران، کارگزاران فرهنگی و مدیران فرهنگی و ... . ناگفته نماند به نمایش گذاشتن و عرضه کردن آثار در حوزه شعر برای گروه‌های مختلفی که در جشنواره فعالیت می‌کنند محدودیت‌هایی ایجاد می‌کند.<br /> اولین محدودیت این است که عده‌ای از پدیدآورندگان به دلایلی خواسته یا ناخواسته در دایره جشنواره جای نمی‌گیرند و این خود آغاز ماجراست. به این معنا که عده‌ای زحمت برگزاری را می‌کشند. در حالی که تمامی داشته‌های ادبی دوره زمانی تعریف شده را در اختیار ندارند. بنابراین قضاوت و ارزیابی‌شان ناخواسته دچار تردید و سوال خواهد شد. برای رفع چنین ایرادی برگزارکنندگان باید طراحی را طوری انجام دهند که تمامی آثار به همت دبیرخانه و نه صرفا با اراده پدیدآورندگان، گردآوری و در دست بررسی قرار گیرند.<br /> من با برگزاری جشنواره شعر کاملا موافقم. مشروط بر اینکه دست از شلختگی‌های مدیریتی، آن گونه که در مدیریت فرهنگی کشور ما رایج است، برداریم و بسیاری از مرزهای خود ساخته را که میان شاعران فاصله ایجاد کند را از بین ببریم. همه در هر جایگاهی که هستیم، خود را خدمتگزار شعر فارسی بدانیم و صمیمانه و صادقانه «تو کجایی تا شوم من چاکرت» را برایش بخوانیم.&lt;ref name=&quot;سودابه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/5456196/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%88%DB%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%A8|عنوان= جشنواره شعر فجر؛ ویترینی برای نمایش آثار خوب}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[آرش افشاری]]====<br /> شیوه بررسی مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر امسال را نسبت به تک اثر مناسب‌تر می‎‌دانم. به دلیل آنکه شناخت بهتری نسبت به شاعر ایجاد خواهد شد. در صورتی که بحث نقد و داوری شعر در جشنواره شعر فجر مطرح شود، مشاهده کارنامه شعری یک فرد می‌تواند انتخاب منطقی‌تر و درست‌تری را به همراه داشته باشد. به جای آنکه یک تک شعر را بررسی کنند در این هنگام نگاه کاملتری نسبت به شاعر وجود دارد. درباره بررسی اثر موسیقی در جشنواره‌ها شاید بتوان تک اثر را بررسی کرد اما این مسئله برای شعر معنا ندارد و درست به نظر نمی رسد.&lt;ref name=&quot;افشاری&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5461242/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF |عنوان=بررسی مجموعه شعر، شاعر را بهتر نمایان می‌کند }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[حسین اسرافیلی]]====<br /> هر جشنواره‌ای که در آن مقام شعر و شاعری گرامی داشته می‌شود، ارزشمند است. جشنواره شعر فجر را از این منظر ارزشمند می‌دانم. در گذشته ۱۰ تا ۵۰ اثر یک شاعر برای حضور در جشنواره شعر فجر فرستاده می‌شد ولی این تعداد اثر نمی‌توانست ملاک قضاوت آثار باشد.<br /> مجموعه‌های چاپ شده یک شاعر باید ملاک داوری درباره اثر وی قرار بگیرد و این مسئله در جشنواره شعر فجر امسال به کار می‌رود. این روش را درست می‌دانم، البته در کنار آثار مکتوب باید نظر کارشناسی هر فردی در هیئت داوران جشنواره شعر فجر، ملاک داوری اثر قرار بگیرد.<br /> نحوه رفتار، برخورد و نوع منش شاعر در جامعه باید ملاک داوری اثر شرکت‌کنندگان در جشنواره شعر فجر امسال قرار بگیرد. در کنار آن، آموزش و تاثیرگذاری شاعر بر جامعه نیز از دید هیئت داوران دور نماند. &lt;ref name=&quot;فراموش&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5467552/%D9%86%D8%B8%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D9%86%D8%B4%D9%88%D8%AF |عنوان=نظر کارشناسی داوران در جشنواره شعر فجر فراموش نشود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[عباس سجادی]]====<br /> در صورتی که شعرهای جشنواره شعر فجر تنها از نظر محتوایی گزینش شوند، بحث دیگری مطرح خواهد شد برای شعر فرم و محتوا در نظر می‌گیریم در هر دو حوزه، داوری‌ها تخصصی‌تر شود، برای این جشنواره بهتر خواهد بود.<br /> کسانی می‌توانند داوری جشنواره شعر فجر را برعهده بگیرند که با احوال شعر روزگار خود آشنایی داشته باشند داوری درست نیز باید بر زمان مبتنی شود و این قید را در این حوزه بسیار در نظر بگیریم.&lt;ref name=&quot;محتوا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/5478987/%D9%85%D8%AD%D8%AA%D9%88%D8%A7-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%85-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%86%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AF |عنوان= محتوا و فرم را در جشنواره شعر فجر زمین نگذارید}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[صابر قدیمی]]====<br /> افزوده شدن بخش ویژه به جشنواره شعر فجر و داوری آثار شاعران زیر ۲۵ سال به این جشنواره اتفاق خوبی است. کاملا موافق هستم که بخش ارسال آثار به جشنواره دوباره به جشنواره بین المللی شعر فجر برگردد و جایزه دادن صرف به کتاب در این جشنواره تغییر کند. جشنواره شعر فجر به حالت قبلی که در آن شاعران آثارشان را برای جشنواره می‌فرستادند و شور و هیجانی در زمان برگزاری آن وجود داشت، بازگردد. این کار اتفاق مبارکی است که روی داده و در چند سال اخیر شاهد بودیم کتاب‌های شعر در جشنواره شعر فجر بررسی می‌شد و دیگر آن شور و هیجانی که در دوره‌های قبلی جشنواره وجود داشت در این چند دوره دیده نمی‌شود.<br /> اگر محدودیت سنی برای شرکت در بخش ویژه جشنواره شعر فجر نمی‌گذاشتند و شاعران می‌توانستند بدون محدودیت سنی در این جشنواره شرکت کنند، بهتر بود. با افزوده شدن این بخش به جشنواره این اتفاق روی می‌دهد که شاعران جوان ما هم به جامعه ادبی معرفی شوند و شرایط را بهتر می‌کنند. <br /> شاعرانی که به مرحله نوشتن کتاب رسیده اند جوایز مختلفی برای کتاب برگزار و کتاب‌ها در این جوایز داوری می‌شود. این دسته از شاعران نیاز ندارند به جامعه ادبی معرفی شوند. یکی از راه‌های معرفی این شاعران، معرفی آن‌ها از طریق جشنواره است.&lt;ref name=&quot;محدود&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/7189533/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%AF-%D9%84%D8%B2%D9%88%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%86-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%86%DB%8C |عنوان= بخش ارسال آثار به جشنواره شعر فجر بازگردد/ لزوم برداشتن محدودیت سنی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ==پانویس==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%B4%D8%B9%D8%B1_%D9%81%D8%AC%D8%B1&diff=47612 2022-07-25T04:44:33Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div><br /> جشنواره بین‌المللی شعر فجر، یا جایزۀ سرو، مهم‌ترین رگترین جایزه شعر در ایران است که از سال ۱۳۸۵ به صورت سالانه برگزار می‌شود. دو دورۀ نخست ''جشنوارهٔ شعر فجر''، صرفاً به تجلیل از شاعران بزرگ اختصاص داشت و از دورۀ سوم، جشنواره شکل مسابقه به خود گرفت. از دوره نهم (۱۳۹۳) هم این جشنواره به بررسی و داوری دفترهای شعر یا دربارۀ شعر منتشرشده در سال قبل از خود می‌پردازد. تاکنون شانزده دوره از این جشنواره برگزار شده است.<br /> <br /> سیاهۀ کامل برگزیدگان ادوار مختلف جشنواره شعر فجر به شرح زیر است:<br /> <br /> {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;۰&quot;<br /> |-----<br /> ! width=&quot;20%&quot; | دوره<br /> ! width=&quot;20%&quot; | دبیر<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش امام و انقلاب <br /> ! width=&quot;18%&quot; | بخش آئینی<br /> ! width=&quot;22%&quot; | بخش جوان <br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش طنز<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش تصنیف و ترانه <br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش شعر کلاسیک<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش نو (سپید و نیمایی)<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش کودک و نوجوان<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش فارسی‌زبانان<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش ملی و میهنی<br /> |-----<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''اول(۱۳۸۵)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''[[علی‌رضا قزوه]]'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[مهرداد اوستا]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[علی معلم دامغانی]]<br /> :۲. [[قیصر امین‌پور]]<br /> :۳. [[محمدعلی بهمنی]]<br /> :۴. [[زکریا اخلاقی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[سیدحسن حسینی]] و [[قیصر امین‌پور]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[خسرو احتشامی]]<br /> :۲. [[قادر طهماسبی]]<br /> :۳. [[سعید بیابانکی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[فاضل نظری]] و [[سعید میرزایی]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[گروس عبدالملکیان]]<br /> :۲. [[علی محمد مودب]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[ابوالفضل زرویی نصرآباد]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[ناصر فیض]]<br /> :۲. [[رضا رفیع]]<br /> :۳. [[سیدعبدالرضا موسوی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[بیژن ترقی]]<br /> :۲. [[علی معلم دامغانی]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[رحیم معینی کرمانشاهی]]<br /> :۲. [[محمدعلی بهمنی]]<br /> :۳. [[قیصر امین‌پور]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[حسین منزوی]]<br /> :۲. [[محمدعلی بهمنی]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[خسرو احتشامی]]<br /> :۲. [[قیصر امین‌پور]]<br /> :۳. [[نصر‌الله مردانی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[طاهره صفارزاده]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[شمس لنگرودی]]<br /> :۲. [[بیژن نجدی]]<br /> :۳. [[احمدرضا احمدی]]<br /> :۴. [[سیدعلی موسوی گرمارودی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[افشین علاء]] و [[افسانه شعبان‌نژاد]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[طاهره قاسم‌نیا]]<br /> :۲. [[مصطفی رحماندوست]]<br /> :۳. [[ناصر کشاورز]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. محمدکاظم کاظمی و لطیف پدرام (افغانستان)<br /> :۲. محمدعلی عجمی (تاجیکستان)<br /> :۳. ظهیر احدصدیقی (پاکستان)<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[مهدی اخوان ثالث]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[حسین منزوی]]<br /> :۲. [[رحیم معینی کرمانشاهی]]<br /> :۳. [[سلمان هراتی]]<br /> :۴. [[یدالله کرمانشاهی]]<br /> |-----<br /> |}<br /> <br /> <br /> <br /> {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;۰&quot;<br /> |-----<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دوره<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دبیر<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش کودک و نوجوان<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش آزاد<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش اجتماعی<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش پایداری و انتفاضه<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش آئینی<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش امام و انقلاب<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش جوان<br /> ! width=&quot;40%&quot; | بخش استانی<br /> |-----<br /> |<br /> &lt;center&gt;''' دوم(۱۳۸۶)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> &lt;center&gt;''' محمودرضا اکرامی‌فر'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[منیره هاشمی]] (خراسان رضوی)<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[بیوک ملکی]]<br /> :۲. [[ناصر کشاورز]]<br /> :۳. [[شکوه قاسم‌نیا]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[سعید شاد]] (کردستان) و [[گروس عبدالملکیان]] (تهران)<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[احدرضا احمدی]]<br /> :۲. [[مفتون امینی]]<br /> :۳. [[حسین سعیدی مهدوی]]<br /> :۴. [[محمدباقر کلاهی اهری]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[مهدی فرجی]] و [[میلاد عرفان‌پور]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[منوچهر احترامی]]<br /> :۲. [[عبدالجبار کاکایی]]<br /> :۳. [[ناصر فیض]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[امید مهدی‌نژاد]] (تهران)<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[مهدی سعیدی]]<br /> :۲. [[علیرضا قزوه]]<br /> :۳. [[حسین اسرافیلی]]<br /> :۴. [[محمدرضا عبدالملکیان]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[آرش پورعلیزاده]] (رشت) و [[مرتضی آل‌کثیر]] (خوزستان)<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[محمدعلی مجاهدی]]<br /> :۲. [[علی موسوی گرمارودی]]<br /> :۳. [[محمدجواد غفورزاده]]<br /> :۴. [[قادر طهماسبی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[محمدحسین ابراهیمی]] (کرمان)<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[یوسف‌علی میرشکاک]]<br /> :۲. [[زکریا اخلاقی]]<br /> :۳. [[احمد عزیزی]]<br /> :۴. [[فاطمه راکعی]]<br /> |<br /> &lt;center&gt;''' (به هر کدام از برگزیدگان این بخش لوح تقدیر، تندیس سرو زرین و ۱۰ سکه بهار آزادی اهدا شد)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> '''(به هر کدام از برگزیدگان این بخش لوح تقدیر و ۵ سکه بهار آزادی اهدا شد.)'''<br /> آذربایجان شرقی (صالح سجادی)، آذربایجان غربی (بهرام اسدی)، اردبیل (میرعلی عابدیان)، اصفهان (علی مظاهر)، ایلام (جلیل صفربیگی)، بوشهر (رضا طاهری)، تهران (ساعد باقری)، چهارمحال و بختیاری (مریم محمدی)، خراسان رضوی (هادی منوری)، خراسان شمالی (قدرت‌الله شریفی)، خراسان جنوبی (محمدعلی رحیمی)، خوزستان (هرمز فرهادی بابادی)، زنجان (همایون عطایی)، سمنان (شریف رضا مجد)، سیستان و بلوچستان (عبدالله واثق عباسی)، قزوین (امیر عاملی)، قم (سید ابوالقاسم حسینی)، کردستان (احسان فریدونی)، کرمان (محمدعلی جوشایی)، کرمانشاه (علی شمس علیزاده)، کهگیلویه و بویراحمد (فریدون داوری)، گیلان (امیرفخر موسوی)، گلستان (جعفر رودسرابی)، لرستان (محمدرضا روزبه)، مازندران (محمدعلی رضازاده)، مرکزی (مهدی رحیمی)، هرمزگان (جواد ضمیری)، همدان (احمد خوانساری) و یزد (عالیه محرابی)<br /> |-----<br /> |}<br /> <br /> {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;۰&quot;<br /> |-----<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دوره<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دبیران<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش شعر کهن و سنتی<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش نیمایی و سپید<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش کودک و نوجوان<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش جوان (رقابتی)<br /> ! width=&quot;40%&quot; | بخش شعر امروز انقلاب اسلامی<br /> |-----<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''سوم(۱۳۸۷)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> &lt;center&gt;''' [[علی معلم دامغانی]]، [[فاضل نظری]] (دبیر علمی)، مصطفی امیدی (دبیر اجرایی)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> * '''رتبه اول'''<br /> :۱. [[حسین جنتی]] (ورامین)<br /> :۲. [[محمدمهدی سیار]] (استان فارس)<br /> * '''دوم'''<br /> :۱. علیرضا بدیع (نیشابور)<br /> :۲. محمدجواد شاهمرادی (اصفهان)<br /> * '''سوم'''<br /> :۱. مهدی مظاهری خورزنی (استان تهران)<br /> :۲. مهدی فرجی کاشان (استان اصفهان)<br /> |<br /> :۱. ابراهیم اکبری دیزگاه (استان قم)<br /> :۲. مجید سعدآبادی (استان تهران)<br /> :۳. علیرضا لبش (استان قم)<br /> |<br /> * '''نفر برتر بخش نوجوان'''<br /> :۱. حسین تولایی (استان تهران)<br /> * '''نفرات برتر بخش کودک'''<br /> :۱. مریم زندی (استان همدان، ملایر)<br /> :۲. مریم هاشم‌پور (استان تهران)<br /> |<br /> * '''داروان بخش کلاسیک'''<br /> :۱. [[مرتضی کاخی]]<br /> :۲. [[ساعد باقری]]<br /> :۳. [[محمدرضا ترکی]]<br /> :۴. [[حسین آهی]]<br /> :۵. [[قربان ولیئی]]<br /> * '''داوران بخش نیمایی و سپید'''<br /> :۱. [[مفتون امینی]]<br /> :۲. [[محمدباقر کلاهی اهری]]<br /> :۳. [[مصطفی علی‌پور]]<br /> :۴. [[محمدرضا عبدالملکیان]]<br /> :۵. [[رضا صفریان]]<br /> * '''داوران بخش کودک و نوجوان'''<br /> :۱. [[مصطفی رحمان‌دوست]]<br /> :۲. [[بیوک ملکی]]<br /> :۳. [[افشین علاء]]<br /> :۴. [[بابک نیک‌طلب]]<br /> :۵. [[شکوه قاسم‌نیا]]<br /> |<br /> * '''برگزیدگان'''<br /> [[جعفر ابراهیمی]] (شاهد)، [[بیژن ارژن]]، [[محمودرضا اکرامی‌فر]]، [[صابر امامی]]، [[مرتضی امیری اسفندقه]]، [[اسماعیل امینی]]، [[علی انسانی]]، [[عباس براتی‌پور]]، [[راضیه بهرامی]]، [[سعید بیابانکی]]، [[موسی بیدج]]، [[محمدرضا ترکی]]، [[محمدحسین جعفریان]]، [[حبیب‌الله چایچیان]]، [[عباس چشامی]]، [[سعید حدادیان]]، [[کاووس حسن‌لی]]، [[ابوالقاسم حسینی]]، [[سارا حیدری]]، [[هادی خورشاهیان]]، [[محمود دست‌پیش]]، [[احد ده‌بزرگی]]، [[خلیل ذکاوت]]، [[نرگس رجایی]]، [[صادق رحمانیان]]، [[غلامرضا رحمدل شرفشاهی]]، [[محمدرضا رستم‌پور]]، [[عبدالرضا رضایی‌نیا]]، [[محمد رمضانی فرخانی]]، [[محمدرضا روزبه]]، [[ابوالفضل زرویی نصرآباد]] و [[مجید زمانی اصل]].<br /> '''دیگر برگزیدگان این بخش هم به این ترتیب معرفی شده‌اند:''' فاطمه سالاروند، سیدمحمود سجادی، هادی سعیدی کیاسری، محمدحسین سعیدی مهدوی، عبدالرحیم سعیدی راد، مریم سقلاطونی، محمود سنجری، افسانه شعبان‌نژاد، ضیاءالدین شفیعی، حمیدرضا شکارسری، غلامرضا شکوهی، رضا صفریان، کیومرث عباسی قصری، افشین علاء، محمدکاظم علی‌پور، مصطفی علی‌پور، محمدجواد غفورزاده، ابوالفضل فاضل نظری، امیر فخر موسوی، [[ناصر فیض]]، [[شکوه قاسم‌نیا]]، ایرج قنبری، محمدباقر کلاهی اهری، شیرینعلی گل‌مرادی، [[علی‌محمد مؤدب]]، محمدعلی مجاهدی، مصطفی محدثی خراسانی، محمدکاظم مزینانی، شهرام مقدسی، هادی منوری، محمدرضا مهدی‌زاده، سیدعبدالجواد موسوی، سیدعلی‌اکبر میرافضلی، سیدعلی میرباذل، اکبر میرجعفری، محمدسعید میرزایی، زهره نارنجی، پروانه نجاتی، مجید نظافت، عرفان نظرآهاری، مرتضی نوربخش، منصوره نیکوگفتار، حمید هنرجو، علی هوشمند، صدیقه وسمقی، [[قربان ولیئی]]، بهروز یاسمی و سعید یوسف‌نیا.<br /> |-----<br /> |}<br /> <br /> {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;۰&quot;<br /> |-----<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دوره<br /> ! width=&quot;15%&quot; | دبیران<br /> ! width=&quot;18%&quot; | بخش شعر سنتی<br /> ! width=&quot;18%&quot; | بخش شعر نو<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش کودک و نوجوان<br /> |-----<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''چهارم (۱۳۸۸)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> * '''دبیر اجرایی'''<br /> :۱. [[علی موسوی گرمارودی]] و [[مصطفی امیدی]]<br /> * '''دبیر علمی'''<br /> :۱. [[مرتضی امیری اسفندقه]]<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱. [[محمود حبیبی کسبی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[پانته‌آ صفایی]] (اصفهان)<br /> :۲. [[محمد مرادی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۱. [[محمدسعید میرزایی]] (تهران)<br /> * '''شایستهٔ تقدیر'''<br /> :۱. [[محمدرضا طاهری]] (تهران)<br /> :۲. [[محمدعلی جوشایی]] (کرمان)<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱. [[سینا علی‌محمدی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[محمدحسین نعمتی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۲. [[امید مردانی بروجنی]] (بروجن)<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱. [[کبری بابایی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[حامد محقق]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۱. [[غلامرضا بکتاش]] (ملایر)<br /> |-----<br /> |}<br /> <br /> {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;۰&quot;<br /> |-----<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دوره<br /> ! width=&quot;15%&quot; | دبیران<br /> ! width=&quot;18%&quot; | بخش کلاسیک<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش سپید و نیمایی<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش کودک و نوجوان<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش ترانه و تصنیف<br /> |-----<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''پنجم (۱۳۸۹)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''[[پرویز بیگی حبیب آبادی]] و [[مصطفی امیدی]]'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱.هیئت داوران اثری را حائز رتبه اول ندانستند.<br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[مریم آریان قره باغ]] (البرز) و [[محمدجواد شاهمرادی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۱. [[امیرحسین نیکزاد]] (البرز)<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱. هیئت داوران اثری را حائز رتبه اول ندانستند. <br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[علی هوشمند]] (بوشهر)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۱. [[مجید نظافت یزدی]] (مشهد) و [[صدیقه مرادزاده]] (استان تهران)<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱. [[بابک نیک‌طلب]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[عصمت اسلامی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۱. [[حسین تولایی]] (تهران)<br /> |<br /> * '''شایسته تقدیر'''<br /> :۱. [[سامیه سلیمی]] (بندرعباس)<br /> :۲. [[سیدحس متولیان]] (تهران)<br /> :۳. [[اسماعیل فرزانه]] (تهران)<br /> :۴. [[مهدی ایوبی]] (تهران)<br /> |-----<br /> |}<br /> <br /> <br /> ==چیستی و چرایی==<br /> ===گردش مالی===<br /> ===میزان اهمیت در جامعه و مقایسه با برنامه‌های مشابه ===<br /> ===دلایل مانایی و اثرات ملی و کشوری آن===<br /> ===دلایل مخالفت با آن و تحریم‌کنندگان مشهور رویداد===<br /> ===پیوستگی افراد مشهور آن رشته با رویداد===<br /> ===مشابهت رویداد ملی با کدامین رویداد بین‌المللی یا ملی مشهور در جهان===<br /> <br /> ==داستانک‌ها، حواشی و اتفاقات ماندگار در گذر از دوره‌های مختلف==<br /> ===دورهٔ هشتم===<br /> ====مهمان خوانده‌ای که برای مردم ایران ناخوانده است====<br /> حضور یک شاعر پرحرف و حدیث در هشتمین دورهٔ جشنواره شعر انقلاب کشور با حاشیه‌هایی همراه بود. [[یداله رویایی]] شاعری است که در طول سالیان پس از انقلاب به مقدسات و بنیان‌های انقلاب اسلامی ایران حمله کرد، شاعری که تاب انقلاب اسلامی مردم ایران را نیاورد و در همان دوران انقلاب به پاریس کوچ کرد.&lt;ref name=&quot;خوانده&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4780160/%D9%85%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 |عنوان= مهمان خوانده‌ای که برای مردم ایران ناخوانده است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====تاخیر در سخنرانی معاون فرهنگی وزیر====<br /> &quot;سیدعباس صالحی&quot;، معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که نسبتا از ابتدای مراسم افتتاحیه هشتمین جشنواره شعر فجر در محل برگزاری این مراسم حضور یافته و به گفته خود آمده بود تا شعر شاعران را بشنود، به دلیل جبهه‌گیری‌های احتمالی پیرامون مراسم افتتاحیه هشتمین جشنواره شعر فجر به دنبال درخواست مجری برنامه برای ادای صحبت‌هایی درباره جشنواره و نظرش پیرامون رعایت اصل چندصدایی در شعر، با تاخیری کوتاه به سخنرانی پرداخت.&lt;ref name=&quot;دوباره&quot;/&gt; <br /> <br /> ====جملهٔ پرحاشیهٔ [[افشین اعلاء]]====<br /> از حواشی دیگر افتتاحیه هشتمین جشنواره شعر فجر می‌توان به بیان جمله‌ای از &quot;افشین علاء&quot; با این مضمون که &quot;غزل معروف [[سیمین بهبهانی]]، &quot;دوباره می‌سازمت ای وطن&quot; به شعر ملی ما پهلو می‌زند&quot; اشاره کرد.&lt;ref name=&quot;دوباره&quot;/&gt;<br /> <br /> ====تشویق [[فاضل نظری]] به زبان غیر====<br /> تشویق &quot;فاضل نظری&quot; با بیان کلماتی همچون &quot;براوو&quot;، &quot;آفرین&quot; و &quot;احسنت&quot; از سوی حضار در زمان شعر خوانیش از حواشی دیگر افتتاحیه هشتمین جشنواره شعر فجر به شمار می‌آید.&lt;ref name=&quot;دوباره&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/4842985/%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%AA-%D9%88%D8%B7%D9%86-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B5%D8%AD%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AC%D8%A8%D9%87%D9%87-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C|عنوان=&quot;دوباره می‌سازمت وطن&quot; پهلونشین شعر ملی شد/ تاخیر صالحی در صحبت به دلیل جبهه‌گیری‌های احتمالی }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[**********************************************************************************************************************************************************************]]<br /> <br /> ===دورهٔ نهم از زبان [[اسماعیل امینی]]، دبیر علمی===<br /> ====بدونِ شعار====<br /> این جشنواره در نهمین دوره خود شعار ندارد زیرا ما روی خوشی به داشتن شعار نشان ندادیم.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;/&gt;<br /> <br /> ====مهمترین ویژگی دورهٔ نهم====<br /> مهمترین ویژگی این دوره از جشنواره شعر فجر این بود که در بخش رقابتی فقط به داوری کتاب‌های منتشر شده در سال ۹۲ پرداخت و هر کتابی که در این سال منتشر شده و مجوز داشته در ۳ شاخه کتاب‌های شعر بزرگسال، کتاب‌های شعر کودک و نوجوان و کتاب‌هایی درباره شعر شرکت کرد.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;/&gt;<br /> <br /> ====بخش غیررقابتی====<br /> در بخش غیررقابتی محافل شعری با حضور شاعران محبوب میان اهل شعر برگزار شد. محافل شعری در بخش غیررقابتی با هدف عرضه شعر به صورت زنده، رو در رو و مستقیم به مخاطبان برگزار شد و این بخش محدودیت نداشت و در چند نقطه کشور و خارج از کشور برگزار شد.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;/&gt;<br /> <br /> ====فراخون نداشت====<br /> در این دوره، فراخوان اصل شیوه جمع آوری آثار نبوده و کتاب‌هایی که در طول یک سال منتشر شده است نیازی به ارسال ندارد بنابراین نهمین جشنواره شعر فجر فراخوان نداشت. هر کسی که شاعر است و شعری دارد که قابل خواندن در پشت تریبون بوده و ارزش دارد به مشارکت در نهمین جشنواره شعر فجر دعوت می‌شود.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;/&gt;<br /> <br /> ====چارچوب و خط قرمزها====<br /> چارچوب ما شعر، فرهنگ ملی و دینی بوده و خط قرمز‌های ما هم خط قرمزهای فرهنگی و ادبی هستند و خط قرمز‌های سیاسی نیستند. شعر خوب معیار ما بوده و من سر کلاس دانشگاه هم سرودن شعر خوب را درس می‌دهم زیرا معیار سیاسی ندارم متاسفانه سیاست امروزه بر همه چیز ما حتی دوستی‌های ما سایه انداخته و معیار من ادبیات و فرهنگ است بنابراین منعی برای مشارکت کتاب‌های قانونی و دارای مجوز در نهمین جشنواره شعر فجر وجود ندارد.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[مهدی قزلی]] دبیر اجرایی جشنواره، خروج از دهه فجر====<br /> تصمیم ما این است که جشنواره شعر فجر را از دهه فجر خارج کنیم زیرا برگزاری هم زمان جشنواره‌ها بر روی آن‌ها تاثیر منفی می‌گذارد.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/5105866/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%82%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B9%D9%88%D8%AA-%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%85|عنوان= جشنواره در نهمین دوره خود شعار ندارد/ شاعران ایرانی مقیم خارج را برای حضور در این دوره دعوت نکردیم}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[حسین اسرافیلی]]====<br /> اطلاع‌رسانی نهمین جشنواره شعر فجر با توجه به ارسال‌نشدن فراخوان از سوی دبیرخانه این جشنواره برای شاعران و محدودیت دربرگیری آن، نسبت به سال‌های گذشته ضعیف بود زیرا این جشنواره در دوره‌های پیشین خود در میان شاعران دربرگیری بیشتری داشته اما امسال فقط شامل صاحبان کتاب می‌شد. جشنواره شعر فجر امسال با توجه به بعضی تغییرات پیش آمده مثل بررسی نشدن کتاب‌ها به جای داوری اشعار رویکرد مثبتی را در پیش گرفته، از دلایل مناسب‌بودن این کار می‌توان به این امر اشاره کرد که با توجه به تجارب گذشته بسیاری از شاعران از برگزاری جشنواره شعر فجر خبر نداشته‌اند و یا به دلایلی ارائه یک یا دو شعر از اشعارشان را در شأن خود نمی‌دانستند. اما برنامه‌های شعرخوانی نهمین جشنواره شعر فجر در داخل و خارج کشور می‌تواند به‌عنوان ویترینی برای فعالیت‌های شعری همه استان‌ها حائز اهمیت باشد تا همه آثار خود را عرضه کنند. برگزار کنندگان هشتمین دوره جشنواره شعر فجر در سال گذشته دست به تفکیک بخش‌های داخلی و بین‌المللی این جشنواره زده بودند اما نهمین دوره جشنواره شعر فجر به ظاهر با توجه به کمبود بودجه موجود به جای دعوت از شاعران بین‌المللی اقدام به برگزاری محافلی با حضور شاعران داخلی در کشورهای دیگر کرده بود.&lt;ref name=&quot;ضعیف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5149107/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%DA%A9%D9%85%DB%8C-%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D9%81-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان=اطلاع رسانی نهمین جشنواره شعر فجر کمی ضعیف بود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====جشنوارهٔ بی‌هیاهو====<br /> [[اسماعیل امینی]] در خصوص برگزاری نهمین دورهٔ جشنوارهٔ شعر فجر گفت: من برگزاری جشنواره‌هایی چون جشنواره شعر فجر را در فضایی بی سر و صدا، آرام و بی‌حاشیه امتیاز می‌دانم چون در اصل وظیفه شعر و فرهنگ این است که خردمندی، تامل و مدارا را جایگزین هیاهو و هیجان بکند. هیاهو و هیجان مختص به حوزه‌های دیگر است و در جای خود ارزشمند است مثلا هیجان در حوزه ورزش خوب است اما در حوزه فرهنگ و شعر چندان خوب نیست.<br /> شعر نسبت به هنرهای دیگر بازتاب خبری و جاذبه‌های حاشیه‌ای نداشته و خیلی مورد توجه قرار نمی‌گیرد به‌طور مثال فرض کنید ممکن است برای یک فیلم سینمایی به اندازه تمام کتاب‌های شعر یک سال هزینه شود اما یک اثر سینمایی حداکثر یک تا دو ماه سر صحنه بوده و سپس برداشته می‌شود ولی یک کتاب شعر ممکن است که چهل سال در دست مردم بازار کتاب باشد.<br /> حرف من این بوده که خوب است که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و مسئولان فرهنگی توجه بیشتری به شعر بکنند زیرا ممکن است که این حوزهٔ ادبی جاذبه‌های حاشیه‌ای و هیجانات رسانه‌ای نداشته باشد اما تاثیر آن بر روی فرهنگ ماندگار است بنابراین باید توجه و عنایت بیشتری به شعر شود البته مقصود فقط اختصاص بودجه نبوده و منظور آن است که شعر هنر اول و ملی ما بوده و دریغ است که در زمان‌های مشخص شده برای برنامه‌ریزی‌ها در آخرین رده اولویت قرار بگیرد.&lt;ref name=&quot;سیگار&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5155753/%D8%B3%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B3-%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D9%85%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان= سیگار از کتاب در دسترس‌تر است/ برگزاری بی‌حاشیه جشنواره شعر فجر یک امتیاز است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[مصطفی محدثی خراسانی]]====<br /> این جشنواره در نهمین دوره برگزاری خود یکی از موفق‌ترین‌ جشنواره‌ها بود و وجود یک عقلانیت فراگیر در پشت تمام تصمیم گیری‌های شکلی و محتوایی آن محسوس، جاری و ساری است و توانست طیف گسترده‌ای از شاعران را تحت پوشش قرار دهد. انتظار بر آن است که طنین و شمیم انقلاب و شعر متعهد از جشنواره شعر فجر به مشام برسد و این امر در نهمین دوره برگزاری این جشنواره که یکی از مهم‌ترین وقایع ادبی سال بوده به‌خوبی حس می‌شد. همین سیاست‌هایی که در جشنوارهٔ شعر فجر اعمال شد نشان داد که عزمی برای سامان بخشیدن به شعر و ادبیات و توجه بیشتر به این مقوله در متولیان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وجود دارد.&lt;ref name=&quot;محدثی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5155768/%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D9%88-%D8%A7%D9%87%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%B7%D9%84%D8%A8%D8%AF |عنوان=ادبیات توجه و اهتمام بیشتری می‌طلبد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> [[**********************************************************************************************************************************************************************]]<br /> <br /> ===برگزار کنندگان جشنواره شعر فجر===<br /> جشنواره شعر فجر از سال ۱۳۸۵، زیر نظر دفتر شعر و موسیقی معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی کار خود را آغاز کرد اما از سال دوم یعنی ۱۳۸۶، معاونت امور فرهنگی متولی برگزاری این رویداد ادبی بود. بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان از دوره نهم، سال ۱۳۹۳ مجری برگزاری جشنواره بین‌المللی شعر فجر بود که در دوره دهم آن، محافل این جشنواره علاوه بر ۱۰ شهر داخلی در کشورهای افغانستان، تاجیکستان و لبنان نیز برگزار شد. هم اکنون مسئولیت برگزاری این جشنواره، با خانه کتاب و ادبیات ایران است که از سال ۱۳۹۹ با ادغام موسسات زیر نظر معاونت امور فرهنگی شکل گرفت.&lt;ref name=&quot;واکاوی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===هر سال، متفاوت‌تر از سال قبل!===<br /> یکی از نکات جالب توجه در ۱۵ دوره گذشته، نبود ثبات در اهدای جوایز است، در هر دوره، هیات داوران، به نحوه متفاوتی جوایز را اهدا کرده اند، گاهی یک شاعر، گاهی مجموعه شعر و گاهی فعالیت شاعرانه آنان حائز جایزه دانسته شده است. از سوی دیگر، در هر دوره بخش های متفاوتی در این جایزه داشته ایم که از سال ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۸ به مدت پنج سال، ثباتی نسبی بر بخش‌های جایزه حاکم بوده و تنها در بخش بزرگسال، درباره شعر و کودک و نوجوان سیمرغ اهدا شده است.&lt;ref name=&quot;واکاوی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===زنان و سیمرغ شعر===<br /> در ۱۱ دوره از ۱۵ دوره برگزار شده، زنان توانسته‌اند رتبه نخست جایزه را در یک بخش به دست بیاورند. بیشترین جوایزی که به بانوان شاعر تعلق گرفته است در حوزه ادبیات کودک و نوجوان بوده که نام‌های آشنایی چون [[شکوه قاسم‌نیا]]، [[افسانه شعبان نژاد]] و [[مریم هاشمی‌پور]] به چشم می خورد. زنده یاد [[طاهره صفارزاده]]، در نخستین دوره جشنواره شعر فجر در بخش شعر نو، جایزه نفر اول را دریافت کرد که نخستین بانوی برگزیده در این جایزه به حساب می آید.&lt;ref name=&quot;واکاوی&quot;/&gt;<br /> <br /> از سال ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۲ در ۴ دوره، هیچ زنی در هیچ یک از بخش‌های این جایزه، موفق به دریافت رتبه نخست نشد در سال ۱۳۹۲، [[لیلا کردبچه]] در بخش شعر آزاد، مریم بهروزی در بخش شعر محاوره، شبنم فرضی‌زاده در شعر بومی و زهرا موسوی و سعیده موسوی‌زاده در بخش کودک و نوجوان، برگزیدگان این دوره بوده اند.&lt;ref name=&quot;واکاوی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===عجیب‌ترین دوره‌های جشنواره شعر فجر!===<br /> در سال‌های ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۱، به مدت سه سال در بخش‌های مختلف جشنواره، تنها یک برنده در هر دوره معرفی شده است. در سال ۱۳۸۹ از چهار بخش، تنها در حوزه ادبیات کودک و نوجوان یک برگزیده معرفی شد و در سال ۱۳۹۰ از ۵ بخش تنها در بخش شعر سنتی و در سال ۱۳۹۱ از بخش که جشنواره داشت در ۵ بخش، برگزیده معرفی شد.&lt;ref name=&quot;واکاوی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.irna.ir/news/84656754/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%DB%B1%DB%B5-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1-%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA |عنوان=واکاوی رویداد ادبی ۱۵ ساله؛ جشنواره شعر فجر در انتظار ثبات}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===انتخاب مکان===<br /> ===انتخاب زمان===<br /> ===انتخاب استان===<br /> ===برگزیدگان===<br /> ===عدم شرکت و تحریم===<br /> ===توقف و استمرار===<br /> ===سطح حضور مقامات ارشد نظام و سیاسی و اجتماعی در رویداد===<br /> ===سخنرانی‌های ماندگار===<br /> ====متن کامل پیام وزیر فرهنگ و ارشاد به دوازدهمین جشنواره====<br /> &lt;font color=purple&gt;{{گفتاورد تزیینی|بسم ‌الله الرحمن الرحیم{{سخ}}<br /> «شعر» هنر ملی ایرانیان برای ابراز اندیشه‌ها و عواطف پاک انسانی و الهی مردم این سرزمین بوده است. در همه‌ٔ زمان‌ها میراث عظیم تمدن ایرانی‌اسلامی با شعر شناخته می‌شود. حکیم ابوالقاسم فردوسی حماسه را با حکمت درآمیخت. خیام نیشابوری دانش و فلسفه را به شعر پیوند زد. مولانا جلال‌الدین، آموزه‌های قرآنی و عرفانی را با شعر خویش به آفاق برد. مصلح‌الدین سعدی شیرازی آداب انسان‌بودن را به ادب و ادبیات گره زد و خواجه حافظ شیرازی معنویت را با زبان شعر برای همه‌ٔ اعصار به یادگار گذاشت. این آسمان سرشار از ستاره‌های پرفروغی است که درک عمق اندیشه و حکمت آن نیازمند گذران روزها و شب‌های بسیار است.{{سخ}}<br /> «شعر» بیش و پیش از همه‌ٔ هنرها و در حیاتی‌ترین بزنگاه‌های دینی و اجتماعی، دشــواری رسالت انسان‌بودن را به‌دوش کشیده است. ملت سرفراز ایران، شعور ناب و آرمان‌های انقلاب خود را در شعرها و شعارهایش متجلی کرد و این‌گونه از زمستان بهار ساخت.{{سخ}}<br /> جشنواره رفیع شعر فجر، میراث‌دار و حافظ چنین سابقه درخشانی است. اکنون که کاروان این جشنواره به منزل دوازدهم رسیده است، امیدواریم با جوشش شاعران و کوشش مدیران فرهنگی، سپهر ادبیات فارسی از تولد و درخشش ستارگان ماندگار پرفروغ‌تر شود. جهان، مشتاق شنیدن شعر ناب و کلام طربناک ایرانیان است. سرآغاز دوازدهمین جشنواره شعر فجر در خاک پاک کرمانشاه که این روزها داغ سروهای جوان ایران را در سینه دارد، نشانه‌ای از این حقیقت همیشگی است که این بار نیز شعر شانه‌به‌شانه‌ سوگوارِ مردم خواهد ایستاد.}}&lt;/font&gt;<br /> &lt;center&gt;&lt;font color=darkcyan&gt;'''''تا طراوت شعر هست، هرگز زرد و پژمرده نخواهیم شد.'''''&lt;/font&gt;&lt;/center&gt;<br /> <br /> <br /> ===نظرات مطرح===<br /> ====[[غلامرضا طریقی]]====<br /> من تا این لحظه نه به‌عنوان شرکت‌کننده و نه به‌عنوان عوامل برگزاری در هیچ‌کدام از سال‌ها در جشنواره فجر حضور و دخالت نداشتم. اما به گمانم این یک حرکت مثبت است؛ ولی متاسفانه هیچ‌وقت در عمل اتفاقی که طراحی شده نمی‌افتد. کتاب سال شعر اگر در فجر انتخاب شود، فرصت بیشتری نسبت به حضور در جایزه سال برای مجموعه شعرها پیش می‌آید؛ اما مهم این است که کار به‌درستی انجام شود.<br /> ناگفته نماند خواندن همه مجموعه شعرها و کنترل کردنشان توسط هیات انتخاب هم ادعای سختی است و ایجاد ساز و کار مناسب بسیار مهم‌تر از خود ایده است. به‌طور کلی هیچ جشنواره‌ای نمی‌تواند چنین نقشی بازی کند؛ بلکه در نهایت می‌تواند به بخشی از هنر توجه کند اما در همین حد هم تا امروز اتفاق نیفتاده است. مثلا یک چندم اعتباری را که جشنواره فیلم فجر دارد، شعر فجر نتوانسته به دست بیاورد.<br /> عمیقا معتقدم از زمانی که بنیاد شعر و ادبیات داستانی مسئولیت برگزاری جشنواره را به عهده گرفت، جشنواره رو به کمال است. اما فکر می‌کنم مهم‌ترین اتفاقی که باید بیفتد این است که افراد مختلف از سلیقه‌های متنوع در برگزاری جشنواره نقش داشته باشند. متاسفانه تا به حال طیف مشخصی در جشنواره نقش داشته‌اند. به فرض جایگاه دبیر و هیات علمی و داوران عوض شده اما از این محدوده بیرون نرفته است. اما با توجه به شناختی که بنده از دوستان بنیاد ادبیات داستانی دارم، مطمئنم برای رسیدن به هدفشان تمام تلاششان را خواهند کرد.<br /> امیدوارم عنوان این جایزه چنان سخت‌گیرانه باشد که هرکسی نتواند عنوان آن را به دست بیاورد و وقتی بدست آورد، عنوان مهمی در رزومه فرد باشد و امیدوارم رویداد بزرگی به نام شعر فجر که بزرگترین رویداد مربوط به شعر است، به بهترین نحو برگزار شود.&lt;ref name=&quot;طریقی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/5443067/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%AE%D8%AA-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF|عنوان=جایزه شعر فجر، باید سخت‌گیرانه باشد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[آرش شفاعی]] شاعر و روزنامه‌نگار، چیستی جشنواره و بایدها و نبایدهای پیش‌رو====<br /> جشنوارهٔ بین‌المللی شعر فجر پس از اجرای روش‌های ضربتی و دفعتی، چند سالی است که انسجام مقبولی یافته است. این جشنواره مهم‌ترین رویداد در حوزهٔ شعر در بخش دولتی است و مدعی است بهترین‌های رشته‌های مختلف مرتبط با شعر را رصد کرده، به جامعه ادبی کشور معرفی می‌کند. انتخاب‌های این جشنواره مهم است و حساسیت‌برانگیز. هرچه معیارهای ادبی بیشتری در گزینش‌هایش باشد و هرچه توجه این جشنواره به نحله‌ها و جریان‌های مختلف فعال در شعر امروز ایران، گسترده‌تر؛ اعتبار و جامعیت جشنواره بیشتر می‌شود. جشنواره در سال‌های اخیر نشان داد با برخی خط‌کشی‌های ذهنی و جداسازی‌ها با معیارهای غیرادبی توجه چندانی ندارد.<br /> <br /> ====گفته های [[مریم بهروزی]] در مورد جشنوارهٔ هشتم شعر فجر====<br /> &quot;اول کلمه بود...&quot;<br /> <br /> همیشه بر این عقیده بوده‌ام و هستم که نیاز هنر صداهای متفات و گاه مخالف است. صدای مخالف و نه ساز مخالف. و چه فرصتی بهتر از چند صدایی برای شنیدن صداهایی که همیشه به دلایلی محکوم به شنیده نشدن بوده‌اند. هرکس که مثل ما فکر نمی‌کند لزوماً غلط فکر نمی‌کند. اینکه ما در فرهنگ شخصی‌مان چیزی به اسم منطق و دانش نقد را به گاه نقد دیگران بگنجانیم ویژگی خوبی‌ست.<br /> <br /> جشنواره هشتم فجر، اگرچه مثل هر جشنواره دیگری از نقص بری نبوده، و بعید می‌دانم برگزارکنندگان و موافقانش هم چنین ادعایی داشته باشند، چند صدا بود. این را به ضرس قاطع عرض می‌کنم و مستدل از آن دفاع خواهم کرد. آشتی‌دادن شاعران زیادی که بعد از سال‌ها سکوت و دوری از فضای جشنواره، به دلیل سانسورها و پارازیت‌های بی‌جا و پیاپی، در دوره هشتم آثار خود را در معرض قضاوت داوران و مخاطبان گذاشتند دلیل محکمی است بر این ادعا. بعضی مخالفت‌ها و جبهه‌گیر‌ی‌ها و شایعه‌پراکنی‌ها در مورد جشنواره هشتم، برگزاری، داوری و برگزیدگان آن را خالی از هرگونه منطق می‌بینم، وقتی دلیل مخالفت مخالفان هرچیزی ست غیر ذات شعر و ادبیات. و امان از آن روزی که مخالفت منِ نوعی آلودهٔ یک جور غرض‌ورزی شخصی یا حزبی باشد. شفافیت عملکرد و دعوت از صداهای متفاوت در دوره هشتم جشنواره فجر به وضوح قابل مشاهده و قابل دفاع است. اینکه برگزارکنندگان این دوره به مخالفت شایعه‌سازان و مواضعشان باج نداده‌اند نوید سلامت تقریبی ادبیات را می‌دهد، نوید اینکه هنوز هم می‌شود امید داشت به شنیده‌شدن همه ی صداها. ادبیات و فرهنگ ایران را، با پارازیت‌های غیر‌مستدل و غیرعلمی، وارد حاشیه‌کردن هنر نمی‌خواهد. کار چند دقیقه وقت است و چند من دلیل شخصی و حزبی که عرض شد.<br /> <br /> بگذاریم هنر نفس بکشد، بگذاریم ادبیات کار خودش را بکند، بگذاریم جوانان ما بدون هراس از سانسور بی‌جا قلم به دست بگیرند. نسل جوان ما دردهای مشترک زیادی دارند، جای جبهه‌گیری و شایعه‌پراکنی اول دردهایشان را بفهمیم... دردهایی که کلمه شده‌اند شعر شده‌اند، شاعر شده‌اند.&lt;ref name=&quot;نهراسیم&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://fpoem.farhang.gov.ir/fa/news/119845/ |عنوان=از صداهای متفاوت نهراسیم}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===[[محمدحسین جعفریان]]: جشنواره هشتم شعر فجر بچه‌ها را دور هم جمع کرد===<br /> چند صدایی تا حد زیادی اتفاق افتاد و حداقل نسبت به دوره های گذشته این نمود آشکار تر بود. اغلب در جشنواره های سال های گذشته حضور داشتم اما وجه بارز امسال این بود که ما چهره هایی را امسال دیدیم که اغلب نبودند در جشنواره ها یا به هر دلیل شرکت نمی کردند. جشنواره امسال این ویژگی را داشت که بچه ها را دور هم جمع کرد. ما باید بریم به سمت این که این اتفاق بیفتد.<br /> <br /> وی توضیح اعتبار و استقلال یک جشنواره نیز چنین گفت: اعتبار یک جشنواره به شرکت کنندگان آن است، این که چه آدم هایی با چه سطحی از دانش و آثار در این جشنواره ها شرکت می کنند و آن می تواند حد و حدود این جشنواره ها را نشان دهد. اگر بگوییم استقلال یک جشنواره از دولت ضرورتی ندارد جواب غلطی داده ایم، به اعتقاد من کسانی که چنین زحماتی می کشند باید به بردن شعر شاعران نزد مردم هم فکر کنند. حالا که ما این همه صدا را دور هم جمعی می کنیم باید گوش هایی هم برای شنیدنش فراهم شود. یک تدبیری اندیشیده شود تا این محافل شعر در دانشگاه برگزار شود در محافلی که شنوای این کالا هستند، خریدار این کالا هستند. هر قدر که این تلاش بیشتر شود مطمئنم به تن شرکت کنندگان هم بیشتر می نشیند و خوشایند آن ها هم هست.&lt;ref name=&quot;بچه‌ها&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://fpoem.farhang.gov.ir/fa/news/119686/ |عنوان=محمد حسین جعفریان: جشنواره هشتم شعر بچه‌ها را دور هم جمع کرد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[کامران شرفشاهی]]، جشنواره شعر فجر ویترینی برای عده‌ای خاص بوده است====<br /> جشنواره شعر فجر صرفاً ویترین عده‌ای خاص شده، به هر حال بسیاری از شاعران طیف‌های گوناگون تا به امروز در جشنواره شعر فجر نادیده گرفته شده‌اند. متاسفانه جشنواره‌های ادبی در کشور ما تبدیل به وسیله‌ای برای تامین نیازهای تعدادی خاص شده است. عجیب آن که تا به حال تدبیر خاصی برای بهبود وضعیت جشنواره شعر فجر در نظر گرفته نشده است.&lt;ref name=&quot;شرف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4259713/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%D9%81%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%88%DB%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان=کامران شرفشاهی: جشنواره شعر فجر ویترینی برای عده‌ای خاص بوده است }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> جشنواره شعر فجر تا به امروز حرکت مؤثر و در واقع تعیین کننده‌‌ای در عرصه شعر ایران نبوده و هنوز هم نیست.<br /> برگزار شدن یا نشدن جشنواره شعر فجر به اعتقاد من هیچ تفاوتی نمی‌کند. جشنواره شعر فجر در سال‌های گذشته نتوانست جایگاه خود را در بین شعر باز کند و هیچ‌گاه به‌عنوان یک وزنه و معیار در عرصه شعر ما مطرح نشده چرا که خط‌‌کش‌هایی داشته و سوء‌استفاده‌های بسیاری از آن شده است. جشنواره شعر فجر شاید چیزی مثل سایر جشنواره‌ها و حتی نازل‌تر از آن‌ها باشد و به‌نظر من برگزار شدن یا نشدن آن اهمیت زیادی ندارد؛ مگر اینکه در واقع تحولی در آن صورت بگیرد و از حاشیه‌هایی که همیشه داشته و نگاه‌های سطحی، ذوقی، سلیقه‌ای، رفیق بازی‌ها و همه مسائلی که هیچگونه ربطی به شعر ندارد رهایی پیدا بکند. جشنواره شعر فجر به شرط رهایی از حواشی همیشگی خود می‌تواند موفق باشد و در غیر این صورت به‌نظر من جشنواره‌های دیگری در کشور ما هستند که موفق‌تر بودند.&lt;ref name=&quot;شرف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5096690/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%D9%81%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%88-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF |عنوان=«کامران شرفشاهی»: بود و نبود جشنواره شعر فجر تفاوتی ندارد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمدرضا عاطفی]]====<br /> برگزاری جشنواره شعر فجر به‌طور قطعی تاثیر بسزایی در روحیه شاعران و کیفیت شعر ایران دارد. با وجود افت و خیزهایی در سطح کیفی و کمی جشنواره اما این جریان ویترین فعالیت‌های عادی کشور است. در صورت وجود برنامه‌ریزی‌های کلان فرهنگی و استفاده از نخبگان ادبی تحول عظیم در راستای شعر و جشنواره ایجاد خواهد شد. <br /> خوب است که ضمن این فراخوان کلی فراخوانی نیز در بخش نخبگان ادبی صاحب ایده و اندیشه به صورت خاص داده شود تا با حضور آن‌ها جشنواره شعر فجر پررنگ‌تر و موثرتر برگزار شود.&lt;ref name=&quot;عاطفی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4265184/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%86%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان=جشنواره شعر فجر نیازمند فراخوان خاص است }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[اسماعیل امینی]]====<br /> به‌نظر من در حال حاضر بیشتر نظام اداری (وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) در جشنواره شعر فجر تصمیم گیرنده است. شعر ثروت ملی هر کشور است و باید در پی کشف آن باشیم. جشنواره شعر فجر باید ضمن دنبال کردن جریان شعری و کارنامه شعر یک سال کشور با تشکیل یک دبیرخانه دائمی منتقدان ادبی این جریان را چیده پیگیری ثبت و دسته بندی کنند. وقتی در جشنواره فراخوان کلی داده می شود همه افراد در هر گروه و سطحی مدعی می شوند و طبعا افراد برجسته استقبال نمی‌کنند. پیشنهاد می کنم که ضمن این فراخوان کلی بهتر است که یک فراخوان خاص داده شود تا افراد برجسته شعر و ادب هم حضور پیدا کنند.&lt;ref name=&quot;تغییرات&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4265428/%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%AC%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF|عنوان=تغییرات در جشنواره شعر فجر موجب استقبال بزرگان ادبی می‌شود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمدحسین جعفریان]]====<br /> به‌نظر می رسد که جشنواره شعر فجر با این شیوه برگزاری فقط برای عده خاصی برگزار می‌شود. برگزاری جشنواره در خلیج فارس به دلیل مسافت طولانی آن متاسفانه تنها باعث حضور افراد بومی شده است. جشنواره شعر فجر ضمن برخورداری از مفاهیم انقلابی باید به‌درستی برگزار شود زیرا در سال های گذشته شاهد وجود ضعف‌هایی در بخش بین‌الملل آن بودیم. جشنواره شعر فجر باید قابلیت یک ویترین را داشته باشد در این صورت است که می تواند استعدادهای بالقوه را به توان‌های بالفعل تبدیل کند. جشنواره شعر فجر باید با مشورت از بزرگان شعر انقلاب و با مشارکت حداکثری شعرای انقلاب صورت گیرد و مرکزی باشد که در طول سال قلب آن برای شعر انقلاب بتپد.<br /> جشنواره شعر فجر باید به‌عنوان پناهگاهی منطبق با تعبیر شعر فجر کارکردی مقطعی و هفته‌ای ندانسته باشد و سایر آن در تمام طول سال برسد شعر کشورمان باشد.&lt;ref name=&quot;مقطعی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4269736/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%B7%D8%B9%DB%8C-%D9%88-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF |عنوان= جشنواره شعر فجر برای عده ای خاص برگزار می شود/ جشنواره کارکرد مقطعی و هفته ای دارد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[اهورا ایمان]]====<br /> تاثیرگذاری جشنواره شعر فجر بر روحیه شاعران و شعر ایران بستگی به کیفیت برگزاری آن دارد. هر حرکتی که به گسترش زبان فارسی کمک کند و به خارج از نسل‌های ایران برده شود به‌طور طبع اتفاق تاثیرگذاری خواهد بود.<br /> در کشور ما جشنواره‌های متعددی در زمینه‌های گوناگون برگزار می‌شود ولی خروجی‌های آن خیلی خوب تغذیه نمی‌شود. باید خروجی جشنواره‌ها بیشتر رصد شود تا ضمن کشف استعداد‌های گوناگون به هدایت آن‌ها نیز پرداخته شود.<br /> جشنواره می‌تواند عاملی برای تقویت استعداد‌های نهفته باشد، صد در صد برگزاری جشنواره در این امر موثر است ولی مساله این است که زمانی که استعداد‌ها در این راستا کشف شد چه کاری باید برای آن‌ها انجام شود تا زمینه‌های فعالیتی گوناگون مانند سمینار برای پژوهش و یا تالیف برای آن‌ها فراهم شود.&lt;ref name=&quot;خروجی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/4272575/%D8%AE%D8%B1%D9%88%D8%AC%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%A8-%D8%AA%D8%BA%D8%B0%DB%8C%D9%87-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF|عنوان=خروجی های جشنواره شعر خوب تغذیه نمی شود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[یحیی طالبیان]]، رئیس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات====<br /> نبود محدودیت در ارسال اشعار به جشنواره شعر فجر، یک مزیت محسوب می‌شود و می‌تواند در الگوسازی برای جشنواره‌ها به‌ویژه رقابت‌های شعری کشور موثر باشد. اگر این جشنواره بخواهد مولفه‌ها و شاخص‌هایی را در سطح کشور به وجود بیاورد که محک ارزیابی شعر در کشور باشد، نیازمند مقدماتی است که باید برای فراهم‌شدن آن‌ها تلاش کرد. یکی از این مقدمات اطلاع‌رسانی زمان‌دار، گسترده و متنوع در مورد جشنواره شعر فجر است در صورتی که این اتفاق بیفتد، مشارکت شاعران در آن و تنوع اشعارشان، بیشتر خواهد بود. اگر داوری جشنواره شعر فجر در هر چهار حوزه درست باشد، جشنواره شعر فجر عمق بیشتری خواهد یافت که این مسئله امسال با انتخاب افراد شاخص به‌عنوان داور که حلقه‌ای به‌هم‌پیوسته و متشکل از شاعران شناخته شده و جمعی از مدرسان دانشگاه و ناقدان شعر هستند، به میزان زیادی تقویت شده است.<br /> <br /> اطلاع‌رسانی جشنواره شعر فجر هم مسئله‌ای مهم و کیفیت آن در دورهٔ هفتم قابل تحسین بود تقریباً همه کسانی که در کشور پیوندی با شعر دارند و به‌نوعی با این هنر والا گره خورده‌اند، از کمیت و کیفیت برنامه‌های دوره هفتم جشنواره شعر فجر اطلاع یافته‌اند. این مسئله در مشارکت شاعران در جشنواره شعر فجر امسال تاثیر زیادی داشته است. جشنواره شعر فجر در هفت دوره خودش و هر سال نسبت به سال قبل، از تنوع کمی و کیفی بهتری برخوردار بوده و هر سال سعی شده با مشورت با صاحبنظران و اصحاب شعر، ارتقا پیدا کند.&lt;ref name=&quot;اطلاع&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/4276928/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان= اطلاع‌رسانی جشنواره شعر فجر از کیفیت بالایی برخوردار بوده است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[کمال شفیعی]]====<br /> به‌نظر من هفتمین دورهٔ جشنواره شعر فجر خیلی بهتر از سال‌های قبل برگزار شد و می‌توان به‌عنوان از آن یک نمونه موفق در بین همه دوره‌های این جشنواره، یاد کرد. به‌عنوان مثال نفس توجه به جزایر جنوبی کشور با توجه به اهمیت مسئله هویتی خلیج فارس در شرایط کنونی و برپایی مراسم افتتاحیه جشنواره شعر فجر، یک ابتکار بسیار خوب بود.<br /> مسئله بعدی تجلیل از پیشکسوتان عرصه شعر و پرداختن به جایگاه شاعران فقید عرصه انقلاب مانند زنده‌یادان [[خلیل عمرانی]] و [[شاهرخ اورامی]] بود که خاطره آن‌ها را برای اهالی شعر زنده کرد.<br /> برگزاری جشنواره‌های منطقه‌ای شعر فجر و در واقع بردن شعر به نقاط مختلف ایران، اقدام خوب دیگر دست‌اندرکاران جشنواره شعر فجر بود که در دوره‌های قبلی شاهد آن نبودیم. ایجاد فرصت شعرخوانی برای شاعرانی که در سراسر کشور قلم می‌زنند، اقدام خوب دیگری بود که در جشنواره امسال شعر فجر صورت گرفت و باعث دیده شدن بیشتر این شاعران شد. در کنار همه این‌ها نباید از چینش خوب داوران امسال جشنواره شعر فجر غافل ماند؛ به‌عقیده من امسال سلایق مختلف در عرصه داوری این جشنواره ملی حضور دارند. می‌توان گفت هر کدام از داوران جشنواره شعر فجر امسال، نماینده یک طیف فکری و شعری هستند و این نشانه بالندگی این جشنواره است. برآیند کلی جشنواره شعر فجر تاکنون بسیار خوب بوده و من امیدوارم این جشنواره با استقبال شاعران به روند موفق خود تا پایان راه ادامه دهد و ایده‌های جددی را که مطرح کرده، پی بگیرد.&lt;ref name=&quot;سلایق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4276929/%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%B3%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%82-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان= حضور سلایق مختلف در داوری جشنواره شعر فجر نشانه بالندگی آن است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سیدمحمد حسینی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درخصوص هفتمین دوره جشنواره شعر فجر====<br /> مشارکت تمامی استان ها با محوریت و میزبانی ۷ استان از شاخصه های بارز این دوره بود. احترام به ادیبان و شاعران و در خدمت ایشان بودن به مدت بیست روز و گشت‌وگذاری از جنس تعلقات ملی، پدیده‌ای نو در این مراسم عاصم بود که الحق مدیریت هم به سلامت، قاسم بود. فراهم‌آوردن فرصتی برای شنیدن ۲۳۰۰ سروده از شاعران برجسته و نامدار و تمهیداتی به منظور تعمیم این هنر یگانه تاریخ در جمع نمازگزاران جمعه همزمان با هفته وحدت در نعمت رسول الله(ص) از تلاش‌های ویژه این دوره بود.&lt;ref name=&quot;الحق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4287551/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%82-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان= الحق مدیریت سالمی در هفتمین جشنواره شعر فجر حاکم بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[رضا حمیدی]]، دبیر هفتمین جشنواره شعر فجر====<br /> همواره به مسائل به‌طور آرمانی نگاه می‌کنم. جشنواره امسال هر چند خوب برگزاری شد ولی مواردی را در ذهن داشتم که به آن دست نیافتم. میزان استقبال مردم و نحوه برگزاری در این دوره نسبت به شش دوره قبلی بسیار پراقبال بود تا جایی که شاعرانی چون [[مصطفی محدثی خراسانی]]، [[پرویز بیگی حبیب آبادی]] و اسرافیلی که شاعران صاحب نام هستند سطح را بسیار خوب ارزیابی کردند.<br /> <br /> با توجه به این که جشنواره امسال در مناطق مختلف برگزار شد ما تعدادی از شاعران را برای شعرخوانی در هر منطقه اعزام می‌کردیم و آن‌ها نیز اذعان داشتند که نحوه برگزاری جشنواره بسیار عالی است.<br /> ما در این دوره برگزاری فعالیت‌های فرهنگی جدید متفاوت از سال‌های گذشته از قبیل رفتن به کارگاه شعر بازی در مراکز فرهنگی، دیدار با مسئولان ارشد و ولایت فقیه در هر منطقه صورت دادیم تا بازتاب متفاوتی را در این دوره شاهد باشیم.<br /> برگزاری خوب جشنواره امسال همچون نهال آبیاری شده مدیون عملکرد‌ها و تجارب دبیران و مدیران گذشته بوده و هر چه بیشتر پیش می‌رود شاهد جایگاه و سطح بالاتری از جشنواره‌ها در دوره‌های بعدی خواهیم بود.<br /> <br /> داوران در این دوره از سرآمدان در هر بخش بودند. اعلام اسامی داوران در ابتدای جشنواره حضور داورانی چون دکتر [[مهدی محقق]] در بخش پژوهش، [[جلال الدین کزازی]] و دکتر [[حسین رزم‌جو]] که جزء مفاخر و نخبگان ادبی و فرهنگی کشورمان هستند باعث شد که تا افراد بیشتری در جشنواره حضور و آثار خود را ارسال کنند.&lt;ref name=&quot;آرمانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4293020/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان=نگاه من به مسائل آرمانی است }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[غزل تاج‌بخش]]====<br /> مسلماً هر رویداد فرهنگی که مردم در آن مشارکت داشته باشند، جنبه بهتری پیدا می‌کند و جشنواره شعر فجر هم که در روزهای تاریخی ایران یعنی جشن پیروزی انقلاب و آئین‌های آن و با حضور مردم برپا می‌شود، یک اتفاق مهم محسوب می‌شود.<br /> جشنواره شعر فجر برای شاعران جوان یک نیاز است؛ آن‌ها می‌توانند خود را در این آزمون محک بزنند و از طرف دیگر دعوت از شاعران جوان برای شعرخوانی این جشنواره، نشانه این است که برای آن‌ها احترام قائل شده‌اند و این حس اعتماد به نفس را در آن‌ها تقویت می‌کند. مطلع شدم که در هفتمین دوره جشنواره شعر فجر ، شاعران مردمی هم انتخاب شدند؛ به‌نظرم این اقدام بسیار خوبی است و نشان‌دهنده ارزش و احترامی است که مسئولان این جشنواره برای نظر مردم قائل هستند. استفاده بهینه از فرصت‌هایی که جشنواره‌هایی مثل جشنواره بین‌المللی شعر فجر در اختیار شاعران جوان قرار می‌دهد ضروری است.&lt;ref name=&quot;انتخاب&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4293841/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان= انتخاب شاعران مردمی نشانه احترام جشنواره شعر فجر به نظر مردم است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[مشفق کاشانی]]====<br /> نحوه برپایی برنامه‌های هفتمیین دوره جششنواره‌ٔ شعر فجر بسیار مطلوب بود. جشنواره شعر فجر، امسال هم مثل سال‌های پیش به‌خوبی برگزار شد و این روند در مجموع یک اتفاق تاثیرگذار بوده است. در آثار این بخش افق‌های تازه‌تری به چشم می‌خورد و این نشان می‌دهد شاعران جوان ما هر سال موفق‌تر از سال‌های قبل هستند. جشنواره شعر فجر راه خود را یافته و به یک اتفاق جاافتاده و مهم ادبی در کشورمان تبدیل شده است و خوشبختانه هر سال با استقبال بیشتر شاعران رو به رو می‌شود. تعداد آثاری که به این جشنواره آمده بود، نسبت به سال‌های قبل بسیار بیشتر بود و این دلیل اقبال شاعران ما به‌خصوص شاعران جوان از جشنواره شعر فجر است. علاقه شاعران جوان به شرکت در این رقابت روز به روز بیشتر می‌شود و می‌بینیم هر سال کارهای فاخرتری به جشنواره ارسال می‌شود. کوشش دست‌اندرکاران جشنواره شعر فجر هر سال افزونتر از سال قبل است و من امیدوارم این جشنواره در آینده شکوفاتر هم بشود.&lt;ref name=&quot;راه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4293842/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان= جشنواره شعر فجر راه خود را یافته است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[رضا اسماعیلی]]====<br /> شکل‌گیری و برگزاری جشنواره شعر فجر حرکت ارزشمندی بود اما مطالبات شاعران از جشنواره شعر فجر برآورده نشد. شاعران انتظار داشتند جشنواره شعر فجر مانند سایر جشنواره‌های فجر از قبیل سینما و تئاتر همه طیف‌های ادبی را زیر چتر خود بگیرد و همه سلیقه‌های ادبی در جشنواره شعر فجر شرکت داشته باشند که این مورد در سال‌های گذشته اتفاق نیفتاد. در صورتی‌که جشنواره شعر فجر شامل تمام طیف‌های ادبی بشود جایگاه خود را در میان شاعران پیدا می‌کند و به عنوان جشنواره شعر برجسته در کشور شناخته می‌شود و مورد استقبال شاعران قرار می‌گیرد.<br /> در سال‌های گذشته جشنواره شعر فجر برگزار می‌شد و طیف‌های گوناگون ادبی از شرکت در آن خودداری می‌کردند. اعتماد عمومی شاعران به جشنواره شعر فجر باید جلب شود تا شاعران آثار خود را در این جشنواره ارسال کنند.&lt;ref name=&quot;اعتماد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4695761/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF |عنوان= جشنواره شعر فجر امسال اعتمادسازی کند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[علیرضا بدیع]]====<br /> جشنواره شعر فجر به‌طور طبیعی در جریان شعر کشور به‌عنوان بزرگترین جشنواره ادبی در تمام طیف‌ها شامل ترانه و شعر تأثیرگذار است. جشنواره شعر فجر حتی بر روی کسانی که بی‌اعتقاد به شرکت در این جشنواره هستند هم تأثیر می‌گذارد و انتخاب‌های هیئت داوران در زمینه انتخاب چهره‌های جوان شعر به‌عنوان شاخص و موفق در طول یک‌سال گذشته نقطه عطفی در جریان شعری کشور است. جشنواره شعر فجر در سال‌های گذشته به ناحق کسانی را به‌عنوان شاعر جوان موفق انتخاب و بزرگ کرد که شایستگی لازم را نداشتند. انتخاب شاعران جوان موفق به‌عنوان الگویی که در جشنواره شعر فجر برای شاعران انتخاب می‌کنیم نیز بر جریان شعری کشور تأثیرگذار است امیدواریم امسال داوری جشنواره شعر فجر با دقت‌نظر بیشتری نسبت به سال گذشته صورت بگیرد. داوران شعر جوان باید از نسل جوان انتخاب شوند. مدهای ادبی را فقط جوانان شکل می‌دهند و از آن اطلاع دارند هر نسلی که معیارهای زیباشناختی را ایجاد می‌کند باید همان نسل آثار مربوط به آن را بررسی کند.&lt;ref name=&quot;ناحق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4696872/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%AD%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B5%D9%88%D8%B1%D8%AA-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA |عنوان= انتخاب‌های ناحق در جشنواره‌های شعر فجر گذشته صورت گرفت}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این جشنواره در برخی از دوره‌های برگزاری خود توان پاسخگویی به توقعات شاعران را داشته اما در برخی از دوره‌ها نیز از این کار ناتوان بوده است. به‌نظر امسال نیز رضایت نسبی از ایده‌ها و ابداعات تازه‌ی مطرح شده در زمینه‌ٔ برگزاری جشنواره شعر فجر وجود داشته اما من به‌شخصه معتقدم که نهمین دوره این جشنواره اصلا اطلاع‌رسانی نداشت. به‌ظاهر جشنواره شعر فجر به دلیل تمایل برگزار کنندگان آن به دور از حاشیه‌ها، چراغ خاموش حرکت کرد. &lt;ref name=&quot;خاموش&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5146603/%D9%86%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D8%BA-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF |عنوان=نهمین جشنواره شعر فجر برای فرار از حاشیه چراغ خاموش حرکت کرد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمد بقایی ماکان]]====<br /> جشنواره شعر فجر در حد توان خود بر جریان شعری کشور تأثیر داشته است. باید تأثیرگذاری جشنواره‌ها از جایی آغاز شود در صورتی جشنواره شعر فجر می‌تواند مؤثر باشد که به دفعات از نظر کیفی و کمی و کیفیت آثار شاعران جوان رشد کند.&lt;ref name=&quot;بقایی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4697584/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%B3%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84 |عنوان=نگاه مثبت یک کارشناس ادبیات کلاسیک به داوری‌های جشنواره شعر فجر امسال }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[ضیاءالدین شفیعی]]====<br /> این شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات باشگاه خبرنگاران؛ ضمن اجتناب از پاسخگویی به هر سوالی در زمینه جشنواره شعر فجر، اهمیت خبررسانی درباره این جشنواره را پوچ دانست و اظهار داشت: به‌عنوان مثال شما به عنوان یک خبرنگار تا به امروز کجا بودید و در کل اخباری که درباره جشنواره شعر فجر منتشر کرده‌اید به چه دردی خورده است. وی در ادامه و پس از آنکه ما از تلاش خود برای هر چه بهتر پوشش دادن جشنواره شعر فجر گفتیم با بیان جمله &quot;خسته نباشید&quot; تلفن را قطع کرده و به نوعی همه چیز را پوچ دانست.&lt;ref name=&quot;ضیا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4698589/%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%87%DB%8C%DA%86-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF |عنوان= حضور خبرگزاری‌ها در جشنواره هیچ اهمیتی ندارد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[سارا جلوداریان]]====<br /> جشنواره شعر فجر به‌عنوان یکی از بزرگترین و پرآوازه‌ترین جشنواره‌ها ادبی و سابقه میانه‌ای که دارد به لحاظ خاصیت تاثیرگذاری جشنواره‌ها تاثیر خود را در جریان شغری کشور دارد. گذشت یک دهه از زمان برگزاری جشنواره شعر فجر میزان تاثیر این جشنواره را بر جریان شعری کشور مشخص می‌کند و به هر حال نتیجه‌ای که از جشنواره شعر فجر به دست می آید در جریان شعری کشور بی تاثیر نیست. اضافه کردن بخش‌های دیگر مانند ادبیات انقلاب و ترانه بر جشنواره شعر فجر بر کمیت و کیفیت آثار ارسالی به این جشنواره اثر می‌گذارد. بررسی جشنواره شعر فجر پس از گذشت یک دهه از برگزاری آن امکان‌پذیر است. از نظر تیم داوری و مالی نگاه مثبت و برجسته‌ای بر جشنواره شعر فجر هست که می‌توان آن را بر شمرد. میزان موفقیت جشنواره شعر فجر نسبت به گذشته بر محور‌های تعیین شده پیرامون برگزاری جشنواره شعر فجر توسط وی بستگی دارد که اگر دیدگاه‌های وی به معنای واقعی کلمه در برگزاری جشنواره لحاظ شود روند خوبشان را به‌صورت بهتری سپری خواهند کرد. به استفاده از افراد تکراری و سلایق تکراری به عنوان داور خانم در جشنواره شعر فجر بسنده می‌شود در حالیکه تعداد زیادی خانم و شاعر جوان داریم. استفاده از برگزیدگان سال‌های گذشته جشنواره شعر فجر به‌عنوان داوران مقدماتی اشکالی ندارد کاش در این زمینه تجدید نظر شود به‌عنوان شاعر جوان و افراد موثر در ادبیات جوان از آن‌ها در داوری‌ها استفاده کنند.&lt;ref name=&quot;جلوداریان&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4701350/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AF |عنوان= برگزیدگان سال‌های قبل داوران جشنواره شعر فجر شوند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[عباس اسلامی]]====<br /> باید بگویم که من از آغاز فعالیتم در حوزه شعر علاقه‌ای به شرکت در جشنواره‌های و جوایز ادبی نداشتم. چون در این جشنواره شرکت نمی‌کنم حرف، پیشنهاد یا نظری هم در این زمینه‌ها ندارم.&lt;ref name=&quot;اسلامی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/4706352/%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF|عنوان= &quot;شرار&quot; نظم به جشنواره شعر نمی‌رود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[چيستا يثربی]]====<br /> جشنواره شعر فجر، هيچ گاه در جريان شعری كشور تاثيرگذار نبوده است. با وجود احترامی كه برای شاعران شهرستانی قائل هستم در جشنواره شعر فجر امتياز خاصی برای شاعران شهرستانی قائلند و جايزه جشنواره شعر فجر حتما بايد به شاعران شهرستانی تعلق بگيرد و اين هدفی است كه نه تنها در جشنواره شعر فجر بلكه درساير جشنواره‌های فجر مانند موسيقی و تئاتر نيز ديده می‌شود. رقابتی نابرابر در تئاتر و موسيقی است اما در شعر با يک قلم و كاغذ سروكار داريم و شعر هنری ذاتی است و اعطا جوايز شعر فجر به شاعران شهرستانی نادرست است. اگر جشنواره شعر فجر سفارشی و با توجه به موضوعات خاص نباشد و نگاهی به برخی اقشار وجود نداشته باشد می‌تواند بر جريان شعری كشور تاثير بگذارد. وقتی جشنواره شعر فجر در تمام طول سال بسته است و كارهای جشنواره خيلی بی ‌سروصدا انجام می‌شود اين جشنواره قادر به تاثيرگذاری بر جريان شعری كشور نيست. جشنواره شعر فجر همواره متعلق به قشر خاصی در بين شاعران از جمله شاعران دهه سوم انقلاب است و شاعران پيشكسوت و سال‌های قبل از آن، به‌عنوان داور جشنواره حضور دارند. شاعری پروسه‌ای سخت است دعوت كردن شاعران به جشنواره شعر فجر بی‌‌احترامی به شاعرانی است كه در سال‌های قبل زحمت كشيدند و فراموش شدند. ما نسل فراموش‌شده‌ايم جشنواره شعر فجر نسل جوان ما را مغرور نكند و دبيرخانه‌ای دائمی برای جشنواره شعر فجر وجود داشته باشد تا شاعران جوان نه در رقابت‌های كهن، بلكه در رقابت‌هايی نو شعر بسرايند. بايد كتاب برندگان جوايز شعر فجر در سطح عموم چاپ شود آن كسی‌كه در جشنواره شعر فجر به‌عنوان نفر اول برگزيده می‌شود حتما دليلی برای برگزيده شدن وی وجود دارد و ما بايد اين دليل را بفهميم. جشنواره شعر فجر در سال‌های گذشته نظام يافته برگزار نشده است و برگزاری آن اشراقی و دلی بود.&lt;ref name=&quot;یثربی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4707305/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D9%8A%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان= برگزاري جشنواره شعر فجر نظام يافته نبود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[علی داوودی]]====<br /> با توجه به این‌که زندگی ما زیر لوای انقلاب اسلامی ایران است، بردن نام شاعرانی چون [[یدالله رویایی]] تحت عنوان افراد دعوت شده به جشنواره شعر فجر قابل پذیرش از سوی شاعران این مرز وبوم نیست. مشکل باید از جای دیگری درست شود و گویا کار جشنواره شعر فجر ازجای دیگری خراب شده است. با توجه به آنکه بعد از گذشت سی و چند سال با وجود خلأهای موجود در مورد تعریف خط قرمزهای فرهنگی کار جشنواره شعر فجر به جایی کشیده که از شاعران مبتذل‌سرا برای حضور در این جشنواره دعوت می‌کنند، این‌ها علی‌رغم دانستن خط مشی‌ فکری و اندیشه‌ای شاعرانی چون یدالله رویایی او را به جشنواره دعوت می‌کنند و این کار از خطاهای جشنواره شعر فجر به حساب می‌آید.&lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4775168/%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D8%B0%D9%84-%D8%B3%D8%B1%D8%A7-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%86%D8%AF--%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85-%D8%A7%D9%88-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AF%D8%B9%D9%88%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF |عنوان=&quot;یدالله رویایی&quot; مبتذل‌سرا را می‌شناسند،‌ اما باز هم او را به جشنواره فجر دعوت می‌کنند }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[جواد محقق]]====<br /> چه کسی به نظر ما گوش می‌دهد که بگوییم نحوه عملکرد جشنواره شعر فجر درست یا نادرست است. البته درمورد کار آقایان در زمینه شکل‌گیری جشنواره شعر فجر امسال باید ببینیم که مبنای عملکردشان چیست. چرا در داوری‌ها این سلایق را رعایت نمی‌کنند. در این میان باید دید که آیا دیگران هم از سلایق همه شاعران استفاده کرده‌اند یا فقط برگزار کنندگان جشنواره شعر فجر قصد استفاده از سلیقه‌های افرادی چون یدالله رویایی را دارند.&lt;ref name=&quot;محقق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/4775281/%D8%B1%D8%B9%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%82%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|عنوان= رعایت سلیقه بهانه است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[تقی محمدی فکورزاده]]====<br /> شعر مقوله‌ای سیاسی نیست بلکه آزاد بوده و بستگی به شعور شاعر دارد. طرح ادعای توجه به شعر از سوی مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و صرف بودجه‌ای جهت بهره‌مندی برخی از شاعران از دلایل برگزاری جشنواره‌هایی چون جشنواره‌ی شعر فجر به حساب می‌آید. جشنواره‌ی شعر فجر از لحاظ ادبی با توجه به جای خالی ارائه نظرات کارشناسانه در خصوص اشعار ارسالی به دبیر‌خانه‌ٔ جشنواره، کار خاصی انجام نداده است.&lt;ref name=&quot;فکور&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5096725/%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D9%81%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF |عنوان=«تقی محمدی فکورزاده»: شعر حاشیه ندارد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[اسماعیل آذر]]====<br /> سال‌هاست که جشنواره شعر فجر شکل گرفته و مفید هم بوده اما چگونه مفید بودن آن و نقشی که به جای مانده باید مورد تحلیل قرار بگیرد. ما با جشنواره‌ها می‌خواهیم چه کنیم و چه هدفی را دنبال می‌کنیم، آیا هدف از جشنواره شعر فجر جمع کردن اشعار، ارزیابی آن‌ها و اهدای جوایز به برخی از شاعران بوده است، قطعا چنین نیست. هر جشنواره‌ای می‌کوشد تا در طی سالیان برگزاری خود را به وجود بیاورد البته این سخن من نافی زحمات دست‌اندکاران جشنواره‌های پیشین و این جشنواره نبود اما می‌خواهم بدانم که کدام جشنواره تا به امروز موفق به شکل‌گیری جریان ملموس شده است. جمع کردن، ارزیابی و اهدای جایزه خوب است اما آیا کار یک جشنواره فقط منحصر به این‌ می‌شود. هرکاری که نقد شود رشد نمی‌کند و زمانی به صلاح می‌رسد که نقد شود. تا به امروز سعی در انتصاب دبیرانی از جشنواره‌ها بوده اما ما باید از مدیران کارآزموده و شناخته شده در جشنواره‌ها استفاده کنیم و مشاوران موضوع خاص جشنواره را در مسیر آن دبیر مدیر و مدبر قرار دهیم. در مورد جشنواره شعر فجر نیز همه دبیران که تا به امروز منصوب شده‌اند خوب بوده‌اند اما حداقل این است که مدیران لایق اجرایی در کنار آن‌ها به کار گرفته شوند. ما تا به حال هیاتی را برای روزهای پس ار برگزاری جشنواره‌ها منصوب نکردیم و یا نتیجه‌ای از کار آن به دست نرسیده است. اصولا ما با حاشیه‌سازی می‌خواهیم زحمات افراد را زیر سوال ببریم پس نقد کردن با حاشیه سازی متفاوت بوده و حاشیه به معنای پیدا کردن نقاط ضعف، درشت‌نمایی آن‌‌ها و ایجاد فضای نامناسب در مورد آن‌ها است.&lt;ref name=&quot;آذر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5102941/%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84-%D8%A2%D8%B0%D8%B1-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%82-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AF |عنوان= «اسماعیل آذر»: مدیران لایق اجرایی به کار گرفته شوند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===اجراهای به‌یادماندنی===<br /> ===بازتاب رسانه‌ای و مطبوعاتی===<br /> ===مشارکت بین‌المللی===<br /> <br /> ==گزارش‌های آماری و اطلاعات سال‌شماری و شناسه‌ای هر دوره به‌ترتیب سال==<br /> جشنواره‌ای ادبی است که در سال ۱۳۵۸ پایه‌ریزی شده و هرساله برگزار می‌شود.<br /> <br /> ===دورهٔ دهم===<br /> ====[[قاسم صرافان]]====<br /> در دوره گذشته ارزیابی شعر فجر توسط کتاب‌ها انجام شد، نه براساس شعرها و این اتفاق دوباره امسال افتاده است و در سال گذشته هم این دو با هم نبودند. در این جشنواره کتاب‌هایی که برای اولین‌بار با موضوع مشخص به چاپ رسیده‌اند، ملاک قرار می‌گیرند و این‌که آیا این کار مثبت است یا منفی باید مورد ارزیابی دقیق‌تر قرار بگیرند.<br /> اگر در جشنواره شعر فجر شعر ادا نمی‌شود، شاید دلیل آن ارسال آثار تکراری است و کتاب‌های مستند‌تر و مشهورتر ملاک بهتری برای ارزیابی فعالیت ادبی شاعران می‌شوند. اما جنبه منفی این مسئله اشاره به سمت کسانی است که فقط در همان سال کتاب داشته‌اند و فقط همان‌ها از این قاعده برخوردار می‌شوند. به عنوان مثال یکسری از دوستان که در سال گذشته کتابشان منتشر شده، با توجه به شرایط جشنواره آثارشان از دور ارزیابی کتاب حذف می‌شود.&lt;ref name=&quot;صراف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/5445777/%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|عنوان=ارزیابی جشنواره شعر فجر بر چه اساسی است؟ }}&lt;/ref&gt;<br /> ====[[اسماعیل امینی]]====<br /> کیفیت برگزاری جشنواره شعر فجر، ارتباط چندانی به تصمیمات دبیر آن ندارد و اعتماد شاعران به جشنواره مهمترین عامل تاثیرگذار بر روی آن است.<br /> در دهمین دورهٔ جشنواره شعر فجر، به انتخاب بهترین کتاب‌های شعر منتشر شده در سال ۱۳۹۳ پرداخته و در ۳ رشته شعر، درباره شعر و شعر کودک و نوجوان بررسی شد. از برنامه‌های دیگر این دوره ، می‌توان به برگزاری محافل شعرخوانی در استان‌های مختلف و چند کشور اشاره کرد.<br /> &lt;ref name=&quot;اعتماد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5452200/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D9%85%D8%B2-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C-%D8%AA%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87 |عنوان=اعتماد شاعران به جشنواره شعر فجر؛ رمز کیفی‌تر شدن جشنواره }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> جشنواره شعر فجر به شرط اعتماد شاعران به این جشنواره کیفی‌تر می‌شود.<br /> اسماعیل امینی دبیر دهمین جشنواره شعر فجر، در خصوص عوامل تاثیرگذار بر روی کیفیت این جشنواره به خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ گفت: کیفیت برگزاری جشنواره شعر فجر، ارتباط چندانی به تصمیمات دبیر آن ندارد و اعتماد شاعران به جشنواره مهمترین عامل تاثیرگذار بر روی آن است.<br /> <br /> وی افزود: ان‌شاء‌الله دهمین جشنواره شعر فجر، به نوعی برگزار شود که طیف‌های مختلف فعالان ادبی به آن اعتماد کرده و در این جشنواره حضور پیدا کنند.<br /> <br /> دبیر دهمین جشنواره شعر فجر در بخش دیگری از سخنان خود، به تشریح برنامه‌هایش برای برگزاری جشنواره شعر فجر پرداخت و اظهار داشت: دهمین جشنواره شعر فجر بر اساس آیین‌نامه‌ای اجرایی می‌شود که در سال گذشته تصویب شده است.<br /> <br /> امینی ادامه داد: ما در جشنواره شعر فجر امسال به انتخاب بهترین کتاب‌های شعر منتشر شده در سال 1393 می‌پردازیم و آن‌ها را در 3 رشته شعر، درباره شعر و شعر کودک و نوجوان بررسی می‌کنیم.<br /> <br /> وی تصریح کرد: از برنامه‌های دیگر ما، می‌توان به برگزاری محافل شعرخوانی در استان‌های مختلف و چند کشور اشاره کرد.<br /> <br /> دبیر دهمین جشنواره شعر فجر خاطرنشان کرد: در زمینه حضور شاعران در استان‌های مختلف و کشورهای دیگر پیشنهاداتی به ما شده که پس از بررسی در هیات علمی به اطلاع همگان می‌رسند.<br /> ==============================================================<br /> باید یک دبیرخانه برای شعر تعریف شود<br /> امروزه بودن جشنواره شعر فجر، به از نبودن آن است.<br /> ====[[مصطفی محدثی خراسانی]]====<br /> امروزه بودن این جشنواره به از نبود آن است. جشنواره شعر فجر حدود هشت دوره است که برگزار می‌شود؛ اما جشنواره فیلم فجر قریب ۳۴ سال است که از اجرای آن می‌گذرد. برگزاری جشنواره شعر فجر بسیار ارزشمند است و جای تقدیر دارد؛ اما تاکنون هیچ جشنواره‌ای نتوانسته آن‌طور که شایسته است به مقوله شعر بپردازد. یکی از گله‌هایی که می‌توان از برگزاری این جشنواره کرد، این است که زمانی که تنها یک ماه به بهمن ماه مانده، شورا تشکیل می‌شود. پس با برگزاری چند جلسه جشنواره برگزار می‌شود و در آخر در اسفند ماه پرونده‌اش تا دی‌ماه سال بعد بسته می‌شود. <br /> باید یک دبیرخانه دائمی برای شعر تعریف شود و جایگاه شایسته‌ای در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای آن داشته باشیم. اگر داستان به [[جایزه جلال آل احمد با آن جایزه‌ها سنگین واگذار شود، هیچ ایرادی ندارد ولی باید سعی شود شعر را هم در همان حد و اندازه ارج نهند. زیرا شعر هنر ملی ماست؛ ولی داستان یک هنر وارداتی است. ادبیات داستانی به آنچه که ما از ترجمه‌ها آموخته‌ایم برمی گردد. می دانید که قالب ادبیات داستانی برگرفته از داستان‌های ترجمه است و ما داستان را به این شکل و قالب در ادبیاتمان نداشته‌ایم و آنچه که داشته‌ایم به صورت افسانه بوده است. من به هیچ وجه نمی‌خواهم با این حرف ارزش داستان را پایین بیاورم؛ ولی تکنیک ادبیات داستانی ریشه در فرهنگ و پشتوانه ما ندارد.. اما زمانی که این دو را در کنار هم قرار می‌دهیم، به مراتب باید برای شعر ارزش و پشتوانه بیشتری در نظر گرفته شود و آنطور که در شان شعر است، روی آن سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی شود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5452978/%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%B4%D9%88%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==============================================================<br /> داور جشنواره شعر فجر نمی‌شوم<br /> سراینده مجموعه شعرهای «بهت نگاه» و «سوار مشرقی» داور جشنواره شعر فجر نمی‌شود.<br /> عباس براتی‌پور شاعر در خصوص احتمال شرکت خود در جشنواره شعر فجر به خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ گفت: اگر چه در زمینه چند و چون برگزاری دهمین جشنواره شعر فجر نظر یا پیشنهادی ندارم؛ اما در صورتی که برای حضور در این جشنواره از من دعوت شود در آن شرکت می‌کنم.<br /> <br /> وی افزود: من تمایلی به حضور در میان اعضای هیات داوران جشنواره شعر فجر ندارم و داور این جشنواره نمی‌شوم.<br /> <br /> براتی‌پور در بخش دیگری از سخنان خود در خصوص مکان مناسب برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران گفت: به نظر من مصلای امام خمینی (ره) مکان مناسبی برای برگزاری نمایشگاه کتاب بوده و هست زیرا در مرکز شهر واقع شده و جای کافی برای پارک خودروها دارد.<br /> <br /> وی خاطرنشان کرد: مسئولان نیز اگر به فکر فراهم کردن مکان مناسبی برای برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران هستند، باید همه جوانب به خصوص وجود مکان کافی برای پارک خودروها را در نظر بگیرند.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5453633/%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D9%85<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===============================================================<br /> چتر جشنواره شعر فجر همه شاعران را در بر بگیرد<br /> جشنواره شعر فجر در صورت مشارکت همه طیف‌های ادبی به نقطه مطلوب می‌رسد.<br /> رضا اسماعیلی شاعر و داور چند دوره جشنواره شعر فجر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ به نقش مشارکت‌ تمامی طیف‌های ادبی در برگزاری کیفی جشنواره‌ شعر فجر اشاره کرده و افزود: بهتر است که چتر جشنواره شعر فجر، همه شاعران را دربرگیرد.<br /> <br /> وی گفت: در مورد برگزاری جشنواره شعر فجر باید بگویم که این جشنواره هم اکنون با توجه به آنچه در دوره‌های گذشته رخ داده، جزو جشنواره‌هایی است که جا افتاده و تثبیت شده است. البته انتظار می‌رود که این جشنواره در دهمین دوره خود نسبت به دوره‌های گذشته کیفی‌تر برگزار شود.<br /> <br /> این شاعر ادامه داد: اسماعیل امینی که هم اکنون به عنوان دبیر دهمین جشنواره شعر فجر انتخاب شده و در دوره گذشته نیز در سمت دبیر با جشنواره همکاری کرده، باید تلاش مضاعفی بکند تا جشنواره را به گونه‌ای از تنش‌ها و حاشیه‌ها دور کند که چتر آن همه شاعران را دربرگیرد تا در یک رقابت سازنده شرکت کنند.<br /> <br /> اسماعیلی اظهار داشت: در مورد صبغه علمی جشنواره شعر فجر هم باید بگویم خوب است که داوران از اولین روزهای شکل‌گیری جشنواره با رزومه و کارنامه ادبی خود به همه معرفی شوند؛ زیرا اعتبار یک جشنواره به داوران آن است.<br /> <br /> وی افزود: به نظر من باید در انتخاب تیم داوران جشنواره شعر فجر دقت و تلاش بشود تا افراد منتخب وابستگی خطی و جناحی نداشته باشند.<br /> <br /> این شاعر تصریح کرد: حضور همه طیف های ادبی در جشنواره شعر فجر، می‌تواند به این جشنواره کمک کند تا به نقطه مطلوب برسد.<br /> <br /> اسماعیلی خاطرنشان کرد: انتظار می‌رود که دهمین جشنواره شعر فجر، مشکلات دوره‌های گذشته را نداشته باشد.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5455741/%DA%86%D8%AA%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%87%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%DA%AF%DB%8C%D8%B1%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===============================================================<br /> سکوت جشنواره شعر فجر تداوم می‌یابد؟!<br /> جشنواره شعر فجر که در نهمین دوره خود در سکوت کار خود را انجام داد، در دهمین دوره برگزاری خود هم مسکوت خواهد ماند.<br /> علی‌ آبان شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ نهمین دوره جشنواره شعر فجر را بی‌صداترین دوره برگزاری این جشنواره دانست و افزود: من در کسوت یک شاعر، زمانی متوجه برگزاری نهمین جشنواره شعر فجر شدم که این جشنواره به روزهای پایانی فعالیت خود رسیده بود.<br /> <br /> وی گفت: جشنواره شعر فجر در نهمین دوره برگزاری خود بسیار ساکت بود.<br /> <br /> این شاعر ادامه داد: به نظر من، دهمین جشنواره شعر فجر نیز با توجه به اینکه دبیر دوره‌های نهم و دهم این جشنواره یک نفر بوده، مسکوت خواهد ماند.<br /> <br /> آبان در بخش دیگری از سخنان خود با تاکید بر اینکه راهکارهای پیشنهادی شاعران، بازتاب چندانی در برگزاری جشنواره شعر فجر ندارد اظهار داشت: بالطبع جشنواره شعر فجر به معنای محفلی است که هر کسی در ارائه آثارش آزاد است و به نظر من هم اگر این جشنواره می‌خواهد یک جشنواره واقعی باشد، باید همه گیر شود.<br /> <br /> وی در بخش دیگری از سخنانش مصلای امام خمینی (ره) را بهترین مکان برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران برای تهران‌نشینان دانست و خاطرنشان کرد: شاید برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب در حاشیه تهران، بهترین حالت برگزاری این نمایشگاه برای شهرستانی‌ها باشد.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5455798/%D8%B3%DA%A9%D9%88%D8%AA-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%85-%D9%85%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==============================================================<br /> نخستین جلسه هیئت علمی جشنواره شعر فجر با موضوع انتخاب داوران<br /> اعضای هیئت علمی دهمین دوره جشنواره شعر فجر پس از عیادت از استاد حمید سبزواری نخستین جلسه هیئت علمی این دوره را با دستورکار قراردادن انتخاب داوران برگزار کردند.<br /> در نخستین جلسه هیئت علمی دهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر، اسماعیل امینی، دبیر علمی و مهدی قزلی، دبیر اجرایی دهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر حضور داشتند و اعضای هیئت علمی در خصوص روند برگزاری و انتخاب داوران بخش‌های شعر کودک و نوجوان، شعر بزرگسال و درباره شعر به مشورت نشستند.<br /> <br /> اعضای هیئت علمی دهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر را حجةالاسلام زکریا اخلاقی، محمدعلی بهمنی، جواد محقق، علیمحمد مودب، حسین آهی، محمدرضا تقی‌دخت، بیوک ملکی و مریم حسینی تشکیل می‌دهند.<br /> <br /> پیش از برگزاری جلسه هیئت علمی، تعدادی از اعضا ضمن عیادت از استاد حمید سبزواری، برای پدر شعر انقلاب اسلامی آرزوی سلامتی و بهبود کردند و از وی برای آغاز به کار جشنواره شعر فجر رخصت گرفتند. در این دیدار که به همراهی دکتر سیدعباس صالحی، معاون فرهنگی وزارت ارشاد و همچنین مهدی قزلی، مدیرعامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان انجام شد، دکتر اسماعیل امینی، شاعر، طنزپرداز، استاد دانشگاه و دبیر علمی دهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر ضمن خوانش یکی از غزل‌های خود برای حمید سبزواری برای پدرِ شعر انقلاب آرزوی سلامتی کرد؛ همچنین حجت‌الاسلام و المسلمین زکریا اخلاقی نیز با حضور بر بالین حمید سبزواری، یکی از شعرهای خود را برای پیشکسوت شعر انقلاب اسلامی قرائت کرد.<br /> <br /> در این دیدار، معاون فرهنگی وزیر ارشاد جویای وضعیت سلامت استاد سبزواری شد. فرزند استاد نیز با تشریح وضعیت وی خاطرنشان کرد: حال استاد سبزواری به نسبت روزهای گذشته بهبودی یافته و ایشان پس از چند روز ضعف و بیماری، امروز توانسته‌اند غذا بخورند. حافظه ایشان نیز بازگشته و در مجموع نسبت به روزهای گذشته وضعیت جسمی بهتری دارند.<br /> <br /> گفتنی است دهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر با انتشار فراخوان، کار خود را از هفته گذشته رسما آغاز کرده است.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5455917/%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D9%87%DB%8C%D8%A6%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%B9-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ========================================================<br /> جشنواره شعر فجر؛ ویترینی برای نمایش آثار خوب<br /> گاهی خط‌کشی‌ها و فاصله‌گذاری‌ها موجب می‌شود، برخی از صاحبان صلاحیت به مراسم ویژه جشنواره دعوت نشوند.<br /> سودابه امینی شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ در خصوص جشنواره شعر فجر گفت: به نظرم می‌توان برگزاری هر جشنواره‌ای را با هر محتوا و محوری (از یک دیدگاه کلی) ویترینی برای معرفی، مرور و به نمایش گذاشتن تلاش‌ها و داشته‌های گروهی از افراد در یک مقطع زمانی در نظر گرفت و از آنجایی که هر جامعه‌ای نیازمند مرور داشته‌های بالفعل و بالقوه خود است، جامعه شاعران نیز نیازمند این مهم هستند. علاوه بر این مخاطبان و علاقه‌مندان به شعر باید بتوانند از این حق برخوردار شوند. <br /> <br /> وی با اشاره به گروه‌های مختلف در جشنواره شعر فجر گفت: در برگزاری جشنواره شعر گروه‌های مختلفی هستند که به نوعی مستقیم و غیرمستقیم به جشنواره پیوند می‌خورند. شاعران، ادبیات، مخاطبان عام و خاص ادبیات، ناشران، کارگزاران فرهنگی و مدیران فرهنگی و ... . ناگفته نماند به نمایش گذاشتن و عرضه کردن آثار در حوزه شعر برای گروه‌های مختلفی که در جشنواره فعالیت می‌کنند محدودیت‌هایی ایجاد می‌کند.<br /> <br /> اولین محدودیت این است که عده‌ای از پدیدآورندگان به دلایلی خواسته یا ناخواسته در دایره جشنواره جای نمی‌گیرند و این خود آغاز ماجراست. به این معنا که عده‌ای زحمت برگزاری را می‌کشند. در حالی که تمامی داشته‌های ادبی دوره زمانی تعریف شده را در اختیار ندارند. بنابراین قضاوت و ارزیابی‌شان ناخواسته دچار تردید و سوال خواهد شد. برای رفع چنین ایرادی برگزارکنندگان باید طراحی را طوری انجام دهند که تمامی آثار به همت دبیرخانه و نه صرفا با اراده پدیدآورندگان، گردآوری و در دست بررسی قرار گیرند.<br /> <br /> امینی خاطرنشان کرد: هر جشنواره ظرفیت‌های آموزشی یا انگیزشی را برای علاقه‌مندان، مخاطبان و شرکت‌کنندگان فراهم می‌آورد. اگر طراحان و مجریان به خوبی از این ظرفیت‌ها استفاده کنند، می‌توانند بینش و دانش مخاطبان عام و خاص را در موضوع مربوط تقویت نمایند. کنار هم قرار گرفتن افراد، ایجاد فضای تعامل فکری، تمرکز بر اشعار و بحث و گفتگو درباره شعر در چنین جشنواره‌هایی اثرات بسیار مثبتی بر شرکت‌کنندگان دارد؛ اما متاسفانه در همه جشنواره‌ها طراحان از این مهم غافل می‌مانند و صرف درج اخبار در رسانه‌ها بر پیشانی قرار می‌گیرد. گاه محدودیت‌های مالی و اجرایی و گاه خط‌کشی‌ها و فاصله‌گذاری‌ها موجب می‌شد، برخی از صاحبان صلاحیت‌ به جلسات و مراسم ویژه در جشنواره هم دعوت شوند.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به ادا کردن حق شعر توسط این جشنواره گفت: ادا کردن حق شعر حرف بزرگی است. به جشنواره فقط باید به عنوان جشنواره نگاه کرد. جشنواره یعنی محل عرضه کردن، به نمایش درآوردن. جشنواره محل نمود شعر است و پیش از این نباید انتظار از آن داشت. شاعر با گسترش مطالعه در حوزه شعر و تماشای او نسبت به جهان‌های درون و برون و قرار گرفتن در محیط ادبی تربیت می‌شود و انگیزه‌ و اراده شاعر به خود او بستگی دارد.<br /> <br /> سودابه امینی شعر در پایان اظهار داشت: من با برگزاری جشنواره شعر کاملا موافقم. مشروط بر اینکه دست از شلختگی‌های مدیریتی، آن گونه که در مدیریت فرهنگی کشور ما رایج است، برداریم و بسیاری از مرزهای خود ساخته را که میان شاعران فاصله ایجاد کند را از بین ببریم. همه در هر جایگاهی که هستیم، خود را خدمتگزار شعر فارسی بدانیم و صمیمانه و صادقانه «تو کجایی تا شوم من چاکرت» را برایش بخوانیم.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5456196/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%88%DB%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%A8<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =========================================================<br /> <br /> در نشست خبری دهمین جشنواره شعر فجر بیان شد:<br /> برخی از طیف‌های روشن‌فکری به خاطر سفر خارجی به محافل ادبی می‌روند/ شعر یدالله رویایی شعر نیست<br /> در نشست خبری جشنواره «شعر فجر» که در بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان برگزار شد، اسماعیل امینی دبیر علمی دهمین جشنواره شعر فجر گفت: ما در دهمین جشنواره شعر فجر از تمام کسانی که می‌توانستند به بهبود روند برگزاری این جشنواره کمک کنند، دعوت کردیم و برخی تمایل حضور در این جشنواره را نداشتند. به نظر من گروهی از شاعران ما مخالفان همیشگی محافل ادبی هستند. به طور مثال پیامی برای من فرستادند که در آن چنین آمده برای شاعران مستقلی که در هیچ جشنواره دولتی شرکت نمی‌کنند، چه سهمیه‌ای در نظر گرفته‌اید و من هم به آن‌ها گفتم که من به عنوان شاعر منتسب به نظام جمهوری اسلامی ایران و انقلاب اسلامی، در هیچکدام از محافل شعرخوانی جشنواره شعر فجر حضور نداشته‌ام.<br /> <br /> امینی ادامه داد: امروزه وقتی از برخی از طیف‌های روشن‌فکری دعوت می‌کنیم در محافلی چون جشنواره شعر فجر بیایند، می‌گویند که در هیچ محفل دولتی شرکت نمی‌کنیم؛ اما وقتی که محافل شعرخوانی خارج کشور از آن‌ها دعوت می‌کند، این دعوت را به خاطر سفر خارجی قبول می‌کنند.<br /> <br /> دبیر علمی دهمین جشنواره شعر فجر اظهار داشت: شاعرانی که در هیچکدام از محافل دولتی حضور پیدا نمی‌کنند و محافل خارجی شعرخوانی را می‌پذیرند، شعرهای خوبی ندارند و به همین دلیل از این بازی‌ها درمی‌آورند؛ و گرنه شاعران خوب ما از این بازی‌ها ندارند.<br /> <br /> وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود در پاسخ به این سوال که آیا جشنواره شعر فجر با توجه به گرایشات سیاسی اعضای هیئت علمی این جشنواره، جشنواره‌ای سیاسی نیست اظهار داشت: آیا شما تا به حال از من و محمدعلی رحمانی عرض سیاسی شنیده‌اید.<br /> <br /> دبیر علمی دهمین جشنواره فجر ادامه داد: نگاه سیاسی به ادبیات نگاه قابل قبولی نیست؛ زیرا در همه جهان اثبات شده که اهمیت علم و ادبیات بیشتر از سیاست است. البته در کشور ما جامعه ادبی سیاست را بر ادبیات غالب کرده است.<br /> <br /> امینی تصریح کرد: اگرچه نام یدالله رویایی و احتمال حضور آن در دوره‌های مختلف جشنواره شعر فجر بحث برانگیز شده، اما به راستی کدام یک از بچه‌هایی که در حوزه ادبیات کار می‌کنند کتاب‌های یدالله رویایی را خوانده‌اند ، من کتاب‌ها و اشعار یدالله رویایی را خوانده‌ام و می‌گویم شعر یدالله رویایی شعر نیست.<br /> <br /> دبیر علمی دهمین جشنواره شعر فجر اظهار داشت: امروزه یدالله رویایی به آن دلیل در مرکز توجه قرار گرفته که ناسزا می‌گوید و با همه چیز مخالفت می‌کند.<br /> <br /> امینی در بخش دیگری از صحبت‌های خود در خصوص چیستی رویکرد جشنواره شعر فجر در مورد تفکیک میان شاعران گفت: ما تفکیکی را در میان شاعران قائل نمی‌شویم.<br /> <br /> وی تفکیک میان سبک‌های شعری را هم دشوار دانست و گفت: در برخی مواقع مجموعه شعرهایی به دست ما می‌رسند که شعر موزون، شعر سپید و سبک‌های جدید شعری را در خود جای داده‌اند. به نظرم تفکیک قالب‌ها در داوری جشنواره شعر فجر دشوار است، مگر این که جشنواره به اندازه‌ای گسترش پیدا کند که بتوان به صورت مجزا به داوری قالب‌های شعری پرداخت.<br /> <br /> وی افزود: شاید ما دو قالب شعری کلاسیک و نو تثبیت شده داشته باشیم؛ اما به دلیل پویندگی شعر به نظر می‌رسد، 50 شاخه شعری وجود دارد و شاید جزء به جزء کردن آن‌ها از نظر اجرایی دشوار باشد.<br /> <br /> دبیر علمی دهمین جشنواره شعر فجر در خصوص واسپاری انتخاب کتاب سال شعر به جشنواره شعر فجر گفت: در خصوص انتخاب کتاب سال شعر در جشنواره شعر فجر، باید بگویم هم اکنون از سراسر کشور شاعران جوانی با شرایط سنی خاص دعوت شده‌اند تا در کلاس‌هایی در تهران آموزش ببینند و این تحول خوبی در حوزه شعر است.<br /> <br /> امینی ادامه داد: در پاسخ به سوال افرادی که می‌گویند آیا نباید تمرکز جشنواره شعر فجر از بخش رقابتی به بخش غیررقابتی آن انتقال پیدا کند، باید بگویم کار جشنواره شعر فجر نقد و بررسی کتاب‌های شعر نیست و اگرچه هیئت علمی جایزه کتاب سال کار خود را بر مبنای کتاب انجام می‌دهد، اما هیئت علمی جشنواره فجر بر اساس تخصص شعری به فعالیت می‌پردازد.<br /> <br /> وی ادامه داد: در سال‌های گذشته شاهد بودیم که جایزه کتاب سال که هویتی علمی دارد، در بخش کتاب‌های خلاقه اثر برگزیده چندانی نداشته و تفاوت این حوزه با حوزه‌های علمی این بود که ما در حوزه شعر و داستان کتاب برگزیده‌ای نداشته باشیم. این ضعف کتاب سال نبود و به شرایط بستگی داشت.<br /> <br /> امینی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: در سال‌های بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، جریان شعر فارسی تحولاتی پیدا کرد که نه فقط از منظر دوستداران انقلاب، بلکه از منظر یک ناظر علمی هم اثبات شد. اوضاع شعر فارسی در سال‌های بعد از انقلاب چه به لحاظ رشد تعداد شاعران و گسترش حوزه شعر و چه به لحاظ تنوع گونه‌های شعری توسعه پیدا کرده. به گونه‌ای که اگرچه در سال‌های پیش از شکوفایی انقلاب اسلامی یک گونه شعری برجسته شده و سایر آن‌ها در حاشیه قرار می‌گرفتند، اما امروزه همه گونه‌های شعری هم‌طراز با یکدیگر شناخته می‌شوند و بر سر زبان‌ها می‌افتند.<br /> <br /> دبیر علمی جشنواره شعر فجر اظهار داشت: هم اکنون جدال‌های بی‌مورد بر سر قالب‌ها و سبک‌های شعری به نفع شعر کنار رفته‌اند و ممکن است بگوییم همه کتاب‌های شعری کیفی نیستند، اما در میان آن‌ها کارهای کیفی هم به وفور دیده می‌شود.<br /> <br /> امینی در ادامه گفت: پدیده شعر نوجوان هم متعلق به دوران بعد از انقلاب اسلامی است و جشنواره شعر فجر پاسخی به این تحولات حوزه شعر است.<br /> <br /> وی اظهار امیدواری داد: البته این نیست که داوری حوزه شعر فقط در دست جشنواره فجر باشد و همگان در طول سال چشم خود را به نتیجه این جشنواره بدوزند؛ بلکه آرزوی ما این است که هر ماه جمعی از نخبگان ادبی و شاعران بتوانند کتاب‌های خوبی را انتخاب کرده و به جامعه ادبی کشور معرفی کنند.<br /> <br /> دبیر علمی دهمین جشنواره شعر فجر خاطرنشان کرد: اعتبار جشنواره‌ها به کسانی است که در سمت هیئت علمی از آن پشتیبانی می‌کنند و اینکه امسال کتاب‌های شعر به جای شعر داوری می‌شوند، به این دلیل است که تمام توان شعری کشور در جشنواره شرکت نمی‌کردند و انتساب شعر به شاعر دشوار بود اما وقتی داوری در مورد کتاب‌ها باشد، این مشکل را نداریم و همه بضاعت شعری کشور در معرض داوری قرار می‌گیرد.<br /> <br /> همچنین مهدی قزلی دبیر اجرایی دهمین جشنواره شعر فجر، در بخش دیگری از نشست خبری این جشنواره گفت: ما امسال هم تلاش‌مان این است که در هفته اول اسفند ماه، مراسم اختتامیه جشنواره را برگزار کنیم. البته تمایل داشتیم که این مراسم را زودتر از موعد اعلام شده برگزار کنیم؛ اما جا‌به‌جایی بنیاد شعر و ادبیات داستانی در زمان شروع جایزه جلال آل احمد و جشنواره شعر فجر اثرگذار شد.<br /> <br /> وی ادامه داد: امیدواریم امسال سال تثبیت جشنواره فجر، در انتخاب بهترین کتاب شعر باشد و همان طور که در رویه سال گذشته مطلع هستید، جشنواره در دو بخش رقابتی و غیررقابتی برگزار می‌شود و در بخش رقابتی سه کتاب معرفی خواهد شد.<br /> <br /> دبیر اجرایی دهمین جشنواره شعر فجر ادامه داد: داوران جشنواره شعر فجر تا قبل از اعلام نامزدها معرفی نمی‌شوند. برای اینکه کارشان را در آرامش انجام بدهند.<br /> <br /> قزلی در بخش دیگری از صحبت‌های خود گفت: در مورد چرایی نبودن کاکایی در میان اعضای هیئت علمی جشنواره باید بگویم ما در انتخاب هیئت علمی با محدودیت هشت نفره مواجه بودیم و نه تنها کاکایی بلکه دیگران هم از این دوره جای مانده‌اند.<br /> <br /> قزلی گفت: ما محفل افتتاحیه جشنواره شعر فجر را 26 دی ماه در قم برگزار می‌کنیم و امیدواریم دبیران ادوار گذشته نیز در این مراسم حضور داشته باشند؛ زیرا ورودیه جشنواره شعر فجر در قم کلید می‌خورد.<br /> <br /> دبیر اجرایی دهمین جشنواره شعر فجر ادامه داد: ایلام، خراسان شمالی، همدان، کرمان و سیستان بلوچستان استان‌هایی هستند که به احتمال زیاد پذیرای شاعران دعوت شده به محافل شعرخوانی جشنواره شعر فجر خواهند بود.<br /> <br /> وی تصریح کرد: در بخش غیررقابتی جشنواره شعر فجر، 15 محفل را برنامه‌ریزی کرده‌ایم و امیدواریم که هر‌آنچه برای پویا شدن حوزه شعر نیاز داریم فراهم شود.<br /> <br /> قزلی اظهار داشت: ما سعی می‌کنیم که در افغانستان هرات محفل شعرخوانی برگزار کنیم و با توجه به اهمیت ادبیات مهاجران، یک محفل شعری هم برای شاعران افغان ساکن در ایران برگزار کنیم.<br /> <br /> وی در خصوص دوره آموزشی جشنواره شعر فجر هم گفت: ما یک دوره آموزشی متمرکز داریم و با همه استان‌ها صحبت کرده‌ایم تا استعداد جوان کمتر از سی سال خود را برای حضور در این دوره آموزشی معرفی کند.<br /> <br /> وی ادامه داد: برگزاری این دوره‌های آموزشی هدف‌هایی چون تشویق دوستان جوان و آشنایی اساتید بااستعدادهای جوان شعر امروز را دنبال می‌کند و باب آشنایی پیشکسوتان و جوانان شعر در مرکز توجه ما است.<br /> <br /> وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود درباره چگونگی انتخاب هیئت علمی دهمین دوره جشنواره شعر فجر گفت: هیئت علمی جشنواره شعر فجر حکمشان را از وزیر می‌گیرند و این اتفاق به پیشنهاد معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی رخ می‌دهد.<br /> <br /> وی ادامه داد: البته تعداد نفراتی که ما به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی معرفی کردیم بیشتر از 9 نفر بود.<br /> <br /> دبیر اجرایی دهمین جشنواره شعر فجر اظهار داشت: انتخاب داوران بر عهده اعضای هیئت علمی است و آن‌ها با توجه به میزان تسلط شاعران به اتفاقات شعری چند سال گذشته داوران را انتخاب می‌کنند.<br /> <br /> قزلی خاطرنشان کرد: امید می‌رود که با برگزاری محافل شعرخوانی در دو تا سه کشور خارجی صدای شعر کشورمان در این کشورها طنین‌انداز شود.<br /> <br /> گفتنی است؛ در پایان نشست خبری دهمین جشنواره شعر فجر از حمید سبزواری یادی شد و همگان آرزو کردند که این شاعر کشورمان به زودی سلامتی خود را بازیابد.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5457398/%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%DB%8C%D9%81-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86-%D9%81%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1-%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D9%81%D9%84-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===========================================================<br /> بررسی مجموعه شعر، شاعر را بهتر نمایان می‌کند<br /> بررسی مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر می‌تواند شناخت بهتری نسبت به شاعر ایجاد کند.<br /> آرش افشاری شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ در خصوص بررسی مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر امسال گفت: شیوه بررسی مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر امسال را نسبت به تک اثر مناسب‌تر می‎‌دانم. به دلیل آنکه شناخت بهتری نسبت به شاعر ایجاد خواهد شد.<br /> <br /> وی افزود: در صورتی که بحث نقد و داوری شعر در جشنواره شعر فجر مطرح شود، مشاهده کارنامه شعری یک فرد می‌تواند انتخاب منطقی‌تر و درست‌تری را به همراه داشته باشد. به جای آنکه یک تک شعر را بررسی کنند در این هنگام نگاه کاملتری نسبت به شاعر وجود دارد.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به آنکه بررسی تک اثر برای شعر معنایی ندارد، بیان کرد: درباره بررسی اثر موسیقی در جشنواره‌ها شاید بتوان تک اثر را بررسی کرد اما این مسئله برای شعر معنا ندارد و درست به نظر نمی رسد.<br /> <br /> افشار ادامه داد: امسال نیز در جشنواره شعر فجر شرکت نمی‌کنم به دلیل آنکه تا کنون در هیچ جشنواره شعری شرکت نکرده‌ام و جشنواره شعر فجر نیز از این قاعده مستثنی نیست.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5461242/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ============================================================<br /> باید ساز و کار مناسبی در جشنواره شعر فجر در نظر گرفته شود<br /> ساز و کار مناسبی برای دریافت مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر در نظر گرفته شود تا همه مجموعه ها در این جشنواره بررسی شود.<br /> غلامرضا طریقی، شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ با اشاره به پیشنهاد خود برای جشنواره شعر فجر امسال گفت: ساز و کار مناسبی برای دریافت مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر در نظر گرفته شود تا همه مجموعه ها در این جشنواره بررسی شود. فی النفسه بررسی مجموعه شعر را در آن مثبت می دانم.<br /> <br /> وی افزود: با توجه به آنکه تا کنون در طول ده دوره جشتنوازه شعر فجر به عنوان شرکت کننده، داور یا مسئول اجرایی حضور نداشتم، قضاوت بهتری درباره این جشنواره خواهم داشت. با دریافت مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر که از سال گذشته جایگزین چند اثر شد، موافق هستم. به دلیل آنکه جشنواره های زیادی به دریافت دو یا سه اثر شاعر می پردازند و شاعران با آثار جدید خود در آن حضور پیدا می کنند.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به خلا موجود در شعر امروز بیان کرد: هم اکنون این خلا در شعر امروز وجود دارد که شاعران جدی تر دیده نمی شوند این افراد به انتشار اثیر خود در طول سال می پردازند حتی کتاب سال نیز ثابت کرده که در آن به مجموعه شعر توجهی نمی شود.<br /> <br /> طریقی ادامه داد: بی توجهی به مجموعه شعر را در جایزه ادبی کتاب سال به عنوان ایراد مطرح نمی کنم. شاید خود ما و شما هم هنگامی که در کنار مجموعه شعر خوب به اثری تحقیقی برسیم. اثر تحقیقی درباره ادبیات فارسی را انتخاب کنیم. مجموعه شعر تا کنون جایی برای دیده شدن نداشت به همین دلیل دریافت مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر امسال را فی النفسه مثبت می دانم.<br /> <br /> وی تصریح کرد: بنیاد ادبیات داستانی از سال گذشته عهده دار مسئولیت برگزاری جشنواره شعر فجر شد. مطمئن هستم اتفاقات مثبتی در جشنواره امسال رقم خواهد خورد به فرض آنکه در جشنواره مجموعه شعر بررسی شود، بسیاری از شاعران از این مسئله اطلاعی ندارند. با آنکه در این جشنواره شرکت نمی کنند.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به آنکه هر ناشری مجموعه شعر خوب خود را برای حضور در جشنواره شعر فجر ارسال کند، اظهار داشت: ارسال مجموعه شعر برای حضور در جشنواره شعر فجر توسط ناشران نیز پیشنهاد خوبی نخواهد بود، به دلیل آنکه گاهی انتشاراتی با یک شاعر میانه چندان خوبی ندارد به همین دلیل از ارسال اثر وی به جشنواره خودداری می کند.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5461263/%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D8%B2-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%A<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==============================================================<br /> بخشی از جامعه شعری در جشنواره شعر فجر از دست می‌رود<br /> بررسی کتاب‌های منتشر شده در جشنواره شعر فجر سبب می‌شود، بخشی از جامعه شعری را در این جشنواره از دست بدهیم.<br /> حمیدرضا شکارسری، شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ با اشاره به آنکه دریافت مجموعه شعر و تک اثر در جشنواره شعر فجر کارایی خود را دارد، گفت: با بررسی کتاب‌های منتشر شده در جشنواره شعر فجر، بخشی از جامعه شعری خود را از دست می‌دهیم و آن‌ها را مخاطب در جشنواره شعر فجر نمی‌دانیم.<br /> <br /> وی افزود: کتاب اثری است که سر فرصت و با دید صاحب اثر منتشر می‌شود و در آن ملاحظات مختلفی در نظر گرفته شده است. بررسی آن در جشنواره شعر فجر، می‌تواند مرجع بهتری باشد. البته هر یک از روش‌های بررسی تک اثر یا مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر، محسنات و معایب خود را دارد. <br /> <br /> این شاعر با اشاره به راهکاری برای جشنواره شعر فجر بیان کرد: به چه دلیل تلفیقی از تک اثر و مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر وجود نداشته باشد؟ در این جشنواره در کنار بررسی مجموعه‌های شعر، می‌توان به تک اثر یا چند اثرها نیز پرداخت.<br /> <br /> شکارسری تصریح کرد: افرادی در جامعه شعری، اثری منتشر نکرده‌اند؛ اما به تعداد یک کتاب شعر دارند. این افراد را در جشنواره شعر فجر به صورت مجموعه شعر شرکت دهند و در صورت برگزیده شدن همان آثار را به عنوان جایزه جشنواره شعر فجر منتشر کنند تا به این ترتیب شاعران بدون اثر نیز در جشنواره شعر فجر شرکت کنند.<br /> <br /> وی در خصوص حضور خود در جشنواره شعر فجر اظهار داشت: در جشنواره شعر فجر امسال شرکت نمی‌کنم. به دلیل آنکه دیگر از ما گذشته است و جای خود را باید برای جوانترها خالی کنیم.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5461971/%D8%A8%D8%AE%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===========================================================<br /> گلایه‌های دبیر جشنواره شعر فجر از حضور نیافتن طیف روشنفکر در این جشنواره<br /> دبیر جشنواره شعر فجر از حاضر نشدن طیف روشنفکر جامعه ادبی در این جشنواره گلایه کرد.<br /> سید عباس صالحی معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در ادامه طرح کتاب‌گردی در کتابفروشی «فرهنگ معاصر» حاضر شد. وی در این مراسم در خصوص جشنواره شعر فجر گفت: داوران جشنواره شعر فجر تمام سلیقه‌های ادبی را در بر خواهد گرفت.<br /> <br /> نخستین جلسه هیئت علمی جشنواره شعر فجر در این هفته برگزار شد و اعضای هیئت علمی به بحث و تبادل نظر پیرامون هیئت داوران جشنواره پرداختند. قبل از این جلسه اعضای هیئت علمی از استاد حمید سبزواری عیادت کردند. <br /> <br /> لازم به ذکر است جشنواره شعر فجر از هفته گذشته با انتشار فراخوان کار خود را به طور رسمی آغاز کرد؛ اما اسماعیل امینی دبیر جشنواره شعر فجر به حاشیه‌های این جشنواره پرداخت و با گلایه از برخی طیف‌های روشنفکری به دلیل حضور نیافتن در جشنواره شعر فجر گفت: این افراد از حضور در جشنواره‌های دولتی امتناع می‌کنند، اما وقتی پای محفل شعرخوانی در خارج از کشور به میان بیاید، این دعوت را به خاطر سفر خارجی می‌پذیرند.<br /> <br /> وی همچنین با بیان اینکه احتمال حضور یدالله رویایی در جشنواره شعر فجر بحث‌برانگیز شد، اظهار کرد: کتاب‌های یدالله رویایی را مطالعه کرده‌ام و می‌گویم شعر وی شعر نیست.<br /> <br /> اما در این هفته خبرهای ناخوشایندی در خصوص حمید سبزواری شاعر پیشکسوت انقلاب اسلامی به گوش رسید. وی به دلیل بی‌حالی به بیمارستان رفته بود و پس از انجام آزمایش‌های لازم علت بیماری وی زخم معده تشخیص داده شد. اما در این رابطه خبری از سوی برخی خبرگزاری ها اعلام شد و در خصوص درگذشت وی شایعه‌سازی کرده بودند؛ اما خانواده وی در واکنش به این خبر از سلامتی حمید سبزواری خبر دادند. به دنبال آن افراد زیادی از جمله علی جنتی، عباس صالحی و علی اصغر جعفری معاون سرمایه انسانی صدا و سیما جویای احوال این شاعر پیشکسوت انقلاب اسلامی شدند.<br /> <br /> نشست کنگره ملی 2000 شهید هنرمند نیز در این هفته برگزار شد. برگزاری قسمت ادبی آن به حوزه هنری واگذار شده است. سازمان‌های دیگری از جمله صدا و سیما، سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران و خانه هنرمندان در این امر مهم مشارکت می‌کنند. محسن مومنی شریف، رئیس حوزه هنری و دبیر کنگره ملی 2000 شهید هنرمند در بخش ادبیات (ترنم پرواز) شهدای هنرمند را سرمایه بزرگ ادبیات و هنر کشور دانست.<br /> <br /> در نهایت این جایزه کتاب سال بود که در این هفته خبرساز شد. این جایزه ادبی برگزیدگان خود را معرفی کرد و بدین وسیله به کار خود پایان داد.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5462169/%DA%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%86-%D8%B7%DB%8C%D9%81-%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =========================================================<br /> اسماعیل‌آذر: جشنواره شعر فجر به اتاق اندیشه نیاز دارد<br /> جشنواره شعر فجر به عنوان یکی از شناخته شده ترین جشنواره‌های ادبی کشور، به اتاق اندیشه نیاز دارد.<br /> امیر اسماعیل‌آذر مجری برنامه‌های «مشاعره» و استاد زبان و ادبیات فارسی در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ نظرش درباره جشنواره شعر فجر را اینگونه بیان کرد: جشنواره شعر فجر به اتاق اندیشه نیاز دارد تا متخصصان فرهنگ، روانشناسان امور تربیتی، جامعه‌شناسان و نویسندگان مطرح کشور در آن حضور پیدا کنند، وقتی یک سازماندهی به وجود آمد، بنشینند و هدف را مشخص کنند و به این پرسش‌ها پاسخ بدهند که می‌خواهند در دوره اخیر چه کاری انجام بدهند و هم‌اکنون در چه جایگاهی قرار دارند.<br /> <br /> وی گفت: به طور حتم آسیب‌های دوره‌های گذشته جشنواره شعر فجر پیش روی اعضای هیئت حاضر در اتاق اندیشه این جشنواره قرار می‌گیرد و آنگاه با بررسی این آسیب‌ها راهکارهایی را ارائه می‌دهند.<br /> <br /> این مجری برنامه‌های مشاعره افزود: دبیر جشنواره شعر فجر باید قدرت تنفیذ برآیند فکری اتاق اندیشمندان را داشته باشند. البته در سال‌های متمادی برای برگزاری جشنواره شعر فجر تلاش‌های قابل توجهی شده و به طور حتم همه دبیران این جشنواره می‌خواستند که کارهای مثبتی انجام بدهند؛ ولی اگر هدف و پشتوانه فکری گروه اندیشمند وجود نداشته باشد، شاید به تنهایی نتوانند بار این مراسم ادبی را به دوش بکشند.<br /> <br /> آذر اظهار داشت: حضور شاعران در میان برگزارکنندگان شعر فجر خوب است؛ اما چهره‌های متخصصی در رشته‌های روانشناسی بالینی، رواشناسی علوم تربیتی و جامعه شناسی هم باید درباره این جشنواره اظهار نظر بکنند.<br /> <br /> این استاد زبان و ادبیات فارسی تصریح کرد: حضور نماینده تام‎الاختیار وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در اطاق اندیشه جشنواره شعر فجر نیز می تواند جلوه خاصی داشته باشد.<br /> <br /> آذر افزود: می دانیم که شاعران در هر کشور یکی از گروه‌های بالای آن قوم هستند و اینکه اسماعیل امینی یا شخصیتی دیگر به عنوان دبیر جشنواره شعر فجر انتخاب شود، کار خوبی است؛ اما باید یادمان باشد که برای مثال اگر من شاعر خوبی باشم، ممکن است اصول مدیریت را ندانم و این دو با هم منافاتی هم ندارند. یعنی یک شخصیت می‌تواند علاوه بر آنکه شاعر است، مدیر هم باشد.<br /> <br /> وی گفت: اینکه دبیر جشنواره شعر فجر حتما باید شاعر باشد، حرف درستی نیست و به نظرم اگر دبیر جشنواره مدیر شاعر باشد درست‌تر است.<br /> <br /> این مجری برنامه‌های مشاعره خاطرنشان کرد: دبیر جشنواره شعر فجر باید مدیری باشد که ترجیحا شاعر است.<br /> <br /> یادآور می‌شود که جشنواره شعر فجر تا به امروز در 10 دوره متمادی برگزار شده و نامش را در میان جشنواره‌های که به نام فجر مزین شده‌اند، جای انداخته و تثبیت کرده است.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5464680/%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84-%D8%A2%D8%B0%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%82-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ============================================================<br /> نظر کارشناسی داوران در جشنواره شعر فجر فراموش نشود<br /> مجموعه‌های چاپ شده یک شاعر باید ملاک داوری درباره اثر وی قرار بگیرد.<br /> حسین اسرافیلی شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ با اشاره به ارزشمند بودن هر جشنواره‌ای که در آن مقام شعر و شاعری گرامی داشته می‌شود، گفت: جشنواره شعر فجر را از این منظر ارزشمند می‌دانم. در گذشته 10 تا 50 اثر یک شاعر برای حضور در جشنواره شعر فجر فرستاده می‌شد ولی این تعداد اثر نمی‌توانست ملاک قضاوت آثار باشد.<br /> <br /> وی افزود: مجموعه‌های چاپ شده یک شاعر باید ملاک داوری درباره اثر وی قرار بگیرد و این مسئله در جشنواره شعر فجر امسال به کار می‌رود. این روش را درست می‌دانم، البته در کنار آثار مکتوب باید نظر کارشناسی هر فردی در هیئت داوران جشنواره شعر فجر، ملاک داوری اثر قرار بگیرد.<br /> <br /> این شاعر با تشریح نظر خود درباره نظر فردی هیئت داوران بیان کرد: نحوه رفتار، برخورد و نوع منش شاعر در جامعه باید ملاک داوری اثر شرکت‌کنندگان در جشنواره شعر فجر امسال قرار بگیرد. در کنار آن، آموزش و تاثیرگذاری شاعر بر جامعه نیز از دید هیئت داوران دور نماند. <br /> <br /> گفتنی است؛ فراخوان جشنواره شعر فجر امسال اعلام شده است و جشنواره امسال آثار شاعران به صورت مجموعه شعر دریافت می‌شود و شاهد دریافت تعداد محدودی اثر شاعران توسط دبیرخانه این جشنواره نخواهیم بود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5467552/%D9%86%D8%B8%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D9%86%D8%B4%D9%88%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =============================================================<br /> شاعری که از جشنواره شعر جا ماند<br /> صباغ نو گفت: در سال جاری کتابی چاپ نکرده‌ام از یک این جشنواره باز مانده‌ام.<br /> امید صباغ نو شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ گفت: جشنواره شعر فجر امسال به صورت انتخابی از سوی مسئولان است که این امر مثل همان جایزه کتاب سال اتفاق افتاده اما جنبه‌های مثبت و منفی دارد. جنبه مثبت آن این است که پارتی بازی‌هایی که سال‌های پیش بود، اتفاق نمی‌افتد.<br /> <br /> وی در ادامه بیان کرد: جهات منفی آن زیادتر است زیرا شاعران جوانی که اثری چاپ نکرده‌اند، دیده نمی‌شوند و امکان حضور بزرگانی که در سال جاری اثری چاپ نکرده‌اند، نیز از دست می‌رود.<br /> <br /> صباغ نو گفت: با توجه به اینکه در سال جاری کتابی چاپ نکرده‌ام، از این جشنواره باز مانده‌ام.<br /> <br /> این شاعر در پایان گفت: برای تمام عزیزان و دوستان شاعرم که در این جشنواره حضور دارند آرزوی موفقیت دارم و امیدوارم این جشنواره نیز مثل سال‌های قبل موفقیت آمیز باشد.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5468647/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AC%D8%A7-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =======================================================<br /> محتوا و فرم را در جشنواره شعر فجر زمین نگذارید<br /> داوری‌های جشنواره شعر فجر در هر دو حوزه فرم و محتوا تخصصی‌تر شود برای این جشنواره بهتر خواهد بود.<br /> عباس سجادی، شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ با اشاره به آنکه همواره داوران مختلف با تخصص‌های ویژه خود در جشنواره شعر فجر داوری کردند، گفت: در صورتی که جشنواره‌های شعر فجر دقیق‌تر و تخصصی‌تر شود، برای شعر امروز بهتر خواهد بود.<br /> <br /> وی افزود: در صورتی که شعرهای جشنواره شعر فجر تنها از نظر محتوایی گزینش شوند، بحث دیگری مطرح خواهد شد برای شعر فرم و محتوا در نظر می‌گیریم در هر دو حوزه، داوری‌ها تخصصی‌تر شود، برای این جشنواره بهتر خواهد بود.<br /> <br /> این شاعر در خصوص کسانی که می‌توانند شعر را در جشنواره شعر فجر بررسی کنند، اظهار داشت: کسانی می‌توانند داوری جشنواره شعر فجر را برعهده بگیرند که با احوال شعر روزگار خود آشنایی داشته باشند داوری درست نیز باید بر زمان مبتنی شود و این قید را در این حوزه بسیار در نظر بگیریم.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5478987/%D9%85%D8%AD%D8%AA%D9%88%D8%A7-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%85-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%86%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =========================================================<br /> اعتراض حسین جنتی به جشنواره شعر فجر و پاسخ هیات علمی این جشنواره<br /> جشنواره شعر به عنوان یکی از معتبرترین جشنواره‌های ادبی کشور همواره مورد توجه اهالی قلم بوده و به همین دلیل با حاشیه‌های فراوانی همراه بوده است.<br /> اگرچه امروز برگزاری جشنواره‌هایی چون جشنواره شعر فجر تبدیل به برنامه‌ای از پیش تعیین شده و سالیانه کشورمان شده است، بر اساس متن دقیق و مشخص اساسنامه‌شان انتظار نمی‌رود که با حاشیه مواجه باشند. اما از آنجا که انتقاد، از الزامات ارتقای حرکت‌ها و برنامه‌های مهم و بزرگ به حساب می‌آید این برنامه‌ها هم همواره با حاشیه‌هایی همراه هستند.<br /> <br /> جشنواره شعر فجر نیز از این قضیه مستثنی نیست و هر چند در دوره‌های اخیر خود توجه ویژه‌ای به شنیده شدن صداهای مختلف موجود در فضای شعر داشته؛ اما نتوانسته تمامی شاعران را به طور واقعی زیر یک سقف جمع کند و اگرچه همه کتاب‌های منتشر شده در طول سال را در خود سهیم می‌کند ولی همچنان هدف اعتراض برخی از شاعران است.<br /> <br /> این بار حسین جنتی شاعر کشورمان به عنوان یکی از منتقدان جشنواره شعر فجر به شرکت داده شدن کتابش در جشنواره شعر فجر اعتراض کرده و به خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ گفت: من پیش از این مطرح کرده بودم که به دلایلی دوست ندارم کتابم به جشنواره شعر فجر برود، اما این کار بدون اطلاع من و ناشر انجام شده است.<br /> <br /> وی افزود: من به توانایی و سواد برگزارکنندگان جشنواره شعر فجر اعتمادی ندارم و معتقدم اگرچه اسماعیل امینی دوستم بوده و همیشه با من با احترام صحبت کرده است؛ اما ذوق ادبی ندارد و مهدی قزلی، مدیر عامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی هم با توجه به سابقه‌اش اصولا با شعر کاری ندارد.<br /> <br /> این شاعر اظهار داشت: کاندیداهای معرفی شده جشنواره شعر فجر هم اهل فن را به فکر انداخت. زیرا اگرچه من توقعی ندارم که جایزه دولتی بگیرم اما معتقدم که دست‌اندرکاران جوایز و جشنواره‌های ادبی چون جشنواره شعر فجر در زمان برگزاری این محافل، به دنبال انتقام‌گیری هستند و اگر آثار شاعرانی مانند من را در جشنواره‌شان شرکت می‌دهند قصدی بجز این ندارند که بگویند ببینید که کتاب این شخص حتی در اندازه‌ای نیست که داوران آن را بپسندند.<br /> <br /> جنتی ادامه داد: من به شخصه در خانه‌ام نشسته‌ام و از جامعه ادبی کنار کشیده‌ام؛ اما به نظر می‌رسد که حتی اگر در خانه بنشینم هم نمی‌توانم به کلی از این جامعه کناره بگیرم.<br /> <br /> این شاعر خاطرنشان کرد: امروزه هجو واضح است اما کسی زیر بار ان نمی‌رود.<br /> <br /> اما محمدعلی بهمنی، عضو هیات علمی دهمین جشنواره شعر فجر پس از شنیدن اعتراض حسین جنتی به شرکت داده شدن کتابش در جشنواره شعر فجر، در خصوص نحوه انتخاب کتاب‌های قابل بررسی در این جشنواره به خبرنگار ما گفت: کدهای کتاب‌های قابل بررسی در جشنواره شعر فجر را از خانه کتاب می‌گیریم؛ زیرا این موسسه فرهنگی درباره کتاب‌های منتشر شده در طول یک سال مطلع‌ترین نهاد است.<br /> <br /> وی افزود: کتاب‌های شرکت داده شده در جشنواره شعر فجر بر اساس شابک‌هایی تعیین می‌شوند که در طول یک سال منتشر شده‌اند و مایل نبودن شاعری به شرکت در جشنواره شعر فجر مهم نیست.<br /> <br /> این عضو هیات علمی دهمین جشنواره شعر فجر اظهار داشت: اگر نحوه انتخاب کتاب‌های قابل بررسی در جشنواره شعر فجر و فراخوان آن به گونه‌ای بود که شاعر می‌توانست شخصا آثارش را به دبیرخانه ارسال کند، جنتی هم می‌توانست به شرکت داده شدن کتابش در این جشنواره اعتراض کند اما هم اکنون که نگاه جشنواره به جمع‌آوری آثار یک نگاه عمومی است، هر کتابی که در طول سال شابک گرفته نمی‌تواند در جشنواره شعر فجر شرکت نکند.<br /> <br /> بهمنی در بخش پایانی صحبت‌هایش در پاسخ به این سوال که آیا می‌شود گفت که شرکت داده شدن برخی از آثار در جشنواره شعر فجر نتیجه غرض‌ورزی‌های شخصی است، خاطرنشان کرد: من اطلاعی از نحوه داوری آثار رسیده به دبیرخانه این جشنواره ندارم.<br /> <br /> همچنین، جواد محقق، معاون شعر بنیاد شعر و ادبیات داستانی با تایید سخنان بهمنی به ما گفت: کسی کتابش را در جشنواره شعر فجر شرکت نداده است و هر کتابی که در لیست کتاب‌های منتشر شده موسسه خانه کتاب بوده در این جشنواره شرکت داده شده است.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5502337/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D9%87%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ====================================================<br /> چند و چون برگزاری جشنواره شعر فجر از زبان اسماعیل امینی/جایزه کتاب سال، مسابقه فوتبال نیست<br /> جنس هنر شعر با جنس سینما متفاوت است؛ همان طور که جایزه کتاب سال مسابقه فوتبال نیست که انتظار داشته باشیم استقبال زیادی از آن شود.<br /> اسماعیل امینی، دبیر دهمین جشنواره شعر فجر در خصوص چند و چون برگزاری دهمین جشنواره شعر فجر و دلایل سکوت حاکم بر این جشنواره به خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ گفت: جنس هنر شعر با جنس سینما متفاوت است و شاعر به گونه‌ای نیست که همچون بازیگران و خوانندگان بر روی فرش قرمز بیاید و عکس بیندازد.<br /> <br /> وی افزود: شعر یک هنر کتابخانه‌ای و دانشگاهی است و طبیعتا باید با سینما و موسیقی فرق کند. همانطور که جایزه کتاب سال مسابقه فوتبال نیست که انتظار داشته باشیم استقبال زیادی از آن بشود.<br /> <br /> دبیر دهمین جشنواره شعر فجر در بخش دیگری از صحبت‌های خود با بیان این امر که محافل شعرخوانی جشنواره شعر فجر در داخل و خارج از کشور با استقبال چشمگیری مواجه شده است گفت: از دستاوردهای این جشنواره می‌توان به این نکته اشاره کرد که ما کارنامه شعری کشور را در یک سال گذشته بررسی می‌کنیم و جامعه ادبی قضاوت می‌کند که آیا داوری انجام شده بر اساس ملاک‌های ادبی بوده یا نبوده است.<br /> <br /> امینی ادامه داد: ما شعر را به صورت رویارو به مخاطب ارائه کردیم و اردوی آموزشی نیز برای شاعران جوان خواهیم داشت.<br /> <br /> وی در بخش دیگری از صحبت‌هایش به تشریح اتفاق خوب دهمین جشنواره شعر فجر پرداخت و اظهار داشت: برای جامعه ادبی و دانشگاهی افغانستان، تاجیکستان و لبنان جالب بود که این مقدار توانمندی شعری در ایران وجود دارد؛ زیرا اگرچه تا پیش از این برخی از شاعران به تنهایی به این کشورها سفر کرده بودند، اما کم پیش آمده که گروهی از شاعران ایرانی به کشورهای فارسی‌زبان مسافرت کنند و در آنجا شعر بخوانند.<br /> <br /> دبیر دهمین جشنواره شعر فجر افزود: کشورهای فارسی‌زبان به لحاظ تالیفات ادبی و پژوهش ادبی به کارهایی که در ایران انجام می‌شود نیاز دارند.<br /> <br /> امینی تصریح کرد: دوستان شاعری که صبر کمی دارند، وقتی که دیدند در محافل شعرخوانی دعوت نشدند عصبانی شدند و حرف‌هایی زدند که مناسب طبع شاعری نیست و این امر اتفاق بدی را برای جشنواره شعر فجر رقم زد.<br /> <br /> وی خاطرنشان کرد: من در هشت دوره‌ای که دبیر جشنواره شعر فجر نبودم، هرگز به شعرخوانی دعوت نشدم و اعتراضی هم نکردم.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5506113/%DA%86%D9%86%D8%AF-%D9%88-%DA%86%D9%88%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==========================================================<br /> جشنواره شعر فجر رویداد فرخنده سال 94 بود<br /> رضا اسماعیلی گفت: هنوز منتظر یک اتفاق خجسته هستم که ادبیات از این حالت مهجوریت و مظلومیت خود بیرون بیاید.<br /> رضا اسماعیلی شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان گفت: برگزاری جشنواره شعر فجر برای تمام کسانی که اهل فرهنگ هستند، اتفاق خوبی در سال 94 بود. از طرف دیگر میان شاعران در این سال تعامل، وفاق و همدلی بیشتری ایجاد شد و اختلافات کمتری را میان آن‌ها دیدیم و محبت میان شاعران افزایش پیدا کرد.<br /> <br /> وی افزود: شاعران در سال 94 به یکدیگر نزدیک‌تر شدند اما اتفاق ناگواری که در این سال روی داد این بود که اکثر اهل قلم به دلیل هزینه سنگین و تیراژ پایین انتشار کتاب انگیزه‌ای برای چاپ آثار خود نداشتند،در حالی که اثر این افراد آماده چاپ بود.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به آنکه اوضاع نامناسب چاپ و نشر کتاب تلخ‌ترین اتفاق سال 94 بود بیان کرد: امیدوارم در سال 94 زمینه‌ای فراهم شود تا رابطه بین ناشر و مولف عادلانه باشد. در سال 94 اوضاع این گونه نبود به همین دلیل اکثر ناشران و نویسندگان با اکراه حاضر بودند به نشر اثر خود بپردازند.<br /> <br /> اسماعیلی ادامه داد: هنوز منتظر یک اتفاق خجسته هستم که ادبیات از این حالت مهجوریت و مظلومیت خود بیرون بیاید. هم اکنون شاعران و نویسندگان ما در مهجوریت و مطلوبیت به سر می‌برند و شعر هنوز نتوانسته است جایگاه رفیع خود را در زمینه ادبیات به دست بیاورد.<br /> <br /> این شاعر اظهار داشت: امیدوارم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اقداماتی برای ایجاد جایگاه رفیع شعر در جامعه انجام دهد و فعالیت‌های ادبی به سامان‌تر شود و با سامان‌دهی بیشتری باشد.<br /> <br /> وی تصریح کرد: فعالیت‌ فکری اهل قلم بیش از سایر هنرها است این افراد با عقلانیت و تفکر سر و کار دارند آثار آنها جامعه را به حرکت، تفکر و اندیشه دعوت می‌کند. به خاطر آنکه ادبیات جاذبه‌های ژورنالیستی و رسانه‌ای ندارد، اهالی آن در یک نوع انزوا به سر می‌برند و اقبال عمومی به شعر و ادبیات کمتر است.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به درخواست خود از مسئولان فرهنگی اظهار داشت: مسئولان فرهنگی با اتخاذ روش‌هایی مناسب شاعران و نویسندگان را از انزوا بیرون بیاورند سعی کنیم توجه به پیشینه تاریخی که کشورمان در این زمینه دارد این سرمایه بزرگ را حفظ کنیم و متولیان فرهنگی برای شاعران و نویسندگان جایگاه بهتری را به وجود بیاورند.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5544177/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%AE%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84-94-%D8%A8%D9%88%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =============================================================<br /> جشنواره شعر فجر تبدیل به نمایشی مضحک و خنده دار شده است<br /> طاهری گفت: فضای مجازی هم به ادبیات لطمه می‌زند، هر کسی برای فالور خریدن و لایک جمع کردن در صفحه‌های فیس بوک و اینستاگرام هزینه می‌کند.<br /> محمدرضا طاهری، شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان در خصوص اوضاع ادبیات در سال 94 گفت: متاسفانه اوضاع و احوال شعر در چند سال اخیر خوب نیست و جشنواره شعر فجر به یک نمایش مضحک و خنده‌دار تبدیل شده است، شاعران در سال 93 کتابهای بسیار خوبی را منتشر کردند اما آثاری در جشنواره شعر فجر بررسی شد که اثر چندان خوبی نبود.<br /> <br /> وی افزود: در شب شعرهای جشنواره شعر فجر از سطح پایین‌ترین شاعران دعوت شد تا شعرخوانی کنند و با شاعران جدی در این خصوص تماسی نگرفتند.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به آنکه انسانهای کوچک، افرادی مانند خود را کنارشان قرار می‌دهند تا کوچکی خودشان دیده نشود، بیان کرد: هم اکنون فضای مجازی نیز به ادبیات لطمه می‌زند، هر کسی برای فالور خریدن و لایک جمع کردن در صفحه‌های فیس بوک و اینستاگرام هزینه می‌کند و به این مسئله اعتباری پوشالی و دروغین درست می‌کند در این میان تریبون‌های رسمی نیز مقصر هستند.<br /> <br /> طاهری ادامه داد: تریبون‌های رسمی افرادی را شاعر نشان می‌دهند که از سواد، اصالت و ریشه بهره‌ای ندارند یا به افرادی که باطل السحر اینگونه شاعران محسوب می‌شوند، هیچ بهایی نمی‌دهند در مجموع فضای ادبیات، فضای چندان خوبی نیست.<br /> <br /> وی با اشاره به آنکه متاسفانه آثار خوب شعر مهجور هستند، اظهار داشت: در فضای ادبیات افراد بی‌بهره و کم مایه‌ بزرگ می‌شوند و در مقابل شاعران خوبی چون «حسین جنتی» باید خانه نشین شوند و با وجود آنکه آثار وی در همه جا وجود دارد، اما این شاعر در هیچ محفل ادبی حضور ندارد.<br /> <br /> این شاعر تصریح کرد: جریانی در فضای شعر وجود دارد که می‌خواهد افراد بی‌بهره از ادبیات، در جامعه کتابخوان ما مطرح شوند. خودم از فضای ادبیات بسیار ناامید و افسرده هستم هم اکنون افرادی که در دوره‌های قبل، سفله پروری می‌کردند همچنان به کار خود ادامه می‌دهند و انسانهای اصیل را کنار می‌زنند.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5546195/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%85%D8%B6%D8%AD%DA%A9-%D9%88-%D8%AE%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===============================================================<br /> در آستانه برگزاری اختتامیه دهمین جشنواره شعر فجر، دوره‌ متمرکز آموزش شعر برگزار می‌شود.<br /> <br /> ا پایان یافتن روند داوری دهمین دوره جشنواره شعر فجر؛ بنیاد شعر و ادبیات داستانی اعلام کرد به عنوان مجری دهمین دوره با حضور شاعران شناخته‌شده کشورمان، برای بیش از 200 شاعر جوان کمتر از 30 سال دوره‌ آموزشی متمرکز شعر برگزار خواهد کرد.<br /> <br /> این شاعران که توسط ادارات کل ارشاد از سراسر کشور انتخاب شده‌اند، در مدت سه روز فرصت می‌یابند تا در کلاس‌های شعر حضور یابند.<br /> <br /> در این دوره، شاعرانی چون دکتر اسماعیل امینی، دکتر قربان ولیئی، محمدحسین جعفریان، ابوالفضل زرویی نصرآباد، جواد محقق، عبدالجبار کاکایی، حسین آهی، حمیدرضا شکارسری، مصطفی علیپور و مصطفی محدثی خراسانی برای شاعران جوان کلاس آموزشی برگزار خواهند کرد.<br /> <br /> برگزاری محافل شعرخوانی با حضور شاعرانی چون ناصر فیض، غلامرضا طریقی، بهروز جلالی، ارمغان بهداروند، ساعد باقری، سهیل محمودی، بهمن ساکی و علی‌محمد مودب نیز از دیگر بخش‌های دوره متمرکز آموزش شعر در حاشیه دهمین دوره جشنواره شعر فجر خواهد بود.<br /> <br /> در این دوره، که روزهای پنجشنبه و جمعه، 29 و 30 بهمن در تهران برگزار می‌شود، شاعران کمتر از 30 سال با اصول نقد شعر، زبان شعر، حکمت در شعر، بی‌مرزی شعر فارسی، جامعیت شاعر، شعر مدرن و ... بیشتر آشنا خواهند شد. شرکت‌کنندگان در این دوره آموزشی از یکی از اماکن دیدنی تهران هم بازدید خواهند کرد.<br /> <br /> بنا بر اعلام، پیش‌تر، بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان که مجری هشتمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌ احمد نیز بود، پیش از برگزاری آیین اختتامیه، با حضور بیش از 100 نفر از داستان‌نویسان جوان کشور، دوره‌ متمرکز آموزش داستان‌نویسی با عنوان «آل جلال» را طی سه روز و با حضور داستان‌نویسان برگزار کرده بود.<br /> <br /> اختتامیه دهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر ساعت 15 روز شنبه، یکم اسفندماه در سالن همایش رفاه در خیابان مردم برگزار خواهد شد.<br /> https://www.isna.ir/amp/94112717490/<br /> برپایی دوره متمرکز آموزش شعر در حاشیه جشنواره فجر<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===============================================================<br /> جشنواره شعر فجر؛ چراغ کم‌رمقی که رو به خاموشی است؟<br /> <br /> جشنواره شعر فجر پس از گذشت ۱۶ سال همچنان نیازمند بازبینی است؛ جشنواره‌ای که تجربیات متعددی را پشت سر گذاشته، اما به نظر می‌رسد هنوز به بلوغ کافی نرسیده است.<br /> نشست «نقدی بر جشنواره‌های بین‌المللی شعر فجر» با حضور دبیران دوره‌های مختلف این جشنواره و جمعی از شاعران و اهالی فرهنگ و ادب شب گذشته، 8 بهمن‌ماه، به صورت مجازی برگزار شد. در این نشست نقاط قوت و ضعف‌های دوره‌های مختلف از دید شاعران حاضر در مراسم بررسی و عنوان شد، در این میان نداشتن سیاست و شیوه‌نامه برای برگزاری جشنواره از جمله نقاط ضعفی بود که دبیران دوره‌های مختلف از آن یاد کردند.<br /> <br /> ورود طیف‌های مختلف، شوکت شعر انقلاب را بالاتر می‌برد<br /> <br /> جشنواره شعر فجر که هر ساله با حضور شاعران فارسی‌زبان برگزار می‌شود، هرچند توانسته خلأهای موجود در این حوزه را برطرف کند و موجب همدلی فارسی‌زبانان و معرفی چهره‌های جدید به جامعه فارسی‌زبانان شود، اما نتوانسته همچون جشنواره فیلم فجر یا جشنواره موسیقی فجر جایگاه خود را در میان عامه مردم بیابد. این موضوع نکته‌ای بود که عبدالجبار کاکایی، دبیر هشتمین دوره از جشنواره شعر فجر به آن اشاره کرد. او در این نشست ضمن تأکید بر این نکته که جشنواره شعر فجر باید محل اعتماد همه طیف‌های ادبی، فارغ از دیدگاه‌های سیاسی باشد، گفت: نداشتن شیوه‌نامه یکی از مشکلات جشنواره فجر است. همین امر سبب می‌شود که سیاست‌گذاری‌ها تغییر کند؛ به طوری که ارزیابی‌ها از قطعه شعر به کتاب رسید.<br /> <br /> <br /> <br /> او با بیان اینکه جشنواره شعر فجر باید همانند جشنواره‌های مشابه در حوزه فیلم و موسیقی، دایره جغرافیایی خود را گسترده‌تر کند، ادامه داد: جشنواره باید همه طیف‌های ادبی کشور را، جدای از اختلاف در بینش‌ها و نگاه‌های سیاسی، دربربگیرد. اگر جشنواره شعر فجر بتواند بستری برای هم‌گرایی همه جریان‌های ادبی باشد، می‌تواند پر سر و صدا و تأثیرگذار باشد؛ در غیر این صورت همانند جشنواره‌هایی می‌شود که توسط نهادهایی مانند حوزه هنری، سازمان تبلیغات و ... برگزار می‌شود.<br /> <br /> کاکایی با بیان اینکه در هشتمین دوره از جشنواره شعر فجر سعی کردیم که حرکت‌هایی را در این زمینه آغاز کنیم، افزود: به همین منظور تلاش شد تا طیف‌های مختلف ادبی را وارد سیاست‌گذاری کنیم، اتاق فکر تشکیل دادیم، گفت‌وگوهایی صورت گرفت و ... اما بعد جنجال‌های رسانه‌ای که معمولاً حواشی برنامه‌های فرهنگی است، شکل گرفت و نگذاشت این جشنواره شکل بگیرد. امیدوارم به این بینش برسیم که همه طیف‌های ادبی این کشور، تمام کسانی که کتاب‌هایشان در قفسه‌های کتاب این کشور فروش دارند و اهل فکر می‌خرند و می‌خوانند، احساس کنند که این جشنواره، جشنواره آنها است و در آن شرکت کنند.<br /> <br /> دبیر هشتمین دوره جشنواره شعر فجر با بیان اینکه ما از بچه‌های انقلاب سال 57 هستیم، اضافه کرد: نگاه من در حوزه شعر معاصر، توسعه دادن نظر و ایده است. فکر می‌کنم با این کار می‌توان اعتبار و شوکت شعر انقلاب را بالاتر برد.<br /> <br /> حرکت زیگزاکی؛ نتیجه نداشتن شیوه‌نامه مشخص<br /> <br /> نبود «شیوه‌نامه» مشخص و ثابت از جمله انتقاداتی بود که توسط فعالان جشنواره شعر فجر در سال‌های گذشته مطرح شد. محمود اکرامی‌فر، دبیر علمی پنجمین جشنواره شعر فجر، در همین رابطه گفت: جشنواره شعر فجر به دلیل اینکه اساسنامه وشیوه‌نامه ثابتی نداشت و شورای سیاستگذاری آن هم متغیر بود و هر سال عوض می‌شد، حرکت زیگزاکی داشت و مسیر مستقیمی را طی نکرده است؛ به طوری که تقریباً هرسال شیوه انتخاب افراد فرق داشت.<br /> <br /> او با بیان اینکه شاید نداشتن نظرسنجی و اثرسنجی یکی دیگر از آسیب‌های جشنواره شعر فجر بود، یادآور شد: در حال حاضر سهم شعر از جوایز خیلی کم شده است. پیش از این، ما در حوزه شعر، جوایزی مانند کتاب سال، کتاب فصل، جشنواره کتاب اولی‌های شعر و ... را داشتیم که برگزار می‌شد و برگزیدگان آن نیز توسط ارشاد مورد تجلیل قرار می‌گرفتند. اما در حال حاضر همه این جشنواره‌ها در جشنواره شعر فجر خلاصه شده و این جشنواره را می‌توان در واقع انتخاب کتاب سال شعر در نظر گرفت.<br /> <br /> <br /> <br /> اجرای منویات رهبر انقلاب در جشنواره شعر فجر<br /> <br /> محمدمهدی عبدالهی، از شاعران کشور، نیز در ادامه این نشست با اشاره به برخی حواشی ایجاد شده طی دوره‌هایی از برگزاری جشنواره شعر فجر گفت: متأسفانه سطح جشنواره شعر فجر به عنوان یک رویداد بزرگ فرهنگى و ملى در سال‌هاى اخیر به شدت سیر نزولى را طى کرده است. جشنواره‌اى که مى‌بایست ویترین شعر انقلاب و از همه جهات نسبت به جشنواره‌هاى دیگر متمایز باشد، مى‌بینیم که در دوره‌ای فردى را برگزیده مى‌کند که نه شاعر بوده و نه شعرى براى انقلاب داشته است. امیدواریم به زودى شاهد پیاده‌سازى منویات امین شعر انقلاب در مورد شعر انقلاب در این جشنواره باشیم.<br /> <br /> او ادامه داد: چه بخواهیم چه نخواهیم، باید از طریق جشنواره شعر فجر، شاعرانى(از هر طیف سیاسى) را به جامعه معرفى کنیم که براى انقلاب، براى شهدا، امام، دفاع مقدس و ... شعر گفته‌اند. امیدواریم با درایت برگزارکنندگان پای ضد انقلاب به جمع این جشنواره باز نشود.<br /> <br /> <br /> <br /> عبدالهی همچنین در ادامه بر شفاف‌سازی در چرایی انتخاب دبیران جشنواره تأکید و تصریح کرد: یکى دیگر از نقدهاى بنده به جشنواره شعر فجر، غیر شفاف بودن انتخاب دبیر و اعضاى هیئت داوران است. این ایراد جدى است که روند انتخاب دبیر و اعضای هیئت علمی جشنواره شعر «فجر» بهتر است که این‌قدر پشت صحنه‌ و براساس تشخیص شخص وزیر نباشد؛ باید در این زمینه از شاعران، استادان دلسوز،اهالی قلم، منتقدان و تشکل‌های ادبی و شعری نظرسنجی شود.<br /> ما به عنوان شاعران کشور یک‌دفعه متوجه مى‌شویم که تصمیم آقای وزیر در این مورد بر این بوده و معمولاً هم در این‌جور انتخاب‌ها هیئت علمی و هیئت داوران تکراری انتخاب و هر سال هم تکرار می‌شوند.<br /> <br /> پیشنهاداتی برای برگزارکنندگان جشنواره شعر فجر<br /> <br /> عبدالرحیم سعیدی‌راد، از شاعران کشور، نیز در ادامه صحبت‌های اکرامی‌فر بر کم‌رونق شدن جشنواره شعر فجر طی سال‌های اخیر اشاره و اضافه کرد: من در چند دوره اول عضو شورای سیاستگذاری شعر فجر بودم و چند دوره داور و دو بار نیز به عنوان برگزیده این جشنواره تجلیل شدم. از زمانی که کتاب‌های شعر بررسی می‌شود، هیچ‌گاه نه برای سیاستگذاری و نه داوری حضور نداشته‌ام. تا قبل از آنکه کتاب‌های شعر بررسی شود، با برگزاری شعر فجر در کشور شور و شوق برپا می‌شد اما در سال‌های اخیر بی‌رونق و شاید خنثی برگزار می‌شود. ای کاش بررسی کتاب‌های شعر یکی از بخش‌های این جشنواره بود.<br /> <br /> او با بیان اینکه جشنواره فجر به عنوان یک رویداد عظیم فرهنگی باید در همه شهرها برگزار شود، تصریح کرد: باید برندگان شهرستانی انتخاب و معرفی شوند و برندگان هر شهر در استان داوری شوند و در نهایت برندگان استان‌ها به تهران معرفی شوند و برندگان استانی در تهران داوری شوند و در نهایت برگزیدگان کشوری معرفی شوند. ضمن اینکه در هر شهر و هر استان از پیشکسوتان آن شهر و استان تقدیر شوند.<br /> <br /> <br /> <br /> سعیدی‌راد به تجلیل از دیگر دست‌اندرکاران چاپ کتاب‌های شعر اشاره و اضافه کرد: بجاست که از میان ناشران کتاب‌های شعر هم داوری و ارزیابی صورت گیرد و ناشران استانی و کشوری معرفی و انتخاب شوند. حتی می‌توان انجمن‌های شعری شهرها و استان‌های مختلف را نیز از این منظر بررسی کرد و مورد تقدیر قرار داد. <br /> <br /> چرا جشنواره شعر فجر خنثی است؟<br /> <br /> به نظر می‌رسد جشنواره شعر فجر که امسال شانزدهمین دوره خود را برگزار می‌کند، پس از گذشت 16 سال همچنان نیازمند بازبینی در نحوه برگزاری است. جشنواره شعر فجر طی دوره‌های مختلف، تجربیات متعددی را پشت سر گذاشته، اما هنوز به بلوغ کافی نرسیده است؛ جشنواره‌ای که می‌توانست به عنوان یک جشنواره تعیین‌کننده در حوزه شعر در کشور مطرح شود، حتی نتوانسته مخاطبان اصلی خود، یعنی شاعران، را اقناع کند. غلامرضا کافی، استاد دانشگاه شیراز و شاعر، در این نشست یکی از دلایل عدم معرفی این جشنوراه را برگزاری جشنواره‌های هم‌سو، هم‌عرض و هم‌ارج با جشنواره شعر فجر در کشور می‌داند. او ضمن اشاره به این نکته گفت: سطح نه چندان متعالی جایزه آن، حتی از نظر مادی، آن را به برند تبدیل نکرده است‌‌‌‌‌؛ که اگر این جشنواره برند می‌شد، جبران میزان جایزه هم می‌شد.<br /> <br /> او ادامه داد: به جای گام‌بندی و افزایش سطح سالانه و تنوع گونه‌های آن، سالانه ذوقی متفاوت به کار گرفته می‌شود و سامان یکسان و رویه‌ای واحد تاکنون در کار نبوده است. مرز زمان در جایزه مشخص نیست و به نظر می‌آید باید در آفرینشِ روز و روزآمد و در مفهوم معاصر مطرح باشد که نیست. دست کم در قسمت «درباره شعر» این‌گونه نیست.<br /> <br /> این استاد دانشگاه شیراز یادآور شد: بهتر است مثل سینما و جشنواره فیلم فجر، به زیر تقسیم‌های متعدد بخش شود، تا هم ابهت کار بهتر باشد و هم جزء‌نگرانه‌تر بتوان انتخاب کرد و هم کار انتخاب‌ها دقیق‌تر صورت گیرد. داوری هم به تعارفِ توزیع گرفتار است؛ بدین معنی که به برخی اشخاص و بعضی شهرها حتماً باید بهره و حصه‌ای برسد. از تجربه‌های گذشته، به دلیل تغییر دبیر، نیز گاه فاصله افتادن بین سنوات، به خوبی استفاده نمی‌شود.<br /> <br /> جشنواره شعر فجر و باز شدن دریچه‌های جدید به روی شعر فارسی<br /> <br /> با این حال، جشنواره شعر فجر توانسته طی 16 سال گذشته دریچه‌های جدیدی به روی ادبیات فارسی بگشاید. از جمله این موارد، می‌توان به معرفی چهره‌های نو و موفق از جامعه فارسی‌زبانان اشاره کرد. این امر موضوعی بود که محمدکاظم کاظمی، دبیر یازدهمین دوره جشنواره شعر فجر به آن اشاره کرد. او در این رابطه گفت: جشنواره بین‌المللی شعر فجر را می‌توان جشنواره شعر زبان فارسی دانست؛ زیرا ما در هیچ‌جایی خارج از ایران و جز این جشنواره، جشنواره دیگری که تمام قلمرو زبان فارسی را در خود دربر بگیرد، نداریم. از دیرباز در جشنواره فجر این موضوع مد نظر بوده که فقط به شعر فارسی ایران توجه نکند و به تمام شاعران از قلمروهای گوناگون در آن حضور داشته باشند. <br /> <br /> <br /> <br /> او ادامه داد: البته در برخی از دوره‌ها این موضوع پررنگ‌تر بوده است که از این میان می‌توان به اولین دوره جشنواره با دبیری علیرضا قزوه اشاره کرد. در این دوره بسیاری از شاعران از داخل افغانستان دعوت و تجلیل شده بودند. دوره دیگر، جشنواره یازدهم بود که در آن بخش ویژه‌ای برای ارزیابی شعر 10 سال اخیر افغانستان در نظر گرفته شده بود. در این دوره یک دبیر غیر ایرانی برای جشنواره در نظر گرفته شده و اختتامیه نیز در مشهد که یکی از مراکز مهم مهاجران افغانستانی است، برگزار شد.<br /> <br /> نغمه مستشار نظامی، شاعر، نیز در ادامه این نشست با بیان اینکه کشوری که شعر هنر اول آن است، جای جشنواره‌ای مانند جشنواره شعر فجر خالی بود، گفت: به همین دلیل از تمام کسانی که بانی برگزاری این جشنواره بودند، تشکر می‌کنم. مسیر طی شده فراز و فرودهایی داشته است؛ اما در این میان محاسن بیشتر از انتقاداتی است که می‌توان به آن وارد کرد. از جمله ویژگی‌های جشنواره این است که محدود به طیف خاصی نبوده و برگزیدگان از طیف‌های متنوع حضور داشته‌اند.<br /> <br /> میلاد عرفان‌پور، شاعر، نیز در ادامه این نشست گفت: جشنواره شعر فجر که سال‌ها جایش بین دیگر جشنواره‌های معتبر فجر در سایر رشته‌ها خالی بود، به ابتکار دکتر قزوه در دهه 80 مسیر نویی برای بازطراحی جایگاه اصیل شعر در حوزه خط‌مشی‌گذاری شد. این جشنواره در این سال‌ها فراز و نشیب‌های زیادی را از سر گذراند و پس از حذف نامهربانانه‌ و بی‌انصافانه شعر از کتاب سال، به نوعی بار آن رویداد را نیز بر دوش کشید.<br /> <br /> او ادامه داد: در بسیاری از این سال‌ها به خصوص در سال‌های اخیر، یکی از نقاط ضعف این جشنواره کم‌توجهی به هویت گفتمانی جشنواره و اعتبار محتوایی آن بوده است و همچنین کم‌عنایتی به لزوم تفکیک قوالب نو و سنتی. در جشنواره سال جاری به نوعی در رفع این کاستی‌ها اقداماتی در حال انجام است که امیدوارم به نتیجه بهتری منتج شود.<br /> <br /> امیدی برای خوبان پارسی‌گو<br /> <br /> مهدی باقرخان، از شاعران فارسی‌گوی کشور هندوستان، نیز در ادامه این نشست ارزیابی خود از جشنواره بین‌المللی شعر فجر را این‌گونه گفت: اینجانب طی بیش از یک دهه اخیر، دو الی سه نوبت این فرصت طلایی را داشتم که از نزدیک شاهد جلوه‌های شعر و ادبیات ارزشی و سازندگی‌های انقلاب و دفاع مقدس ایران و پارسی‌سرایان جهان در جشنواره شعر فجر باشم. برای امثال ما جشنواره شعر فجر معرفی‌کننده استعدادهای خوبان پارسی‌گو در سراسر جهان به‌ویژه ایران بوده است.<br /> <br /> <br /> <br /> او ادامه داد: این جشنواره نقطه عطفی در راستای یادگیری شعر فارسی و موجب افزایش انگیزه نسبت به این هنر برای بنده بوده است و از آنجایی که شعر پرطرفدارترین هنر دنیاست، جشنواره شعر فجر شایسته‌ترین بستری برای نشر ارزش‌های انقلابی و آموزه های امام خمینی (ره) به جامعه جهانی است. موجب خرسندی است از سال‌های متمادی شاهد برگزاری جشنواره شعر فجر هستیم و امیدواریم با مجاهدت مخلصانه «مربیان فرهنگی» چون استاد قزوه، شاعران شاعرپرور و دستگاه‌های ذی‌ربط، زمینه‌های بیشتر و گسترده‌تری برای درخشش و پویایی شعر فارسی به صورت فرا ملی فارغ از محدودیت‌های جغرافیایی فراهم شود.<br /> https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/11/09/2652765/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D8%BA-%DA%A9%D9%85-%D8%B1%D9%85%D9%82%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/amp<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ================================================================<br /> حمیدرضا شکارسری اور جشنواره شعر فجر می‌گوید: یکی از آسیب‌های کلی شعر این است که ما با خطر مبتذل‌نویسی در لباس ساده‌نویسی روبرو هستیم.<br /> دبیرخانه جشنواره شعر فجر فهرست نامزدهای نهایی این جشنواره را به همراه داوران در پنج گروه ادبی شعر کلاسیک، شعر نو(قالب‌های نیمایی و سپید)، شعر محاوره، شعر کودک و نوجوان و درباره شعر(پژوهش‌های حوزه شعر) را معرفی کرد.<br /> <br /> بر این اساس سعید بیابانکی، علی داوودی، محمدمهدی سیار، حمیدرضا شکارسری، قادر طراوت‌پور، میلاد عرفان‌پور و محمدسعید میرزایی داوری سه بخش بزرگسالِ شعر کلاسیک، شعر نو و شعر محاوره شانزدهمین دوره جشنواره بین‌المللی «شعر فجر» را برعهده داشتند. غلامرضا بکتاش، بابک نیک‌طلب و حمید هنرجو داوری بخش شعر کودک و نوجوان و محمود اکرامی‌فر، محمدرضا تقی‌دخت و سیدعلی میرافضلی داوری بخش «درباره شعر» را بر عهده داشتند.<br /> <br /> در این دوره کتاب‌های منتشر شده در سال 1399 بررسی شده که شامل دو هزار و 609 اثر است. از این میان تعداد دو هزار و 106 اثر در حوزه شعر بزرگسال، 364 اثر در حوزه کودک و نوجوان و 139 اثر در بخش درباره شعر بوده است. اما کمیت و کیفیت آثار ارزیابی شدن در نگاه داوران چگونه بوده است؟<br /> <br /> خبرگزاری تسنیم،‌ در آستانه برگزاری اختتامیه شانزدهمین جشنواره شعر فجر با حمیدذرضا شکارسری داور بخش شعر نو به گفت‌وگو پرداخت. شکارسری در این گفت‌وگو از کمیت قابل توجه آثار شعر نو خبر داد. او در عین حال معتقد است که در این دوره شاهد اتفاقی در شعر نبوده‌‌ایم،‌ این گفت‌وگو را می‌توانید در ادامه بخوانید:<br /> <br /> * تسنیم: جناب شکارسری شیوه داوری‌ها در این دوره از جشنواره شعر فجر چگونه بود؟<br /> <br /> در مرحله نخست که کل آثار گردآوری شده ارزیابی شد، در شعر نو بیش از هزار اثر، در شعر کلاسیک با 900 اثر و در شعر محاوره با 100 کتاب روبرو بودیم، در مرحله نخست شاعران گروه‌بندی شده بودند و کتاب‌ها را در هر بخش به صورت مجزا بررسی می‌کردند، در مرحله پایانی اما شاعران تمامی آثار راه یافته به مرحله نهایی را بررسی کردند. <br /> <br /> * تسنیم: طبیعتاً با توجه به سبقه شما در شعر باید در گروه شعر نو به داوری پرداخته باشید، آثار این حوزه را چطور ارزیابی می کنید؟<br /> <br /> بله، من در بخش شعر نو به داوری پرداختم. در این بخش به لحاظ کمی نکته‌ای که جالب توجه بود، بیشتر بودن تعداد کتاب‌های منتشر شده در این حوزه به نسبت شعر کلاسیک در سال 99 بود. این نکته جالب توجه است و نیاز به بررسی بیشتر دارد. اما به لحاظ کیفی در هر کدام از بخش‌های سنتی و شعر ما شاهد یک اتفاق نبودیم، در هیچ کدام از بخش‌ها این اتفاق رخ نداد؛ البته این انتظار که ما در هر سال که کتاب‌ها را بررسی می‌کنیم، شاهد یک اتفاق باشیم،‌ انتظار خیلی به جایی نیست، کارها در حد قابل انتشار بود نه انتظار. چندان تفاوتی هم با سال‌های گذشته نداشت‌،ما هم انتظار معجزه نداشتیم.<br /> <br /> مثل همه سال‌های دیگر ما با یک منحنی زنگوله‌ای روبرو هستیم، تعداد بسیار زیادی از آثار که از لحاظ کیفی چندان بالا نیستند و در کنار آن کارهای خوبی که به مرحله فینال هم رسیدند. در این میان تعداد بسیار زیادی هم آثار متوسط هستند. پس اوضاع کمی و آماری کتاب‌ها به لحاظ کیفیت عین سال‌های گذشته است.<br /> <br /> به قالب شعر نو در رده سنی کودک و نوجوان بها نداده‌ایم<br /> <br /> اما در برخی از بخش‌ها ما کمیت خوبی نداریم. به گمان من این نکته نیز قابل توجه است. ما هنوز شعر کودک را در موسیقی عروضی جست و جو می‌کنیم و قوالب نو را خیلی بها نداده‌ایم. این یک واقعیت است. مخاطب کودک و نوجوان و والدین اعتیاد به موسیقی عروضی در شعر این گروه سنی دارند و هنوز به فضاهای نو برای این گروه سنی ورود نکرده و جرأت ورود ندارند. <br /> <br /> چون هنوز که هنوز است این قوالب در شعر کودک و نوجوان بدیع و تازه محسوب می‌شود، خوب رویارویی مخاطب عام با این قوالب قطعاً با نوعی نوگریزی و نوستیزی همراه است؛ چون به هر صورت اینکه بخواهیم عادت زیبایی‌پسندی خود را کنار بگذاریم، کار سختی است. نکته آخر هم این است که شعر نو کودک و نوجوان خوب هم کم داریم. این موضوع قابل انکار نیست. هنوز که هنوز است تجربه نوگرایی در این شعر برای این گروه سنی هنوز به نقاط درخشان خود نرسیده است.<br /> <br /> البته من گمان می‌کنم که عین شعر بزرگسال که به تدریج نوعی تعادل بین این قوالب برقرار شد و اکنون تعداد کتاب‌های نوسروده بیشتر از سنتی شده است، در شعر نوجوان هم به این موضوع خواهیم رسید.<br /> <br /> * تسنیم: کتاب‌های شعر نو به لحاظ مضامین از چه وضعیتی برخوردار بودند،‌ بیشتر چه مضامینی مورد توجه قرار گرفته است؟<br /> <br /> ما در شعر نو نزدیک به هزار و 100 عنوان کتاب را بررسی کردیم. تمام موضوعات مورد توجه شاعران قرار گرفته بود؛ از موضوعات صریحی مثل جنگ و دفاع مقدس، مقاومت در منطقه تا فرمالیست‌ترین نوع شعرها. نوعی تنوع و تکثر قابل توجه در کتاب‌ها وجود داشت. <br /> <br /> کاهش تظاهرات فرمالیستی در شعر نو<br /> <br /> از سوی دیگر، ما نسبت به یکی دو دهه گذشته حرکات و تظاهرات فرمالیستی را در شعرها کمتر می‌بینیم، مخاطبان شعر به یاد دارند که در دهه 70 و و اوایل دهه 80 چه جریان‌های شعری خودنمایی می‌کرد. حالا در انتهای قرن می‌بینیم حرکات فرمی حتی در میان شاعرانی که به این تظاهرات معروف بودند، هم معتدل شده است‌؛ بنابراین این توجه به محتوای شاعرانه و توجه به مضامین شاعرانه به یک تعادل رسیده است. <br /> <br /> *تسنیم: این تعادل در استفاده از فرم در میان شاعران باتجربه بیشتر دیده می‌شود یا در میان شاعران جوان و نوسروده نیز دیده می‌شود؟<br /> <br /> شاعران با تجربه خواه‌ناخواه الگوساز و موج ساز هستند، شاعران جوان خواه ناخواه از این جریانات شاعران با تجربه متأثر هستند‌، شعر شاعران با تجربه و صلاحیت که یک برند شعری محسوب می‌شوند‌، در شعر شاعران جوان خود را نشان می‌دهد.<br /> <br /> بیشتر بخوانید<br /> آسیب‌های شانزدهمین دوره جشنواره شعر فجر؛ از فقدان اندیشه در شعر بزرگسال تا فقر جدی در شعر نوجوان<br /> <br /> * تسنیم: در دوره‌‌هایی از داوری‌های جشنواره فجر استعدادهای نوظهور کشف و شناسایی شدند که حالا برای شاعران جوان الگو محسوب می‌شوند،‌ آیا در این دوره نیز با استعدادهای تازه مواجه شدید؟<br /> <br /> بله، استعداد هم دیدیم. اگر چنین نبود، غم‌انگیز بود که ما هزار و 100 عنوان کتاب را بخوانیم و هیچ کدام از این کتاب‌ها جلب توجه نکند! به هر صورت ما داوران مجبور بودیم که هشت کتاب را به مرحله نهایی برسانیم. ما در مرحله اول 50 کتاب را انتخاب می‌کنیم، دوباره روی این 50 کتاب بررسی و خوانش دقیق انجام می‌دهیم، از این قرائت دقیق و خوانش دقیق دوباره ما هشت کتاب را گزینش می‌کنیم و به مرحله نهایی می‌رسانیم.گزینش اثر نهایی باز کار را سخت‌تر کرد،‌ آثار بالا آمده آنقدر توانایی و درخشش داشتند که به فینال برسند.<br /> <br /> * تسنیم: وضعیت در بخش ترانه چگونه بود؟ در سال‌های گذشته بسیاری از شاعران از وضعیت ترانه‌ها ابراز نگرانی کرده‌اند،‌ آیا شما نیز اینگونه می‌اندیشید؟<br /> <br /> ببینید،‌ این حرف‌های کلی که در فلان ژانر این اتفاق می‌افتد،‌ یا نمی‌افتد،‌ حرف کلی است. مگر این موضوع در همه حوزه‌ها صدق نمی‌کند؟ مگر ما در تمام قوالب با آثار ضعیف و قوی روبرو نیستیم،‌ در تمام ژانرهای ادبی تعدادی آثار خوب هستندو تعدادی آثار بد. <br /> <br /> در ترانه به خاطر مارکتینگی که مطرح است و توجهی که مخاطب عام باید به شعر محاوره‌ای داشته باشد، شاید این خطر جدی‌تر باشد و گرنه در تمام ژانرها این وضعیت وحود دارد. تمایل به ساده‌نویسی نکات مثبتی دارد و آسیب‌هایی هم دارد‌، بخشی به ابتذال می‌رود و بخشی به شعر والای ساده می‌رسد. در ترانه هم ما با آثاری روبرو بودیم که صرفا به شکسته‌نویسی تبدیل شده بود، در شعر محاوره، آثاری هم داشتیم که به مرحله نهایی رسدند، چون اندیشه در زبان محاوره‌ای ظهور و بروز کرده بود.<br /> <br /> مثل تمام قوالب و ژانرهای دیگر تعداد آثار برتر همیشه کمتر از آثار ضعیف است. در ترانه هم نباید بی‌انصاف بود،‌ در برخی اشعار می‌شد‌، بهره‌مندی حداکثری شعر را از توان و پتانسیل زبان محاروه مشاهده کرد. شاعر نه تنها موفق شده بود زبان را محاوره کند، بلکه اندیشه‌های خود را هم در قالب این زبان به درستی منتقل کرده بود.<br /> <br /> *تسنیم: به عنوان سوال آخر،‌ با توجه به ارزیابی آثار سال 99، آسیب‌های شعر را چگونه می‌بینید؟<br /> <br /> یکی از آسیب‌های کلی شعر این است که ما با خطر مبتذل‌نویسی در لباس ساده‌نویسی روبرو هستیم، در این تردیدی وجود ندارد. درست در نقطه مقابل توجه افراطی به فرم توجه به جذابیت‌ها یا فرم‌های موسیقیایی زبان بدون توجه به محتوای شعر از جمله آسیب‌هایی است که همواره شعر را تهدید کرده است.<br /> <br /> از سوی دیگر کتاب‌هایی که برای انتشار می‌روند،‌ از غربال عبور نمی‌کنند. آیا ناشر به لحاظ اقتصادی می‌تواند این غربال را نگاه دارد؟ آیا ناشر می‌تواند به لحاظ اقتصادی تنها آثار قوی را منتشر کند؟ آیا ناشر در این اوضاع وخیم اقتصادی مجبور نیست، به انتشار کارهایی بپردازد که خودش هم می‌داند قابل توجه نیستند؟<br /> https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/12/03/2669020/%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D8%AE%D8%B7%D8%B1-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D8%B0%D9%84-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%B1%D9%88-%D9%87%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%85<br /> داور جشنواره شعر فجر: با خطر مبتذل‌نویسی در لباس ساده‌نویسی روبرو هستیم/در استفاده از فرم به تعادل رسیده‌ایم<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ========================================================<br /> امینی در گفتگو با باشگاه خبرنگاران جوان:<br /> دبیری جشنواره امسال شعر فجر را نخواهم پذیرفت<br /> اسماعیل امینی نظر خود را درباره داوری جشنواره شعر فجر امسال اعلام کرد.<br /> اسماعیل امینی، شاعر در گفتگو با خبرنگار ادبیات باشگاه خبرنگاران حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ در خصوص دبیری جشنواره شعر فجر امسال گفت: امسال دبیر جشنواره شعر فجر نخواهم بود. به طور معمول هر سال دبیر این جشنواره تغییر می‌کند و تنها من و یکی از دوستان بودیم که دو سال دبیری این جشنواره را برعهده داشتیم. <br /> <br /> وی افزود: حتی در صورتی که دبیری جشنواره شعر فجر امسال را به من پیشنهاد دهند، نخواهم پذیرفت. هم به دلیل آنکه کارهایم زیاد است و هم ترجیح می‌دهم فکر جدیدی در جشنواره باشد.<br /> <br /> امینی بیان کرد: هرچند هم اکنون جشنواره شعر فجر آیین نامه و هیات علمی خاص خود را دارد و هرکسی به سمت دبیری آن منصوب شود با نظر هیات علمی و آیین نامه عمل می‌کند.<br /> <br /> این شاعر در خصوص کتاب‌های جدید خود بیان کرد: مجموعه شعرم با عنوان «عمو زورگیر» قرار است توسط نشر نیماژ منتشر شود و در این مجموعه شعر طنز بیشتر به مسائل اجتماعی پرداختم.<br /> <br /> امین خاطرنشان کرد: مجموعه شعر طنز دیگری هم با عنوان «بوستان بی درخت» قرار است توسط نشر قدیانی منتشر کنم. این کتاب درباره مسائل روز و زندگی شهری است.<br /> <br /> https://www.yjc.news/fa/news/5864773/%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D9%86%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D9%85-%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1%D9%81%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===============================================================<br /> سفر شاعران جشنواره فجر به خوزستان<br /> پس از برگزاری 7 محفل در شهرهای کاشان، کرج، تهران، مشهد، ری و جزیره هرمز، هشتمین محفل شعرخوانی یازدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر به یاد شاعر بلندآوازه خوزستان، زنده‌یاد محمود صفارزاده و شهدای هشت سال دفاع مقدس در شوش دانیال برپا شد.<br /> <br /> جواد محقق، حمیدرضا شکارسری، جلیل صفربیگی، عبدالرحیم سعیدی‌راد، ارمغان بهداروند و علیرضا لبش در سفر به خوزستان و شهر شوش دانیال میهمان شاعرانی چون قاسم آهنین‌جان، بهمن ساکی، علیرضا شکرریز، داوودرضا کاظمی، هوشنگ دیناروند، مرتضی حیدری آل‌کثیر، فردین کوراوند و جمع دیگری از شعرای خوزستان خواهند بود.<br /> محفل دفاع مقدس از سلسله محافل شعر فجر، فردا پنجشنبه برگزار می‌شود و علاوه بر شعرخوانی شاعران، جواد محقق، معاون شعر بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان و محمد جورمند، شاعر و مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان در آن سخن خواهند گفت.<br /> <br /> یکی دیگر از برنامه‌های این محفل، تجلیل از خانواده زنده‌یاد استاد محمود صفارزاده، شاعر خوش‌قریحه و شیرین‌سخن شهرستان شوش است که 21 آذرماه امسال (کم‌تر از 3 ماه قبل) در 54 سالگی درگذشت.<br /> <br /> شاعران اعزامی به خوزستان، علاوه بر شعرخوانی در هشتمین محفل جشنواره شعر فجر، از سد کرخه و منطقه عملیاتی فتح‌المبین نیز دیدن می‌کنند.<br /> <br /> محفل دفاع مقدس جشنواره شعر فجر، فردا پنجشنبه 5 اسفند از ساعت 15 در تالار نیایش شوش واقع در بلوار مدرس این شهر برگزار می‌شود.<br /> <br /> مراسم پایانی یازدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر، 18 اسفند در مشهد، پایتخت فرهنگی جهان اسلام در سال 2017 برگزار می‌شود و طی آن، برگزیدگان کتاب‌های شعر منتشر شده در سال 1394 در سه حوزه شعر بزرگسال، شعر کودک و نوجوان و درباره شعر معرفی می‌شوند. همچنین در بخش ویژه افغانستان، بهترین کتاب‌های شعر منتشر شده طی 10 سال گذشته این کشور در آیین اختتامیه جشنواره شعر فجر معرفی خواهند شد.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5990653/%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==============================================================<br /> انتقاد یک شاعر از سیاست‌گذاری و برگزاری جشنواره شعر فجر<br /> جشنواره شعر فجر در حد و قواره یک جشنواره ملی آن هم با عنوان فجر نتوانسته است کار کند.<br /> علی داوودی شاعر، در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ با اشاره به خوب بودن بررسی تک اثر و چند اثر در جشنواره‌ها گفت: جشنواره بین‌المللی شعر فجر حرکت بسیار خوبی است. جشنواره‌ها گامی در اشاعه ادبیات بر می‌دارند. اما متاسفانه جشنواره شعر فجر در حد و قواره یک جشنواره ملی آن هم با عنوان فجر نتوانسته است، کار کند. به دلیل آنکه این جشنواره ادبی چارت مشخص ندارد و معیار هیچ جشنواره‌ای نشده است.<br /> <br /> وی افزود: فرد نمی‌داند آیا با همین معیارهایی که برگزیده جشنواره شعر فجر شده است، می‌تواند در دوره بعد نیز شرکت کند و برگزیده جشنواره شعر فجر شود؟! ای بسا این جشنواره ادبی کم صداتر و بی‌صداتر از جشنواره‌های ادبی دیگر برگزار می‌شود. البته برگزاری جشنواره شعر فجر با هزینه بیشتری نسبت به سایر جشنواره‌ها خواهد بود.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به میزان برگزاری جشنواره شعر فجر اظهار داشت: تا الان ده دوره جشنواره شعر فجر برگزار شده است. نباید در این جشنواره هر دبیری با یک نگاهی به برگزاری آن بپردازد. این جشنواره ادبی بسیار معلق است و هر سال به همین شیوه برگزار می‌شود.<br /> <br /> https://www.yjc.news/fa/news/5998433/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =====================================================<br /> محمدکاظم کاظمی:<br /> امروز قلمروی وطن فارسی مرزهای جغرافیایی را از بین برده است<br /> دبیر علمی جشنواره شعر فجر گفت: خوشبختانه در سال‌های اخیر از تنگ‌نظری‌ها دور شده‌ایم و امروز قلمروی وطن فارسی، مرزهای جغرافیایی را از بین برده است.<br /> در نشست هم‌اندیشی استادان زبان فارسی از 7 کشور جهان، ظهر امروز در قالب یکی از برنامه‌های جنبی یازدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر در قطب علمی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد.<br /> <br /> در آغاز این نشست، محمدجعفر یاحقی، رئیس قطب علمی شاهنامه‌پژوهی دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد توضیحاتی درباره فعالیت این مرکز مطالعاتی به مهمانان خارجی ارائه داد و خواستار ارائه راهکارهایی برای توسعه زبان فارسی در کشورهای همسایه و شبه قاره توسط استادان خارجی زبان فارسی شد. <br /> <br /> محمدکاظم کاظمی، دبیر علمی جشنواره شعر فجر در سخنانی گفت: هرجا مهمانانی از وطن فارسی به ایران آمده‌اند زمینه‌های خوب هم‌اندیشی در قطب علمی دانشگاه فردوسی مشهد ایجاد شده است.<br /> <br /> او افزود: ما در این سال‌ها، بارها دوران جدایی هموطنان زبان فارسی را سپری کردیم و دوران سختی را پشت سر گذراندیم؛ دورانی که در منطقه جنگ و چالش بود. این جنگ‌ها باعث شد که میان فارسی‌زبان‌ها مرز کشیده شود. <br /> <br /> کاظمی، نزاع و چالش بر سر مفاخر فرهنگی را امری نکوهیده دانست که موجب بیگانگی‌ فارسی‌زبان‌ها در چند دهه شده است. <br /> <br /> وی گفت: خوشبختانه در سال‌های اخیر از تنگ‌نظری‌ها دور شده‌ایم و امروز قلمروی وطن فارسی، مرزهای جغرافیایی را از بین برده است. <br /> <br /> او به موفقیت شاعران افغانستانی در جشنواره‌های ادبی مختلف ایران اشاره کرد و افزود: از نخستین دوره برگزاری جشنواره شعر فجر، شاعران افغانستان حضور داشتند و دوره‌هایی هم عضو هیئت داوران جشنواره بوده‌اند. برای ما خوشایند است که بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان به عنوان متولی جشنواره، روز به روز در راستای بین‌المللی شدن این جشنوراه گام برمی‌دارد و برای تحقق آن برنامه‌ریزی عملیاتی دارد. <br /> <br /> دبیر علمی جشنواره شعر فجر در پایان اظهار امیدواری کرد، روزی شاهد باشیم که این جشنواره با حضور همه شاعران و سخنوران قلمروی زبان فارسی جهان برگزار شود. <br /> <br /> محقق: بنیاد حلقه واسطی برای ارتباط فارسی‌زبانان جهان است<br /> <br /> معاون شعر بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان در این نشست ابراز امیدواری کرد: بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان به عنوان مجری جشنواره شعر فجر و داستان جلال، حلقه واسطی باشد که آنچه به زبان فارسی در سراسر جهان نوشته می‌شود را شناسایی و جمع‌آوری کند.<br /> <br /> جواد محقق در سخنانی گفت: جشنواره شعر فجر بعد از 10 سال برگزاری در یازدهمین دوره تصمیم گرفت که حوزه فعالیت‌های خودش را به دیگر کشورهای فارسی‌زبان گسترش دهد؛ به همین دلیل در بخش ویژه جایزه ادبیات داستانی جلال آل احمد، آثار 8 سال گذشته کشور همزبان و همسایه افغانستان مورد بررسی و داوری قرار گرفت. <br /> <br /> او افزود: این آثار با همکاری اتحادیه نویسندگان افغانستان جمع‌آوری و داوری اولیه شد و آثار منتخب برای داوری نهایی به دبیرخانه جشنواره در تهران ارسال شد.<br /> <br /> محقق توضیح داد: امسال کتاب‌های شعر 10 سال افغانستان نیز توسط اتحادیه نویسندگان افغانستان، داوری اولیه شد و آثار برتر به ایران رسید که اسامی برگزیدگان فردا در مرسم اختتامیه جشنواره شعر فجر اعلام می‌شود. <br /> <br /> او از بررسی آثار حوزه ادبیات داستانی و شعر تاجیکستان در دوره‌های آتی جایزه جلال و جشنواره شعر فجر خبر داد و گفت: بنا داریم در سال‌های بعد، آثار زبان فارسی در شبه قاره هند را مورد بررسی قرار دهیم و سپس همه آثاری که به زبان فارسی در جهان منتشر می‌شود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/6007857/%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D9%88%D8%B7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =========================================================<br /> توجه ایران به توسعه زبان فارسی در پاکستان کم شده است<br /> شاعر و مترجم پاکستانی گفت: زمینه‌های توسعه زبان فارسی در کشور پاکستان همیشه آماده است، اما ایران مثل گذشته که برای توسعه زبان فارسی در پاکستان سرمایه‌گذاری می‌کرد، به این امر توجه ندارد.<br /> توجه ایران به توسعه زبان فارسی در پاکستان کم شده است. احمد شهریار که از مهمانان دعوت شده به جشنواره بین‌المللی شعر فجر است، صبح امروز در نشست هم‌اندیشی استادان زبان فارسی که در قطب علمی دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد در سخنانی گفت: من به عنوان نماینده کشوری که حدود 900 سال زبان رسمی آنها فارسی بوده و شاعرانی چون اقبال و بیدل را به ادبیات فارسی هدیه داده نمی‌توانم درباره پیشینه زبان فارسی سخنی بگویم.<br /> <br /> او با اشاره به نزدیکی زبان فارسی و اردو توضیح داد: حدود 60 درصد از زبان پاکستانی برگرفته از زبان فارسی است؛ به طوری که سرود ملی کشورمان، یک کلمه از زبان اردو دارد و کاملا به زبان فارسی سروده شده است. <br /> <br /> وی با تاکید بر توجه بیشتر به آموزش زبان فارسی در پاکستان خاطرنشان کرد: بودجه‌هایی که از طریق خانه فرهنگ ایران برای توسعه زبان فارسی در پاکستان اختصاص می‌یافت، کمتر شده است؛ در حالی که برای بهبود وضعیت باید تلاش کرد.<br /> <br /> شهریار، 7 مجموعه شعر و داستان را از زبان فارسی به زبان اردو ترجمه کرده که شامل برگزیده شعر معاصر ایران، برگزیده شعر بانوان معاصر ایران، برگزیده داستان‌های کوتاه زنان ایران و چند مجموعه دیگر می‌شود.<br /> <br /> بروفسور ناجی توکماک که برای حضور در جشنواره شعر فجر به ایران دعوت شده است، افزود: از ادبیات کلاسیک فارسی، بوستان سعدی و لیلی و مجنون نظامی را به ترکی ترجمه کردم و آخرین اثرم ترجمه 303 غزل از مولاناست.<br /> <br /> توکماک که 52 سال سابقه تدریس دارد و دکترای زبان فارسی خود را در سال 1335 از دانشگاه تهران گرفته، گفت: رئیس گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه استانبول بودم و 17 سال پیش بازنشسته شدم. رمان تنگسیر صادق چوبک را در سال 1997 بعد از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه تهران به زبان ترکی ترجمه کردم و از آثار «بزرگ علوی» نیز ترجمه داشتم. از شعرای قدیمی و جدید نیز به صورت پراکنده ترجمه‌هایی داشتم که امیدوارم بیشتر شود.<br /> <br /> * تاثیر مثبت ادبیات ایران بر تاجیکستان<br /> <br /> اکبرزاد مبشر، پژوهشگر تاجیکستانی ادبیات فارسی گفت: آثار شاعران و نویسندگان ایرانی که به خط سیریلیک در تاجیکستان ترجمه و منتشر شده بر ادبیات تاجیکستان تاثیر مثبتی داشته است.<br /> <br /> *معرفی شعر سپید ایران به جهان عرب<br /> <br /> مریم العطار، شاعر و مترجم عراقی که به جشنواره شعر فجر دعوت شده است، در سخنانی گفت: تمام تلاش من این است که شعر سپید ایران و افغانستان را به کشورهای عربی معرفی کنم؛ چون احساس می‌کنم که این دست ترجمه‌ها کم و ضعیف است. <br /> <br /> وی حضور در این جشنواره را راهی برای آشنایی بیشتر با شاعران جوان و زن فارسی زبان عنوان کرد و افزود: امیدوارم بتوانم تصویری واضح و دقیق از ادبیات فارسی‌زبانان به جهان عرب نشان بدم. <br /> <br /> او که مجموعه شعرهایش به زبان عربی با عناوین «زنده به گور» و «ناسزاهای مجانی» به چاپ لبنان و کویت رسیده است، از سال 2012 شروع به ترجمه اشعار معاصر ایران کرده است.<br /> <br /> العطار توضیح داد: ترجمه‌هایم در روزنامه‌ها و مجلات عرب زبان چاپ می‌شد و بعد از آن شروع به ترجمه کتاب کردم که مجموعه برگزیده اشعار «حسین پناهی» از جمله آن بود.<br /> <br /> او که همه آثار فروغ را ترجمه کرده است، اکنون کتاب شخصیت‌شناسی شاعران فارسی زبان افغانستان را به زبان عربی گردآوری کرده است و در دست چاپ دارد. <br /> <br /> محمدکاظم کاظمی، دبیر علمی جشنواره شعر فجر در ادامه این سخنان یادآور شد: ارتباطات و اطلاعات فارسی‌زبان‌ها از شعر به‌روز نیست و این به دلیل دور افتادن ما از یکدیگر است. <br /> <br /> مردم افغانستان با اشعار نیم قرن اخیر ایران آشنا هستند؛ اگرچه در سال‌های اخیر، این پیوند بیشتر شده و کتاب‌های شعر جدید ایران هم در افغانستان خوانده می‌شود. <br /> <br /> او تاکید کرد: بهتر است شعر امروز فارسی زبان‌ها با داد و ستد‌های بیشتر به کشورهای همسایه معرفی شده و زمینه‌های این ارتباطات بیشتر و عمیق‌تر شود. <br /> <br /> * دشواری‌های ترجمه اشعار فارسی به ترکی<br /> <br /> استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه‌های ترکیه گفت: برای ترجمه اشعار قدیمی ایران به ترکی با دشواری‌های فنی در مسیر برگردان مواجه شدم که با نوآوری‌های قالبی، از پس آن برآمدم، ولی کار بسیار دشواری بود.<br /> <br /> پروفسور ناجی توکماک که برای حضور در جشنواره شعر فجر به ایران دعوت شده است، افزود: از ادبیات کلاسیک فارسی، بوستان سعدی و لیلی و مجنون نظامی را به ترکی ترجمه کردم و آخرین اثرم ترجمه 303 غزل از مولاناست.<br /> <br /> توکماک که 52 سال سابقه تدریس دارد و دکترای زبان فارسی خود را در سال 1335 از دانشگاه تهران گرفته، گفت: رئیس گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه استانبول بودم و 17 سال پیش بازنشسته شدم. رمان تنگسیر صادق چوبک را در سال 1997 بعد از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه تهران به زبان ترکی ترجمه کردم و از آثار «بزرگ علوی» نیز ترجمه داشتم. از شعرای قدیمی و جدید نیز به صورت پراکنده ترجمه‌هایی داشتم که امیدوارم بیشتر شود.<br /> <br /> * تاثیر مثبت ادبیات ایران بر تاجیکستان<br /> <br /> اکبرزاد مبشر، پژوهشگر تاجیکستانی ادبیات فارسی گفت: آثار شاعران و نویسندگان ایرانی که به خط سیریلیک در تاجیکستان ترجمه و منتشر شده بر ادبیات تاجیکستان تاثیر مثبتی داشته است.<br /> <br /> وی درباره نقش شعر ایران در تاجیکستان خاطرنشان کرد: شاعران تاجیک با شعر ایران آشنایی دارند، اما لازم است با برگردان آثار ایرانی به خط سیریلیک، این آشنایی توسعه یابد. <br /> <br /> مبشر با تاکید بر اینکه باید نمونه بیشتری از اشعار ایرانی به خط سیریلیک چاپ شود تا خواننده تاجیک با آثار ایرانی، احساس نزدیکی کند، یادآور شد: چند سال پیش به کوشش سفارت ایران در تاجیکستان، کتاب شعر معاصر ایران منتشر شد و باید تلاش‌های سودمندی از این دست همچنان ادامه یابد. <br /> <br /> او شاهنامه را در 10 جلد به خط سیریلیک (زبان نوشتاری تاجیکستان) به چاپ رسانده و اکنون برگردان کلیات صائب تبریزی را به این خط آغاز کرده است. <br /> <br /> رامین عرب‌نژاد، شاعر افغانستانی از هرات نیز که به جشنواره شعر فجر دعوت شده درباره وضعیت شعر در این کشور گفت: در افغانستان سه حوزه شعری داریم که شامل حوزه شمال شامل بلخ و چند ولایت دیگر، حوزه مرکزی شامل کابل و حوزه غرب شامل هرات می‌شود. <br /> <br /> او افزود: در هرات سه یا چهار انجمن ادبی وجود دارد که در این انجمن‌ها خوانش و نقد شعر داریم؛ مثلا در انجمن ادبی هرات، جلسات بیدل‌خوانی، نقد داستان و نقد شعر برگزار می‌شود. <br /> <br /> این نشست با شعر خوانی حمید مبشر، شاعر اهل افغانستان به پایان رسید.<br /> <br /> نشست هم‌اندیشی قطب علمی فردوسی و شاهنامه از برنامه‌های جنبی یازدهمین جشنواره شعر فجر به شمار می‌رفت که در آستانه اختتامیه این جشنواره برگزار شد. مراسم پایانی جشنواره بین‌المللی شعر فجر، شامگاه چهارشنبه در تالار نور مشهد مقدس برگزار می‌شود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/6007831/%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D9%85-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =============================================================<br /> سرور مولایی: از همگرایی فارسی‌زبانان بسیار شادمانم<br /> عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی گفت: به عنوان کسی که 51 سال به زبان و ادبیات فارسی خدمت کرده‌ام از همگرایی فارسی‌زبانان بسیار شادمانم.<br /> سرور مولایی: از همگرایی فارسی‌زبانان بسیار شادمانمبه گزارش خبرنگار حوزه افغانستان باشگاه خبرنگاران، سرور مولایی عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی در نشست هم‌اندیشی استادان زبان فارسی که صبح امروز در قطب علمی دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد، گفت: اگر کاری سنجیده انجام شود، پاسخ مناسب دریافت می‌کند. به همین دلیل، واکنش‌ها نسبت به بخش ویژه افعانستان جایزه جلال و جشنواره شعر فجر بسیار خوب بوده است.<br /> <br /> او که از داوران بخش ویژه افغانستان جشنواره شعر فجر است، خاطرنشان کرد: با وجود دید فراگیری که نسبت به وطن فارسی ایجاد شده، جمع اندکی هستند که هنوز ساز مخالف می‌زنند. البته ایرادی به آنها وارد نیست چون تعریف دقیقی از قلمروی زبان فارسی ندارند.<br /> <br /> عضو هیات علمی یازدهمین جشنواره شعر فجر خاطرنشان کرد: امسال برایم بسیار خوشایند بود که در جایزه ادبیات داستانی جلال آل‌احمد 5 نفر از نویسندگان افغانستانی که کتاب‌هایشان از کابل با انصاف و دقت بررسی و انتخاب شده بود، جوایزی گرفتند و میزبانان همزبان و همدل ما در تهران، کار حرمت گذاشتن به همزبانان افغانستان را به نهایت عزت پیش گرفتند. <br /> <br /> او با اظهار شگفتی از مجری مراسم اختتامیه جایزه جلال که اسامی تمام برگزیدگان افغانستانی را به دقت و صحت در ذهن سپرده و پشت تریبون اعلام کرد، گفت: برادران ایرانی ما، میهمانان افغانی را بر همه مقدم دانستند و معرفی نویسندگان برتر افغانستانی در اولویت بود. همچنین عالی‌ترین مقامات فرهنگی ایران هم در آن مراسم حضور داشتند.<br /> <br /> این استاد زبان و ادبیات فارسی اهل افغانستان، انتخاب محمدکاظم کاظمی به عنوان دبیر علمی جشنواره فجر را، گامی موثر برای ایجاد همدلی در بین شاعران ایرانی و افغانستانی دانست و افزود: از این شرایط بسیار خرسندم و به عنوان کسی که بیش از نیم قرن به کار پژوهش و تدریس نسبت به میراث گرانسنگ زبان و ادب فارسی مشغول هستم، یک گام از این مسیر برنمی‌گردم و پشیمان نیستم؛ چون کارهایی که انجام دادم در مقابل عظمت زبان فارسی بسیار اندک است.<br /> <br /> مولایی در پایان، نوع نگاه به قلمروی زبان فارسی در دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی را بسیار عالمانه و ارزشمند توصیف کرد.<br /> <br /> عفت مستشارنیا، استاد زبان و ادبیات فارسی و همسر استاد مولایی گفت: بعد از آزادی افغانستان، برای اولین بار به این کشور رفتم و با ادبیات مشترکمان آشنا شدم. <br /> او از نهایی شدن آخرین کتابش درباره زندگی و فعالیت زنان شاعر افغانستان خبر داد که در نوبت انتشار است.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/6007867/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D9%85%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%85<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ================================================================<br /> قزلی در پاسخ به اظهارات رئیس اتحادیه نویسندگان افغانستان:<br /> معیار دریافت جایزه «کتاب» است نه شاعر/ طرح برخی مسائل فرار رو به جلوست!<br /> مدیر عامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان گفت: معیار دریافت جایزه در جشنواره‌های شعر «کتاب» است و نه شاعران؛ و طرح چنین مسائلی به نظر من یک فرار رو به جلوست!<br /> معیار دریافت جایزه «کتاب» است نه شاعر/ طرح برخی مسائل فرار رو به جلوست!مهدی قزلی مدیر عامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان در گفتگو با خبرنگار حوزه افغانستان باشگاه خبرنگاران، در پاسخ به اظهارات رئیس اتحادیه نویسندگان افغانستان و رفع ابهام پیرامون برخی موضوعات مطرح شده از سوی وی، اظهارداشت: افرادی که از طرف اتحادیه نویسندگان افغانستان به ما معرفی شدند، در واقع برای شرکت در جشنواره شعر فجر معرفی نشدند، بلکه اتحادیه نویسندگان افغانستان آنها را به عنوان کسانی که شایسته طرح در شعر افغانستان هستند و از آنها کتابی منتشر شده به ما معرفی کرد که البته جشنواره شعر فجر علاوه بر این اسامی افراد دیگری را نیز بررسی و نامزد کرد.<br /> <br /> وی اضافه کرد: برخی منتخبین ما مانند «مژگان فرامنش»، «مهتاب ساحل»، »روح‌الامین امینی»، «واصف باختری»، «قنبرعلی تابش» و «مصطفی هزاره» علاوه بر اینکه نامزد ما بودند معرفی شده اتحادیه نویسندگان افغانستان هم بودند و اینگونه نبوده که ما به معرفی شدگان از سوی اتحادیه نویسندگان افغانستان بی‌توجه باشیم که خوشبختانه از میان این کاندیداها «قنبر علی تابش»، «روح الامین امینی» و «عفیف باختری» جزو برندگان نیز بودند.<br /> <br /> قزلی با بیان اینکه آقای محمدی در مورد بعضی نامزدها قصد اعمال نظر داشتند که ما زیر بار نرفتیم، گفت: ما در این مورد اعمال نظری نکردیم. نه تنها در مورد این اشخاص بلکه درباره هیچ فرد دیگری اظهار نظری نکردیم و نگذاشتیم ایشان نیز اظهار نظر کند، نه در دوره جدید بنیاد و نه هشت جایزه‌ای که تاکنون برگزار کردیم، حتی در سه جایزه جلال آل احمد و سه جشنو اره شعر فجر نیز هیچ اعمال نظری نکردیم. چرا که این کار بر عهده داوران بخش افغانستان بود که مشخص هستند و امکان گفتگو با آنها وجود دارد.<br /> <br /> مدیر عامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان با بیان اینکه برخی از اسامی که اتحادیه نویسندگان افغانستان به ما معرفی کردند کتابی نداشتند، تصریح کرد: چنانکه می‌دانید معیار دریافت جایزه کتاب است و نه شاعران؛ این در حالی است که «راشد رامین» کتابی به ما ندادند و نمی‌دانم اتحادیه ناشران افغانستان چطور ایشان را داوری کردند! لذا داوران ما از بین کسانی که معرفی کردند یک تعداد را انتخاب و در مجموع داوری‌ها اعلام کردند.<br /> <br /> وی اضافه کرد: در جایزه جلال آل احمد نیز همینگونه بود، از اتحادیه افغانستان اسامی را گرفتیم، ولی ملزم نبودیم این اسامی را اعلام کنیم و در نهایت این هیأت علمی و داوران جایزه جلال آل احمد و جشنواره شعر فجر بودند که برگزیدگان را انتخاب کردند.<br /> <br /> مدیر عامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان درباره طرح این موضوع که برخی می‌خواهند با اهدای جایزه ادبیات شعری، افراد را تحت تأثیر قرار دهند، نیز گفت: باید از رئیس اتحادیه نویسندگان افغانستان پرسید که آیا «ابوطالب مظفری» و امثال «عفیف باختری»، «روح الامین امینی»، «قنبرعلی تابش» و «تکتم حسینی» شعر سفارشی می‌گویند؟! این‌ها کدامشان شعر سفارشی می‌گویند؟ قنبر علی تابش در کابل زندگی می‌کند و باختری در مزار شریف و روح الامین امینی در هرات ما کتاب‌های این‌ها را دیدیم و خودشان این افراد را بهتر می‌شناسند و به نظر من طرح چنین مسائلی یک فرار رو به جلوست!<br /> <br /> قزلی با بیان اینکه آقای محمدی در حضور چند نفر از کسانی که در اختتامیه جشنواره شعر فجر حضور داشتند تلمذ کرده است، اظهارداشت: «جواد محقق»، «عبد الجبار کاکایی»، «ناصر فیض»، «ابوطالب مظفری»، «محمدکاظم کاظمی»، «ابوالقاسم حسینی»، «فاطمه راکعی»، «ناصر کشاورز»، «محمدحسین مهدی-(م.موید)-»، «محمد حسن حسینی» و ... از شاعران مطرحی هستند که در جشنواره حضور داشتند.<br /> <br /> وی درباره جدایی بخش ویژه افغانستان از ایران در جشنواره شعر فجر تصریح کرد: آقای محمدی خودشان با ما در جایزه جلال آل احمد همکاری داشتند و از شرایط برگزاری مطلع بودند، آنجا هم بخش ویژه افغانستان را داشتیم. دلیل این اعتراض چیست؟ چرا پس از اعلام اسامی برندگان جشنواره بین المللی شعر فجر اعتراض می‌کنند! چرا قبل از اعلام اسامی اعتراض نکردند.<br /> <br /> قزلی تاکید کرد: با این حال این داوران و بخش هیأت علمی جشنواره است که تشخیص می‌دهد، چه کسی برگزیده شود.<br /> <br /> مدیرعامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی افزود: در جشنواره بین‌المللی شعر فجر کتاب‌های منتشر شده در سال 94 را بررسی کردیم. اگر می‌خواستیم شاعران افغانستانی را با شاعران ایرانی بررسی کنیم، باید کسانی که در سال 94 اثر تولید کردند را بررسی می‌کردیم. چون اولین بار بود که بخش افغانستان به صورت رقابتی در جشنواره بین المللی شعر فجر شرکت می‌کرد. آثار این بخش را به اندازه سن جشنواره شعر فجر یعنی 10سال بررسی کردیم. در سال بعد کتاب‌های سال 94 را بررسی می‌کنیم که آقای محمدی نیز در جریان این موضوع بود و بهتر بود ایشان به جشنواره شعر فجر و برندگان آن احترام می‌گذاشتند. چون افراد برگزیده بخش افغانستان کسانی نیستند که قابل انکار در شعر این سرزمین باشند.<br /> <br /> قزلی خاطرنشان کرد: از آقای محمدی توقع می‌رفت به عنوان سرپرست نامزدهای بخش افغانستان این جایزه ادبی در اختتامیه آن شرکت کنند؛ نه اینکه در تهران به دنبال شرکت در محافل دیگر باشند! که متاسفانه این کار را نکردند.<br /> <br /> گفتنی است سید رضا محمدی رئیس اتحادیه افغانستان در خصوص جشنواره بین المللی شعر فجر و نحوه انتخاب شاعران اظهار نظرهایی کرده بود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/6017112/%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D9%84%D9%88%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==============================================================<br /> شاعر افغانستانی به بخش نهایی جشنواره شعر فجر راه یافت<br /> «سید رضا محمدی» شاعر افغانستانی در جمع یکی از 7 نامزد نهایی سیزدهمین جشنواره شعر فجر قرار گرفت.<br /> شاعر افغانستانی به بخش نهایی جشنواره شعر فجر راه یافتبه گزارش حوزه افغانستان باشگاه خبرنگاران جوان، «سید رضا محمدی» شاعر افغانستانی در جمع یکی از 7 نامزد نهایی سیزدهمین جشنواره شعر فجر قرار گرفت.<br /> <br /> «محمد کاظم کاظمی» عضو کمیته علمی سیزدهمین جشنواره شعر فجر ضمن اعلام این خبر گفت: شاعران راه یافته به بخش نهایی جشنواره بر اساس کتاب‌های تازه منتشر شده از این شاعران در سال 1396 شمسی است.<br /> <br /> وی افزود: با آن‌که امسال جشنواره شعر فجر بخش بین‌الملل ندارد ولی چون کتاب «روح اندوگین یک شاعر» اثر سید رضا محمدی شاعر افغانستانی توسط یک ناشر ایرانی در تهران منتشر شده است و ملاک داوری کتاب‌های منتشر شده در ایران است، این شاعر نیز به مرحله نهایی راه یافته است.<br /> <br /> کاظمی تصریح کرد: از میان 3 هزار کتاب شعر در بخش بزرگسالان 7 نفر به مرحله نهایی جشنواره راه یافته‌اند که سید رضا محمدی نیز یکی از این 7 شاعر است.<br /> <br /> این شاعر افغانستانی خاطر نشان کرد: حضور محمدی در این جشنواره نشان از قوت شعر وی دارد که از میان این همه آثار توانسته است به مرحله نهایی راه پیدا کند و این موفقیت بزرگی برای این شاعر و شعر معاصر افغانستان محسوب می‌شود.<br /> <br /> به نوشته فارس، هیئت داوران بخش «شعر بزرگسال» سیزدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر، اسامی هفت نامزد راه‌یافته به مرحله نهایی این بخش را به ترتیب حروف الفبا به این شرح اعلام کردند.<br /> <br /> «آدم‌ها با مرگ شاعر می‌شوند» سروده «معصومه درفشیان» از انتشارات فصل پنجم<br /> <br /> «بی‌نظمی» سروده «آرمین یوسفی» از نشر چشمه<br /> <br /> «جایگاه شهود» سروده «محمدعلی مقیمی» از انتشارات سوره مهر<br /> <br /> «دومینو» سروده «ابوذر پاکروان» از انتشارات فصل پنجم<br /> <br /> «روح اندوهگین یک شاعر» سروده «سیدرضا محمدی» از انتشارات شهرستان ادب<br /> <br /> «مخالف خوانی» سروده «جواد زهتاب» از نشر چشمه<br /> <br /> «می خوش» سروده «عبدالحسین انصاری» از انتشارات سپیده باوران <br /> <br /> این هفت اثر به داوری دکتر بهزاد خواجات، دکتر مهرنوش قربانعلی، یزدان سلحشور، غلامرضا طریقی و اصغر معاذی به مرحله نهایی سیزدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر راه پیدا کردند.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/6812819/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==============================================================<br /> شاعر در گفت و گو با باشگاه خبرنگاران جوان مطرح کرد؛<br /> بخش ارسال آثار به جشنواره شعر فجر بازگردد/ لزوم برداشتن محدودیت سنی<br /> قدیمی گفت:بخش ارسال آثار دوباره به جشنواره بین المللی شعر فجر برگردد و رویه جایزه دادن صرف به کتاب تغییر کند.<br /> بخش ارسال آثار به جشنواره شعر فجر بازگردد<br /> <br /> صابر قدیمی شاعر در گفت و گو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان،درباره افزوده شدن بخش ویژه به جشنواره شعر فجر امسال و داوری آثار شاعران زیر ۲۵ سال در این جشنواره گفت: افزوده شدن بخش ویژه به جشنواره شعر فجر و داوری آثار شاعران زیر ۲۵ سال به این جشنواره اتفاق خوبی است. کاملا موافق هستم که بخش ارسال آثار به جشنواره دوباره به جشنواره بین المللی شعر فجر برگردد و جایزه دادن صرف به کتاب در این جشنواره تغییر کند.<br /> <br /> او افزود: جشنواره شعر فجر به حالت قبلی که در آن شاعران آثارشان را برای جشنواره می‌فرستادند و شور و هیجانی در زمان برگزاری آن وجود داشت، بازگردد. این کار اتفاق مبارکی است که روی داده و در چند سال اخیر شاهد بودیم کتاب‌های شعر در جشنواره شعر فجر بررسی می‌شد و دیگر آن شور و هیجانی که در دوره‌های قبلی جشنواره وجود داشت در این چند دوره دیده نمی‌شود.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به محدویت سنی شرکت در بخش ویژه جشنواره شعر فجر امسال اظهار داشت: اگر محدودیت سنی برای شرکت در بخش ویژه جشنواره شعر فجر نمی‌گذاشتند و شاعران می‌توانستند بدون محدودیت سنی در این جشنواره شرکت کنند، بهتر بود. با افزوده شدن این بخش به جشنواره این اتفاق روی می‌دهد که شاعران جوان ما هم به جامعه ادبی معرفی شوند و شرایط را بهتر می‌کنند. <br /> <br /> قدیمی ادامه داد:شاعرانی که به مرحله نوشتن کتاب رسیده اند جوایز مختلفی برای کتاب برگزار و کتاب‌ها در این جوایز داوری می‌شود. این دسته از شاعران نیاز ندارند به جامعه ادبی معرفی شوند. یکی از راه‌های معرفی این شاعران، معرفی آن‌ها از طریق جشنواره است.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/7189533/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%AF-%D9%84%D8%B2%D9%88%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%86-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%86%DB%8C<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ============================================================<br /> بخش ویژه شعر جوان جشنواره شعر فجر در فرصتی دیگر برگزار می‌شود<br /> بخش جنبی جشنواره شعر فجر (ویژه شعر جوان) در مراسم اختتامیه دوره چهاردهم شعر فجر برگزار نخواهد شد.<br /> بخش ویژه شعر جوان جشنواره شعر فجر در فرصتی دیگر برگزار می‌شودبه گزارش حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از روابط عمومی بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان، بخش جنبی جشنواره به داوری و انتخاب شعر‌های ارسالی جوانان زیر ۲۵ سال اختصاص دارد. طبق خبرهای رسیده مراسم اهدای جوایز این بخش (ویژه شعر جوان) در مراسم اختتامیه دوره چهاردهم شعر فجر برگزار نخواهد شد.<br /> <br /> به گفته دبیر اجرایی این جشنواره، نظر به ابهامات مطرح‌شده درباره این بخش، بخش ویژه شعر جوان پس از بررسی‌های لازم در فرصت دیگری برگزار خواهد شد.<br /> <br /> این اتفاق به دلیل ابهام و سوالات پیش آمده درباره انتخاب یکی از برگزیدگان بخش جنبی جشنواره شعر فجر (ویژه شعر جوان) است. <br /> <br /> مراسم اختتامیه جشنواره شعر فجر، با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، طبق برنامه اعلام‌شده امشب در سالن سینما هلال زاهدان ساعت ۱۷:۳۰ برگزار می‌شود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/7229567/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =====================================================<br /> با پیگیری دبیرخانه جشنواره شعر فجر اتفاق افتاد؛<br /> تخصیص میلیاردی کتاب برای سیستان و بلوچستان<br /> با پیشنهاد و پیگیری دبیرخانه جشنواره شعر فجر، حواله یک میلیاردی ریالی کتاب تحویل اداره کل ارشاد سیستان و بلوچستان شد.<br /> به گزارش حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از روابط عمومی بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان، با دستور محسن جوادی، معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، طی شش ماهه نخست سال ۱۳۹۹، تا سقف یک میلیارد ریال کتاب برای تجهیز کتابخانه‌های استان سیستان و بلوچستان تخصیص خواهد یافت.<br /> <br /> حواله این اعتبار در مراسم اختتامیه چهاردهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر که شامگاه شنبه در مجتمع فرهنگی و سینمایی هلال زاهدان برگزار شد، توسط مدیرعامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی تحویل مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان سیستان و بلوچستان شد.<br /> <br /> https://www.yjc.news/fa/news/7234376/%D8%AA%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%B5-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ======================================================<br /> حاشیه جشنواره شعر فجر؛<br /> کنار گذاشته شدن یکی از نامزدها از لیست برگزیدگان جشنواره شعر فجر/ بی‌اطلاعی دبیر علمی جشنواره از حاشیه‌ها<br /> شاعر کتاب «ده و ده دقیقه و سی ثانیه» گفت: به دلیل مسائل غیرمرتبط با شعر کتابش از لیست برگزیدگان جشنواره شعر فجر کنار گذاشته شد.<br /> باشگاه خبرنگاران جوان - کیانوش خان محمدی گفت: پیش از برگزاری اختتامیه جشنواره بین المللی شعر فجر متوجه شدم کتابم با عنوان «ده و ده دقیقه و سی ثانیه» که در انتشارات نگاه منتشرشده است، به دلیل مسائل مرتبط با غیر شعر از لیست برگزیدگان این جشنواره ادبی کنار گذاشته شده. دلیلشان این بوده که شاعر مستقلی هستم.<br /> <br /> بنا به گفته شاعر مجموعه شعر «ده و ده دقیقه و سی ثانیه» داوران جشنواره بین المللی شعر فجر اثرش را از نظر شعری انتخاب کرده بودند؛ اما پس از آن با نظر مراجع غیر شعری آن را کنار گذاشتند. او اعتراضش را اعلام کرد و به دبیر جشنواره بین المللی شعر فجر گفته کاش این اشتباه را در حق من نمی‌کردید تا شاید در آینده شاعرانی بزرگتر از من در جشنواره بین المللی شعر فجر حاضر می‌شدند.<br /> <br /> خان محمدی، هفت سال برای انتشار کتاب به صورت شبانه روزی زحمت کشیده و یک ماه روی چیدمان آن کار کرده است.<br /> <br /> خبرنگار ما برای پیگیری این اتفاق سراغ قربان ولیئی دبیر علمی جشنواره شعر فجر رفت. او در این باره گفت: من در جریان حاشیه های شانزدهمین دوره جشنواره بین المللی شعر فجر نیستم. هم اکنون هم در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سمتی ندارم. تنها دبیری شانزدهمین دوره جشنواره بین المللی شعر فجر را به عهده داشتم. اما آنچه می توانم در این باره بگویم این است که داوری های جشنواره براساس شعریت آثار انجام شد و مستقل بودن یا نبون شاعر تاثیری در این مسئله نداشت. <br /> <br /> شانزدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر چهارم بهمن ماه در تالار وحدت به کار خود پایان داد و برگزیدگان آن در بخش‌های مختلف معرفی شدند. کتاب کیانوش خان محمدی با عنوان «ده و ده دقیقه و سی ثانیه» از نامزد‌های بخش شعر بزرگسال در جشنواره بین المللی شعر فجر بود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/8070870<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =========================================================<br /> به گزارش بولتن نیوز، امید صباغ نو، شاعر ، درباره جشنواره بین المللی شعر فجر امسال، گفت: در چند ساله اخیر شاهدیم داوران جشنواره بین المللی شعر فجر از بین کتاب‌های منتشر شده، کتاب‌هایی را انتخاب می‌کنند و بعد از داوری اولیه از صاحب اثر می‌پرسند که می‌خواهد اثرش در ادامه داوری شود یا خیر. این کار درستی نیست؛ وقتی جشنواره بین المللی شعر فجر به این شیوه برگزار می‌شود، در حق بسیاری از شاعران جوان اجحاف خواهد شد.<br /> <br /> این شاعر ادامه داد: سال‌های قبل هم مجموعه‌های شعر بزرگسال در سه قالب شعری کلاسیک، نو (شامل سپید و نیمایی) و شعر محاوره داوری می‌شد. از این رو جشنواره بین المللی شعر فجر امسال با دوره‌های گذشته اش تغییری نکرده است. این شیوه برگزاری باعث شد، برخی دوستان شاعر اعتراض کنند و برخی هم تمایل نداشته باشند کتابشان را برای شرکت در جشنواره بین المللی شعر فجر ارسال کنند.<br /> <br /> صباغ نو بیان کرد: بسیاری از شاعران امروز، دبیر علمی جشنواره بین المللی شعر فجر امسال را نمی‌شناسند. حتی اگر از استادان رشته زبان و ادبیات فارسی باشند، باید در بین شاعران شناخته شده باشند تا شاعران اعتماد کنند و اثرشان را برای شرکت در جشنواره‌ای بفرستند. برای مثال ما در جشنواره شعر نیاوران قله‌ای به نام محمد سلمانی داشتیم. همه شاعران از هر طیفی که باشند محمد سلمانی را می‌شناسند. جشنواره بین المللی شعر فجر امسال به گونه‌ای است که گویی فرمالیته برگزار می‌شود.<br /> https://www.bultannews.com/fa/amp/news/700901<br /> امید صباغ نو، شاعر<br /> انتقاد یک شاعر از شیوه تکراری برگزاری جشنواره شعر فجر<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===========================================================<br /> آیین اختتامیه پانزدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر برگزار شد/ تجلیل از ۱۴ شاعر به مناسبت چهلمین سال دفاع مقدس<br /> ۲۶ بهمن ۱۳۹۹ - ۱۳:۴۰ اخبار فرهنگی اخبار ادبیات و نشر <br /> آیین اختتامیه پانزدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر برگزار شد/ تجلیل از 14 شاعر به مناسبت چهلمین سال دفاع مقدس<br /> برگزیدگان بخش های مختلف جشنواره ی امسال در مراسمی با حضور داوران ، نامزدها و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی معرفی شدند.<br /> به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، صبح امروز 26 بهمن ماه آیین پایانی پانزدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر در محل تالار وحدت برگزار شد.<br /> <br /> این مراسم که به علت رعایت پروتکل های بهداشتی امسال برخلاف سال‌های گذشته به صورت مجازی فقط با حضور داوران، نامزدهای بخش‌های مختلف و سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد در سه بخش اصلی برگزیدگانی را معرفی کرد.<br /> <br /> در ابتدای مراسم مریم جلالی دبیر علمی این دوره از جشنواره‌ی شعر فجر با بیان اینکه از سال 1385 تاکنون این جشنواره همواره آیینه‌ی انعکاس طرح نو و انگیزه بخش شاعران جوان بوده است گفت: جشنواره شعر فجر امانتدار شعر کهن فارسی است.<br /> <br /> محسن جوادی معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه ی برنامه در سخنانی کوتاه ضمن اشاره به روزهای سخت جشنواره امسال بیان کرد: جشنواره شعر فجر ذاتا از حساسیت بالایی برخوردار است و شرایط ویژه کرونایی امسال هم این سختی را دو چندان کرده بود اما هیات علمی با دقتی منیاتوری و با رعایت کامل دستورالعمل‌ها بعد از خوانش چندباره کتب ارسالی رای فنی خود را بر اساس مولفه های شعری اساتید ادبیات فارسی بیان کردند.<br /> <br /> وی در ادامه ضمن گرامی داشت یاد و نام شهیدان سلیمانی و فخری زاده پانزدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر را به جهادگران سلامت تقدیم نموده و آرزو کرد که قرن جدید قرن سلامت و درخشش شعر فارسی باشد.<br /> <br /> بعد از آن نوبت به معرفی برگزیدگان در سه بخش شعر بزرگسال، شعر کودکان و نوجوانان و درباره ی شعر رسید که اسامی نامزدها و منتخبین هر بخش به شرح ذیل است.<br /> <br /> در بخش شعر کودکان و نوجوانان آثار توسط بابک نیک طلب، مریم اسلامی و کبری بابایی داوری شده بود و نامزدها عبارت بودند از:<br /> <br /> «باران در خودم می‌بارد»، اثر حسین تولایی از شرکت انتشارات علمی و فرهنگی<br /> <br /> «بق بقوها را بردن، سیصدتا بوق آوردن»، سروده زهرا موسوی از شرکت انتشارات فنی ایران<br /> <br /> «به من بگو خال‌خالی» اثر شهلا شهبازی از انتشارات سروش<br /> <br /> «عید اومده عروسکا»، اثر خاتون حسنی از نشر به‌نشر(انتشارات آستان قدس رضوی)<br /> <br /> «فقط جای تو خالی ا‌ست»، اثر طیبه شامانی از شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.<br /> <br /> «لباس پرپری»، سروده مریم هاشم پور از انتشارات سروش<br /> <br /> که از این میان دو اثر به عنوان برگزیده ی مشترک انتخاب شدند.<br /> <br /> کتاب &quot;باران در خودم می‌بارد&quot; اثر حسین تولّایی، انتشارات علمی و فرهنگی<br /> <br /> کتاب &quot;لباس پرپری&quot; اثر مریم هاشم‌پور، انتشارات سروش<br /> <br /> در بخش شعر بزرگسال، بخش شعر کلاسیک<br /> <br /> آثار توسط بهروز سپیدنامه، وحید عیدگاه طرقبه‌ای و زهیر توکلی داوری شده بود و نامزدها عبارت بودند از:<br /> <br /> «دلم برای خزر شور می‌زند»، سروده سجاد حیدری قیری از نشر مرکز فرهنگی ادبستان<br /> <br /> «روزهای بعد از این...»، اثر لیلا مهذب از نشر فصل پنجم<br /> <br /> «مرور پنجره‌ها»، اثر سید وحید سمنانی از نشر شهرستان ادب<br /> <br /> «ناچارانه»، اثر محمد رهام از نشر فصل پنجم<br /> <br /> «نورهان»، سروده محمدرضا تقی‌دخت از نشر سوره مهر<br /> <br /> که از این میان کتاب مرور پنجره ها اثر سید وحید سمنانی اثر شایسته ی تقدیر شناخته شد و دو اثر به عنوان برگزیده ی مشترک انتخاب شدند.<br /> <br /> «دلم برای خزر شور می‌زند»، سروده سجاد حیدری قیری از نشر مرکز فرهنگی ادبستان<br /> <br /> «نورهان»، سروده محمدرضا تقی‌دخت از نشر سوره مهر<br /> <br /> در بخش شعر بزرگسال، بخش شعر نو<br /> <br /> از استاد «م.موید» به احترام پنج دهه شاعری موثّر و توجّه به فرهنگ شیعی در شعر نو و استاد &quot;محمدباقر کلاهی اهری&quot; به احترام بیش از چهار دهه سرودن و تاثیرگذاری در جریان بی حاشیه‌ی این گونه از شعر تقدیر شد و نامزد های به شرح ذیل اعلام شدند:<br /> <br /> «از نو تازه شویم»، اثر محمدباقر کلاهی اهری از نشر آرادمان<br /> <br /> «امان‌نامه»، اثر سیداکبر میرجعفری از نشر قو<br /> <br /> «ب»، اثر م.مؤید از نشر فرهنگ ایلیا<br /> <br /> «پرنده بی آسمان»، اثر محمدرضا روزبه از نشر آریاشهر<br /> <br /> «مرگ چه ساده شروع می‌شود»، اثر سعیده هاشمی از نشر فصل پنجم<br /> <br /> که از این میان دو اثر زیر به صورت مشترک آثار برگزیده شدند.<br /> <br /> «امان‌نامه»، اثر سیداکبر میرجعفری از نشر قو<br /> <br /> «پرنده بی آسمان»، اثر محمدرضا روزبه از نشر آریاشهر<br /> <br /> در بخش شعر بزرگسال، بخش شعر محاوره<br /> <br /> کتب زیر نامزد بهترین اثر شده بودند:<br /> <br /> «تقصیر دنیا بود و تهرونش» اثر هادی خورشاهیان از نشر آرادمان<br /> <br /> «چهارده شب» اثر مجید صالحی از نشر شانی<br /> <br /> «هرچه بود، آبی نبود» اثر وحیده سادات میرهادی از نشر فصل پنجم<br /> <br /> که تنها کتاب «چهارده شب» اثر مجید صالحی از نشر شانی برگزیده ی این بخش اعلام شد.<br /> <br /> در بخش درباره شعر<br /> <br /> که بهروز سپیدنامه، وحید عیدگاه طرقبه‌ای و زهیر توکلی داوری‌ها را بر عهده داشتند،‌ آثار زیر به بخش نهایی راه یافته بودند:<br /> <br /> «زندگی سعدی شیرازی»، اثر جواد بشری از نشر خاموش<br /> <br /> «سرّ سخنان نغز خاقانی»، به کوشش محمدرضا ترکی از نشر سمت<br /> <br /> «طرح‌ها و ساختارهای تازه و ابتکاری در شعر معاصر»، به قلم محمدرضا روزبه از نشر روزگار<br /> <br /> «واج‌شناسی شاهنامه»، اثر جلال خالقی مطلق از نشر محمود افشار با همکاری نشر سخن<br /> <br /> که از این میان دو اثر به صورت مشترک به عنوان برگزیده اعلام شدند.<br /> <br /> کتاب &quot;زندگی سعدی شیرازی&quot; نوشته دکتر جواد بشری، نشر خاموش<br /> <br /> کتاب &quot;سرّ سخنانِ نغزِ خاقانی&quot; نوشته دکتر محمدرضا تُرکی، انتشارات سَمت<br /> <br /> بخش جوان چهاردهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر که برگزاری آن به زمان دیگری موکول شده بود به دلیل گسترش بیماری کرونا ممکن نشد. دبیرخانه جشنواره ضمن پوزش از برگزیدگان دوره‌های چهاردهم و پانزدهم شعر فجر در بخش جوان، اعلام کرد نشان، جوایز و لوح‌های تقدیر برندگان این دو دوره که همگی در استان‌های مختلف کشور ساکن هستند، با هماهنگی انجام شده برای آنان ارسال خواهد شد.<br /> <br /> برگزیدگان این بخش به ترتیب حروف الفبا:<br /> <br /> 1- نرگس اسمعیلی<br /> <br /> 2- محمدرضا امینی<br /> <br /> 3- ملیحه بهادران<br /> <br /> 4- ابوالفضل جِبِلّه<br /> <br /> 5- محمدجواد قیاسی<br /> <br /> این برگزیدگان از اعضای برگزیده پایگاه نقد شعر هستند که در طول چهار سال فعالیت از بین حدود چهار هزار عضو انتخاب شده‌اند. دو نفر از منتقدان پایگاه به عنوان پرتلاش‌ترین مدرّسین این پایگاه معرفی شدند:<br /> <br /> 1- محمدجواد آسمان<br /> <br /> 2- مجتبی صادقی<br /> <br /> بخش ویژه چهلمین سال دفاع مقدس<br /> <br /> خانه کتاب و ادبیات ایران به عنوان مجموعه برگزارکننده جایزه ادبی جلال آل احمد و جشنواره بین‌المللی شعر فجر بر خود وظیفه دانست که در چهلمین سال آغاز جنگ تحمیلی از کسانی که در طول چهل سال ادبیات دفاع مقدس قلم زده‌اند تجلیل کنند.<br /> <br /> طبق روالی که در جایزه ادبی جلال از فعالان حوزه رسانه نظرخواهی شده بود در جشنواره بین‌المللی شعر فجر نیز پس از برگزاری جلسات داوری، با انتخاب این عزیزان چهارده تن از شاعران موثّر در حوزه شعر دفاع مقدس انتخاب شده‌اند که توسط دبیرخانه از آن‌ها تجلیل شد.<br /> <br /> برگزیدگان بخش ویژه دفاع مقدس (به ترتیب حروف الفبا):<br /> <br /> 1- حسین اسرافیلی<br /> <br /> 2- مرتضی امیری اسفندقه<br /> <br /> 3- عباس باقری<br /> <br /> 4- عباس براتی‌پور<br /> <br /> 5- پرویز بیگی حبیب آبادی<br /> <br /> 6- محمدحسین جعفریان<br /> <br /> 7- عبدالرضا رضایی‌نیا<br /> <br /> 8- قادر طهماسبی (فرید)<br /> <br /> 9- محمدرضا عبدالملکیان<br /> <br /> 10- علیرضا قزوه<br /> <br /> 11- عبدالجبار کاکایی<br /> <br /> 12- علی‌محمد مودب<br /> <br /> 13- یوسفعلی میرشکاک<br /> <br /> 14- سیمین‌دخت وحیدی<br /> <br /> بخش نفس‌های شعر در روزگار کرونا<br /> <br /> دبیرخانه پانزدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر بر خود وظیفه دانست از میان افراد و مجموعه‌هایی که در شرایط گسترش ویروس کرونا نه تنها دست روی دست نگذاشتند بلکه از محدودیت‌های کرونایی، برای شعر و ادبیات فارسی فرصت ساختند، تقدیر کند. کسانی که در ایام تعطیلی جلسه‌ها و انجمن‌های شعر هر یک به گونه‌ای در فضای مجازی، فعالیت چشمگیر داشتند به ترتیب حروف الفبا عبارتند از:<br /> <br /> 1- محمودرضا اکرامی‌فر<br /> <br /> 2- مریم حائری<br /> <br /> 3- محمدکاظم کاظمی<br /> <br /> 4- محمد میلان‌لک<br /> <br /> 5- محمدحسین نعمتی<br /> <br /> در انتهای آیین اختتامیه ی پانزدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در سخنانی ضمن گرامی داشت اساتیدی همچون مهرداد اوستا، قیصر امین پور، سپیده کاشانی و احمد عزیزی دو اتفاق چهلمین سالگرد دفاع مقدس و کرونا را به عنوان مهمترین اتفاقات آخرین سال قرن بیان کرد و گفت: در این روزهای سخت و نفسگیر بازهم سرمایه ی شعر فارسی به یاری مردم آمد. شاعرانی که با تکریم مدافعان سلامت، انتقال تجربه ها و رنج های مشترک شاعرانه ی کرونایی و طنز های مرتبط با این حوادث دریچه ای شدند برای گفت و گو با شعر جهان و همکلامی با شاعران دیگر زبان ها که این خود از اهمیت بالایی برخوردار است.<br /> <br /> https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/11/26/2452654/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B2-14-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===============================================================<br /> آفت این روزهای شعر/ نگاه‌های عمیق فلسفی و اجتماعی در شعر کمرنگ است<br /> ۲۷ بهمن ۱۳۹۹ - ۱۲:۵۹ اخبار فرهنگی اخبار ادبیات و نشر <br /> آفت این روزهای شعر/ نگاه‌های عمیق فلسفی و اجتماعی در شعر کمرنگ است<br /> محمدمهدی سیار، داور بخش بزرگسال شعر فجر می‌گوید: نگاه‌های عمیق فلسفی و اجتماعی در شعر امروز کمرنگ شده است و شاعران به تکرار در فرم،‌ مضمون و زبان رسیده‌اند.<br /> به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم‌، بسیاری از اهالی فرهنگ و ادب معتقدند که با وجود اینکه شعر هنر اول ایران به شمار می‌رود،‌ اما بی‌متولی‌ترین و رهاشده ترین هنر در ایران است. این دسته معتقدند که معاونت فرهنگی وزارت ارشاد و بنیاد شعر و ادبیات داستانی که حالا به دفتر گسترش شعر و ادبیات داستانی تبدیل شده است،‌ نمی‌توانند متولی شعر در کشور به شمار آیند،‌ چرا که اساسا برای شعر بودجه چندانی در نظر گرفته نشده است. با این حال هر سال بهمن ماه که می‌شود جشنواره شعر فجر توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شده و تلاش می‌شود تا استعدادهای جدید در این حوزه شناسایی شوند.<br /> <br /> با وجود اینکه جشنواره شعر فجر حالا پس از 15 دوره برگزاری باز هم نتوانسته‌است همپای سایر جشنواره‌ها هم‌چون فیلم و موسیقی فجر در میان اهالی این حوزه جا بیفتد‌، چندان نمی‌توان خرده را بر نحوه برگزاری و اجرا گرفت چرا که اهالی این حوزه معتقدند نبود جایگاه مناسب در نظام فرهنگی کشور برای شعر موجب شده است که مهمترین جشنواره این حوزه نیز نتواند همپای سایر جشنواره‌های فجر پیش رود.<br /> <br /> به هر روی پانزدهمین جشنواره شعر فجر روز گذشته با معرفی برگزیدگان به کار خود پایان داد. جشنواره شعر فجر در پانزدهمین دوره خودرد شعر بزرگسال با یک تغییر عمده در بخش شعر بزرگسال روبرو بوده است،‌ در این دوره با موافقت هیئت علمی‌، داوری‌ها در شعر بزرگسال در 3 بخش شعر کلاسیک،‌ شعر نو و شعر محاوره انجام شده‌اند.<br /> <br /> در این دوره دو هزار و 32 اثر در بخش بزرگسال توسط علی هوشمند، مصطفی علی‌پور، امید مهدی‌نژاد، محمدمهدی سیار، مصطفی محدثی‌خراسانی، فریبا یوسفی و محمدسعید میرزایی به بررسی گذاشته شد و در نهایت برگزیدگان و شایستگان تقدیر این بخش معرفی شدند.<br /> <br /> خبرگزاری تسنیم‌، پیش از این با مصطفی محدثی خراسانی داور بخش بزرگسال گفت‌وگویی انجام داده بود، حالا به سراغ محمد مهدی سیار که داوری بخش شعر نو و ترانه را بر عهده داشته‌ گفت‌وگو کرده است. سیار در این گفت‌وگو به نگرانی‌هایی که برای شعر بزرگسال وجود دارد اشاره کرده است. این گفت‌وگو به شرح ذیل است: <br /> <br /> * تسنیم: بیش از دو هزار کتاب شعر در پانزدهمین جشنواره شعر فجر بررسی شد و نهایتاً برگزیدگان جشنواره نیز معرفی شدند،‌ اگر بخواهید نگاهی به کمیت و کیفیت آثار داشته باشید چه وضعیتی را ترسیم می‌کنید؟<br /> <br /> در حوزه ترانه و شعر نو که بنده داوری را بر عهده داشتم،‌ حجم قابل توجهی کتاب منتشر شده است، البته بیشتر مجموعه‌های شعر سپید بودند و قالب نیمایی و موزون حجم کمتری را به خود اختصاص داده بود و این حسرت هم‌چنان با ما ماند که ظرفیت‌های این قالب یعنی قالب نیمایی آنچنان که باید و شاید جدی گرفته نشده است.<br /> <br /> پیشنهاد من به شاعران جوان این است که نگاه نو را در عین اینکه نیم‌نگاهی به زیبایی‌شناسی سنتی دارند،‌ دنبال کنند و به این قالب بیشتر بپردازند و جایگاه این قالب و ظرفیت‌های آن را بیشتر به گوش شاعران نسل‌های جدید برسانند.هم‌چنین بد نیست که در دوره‌های آموزشی و ادبی هم به این موضوع توجه شود.<br /> <br /> در شعر سپید کارها از نظر کمی قابل توجه بود، اما از نظر کیفی تقریبا آثار شبیه به هم بود،‌ نوعی شباعت میان همه کتاب‌های شعر سپیدی که در سال 98 منتشر شده بود،‌ قابل مشاهده بود. شباهت در لحن‌‌، نوع استفاده از زبان و ... که آزاردهنده بود. اما در مجموع در میان همه این کتاب‌ها آثار قابل توجه هم بودند که انتخاب اثر برگزیده را برای ما سخت می‌کرد.<br /> <br /> بیشتر بخوانید<br /> انتقاد داور جشنواره فجر از جایگاه شعر در نظام فرهنگی کشور/ بودجه شعر برابر با تولید 5 دقیقه از یک فیلم سینمایی است<br /> <br /> البته باید بگویم که در قالب ترانه کارهای قوی و قابل توجه کمتر دیده می‌شد،‌ اما در شعر نو سطح عمده کارها متوسط رو به بالا بود. این نشان می‌دهد که استعدادهای جوان هم راه خود را در انتشار کتاب پیدا کرده‌اند. ما چهره‌های تازه‌ای را در همین جشنواره دیدیم که می‌شد به آینده‌شان امیدوار بود. در مقابل پیشکسوتان نیز در سال 98 آثار خوبی را منتشر کرده‌اند.<br /> <br /> تنوع نگرش‌ها در کتاب‌های شعر<br /> <br /> * تسنیم: به لحاظ موضوع و مضمون کتاب‌های شعر در این دو قابل از چه جایگاهی برخوردار بودند؟<br /> <br /> تنوع نگرش‌ها موضوع قابل توجه دیگر در این دوره بود،‌هم نگرش‌های رمانتیک و عاشقانه داشتیم هم نگرش‌هایی با رویکرد اجتماعی و آیینی. البته وجه غالب با رویکرد عاشقانه بود. در مجموع به نظرم از نظر موضوع و مضمون با تنوع خوبی روبرو بودیم.<br /> <br /> عدم جسارت شاعران جوان برای ورود به موضوعات جدید <br /> <br /> اما در ترانه نیز به مانند قالب‌های غزل و سپید ما به نوعی با یک‌دست شدن و عدم جسارت در نسل میانی و جوان شاعران برای ورود به موضوعات جدید روبرو هستیم‌، که این کمی نگران کننده است،‌ چون اغلب شاعران به بازار و مخاطبان عمومی توجه کرده‌ و تلاش داشته‌اند در مرز متعادل مخاطب‌پسند حرکت کنند. از این رو نوجویی‌های و جسارت‌ها و طراواتی که باید در شعر شاعران جوان باشد کمتر دیده می‌شود.<br /> <br /> کمرنگ شدن نگاه‌های عمیق اجتماعی و فلسفی<br /> <br /> *تسنیم: جایگاه اندیشه در شعر سال 98 که در این دوره جشنواره شعر فجر بررسی شد،‌ چگونه بود؟ در سال‌‌های اخیر ما با حجم انبوهی از شعرهای بدون پشتوانه فکری مواجه شده‌ایم،‌ دغدغه‌های شخصی و بعضا نازل شاعر جای خود را با رویکرد اجتماعی داده‌اند‌، این در سال گذشته نیز ادامه داشته است؟<br /> <br /> در آثار منتشر شده در سال 98 کمرنگ شدن نگاه‌های عمیق اجتماعی و فلسفی به چشم می‌آمد‌ و این کمی نگران‌کننده بود،‌ اما شعر پیشکسوتان و برخی از جوان‌ها و شاعران نسل تازه اتفاقاً برخوردار از یک نگاه عمیق اجتماعی و اندیشه‌ای بودند،‌ البته این جریان در اقلیت بود.<br /> <br /> آسیب دچار شدن به تکرار در فرم، مضمون و زبان<br /> <br /> * تسنیم: از نظر شما برای برشمردن مهمترین نقاط ضعف و آسیب در حوزه شعر در حال حاضر به چه مواردی اشاره می‌کنید؟<br /> <br /> دچار شدن به تکرار در فرم، مضمون و زبان و یک نوع استاندارسازی در این زمینه را می‌توان مهمترین آسییب شعر در حال حاضر دانست،‌ ده‌ها مجموعه شعر ارزیابی شد که اگر اسم شاعر را نگاه نمی‌کردیم، ‌تصور می‌شد که همه را یک نفر سروده است.<br /> <br /> * تسنیم: در حوزه رمان و داستان کوتاه نیز با چنین پدیده‌ای مواجه شده‌ایم که ناشی از تأثیری است که نویسندگان از فضای رمان‌های ترجمه شده غربی گرفته‌اند،‌ در حوزه شعر چرا با چنین تکراری روبرو هستیم؟<br /> <br /> یکی از دلایل می‌تواند سلیقه بازار باشد،‌ همچنین نمونه‌های موفق نسل‌های پیشین شاعران را به یک استانداردسازی و تکرار می‌رساند، به نظر می‌رسد مطالعه شاعران و آن چیزی که به عنوان منبع الهام و منبع تفکر و نگارش شاعرانه به شمار می‌آید،‌ به مطالعه چند کتاب شعر یا نهایتاً داستان و رمان محدود شده است،‌ شاعر ما به خودش این فرصت را نمی‌دهد که کتابی غیر از کتاب‌های ادبی نیز مطالعه کند‌‌؛ شاعر باید همزمان تاریخ و فلسفه بخواند، مطالعات حوزه اندیشه،‌ جامعه‌شناسی و فرهنگی داشته باشد،‌ انسداد در ادبیات ما را به تکرار می‌رساند. اگر مدام شعر بخوانیم و شعر بگوییم به تکرار می‌رسیم؛ در حالی که اگر دایره مطالعات و مشاهدات ما نسبت به جامعه و جهان کمی گسترده‌تر شود‌، در شعر به نوآوری می‌رسیم.<br /> <br /> https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/11/27/2453306/%D8%A2%D9%81%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%85%DB%8C%D9%82-%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%DA%A9%D9%85%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =========================================================<br /> آسیب‌های شانزدهمین دوره جشنواره شعر فجر؛ از فقدان اندیشه در شعر بزرگسال تا فقر جدی در شعر نوجوان<br /> ۲۴ بهمن ۱۴۰۰ - ۰۹:۰۹ اخبار فرهنگی اخبار ادبیات و نشر <br /> آسیب‌های شانزدهمین دوره جشنواره شعر فجر؛ از فقدان اندیشه در شعر بزرگسال تا فقر جدی در شعر نوجوان<br /> دبیر علمی شانزدهمین جشنواره شعر فجر گفت: در این دوره در حوزه شعر بزرگسال با فقدان اندیشه و در حوزه شعر نوجوان با فقر آثار مواجه بودیم.<br /> قربان ولیئی، دبیر علمی شانزدهمین دوره جشنواره شعر فجر، در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم،‌ از اتمام داوری‌های این دوره خبر داد و گفت: داوری‌ها در گروه‌های چهارگانه شعر بزرگسال (شامل شعر کلاسیک، شعر محاوره و شعر ترانه)؛ شعر کودک و نوجوان و درباره شعر به اتمام رسیده است.<br /> <br /> وی ادامه داد: در این دوره کتاب‌های منتشر شده در سال 1399 بررسی شده که شامل دو هزار و 609 اثر است. از این میان تعداد دو هزار و 106 اثر در حوزه شعر بزرگسال، 364 اثر در حوزه کودک و نوجوان و 139 اثر در بخش درباره شعر بوده است.<br /> <br /> ولیئی تصریح کرد:‌ آثار در مرحله نخست ارزیابی اولیه شدند و پس از یک ریزش اولیه به مرحله دوم داوری‌ها راه یافتند،‌ در نهایت در هر گروه به طور متوسط 10 اثر به مرحله نهایی رسیدند که در هر گروه آثار برگزیده یا شایسته تقدیر مشخص شدند.<br /> <br /> وی با اشاره به کمیت و کیفیت کتاب‌های شعر منتشر شده در سال 99 گفت: واقعیت این است که در سال 99 در مجموع یک ضعف عمومی در هر شاخه‌ای وجود داشت؛ به ویژه در حوزه درباره شعر که ما هم به لحاظ کمی و هم کیفی شاهد تنزل آثار بودیم. علاوه بر آن در حوزه کودک و نوجوان به ویژه نوجوان نیز تعداد آثار بسیار اندک بود است. <br /> <br /> این شاعر آیینی ادامه داد: در بخش درباره شعر که نقد و نظریه ادبی را در خود جای می‌دهد‌، کار تولیدی و تألیفی و بومی شده بسیار اندک است، نه اینکه نیست، کارهای درخشانی هم صورت گرفته ولی به شدت به لحاظ کمی و کیفی در نظریه و نقد ادبی ضعف داریم.<br /> <br /> وی با اشاره به آسیب‌های شعر نوجوان نیز افزود: مهمترین آسیب تکرار و تکرار است، خلاقیت و نوآوری کم مشاهده می‌شود در حوزه درباره شعر و در حوزه شعر نوجوان اساسا ما با فقر جدی کتاب مواجه هستیم، به نظر می‌رسد که در حوزه شعر نوجوان ما با نزول چشمگیر مواجه شدیم چه از نظر کمی و چه از نظر کیفی.<br /> <br /> بیشتر بخوانید<br /> فراخوان شانزدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر منتشر شد<br /> <br /> داوری آثار فارسی‌زبانان در بخش ویژه شانزدهمین جشنواره شعر فجر/ آغاز محافل ادبی با محفل شعر فاطمی<br /> <br /> دبیر علمی جشنواره شعر فجر با اشاره به بخش شعر بزرگسال نیز تصریح کرد:‌ در حوزه بزرگسال به لحاظ زبانی، تصویر و تخیل ما با نوآوری چندانی مواجه نیستیم. همچنین عنصر دیگری که جلب توجه می‌کند، فقدان اندیشه است. نظام اندیشه‌ای منسجم و محکمی در شعرها مشاهده نمی‌شود. از سوی دیگر، نبود تنوع در حوزه‌های محتوایی و خلاقیت نیز از دیگر آسیب‌هاست. در اکثر اشعار ما با یک همسانی مواجه هستیم. به نظر می‌رسد، این یکسانی همان افت هنر باشد؛ زیرا هنر مبتنی بر فردیت و کشف‌های شخصی است.<br /> <br /> ولیئی در پاسخ به این پرسش که چرا کتاب‌های شعر در این دوره جشنواره با چنین وضعیتی مواجه بوده‌اند‌، گفت: تحلیل علت‌های این وضعیت مطالعه جامع نیاز دارد. اولاً ما با شعر سال 99 مواجهیم، دلیلی ندارد برخی از این یافته‌ها را به کل شعر معاصر تعمیم دهیم. علاوه بر آن با تحول‌های مختلفی که در جهان پدید آمده است، باید گفت که گرایش به سمت رمان و داستان بیشتر شده است‌. چرخشی از ساحت اجمال به ساحت تفصیل در حال انجام است‌. البته این نکته را نیز باید در نظر داشت که در کشوری مثل ایران که پیشینه درخشانی مثل شعر دارد، انتظار از این گونه ادبی بالاست‌. در مجموع باید گفت که از یک وجه کل ادبیات معاصر به لحاظ ارائه نکات زیبایی‌شناسی در مقایسه با این گنجینه‌ها فقیر به نظر می‌رسد.<br /> <br /> وی در پایان درباره بخش شاعران فارسی زبان نیز گفت: این بخش چندان در داوری‌ها مطرح نشده است‌ و برنامه مجزایی برای آن وجود داشته است.<br /> <br /> https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/11/24/2661863/%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%A7-%D9%81%D9%82%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =============================================================<br /> <br /> ==جستارهای وابسته==<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> ==منابع==<br /> ==پیوند به بیرون==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%B4%D8%B9%D8%B1_%D9%81%D8%AC%D8%B1&diff=47611 2022-07-25T04:43:59Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div><br /> جشنواره بین‌المللی شعر فجر، یا جایزۀ سرو، مهم‌ترین رگترین جایزه شعر در ایران است که از سال ۱۳۸۵ به صورت سالانه برگزار می‌شود. دو دورۀ نخست ''جشنوارهٔ شعر فجر''، صرفاً به تجلیل از شاعران بزرگ اختصاص داشت و از دورۀ سوم، جشنواره شکل مسابقه به خود گرفت. از دوره نهم (۱۳۹۳) هم این جشنواره به بررسی و داوری دفترهای شعر یا دربارۀ شعر منتشرشده در سال قبل از خود می‌پردازد. تاکنون شانزده دوره از این جشنواره برگزار شده است.<br /> <br /> سیاهۀ کامل برگزدیگان ادوار مختلف جشنواره شعر فجر به شرح زیر است:<br /> <br /> {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;۰&quot;<br /> |-----<br /> ! width=&quot;20%&quot; | دوره<br /> ! width=&quot;20%&quot; | دبیر<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش امام و انقلاب <br /> ! width=&quot;18%&quot; | بخش آئینی<br /> ! width=&quot;22%&quot; | بخش جوان <br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش طنز<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش تصنیف و ترانه <br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش شعر کلاسیک<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش نو (سپید و نیمایی)<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش کودک و نوجوان<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش فارسی‌زبانان<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش ملی و میهنی<br /> |-----<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''اول(۱۳۸۵)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''[[علی‌رضا قزوه]]'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[مهرداد اوستا]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[علی معلم دامغانی]]<br /> :۲. [[قیصر امین‌پور]]<br /> :۳. [[محمدعلی بهمنی]]<br /> :۴. [[زکریا اخلاقی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[سیدحسن حسینی]] و [[قیصر امین‌پور]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[خسرو احتشامی]]<br /> :۲. [[قادر طهماسبی]]<br /> :۳. [[سعید بیابانکی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[فاضل نظری]] و [[سعید میرزایی]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[گروس عبدالملکیان]]<br /> :۲. [[علی محمد مودب]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[ابوالفضل زرویی نصرآباد]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[ناصر فیض]]<br /> :۲. [[رضا رفیع]]<br /> :۳. [[سیدعبدالرضا موسوی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[بیژن ترقی]]<br /> :۲. [[علی معلم دامغانی]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[رحیم معینی کرمانشاهی]]<br /> :۲. [[محمدعلی بهمنی]]<br /> :۳. [[قیصر امین‌پور]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[حسین منزوی]]<br /> :۲. [[محمدعلی بهمنی]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[خسرو احتشامی]]<br /> :۲. [[قیصر امین‌پور]]<br /> :۳. [[نصر‌الله مردانی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[طاهره صفارزاده]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[شمس لنگرودی]]<br /> :۲. [[بیژن نجدی]]<br /> :۳. [[احمدرضا احمدی]]<br /> :۴. [[سیدعلی موسوی گرمارودی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[افشین علاء]] و [[افسانه شعبان‌نژاد]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[طاهره قاسم‌نیا]]<br /> :۲. [[مصطفی رحماندوست]]<br /> :۳. [[ناصر کشاورز]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. محمدکاظم کاظمی و لطیف پدرام (افغانستان)<br /> :۲. محمدعلی عجمی (تاجیکستان)<br /> :۳. ظهیر احدصدیقی (پاکستان)<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[مهدی اخوان ثالث]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[حسین منزوی]]<br /> :۲. [[رحیم معینی کرمانشاهی]]<br /> :۳. [[سلمان هراتی]]<br /> :۴. [[یدالله کرمانشاهی]]<br /> |-----<br /> |}<br /> <br /> <br /> <br /> {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;۰&quot;<br /> |-----<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دوره<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دبیر<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش کودک و نوجوان<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش آزاد<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش اجتماعی<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش پایداری و انتفاضه<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش آئینی<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش امام و انقلاب<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش جوان<br /> ! width=&quot;40%&quot; | بخش استانی<br /> |-----<br /> |<br /> &lt;center&gt;''' دوم(۱۳۸۶)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> &lt;center&gt;''' محمودرضا اکرامی‌فر'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[منیره هاشمی]] (خراسان رضوی)<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[بیوک ملکی]]<br /> :۲. [[ناصر کشاورز]]<br /> :۳. [[شکوه قاسم‌نیا]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[سعید شاد]] (کردستان) و [[گروس عبدالملکیان]] (تهران)<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[احدرضا احمدی]]<br /> :۲. [[مفتون امینی]]<br /> :۳. [[حسین سعیدی مهدوی]]<br /> :۴. [[محمدباقر کلاهی اهری]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[مهدی فرجی]] و [[میلاد عرفان‌پور]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[منوچهر احترامی]]<br /> :۲. [[عبدالجبار کاکایی]]<br /> :۳. [[ناصر فیض]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[امید مهدی‌نژاد]] (تهران)<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[مهدی سعیدی]]<br /> :۲. [[علیرضا قزوه]]<br /> :۳. [[حسین اسرافیلی]]<br /> :۴. [[محمدرضا عبدالملکیان]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[آرش پورعلیزاده]] (رشت) و [[مرتضی آل‌کثیر]] (خوزستان)<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[محمدعلی مجاهدی]]<br /> :۲. [[علی موسوی گرمارودی]]<br /> :۳. [[محمدجواد غفورزاده]]<br /> :۴. [[قادر طهماسبی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[محمدحسین ابراهیمی]] (کرمان)<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[یوسف‌علی میرشکاک]]<br /> :۲. [[زکریا اخلاقی]]<br /> :۳. [[احمد عزیزی]]<br /> :۴. [[فاطمه راکعی]]<br /> |<br /> &lt;center&gt;''' (به هر کدام از برگزیدگان این بخش لوح تقدیر، تندیس سرو زرین و ۱۰ سکه بهار آزادی اهدا شد)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> '''(به هر کدام از برگزیدگان این بخش لوح تقدیر و ۵ سکه بهار آزادی اهدا شد.)'''<br /> آذربایجان شرقی (صالح سجادی)، آذربایجان غربی (بهرام اسدی)، اردبیل (میرعلی عابدیان)، اصفهان (علی مظاهر)، ایلام (جلیل صفربیگی)، بوشهر (رضا طاهری)، تهران (ساعد باقری)، چهارمحال و بختیاری (مریم محمدی)، خراسان رضوی (هادی منوری)، خراسان شمالی (قدرت‌الله شریفی)، خراسان جنوبی (محمدعلی رحیمی)، خوزستان (هرمز فرهادی بابادی)، زنجان (همایون عطایی)، سمنان (شریف رضا مجد)، سیستان و بلوچستان (عبدالله واثق عباسی)، قزوین (امیر عاملی)، قم (سید ابوالقاسم حسینی)، کردستان (احسان فریدونی)، کرمان (محمدعلی جوشایی)، کرمانشاه (علی شمس علیزاده)، کهگیلویه و بویراحمد (فریدون داوری)، گیلان (امیرفخر موسوی)، گلستان (جعفر رودسرابی)، لرستان (محمدرضا روزبه)، مازندران (محمدعلی رضازاده)، مرکزی (مهدی رحیمی)، هرمزگان (جواد ضمیری)، همدان (احمد خوانساری) و یزد (عالیه محرابی)<br /> |-----<br /> |}<br /> <br /> {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;۰&quot;<br /> |-----<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دوره<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دبیران<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش شعر کهن و سنتی<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش نیمایی و سپید<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش کودک و نوجوان<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش جوان (رقابتی)<br /> ! width=&quot;40%&quot; | بخش شعر امروز انقلاب اسلامی<br /> |-----<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''سوم(۱۳۸۷)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> &lt;center&gt;''' [[علی معلم دامغانی]]، [[فاضل نظری]] (دبیر علمی)، مصطفی امیدی (دبیر اجرایی)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> * '''رتبه اول'''<br /> :۱. [[حسین جنتی]] (ورامین)<br /> :۲. [[محمدمهدی سیار]] (استان فارس)<br /> * '''دوم'''<br /> :۱. علیرضا بدیع (نیشابور)<br /> :۲. محمدجواد شاهمرادی (اصفهان)<br /> * '''سوم'''<br /> :۱. مهدی مظاهری خورزنی (استان تهران)<br /> :۲. مهدی فرجی کاشان (استان اصفهان)<br /> |<br /> :۱. ابراهیم اکبری دیزگاه (استان قم)<br /> :۲. مجید سعدآبادی (استان تهران)<br /> :۳. علیرضا لبش (استان قم)<br /> |<br /> * '''نفر برتر بخش نوجوان'''<br /> :۱. حسین تولایی (استان تهران)<br /> * '''نفرات برتر بخش کودک'''<br /> :۱. مریم زندی (استان همدان، ملایر)<br /> :۲. مریم هاشم‌پور (استان تهران)<br /> |<br /> * '''داروان بخش کلاسیک'''<br /> :۱. [[مرتضی کاخی]]<br /> :۲. [[ساعد باقری]]<br /> :۳. [[محمدرضا ترکی]]<br /> :۴. [[حسین آهی]]<br /> :۵. [[قربان ولیئی]]<br /> * '''داوران بخش نیمایی و سپید'''<br /> :۱. [[مفتون امینی]]<br /> :۲. [[محمدباقر کلاهی اهری]]<br /> :۳. [[مصطفی علی‌پور]]<br /> :۴. [[محمدرضا عبدالملکیان]]<br /> :۵. [[رضا صفریان]]<br /> * '''داوران بخش کودک و نوجوان'''<br /> :۱. [[مصطفی رحمان‌دوست]]<br /> :۲. [[بیوک ملکی]]<br /> :۳. [[افشین علاء]]<br /> :۴. [[بابک نیک‌طلب]]<br /> :۵. [[شکوه قاسم‌نیا]]<br /> |<br /> * '''برگزیدگان'''<br /> [[جعفر ابراهیمی]] (شاهد)، [[بیژن ارژن]]، [[محمودرضا اکرامی‌فر]]، [[صابر امامی]]، [[مرتضی امیری اسفندقه]]، [[اسماعیل امینی]]، [[علی انسانی]]، [[عباس براتی‌پور]]، [[راضیه بهرامی]]، [[سعید بیابانکی]]، [[موسی بیدج]]، [[محمدرضا ترکی]]، [[محمدحسین جعفریان]]، [[حبیب‌الله چایچیان]]، [[عباس چشامی]]، [[سعید حدادیان]]، [[کاووس حسن‌لی]]، [[ابوالقاسم حسینی]]، [[سارا حیدری]]، [[هادی خورشاهیان]]، [[محمود دست‌پیش]]، [[احد ده‌بزرگی]]، [[خلیل ذکاوت]]، [[نرگس رجایی]]، [[صادق رحمانیان]]، [[غلامرضا رحمدل شرفشاهی]]، [[محمدرضا رستم‌پور]]، [[عبدالرضا رضایی‌نیا]]، [[محمد رمضانی فرخانی]]، [[محمدرضا روزبه]]، [[ابوالفضل زرویی نصرآباد]] و [[مجید زمانی اصل]].<br /> '''دیگر برگزیدگان این بخش هم به این ترتیب معرفی شده‌اند:''' فاطمه سالاروند، سیدمحمود سجادی، هادی سعیدی کیاسری، محمدحسین سعیدی مهدوی، عبدالرحیم سعیدی راد، مریم سقلاطونی، محمود سنجری، افسانه شعبان‌نژاد، ضیاءالدین شفیعی، حمیدرضا شکارسری، غلامرضا شکوهی، رضا صفریان، کیومرث عباسی قصری، افشین علاء، محمدکاظم علی‌پور، مصطفی علی‌پور، محمدجواد غفورزاده، ابوالفضل فاضل نظری، امیر فخر موسوی، [[ناصر فیض]]، [[شکوه قاسم‌نیا]]، ایرج قنبری، محمدباقر کلاهی اهری، شیرینعلی گل‌مرادی، [[علی‌محمد مؤدب]]، محمدعلی مجاهدی، مصطفی محدثی خراسانی، محمدکاظم مزینانی، شهرام مقدسی، هادی منوری، محمدرضا مهدی‌زاده، سیدعبدالجواد موسوی، سیدعلی‌اکبر میرافضلی، سیدعلی میرباذل، اکبر میرجعفری، محمدسعید میرزایی، زهره نارنجی، پروانه نجاتی، مجید نظافت، عرفان نظرآهاری، مرتضی نوربخش، منصوره نیکوگفتار، حمید هنرجو، علی هوشمند، صدیقه وسمقی، [[قربان ولیئی]]، بهروز یاسمی و سعید یوسف‌نیا.<br /> |-----<br /> |}<br /> <br /> {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;۰&quot;<br /> |-----<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دوره<br /> ! width=&quot;15%&quot; | دبیران<br /> ! width=&quot;18%&quot; | بخش شعر سنتی<br /> ! width=&quot;18%&quot; | بخش شعر نو<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش کودک و نوجوان<br /> |-----<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''چهارم (۱۳۸۸)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> * '''دبیر اجرایی'''<br /> :۱. [[علی موسوی گرمارودی]] و [[مصطفی امیدی]]<br /> * '''دبیر علمی'''<br /> :۱. [[مرتضی امیری اسفندقه]]<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱. [[محمود حبیبی کسبی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[پانته‌آ صفایی]] (اصفهان)<br /> :۲. [[محمد مرادی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۱. [[محمدسعید میرزایی]] (تهران)<br /> * '''شایستهٔ تقدیر'''<br /> :۱. [[محمدرضا طاهری]] (تهران)<br /> :۲. [[محمدعلی جوشایی]] (کرمان)<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱. [[سینا علی‌محمدی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[محمدحسین نعمتی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۲. [[امید مردانی بروجنی]] (بروجن)<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱. [[کبری بابایی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[حامد محقق]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۱. [[غلامرضا بکتاش]] (ملایر)<br /> |-----<br /> |}<br /> <br /> {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;۰&quot;<br /> |-----<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دوره<br /> ! width=&quot;15%&quot; | دبیران<br /> ! width=&quot;18%&quot; | بخش کلاسیک<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش سپید و نیمایی<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش کودک و نوجوان<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش ترانه و تصنیف<br /> |-----<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''پنجم (۱۳۸۹)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''[[پرویز بیگی حبیب آبادی]] و [[مصطفی امیدی]]'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱.هیئت داوران اثری را حائز رتبه اول ندانستند.<br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[مریم آریان قره باغ]] (البرز) و [[محمدجواد شاهمرادی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۱. [[امیرحسین نیکزاد]] (البرز)<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱. هیئت داوران اثری را حائز رتبه اول ندانستند. <br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[علی هوشمند]] (بوشهر)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۱. [[مجید نظافت یزدی]] (مشهد) و [[صدیقه مرادزاده]] (استان تهران)<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱. [[بابک نیک‌طلب]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[عصمت اسلامی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۱. [[حسین تولایی]] (تهران)<br /> |<br /> * '''شایسته تقدیر'''<br /> :۱. [[سامیه سلیمی]] (بندرعباس)<br /> :۲. [[سیدحس متولیان]] (تهران)<br /> :۳. [[اسماعیل فرزانه]] (تهران)<br /> :۴. [[مهدی ایوبی]] (تهران)<br /> |-----<br /> |}<br /> <br /> <br /> ==چیستی و چرایی==<br /> ===گردش مالی===<br /> ===میزان اهمیت در جامعه و مقایسه با برنامه‌های مشابه ===<br /> ===دلایل مانایی و اثرات ملی و کشوری آن===<br /> ===دلایل مخالفت با آن و تحریم‌کنندگان مشهور رویداد===<br /> ===پیوستگی افراد مشهور آن رشته با رویداد===<br /> ===مشابهت رویداد ملی با کدامین رویداد بین‌المللی یا ملی مشهور در جهان===<br /> <br /> ==داستانک‌ها، حواشی و اتفاقات ماندگار در گذر از دوره‌های مختلف==<br /> ===دورهٔ هشتم===<br /> ====مهمان خوانده‌ای که برای مردم ایران ناخوانده است====<br /> حضور یک شاعر پرحرف و حدیث در هشتمین دورهٔ جشنواره شعر انقلاب کشور با حاشیه‌هایی همراه بود. [[یداله رویایی]] شاعری است که در طول سالیان پس از انقلاب به مقدسات و بنیان‌های انقلاب اسلامی ایران حمله کرد، شاعری که تاب انقلاب اسلامی مردم ایران را نیاورد و در همان دوران انقلاب به پاریس کوچ کرد.&lt;ref name=&quot;خوانده&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4780160/%D9%85%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 |عنوان= مهمان خوانده‌ای که برای مردم ایران ناخوانده است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====تاخیر در سخنرانی معاون فرهنگی وزیر====<br /> &quot;سیدعباس صالحی&quot;، معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که نسبتا از ابتدای مراسم افتتاحیه هشتمین جشنواره شعر فجر در محل برگزاری این مراسم حضور یافته و به گفته خود آمده بود تا شعر شاعران را بشنود، به دلیل جبهه‌گیری‌های احتمالی پیرامون مراسم افتتاحیه هشتمین جشنواره شعر فجر به دنبال درخواست مجری برنامه برای ادای صحبت‌هایی درباره جشنواره و نظرش پیرامون رعایت اصل چندصدایی در شعر، با تاخیری کوتاه به سخنرانی پرداخت.&lt;ref name=&quot;دوباره&quot;/&gt; <br /> <br /> ====جملهٔ پرحاشیهٔ [[افشین اعلاء]]====<br /> از حواشی دیگر افتتاحیه هشتمین جشنواره شعر فجر می‌توان به بیان جمله‌ای از &quot;افشین علاء&quot; با این مضمون که &quot;غزل معروف [[سیمین بهبهانی]]، &quot;دوباره می‌سازمت ای وطن&quot; به شعر ملی ما پهلو می‌زند&quot; اشاره کرد.&lt;ref name=&quot;دوباره&quot;/&gt;<br /> <br /> ====تشویق [[فاضل نظری]] به زبان غیر====<br /> تشویق &quot;فاضل نظری&quot; با بیان کلماتی همچون &quot;براوو&quot;، &quot;آفرین&quot; و &quot;احسنت&quot; از سوی حضار در زمان شعر خوانیش از حواشی دیگر افتتاحیه هشتمین جشنواره شعر فجر به شمار می‌آید.&lt;ref name=&quot;دوباره&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/4842985/%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%AA-%D9%88%D8%B7%D9%86-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B5%D8%AD%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AC%D8%A8%D9%87%D9%87-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C|عنوان=&quot;دوباره می‌سازمت وطن&quot; پهلونشین شعر ملی شد/ تاخیر صالحی در صحبت به دلیل جبهه‌گیری‌های احتمالی }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[**********************************************************************************************************************************************************************]]<br /> <br /> ===دورهٔ نهم از زبان [[اسماعیل امینی]]، دبیر علمی===<br /> ====بدونِ شعار====<br /> این جشنواره در نهمین دوره خود شعار ندارد زیرا ما روی خوشی به داشتن شعار نشان ندادیم.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;/&gt;<br /> <br /> ====مهمترین ویژگی دورهٔ نهم====<br /> مهمترین ویژگی این دوره از جشنواره شعر فجر این بود که در بخش رقابتی فقط به داوری کتاب‌های منتشر شده در سال ۹۲ پرداخت و هر کتابی که در این سال منتشر شده و مجوز داشته در ۳ شاخه کتاب‌های شعر بزرگسال، کتاب‌های شعر کودک و نوجوان و کتاب‌هایی درباره شعر شرکت کرد.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;/&gt;<br /> <br /> ====بخش غیررقابتی====<br /> در بخش غیررقابتی محافل شعری با حضور شاعران محبوب میان اهل شعر برگزار شد. محافل شعری در بخش غیررقابتی با هدف عرضه شعر به صورت زنده، رو در رو و مستقیم به مخاطبان برگزار شد و این بخش محدودیت نداشت و در چند نقطه کشور و خارج از کشور برگزار شد.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;/&gt;<br /> <br /> ====فراخون نداشت====<br /> در این دوره، فراخوان اصل شیوه جمع آوری آثار نبوده و کتاب‌هایی که در طول یک سال منتشر شده است نیازی به ارسال ندارد بنابراین نهمین جشنواره شعر فجر فراخوان نداشت. هر کسی که شاعر است و شعری دارد که قابل خواندن در پشت تریبون بوده و ارزش دارد به مشارکت در نهمین جشنواره شعر فجر دعوت می‌شود.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;/&gt;<br /> <br /> ====چارچوب و خط قرمزها====<br /> چارچوب ما شعر، فرهنگ ملی و دینی بوده و خط قرمز‌های ما هم خط قرمزهای فرهنگی و ادبی هستند و خط قرمز‌های سیاسی نیستند. شعر خوب معیار ما بوده و من سر کلاس دانشگاه هم سرودن شعر خوب را درس می‌دهم زیرا معیار سیاسی ندارم متاسفانه سیاست امروزه بر همه چیز ما حتی دوستی‌های ما سایه انداخته و معیار من ادبیات و فرهنگ است بنابراین منعی برای مشارکت کتاب‌های قانونی و دارای مجوز در نهمین جشنواره شعر فجر وجود ندارد.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[مهدی قزلی]] دبیر اجرایی جشنواره، خروج از دهه فجر====<br /> تصمیم ما این است که جشنواره شعر فجر را از دهه فجر خارج کنیم زیرا برگزاری هم زمان جشنواره‌ها بر روی آن‌ها تاثیر منفی می‌گذارد.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/5105866/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%82%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B9%D9%88%D8%AA-%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%85|عنوان= جشنواره در نهمین دوره خود شعار ندارد/ شاعران ایرانی مقیم خارج را برای حضور در این دوره دعوت نکردیم}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[حسین اسرافیلی]]====<br /> اطلاع‌رسانی نهمین جشنواره شعر فجر با توجه به ارسال‌نشدن فراخوان از سوی دبیرخانه این جشنواره برای شاعران و محدودیت دربرگیری آن، نسبت به سال‌های گذشته ضعیف بود زیرا این جشنواره در دوره‌های پیشین خود در میان شاعران دربرگیری بیشتری داشته اما امسال فقط شامل صاحبان کتاب می‌شد. جشنواره شعر فجر امسال با توجه به بعضی تغییرات پیش آمده مثل بررسی نشدن کتاب‌ها به جای داوری اشعار رویکرد مثبتی را در پیش گرفته، از دلایل مناسب‌بودن این کار می‌توان به این امر اشاره کرد که با توجه به تجارب گذشته بسیاری از شاعران از برگزاری جشنواره شعر فجر خبر نداشته‌اند و یا به دلایلی ارائه یک یا دو شعر از اشعارشان را در شأن خود نمی‌دانستند. اما برنامه‌های شعرخوانی نهمین جشنواره شعر فجر در داخل و خارج کشور می‌تواند به‌عنوان ویترینی برای فعالیت‌های شعری همه استان‌ها حائز اهمیت باشد تا همه آثار خود را عرضه کنند. برگزار کنندگان هشتمین دوره جشنواره شعر فجر در سال گذشته دست به تفکیک بخش‌های داخلی و بین‌المللی این جشنواره زده بودند اما نهمین دوره جشنواره شعر فجر به ظاهر با توجه به کمبود بودجه موجود به جای دعوت از شاعران بین‌المللی اقدام به برگزاری محافلی با حضور شاعران داخلی در کشورهای دیگر کرده بود.&lt;ref name=&quot;ضعیف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5149107/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%DA%A9%D9%85%DB%8C-%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D9%81-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان=اطلاع رسانی نهمین جشنواره شعر فجر کمی ضعیف بود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====جشنوارهٔ بی‌هیاهو====<br /> [[اسماعیل امینی]] در خصوص برگزاری نهمین دورهٔ جشنوارهٔ شعر فجر گفت: من برگزاری جشنواره‌هایی چون جشنواره شعر فجر را در فضایی بی سر و صدا، آرام و بی‌حاشیه امتیاز می‌دانم چون در اصل وظیفه شعر و فرهنگ این است که خردمندی، تامل و مدارا را جایگزین هیاهو و هیجان بکند. هیاهو و هیجان مختص به حوزه‌های دیگر است و در جای خود ارزشمند است مثلا هیجان در حوزه ورزش خوب است اما در حوزه فرهنگ و شعر چندان خوب نیست.<br /> شعر نسبت به هنرهای دیگر بازتاب خبری و جاذبه‌های حاشیه‌ای نداشته و خیلی مورد توجه قرار نمی‌گیرد به‌طور مثال فرض کنید ممکن است برای یک فیلم سینمایی به اندازه تمام کتاب‌های شعر یک سال هزینه شود اما یک اثر سینمایی حداکثر یک تا دو ماه سر صحنه بوده و سپس برداشته می‌شود ولی یک کتاب شعر ممکن است که چهل سال در دست مردم بازار کتاب باشد.<br /> حرف من این بوده که خوب است که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و مسئولان فرهنگی توجه بیشتری به شعر بکنند زیرا ممکن است که این حوزهٔ ادبی جاذبه‌های حاشیه‌ای و هیجانات رسانه‌ای نداشته باشد اما تاثیر آن بر روی فرهنگ ماندگار است بنابراین باید توجه و عنایت بیشتری به شعر شود البته مقصود فقط اختصاص بودجه نبوده و منظور آن است که شعر هنر اول و ملی ما بوده و دریغ است که در زمان‌های مشخص شده برای برنامه‌ریزی‌ها در آخرین رده اولویت قرار بگیرد.&lt;ref name=&quot;سیگار&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5155753/%D8%B3%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B3-%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D9%85%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان= سیگار از کتاب در دسترس‌تر است/ برگزاری بی‌حاشیه جشنواره شعر فجر یک امتیاز است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[مصطفی محدثی خراسانی]]====<br /> این جشنواره در نهمین دوره برگزاری خود یکی از موفق‌ترین‌ جشنواره‌ها بود و وجود یک عقلانیت فراگیر در پشت تمام تصمیم گیری‌های شکلی و محتوایی آن محسوس، جاری و ساری است و توانست طیف گسترده‌ای از شاعران را تحت پوشش قرار دهد. انتظار بر آن است که طنین و شمیم انقلاب و شعر متعهد از جشنواره شعر فجر به مشام برسد و این امر در نهمین دوره برگزاری این جشنواره که یکی از مهم‌ترین وقایع ادبی سال بوده به‌خوبی حس می‌شد. همین سیاست‌هایی که در جشنوارهٔ شعر فجر اعمال شد نشان داد که عزمی برای سامان بخشیدن به شعر و ادبیات و توجه بیشتر به این مقوله در متولیان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وجود دارد.&lt;ref name=&quot;محدثی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5155768/%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D9%88-%D8%A7%D9%87%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%B7%D9%84%D8%A8%D8%AF |عنوان=ادبیات توجه و اهتمام بیشتری می‌طلبد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> [[**********************************************************************************************************************************************************************]]<br /> <br /> ===برگزار کنندگان جشنواره شعر فجر===<br /> جشنواره شعر فجر از سال ۱۳۸۵، زیر نظر دفتر شعر و موسیقی معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی کار خود را آغاز کرد اما از سال دوم یعنی ۱۳۸۶، معاونت امور فرهنگی متولی برگزاری این رویداد ادبی بود. بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان از دوره نهم، سال ۱۳۹۳ مجری برگزاری جشنواره بین‌المللی شعر فجر بود که در دوره دهم آن، محافل این جشنواره علاوه بر ۱۰ شهر داخلی در کشورهای افغانستان، تاجیکستان و لبنان نیز برگزار شد. هم اکنون مسئولیت برگزاری این جشنواره، با خانه کتاب و ادبیات ایران است که از سال ۱۳۹۹ با ادغام موسسات زیر نظر معاونت امور فرهنگی شکل گرفت.&lt;ref name=&quot;واکاوی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===هر سال، متفاوت‌تر از سال قبل!===<br /> یکی از نکات جالب توجه در ۱۵ دوره گذشته، نبود ثبات در اهدای جوایز است، در هر دوره، هیات داوران، به نحوه متفاوتی جوایز را اهدا کرده اند، گاهی یک شاعر، گاهی مجموعه شعر و گاهی فعالیت شاعرانه آنان حائز جایزه دانسته شده است. از سوی دیگر، در هر دوره بخش های متفاوتی در این جایزه داشته ایم که از سال ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۸ به مدت پنج سال، ثباتی نسبی بر بخش‌های جایزه حاکم بوده و تنها در بخش بزرگسال، درباره شعر و کودک و نوجوان سیمرغ اهدا شده است.&lt;ref name=&quot;واکاوی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===زنان و سیمرغ شعر===<br /> در ۱۱ دوره از ۱۵ دوره برگزار شده، زنان توانسته‌اند رتبه نخست جایزه را در یک بخش به دست بیاورند. بیشترین جوایزی که به بانوان شاعر تعلق گرفته است در حوزه ادبیات کودک و نوجوان بوده که نام‌های آشنایی چون [[شکوه قاسم‌نیا]]، [[افسانه شعبان نژاد]] و [[مریم هاشمی‌پور]] به چشم می خورد. زنده یاد [[طاهره صفارزاده]]، در نخستین دوره جشنواره شعر فجر در بخش شعر نو، جایزه نفر اول را دریافت کرد که نخستین بانوی برگزیده در این جایزه به حساب می آید.&lt;ref name=&quot;واکاوی&quot;/&gt;<br /> <br /> از سال ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۲ در ۴ دوره، هیچ زنی در هیچ یک از بخش‌های این جایزه، موفق به دریافت رتبه نخست نشد در سال ۱۳۹۲، [[لیلا کردبچه]] در بخش شعر آزاد، مریم بهروزی در بخش شعر محاوره، شبنم فرضی‌زاده در شعر بومی و زهرا موسوی و سعیده موسوی‌زاده در بخش کودک و نوجوان، برگزیدگان این دوره بوده اند.&lt;ref name=&quot;واکاوی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===عجیب‌ترین دوره‌های جشنواره شعر فجر!===<br /> در سال‌های ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۱، به مدت سه سال در بخش‌های مختلف جشنواره، تنها یک برنده در هر دوره معرفی شده است. در سال ۱۳۸۹ از چهار بخش، تنها در حوزه ادبیات کودک و نوجوان یک برگزیده معرفی شد و در سال ۱۳۹۰ از ۵ بخش تنها در بخش شعر سنتی و در سال ۱۳۹۱ از بخش که جشنواره داشت در ۵ بخش، برگزیده معرفی شد.&lt;ref name=&quot;واکاوی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.irna.ir/news/84656754/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%DB%B1%DB%B5-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1-%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA |عنوان=واکاوی رویداد ادبی ۱۵ ساله؛ جشنواره شعر فجر در انتظار ثبات}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===انتخاب مکان===<br /> ===انتخاب زمان===<br /> ===انتخاب استان===<br /> ===برگزیدگان===<br /> ===عدم شرکت و تحریم===<br /> ===توقف و استمرار===<br /> ===سطح حضور مقامات ارشد نظام و سیاسی و اجتماعی در رویداد===<br /> ===سخنرانی‌های ماندگار===<br /> ====متن کامل پیام وزیر فرهنگ و ارشاد به دوازدهمین جشنواره====<br /> &lt;font color=purple&gt;{{گفتاورد تزیینی|بسم ‌الله الرحمن الرحیم{{سخ}}<br /> «شعر» هنر ملی ایرانیان برای ابراز اندیشه‌ها و عواطف پاک انسانی و الهی مردم این سرزمین بوده است. در همه‌ٔ زمان‌ها میراث عظیم تمدن ایرانی‌اسلامی با شعر شناخته می‌شود. حکیم ابوالقاسم فردوسی حماسه را با حکمت درآمیخت. خیام نیشابوری دانش و فلسفه را به شعر پیوند زد. مولانا جلال‌الدین، آموزه‌های قرآنی و عرفانی را با شعر خویش به آفاق برد. مصلح‌الدین سعدی شیرازی آداب انسان‌بودن را به ادب و ادبیات گره زد و خواجه حافظ شیرازی معنویت را با زبان شعر برای همه‌ٔ اعصار به یادگار گذاشت. این آسمان سرشار از ستاره‌های پرفروغی است که درک عمق اندیشه و حکمت آن نیازمند گذران روزها و شب‌های بسیار است.{{سخ}}<br /> «شعر» بیش و پیش از همه‌ٔ هنرها و در حیاتی‌ترین بزنگاه‌های دینی و اجتماعی، دشــواری رسالت انسان‌بودن را به‌دوش کشیده است. ملت سرفراز ایران، شعور ناب و آرمان‌های انقلاب خود را در شعرها و شعارهایش متجلی کرد و این‌گونه از زمستان بهار ساخت.{{سخ}}<br /> جشنواره رفیع شعر فجر، میراث‌دار و حافظ چنین سابقه درخشانی است. اکنون که کاروان این جشنواره به منزل دوازدهم رسیده است، امیدواریم با جوشش شاعران و کوشش مدیران فرهنگی، سپهر ادبیات فارسی از تولد و درخشش ستارگان ماندگار پرفروغ‌تر شود. جهان، مشتاق شنیدن شعر ناب و کلام طربناک ایرانیان است. سرآغاز دوازدهمین جشنواره شعر فجر در خاک پاک کرمانشاه که این روزها داغ سروهای جوان ایران را در سینه دارد، نشانه‌ای از این حقیقت همیشگی است که این بار نیز شعر شانه‌به‌شانه‌ سوگوارِ مردم خواهد ایستاد.}}&lt;/font&gt;<br /> &lt;center&gt;&lt;font color=darkcyan&gt;'''''تا طراوت شعر هست، هرگز زرد و پژمرده نخواهیم شد.'''''&lt;/font&gt;&lt;/center&gt;<br /> <br /> <br /> ===نظرات مطرح===<br /> ====[[غلامرضا طریقی]]====<br /> من تا این لحظه نه به‌عنوان شرکت‌کننده و نه به‌عنوان عوامل برگزاری در هیچ‌کدام از سال‌ها در جشنواره فجر حضور و دخالت نداشتم. اما به گمانم این یک حرکت مثبت است؛ ولی متاسفانه هیچ‌وقت در عمل اتفاقی که طراحی شده نمی‌افتد. کتاب سال شعر اگر در فجر انتخاب شود، فرصت بیشتری نسبت به حضور در جایزه سال برای مجموعه شعرها پیش می‌آید؛ اما مهم این است که کار به‌درستی انجام شود.<br /> ناگفته نماند خواندن همه مجموعه شعرها و کنترل کردنشان توسط هیات انتخاب هم ادعای سختی است و ایجاد ساز و کار مناسب بسیار مهم‌تر از خود ایده است. به‌طور کلی هیچ جشنواره‌ای نمی‌تواند چنین نقشی بازی کند؛ بلکه در نهایت می‌تواند به بخشی از هنر توجه کند اما در همین حد هم تا امروز اتفاق نیفتاده است. مثلا یک چندم اعتباری را که جشنواره فیلم فجر دارد، شعر فجر نتوانسته به دست بیاورد.<br /> عمیقا معتقدم از زمانی که بنیاد شعر و ادبیات داستانی مسئولیت برگزاری جشنواره را به عهده گرفت، جشنواره رو به کمال است. اما فکر می‌کنم مهم‌ترین اتفاقی که باید بیفتد این است که افراد مختلف از سلیقه‌های متنوع در برگزاری جشنواره نقش داشته باشند. متاسفانه تا به حال طیف مشخصی در جشنواره نقش داشته‌اند. به فرض جایگاه دبیر و هیات علمی و داوران عوض شده اما از این محدوده بیرون نرفته است. اما با توجه به شناختی که بنده از دوستان بنیاد ادبیات داستانی دارم، مطمئنم برای رسیدن به هدفشان تمام تلاششان را خواهند کرد.<br /> امیدوارم عنوان این جایزه چنان سخت‌گیرانه باشد که هرکسی نتواند عنوان آن را به دست بیاورد و وقتی بدست آورد، عنوان مهمی در رزومه فرد باشد و امیدوارم رویداد بزرگی به نام شعر فجر که بزرگترین رویداد مربوط به شعر است، به بهترین نحو برگزار شود.&lt;ref name=&quot;طریقی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/5443067/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%AE%D8%AA-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF|عنوان=جایزه شعر فجر، باید سخت‌گیرانه باشد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[آرش شفاعی]] شاعر و روزنامه‌نگار، چیستی جشنواره و بایدها و نبایدهای پیش‌رو====<br /> جشنوارهٔ بین‌المللی شعر فجر پس از اجرای روش‌های ضربتی و دفعتی، چند سالی است که انسجام مقبولی یافته است. این جشنواره مهم‌ترین رویداد در حوزهٔ شعر در بخش دولتی است و مدعی است بهترین‌های رشته‌های مختلف مرتبط با شعر را رصد کرده، به جامعه ادبی کشور معرفی می‌کند. انتخاب‌های این جشنواره مهم است و حساسیت‌برانگیز. هرچه معیارهای ادبی بیشتری در گزینش‌هایش باشد و هرچه توجه این جشنواره به نحله‌ها و جریان‌های مختلف فعال در شعر امروز ایران، گسترده‌تر؛ اعتبار و جامعیت جشنواره بیشتر می‌شود. جشنواره در سال‌های اخیر نشان داد با برخی خط‌کشی‌های ذهنی و جداسازی‌ها با معیارهای غیرادبی توجه چندانی ندارد.<br /> <br /> ====گفته های [[مریم بهروزی]] در مورد جشنوارهٔ هشتم شعر فجر====<br /> &quot;اول کلمه بود...&quot;<br /> <br /> همیشه بر این عقیده بوده‌ام و هستم که نیاز هنر صداهای متفات و گاه مخالف است. صدای مخالف و نه ساز مخالف. و چه فرصتی بهتر از چند صدایی برای شنیدن صداهایی که همیشه به دلایلی محکوم به شنیده نشدن بوده‌اند. هرکس که مثل ما فکر نمی‌کند لزوماً غلط فکر نمی‌کند. اینکه ما در فرهنگ شخصی‌مان چیزی به اسم منطق و دانش نقد را به گاه نقد دیگران بگنجانیم ویژگی خوبی‌ست.<br /> <br /> جشنواره هشتم فجر، اگرچه مثل هر جشنواره دیگری از نقص بری نبوده، و بعید می‌دانم برگزارکنندگان و موافقانش هم چنین ادعایی داشته باشند، چند صدا بود. این را به ضرس قاطع عرض می‌کنم و مستدل از آن دفاع خواهم کرد. آشتی‌دادن شاعران زیادی که بعد از سال‌ها سکوت و دوری از فضای جشنواره، به دلیل سانسورها و پارازیت‌های بی‌جا و پیاپی، در دوره هشتم آثار خود را در معرض قضاوت داوران و مخاطبان گذاشتند دلیل محکمی است بر این ادعا. بعضی مخالفت‌ها و جبهه‌گیر‌ی‌ها و شایعه‌پراکنی‌ها در مورد جشنواره هشتم، برگزاری، داوری و برگزیدگان آن را خالی از هرگونه منطق می‌بینم، وقتی دلیل مخالفت مخالفان هرچیزی ست غیر ذات شعر و ادبیات. و امان از آن روزی که مخالفت منِ نوعی آلودهٔ یک جور غرض‌ورزی شخصی یا حزبی باشد. شفافیت عملکرد و دعوت از صداهای متفاوت در دوره هشتم جشنواره فجر به وضوح قابل مشاهده و قابل دفاع است. اینکه برگزارکنندگان این دوره به مخالفت شایعه‌سازان و مواضعشان باج نداده‌اند نوید سلامت تقریبی ادبیات را می‌دهد، نوید اینکه هنوز هم می‌شود امید داشت به شنیده‌شدن همه ی صداها. ادبیات و فرهنگ ایران را، با پارازیت‌های غیر‌مستدل و غیرعلمی، وارد حاشیه‌کردن هنر نمی‌خواهد. کار چند دقیقه وقت است و چند من دلیل شخصی و حزبی که عرض شد.<br /> <br /> بگذاریم هنر نفس بکشد، بگذاریم ادبیات کار خودش را بکند، بگذاریم جوانان ما بدون هراس از سانسور بی‌جا قلم به دست بگیرند. نسل جوان ما دردهای مشترک زیادی دارند، جای جبهه‌گیری و شایعه‌پراکنی اول دردهایشان را بفهمیم... دردهایی که کلمه شده‌اند شعر شده‌اند، شاعر شده‌اند.&lt;ref name=&quot;نهراسیم&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://fpoem.farhang.gov.ir/fa/news/119845/ |عنوان=از صداهای متفاوت نهراسیم}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===[[محمدحسین جعفریان]]: جشنواره هشتم شعر فجر بچه‌ها را دور هم جمع کرد===<br /> چند صدایی تا حد زیادی اتفاق افتاد و حداقل نسبت به دوره های گذشته این نمود آشکار تر بود. اغلب در جشنواره های سال های گذشته حضور داشتم اما وجه بارز امسال این بود که ما چهره هایی را امسال دیدیم که اغلب نبودند در جشنواره ها یا به هر دلیل شرکت نمی کردند. جشنواره امسال این ویژگی را داشت که بچه ها را دور هم جمع کرد. ما باید بریم به سمت این که این اتفاق بیفتد.<br /> <br /> وی توضیح اعتبار و استقلال یک جشنواره نیز چنین گفت: اعتبار یک جشنواره به شرکت کنندگان آن است، این که چه آدم هایی با چه سطحی از دانش و آثار در این جشنواره ها شرکت می کنند و آن می تواند حد و حدود این جشنواره ها را نشان دهد. اگر بگوییم استقلال یک جشنواره از دولت ضرورتی ندارد جواب غلطی داده ایم، به اعتقاد من کسانی که چنین زحماتی می کشند باید به بردن شعر شاعران نزد مردم هم فکر کنند. حالا که ما این همه صدا را دور هم جمعی می کنیم باید گوش هایی هم برای شنیدنش فراهم شود. یک تدبیری اندیشیده شود تا این محافل شعر در دانشگاه برگزار شود در محافلی که شنوای این کالا هستند، خریدار این کالا هستند. هر قدر که این تلاش بیشتر شود مطمئنم به تن شرکت کنندگان هم بیشتر می نشیند و خوشایند آن ها هم هست.&lt;ref name=&quot;بچه‌ها&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://fpoem.farhang.gov.ir/fa/news/119686/ |عنوان=محمد حسین جعفریان: جشنواره هشتم شعر بچه‌ها را دور هم جمع کرد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[کامران شرفشاهی]]، جشنواره شعر فجر ویترینی برای عده‌ای خاص بوده است====<br /> جشنواره شعر فجر صرفاً ویترین عده‌ای خاص شده، به هر حال بسیاری از شاعران طیف‌های گوناگون تا به امروز در جشنواره شعر فجر نادیده گرفته شده‌اند. متاسفانه جشنواره‌های ادبی در کشور ما تبدیل به وسیله‌ای برای تامین نیازهای تعدادی خاص شده است. عجیب آن که تا به حال تدبیر خاصی برای بهبود وضعیت جشنواره شعر فجر در نظر گرفته نشده است.&lt;ref name=&quot;شرف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4259713/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%D9%81%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%88%DB%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان=کامران شرفشاهی: جشنواره شعر فجر ویترینی برای عده‌ای خاص بوده است }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> جشنواره شعر فجر تا به امروز حرکت مؤثر و در واقع تعیین کننده‌‌ای در عرصه شعر ایران نبوده و هنوز هم نیست.<br /> برگزار شدن یا نشدن جشنواره شعر فجر به اعتقاد من هیچ تفاوتی نمی‌کند. جشنواره شعر فجر در سال‌های گذشته نتوانست جایگاه خود را در بین شعر باز کند و هیچ‌گاه به‌عنوان یک وزنه و معیار در عرصه شعر ما مطرح نشده چرا که خط‌‌کش‌هایی داشته و سوء‌استفاده‌های بسیاری از آن شده است. جشنواره شعر فجر شاید چیزی مثل سایر جشنواره‌ها و حتی نازل‌تر از آن‌ها باشد و به‌نظر من برگزار شدن یا نشدن آن اهمیت زیادی ندارد؛ مگر اینکه در واقع تحولی در آن صورت بگیرد و از حاشیه‌هایی که همیشه داشته و نگاه‌های سطحی، ذوقی، سلیقه‌ای، رفیق بازی‌ها و همه مسائلی که هیچگونه ربطی به شعر ندارد رهایی پیدا بکند. جشنواره شعر فجر به شرط رهایی از حواشی همیشگی خود می‌تواند موفق باشد و در غیر این صورت به‌نظر من جشنواره‌های دیگری در کشور ما هستند که موفق‌تر بودند.&lt;ref name=&quot;شرف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5096690/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%D9%81%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%88-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF |عنوان=«کامران شرفشاهی»: بود و نبود جشنواره شعر فجر تفاوتی ندارد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمدرضا عاطفی]]====<br /> برگزاری جشنواره شعر فجر به‌طور قطعی تاثیر بسزایی در روحیه شاعران و کیفیت شعر ایران دارد. با وجود افت و خیزهایی در سطح کیفی و کمی جشنواره اما این جریان ویترین فعالیت‌های عادی کشور است. در صورت وجود برنامه‌ریزی‌های کلان فرهنگی و استفاده از نخبگان ادبی تحول عظیم در راستای شعر و جشنواره ایجاد خواهد شد. <br /> خوب است که ضمن این فراخوان کلی فراخوانی نیز در بخش نخبگان ادبی صاحب ایده و اندیشه به صورت خاص داده شود تا با حضور آن‌ها جشنواره شعر فجر پررنگ‌تر و موثرتر برگزار شود.&lt;ref name=&quot;عاطفی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4265184/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%86%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان=جشنواره شعر فجر نیازمند فراخوان خاص است }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[اسماعیل امینی]]====<br /> به‌نظر من در حال حاضر بیشتر نظام اداری (وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) در جشنواره شعر فجر تصمیم گیرنده است. شعر ثروت ملی هر کشور است و باید در پی کشف آن باشیم. جشنواره شعر فجر باید ضمن دنبال کردن جریان شعری و کارنامه شعر یک سال کشور با تشکیل یک دبیرخانه دائمی منتقدان ادبی این جریان را چیده پیگیری ثبت و دسته بندی کنند. وقتی در جشنواره فراخوان کلی داده می شود همه افراد در هر گروه و سطحی مدعی می شوند و طبعا افراد برجسته استقبال نمی‌کنند. پیشنهاد می کنم که ضمن این فراخوان کلی بهتر است که یک فراخوان خاص داده شود تا افراد برجسته شعر و ادب هم حضور پیدا کنند.&lt;ref name=&quot;تغییرات&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4265428/%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%AC%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF|عنوان=تغییرات در جشنواره شعر فجر موجب استقبال بزرگان ادبی می‌شود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمدحسین جعفریان]]====<br /> به‌نظر می رسد که جشنواره شعر فجر با این شیوه برگزاری فقط برای عده خاصی برگزار می‌شود. برگزاری جشنواره در خلیج فارس به دلیل مسافت طولانی آن متاسفانه تنها باعث حضور افراد بومی شده است. جشنواره شعر فجر ضمن برخورداری از مفاهیم انقلابی باید به‌درستی برگزار شود زیرا در سال های گذشته شاهد وجود ضعف‌هایی در بخش بین‌الملل آن بودیم. جشنواره شعر فجر باید قابلیت یک ویترین را داشته باشد در این صورت است که می تواند استعدادهای بالقوه را به توان‌های بالفعل تبدیل کند. جشنواره شعر فجر باید با مشورت از بزرگان شعر انقلاب و با مشارکت حداکثری شعرای انقلاب صورت گیرد و مرکزی باشد که در طول سال قلب آن برای شعر انقلاب بتپد.<br /> جشنواره شعر فجر باید به‌عنوان پناهگاهی منطبق با تعبیر شعر فجر کارکردی مقطعی و هفته‌ای ندانسته باشد و سایر آن در تمام طول سال برسد شعر کشورمان باشد.&lt;ref name=&quot;مقطعی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4269736/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%B7%D8%B9%DB%8C-%D9%88-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF |عنوان= جشنواره شعر فجر برای عده ای خاص برگزار می شود/ جشنواره کارکرد مقطعی و هفته ای دارد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[اهورا ایمان]]====<br /> تاثیرگذاری جشنواره شعر فجر بر روحیه شاعران و شعر ایران بستگی به کیفیت برگزاری آن دارد. هر حرکتی که به گسترش زبان فارسی کمک کند و به خارج از نسل‌های ایران برده شود به‌طور طبع اتفاق تاثیرگذاری خواهد بود.<br /> در کشور ما جشنواره‌های متعددی در زمینه‌های گوناگون برگزار می‌شود ولی خروجی‌های آن خیلی خوب تغذیه نمی‌شود. باید خروجی جشنواره‌ها بیشتر رصد شود تا ضمن کشف استعداد‌های گوناگون به هدایت آن‌ها نیز پرداخته شود.<br /> جشنواره می‌تواند عاملی برای تقویت استعداد‌های نهفته باشد، صد در صد برگزاری جشنواره در این امر موثر است ولی مساله این است که زمانی که استعداد‌ها در این راستا کشف شد چه کاری باید برای آن‌ها انجام شود تا زمینه‌های فعالیتی گوناگون مانند سمینار برای پژوهش و یا تالیف برای آن‌ها فراهم شود.&lt;ref name=&quot;خروجی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/4272575/%D8%AE%D8%B1%D9%88%D8%AC%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%A8-%D8%AA%D8%BA%D8%B0%DB%8C%D9%87-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF|عنوان=خروجی های جشنواره شعر خوب تغذیه نمی شود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[یحیی طالبیان]]، رئیس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات====<br /> نبود محدودیت در ارسال اشعار به جشنواره شعر فجر، یک مزیت محسوب می‌شود و می‌تواند در الگوسازی برای جشنواره‌ها به‌ویژه رقابت‌های شعری کشور موثر باشد. اگر این جشنواره بخواهد مولفه‌ها و شاخص‌هایی را در سطح کشور به وجود بیاورد که محک ارزیابی شعر در کشور باشد، نیازمند مقدماتی است که باید برای فراهم‌شدن آن‌ها تلاش کرد. یکی از این مقدمات اطلاع‌رسانی زمان‌دار، گسترده و متنوع در مورد جشنواره شعر فجر است در صورتی که این اتفاق بیفتد، مشارکت شاعران در آن و تنوع اشعارشان، بیشتر خواهد بود. اگر داوری جشنواره شعر فجر در هر چهار حوزه درست باشد، جشنواره شعر فجر عمق بیشتری خواهد یافت که این مسئله امسال با انتخاب افراد شاخص به‌عنوان داور که حلقه‌ای به‌هم‌پیوسته و متشکل از شاعران شناخته شده و جمعی از مدرسان دانشگاه و ناقدان شعر هستند، به میزان زیادی تقویت شده است.<br /> <br /> اطلاع‌رسانی جشنواره شعر فجر هم مسئله‌ای مهم و کیفیت آن در دورهٔ هفتم قابل تحسین بود تقریباً همه کسانی که در کشور پیوندی با شعر دارند و به‌نوعی با این هنر والا گره خورده‌اند، از کمیت و کیفیت برنامه‌های دوره هفتم جشنواره شعر فجر اطلاع یافته‌اند. این مسئله در مشارکت شاعران در جشنواره شعر فجر امسال تاثیر زیادی داشته است. جشنواره شعر فجر در هفت دوره خودش و هر سال نسبت به سال قبل، از تنوع کمی و کیفی بهتری برخوردار بوده و هر سال سعی شده با مشورت با صاحبنظران و اصحاب شعر، ارتقا پیدا کند.&lt;ref name=&quot;اطلاع&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/4276928/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان= اطلاع‌رسانی جشنواره شعر فجر از کیفیت بالایی برخوردار بوده است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[کمال شفیعی]]====<br /> به‌نظر من هفتمین دورهٔ جشنواره شعر فجر خیلی بهتر از سال‌های قبل برگزار شد و می‌توان به‌عنوان از آن یک نمونه موفق در بین همه دوره‌های این جشنواره، یاد کرد. به‌عنوان مثال نفس توجه به جزایر جنوبی کشور با توجه به اهمیت مسئله هویتی خلیج فارس در شرایط کنونی و برپایی مراسم افتتاحیه جشنواره شعر فجر، یک ابتکار بسیار خوب بود.<br /> مسئله بعدی تجلیل از پیشکسوتان عرصه شعر و پرداختن به جایگاه شاعران فقید عرصه انقلاب مانند زنده‌یادان [[خلیل عمرانی]] و [[شاهرخ اورامی]] بود که خاطره آن‌ها را برای اهالی شعر زنده کرد.<br /> برگزاری جشنواره‌های منطقه‌ای شعر فجر و در واقع بردن شعر به نقاط مختلف ایران، اقدام خوب دیگر دست‌اندرکاران جشنواره شعر فجر بود که در دوره‌های قبلی شاهد آن نبودیم. ایجاد فرصت شعرخوانی برای شاعرانی که در سراسر کشور قلم می‌زنند، اقدام خوب دیگری بود که در جشنواره امسال شعر فجر صورت گرفت و باعث دیده شدن بیشتر این شاعران شد. در کنار همه این‌ها نباید از چینش خوب داوران امسال جشنواره شعر فجر غافل ماند؛ به‌عقیده من امسال سلایق مختلف در عرصه داوری این جشنواره ملی حضور دارند. می‌توان گفت هر کدام از داوران جشنواره شعر فجر امسال، نماینده یک طیف فکری و شعری هستند و این نشانه بالندگی این جشنواره است. برآیند کلی جشنواره شعر فجر تاکنون بسیار خوب بوده و من امیدوارم این جشنواره با استقبال شاعران به روند موفق خود تا پایان راه ادامه دهد و ایده‌های جددی را که مطرح کرده، پی بگیرد.&lt;ref name=&quot;سلایق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4276929/%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%B3%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%82-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان= حضور سلایق مختلف در داوری جشنواره شعر فجر نشانه بالندگی آن است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سیدمحمد حسینی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درخصوص هفتمین دوره جشنواره شعر فجر====<br /> مشارکت تمامی استان ها با محوریت و میزبانی ۷ استان از شاخصه های بارز این دوره بود. احترام به ادیبان و شاعران و در خدمت ایشان بودن به مدت بیست روز و گشت‌وگذاری از جنس تعلقات ملی، پدیده‌ای نو در این مراسم عاصم بود که الحق مدیریت هم به سلامت، قاسم بود. فراهم‌آوردن فرصتی برای شنیدن ۲۳۰۰ سروده از شاعران برجسته و نامدار و تمهیداتی به منظور تعمیم این هنر یگانه تاریخ در جمع نمازگزاران جمعه همزمان با هفته وحدت در نعمت رسول الله(ص) از تلاش‌های ویژه این دوره بود.&lt;ref name=&quot;الحق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4287551/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%82-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان= الحق مدیریت سالمی در هفتمین جشنواره شعر فجر حاکم بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[رضا حمیدی]]، دبیر هفتمین جشنواره شعر فجر====<br /> همواره به مسائل به‌طور آرمانی نگاه می‌کنم. جشنواره امسال هر چند خوب برگزاری شد ولی مواردی را در ذهن داشتم که به آن دست نیافتم. میزان استقبال مردم و نحوه برگزاری در این دوره نسبت به شش دوره قبلی بسیار پراقبال بود تا جایی که شاعرانی چون [[مصطفی محدثی خراسانی]]، [[پرویز بیگی حبیب آبادی]] و اسرافیلی که شاعران صاحب نام هستند سطح را بسیار خوب ارزیابی کردند.<br /> <br /> با توجه به این که جشنواره امسال در مناطق مختلف برگزار شد ما تعدادی از شاعران را برای شعرخوانی در هر منطقه اعزام می‌کردیم و آن‌ها نیز اذعان داشتند که نحوه برگزاری جشنواره بسیار عالی است.<br /> ما در این دوره برگزاری فعالیت‌های فرهنگی جدید متفاوت از سال‌های گذشته از قبیل رفتن به کارگاه شعر بازی در مراکز فرهنگی، دیدار با مسئولان ارشد و ولایت فقیه در هر منطقه صورت دادیم تا بازتاب متفاوتی را در این دوره شاهد باشیم.<br /> برگزاری خوب جشنواره امسال همچون نهال آبیاری شده مدیون عملکرد‌ها و تجارب دبیران و مدیران گذشته بوده و هر چه بیشتر پیش می‌رود شاهد جایگاه و سطح بالاتری از جشنواره‌ها در دوره‌های بعدی خواهیم بود.<br /> <br /> داوران در این دوره از سرآمدان در هر بخش بودند. اعلام اسامی داوران در ابتدای جشنواره حضور داورانی چون دکتر [[مهدی محقق]] در بخش پژوهش، [[جلال الدین کزازی]] و دکتر [[حسین رزم‌جو]] که جزء مفاخر و نخبگان ادبی و فرهنگی کشورمان هستند باعث شد که تا افراد بیشتری در جشنواره حضور و آثار خود را ارسال کنند.&lt;ref name=&quot;آرمانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4293020/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان=نگاه من به مسائل آرمانی است }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[غزل تاج‌بخش]]====<br /> مسلماً هر رویداد فرهنگی که مردم در آن مشارکت داشته باشند، جنبه بهتری پیدا می‌کند و جشنواره شعر فجر هم که در روزهای تاریخی ایران یعنی جشن پیروزی انقلاب و آئین‌های آن و با حضور مردم برپا می‌شود، یک اتفاق مهم محسوب می‌شود.<br /> جشنواره شعر فجر برای شاعران جوان یک نیاز است؛ آن‌ها می‌توانند خود را در این آزمون محک بزنند و از طرف دیگر دعوت از شاعران جوان برای شعرخوانی این جشنواره، نشانه این است که برای آن‌ها احترام قائل شده‌اند و این حس اعتماد به نفس را در آن‌ها تقویت می‌کند. مطلع شدم که در هفتمین دوره جشنواره شعر فجر ، شاعران مردمی هم انتخاب شدند؛ به‌نظرم این اقدام بسیار خوبی است و نشان‌دهنده ارزش و احترامی است که مسئولان این جشنواره برای نظر مردم قائل هستند. استفاده بهینه از فرصت‌هایی که جشنواره‌هایی مثل جشنواره بین‌المللی شعر فجر در اختیار شاعران جوان قرار می‌دهد ضروری است.&lt;ref name=&quot;انتخاب&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4293841/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان= انتخاب شاعران مردمی نشانه احترام جشنواره شعر فجر به نظر مردم است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[مشفق کاشانی]]====<br /> نحوه برپایی برنامه‌های هفتمیین دوره جششنواره‌ٔ شعر فجر بسیار مطلوب بود. جشنواره شعر فجر، امسال هم مثل سال‌های پیش به‌خوبی برگزار شد و این روند در مجموع یک اتفاق تاثیرگذار بوده است. در آثار این بخش افق‌های تازه‌تری به چشم می‌خورد و این نشان می‌دهد شاعران جوان ما هر سال موفق‌تر از سال‌های قبل هستند. جشنواره شعر فجر راه خود را یافته و به یک اتفاق جاافتاده و مهم ادبی در کشورمان تبدیل شده است و خوشبختانه هر سال با استقبال بیشتر شاعران رو به رو می‌شود. تعداد آثاری که به این جشنواره آمده بود، نسبت به سال‌های قبل بسیار بیشتر بود و این دلیل اقبال شاعران ما به‌خصوص شاعران جوان از جشنواره شعر فجر است. علاقه شاعران جوان به شرکت در این رقابت روز به روز بیشتر می‌شود و می‌بینیم هر سال کارهای فاخرتری به جشنواره ارسال می‌شود. کوشش دست‌اندرکاران جشنواره شعر فجر هر سال افزونتر از سال قبل است و من امیدوارم این جشنواره در آینده شکوفاتر هم بشود.&lt;ref name=&quot;راه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4293842/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان= جشنواره شعر فجر راه خود را یافته است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[رضا اسماعیلی]]====<br /> شکل‌گیری و برگزاری جشنواره شعر فجر حرکت ارزشمندی بود اما مطالبات شاعران از جشنواره شعر فجر برآورده نشد. شاعران انتظار داشتند جشنواره شعر فجر مانند سایر جشنواره‌های فجر از قبیل سینما و تئاتر همه طیف‌های ادبی را زیر چتر خود بگیرد و همه سلیقه‌های ادبی در جشنواره شعر فجر شرکت داشته باشند که این مورد در سال‌های گذشته اتفاق نیفتاد. در صورتی‌که جشنواره شعر فجر شامل تمام طیف‌های ادبی بشود جایگاه خود را در میان شاعران پیدا می‌کند و به عنوان جشنواره شعر برجسته در کشور شناخته می‌شود و مورد استقبال شاعران قرار می‌گیرد.<br /> در سال‌های گذشته جشنواره شعر فجر برگزار می‌شد و طیف‌های گوناگون ادبی از شرکت در آن خودداری می‌کردند. اعتماد عمومی شاعران به جشنواره شعر فجر باید جلب شود تا شاعران آثار خود را در این جشنواره ارسال کنند.&lt;ref name=&quot;اعتماد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4695761/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF |عنوان= جشنواره شعر فجر امسال اعتمادسازی کند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[علیرضا بدیع]]====<br /> جشنواره شعر فجر به‌طور طبیعی در جریان شعر کشور به‌عنوان بزرگترین جشنواره ادبی در تمام طیف‌ها شامل ترانه و شعر تأثیرگذار است. جشنواره شعر فجر حتی بر روی کسانی که بی‌اعتقاد به شرکت در این جشنواره هستند هم تأثیر می‌گذارد و انتخاب‌های هیئت داوران در زمینه انتخاب چهره‌های جوان شعر به‌عنوان شاخص و موفق در طول یک‌سال گذشته نقطه عطفی در جریان شعری کشور است. جشنواره شعر فجر در سال‌های گذشته به ناحق کسانی را به‌عنوان شاعر جوان موفق انتخاب و بزرگ کرد که شایستگی لازم را نداشتند. انتخاب شاعران جوان موفق به‌عنوان الگویی که در جشنواره شعر فجر برای شاعران انتخاب می‌کنیم نیز بر جریان شعری کشور تأثیرگذار است امیدواریم امسال داوری جشنواره شعر فجر با دقت‌نظر بیشتری نسبت به سال گذشته صورت بگیرد. داوران شعر جوان باید از نسل جوان انتخاب شوند. مدهای ادبی را فقط جوانان شکل می‌دهند و از آن اطلاع دارند هر نسلی که معیارهای زیباشناختی را ایجاد می‌کند باید همان نسل آثار مربوط به آن را بررسی کند.&lt;ref name=&quot;ناحق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4696872/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%AD%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B5%D9%88%D8%B1%D8%AA-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA |عنوان= انتخاب‌های ناحق در جشنواره‌های شعر فجر گذشته صورت گرفت}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این جشنواره در برخی از دوره‌های برگزاری خود توان پاسخگویی به توقعات شاعران را داشته اما در برخی از دوره‌ها نیز از این کار ناتوان بوده است. به‌نظر امسال نیز رضایت نسبی از ایده‌ها و ابداعات تازه‌ی مطرح شده در زمینه‌ٔ برگزاری جشنواره شعر فجر وجود داشته اما من به‌شخصه معتقدم که نهمین دوره این جشنواره اصلا اطلاع‌رسانی نداشت. به‌ظاهر جشنواره شعر فجر به دلیل تمایل برگزار کنندگان آن به دور از حاشیه‌ها، چراغ خاموش حرکت کرد. &lt;ref name=&quot;خاموش&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5146603/%D9%86%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D8%BA-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF |عنوان=نهمین جشنواره شعر فجر برای فرار از حاشیه چراغ خاموش حرکت کرد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمد بقایی ماکان]]====<br /> جشنواره شعر فجر در حد توان خود بر جریان شعری کشور تأثیر داشته است. باید تأثیرگذاری جشنواره‌ها از جایی آغاز شود در صورتی جشنواره شعر فجر می‌تواند مؤثر باشد که به دفعات از نظر کیفی و کمی و کیفیت آثار شاعران جوان رشد کند.&lt;ref name=&quot;بقایی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4697584/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%B3%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84 |عنوان=نگاه مثبت یک کارشناس ادبیات کلاسیک به داوری‌های جشنواره شعر فجر امسال }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[ضیاءالدین شفیعی]]====<br /> این شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات باشگاه خبرنگاران؛ ضمن اجتناب از پاسخگویی به هر سوالی در زمینه جشنواره شعر فجر، اهمیت خبررسانی درباره این جشنواره را پوچ دانست و اظهار داشت: به‌عنوان مثال شما به عنوان یک خبرنگار تا به امروز کجا بودید و در کل اخباری که درباره جشنواره شعر فجر منتشر کرده‌اید به چه دردی خورده است. وی در ادامه و پس از آنکه ما از تلاش خود برای هر چه بهتر پوشش دادن جشنواره شعر فجر گفتیم با بیان جمله &quot;خسته نباشید&quot; تلفن را قطع کرده و به نوعی همه چیز را پوچ دانست.&lt;ref name=&quot;ضیا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4698589/%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%87%DB%8C%DA%86-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF |عنوان= حضور خبرگزاری‌ها در جشنواره هیچ اهمیتی ندارد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[سارا جلوداریان]]====<br /> جشنواره شعر فجر به‌عنوان یکی از بزرگترین و پرآوازه‌ترین جشنواره‌ها ادبی و سابقه میانه‌ای که دارد به لحاظ خاصیت تاثیرگذاری جشنواره‌ها تاثیر خود را در جریان شغری کشور دارد. گذشت یک دهه از زمان برگزاری جشنواره شعر فجر میزان تاثیر این جشنواره را بر جریان شعری کشور مشخص می‌کند و به هر حال نتیجه‌ای که از جشنواره شعر فجر به دست می آید در جریان شعری کشور بی تاثیر نیست. اضافه کردن بخش‌های دیگر مانند ادبیات انقلاب و ترانه بر جشنواره شعر فجر بر کمیت و کیفیت آثار ارسالی به این جشنواره اثر می‌گذارد. بررسی جشنواره شعر فجر پس از گذشت یک دهه از برگزاری آن امکان‌پذیر است. از نظر تیم داوری و مالی نگاه مثبت و برجسته‌ای بر جشنواره شعر فجر هست که می‌توان آن را بر شمرد. میزان موفقیت جشنواره شعر فجر نسبت به گذشته بر محور‌های تعیین شده پیرامون برگزاری جشنواره شعر فجر توسط وی بستگی دارد که اگر دیدگاه‌های وی به معنای واقعی کلمه در برگزاری جشنواره لحاظ شود روند خوبشان را به‌صورت بهتری سپری خواهند کرد. به استفاده از افراد تکراری و سلایق تکراری به عنوان داور خانم در جشنواره شعر فجر بسنده می‌شود در حالیکه تعداد زیادی خانم و شاعر جوان داریم. استفاده از برگزیدگان سال‌های گذشته جشنواره شعر فجر به‌عنوان داوران مقدماتی اشکالی ندارد کاش در این زمینه تجدید نظر شود به‌عنوان شاعر جوان و افراد موثر در ادبیات جوان از آن‌ها در داوری‌ها استفاده کنند.&lt;ref name=&quot;جلوداریان&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4701350/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AF |عنوان= برگزیدگان سال‌های قبل داوران جشنواره شعر فجر شوند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[عباس اسلامی]]====<br /> باید بگویم که من از آغاز فعالیتم در حوزه شعر علاقه‌ای به شرکت در جشنواره‌های و جوایز ادبی نداشتم. چون در این جشنواره شرکت نمی‌کنم حرف، پیشنهاد یا نظری هم در این زمینه‌ها ندارم.&lt;ref name=&quot;اسلامی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/4706352/%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF|عنوان= &quot;شرار&quot; نظم به جشنواره شعر نمی‌رود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[چيستا يثربی]]====<br /> جشنواره شعر فجر، هيچ گاه در جريان شعری كشور تاثيرگذار نبوده است. با وجود احترامی كه برای شاعران شهرستانی قائل هستم در جشنواره شعر فجر امتياز خاصی برای شاعران شهرستانی قائلند و جايزه جشنواره شعر فجر حتما بايد به شاعران شهرستانی تعلق بگيرد و اين هدفی است كه نه تنها در جشنواره شعر فجر بلكه درساير جشنواره‌های فجر مانند موسيقی و تئاتر نيز ديده می‌شود. رقابتی نابرابر در تئاتر و موسيقی است اما در شعر با يک قلم و كاغذ سروكار داريم و شعر هنری ذاتی است و اعطا جوايز شعر فجر به شاعران شهرستانی نادرست است. اگر جشنواره شعر فجر سفارشی و با توجه به موضوعات خاص نباشد و نگاهی به برخی اقشار وجود نداشته باشد می‌تواند بر جريان شعری كشور تاثير بگذارد. وقتی جشنواره شعر فجر در تمام طول سال بسته است و كارهای جشنواره خيلی بی ‌سروصدا انجام می‌شود اين جشنواره قادر به تاثيرگذاری بر جريان شعری كشور نيست. جشنواره شعر فجر همواره متعلق به قشر خاصی در بين شاعران از جمله شاعران دهه سوم انقلاب است و شاعران پيشكسوت و سال‌های قبل از آن، به‌عنوان داور جشنواره حضور دارند. شاعری پروسه‌ای سخت است دعوت كردن شاعران به جشنواره شعر فجر بی‌‌احترامی به شاعرانی است كه در سال‌های قبل زحمت كشيدند و فراموش شدند. ما نسل فراموش‌شده‌ايم جشنواره شعر فجر نسل جوان ما را مغرور نكند و دبيرخانه‌ای دائمی برای جشنواره شعر فجر وجود داشته باشد تا شاعران جوان نه در رقابت‌های كهن، بلكه در رقابت‌هايی نو شعر بسرايند. بايد كتاب برندگان جوايز شعر فجر در سطح عموم چاپ شود آن كسی‌كه در جشنواره شعر فجر به‌عنوان نفر اول برگزيده می‌شود حتما دليلی برای برگزيده شدن وی وجود دارد و ما بايد اين دليل را بفهميم. جشنواره شعر فجر در سال‌های گذشته نظام يافته برگزار نشده است و برگزاری آن اشراقی و دلی بود.&lt;ref name=&quot;یثربی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4707305/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D9%8A%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان= برگزاري جشنواره شعر فجر نظام يافته نبود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[علی داوودی]]====<br /> با توجه به این‌که زندگی ما زیر لوای انقلاب اسلامی ایران است، بردن نام شاعرانی چون [[یدالله رویایی]] تحت عنوان افراد دعوت شده به جشنواره شعر فجر قابل پذیرش از سوی شاعران این مرز وبوم نیست. مشکل باید از جای دیگری درست شود و گویا کار جشنواره شعر فجر ازجای دیگری خراب شده است. با توجه به آنکه بعد از گذشت سی و چند سال با وجود خلأهای موجود در مورد تعریف خط قرمزهای فرهنگی کار جشنواره شعر فجر به جایی کشیده که از شاعران مبتذل‌سرا برای حضور در این جشنواره دعوت می‌کنند، این‌ها علی‌رغم دانستن خط مشی‌ فکری و اندیشه‌ای شاعرانی چون یدالله رویایی او را به جشنواره دعوت می‌کنند و این کار از خطاهای جشنواره شعر فجر به حساب می‌آید.&lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4775168/%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D8%B0%D9%84-%D8%B3%D8%B1%D8%A7-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%86%D8%AF--%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85-%D8%A7%D9%88-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AF%D8%B9%D9%88%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF |عنوان=&quot;یدالله رویایی&quot; مبتذل‌سرا را می‌شناسند،‌ اما باز هم او را به جشنواره فجر دعوت می‌کنند }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[جواد محقق]]====<br /> چه کسی به نظر ما گوش می‌دهد که بگوییم نحوه عملکرد جشنواره شعر فجر درست یا نادرست است. البته درمورد کار آقایان در زمینه شکل‌گیری جشنواره شعر فجر امسال باید ببینیم که مبنای عملکردشان چیست. چرا در داوری‌ها این سلایق را رعایت نمی‌کنند. در این میان باید دید که آیا دیگران هم از سلایق همه شاعران استفاده کرده‌اند یا فقط برگزار کنندگان جشنواره شعر فجر قصد استفاده از سلیقه‌های افرادی چون یدالله رویایی را دارند.&lt;ref name=&quot;محقق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/4775281/%D8%B1%D8%B9%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%82%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|عنوان= رعایت سلیقه بهانه است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[تقی محمدی فکورزاده]]====<br /> شعر مقوله‌ای سیاسی نیست بلکه آزاد بوده و بستگی به شعور شاعر دارد. طرح ادعای توجه به شعر از سوی مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و صرف بودجه‌ای جهت بهره‌مندی برخی از شاعران از دلایل برگزاری جشنواره‌هایی چون جشنواره‌ی شعر فجر به حساب می‌آید. جشنواره‌ی شعر فجر از لحاظ ادبی با توجه به جای خالی ارائه نظرات کارشناسانه در خصوص اشعار ارسالی به دبیر‌خانه‌ٔ جشنواره، کار خاصی انجام نداده است.&lt;ref name=&quot;فکور&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5096725/%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D9%81%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF |عنوان=«تقی محمدی فکورزاده»: شعر حاشیه ندارد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[اسماعیل آذر]]====<br /> سال‌هاست که جشنواره شعر فجر شکل گرفته و مفید هم بوده اما چگونه مفید بودن آن و نقشی که به جای مانده باید مورد تحلیل قرار بگیرد. ما با جشنواره‌ها می‌خواهیم چه کنیم و چه هدفی را دنبال می‌کنیم، آیا هدف از جشنواره شعر فجر جمع کردن اشعار، ارزیابی آن‌ها و اهدای جوایز به برخی از شاعران بوده است، قطعا چنین نیست. هر جشنواره‌ای می‌کوشد تا در طی سالیان برگزاری خود را به وجود بیاورد البته این سخن من نافی زحمات دست‌اندکاران جشنواره‌های پیشین و این جشنواره نبود اما می‌خواهم بدانم که کدام جشنواره تا به امروز موفق به شکل‌گیری جریان ملموس شده است. جمع کردن، ارزیابی و اهدای جایزه خوب است اما آیا کار یک جشنواره فقط منحصر به این‌ می‌شود. هرکاری که نقد شود رشد نمی‌کند و زمانی به صلاح می‌رسد که نقد شود. تا به امروز سعی در انتصاب دبیرانی از جشنواره‌ها بوده اما ما باید از مدیران کارآزموده و شناخته شده در جشنواره‌ها استفاده کنیم و مشاوران موضوع خاص جشنواره را در مسیر آن دبیر مدیر و مدبر قرار دهیم. در مورد جشنواره شعر فجر نیز همه دبیران که تا به امروز منصوب شده‌اند خوب بوده‌اند اما حداقل این است که مدیران لایق اجرایی در کنار آن‌ها به کار گرفته شوند. ما تا به حال هیاتی را برای روزهای پس ار برگزاری جشنواره‌ها منصوب نکردیم و یا نتیجه‌ای از کار آن به دست نرسیده است. اصولا ما با حاشیه‌سازی می‌خواهیم زحمات افراد را زیر سوال ببریم پس نقد کردن با حاشیه سازی متفاوت بوده و حاشیه به معنای پیدا کردن نقاط ضعف، درشت‌نمایی آن‌‌ها و ایجاد فضای نامناسب در مورد آن‌ها است.&lt;ref name=&quot;آذر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5102941/%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84-%D8%A2%D8%B0%D8%B1-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%82-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AF |عنوان= «اسماعیل آذر»: مدیران لایق اجرایی به کار گرفته شوند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===اجراهای به‌یادماندنی===<br /> ===بازتاب رسانه‌ای و مطبوعاتی===<br /> ===مشارکت بین‌المللی===<br /> <br /> ==گزارش‌های آماری و اطلاعات سال‌شماری و شناسه‌ای هر دوره به‌ترتیب سال==<br /> جشنواره‌ای ادبی است که در سال ۱۳۵۸ پایه‌ریزی شده و هرساله برگزار می‌شود.<br /> <br /> ===دورهٔ دهم===<br /> ====[[قاسم صرافان]]====<br /> در دوره گذشته ارزیابی شعر فجر توسط کتاب‌ها انجام شد، نه براساس شعرها و این اتفاق دوباره امسال افتاده است و در سال گذشته هم این دو با هم نبودند. در این جشنواره کتاب‌هایی که برای اولین‌بار با موضوع مشخص به چاپ رسیده‌اند، ملاک قرار می‌گیرند و این‌که آیا این کار مثبت است یا منفی باید مورد ارزیابی دقیق‌تر قرار بگیرند.<br /> اگر در جشنواره شعر فجر شعر ادا نمی‌شود، شاید دلیل آن ارسال آثار تکراری است و کتاب‌های مستند‌تر و مشهورتر ملاک بهتری برای ارزیابی فعالیت ادبی شاعران می‌شوند. اما جنبه منفی این مسئله اشاره به سمت کسانی است که فقط در همان سال کتاب داشته‌اند و فقط همان‌ها از این قاعده برخوردار می‌شوند. به عنوان مثال یکسری از دوستان که در سال گذشته کتابشان منتشر شده، با توجه به شرایط جشنواره آثارشان از دور ارزیابی کتاب حذف می‌شود.&lt;ref name=&quot;صراف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/5445777/%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|عنوان=ارزیابی جشنواره شعر فجر بر چه اساسی است؟ }}&lt;/ref&gt;<br /> ====[[اسماعیل امینی]]====<br /> کیفیت برگزاری جشنواره شعر فجر، ارتباط چندانی به تصمیمات دبیر آن ندارد و اعتماد شاعران به جشنواره مهمترین عامل تاثیرگذار بر روی آن است.<br /> در دهمین دورهٔ جشنواره شعر فجر، به انتخاب بهترین کتاب‌های شعر منتشر شده در سال ۱۳۹۳ پرداخته و در ۳ رشته شعر، درباره شعر و شعر کودک و نوجوان بررسی شد. از برنامه‌های دیگر این دوره ، می‌توان به برگزاری محافل شعرخوانی در استان‌های مختلف و چند کشور اشاره کرد.<br /> &lt;ref name=&quot;اعتماد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5452200/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D9%85%D8%B2-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C-%D8%AA%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87 |عنوان=اعتماد شاعران به جشنواره شعر فجر؛ رمز کیفی‌تر شدن جشنواره }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> جشنواره شعر فجر به شرط اعتماد شاعران به این جشنواره کیفی‌تر می‌شود.<br /> اسماعیل امینی دبیر دهمین جشنواره شعر فجر، در خصوص عوامل تاثیرگذار بر روی کیفیت این جشنواره به خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ گفت: کیفیت برگزاری جشنواره شعر فجر، ارتباط چندانی به تصمیمات دبیر آن ندارد و اعتماد شاعران به جشنواره مهمترین عامل تاثیرگذار بر روی آن است.<br /> <br /> وی افزود: ان‌شاء‌الله دهمین جشنواره شعر فجر، به نوعی برگزار شود که طیف‌های مختلف فعالان ادبی به آن اعتماد کرده و در این جشنواره حضور پیدا کنند.<br /> <br /> دبیر دهمین جشنواره شعر فجر در بخش دیگری از سخنان خود، به تشریح برنامه‌هایش برای برگزاری جشنواره شعر فجر پرداخت و اظهار داشت: دهمین جشنواره شعر فجر بر اساس آیین‌نامه‌ای اجرایی می‌شود که در سال گذشته تصویب شده است.<br /> <br /> امینی ادامه داد: ما در جشنواره شعر فجر امسال به انتخاب بهترین کتاب‌های شعر منتشر شده در سال 1393 می‌پردازیم و آن‌ها را در 3 رشته شعر، درباره شعر و شعر کودک و نوجوان بررسی می‌کنیم.<br /> <br /> وی تصریح کرد: از برنامه‌های دیگر ما، می‌توان به برگزاری محافل شعرخوانی در استان‌های مختلف و چند کشور اشاره کرد.<br /> <br /> دبیر دهمین جشنواره شعر فجر خاطرنشان کرد: در زمینه حضور شاعران در استان‌های مختلف و کشورهای دیگر پیشنهاداتی به ما شده که پس از بررسی در هیات علمی به اطلاع همگان می‌رسند.<br /> ==============================================================<br /> باید یک دبیرخانه برای شعر تعریف شود<br /> امروزه بودن جشنواره شعر فجر، به از نبودن آن است.<br /> ====[[مصطفی محدثی خراسانی]]====<br /> امروزه بودن این جشنواره به از نبود آن است. جشنواره شعر فجر حدود هشت دوره است که برگزار می‌شود؛ اما جشنواره فیلم فجر قریب ۳۴ سال است که از اجرای آن می‌گذرد. برگزاری جشنواره شعر فجر بسیار ارزشمند است و جای تقدیر دارد؛ اما تاکنون هیچ جشنواره‌ای نتوانسته آن‌طور که شایسته است به مقوله شعر بپردازد. یکی از گله‌هایی که می‌توان از برگزاری این جشنواره کرد، این است که زمانی که تنها یک ماه به بهمن ماه مانده، شورا تشکیل می‌شود. پس با برگزاری چند جلسه جشنواره برگزار می‌شود و در آخر در اسفند ماه پرونده‌اش تا دی‌ماه سال بعد بسته می‌شود. <br /> باید یک دبیرخانه دائمی برای شعر تعریف شود و جایگاه شایسته‌ای در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای آن داشته باشیم. اگر داستان به [[جایزه جلال آل احمد با آن جایزه‌ها سنگین واگذار شود، هیچ ایرادی ندارد ولی باید سعی شود شعر را هم در همان حد و اندازه ارج نهند. زیرا شعر هنر ملی ماست؛ ولی داستان یک هنر وارداتی است. ادبیات داستانی به آنچه که ما از ترجمه‌ها آموخته‌ایم برمی گردد. می دانید که قالب ادبیات داستانی برگرفته از داستان‌های ترجمه است و ما داستان را به این شکل و قالب در ادبیاتمان نداشته‌ایم و آنچه که داشته‌ایم به صورت افسانه بوده است. من به هیچ وجه نمی‌خواهم با این حرف ارزش داستان را پایین بیاورم؛ ولی تکنیک ادبیات داستانی ریشه در فرهنگ و پشتوانه ما ندارد.. اما زمانی که این دو را در کنار هم قرار می‌دهیم، به مراتب باید برای شعر ارزش و پشتوانه بیشتری در نظر گرفته شود و آنطور که در شان شعر است، روی آن سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی شود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5452978/%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%B4%D9%88%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==============================================================<br /> داور جشنواره شعر فجر نمی‌شوم<br /> سراینده مجموعه شعرهای «بهت نگاه» و «سوار مشرقی» داور جشنواره شعر فجر نمی‌شود.<br /> عباس براتی‌پور شاعر در خصوص احتمال شرکت خود در جشنواره شعر فجر به خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ گفت: اگر چه در زمینه چند و چون برگزاری دهمین جشنواره شعر فجر نظر یا پیشنهادی ندارم؛ اما در صورتی که برای حضور در این جشنواره از من دعوت شود در آن شرکت می‌کنم.<br /> <br /> وی افزود: من تمایلی به حضور در میان اعضای هیات داوران جشنواره شعر فجر ندارم و داور این جشنواره نمی‌شوم.<br /> <br /> براتی‌پور در بخش دیگری از سخنان خود در خصوص مکان مناسب برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران گفت: به نظر من مصلای امام خمینی (ره) مکان مناسبی برای برگزاری نمایشگاه کتاب بوده و هست زیرا در مرکز شهر واقع شده و جای کافی برای پارک خودروها دارد.<br /> <br /> وی خاطرنشان کرد: مسئولان نیز اگر به فکر فراهم کردن مکان مناسبی برای برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران هستند، باید همه جوانب به خصوص وجود مکان کافی برای پارک خودروها را در نظر بگیرند.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5453633/%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D9%85<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===============================================================<br /> چتر جشنواره شعر فجر همه شاعران را در بر بگیرد<br /> جشنواره شعر فجر در صورت مشارکت همه طیف‌های ادبی به نقطه مطلوب می‌رسد.<br /> رضا اسماعیلی شاعر و داور چند دوره جشنواره شعر فجر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ به نقش مشارکت‌ تمامی طیف‌های ادبی در برگزاری کیفی جشنواره‌ شعر فجر اشاره کرده و افزود: بهتر است که چتر جشنواره شعر فجر، همه شاعران را دربرگیرد.<br /> <br /> وی گفت: در مورد برگزاری جشنواره شعر فجر باید بگویم که این جشنواره هم اکنون با توجه به آنچه در دوره‌های گذشته رخ داده، جزو جشنواره‌هایی است که جا افتاده و تثبیت شده است. البته انتظار می‌رود که این جشنواره در دهمین دوره خود نسبت به دوره‌های گذشته کیفی‌تر برگزار شود.<br /> <br /> این شاعر ادامه داد: اسماعیل امینی که هم اکنون به عنوان دبیر دهمین جشنواره شعر فجر انتخاب شده و در دوره گذشته نیز در سمت دبیر با جشنواره همکاری کرده، باید تلاش مضاعفی بکند تا جشنواره را به گونه‌ای از تنش‌ها و حاشیه‌ها دور کند که چتر آن همه شاعران را دربرگیرد تا در یک رقابت سازنده شرکت کنند.<br /> <br /> اسماعیلی اظهار داشت: در مورد صبغه علمی جشنواره شعر فجر هم باید بگویم خوب است که داوران از اولین روزهای شکل‌گیری جشنواره با رزومه و کارنامه ادبی خود به همه معرفی شوند؛ زیرا اعتبار یک جشنواره به داوران آن است.<br /> <br /> وی افزود: به نظر من باید در انتخاب تیم داوران جشنواره شعر فجر دقت و تلاش بشود تا افراد منتخب وابستگی خطی و جناحی نداشته باشند.<br /> <br /> این شاعر تصریح کرد: حضور همه طیف های ادبی در جشنواره شعر فجر، می‌تواند به این جشنواره کمک کند تا به نقطه مطلوب برسد.<br /> <br /> اسماعیلی خاطرنشان کرد: انتظار می‌رود که دهمین جشنواره شعر فجر، مشکلات دوره‌های گذشته را نداشته باشد.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5455741/%DA%86%D8%AA%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%87%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%DA%AF%DB%8C%D8%B1%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===============================================================<br /> سکوت جشنواره شعر فجر تداوم می‌یابد؟!<br /> جشنواره شعر فجر که در نهمین دوره خود در سکوت کار خود را انجام داد، در دهمین دوره برگزاری خود هم مسکوت خواهد ماند.<br /> علی‌ آبان شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ نهمین دوره جشنواره شعر فجر را بی‌صداترین دوره برگزاری این جشنواره دانست و افزود: من در کسوت یک شاعر، زمانی متوجه برگزاری نهمین جشنواره شعر فجر شدم که این جشنواره به روزهای پایانی فعالیت خود رسیده بود.<br /> <br /> وی گفت: جشنواره شعر فجر در نهمین دوره برگزاری خود بسیار ساکت بود.<br /> <br /> این شاعر ادامه داد: به نظر من، دهمین جشنواره شعر فجر نیز با توجه به اینکه دبیر دوره‌های نهم و دهم این جشنواره یک نفر بوده، مسکوت خواهد ماند.<br /> <br /> آبان در بخش دیگری از سخنان خود با تاکید بر اینکه راهکارهای پیشنهادی شاعران، بازتاب چندانی در برگزاری جشنواره شعر فجر ندارد اظهار داشت: بالطبع جشنواره شعر فجر به معنای محفلی است که هر کسی در ارائه آثارش آزاد است و به نظر من هم اگر این جشنواره می‌خواهد یک جشنواره واقعی باشد، باید همه گیر شود.<br /> <br /> وی در بخش دیگری از سخنانش مصلای امام خمینی (ره) را بهترین مکان برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران برای تهران‌نشینان دانست و خاطرنشان کرد: شاید برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب در حاشیه تهران، بهترین حالت برگزاری این نمایشگاه برای شهرستانی‌ها باشد.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5455798/%D8%B3%DA%A9%D9%88%D8%AA-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%85-%D9%85%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==============================================================<br /> نخستین جلسه هیئت علمی جشنواره شعر فجر با موضوع انتخاب داوران<br /> اعضای هیئت علمی دهمین دوره جشنواره شعر فجر پس از عیادت از استاد حمید سبزواری نخستین جلسه هیئت علمی این دوره را با دستورکار قراردادن انتخاب داوران برگزار کردند.<br /> در نخستین جلسه هیئت علمی دهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر، اسماعیل امینی، دبیر علمی و مهدی قزلی، دبیر اجرایی دهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر حضور داشتند و اعضای هیئت علمی در خصوص روند برگزاری و انتخاب داوران بخش‌های شعر کودک و نوجوان، شعر بزرگسال و درباره شعر به مشورت نشستند.<br /> <br /> اعضای هیئت علمی دهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر را حجةالاسلام زکریا اخلاقی، محمدعلی بهمنی، جواد محقق، علیمحمد مودب، حسین آهی، محمدرضا تقی‌دخت، بیوک ملکی و مریم حسینی تشکیل می‌دهند.<br /> <br /> پیش از برگزاری جلسه هیئت علمی، تعدادی از اعضا ضمن عیادت از استاد حمید سبزواری، برای پدر شعر انقلاب اسلامی آرزوی سلامتی و بهبود کردند و از وی برای آغاز به کار جشنواره شعر فجر رخصت گرفتند. در این دیدار که به همراهی دکتر سیدعباس صالحی، معاون فرهنگی وزارت ارشاد و همچنین مهدی قزلی، مدیرعامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان انجام شد، دکتر اسماعیل امینی، شاعر، طنزپرداز، استاد دانشگاه و دبیر علمی دهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر ضمن خوانش یکی از غزل‌های خود برای حمید سبزواری برای پدرِ شعر انقلاب آرزوی سلامتی کرد؛ همچنین حجت‌الاسلام و المسلمین زکریا اخلاقی نیز با حضور بر بالین حمید سبزواری، یکی از شعرهای خود را برای پیشکسوت شعر انقلاب اسلامی قرائت کرد.<br /> <br /> در این دیدار، معاون فرهنگی وزیر ارشاد جویای وضعیت سلامت استاد سبزواری شد. فرزند استاد نیز با تشریح وضعیت وی خاطرنشان کرد: حال استاد سبزواری به نسبت روزهای گذشته بهبودی یافته و ایشان پس از چند روز ضعف و بیماری، امروز توانسته‌اند غذا بخورند. حافظه ایشان نیز بازگشته و در مجموع نسبت به روزهای گذشته وضعیت جسمی بهتری دارند.<br /> <br /> گفتنی است دهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر با انتشار فراخوان، کار خود را از هفته گذشته رسما آغاز کرده است.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5455917/%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D9%87%DB%8C%D8%A6%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%B9-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ========================================================<br /> جشنواره شعر فجر؛ ویترینی برای نمایش آثار خوب<br /> گاهی خط‌کشی‌ها و فاصله‌گذاری‌ها موجب می‌شود، برخی از صاحبان صلاحیت به مراسم ویژه جشنواره دعوت نشوند.<br /> سودابه امینی شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ در خصوص جشنواره شعر فجر گفت: به نظرم می‌توان برگزاری هر جشنواره‌ای را با هر محتوا و محوری (از یک دیدگاه کلی) ویترینی برای معرفی، مرور و به نمایش گذاشتن تلاش‌ها و داشته‌های گروهی از افراد در یک مقطع زمانی در نظر گرفت و از آنجایی که هر جامعه‌ای نیازمند مرور داشته‌های بالفعل و بالقوه خود است، جامعه شاعران نیز نیازمند این مهم هستند. علاوه بر این مخاطبان و علاقه‌مندان به شعر باید بتوانند از این حق برخوردار شوند. <br /> <br /> وی با اشاره به گروه‌های مختلف در جشنواره شعر فجر گفت: در برگزاری جشنواره شعر گروه‌های مختلفی هستند که به نوعی مستقیم و غیرمستقیم به جشنواره پیوند می‌خورند. شاعران، ادبیات، مخاطبان عام و خاص ادبیات، ناشران، کارگزاران فرهنگی و مدیران فرهنگی و ... . ناگفته نماند به نمایش گذاشتن و عرضه کردن آثار در حوزه شعر برای گروه‌های مختلفی که در جشنواره فعالیت می‌کنند محدودیت‌هایی ایجاد می‌کند.<br /> <br /> اولین محدودیت این است که عده‌ای از پدیدآورندگان به دلایلی خواسته یا ناخواسته در دایره جشنواره جای نمی‌گیرند و این خود آغاز ماجراست. به این معنا که عده‌ای زحمت برگزاری را می‌کشند. در حالی که تمامی داشته‌های ادبی دوره زمانی تعریف شده را در اختیار ندارند. بنابراین قضاوت و ارزیابی‌شان ناخواسته دچار تردید و سوال خواهد شد. برای رفع چنین ایرادی برگزارکنندگان باید طراحی را طوری انجام دهند که تمامی آثار به همت دبیرخانه و نه صرفا با اراده پدیدآورندگان، گردآوری و در دست بررسی قرار گیرند.<br /> <br /> امینی خاطرنشان کرد: هر جشنواره ظرفیت‌های آموزشی یا انگیزشی را برای علاقه‌مندان، مخاطبان و شرکت‌کنندگان فراهم می‌آورد. اگر طراحان و مجریان به خوبی از این ظرفیت‌ها استفاده کنند، می‌توانند بینش و دانش مخاطبان عام و خاص را در موضوع مربوط تقویت نمایند. کنار هم قرار گرفتن افراد، ایجاد فضای تعامل فکری، تمرکز بر اشعار و بحث و گفتگو درباره شعر در چنین جشنواره‌هایی اثرات بسیار مثبتی بر شرکت‌کنندگان دارد؛ اما متاسفانه در همه جشنواره‌ها طراحان از این مهم غافل می‌مانند و صرف درج اخبار در رسانه‌ها بر پیشانی قرار می‌گیرد. گاه محدودیت‌های مالی و اجرایی و گاه خط‌کشی‌ها و فاصله‌گذاری‌ها موجب می‌شد، برخی از صاحبان صلاحیت‌ به جلسات و مراسم ویژه در جشنواره هم دعوت شوند.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به ادا کردن حق شعر توسط این جشنواره گفت: ادا کردن حق شعر حرف بزرگی است. به جشنواره فقط باید به عنوان جشنواره نگاه کرد. جشنواره یعنی محل عرضه کردن، به نمایش درآوردن. جشنواره محل نمود شعر است و پیش از این نباید انتظار از آن داشت. شاعر با گسترش مطالعه در حوزه شعر و تماشای او نسبت به جهان‌های درون و برون و قرار گرفتن در محیط ادبی تربیت می‌شود و انگیزه‌ و اراده شاعر به خود او بستگی دارد.<br /> <br /> سودابه امینی شعر در پایان اظهار داشت: من با برگزاری جشنواره شعر کاملا موافقم. مشروط بر اینکه دست از شلختگی‌های مدیریتی، آن گونه که در مدیریت فرهنگی کشور ما رایج است، برداریم و بسیاری از مرزهای خود ساخته را که میان شاعران فاصله ایجاد کند را از بین ببریم. همه در هر جایگاهی که هستیم، خود را خدمتگزار شعر فارسی بدانیم و صمیمانه و صادقانه «تو کجایی تا شوم من چاکرت» را برایش بخوانیم.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5456196/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%88%DB%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%A8<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =========================================================<br /> <br /> در نشست خبری دهمین جشنواره شعر فجر بیان شد:<br /> برخی از طیف‌های روشن‌فکری به خاطر سفر خارجی به محافل ادبی می‌روند/ شعر یدالله رویایی شعر نیست<br /> در نشست خبری جشنواره «شعر فجر» که در بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان برگزار شد، اسماعیل امینی دبیر علمی دهمین جشنواره شعر فجر گفت: ما در دهمین جشنواره شعر فجر از تمام کسانی که می‌توانستند به بهبود روند برگزاری این جشنواره کمک کنند، دعوت کردیم و برخی تمایل حضور در این جشنواره را نداشتند. به نظر من گروهی از شاعران ما مخالفان همیشگی محافل ادبی هستند. به طور مثال پیامی برای من فرستادند که در آن چنین آمده برای شاعران مستقلی که در هیچ جشنواره دولتی شرکت نمی‌کنند، چه سهمیه‌ای در نظر گرفته‌اید و من هم به آن‌ها گفتم که من به عنوان شاعر منتسب به نظام جمهوری اسلامی ایران و انقلاب اسلامی، در هیچکدام از محافل شعرخوانی جشنواره شعر فجر حضور نداشته‌ام.<br /> <br /> امینی ادامه داد: امروزه وقتی از برخی از طیف‌های روشن‌فکری دعوت می‌کنیم در محافلی چون جشنواره شعر فجر بیایند، می‌گویند که در هیچ محفل دولتی شرکت نمی‌کنیم؛ اما وقتی که محافل شعرخوانی خارج کشور از آن‌ها دعوت می‌کند، این دعوت را به خاطر سفر خارجی قبول می‌کنند.<br /> <br /> دبیر علمی دهمین جشنواره شعر فجر اظهار داشت: شاعرانی که در هیچکدام از محافل دولتی حضور پیدا نمی‌کنند و محافل خارجی شعرخوانی را می‌پذیرند، شعرهای خوبی ندارند و به همین دلیل از این بازی‌ها درمی‌آورند؛ و گرنه شاعران خوب ما از این بازی‌ها ندارند.<br /> <br /> وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود در پاسخ به این سوال که آیا جشنواره شعر فجر با توجه به گرایشات سیاسی اعضای هیئت علمی این جشنواره، جشنواره‌ای سیاسی نیست اظهار داشت: آیا شما تا به حال از من و محمدعلی رحمانی عرض سیاسی شنیده‌اید.<br /> <br /> دبیر علمی دهمین جشنواره فجر ادامه داد: نگاه سیاسی به ادبیات نگاه قابل قبولی نیست؛ زیرا در همه جهان اثبات شده که اهمیت علم و ادبیات بیشتر از سیاست است. البته در کشور ما جامعه ادبی سیاست را بر ادبیات غالب کرده است.<br /> <br /> امینی تصریح کرد: اگرچه نام یدالله رویایی و احتمال حضور آن در دوره‌های مختلف جشنواره شعر فجر بحث برانگیز شده، اما به راستی کدام یک از بچه‌هایی که در حوزه ادبیات کار می‌کنند کتاب‌های یدالله رویایی را خوانده‌اند ، من کتاب‌ها و اشعار یدالله رویایی را خوانده‌ام و می‌گویم شعر یدالله رویایی شعر نیست.<br /> <br /> دبیر علمی دهمین جشنواره شعر فجر اظهار داشت: امروزه یدالله رویایی به آن دلیل در مرکز توجه قرار گرفته که ناسزا می‌گوید و با همه چیز مخالفت می‌کند.<br /> <br /> امینی در بخش دیگری از صحبت‌های خود در خصوص چیستی رویکرد جشنواره شعر فجر در مورد تفکیک میان شاعران گفت: ما تفکیکی را در میان شاعران قائل نمی‌شویم.<br /> <br /> وی تفکیک میان سبک‌های شعری را هم دشوار دانست و گفت: در برخی مواقع مجموعه شعرهایی به دست ما می‌رسند که شعر موزون، شعر سپید و سبک‌های جدید شعری را در خود جای داده‌اند. به نظرم تفکیک قالب‌ها در داوری جشنواره شعر فجر دشوار است، مگر این که جشنواره به اندازه‌ای گسترش پیدا کند که بتوان به صورت مجزا به داوری قالب‌های شعری پرداخت.<br /> <br /> وی افزود: شاید ما دو قالب شعری کلاسیک و نو تثبیت شده داشته باشیم؛ اما به دلیل پویندگی شعر به نظر می‌رسد، 50 شاخه شعری وجود دارد و شاید جزء به جزء کردن آن‌ها از نظر اجرایی دشوار باشد.<br /> <br /> دبیر علمی دهمین جشنواره شعر فجر در خصوص واسپاری انتخاب کتاب سال شعر به جشنواره شعر فجر گفت: در خصوص انتخاب کتاب سال شعر در جشنواره شعر فجر، باید بگویم هم اکنون از سراسر کشور شاعران جوانی با شرایط سنی خاص دعوت شده‌اند تا در کلاس‌هایی در تهران آموزش ببینند و این تحول خوبی در حوزه شعر است.<br /> <br /> امینی ادامه داد: در پاسخ به سوال افرادی که می‌گویند آیا نباید تمرکز جشنواره شعر فجر از بخش رقابتی به بخش غیررقابتی آن انتقال پیدا کند، باید بگویم کار جشنواره شعر فجر نقد و بررسی کتاب‌های شعر نیست و اگرچه هیئت علمی جایزه کتاب سال کار خود را بر مبنای کتاب انجام می‌دهد، اما هیئت علمی جشنواره فجر بر اساس تخصص شعری به فعالیت می‌پردازد.<br /> <br /> وی ادامه داد: در سال‌های گذشته شاهد بودیم که جایزه کتاب سال که هویتی علمی دارد، در بخش کتاب‌های خلاقه اثر برگزیده چندانی نداشته و تفاوت این حوزه با حوزه‌های علمی این بود که ما در حوزه شعر و داستان کتاب برگزیده‌ای نداشته باشیم. این ضعف کتاب سال نبود و به شرایط بستگی داشت.<br /> <br /> امینی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: در سال‌های بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، جریان شعر فارسی تحولاتی پیدا کرد که نه فقط از منظر دوستداران انقلاب، بلکه از منظر یک ناظر علمی هم اثبات شد. اوضاع شعر فارسی در سال‌های بعد از انقلاب چه به لحاظ رشد تعداد شاعران و گسترش حوزه شعر و چه به لحاظ تنوع گونه‌های شعری توسعه پیدا کرده. به گونه‌ای که اگرچه در سال‌های پیش از شکوفایی انقلاب اسلامی یک گونه شعری برجسته شده و سایر آن‌ها در حاشیه قرار می‌گرفتند، اما امروزه همه گونه‌های شعری هم‌طراز با یکدیگر شناخته می‌شوند و بر سر زبان‌ها می‌افتند.<br /> <br /> دبیر علمی جشنواره شعر فجر اظهار داشت: هم اکنون جدال‌های بی‌مورد بر سر قالب‌ها و سبک‌های شعری به نفع شعر کنار رفته‌اند و ممکن است بگوییم همه کتاب‌های شعری کیفی نیستند، اما در میان آن‌ها کارهای کیفی هم به وفور دیده می‌شود.<br /> <br /> امینی در ادامه گفت: پدیده شعر نوجوان هم متعلق به دوران بعد از انقلاب اسلامی است و جشنواره شعر فجر پاسخی به این تحولات حوزه شعر است.<br /> <br /> وی اظهار امیدواری داد: البته این نیست که داوری حوزه شعر فقط در دست جشنواره فجر باشد و همگان در طول سال چشم خود را به نتیجه این جشنواره بدوزند؛ بلکه آرزوی ما این است که هر ماه جمعی از نخبگان ادبی و شاعران بتوانند کتاب‌های خوبی را انتخاب کرده و به جامعه ادبی کشور معرفی کنند.<br /> <br /> دبیر علمی دهمین جشنواره شعر فجر خاطرنشان کرد: اعتبار جشنواره‌ها به کسانی است که در سمت هیئت علمی از آن پشتیبانی می‌کنند و اینکه امسال کتاب‌های شعر به جای شعر داوری می‌شوند، به این دلیل است که تمام توان شعری کشور در جشنواره شرکت نمی‌کردند و انتساب شعر به شاعر دشوار بود اما وقتی داوری در مورد کتاب‌ها باشد، این مشکل را نداریم و همه بضاعت شعری کشور در معرض داوری قرار می‌گیرد.<br /> <br /> همچنین مهدی قزلی دبیر اجرایی دهمین جشنواره شعر فجر، در بخش دیگری از نشست خبری این جشنواره گفت: ما امسال هم تلاش‌مان این است که در هفته اول اسفند ماه، مراسم اختتامیه جشنواره را برگزار کنیم. البته تمایل داشتیم که این مراسم را زودتر از موعد اعلام شده برگزار کنیم؛ اما جا‌به‌جایی بنیاد شعر و ادبیات داستانی در زمان شروع جایزه جلال آل احمد و جشنواره شعر فجر اثرگذار شد.<br /> <br /> وی ادامه داد: امیدواریم امسال سال تثبیت جشنواره فجر، در انتخاب بهترین کتاب شعر باشد و همان طور که در رویه سال گذشته مطلع هستید، جشنواره در دو بخش رقابتی و غیررقابتی برگزار می‌شود و در بخش رقابتی سه کتاب معرفی خواهد شد.<br /> <br /> دبیر اجرایی دهمین جشنواره شعر فجر ادامه داد: داوران جشنواره شعر فجر تا قبل از اعلام نامزدها معرفی نمی‌شوند. برای اینکه کارشان را در آرامش انجام بدهند.<br /> <br /> قزلی در بخش دیگری از صحبت‌های خود گفت: در مورد چرایی نبودن کاکایی در میان اعضای هیئت علمی جشنواره باید بگویم ما در انتخاب هیئت علمی با محدودیت هشت نفره مواجه بودیم و نه تنها کاکایی بلکه دیگران هم از این دوره جای مانده‌اند.<br /> <br /> قزلی گفت: ما محفل افتتاحیه جشنواره شعر فجر را 26 دی ماه در قم برگزار می‌کنیم و امیدواریم دبیران ادوار گذشته نیز در این مراسم حضور داشته باشند؛ زیرا ورودیه جشنواره شعر فجر در قم کلید می‌خورد.<br /> <br /> دبیر اجرایی دهمین جشنواره شعر فجر ادامه داد: ایلام، خراسان شمالی، همدان، کرمان و سیستان بلوچستان استان‌هایی هستند که به احتمال زیاد پذیرای شاعران دعوت شده به محافل شعرخوانی جشنواره شعر فجر خواهند بود.<br /> <br /> وی تصریح کرد: در بخش غیررقابتی جشنواره شعر فجر، 15 محفل را برنامه‌ریزی کرده‌ایم و امیدواریم که هر‌آنچه برای پویا شدن حوزه شعر نیاز داریم فراهم شود.<br /> <br /> قزلی اظهار داشت: ما سعی می‌کنیم که در افغانستان هرات محفل شعرخوانی برگزار کنیم و با توجه به اهمیت ادبیات مهاجران، یک محفل شعری هم برای شاعران افغان ساکن در ایران برگزار کنیم.<br /> <br /> وی در خصوص دوره آموزشی جشنواره شعر فجر هم گفت: ما یک دوره آموزشی متمرکز داریم و با همه استان‌ها صحبت کرده‌ایم تا استعداد جوان کمتر از سی سال خود را برای حضور در این دوره آموزشی معرفی کند.<br /> <br /> وی ادامه داد: برگزاری این دوره‌های آموزشی هدف‌هایی چون تشویق دوستان جوان و آشنایی اساتید بااستعدادهای جوان شعر امروز را دنبال می‌کند و باب آشنایی پیشکسوتان و جوانان شعر در مرکز توجه ما است.<br /> <br /> وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود درباره چگونگی انتخاب هیئت علمی دهمین دوره جشنواره شعر فجر گفت: هیئت علمی جشنواره شعر فجر حکمشان را از وزیر می‌گیرند و این اتفاق به پیشنهاد معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی رخ می‌دهد.<br /> <br /> وی ادامه داد: البته تعداد نفراتی که ما به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی معرفی کردیم بیشتر از 9 نفر بود.<br /> <br /> دبیر اجرایی دهمین جشنواره شعر فجر اظهار داشت: انتخاب داوران بر عهده اعضای هیئت علمی است و آن‌ها با توجه به میزان تسلط شاعران به اتفاقات شعری چند سال گذشته داوران را انتخاب می‌کنند.<br /> <br /> قزلی خاطرنشان کرد: امید می‌رود که با برگزاری محافل شعرخوانی در دو تا سه کشور خارجی صدای شعر کشورمان در این کشورها طنین‌انداز شود.<br /> <br /> گفتنی است؛ در پایان نشست خبری دهمین جشنواره شعر فجر از حمید سبزواری یادی شد و همگان آرزو کردند که این شاعر کشورمان به زودی سلامتی خود را بازیابد.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5457398/%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%DB%8C%D9%81-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86-%D9%81%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1-%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D9%81%D9%84-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===========================================================<br /> بررسی مجموعه شعر، شاعر را بهتر نمایان می‌کند<br /> بررسی مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر می‌تواند شناخت بهتری نسبت به شاعر ایجاد کند.<br /> آرش افشاری شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ در خصوص بررسی مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر امسال گفت: شیوه بررسی مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر امسال را نسبت به تک اثر مناسب‌تر می‎‌دانم. به دلیل آنکه شناخت بهتری نسبت به شاعر ایجاد خواهد شد.<br /> <br /> وی افزود: در صورتی که بحث نقد و داوری شعر در جشنواره شعر فجر مطرح شود، مشاهده کارنامه شعری یک فرد می‌تواند انتخاب منطقی‌تر و درست‌تری را به همراه داشته باشد. به جای آنکه یک تک شعر را بررسی کنند در این هنگام نگاه کاملتری نسبت به شاعر وجود دارد.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به آنکه بررسی تک اثر برای شعر معنایی ندارد، بیان کرد: درباره بررسی اثر موسیقی در جشنواره‌ها شاید بتوان تک اثر را بررسی کرد اما این مسئله برای شعر معنا ندارد و درست به نظر نمی رسد.<br /> <br /> افشار ادامه داد: امسال نیز در جشنواره شعر فجر شرکت نمی‌کنم به دلیل آنکه تا کنون در هیچ جشنواره شعری شرکت نکرده‌ام و جشنواره شعر فجر نیز از این قاعده مستثنی نیست.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5461242/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ============================================================<br /> باید ساز و کار مناسبی در جشنواره شعر فجر در نظر گرفته شود<br /> ساز و کار مناسبی برای دریافت مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر در نظر گرفته شود تا همه مجموعه ها در این جشنواره بررسی شود.<br /> غلامرضا طریقی، شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ با اشاره به پیشنهاد خود برای جشنواره شعر فجر امسال گفت: ساز و کار مناسبی برای دریافت مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر در نظر گرفته شود تا همه مجموعه ها در این جشنواره بررسی شود. فی النفسه بررسی مجموعه شعر را در آن مثبت می دانم.<br /> <br /> وی افزود: با توجه به آنکه تا کنون در طول ده دوره جشتنوازه شعر فجر به عنوان شرکت کننده، داور یا مسئول اجرایی حضور نداشتم، قضاوت بهتری درباره این جشنواره خواهم داشت. با دریافت مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر که از سال گذشته جایگزین چند اثر شد، موافق هستم. به دلیل آنکه جشنواره های زیادی به دریافت دو یا سه اثر شاعر می پردازند و شاعران با آثار جدید خود در آن حضور پیدا می کنند.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به خلا موجود در شعر امروز بیان کرد: هم اکنون این خلا در شعر امروز وجود دارد که شاعران جدی تر دیده نمی شوند این افراد به انتشار اثیر خود در طول سال می پردازند حتی کتاب سال نیز ثابت کرده که در آن به مجموعه شعر توجهی نمی شود.<br /> <br /> طریقی ادامه داد: بی توجهی به مجموعه شعر را در جایزه ادبی کتاب سال به عنوان ایراد مطرح نمی کنم. شاید خود ما و شما هم هنگامی که در کنار مجموعه شعر خوب به اثری تحقیقی برسیم. اثر تحقیقی درباره ادبیات فارسی را انتخاب کنیم. مجموعه شعر تا کنون جایی برای دیده شدن نداشت به همین دلیل دریافت مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر امسال را فی النفسه مثبت می دانم.<br /> <br /> وی تصریح کرد: بنیاد ادبیات داستانی از سال گذشته عهده دار مسئولیت برگزاری جشنواره شعر فجر شد. مطمئن هستم اتفاقات مثبتی در جشنواره امسال رقم خواهد خورد به فرض آنکه در جشنواره مجموعه شعر بررسی شود، بسیاری از شاعران از این مسئله اطلاعی ندارند. با آنکه در این جشنواره شرکت نمی کنند.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به آنکه هر ناشری مجموعه شعر خوب خود را برای حضور در جشنواره شعر فجر ارسال کند، اظهار داشت: ارسال مجموعه شعر برای حضور در جشنواره شعر فجر توسط ناشران نیز پیشنهاد خوبی نخواهد بود، به دلیل آنکه گاهی انتشاراتی با یک شاعر میانه چندان خوبی ندارد به همین دلیل از ارسال اثر وی به جشنواره خودداری می کند.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5461263/%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D8%B2-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%A<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==============================================================<br /> بخشی از جامعه شعری در جشنواره شعر فجر از دست می‌رود<br /> بررسی کتاب‌های منتشر شده در جشنواره شعر فجر سبب می‌شود، بخشی از جامعه شعری را در این جشنواره از دست بدهیم.<br /> حمیدرضا شکارسری، شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ با اشاره به آنکه دریافت مجموعه شعر و تک اثر در جشنواره شعر فجر کارایی خود را دارد، گفت: با بررسی کتاب‌های منتشر شده در جشنواره شعر فجر، بخشی از جامعه شعری خود را از دست می‌دهیم و آن‌ها را مخاطب در جشنواره شعر فجر نمی‌دانیم.<br /> <br /> وی افزود: کتاب اثری است که سر فرصت و با دید صاحب اثر منتشر می‌شود و در آن ملاحظات مختلفی در نظر گرفته شده است. بررسی آن در جشنواره شعر فجر، می‌تواند مرجع بهتری باشد. البته هر یک از روش‌های بررسی تک اثر یا مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر، محسنات و معایب خود را دارد. <br /> <br /> این شاعر با اشاره به راهکاری برای جشنواره شعر فجر بیان کرد: به چه دلیل تلفیقی از تک اثر و مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر وجود نداشته باشد؟ در این جشنواره در کنار بررسی مجموعه‌های شعر، می‌توان به تک اثر یا چند اثرها نیز پرداخت.<br /> <br /> شکارسری تصریح کرد: افرادی در جامعه شعری، اثری منتشر نکرده‌اند؛ اما به تعداد یک کتاب شعر دارند. این افراد را در جشنواره شعر فجر به صورت مجموعه شعر شرکت دهند و در صورت برگزیده شدن همان آثار را به عنوان جایزه جشنواره شعر فجر منتشر کنند تا به این ترتیب شاعران بدون اثر نیز در جشنواره شعر فجر شرکت کنند.<br /> <br /> وی در خصوص حضور خود در جشنواره شعر فجر اظهار داشت: در جشنواره شعر فجر امسال شرکت نمی‌کنم. به دلیل آنکه دیگر از ما گذشته است و جای خود را باید برای جوانترها خالی کنیم.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5461971/%D8%A8%D8%AE%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===========================================================<br /> گلایه‌های دبیر جشنواره شعر فجر از حضور نیافتن طیف روشنفکر در این جشنواره<br /> دبیر جشنواره شعر فجر از حاضر نشدن طیف روشنفکر جامعه ادبی در این جشنواره گلایه کرد.<br /> سید عباس صالحی معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در ادامه طرح کتاب‌گردی در کتابفروشی «فرهنگ معاصر» حاضر شد. وی در این مراسم در خصوص جشنواره شعر فجر گفت: داوران جشنواره شعر فجر تمام سلیقه‌های ادبی را در بر خواهد گرفت.<br /> <br /> نخستین جلسه هیئت علمی جشنواره شعر فجر در این هفته برگزار شد و اعضای هیئت علمی به بحث و تبادل نظر پیرامون هیئت داوران جشنواره پرداختند. قبل از این جلسه اعضای هیئت علمی از استاد حمید سبزواری عیادت کردند. <br /> <br /> لازم به ذکر است جشنواره شعر فجر از هفته گذشته با انتشار فراخوان کار خود را به طور رسمی آغاز کرد؛ اما اسماعیل امینی دبیر جشنواره شعر فجر به حاشیه‌های این جشنواره پرداخت و با گلایه از برخی طیف‌های روشنفکری به دلیل حضور نیافتن در جشنواره شعر فجر گفت: این افراد از حضور در جشنواره‌های دولتی امتناع می‌کنند، اما وقتی پای محفل شعرخوانی در خارج از کشور به میان بیاید، این دعوت را به خاطر سفر خارجی می‌پذیرند.<br /> <br /> وی همچنین با بیان اینکه احتمال حضور یدالله رویایی در جشنواره شعر فجر بحث‌برانگیز شد، اظهار کرد: کتاب‌های یدالله رویایی را مطالعه کرده‌ام و می‌گویم شعر وی شعر نیست.<br /> <br /> اما در این هفته خبرهای ناخوشایندی در خصوص حمید سبزواری شاعر پیشکسوت انقلاب اسلامی به گوش رسید. وی به دلیل بی‌حالی به بیمارستان رفته بود و پس از انجام آزمایش‌های لازم علت بیماری وی زخم معده تشخیص داده شد. اما در این رابطه خبری از سوی برخی خبرگزاری ها اعلام شد و در خصوص درگذشت وی شایعه‌سازی کرده بودند؛ اما خانواده وی در واکنش به این خبر از سلامتی حمید سبزواری خبر دادند. به دنبال آن افراد زیادی از جمله علی جنتی، عباس صالحی و علی اصغر جعفری معاون سرمایه انسانی صدا و سیما جویای احوال این شاعر پیشکسوت انقلاب اسلامی شدند.<br /> <br /> نشست کنگره ملی 2000 شهید هنرمند نیز در این هفته برگزار شد. برگزاری قسمت ادبی آن به حوزه هنری واگذار شده است. سازمان‌های دیگری از جمله صدا و سیما، سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران و خانه هنرمندان در این امر مهم مشارکت می‌کنند. محسن مومنی شریف، رئیس حوزه هنری و دبیر کنگره ملی 2000 شهید هنرمند در بخش ادبیات (ترنم پرواز) شهدای هنرمند را سرمایه بزرگ ادبیات و هنر کشور دانست.<br /> <br /> در نهایت این جایزه کتاب سال بود که در این هفته خبرساز شد. این جایزه ادبی برگزیدگان خود را معرفی کرد و بدین وسیله به کار خود پایان داد.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5462169/%DA%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%86-%D8%B7%DB%8C%D9%81-%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =========================================================<br /> اسماعیل‌آذر: جشنواره شعر فجر به اتاق اندیشه نیاز دارد<br /> جشنواره شعر فجر به عنوان یکی از شناخته شده ترین جشنواره‌های ادبی کشور، به اتاق اندیشه نیاز دارد.<br /> امیر اسماعیل‌آذر مجری برنامه‌های «مشاعره» و استاد زبان و ادبیات فارسی در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ نظرش درباره جشنواره شعر فجر را اینگونه بیان کرد: جشنواره شعر فجر به اتاق اندیشه نیاز دارد تا متخصصان فرهنگ، روانشناسان امور تربیتی، جامعه‌شناسان و نویسندگان مطرح کشور در آن حضور پیدا کنند، وقتی یک سازماندهی به وجود آمد، بنشینند و هدف را مشخص کنند و به این پرسش‌ها پاسخ بدهند که می‌خواهند در دوره اخیر چه کاری انجام بدهند و هم‌اکنون در چه جایگاهی قرار دارند.<br /> <br /> وی گفت: به طور حتم آسیب‌های دوره‌های گذشته جشنواره شعر فجر پیش روی اعضای هیئت حاضر در اتاق اندیشه این جشنواره قرار می‌گیرد و آنگاه با بررسی این آسیب‌ها راهکارهایی را ارائه می‌دهند.<br /> <br /> این مجری برنامه‌های مشاعره افزود: دبیر جشنواره شعر فجر باید قدرت تنفیذ برآیند فکری اتاق اندیشمندان را داشته باشند. البته در سال‌های متمادی برای برگزاری جشنواره شعر فجر تلاش‌های قابل توجهی شده و به طور حتم همه دبیران این جشنواره می‌خواستند که کارهای مثبتی انجام بدهند؛ ولی اگر هدف و پشتوانه فکری گروه اندیشمند وجود نداشته باشد، شاید به تنهایی نتوانند بار این مراسم ادبی را به دوش بکشند.<br /> <br /> آذر اظهار داشت: حضور شاعران در میان برگزارکنندگان شعر فجر خوب است؛ اما چهره‌های متخصصی در رشته‌های روانشناسی بالینی، رواشناسی علوم تربیتی و جامعه شناسی هم باید درباره این جشنواره اظهار نظر بکنند.<br /> <br /> این استاد زبان و ادبیات فارسی تصریح کرد: حضور نماینده تام‎الاختیار وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در اطاق اندیشه جشنواره شعر فجر نیز می تواند جلوه خاصی داشته باشد.<br /> <br /> آذر افزود: می دانیم که شاعران در هر کشور یکی از گروه‌های بالای آن قوم هستند و اینکه اسماعیل امینی یا شخصیتی دیگر به عنوان دبیر جشنواره شعر فجر انتخاب شود، کار خوبی است؛ اما باید یادمان باشد که برای مثال اگر من شاعر خوبی باشم، ممکن است اصول مدیریت را ندانم و این دو با هم منافاتی هم ندارند. یعنی یک شخصیت می‌تواند علاوه بر آنکه شاعر است، مدیر هم باشد.<br /> <br /> وی گفت: اینکه دبیر جشنواره شعر فجر حتما باید شاعر باشد، حرف درستی نیست و به نظرم اگر دبیر جشنواره مدیر شاعر باشد درست‌تر است.<br /> <br /> این مجری برنامه‌های مشاعره خاطرنشان کرد: دبیر جشنواره شعر فجر باید مدیری باشد که ترجیحا شاعر است.<br /> <br /> یادآور می‌شود که جشنواره شعر فجر تا به امروز در 10 دوره متمادی برگزار شده و نامش را در میان جشنواره‌های که به نام فجر مزین شده‌اند، جای انداخته و تثبیت کرده است.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5464680/%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84-%D8%A2%D8%B0%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%82-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ============================================================<br /> نظر کارشناسی داوران در جشنواره شعر فجر فراموش نشود<br /> مجموعه‌های چاپ شده یک شاعر باید ملاک داوری درباره اثر وی قرار بگیرد.<br /> حسین اسرافیلی شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ با اشاره به ارزشمند بودن هر جشنواره‌ای که در آن مقام شعر و شاعری گرامی داشته می‌شود، گفت: جشنواره شعر فجر را از این منظر ارزشمند می‌دانم. در گذشته 10 تا 50 اثر یک شاعر برای حضور در جشنواره شعر فجر فرستاده می‌شد ولی این تعداد اثر نمی‌توانست ملاک قضاوت آثار باشد.<br /> <br /> وی افزود: مجموعه‌های چاپ شده یک شاعر باید ملاک داوری درباره اثر وی قرار بگیرد و این مسئله در جشنواره شعر فجر امسال به کار می‌رود. این روش را درست می‌دانم، البته در کنار آثار مکتوب باید نظر کارشناسی هر فردی در هیئت داوران جشنواره شعر فجر، ملاک داوری اثر قرار بگیرد.<br /> <br /> این شاعر با تشریح نظر خود درباره نظر فردی هیئت داوران بیان کرد: نحوه رفتار، برخورد و نوع منش شاعر در جامعه باید ملاک داوری اثر شرکت‌کنندگان در جشنواره شعر فجر امسال قرار بگیرد. در کنار آن، آموزش و تاثیرگذاری شاعر بر جامعه نیز از دید هیئت داوران دور نماند. <br /> <br /> گفتنی است؛ فراخوان جشنواره شعر فجر امسال اعلام شده است و جشنواره امسال آثار شاعران به صورت مجموعه شعر دریافت می‌شود و شاهد دریافت تعداد محدودی اثر شاعران توسط دبیرخانه این جشنواره نخواهیم بود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5467552/%D9%86%D8%B8%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D9%86%D8%B4%D9%88%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =============================================================<br /> شاعری که از جشنواره شعر جا ماند<br /> صباغ نو گفت: در سال جاری کتابی چاپ نکرده‌ام از یک این جشنواره باز مانده‌ام.<br /> امید صباغ نو شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ گفت: جشنواره شعر فجر امسال به صورت انتخابی از سوی مسئولان است که این امر مثل همان جایزه کتاب سال اتفاق افتاده اما جنبه‌های مثبت و منفی دارد. جنبه مثبت آن این است که پارتی بازی‌هایی که سال‌های پیش بود، اتفاق نمی‌افتد.<br /> <br /> وی در ادامه بیان کرد: جهات منفی آن زیادتر است زیرا شاعران جوانی که اثری چاپ نکرده‌اند، دیده نمی‌شوند و امکان حضور بزرگانی که در سال جاری اثری چاپ نکرده‌اند، نیز از دست می‌رود.<br /> <br /> صباغ نو گفت: با توجه به اینکه در سال جاری کتابی چاپ نکرده‌ام، از این جشنواره باز مانده‌ام.<br /> <br /> این شاعر در پایان گفت: برای تمام عزیزان و دوستان شاعرم که در این جشنواره حضور دارند آرزوی موفقیت دارم و امیدوارم این جشنواره نیز مثل سال‌های قبل موفقیت آمیز باشد.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5468647/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AC%D8%A7-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =======================================================<br /> محتوا و فرم را در جشنواره شعر فجر زمین نگذارید<br /> داوری‌های جشنواره شعر فجر در هر دو حوزه فرم و محتوا تخصصی‌تر شود برای این جشنواره بهتر خواهد بود.<br /> عباس سجادی، شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ با اشاره به آنکه همواره داوران مختلف با تخصص‌های ویژه خود در جشنواره شعر فجر داوری کردند، گفت: در صورتی که جشنواره‌های شعر فجر دقیق‌تر و تخصصی‌تر شود، برای شعر امروز بهتر خواهد بود.<br /> <br /> وی افزود: در صورتی که شعرهای جشنواره شعر فجر تنها از نظر محتوایی گزینش شوند، بحث دیگری مطرح خواهد شد برای شعر فرم و محتوا در نظر می‌گیریم در هر دو حوزه، داوری‌ها تخصصی‌تر شود، برای این جشنواره بهتر خواهد بود.<br /> <br /> این شاعر در خصوص کسانی که می‌توانند شعر را در جشنواره شعر فجر بررسی کنند، اظهار داشت: کسانی می‌توانند داوری جشنواره شعر فجر را برعهده بگیرند که با احوال شعر روزگار خود آشنایی داشته باشند داوری درست نیز باید بر زمان مبتنی شود و این قید را در این حوزه بسیار در نظر بگیریم.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5478987/%D9%85%D8%AD%D8%AA%D9%88%D8%A7-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%85-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%86%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =========================================================<br /> اعتراض حسین جنتی به جشنواره شعر فجر و پاسخ هیات علمی این جشنواره<br /> جشنواره شعر به عنوان یکی از معتبرترین جشنواره‌های ادبی کشور همواره مورد توجه اهالی قلم بوده و به همین دلیل با حاشیه‌های فراوانی همراه بوده است.<br /> اگرچه امروز برگزاری جشنواره‌هایی چون جشنواره شعر فجر تبدیل به برنامه‌ای از پیش تعیین شده و سالیانه کشورمان شده است، بر اساس متن دقیق و مشخص اساسنامه‌شان انتظار نمی‌رود که با حاشیه مواجه باشند. اما از آنجا که انتقاد، از الزامات ارتقای حرکت‌ها و برنامه‌های مهم و بزرگ به حساب می‌آید این برنامه‌ها هم همواره با حاشیه‌هایی همراه هستند.<br /> <br /> جشنواره شعر فجر نیز از این قضیه مستثنی نیست و هر چند در دوره‌های اخیر خود توجه ویژه‌ای به شنیده شدن صداهای مختلف موجود در فضای شعر داشته؛ اما نتوانسته تمامی شاعران را به طور واقعی زیر یک سقف جمع کند و اگرچه همه کتاب‌های منتشر شده در طول سال را در خود سهیم می‌کند ولی همچنان هدف اعتراض برخی از شاعران است.<br /> <br /> این بار حسین جنتی شاعر کشورمان به عنوان یکی از منتقدان جشنواره شعر فجر به شرکت داده شدن کتابش در جشنواره شعر فجر اعتراض کرده و به خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ گفت: من پیش از این مطرح کرده بودم که به دلایلی دوست ندارم کتابم به جشنواره شعر فجر برود، اما این کار بدون اطلاع من و ناشر انجام شده است.<br /> <br /> وی افزود: من به توانایی و سواد برگزارکنندگان جشنواره شعر فجر اعتمادی ندارم و معتقدم اگرچه اسماعیل امینی دوستم بوده و همیشه با من با احترام صحبت کرده است؛ اما ذوق ادبی ندارد و مهدی قزلی، مدیر عامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی هم با توجه به سابقه‌اش اصولا با شعر کاری ندارد.<br /> <br /> این شاعر اظهار داشت: کاندیداهای معرفی شده جشنواره شعر فجر هم اهل فن را به فکر انداخت. زیرا اگرچه من توقعی ندارم که جایزه دولتی بگیرم اما معتقدم که دست‌اندرکاران جوایز و جشنواره‌های ادبی چون جشنواره شعر فجر در زمان برگزاری این محافل، به دنبال انتقام‌گیری هستند و اگر آثار شاعرانی مانند من را در جشنواره‌شان شرکت می‌دهند قصدی بجز این ندارند که بگویند ببینید که کتاب این شخص حتی در اندازه‌ای نیست که داوران آن را بپسندند.<br /> <br /> جنتی ادامه داد: من به شخصه در خانه‌ام نشسته‌ام و از جامعه ادبی کنار کشیده‌ام؛ اما به نظر می‌رسد که حتی اگر در خانه بنشینم هم نمی‌توانم به کلی از این جامعه کناره بگیرم.<br /> <br /> این شاعر خاطرنشان کرد: امروزه هجو واضح است اما کسی زیر بار ان نمی‌رود.<br /> <br /> اما محمدعلی بهمنی، عضو هیات علمی دهمین جشنواره شعر فجر پس از شنیدن اعتراض حسین جنتی به شرکت داده شدن کتابش در جشنواره شعر فجر، در خصوص نحوه انتخاب کتاب‌های قابل بررسی در این جشنواره به خبرنگار ما گفت: کدهای کتاب‌های قابل بررسی در جشنواره شعر فجر را از خانه کتاب می‌گیریم؛ زیرا این موسسه فرهنگی درباره کتاب‌های منتشر شده در طول یک سال مطلع‌ترین نهاد است.<br /> <br /> وی افزود: کتاب‌های شرکت داده شده در جشنواره شعر فجر بر اساس شابک‌هایی تعیین می‌شوند که در طول یک سال منتشر شده‌اند و مایل نبودن شاعری به شرکت در جشنواره شعر فجر مهم نیست.<br /> <br /> این عضو هیات علمی دهمین جشنواره شعر فجر اظهار داشت: اگر نحوه انتخاب کتاب‌های قابل بررسی در جشنواره شعر فجر و فراخوان آن به گونه‌ای بود که شاعر می‌توانست شخصا آثارش را به دبیرخانه ارسال کند، جنتی هم می‌توانست به شرکت داده شدن کتابش در این جشنواره اعتراض کند اما هم اکنون که نگاه جشنواره به جمع‌آوری آثار یک نگاه عمومی است، هر کتابی که در طول سال شابک گرفته نمی‌تواند در جشنواره شعر فجر شرکت نکند.<br /> <br /> بهمنی در بخش پایانی صحبت‌هایش در پاسخ به این سوال که آیا می‌شود گفت که شرکت داده شدن برخی از آثار در جشنواره شعر فجر نتیجه غرض‌ورزی‌های شخصی است، خاطرنشان کرد: من اطلاعی از نحوه داوری آثار رسیده به دبیرخانه این جشنواره ندارم.<br /> <br /> همچنین، جواد محقق، معاون شعر بنیاد شعر و ادبیات داستانی با تایید سخنان بهمنی به ما گفت: کسی کتابش را در جشنواره شعر فجر شرکت نداده است و هر کتابی که در لیست کتاب‌های منتشر شده موسسه خانه کتاب بوده در این جشنواره شرکت داده شده است.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5502337/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D9%87%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ====================================================<br /> چند و چون برگزاری جشنواره شعر فجر از زبان اسماعیل امینی/جایزه کتاب سال، مسابقه فوتبال نیست<br /> جنس هنر شعر با جنس سینما متفاوت است؛ همان طور که جایزه کتاب سال مسابقه فوتبال نیست که انتظار داشته باشیم استقبال زیادی از آن شود.<br /> اسماعیل امینی، دبیر دهمین جشنواره شعر فجر در خصوص چند و چون برگزاری دهمین جشنواره شعر فجر و دلایل سکوت حاکم بر این جشنواره به خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ گفت: جنس هنر شعر با جنس سینما متفاوت است و شاعر به گونه‌ای نیست که همچون بازیگران و خوانندگان بر روی فرش قرمز بیاید و عکس بیندازد.<br /> <br /> وی افزود: شعر یک هنر کتابخانه‌ای و دانشگاهی است و طبیعتا باید با سینما و موسیقی فرق کند. همانطور که جایزه کتاب سال مسابقه فوتبال نیست که انتظار داشته باشیم استقبال زیادی از آن بشود.<br /> <br /> دبیر دهمین جشنواره شعر فجر در بخش دیگری از صحبت‌های خود با بیان این امر که محافل شعرخوانی جشنواره شعر فجر در داخل و خارج از کشور با استقبال چشمگیری مواجه شده است گفت: از دستاوردهای این جشنواره می‌توان به این نکته اشاره کرد که ما کارنامه شعری کشور را در یک سال گذشته بررسی می‌کنیم و جامعه ادبی قضاوت می‌کند که آیا داوری انجام شده بر اساس ملاک‌های ادبی بوده یا نبوده است.<br /> <br /> امینی ادامه داد: ما شعر را به صورت رویارو به مخاطب ارائه کردیم و اردوی آموزشی نیز برای شاعران جوان خواهیم داشت.<br /> <br /> وی در بخش دیگری از صحبت‌هایش به تشریح اتفاق خوب دهمین جشنواره شعر فجر پرداخت و اظهار داشت: برای جامعه ادبی و دانشگاهی افغانستان، تاجیکستان و لبنان جالب بود که این مقدار توانمندی شعری در ایران وجود دارد؛ زیرا اگرچه تا پیش از این برخی از شاعران به تنهایی به این کشورها سفر کرده بودند، اما کم پیش آمده که گروهی از شاعران ایرانی به کشورهای فارسی‌زبان مسافرت کنند و در آنجا شعر بخوانند.<br /> <br /> دبیر دهمین جشنواره شعر فجر افزود: کشورهای فارسی‌زبان به لحاظ تالیفات ادبی و پژوهش ادبی به کارهایی که در ایران انجام می‌شود نیاز دارند.<br /> <br /> امینی تصریح کرد: دوستان شاعری که صبر کمی دارند، وقتی که دیدند در محافل شعرخوانی دعوت نشدند عصبانی شدند و حرف‌هایی زدند که مناسب طبع شاعری نیست و این امر اتفاق بدی را برای جشنواره شعر فجر رقم زد.<br /> <br /> وی خاطرنشان کرد: من در هشت دوره‌ای که دبیر جشنواره شعر فجر نبودم، هرگز به شعرخوانی دعوت نشدم و اعتراضی هم نکردم.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5506113/%DA%86%D9%86%D8%AF-%D9%88-%DA%86%D9%88%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==========================================================<br /> جشنواره شعر فجر رویداد فرخنده سال 94 بود<br /> رضا اسماعیلی گفت: هنوز منتظر یک اتفاق خجسته هستم که ادبیات از این حالت مهجوریت و مظلومیت خود بیرون بیاید.<br /> رضا اسماعیلی شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان گفت: برگزاری جشنواره شعر فجر برای تمام کسانی که اهل فرهنگ هستند، اتفاق خوبی در سال 94 بود. از طرف دیگر میان شاعران در این سال تعامل، وفاق و همدلی بیشتری ایجاد شد و اختلافات کمتری را میان آن‌ها دیدیم و محبت میان شاعران افزایش پیدا کرد.<br /> <br /> وی افزود: شاعران در سال 94 به یکدیگر نزدیک‌تر شدند اما اتفاق ناگواری که در این سال روی داد این بود که اکثر اهل قلم به دلیل هزینه سنگین و تیراژ پایین انتشار کتاب انگیزه‌ای برای چاپ آثار خود نداشتند،در حالی که اثر این افراد آماده چاپ بود.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به آنکه اوضاع نامناسب چاپ و نشر کتاب تلخ‌ترین اتفاق سال 94 بود بیان کرد: امیدوارم در سال 94 زمینه‌ای فراهم شود تا رابطه بین ناشر و مولف عادلانه باشد. در سال 94 اوضاع این گونه نبود به همین دلیل اکثر ناشران و نویسندگان با اکراه حاضر بودند به نشر اثر خود بپردازند.<br /> <br /> اسماعیلی ادامه داد: هنوز منتظر یک اتفاق خجسته هستم که ادبیات از این حالت مهجوریت و مظلومیت خود بیرون بیاید. هم اکنون شاعران و نویسندگان ما در مهجوریت و مطلوبیت به سر می‌برند و شعر هنوز نتوانسته است جایگاه رفیع خود را در زمینه ادبیات به دست بیاورد.<br /> <br /> این شاعر اظهار داشت: امیدوارم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اقداماتی برای ایجاد جایگاه رفیع شعر در جامعه انجام دهد و فعالیت‌های ادبی به سامان‌تر شود و با سامان‌دهی بیشتری باشد.<br /> <br /> وی تصریح کرد: فعالیت‌ فکری اهل قلم بیش از سایر هنرها است این افراد با عقلانیت و تفکر سر و کار دارند آثار آنها جامعه را به حرکت، تفکر و اندیشه دعوت می‌کند. به خاطر آنکه ادبیات جاذبه‌های ژورنالیستی و رسانه‌ای ندارد، اهالی آن در یک نوع انزوا به سر می‌برند و اقبال عمومی به شعر و ادبیات کمتر است.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به درخواست خود از مسئولان فرهنگی اظهار داشت: مسئولان فرهنگی با اتخاذ روش‌هایی مناسب شاعران و نویسندگان را از انزوا بیرون بیاورند سعی کنیم توجه به پیشینه تاریخی که کشورمان در این زمینه دارد این سرمایه بزرگ را حفظ کنیم و متولیان فرهنگی برای شاعران و نویسندگان جایگاه بهتری را به وجود بیاورند.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5544177/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%AE%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84-94-%D8%A8%D9%88%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =============================================================<br /> جشنواره شعر فجر تبدیل به نمایشی مضحک و خنده دار شده است<br /> طاهری گفت: فضای مجازی هم به ادبیات لطمه می‌زند، هر کسی برای فالور خریدن و لایک جمع کردن در صفحه‌های فیس بوک و اینستاگرام هزینه می‌کند.<br /> محمدرضا طاهری، شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان در خصوص اوضاع ادبیات در سال 94 گفت: متاسفانه اوضاع و احوال شعر در چند سال اخیر خوب نیست و جشنواره شعر فجر به یک نمایش مضحک و خنده‌دار تبدیل شده است، شاعران در سال 93 کتابهای بسیار خوبی را منتشر کردند اما آثاری در جشنواره شعر فجر بررسی شد که اثر چندان خوبی نبود.<br /> <br /> وی افزود: در شب شعرهای جشنواره شعر فجر از سطح پایین‌ترین شاعران دعوت شد تا شعرخوانی کنند و با شاعران جدی در این خصوص تماسی نگرفتند.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به آنکه انسانهای کوچک، افرادی مانند خود را کنارشان قرار می‌دهند تا کوچکی خودشان دیده نشود، بیان کرد: هم اکنون فضای مجازی نیز به ادبیات لطمه می‌زند، هر کسی برای فالور خریدن و لایک جمع کردن در صفحه‌های فیس بوک و اینستاگرام هزینه می‌کند و به این مسئله اعتباری پوشالی و دروغین درست می‌کند در این میان تریبون‌های رسمی نیز مقصر هستند.<br /> <br /> طاهری ادامه داد: تریبون‌های رسمی افرادی را شاعر نشان می‌دهند که از سواد، اصالت و ریشه بهره‌ای ندارند یا به افرادی که باطل السحر اینگونه شاعران محسوب می‌شوند، هیچ بهایی نمی‌دهند در مجموع فضای ادبیات، فضای چندان خوبی نیست.<br /> <br /> وی با اشاره به آنکه متاسفانه آثار خوب شعر مهجور هستند، اظهار داشت: در فضای ادبیات افراد بی‌بهره و کم مایه‌ بزرگ می‌شوند و در مقابل شاعران خوبی چون «حسین جنتی» باید خانه نشین شوند و با وجود آنکه آثار وی در همه جا وجود دارد، اما این شاعر در هیچ محفل ادبی حضور ندارد.<br /> <br /> این شاعر تصریح کرد: جریانی در فضای شعر وجود دارد که می‌خواهد افراد بی‌بهره از ادبیات، در جامعه کتابخوان ما مطرح شوند. خودم از فضای ادبیات بسیار ناامید و افسرده هستم هم اکنون افرادی که در دوره‌های قبل، سفله پروری می‌کردند همچنان به کار خود ادامه می‌دهند و انسانهای اصیل را کنار می‌زنند.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5546195/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%85%D8%B6%D8%AD%DA%A9-%D9%88-%D8%AE%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===============================================================<br /> در آستانه برگزاری اختتامیه دهمین جشنواره شعر فجر، دوره‌ متمرکز آموزش شعر برگزار می‌شود.<br /> <br /> ا پایان یافتن روند داوری دهمین دوره جشنواره شعر فجر؛ بنیاد شعر و ادبیات داستانی اعلام کرد به عنوان مجری دهمین دوره با حضور شاعران شناخته‌شده کشورمان، برای بیش از 200 شاعر جوان کمتر از 30 سال دوره‌ آموزشی متمرکز شعر برگزار خواهد کرد.<br /> <br /> این شاعران که توسط ادارات کل ارشاد از سراسر کشور انتخاب شده‌اند، در مدت سه روز فرصت می‌یابند تا در کلاس‌های شعر حضور یابند.<br /> <br /> در این دوره، شاعرانی چون دکتر اسماعیل امینی، دکتر قربان ولیئی، محمدحسین جعفریان، ابوالفضل زرویی نصرآباد، جواد محقق، عبدالجبار کاکایی، حسین آهی، حمیدرضا شکارسری، مصطفی علیپور و مصطفی محدثی خراسانی برای شاعران جوان کلاس آموزشی برگزار خواهند کرد.<br /> <br /> برگزاری محافل شعرخوانی با حضور شاعرانی چون ناصر فیض، غلامرضا طریقی، بهروز جلالی، ارمغان بهداروند، ساعد باقری، سهیل محمودی، بهمن ساکی و علی‌محمد مودب نیز از دیگر بخش‌های دوره متمرکز آموزش شعر در حاشیه دهمین دوره جشنواره شعر فجر خواهد بود.<br /> <br /> در این دوره، که روزهای پنجشنبه و جمعه، 29 و 30 بهمن در تهران برگزار می‌شود، شاعران کمتر از 30 سال با اصول نقد شعر، زبان شعر، حکمت در شعر، بی‌مرزی شعر فارسی، جامعیت شاعر، شعر مدرن و ... بیشتر آشنا خواهند شد. شرکت‌کنندگان در این دوره آموزشی از یکی از اماکن دیدنی تهران هم بازدید خواهند کرد.<br /> <br /> بنا بر اعلام، پیش‌تر، بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان که مجری هشتمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌ احمد نیز بود، پیش از برگزاری آیین اختتامیه، با حضور بیش از 100 نفر از داستان‌نویسان جوان کشور، دوره‌ متمرکز آموزش داستان‌نویسی با عنوان «آل جلال» را طی سه روز و با حضور داستان‌نویسان برگزار کرده بود.<br /> <br /> اختتامیه دهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر ساعت 15 روز شنبه، یکم اسفندماه در سالن همایش رفاه در خیابان مردم برگزار خواهد شد.<br /> https://www.isna.ir/amp/94112717490/<br /> برپایی دوره متمرکز آموزش شعر در حاشیه جشنواره فجر<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===============================================================<br /> جشنواره شعر فجر؛ چراغ کم‌رمقی که رو به خاموشی است؟<br /> <br /> جشنواره شعر فجر پس از گذشت ۱۶ سال همچنان نیازمند بازبینی است؛ جشنواره‌ای که تجربیات متعددی را پشت سر گذاشته، اما به نظر می‌رسد هنوز به بلوغ کافی نرسیده است.<br /> نشست «نقدی بر جشنواره‌های بین‌المللی شعر فجر» با حضور دبیران دوره‌های مختلف این جشنواره و جمعی از شاعران و اهالی فرهنگ و ادب شب گذشته، 8 بهمن‌ماه، به صورت مجازی برگزار شد. در این نشست نقاط قوت و ضعف‌های دوره‌های مختلف از دید شاعران حاضر در مراسم بررسی و عنوان شد، در این میان نداشتن سیاست و شیوه‌نامه برای برگزاری جشنواره از جمله نقاط ضعفی بود که دبیران دوره‌های مختلف از آن یاد کردند.<br /> <br /> ورود طیف‌های مختلف، شوکت شعر انقلاب را بالاتر می‌برد<br /> <br /> جشنواره شعر فجر که هر ساله با حضور شاعران فارسی‌زبان برگزار می‌شود، هرچند توانسته خلأهای موجود در این حوزه را برطرف کند و موجب همدلی فارسی‌زبانان و معرفی چهره‌های جدید به جامعه فارسی‌زبانان شود، اما نتوانسته همچون جشنواره فیلم فجر یا جشنواره موسیقی فجر جایگاه خود را در میان عامه مردم بیابد. این موضوع نکته‌ای بود که عبدالجبار کاکایی، دبیر هشتمین دوره از جشنواره شعر فجر به آن اشاره کرد. او در این نشست ضمن تأکید بر این نکته که جشنواره شعر فجر باید محل اعتماد همه طیف‌های ادبی، فارغ از دیدگاه‌های سیاسی باشد، گفت: نداشتن شیوه‌نامه یکی از مشکلات جشنواره فجر است. همین امر سبب می‌شود که سیاست‌گذاری‌ها تغییر کند؛ به طوری که ارزیابی‌ها از قطعه شعر به کتاب رسید.<br /> <br /> <br /> <br /> او با بیان اینکه جشنواره شعر فجر باید همانند جشنواره‌های مشابه در حوزه فیلم و موسیقی، دایره جغرافیایی خود را گسترده‌تر کند، ادامه داد: جشنواره باید همه طیف‌های ادبی کشور را، جدای از اختلاف در بینش‌ها و نگاه‌های سیاسی، دربربگیرد. اگر جشنواره شعر فجر بتواند بستری برای هم‌گرایی همه جریان‌های ادبی باشد، می‌تواند پر سر و صدا و تأثیرگذار باشد؛ در غیر این صورت همانند جشنواره‌هایی می‌شود که توسط نهادهایی مانند حوزه هنری، سازمان تبلیغات و ... برگزار می‌شود.<br /> <br /> کاکایی با بیان اینکه در هشتمین دوره از جشنواره شعر فجر سعی کردیم که حرکت‌هایی را در این زمینه آغاز کنیم، افزود: به همین منظور تلاش شد تا طیف‌های مختلف ادبی را وارد سیاست‌گذاری کنیم، اتاق فکر تشکیل دادیم، گفت‌وگوهایی صورت گرفت و ... اما بعد جنجال‌های رسانه‌ای که معمولاً حواشی برنامه‌های فرهنگی است، شکل گرفت و نگذاشت این جشنواره شکل بگیرد. امیدوارم به این بینش برسیم که همه طیف‌های ادبی این کشور، تمام کسانی که کتاب‌هایشان در قفسه‌های کتاب این کشور فروش دارند و اهل فکر می‌خرند و می‌خوانند، احساس کنند که این جشنواره، جشنواره آنها است و در آن شرکت کنند.<br /> <br /> دبیر هشتمین دوره جشنواره شعر فجر با بیان اینکه ما از بچه‌های انقلاب سال 57 هستیم، اضافه کرد: نگاه من در حوزه شعر معاصر، توسعه دادن نظر و ایده است. فکر می‌کنم با این کار می‌توان اعتبار و شوکت شعر انقلاب را بالاتر برد.<br /> <br /> حرکت زیگزاکی؛ نتیجه نداشتن شیوه‌نامه مشخص<br /> <br /> نبود «شیوه‌نامه» مشخص و ثابت از جمله انتقاداتی بود که توسط فعالان جشنواره شعر فجر در سال‌های گذشته مطرح شد. محمود اکرامی‌فر، دبیر علمی پنجمین جشنواره شعر فجر، در همین رابطه گفت: جشنواره شعر فجر به دلیل اینکه اساسنامه وشیوه‌نامه ثابتی نداشت و شورای سیاستگذاری آن هم متغیر بود و هر سال عوض می‌شد، حرکت زیگزاکی داشت و مسیر مستقیمی را طی نکرده است؛ به طوری که تقریباً هرسال شیوه انتخاب افراد فرق داشت.<br /> <br /> او با بیان اینکه شاید نداشتن نظرسنجی و اثرسنجی یکی دیگر از آسیب‌های جشنواره شعر فجر بود، یادآور شد: در حال حاضر سهم شعر از جوایز خیلی کم شده است. پیش از این، ما در حوزه شعر، جوایزی مانند کتاب سال، کتاب فصل، جشنواره کتاب اولی‌های شعر و ... را داشتیم که برگزار می‌شد و برگزیدگان آن نیز توسط ارشاد مورد تجلیل قرار می‌گرفتند. اما در حال حاضر همه این جشنواره‌ها در جشنواره شعر فجر خلاصه شده و این جشنواره را می‌توان در واقع انتخاب کتاب سال شعر در نظر گرفت.<br /> <br /> <br /> <br /> اجرای منویات رهبر انقلاب در جشنواره شعر فجر<br /> <br /> محمدمهدی عبدالهی، از شاعران کشور، نیز در ادامه این نشست با اشاره به برخی حواشی ایجاد شده طی دوره‌هایی از برگزاری جشنواره شعر فجر گفت: متأسفانه سطح جشنواره شعر فجر به عنوان یک رویداد بزرگ فرهنگى و ملى در سال‌هاى اخیر به شدت سیر نزولى را طى کرده است. جشنواره‌اى که مى‌بایست ویترین شعر انقلاب و از همه جهات نسبت به جشنواره‌هاى دیگر متمایز باشد، مى‌بینیم که در دوره‌ای فردى را برگزیده مى‌کند که نه شاعر بوده و نه شعرى براى انقلاب داشته است. امیدواریم به زودى شاهد پیاده‌سازى منویات امین شعر انقلاب در مورد شعر انقلاب در این جشنواره باشیم.<br /> <br /> او ادامه داد: چه بخواهیم چه نخواهیم، باید از طریق جشنواره شعر فجر، شاعرانى(از هر طیف سیاسى) را به جامعه معرفى کنیم که براى انقلاب، براى شهدا، امام، دفاع مقدس و ... شعر گفته‌اند. امیدواریم با درایت برگزارکنندگان پای ضد انقلاب به جمع این جشنواره باز نشود.<br /> <br /> <br /> <br /> عبدالهی همچنین در ادامه بر شفاف‌سازی در چرایی انتخاب دبیران جشنواره تأکید و تصریح کرد: یکى دیگر از نقدهاى بنده به جشنواره شعر فجر، غیر شفاف بودن انتخاب دبیر و اعضاى هیئت داوران است. این ایراد جدى است که روند انتخاب دبیر و اعضای هیئت علمی جشنواره شعر «فجر» بهتر است که این‌قدر پشت صحنه‌ و براساس تشخیص شخص وزیر نباشد؛ باید در این زمینه از شاعران، استادان دلسوز،اهالی قلم، منتقدان و تشکل‌های ادبی و شعری نظرسنجی شود.<br /> ما به عنوان شاعران کشور یک‌دفعه متوجه مى‌شویم که تصمیم آقای وزیر در این مورد بر این بوده و معمولاً هم در این‌جور انتخاب‌ها هیئت علمی و هیئت داوران تکراری انتخاب و هر سال هم تکرار می‌شوند.<br /> <br /> پیشنهاداتی برای برگزارکنندگان جشنواره شعر فجر<br /> <br /> عبدالرحیم سعیدی‌راد، از شاعران کشور، نیز در ادامه صحبت‌های اکرامی‌فر بر کم‌رونق شدن جشنواره شعر فجر طی سال‌های اخیر اشاره و اضافه کرد: من در چند دوره اول عضو شورای سیاستگذاری شعر فجر بودم و چند دوره داور و دو بار نیز به عنوان برگزیده این جشنواره تجلیل شدم. از زمانی که کتاب‌های شعر بررسی می‌شود، هیچ‌گاه نه برای سیاستگذاری و نه داوری حضور نداشته‌ام. تا قبل از آنکه کتاب‌های شعر بررسی شود، با برگزاری شعر فجر در کشور شور و شوق برپا می‌شد اما در سال‌های اخیر بی‌رونق و شاید خنثی برگزار می‌شود. ای کاش بررسی کتاب‌های شعر یکی از بخش‌های این جشنواره بود.<br /> <br /> او با بیان اینکه جشنواره فجر به عنوان یک رویداد عظیم فرهنگی باید در همه شهرها برگزار شود، تصریح کرد: باید برندگان شهرستانی انتخاب و معرفی شوند و برندگان هر شهر در استان داوری شوند و در نهایت برندگان استان‌ها به تهران معرفی شوند و برندگان استانی در تهران داوری شوند و در نهایت برگزیدگان کشوری معرفی شوند. ضمن اینکه در هر شهر و هر استان از پیشکسوتان آن شهر و استان تقدیر شوند.<br /> <br /> <br /> <br /> سعیدی‌راد به تجلیل از دیگر دست‌اندرکاران چاپ کتاب‌های شعر اشاره و اضافه کرد: بجاست که از میان ناشران کتاب‌های شعر هم داوری و ارزیابی صورت گیرد و ناشران استانی و کشوری معرفی و انتخاب شوند. حتی می‌توان انجمن‌های شعری شهرها و استان‌های مختلف را نیز از این منظر بررسی کرد و مورد تقدیر قرار داد. <br /> <br /> چرا جشنواره شعر فجر خنثی است؟<br /> <br /> به نظر می‌رسد جشنواره شعر فجر که امسال شانزدهمین دوره خود را برگزار می‌کند، پس از گذشت 16 سال همچنان نیازمند بازبینی در نحوه برگزاری است. جشنواره شعر فجر طی دوره‌های مختلف، تجربیات متعددی را پشت سر گذاشته، اما هنوز به بلوغ کافی نرسیده است؛ جشنواره‌ای که می‌توانست به عنوان یک جشنواره تعیین‌کننده در حوزه شعر در کشور مطرح شود، حتی نتوانسته مخاطبان اصلی خود، یعنی شاعران، را اقناع کند. غلامرضا کافی، استاد دانشگاه شیراز و شاعر، در این نشست یکی از دلایل عدم معرفی این جشنوراه را برگزاری جشنواره‌های هم‌سو، هم‌عرض و هم‌ارج با جشنواره شعر فجر در کشور می‌داند. او ضمن اشاره به این نکته گفت: سطح نه چندان متعالی جایزه آن، حتی از نظر مادی، آن را به برند تبدیل نکرده است‌‌‌‌‌؛ که اگر این جشنواره برند می‌شد، جبران میزان جایزه هم می‌شد.<br /> <br /> او ادامه داد: به جای گام‌بندی و افزایش سطح سالانه و تنوع گونه‌های آن، سالانه ذوقی متفاوت به کار گرفته می‌شود و سامان یکسان و رویه‌ای واحد تاکنون در کار نبوده است. مرز زمان در جایزه مشخص نیست و به نظر می‌آید باید در آفرینشِ روز و روزآمد و در مفهوم معاصر مطرح باشد که نیست. دست کم در قسمت «درباره شعر» این‌گونه نیست.<br /> <br /> این استاد دانشگاه شیراز یادآور شد: بهتر است مثل سینما و جشنواره فیلم فجر، به زیر تقسیم‌های متعدد بخش شود، تا هم ابهت کار بهتر باشد و هم جزء‌نگرانه‌تر بتوان انتخاب کرد و هم کار انتخاب‌ها دقیق‌تر صورت گیرد. داوری هم به تعارفِ توزیع گرفتار است؛ بدین معنی که به برخی اشخاص و بعضی شهرها حتماً باید بهره و حصه‌ای برسد. از تجربه‌های گذشته، به دلیل تغییر دبیر، نیز گاه فاصله افتادن بین سنوات، به خوبی استفاده نمی‌شود.<br /> <br /> جشنواره شعر فجر و باز شدن دریچه‌های جدید به روی شعر فارسی<br /> <br /> با این حال، جشنواره شعر فجر توانسته طی 16 سال گذشته دریچه‌های جدیدی به روی ادبیات فارسی بگشاید. از جمله این موارد، می‌توان به معرفی چهره‌های نو و موفق از جامعه فارسی‌زبانان اشاره کرد. این امر موضوعی بود که محمدکاظم کاظمی، دبیر یازدهمین دوره جشنواره شعر فجر به آن اشاره کرد. او در این رابطه گفت: جشنواره بین‌المللی شعر فجر را می‌توان جشنواره شعر زبان فارسی دانست؛ زیرا ما در هیچ‌جایی خارج از ایران و جز این جشنواره، جشنواره دیگری که تمام قلمرو زبان فارسی را در خود دربر بگیرد، نداریم. از دیرباز در جشنواره فجر این موضوع مد نظر بوده که فقط به شعر فارسی ایران توجه نکند و به تمام شاعران از قلمروهای گوناگون در آن حضور داشته باشند. <br /> <br /> <br /> <br /> او ادامه داد: البته در برخی از دوره‌ها این موضوع پررنگ‌تر بوده است که از این میان می‌توان به اولین دوره جشنواره با دبیری علیرضا قزوه اشاره کرد. در این دوره بسیاری از شاعران از داخل افغانستان دعوت و تجلیل شده بودند. دوره دیگر، جشنواره یازدهم بود که در آن بخش ویژه‌ای برای ارزیابی شعر 10 سال اخیر افغانستان در نظر گرفته شده بود. در این دوره یک دبیر غیر ایرانی برای جشنواره در نظر گرفته شده و اختتامیه نیز در مشهد که یکی از مراکز مهم مهاجران افغانستانی است، برگزار شد.<br /> <br /> نغمه مستشار نظامی، شاعر، نیز در ادامه این نشست با بیان اینکه کشوری که شعر هنر اول آن است، جای جشنواره‌ای مانند جشنواره شعر فجر خالی بود، گفت: به همین دلیل از تمام کسانی که بانی برگزاری این جشنواره بودند، تشکر می‌کنم. مسیر طی شده فراز و فرودهایی داشته است؛ اما در این میان محاسن بیشتر از انتقاداتی است که می‌توان به آن وارد کرد. از جمله ویژگی‌های جشنواره این است که محدود به طیف خاصی نبوده و برگزیدگان از طیف‌های متنوع حضور داشته‌اند.<br /> <br /> میلاد عرفان‌پور، شاعر، نیز در ادامه این نشست گفت: جشنواره شعر فجر که سال‌ها جایش بین دیگر جشنواره‌های معتبر فجر در سایر رشته‌ها خالی بود، به ابتکار دکتر قزوه در دهه 80 مسیر نویی برای بازطراحی جایگاه اصیل شعر در حوزه خط‌مشی‌گذاری شد. این جشنواره در این سال‌ها فراز و نشیب‌های زیادی را از سر گذراند و پس از حذف نامهربانانه‌ و بی‌انصافانه شعر از کتاب سال، به نوعی بار آن رویداد را نیز بر دوش کشید.<br /> <br /> او ادامه داد: در بسیاری از این سال‌ها به خصوص در سال‌های اخیر، یکی از نقاط ضعف این جشنواره کم‌توجهی به هویت گفتمانی جشنواره و اعتبار محتوایی آن بوده است و همچنین کم‌عنایتی به لزوم تفکیک قوالب نو و سنتی. در جشنواره سال جاری به نوعی در رفع این کاستی‌ها اقداماتی در حال انجام است که امیدوارم به نتیجه بهتری منتج شود.<br /> <br /> امیدی برای خوبان پارسی‌گو<br /> <br /> مهدی باقرخان، از شاعران فارسی‌گوی کشور هندوستان، نیز در ادامه این نشست ارزیابی خود از جشنواره بین‌المللی شعر فجر را این‌گونه گفت: اینجانب طی بیش از یک دهه اخیر، دو الی سه نوبت این فرصت طلایی را داشتم که از نزدیک شاهد جلوه‌های شعر و ادبیات ارزشی و سازندگی‌های انقلاب و دفاع مقدس ایران و پارسی‌سرایان جهان در جشنواره شعر فجر باشم. برای امثال ما جشنواره شعر فجر معرفی‌کننده استعدادهای خوبان پارسی‌گو در سراسر جهان به‌ویژه ایران بوده است.<br /> <br /> <br /> <br /> او ادامه داد: این جشنواره نقطه عطفی در راستای یادگیری شعر فارسی و موجب افزایش انگیزه نسبت به این هنر برای بنده بوده است و از آنجایی که شعر پرطرفدارترین هنر دنیاست، جشنواره شعر فجر شایسته‌ترین بستری برای نشر ارزش‌های انقلابی و آموزه های امام خمینی (ره) به جامعه جهانی است. موجب خرسندی است از سال‌های متمادی شاهد برگزاری جشنواره شعر فجر هستیم و امیدواریم با مجاهدت مخلصانه «مربیان فرهنگی» چون استاد قزوه، شاعران شاعرپرور و دستگاه‌های ذی‌ربط، زمینه‌های بیشتر و گسترده‌تری برای درخشش و پویایی شعر فارسی به صورت فرا ملی فارغ از محدودیت‌های جغرافیایی فراهم شود.<br /> https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/11/09/2652765/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D8%BA-%DA%A9%D9%85-%D8%B1%D9%85%D9%82%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/amp<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ================================================================<br /> حمیدرضا شکارسری اور جشنواره شعر فجر می‌گوید: یکی از آسیب‌های کلی شعر این است که ما با خطر مبتذل‌نویسی در لباس ساده‌نویسی روبرو هستیم.<br /> دبیرخانه جشنواره شعر فجر فهرست نامزدهای نهایی این جشنواره را به همراه داوران در پنج گروه ادبی شعر کلاسیک، شعر نو(قالب‌های نیمایی و سپید)، شعر محاوره، شعر کودک و نوجوان و درباره شعر(پژوهش‌های حوزه شعر) را معرفی کرد.<br /> <br /> بر این اساس سعید بیابانکی، علی داوودی، محمدمهدی سیار، حمیدرضا شکارسری، قادر طراوت‌پور، میلاد عرفان‌پور و محمدسعید میرزایی داوری سه بخش بزرگسالِ شعر کلاسیک، شعر نو و شعر محاوره شانزدهمین دوره جشنواره بین‌المللی «شعر فجر» را برعهده داشتند. غلامرضا بکتاش، بابک نیک‌طلب و حمید هنرجو داوری بخش شعر کودک و نوجوان و محمود اکرامی‌فر، محمدرضا تقی‌دخت و سیدعلی میرافضلی داوری بخش «درباره شعر» را بر عهده داشتند.<br /> <br /> در این دوره کتاب‌های منتشر شده در سال 1399 بررسی شده که شامل دو هزار و 609 اثر است. از این میان تعداد دو هزار و 106 اثر در حوزه شعر بزرگسال، 364 اثر در حوزه کودک و نوجوان و 139 اثر در بخش درباره شعر بوده است. اما کمیت و کیفیت آثار ارزیابی شدن در نگاه داوران چگونه بوده است؟<br /> <br /> خبرگزاری تسنیم،‌ در آستانه برگزاری اختتامیه شانزدهمین جشنواره شعر فجر با حمیدذرضا شکارسری داور بخش شعر نو به گفت‌وگو پرداخت. شکارسری در این گفت‌وگو از کمیت قابل توجه آثار شعر نو خبر داد. او در عین حال معتقد است که در این دوره شاهد اتفاقی در شعر نبوده‌‌ایم،‌ این گفت‌وگو را می‌توانید در ادامه بخوانید:<br /> <br /> * تسنیم: جناب شکارسری شیوه داوری‌ها در این دوره از جشنواره شعر فجر چگونه بود؟<br /> <br /> در مرحله نخست که کل آثار گردآوری شده ارزیابی شد، در شعر نو بیش از هزار اثر، در شعر کلاسیک با 900 اثر و در شعر محاوره با 100 کتاب روبرو بودیم، در مرحله نخست شاعران گروه‌بندی شده بودند و کتاب‌ها را در هر بخش به صورت مجزا بررسی می‌کردند، در مرحله پایانی اما شاعران تمامی آثار راه یافته به مرحله نهایی را بررسی کردند. <br /> <br /> * تسنیم: طبیعتاً با توجه به سبقه شما در شعر باید در گروه شعر نو به داوری پرداخته باشید، آثار این حوزه را چطور ارزیابی می کنید؟<br /> <br /> بله، من در بخش شعر نو به داوری پرداختم. در این بخش به لحاظ کمی نکته‌ای که جالب توجه بود، بیشتر بودن تعداد کتاب‌های منتشر شده در این حوزه به نسبت شعر کلاسیک در سال 99 بود. این نکته جالب توجه است و نیاز به بررسی بیشتر دارد. اما به لحاظ کیفی در هر کدام از بخش‌های سنتی و شعر ما شاهد یک اتفاق نبودیم، در هیچ کدام از بخش‌ها این اتفاق رخ نداد؛ البته این انتظار که ما در هر سال که کتاب‌ها را بررسی می‌کنیم، شاهد یک اتفاق باشیم،‌ انتظار خیلی به جایی نیست، کارها در حد قابل انتشار بود نه انتظار. چندان تفاوتی هم با سال‌های گذشته نداشت‌،ما هم انتظار معجزه نداشتیم.<br /> <br /> مثل همه سال‌های دیگر ما با یک منحنی زنگوله‌ای روبرو هستیم، تعداد بسیار زیادی از آثار که از لحاظ کیفی چندان بالا نیستند و در کنار آن کارهای خوبی که به مرحله فینال هم رسیدند. در این میان تعداد بسیار زیادی هم آثار متوسط هستند. پس اوضاع کمی و آماری کتاب‌ها به لحاظ کیفیت عین سال‌های گذشته است.<br /> <br /> به قالب شعر نو در رده سنی کودک و نوجوان بها نداده‌ایم<br /> <br /> اما در برخی از بخش‌ها ما کمیت خوبی نداریم. به گمان من این نکته نیز قابل توجه است. ما هنوز شعر کودک را در موسیقی عروضی جست و جو می‌کنیم و قوالب نو را خیلی بها نداده‌ایم. این یک واقعیت است. مخاطب کودک و نوجوان و والدین اعتیاد به موسیقی عروضی در شعر این گروه سنی دارند و هنوز به فضاهای نو برای این گروه سنی ورود نکرده و جرأت ورود ندارند. <br /> <br /> چون هنوز که هنوز است این قوالب در شعر کودک و نوجوان بدیع و تازه محسوب می‌شود، خوب رویارویی مخاطب عام با این قوالب قطعاً با نوعی نوگریزی و نوستیزی همراه است؛ چون به هر صورت اینکه بخواهیم عادت زیبایی‌پسندی خود را کنار بگذاریم، کار سختی است. نکته آخر هم این است که شعر نو کودک و نوجوان خوب هم کم داریم. این موضوع قابل انکار نیست. هنوز که هنوز است تجربه نوگرایی در این شعر برای این گروه سنی هنوز به نقاط درخشان خود نرسیده است.<br /> <br /> البته من گمان می‌کنم که عین شعر بزرگسال که به تدریج نوعی تعادل بین این قوالب برقرار شد و اکنون تعداد کتاب‌های نوسروده بیشتر از سنتی شده است، در شعر نوجوان هم به این موضوع خواهیم رسید.<br /> <br /> * تسنیم: کتاب‌های شعر نو به لحاظ مضامین از چه وضعیتی برخوردار بودند،‌ بیشتر چه مضامینی مورد توجه قرار گرفته است؟<br /> <br /> ما در شعر نو نزدیک به هزار و 100 عنوان کتاب را بررسی کردیم. تمام موضوعات مورد توجه شاعران قرار گرفته بود؛ از موضوعات صریحی مثل جنگ و دفاع مقدس، مقاومت در منطقه تا فرمالیست‌ترین نوع شعرها. نوعی تنوع و تکثر قابل توجه در کتاب‌ها وجود داشت. <br /> <br /> کاهش تظاهرات فرمالیستی در شعر نو<br /> <br /> از سوی دیگر، ما نسبت به یکی دو دهه گذشته حرکات و تظاهرات فرمالیستی را در شعرها کمتر می‌بینیم، مخاطبان شعر به یاد دارند که در دهه 70 و و اوایل دهه 80 چه جریان‌های شعری خودنمایی می‌کرد. حالا در انتهای قرن می‌بینیم حرکات فرمی حتی در میان شاعرانی که به این تظاهرات معروف بودند، هم معتدل شده است‌؛ بنابراین این توجه به محتوای شاعرانه و توجه به مضامین شاعرانه به یک تعادل رسیده است. <br /> <br /> *تسنیم: این تعادل در استفاده از فرم در میان شاعران باتجربه بیشتر دیده می‌شود یا در میان شاعران جوان و نوسروده نیز دیده می‌شود؟<br /> <br /> شاعران با تجربه خواه‌ناخواه الگوساز و موج ساز هستند، شاعران جوان خواه ناخواه از این جریانات شاعران با تجربه متأثر هستند‌، شعر شاعران با تجربه و صلاحیت که یک برند شعری محسوب می‌شوند‌، در شعر شاعران جوان خود را نشان می‌دهد.<br /> <br /> بیشتر بخوانید<br /> آسیب‌های شانزدهمین دوره جشنواره شعر فجر؛ از فقدان اندیشه در شعر بزرگسال تا فقر جدی در شعر نوجوان<br /> <br /> * تسنیم: در دوره‌‌هایی از داوری‌های جشنواره فجر استعدادهای نوظهور کشف و شناسایی شدند که حالا برای شاعران جوان الگو محسوب می‌شوند،‌ آیا در این دوره نیز با استعدادهای تازه مواجه شدید؟<br /> <br /> بله، استعداد هم دیدیم. اگر چنین نبود، غم‌انگیز بود که ما هزار و 100 عنوان کتاب را بخوانیم و هیچ کدام از این کتاب‌ها جلب توجه نکند! به هر صورت ما داوران مجبور بودیم که هشت کتاب را به مرحله نهایی برسانیم. ما در مرحله اول 50 کتاب را انتخاب می‌کنیم، دوباره روی این 50 کتاب بررسی و خوانش دقیق انجام می‌دهیم، از این قرائت دقیق و خوانش دقیق دوباره ما هشت کتاب را گزینش می‌کنیم و به مرحله نهایی می‌رسانیم.گزینش اثر نهایی باز کار را سخت‌تر کرد،‌ آثار بالا آمده آنقدر توانایی و درخشش داشتند که به فینال برسند.<br /> <br /> * تسنیم: وضعیت در بخش ترانه چگونه بود؟ در سال‌های گذشته بسیاری از شاعران از وضعیت ترانه‌ها ابراز نگرانی کرده‌اند،‌ آیا شما نیز اینگونه می‌اندیشید؟<br /> <br /> ببینید،‌ این حرف‌های کلی که در فلان ژانر این اتفاق می‌افتد،‌ یا نمی‌افتد،‌ حرف کلی است. مگر این موضوع در همه حوزه‌ها صدق نمی‌کند؟ مگر ما در تمام قوالب با آثار ضعیف و قوی روبرو نیستیم،‌ در تمام ژانرهای ادبی تعدادی آثار خوب هستندو تعدادی آثار بد. <br /> <br /> در ترانه به خاطر مارکتینگی که مطرح است و توجهی که مخاطب عام باید به شعر محاوره‌ای داشته باشد، شاید این خطر جدی‌تر باشد و گرنه در تمام ژانرها این وضعیت وحود دارد. تمایل به ساده‌نویسی نکات مثبتی دارد و آسیب‌هایی هم دارد‌، بخشی به ابتذال می‌رود و بخشی به شعر والای ساده می‌رسد. در ترانه هم ما با آثاری روبرو بودیم که صرفا به شکسته‌نویسی تبدیل شده بود، در شعر محاوره، آثاری هم داشتیم که به مرحله نهایی رسدند، چون اندیشه در زبان محاوره‌ای ظهور و بروز کرده بود.<br /> <br /> مثل تمام قوالب و ژانرهای دیگر تعداد آثار برتر همیشه کمتر از آثار ضعیف است. در ترانه هم نباید بی‌انصاف بود،‌ در برخی اشعار می‌شد‌، بهره‌مندی حداکثری شعر را از توان و پتانسیل زبان محاروه مشاهده کرد. شاعر نه تنها موفق شده بود زبان را محاوره کند، بلکه اندیشه‌های خود را هم در قالب این زبان به درستی منتقل کرده بود.<br /> <br /> *تسنیم: به عنوان سوال آخر،‌ با توجه به ارزیابی آثار سال 99، آسیب‌های شعر را چگونه می‌بینید؟<br /> <br /> یکی از آسیب‌های کلی شعر این است که ما با خطر مبتذل‌نویسی در لباس ساده‌نویسی روبرو هستیم، در این تردیدی وجود ندارد. درست در نقطه مقابل توجه افراطی به فرم توجه به جذابیت‌ها یا فرم‌های موسیقیایی زبان بدون توجه به محتوای شعر از جمله آسیب‌هایی است که همواره شعر را تهدید کرده است.<br /> <br /> از سوی دیگر کتاب‌هایی که برای انتشار می‌روند،‌ از غربال عبور نمی‌کنند. آیا ناشر به لحاظ اقتصادی می‌تواند این غربال را نگاه دارد؟ آیا ناشر می‌تواند به لحاظ اقتصادی تنها آثار قوی را منتشر کند؟ آیا ناشر در این اوضاع وخیم اقتصادی مجبور نیست، به انتشار کارهایی بپردازد که خودش هم می‌داند قابل توجه نیستند؟<br /> https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/12/03/2669020/%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D8%AE%D8%B7%D8%B1-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D8%B0%D9%84-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%B1%D9%88-%D9%87%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%85<br /> داور جشنواره شعر فجر: با خطر مبتذل‌نویسی در لباس ساده‌نویسی روبرو هستیم/در استفاده از فرم به تعادل رسیده‌ایم<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ========================================================<br /> امینی در گفتگو با باشگاه خبرنگاران جوان:<br /> دبیری جشنواره امسال شعر فجر را نخواهم پذیرفت<br /> اسماعیل امینی نظر خود را درباره داوری جشنواره شعر فجر امسال اعلام کرد.<br /> اسماعیل امینی، شاعر در گفتگو با خبرنگار ادبیات باشگاه خبرنگاران حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ در خصوص دبیری جشنواره شعر فجر امسال گفت: امسال دبیر جشنواره شعر فجر نخواهم بود. به طور معمول هر سال دبیر این جشنواره تغییر می‌کند و تنها من و یکی از دوستان بودیم که دو سال دبیری این جشنواره را برعهده داشتیم. <br /> <br /> وی افزود: حتی در صورتی که دبیری جشنواره شعر فجر امسال را به من پیشنهاد دهند، نخواهم پذیرفت. هم به دلیل آنکه کارهایم زیاد است و هم ترجیح می‌دهم فکر جدیدی در جشنواره باشد.<br /> <br /> امینی بیان کرد: هرچند هم اکنون جشنواره شعر فجر آیین نامه و هیات علمی خاص خود را دارد و هرکسی به سمت دبیری آن منصوب شود با نظر هیات علمی و آیین نامه عمل می‌کند.<br /> <br /> این شاعر در خصوص کتاب‌های جدید خود بیان کرد: مجموعه شعرم با عنوان «عمو زورگیر» قرار است توسط نشر نیماژ منتشر شود و در این مجموعه شعر طنز بیشتر به مسائل اجتماعی پرداختم.<br /> <br /> امین خاطرنشان کرد: مجموعه شعر طنز دیگری هم با عنوان «بوستان بی درخت» قرار است توسط نشر قدیانی منتشر کنم. این کتاب درباره مسائل روز و زندگی شهری است.<br /> <br /> https://www.yjc.news/fa/news/5864773/%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D9%86%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D9%85-%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1%D9%81%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===============================================================<br /> سفر شاعران جشنواره فجر به خوزستان<br /> پس از برگزاری 7 محفل در شهرهای کاشان، کرج، تهران، مشهد، ری و جزیره هرمز، هشتمین محفل شعرخوانی یازدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر به یاد شاعر بلندآوازه خوزستان، زنده‌یاد محمود صفارزاده و شهدای هشت سال دفاع مقدس در شوش دانیال برپا شد.<br /> <br /> جواد محقق، حمیدرضا شکارسری، جلیل صفربیگی، عبدالرحیم سعیدی‌راد، ارمغان بهداروند و علیرضا لبش در سفر به خوزستان و شهر شوش دانیال میهمان شاعرانی چون قاسم آهنین‌جان، بهمن ساکی، علیرضا شکرریز، داوودرضا کاظمی، هوشنگ دیناروند، مرتضی حیدری آل‌کثیر، فردین کوراوند و جمع دیگری از شعرای خوزستان خواهند بود.<br /> محفل دفاع مقدس از سلسله محافل شعر فجر، فردا پنجشنبه برگزار می‌شود و علاوه بر شعرخوانی شاعران، جواد محقق، معاون شعر بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان و محمد جورمند، شاعر و مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان در آن سخن خواهند گفت.<br /> <br /> یکی دیگر از برنامه‌های این محفل، تجلیل از خانواده زنده‌یاد استاد محمود صفارزاده، شاعر خوش‌قریحه و شیرین‌سخن شهرستان شوش است که 21 آذرماه امسال (کم‌تر از 3 ماه قبل) در 54 سالگی درگذشت.<br /> <br /> شاعران اعزامی به خوزستان، علاوه بر شعرخوانی در هشتمین محفل جشنواره شعر فجر، از سد کرخه و منطقه عملیاتی فتح‌المبین نیز دیدن می‌کنند.<br /> <br /> محفل دفاع مقدس جشنواره شعر فجر، فردا پنجشنبه 5 اسفند از ساعت 15 در تالار نیایش شوش واقع در بلوار مدرس این شهر برگزار می‌شود.<br /> <br /> مراسم پایانی یازدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر، 18 اسفند در مشهد، پایتخت فرهنگی جهان اسلام در سال 2017 برگزار می‌شود و طی آن، برگزیدگان کتاب‌های شعر منتشر شده در سال 1394 در سه حوزه شعر بزرگسال، شعر کودک و نوجوان و درباره شعر معرفی می‌شوند. همچنین در بخش ویژه افغانستان، بهترین کتاب‌های شعر منتشر شده طی 10 سال گذشته این کشور در آیین اختتامیه جشنواره شعر فجر معرفی خواهند شد.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5990653/%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==============================================================<br /> انتقاد یک شاعر از سیاست‌گذاری و برگزاری جشنواره شعر فجر<br /> جشنواره شعر فجر در حد و قواره یک جشنواره ملی آن هم با عنوان فجر نتوانسته است کار کند.<br /> علی داوودی شاعر، در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ با اشاره به خوب بودن بررسی تک اثر و چند اثر در جشنواره‌ها گفت: جشنواره بین‌المللی شعر فجر حرکت بسیار خوبی است. جشنواره‌ها گامی در اشاعه ادبیات بر می‌دارند. اما متاسفانه جشنواره شعر فجر در حد و قواره یک جشنواره ملی آن هم با عنوان فجر نتوانسته است، کار کند. به دلیل آنکه این جشنواره ادبی چارت مشخص ندارد و معیار هیچ جشنواره‌ای نشده است.<br /> <br /> وی افزود: فرد نمی‌داند آیا با همین معیارهایی که برگزیده جشنواره شعر فجر شده است، می‌تواند در دوره بعد نیز شرکت کند و برگزیده جشنواره شعر فجر شود؟! ای بسا این جشنواره ادبی کم صداتر و بی‌صداتر از جشنواره‌های ادبی دیگر برگزار می‌شود. البته برگزاری جشنواره شعر فجر با هزینه بیشتری نسبت به سایر جشنواره‌ها خواهد بود.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به میزان برگزاری جشنواره شعر فجر اظهار داشت: تا الان ده دوره جشنواره شعر فجر برگزار شده است. نباید در این جشنواره هر دبیری با یک نگاهی به برگزاری آن بپردازد. این جشنواره ادبی بسیار معلق است و هر سال به همین شیوه برگزار می‌شود.<br /> <br /> https://www.yjc.news/fa/news/5998433/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =====================================================<br /> محمدکاظم کاظمی:<br /> امروز قلمروی وطن فارسی مرزهای جغرافیایی را از بین برده است<br /> دبیر علمی جشنواره شعر فجر گفت: خوشبختانه در سال‌های اخیر از تنگ‌نظری‌ها دور شده‌ایم و امروز قلمروی وطن فارسی، مرزهای جغرافیایی را از بین برده است.<br /> در نشست هم‌اندیشی استادان زبان فارسی از 7 کشور جهان، ظهر امروز در قالب یکی از برنامه‌های جنبی یازدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر در قطب علمی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد.<br /> <br /> در آغاز این نشست، محمدجعفر یاحقی، رئیس قطب علمی شاهنامه‌پژوهی دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد توضیحاتی درباره فعالیت این مرکز مطالعاتی به مهمانان خارجی ارائه داد و خواستار ارائه راهکارهایی برای توسعه زبان فارسی در کشورهای همسایه و شبه قاره توسط استادان خارجی زبان فارسی شد. <br /> <br /> محمدکاظم کاظمی، دبیر علمی جشنواره شعر فجر در سخنانی گفت: هرجا مهمانانی از وطن فارسی به ایران آمده‌اند زمینه‌های خوب هم‌اندیشی در قطب علمی دانشگاه فردوسی مشهد ایجاد شده است.<br /> <br /> او افزود: ما در این سال‌ها، بارها دوران جدایی هموطنان زبان فارسی را سپری کردیم و دوران سختی را پشت سر گذراندیم؛ دورانی که در منطقه جنگ و چالش بود. این جنگ‌ها باعث شد که میان فارسی‌زبان‌ها مرز کشیده شود. <br /> <br /> کاظمی، نزاع و چالش بر سر مفاخر فرهنگی را امری نکوهیده دانست که موجب بیگانگی‌ فارسی‌زبان‌ها در چند دهه شده است. <br /> <br /> وی گفت: خوشبختانه در سال‌های اخیر از تنگ‌نظری‌ها دور شده‌ایم و امروز قلمروی وطن فارسی، مرزهای جغرافیایی را از بین برده است. <br /> <br /> او به موفقیت شاعران افغانستانی در جشنواره‌های ادبی مختلف ایران اشاره کرد و افزود: از نخستین دوره برگزاری جشنواره شعر فجر، شاعران افغانستان حضور داشتند و دوره‌هایی هم عضو هیئت داوران جشنواره بوده‌اند. برای ما خوشایند است که بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان به عنوان متولی جشنواره، روز به روز در راستای بین‌المللی شدن این جشنوراه گام برمی‌دارد و برای تحقق آن برنامه‌ریزی عملیاتی دارد. <br /> <br /> دبیر علمی جشنواره شعر فجر در پایان اظهار امیدواری کرد، روزی شاهد باشیم که این جشنواره با حضور همه شاعران و سخنوران قلمروی زبان فارسی جهان برگزار شود. <br /> <br /> محقق: بنیاد حلقه واسطی برای ارتباط فارسی‌زبانان جهان است<br /> <br /> معاون شعر بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان در این نشست ابراز امیدواری کرد: بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان به عنوان مجری جشنواره شعر فجر و داستان جلال، حلقه واسطی باشد که آنچه به زبان فارسی در سراسر جهان نوشته می‌شود را شناسایی و جمع‌آوری کند.<br /> <br /> جواد محقق در سخنانی گفت: جشنواره شعر فجر بعد از 10 سال برگزاری در یازدهمین دوره تصمیم گرفت که حوزه فعالیت‌های خودش را به دیگر کشورهای فارسی‌زبان گسترش دهد؛ به همین دلیل در بخش ویژه جایزه ادبیات داستانی جلال آل احمد، آثار 8 سال گذشته کشور همزبان و همسایه افغانستان مورد بررسی و داوری قرار گرفت. <br /> <br /> او افزود: این آثار با همکاری اتحادیه نویسندگان افغانستان جمع‌آوری و داوری اولیه شد و آثار منتخب برای داوری نهایی به دبیرخانه جشنواره در تهران ارسال شد.<br /> <br /> محقق توضیح داد: امسال کتاب‌های شعر 10 سال افغانستان نیز توسط اتحادیه نویسندگان افغانستان، داوری اولیه شد و آثار برتر به ایران رسید که اسامی برگزیدگان فردا در مرسم اختتامیه جشنواره شعر فجر اعلام می‌شود. <br /> <br /> او از بررسی آثار حوزه ادبیات داستانی و شعر تاجیکستان در دوره‌های آتی جایزه جلال و جشنواره شعر فجر خبر داد و گفت: بنا داریم در سال‌های بعد، آثار زبان فارسی در شبه قاره هند را مورد بررسی قرار دهیم و سپس همه آثاری که به زبان فارسی در جهان منتشر می‌شود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/6007857/%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D9%88%D8%B7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =========================================================<br /> توجه ایران به توسعه زبان فارسی در پاکستان کم شده است<br /> شاعر و مترجم پاکستانی گفت: زمینه‌های توسعه زبان فارسی در کشور پاکستان همیشه آماده است، اما ایران مثل گذشته که برای توسعه زبان فارسی در پاکستان سرمایه‌گذاری می‌کرد، به این امر توجه ندارد.<br /> توجه ایران به توسعه زبان فارسی در پاکستان کم شده است. احمد شهریار که از مهمانان دعوت شده به جشنواره بین‌المللی شعر فجر است، صبح امروز در نشست هم‌اندیشی استادان زبان فارسی که در قطب علمی دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد در سخنانی گفت: من به عنوان نماینده کشوری که حدود 900 سال زبان رسمی آنها فارسی بوده و شاعرانی چون اقبال و بیدل را به ادبیات فارسی هدیه داده نمی‌توانم درباره پیشینه زبان فارسی سخنی بگویم.<br /> <br /> او با اشاره به نزدیکی زبان فارسی و اردو توضیح داد: حدود 60 درصد از زبان پاکستانی برگرفته از زبان فارسی است؛ به طوری که سرود ملی کشورمان، یک کلمه از زبان اردو دارد و کاملا به زبان فارسی سروده شده است. <br /> <br /> وی با تاکید بر توجه بیشتر به آموزش زبان فارسی در پاکستان خاطرنشان کرد: بودجه‌هایی که از طریق خانه فرهنگ ایران برای توسعه زبان فارسی در پاکستان اختصاص می‌یافت، کمتر شده است؛ در حالی که برای بهبود وضعیت باید تلاش کرد.<br /> <br /> شهریار، 7 مجموعه شعر و داستان را از زبان فارسی به زبان اردو ترجمه کرده که شامل برگزیده شعر معاصر ایران، برگزیده شعر بانوان معاصر ایران، برگزیده داستان‌های کوتاه زنان ایران و چند مجموعه دیگر می‌شود.<br /> <br /> بروفسور ناجی توکماک که برای حضور در جشنواره شعر فجر به ایران دعوت شده است، افزود: از ادبیات کلاسیک فارسی، بوستان سعدی و لیلی و مجنون نظامی را به ترکی ترجمه کردم و آخرین اثرم ترجمه 303 غزل از مولاناست.<br /> <br /> توکماک که 52 سال سابقه تدریس دارد و دکترای زبان فارسی خود را در سال 1335 از دانشگاه تهران گرفته، گفت: رئیس گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه استانبول بودم و 17 سال پیش بازنشسته شدم. رمان تنگسیر صادق چوبک را در سال 1997 بعد از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه تهران به زبان ترکی ترجمه کردم و از آثار «بزرگ علوی» نیز ترجمه داشتم. از شعرای قدیمی و جدید نیز به صورت پراکنده ترجمه‌هایی داشتم که امیدوارم بیشتر شود.<br /> <br /> * تاثیر مثبت ادبیات ایران بر تاجیکستان<br /> <br /> اکبرزاد مبشر، پژوهشگر تاجیکستانی ادبیات فارسی گفت: آثار شاعران و نویسندگان ایرانی که به خط سیریلیک در تاجیکستان ترجمه و منتشر شده بر ادبیات تاجیکستان تاثیر مثبتی داشته است.<br /> <br /> *معرفی شعر سپید ایران به جهان عرب<br /> <br /> مریم العطار، شاعر و مترجم عراقی که به جشنواره شعر فجر دعوت شده است، در سخنانی گفت: تمام تلاش من این است که شعر سپید ایران و افغانستان را به کشورهای عربی معرفی کنم؛ چون احساس می‌کنم که این دست ترجمه‌ها کم و ضعیف است. <br /> <br /> وی حضور در این جشنواره را راهی برای آشنایی بیشتر با شاعران جوان و زن فارسی زبان عنوان کرد و افزود: امیدوارم بتوانم تصویری واضح و دقیق از ادبیات فارسی‌زبانان به جهان عرب نشان بدم. <br /> <br /> او که مجموعه شعرهایش به زبان عربی با عناوین «زنده به گور» و «ناسزاهای مجانی» به چاپ لبنان و کویت رسیده است، از سال 2012 شروع به ترجمه اشعار معاصر ایران کرده است.<br /> <br /> العطار توضیح داد: ترجمه‌هایم در روزنامه‌ها و مجلات عرب زبان چاپ می‌شد و بعد از آن شروع به ترجمه کتاب کردم که مجموعه برگزیده اشعار «حسین پناهی» از جمله آن بود.<br /> <br /> او که همه آثار فروغ را ترجمه کرده است، اکنون کتاب شخصیت‌شناسی شاعران فارسی زبان افغانستان را به زبان عربی گردآوری کرده است و در دست چاپ دارد. <br /> <br /> محمدکاظم کاظمی، دبیر علمی جشنواره شعر فجر در ادامه این سخنان یادآور شد: ارتباطات و اطلاعات فارسی‌زبان‌ها از شعر به‌روز نیست و این به دلیل دور افتادن ما از یکدیگر است. <br /> <br /> مردم افغانستان با اشعار نیم قرن اخیر ایران آشنا هستند؛ اگرچه در سال‌های اخیر، این پیوند بیشتر شده و کتاب‌های شعر جدید ایران هم در افغانستان خوانده می‌شود. <br /> <br /> او تاکید کرد: بهتر است شعر امروز فارسی زبان‌ها با داد و ستد‌های بیشتر به کشورهای همسایه معرفی شده و زمینه‌های این ارتباطات بیشتر و عمیق‌تر شود. <br /> <br /> * دشواری‌های ترجمه اشعار فارسی به ترکی<br /> <br /> استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه‌های ترکیه گفت: برای ترجمه اشعار قدیمی ایران به ترکی با دشواری‌های فنی در مسیر برگردان مواجه شدم که با نوآوری‌های قالبی، از پس آن برآمدم، ولی کار بسیار دشواری بود.<br /> <br /> پروفسور ناجی توکماک که برای حضور در جشنواره شعر فجر به ایران دعوت شده است، افزود: از ادبیات کلاسیک فارسی، بوستان سعدی و لیلی و مجنون نظامی را به ترکی ترجمه کردم و آخرین اثرم ترجمه 303 غزل از مولاناست.<br /> <br /> توکماک که 52 سال سابقه تدریس دارد و دکترای زبان فارسی خود را در سال 1335 از دانشگاه تهران گرفته، گفت: رئیس گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه استانبول بودم و 17 سال پیش بازنشسته شدم. رمان تنگسیر صادق چوبک را در سال 1997 بعد از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه تهران به زبان ترکی ترجمه کردم و از آثار «بزرگ علوی» نیز ترجمه داشتم. از شعرای قدیمی و جدید نیز به صورت پراکنده ترجمه‌هایی داشتم که امیدوارم بیشتر شود.<br /> <br /> * تاثیر مثبت ادبیات ایران بر تاجیکستان<br /> <br /> اکبرزاد مبشر، پژوهشگر تاجیکستانی ادبیات فارسی گفت: آثار شاعران و نویسندگان ایرانی که به خط سیریلیک در تاجیکستان ترجمه و منتشر شده بر ادبیات تاجیکستان تاثیر مثبتی داشته است.<br /> <br /> وی درباره نقش شعر ایران در تاجیکستان خاطرنشان کرد: شاعران تاجیک با شعر ایران آشنایی دارند، اما لازم است با برگردان آثار ایرانی به خط سیریلیک، این آشنایی توسعه یابد. <br /> <br /> مبشر با تاکید بر اینکه باید نمونه بیشتری از اشعار ایرانی به خط سیریلیک چاپ شود تا خواننده تاجیک با آثار ایرانی، احساس نزدیکی کند، یادآور شد: چند سال پیش به کوشش سفارت ایران در تاجیکستان، کتاب شعر معاصر ایران منتشر شد و باید تلاش‌های سودمندی از این دست همچنان ادامه یابد. <br /> <br /> او شاهنامه را در 10 جلد به خط سیریلیک (زبان نوشتاری تاجیکستان) به چاپ رسانده و اکنون برگردان کلیات صائب تبریزی را به این خط آغاز کرده است. <br /> <br /> رامین عرب‌نژاد، شاعر افغانستانی از هرات نیز که به جشنواره شعر فجر دعوت شده درباره وضعیت شعر در این کشور گفت: در افغانستان سه حوزه شعری داریم که شامل حوزه شمال شامل بلخ و چند ولایت دیگر، حوزه مرکزی شامل کابل و حوزه غرب شامل هرات می‌شود. <br /> <br /> او افزود: در هرات سه یا چهار انجمن ادبی وجود دارد که در این انجمن‌ها خوانش و نقد شعر داریم؛ مثلا در انجمن ادبی هرات، جلسات بیدل‌خوانی، نقد داستان و نقد شعر برگزار می‌شود. <br /> <br /> این نشست با شعر خوانی حمید مبشر، شاعر اهل افغانستان به پایان رسید.<br /> <br /> نشست هم‌اندیشی قطب علمی فردوسی و شاهنامه از برنامه‌های جنبی یازدهمین جشنواره شعر فجر به شمار می‌رفت که در آستانه اختتامیه این جشنواره برگزار شد. مراسم پایانی جشنواره بین‌المللی شعر فجر، شامگاه چهارشنبه در تالار نور مشهد مقدس برگزار می‌شود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/6007831/%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D9%85-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =============================================================<br /> سرور مولایی: از همگرایی فارسی‌زبانان بسیار شادمانم<br /> عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی گفت: به عنوان کسی که 51 سال به زبان و ادبیات فارسی خدمت کرده‌ام از همگرایی فارسی‌زبانان بسیار شادمانم.<br /> سرور مولایی: از همگرایی فارسی‌زبانان بسیار شادمانمبه گزارش خبرنگار حوزه افغانستان باشگاه خبرنگاران، سرور مولایی عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی در نشست هم‌اندیشی استادان زبان فارسی که صبح امروز در قطب علمی دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد، گفت: اگر کاری سنجیده انجام شود، پاسخ مناسب دریافت می‌کند. به همین دلیل، واکنش‌ها نسبت به بخش ویژه افعانستان جایزه جلال و جشنواره شعر فجر بسیار خوب بوده است.<br /> <br /> او که از داوران بخش ویژه افغانستان جشنواره شعر فجر است، خاطرنشان کرد: با وجود دید فراگیری که نسبت به وطن فارسی ایجاد شده، جمع اندکی هستند که هنوز ساز مخالف می‌زنند. البته ایرادی به آنها وارد نیست چون تعریف دقیقی از قلمروی زبان فارسی ندارند.<br /> <br /> عضو هیات علمی یازدهمین جشنواره شعر فجر خاطرنشان کرد: امسال برایم بسیار خوشایند بود که در جایزه ادبیات داستانی جلال آل‌احمد 5 نفر از نویسندگان افغانستانی که کتاب‌هایشان از کابل با انصاف و دقت بررسی و انتخاب شده بود، جوایزی گرفتند و میزبانان همزبان و همدل ما در تهران، کار حرمت گذاشتن به همزبانان افغانستان را به نهایت عزت پیش گرفتند. <br /> <br /> او با اظهار شگفتی از مجری مراسم اختتامیه جایزه جلال که اسامی تمام برگزیدگان افغانستانی را به دقت و صحت در ذهن سپرده و پشت تریبون اعلام کرد، گفت: برادران ایرانی ما، میهمانان افغانی را بر همه مقدم دانستند و معرفی نویسندگان برتر افغانستانی در اولویت بود. همچنین عالی‌ترین مقامات فرهنگی ایران هم در آن مراسم حضور داشتند.<br /> <br /> این استاد زبان و ادبیات فارسی اهل افغانستان، انتخاب محمدکاظم کاظمی به عنوان دبیر علمی جشنواره فجر را، گامی موثر برای ایجاد همدلی در بین شاعران ایرانی و افغانستانی دانست و افزود: از این شرایط بسیار خرسندم و به عنوان کسی که بیش از نیم قرن به کار پژوهش و تدریس نسبت به میراث گرانسنگ زبان و ادب فارسی مشغول هستم، یک گام از این مسیر برنمی‌گردم و پشیمان نیستم؛ چون کارهایی که انجام دادم در مقابل عظمت زبان فارسی بسیار اندک است.<br /> <br /> مولایی در پایان، نوع نگاه به قلمروی زبان فارسی در دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی را بسیار عالمانه و ارزشمند توصیف کرد.<br /> <br /> عفت مستشارنیا، استاد زبان و ادبیات فارسی و همسر استاد مولایی گفت: بعد از آزادی افغانستان، برای اولین بار به این کشور رفتم و با ادبیات مشترکمان آشنا شدم. <br /> او از نهایی شدن آخرین کتابش درباره زندگی و فعالیت زنان شاعر افغانستان خبر داد که در نوبت انتشار است.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/6007867/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D9%85%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%85<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ================================================================<br /> قزلی در پاسخ به اظهارات رئیس اتحادیه نویسندگان افغانستان:<br /> معیار دریافت جایزه «کتاب» است نه شاعر/ طرح برخی مسائل فرار رو به جلوست!<br /> مدیر عامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان گفت: معیار دریافت جایزه در جشنواره‌های شعر «کتاب» است و نه شاعران؛ و طرح چنین مسائلی به نظر من یک فرار رو به جلوست!<br /> معیار دریافت جایزه «کتاب» است نه شاعر/ طرح برخی مسائل فرار رو به جلوست!مهدی قزلی مدیر عامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان در گفتگو با خبرنگار حوزه افغانستان باشگاه خبرنگاران، در پاسخ به اظهارات رئیس اتحادیه نویسندگان افغانستان و رفع ابهام پیرامون برخی موضوعات مطرح شده از سوی وی، اظهارداشت: افرادی که از طرف اتحادیه نویسندگان افغانستان به ما معرفی شدند، در واقع برای شرکت در جشنواره شعر فجر معرفی نشدند، بلکه اتحادیه نویسندگان افغانستان آنها را به عنوان کسانی که شایسته طرح در شعر افغانستان هستند و از آنها کتابی منتشر شده به ما معرفی کرد که البته جشنواره شعر فجر علاوه بر این اسامی افراد دیگری را نیز بررسی و نامزد کرد.<br /> <br /> وی اضافه کرد: برخی منتخبین ما مانند «مژگان فرامنش»، «مهتاب ساحل»، »روح‌الامین امینی»، «واصف باختری»، «قنبرعلی تابش» و «مصطفی هزاره» علاوه بر اینکه نامزد ما بودند معرفی شده اتحادیه نویسندگان افغانستان هم بودند و اینگونه نبوده که ما به معرفی شدگان از سوی اتحادیه نویسندگان افغانستان بی‌توجه باشیم که خوشبختانه از میان این کاندیداها «قنبر علی تابش»، «روح الامین امینی» و «عفیف باختری» جزو برندگان نیز بودند.<br /> <br /> قزلی با بیان اینکه آقای محمدی در مورد بعضی نامزدها قصد اعمال نظر داشتند که ما زیر بار نرفتیم، گفت: ما در این مورد اعمال نظری نکردیم. نه تنها در مورد این اشخاص بلکه درباره هیچ فرد دیگری اظهار نظری نکردیم و نگذاشتیم ایشان نیز اظهار نظر کند، نه در دوره جدید بنیاد و نه هشت جایزه‌ای که تاکنون برگزار کردیم، حتی در سه جایزه جلال آل احمد و سه جشنو اره شعر فجر نیز هیچ اعمال نظری نکردیم. چرا که این کار بر عهده داوران بخش افغانستان بود که مشخص هستند و امکان گفتگو با آنها وجود دارد.<br /> <br /> مدیر عامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان با بیان اینکه برخی از اسامی که اتحادیه نویسندگان افغانستان به ما معرفی کردند کتابی نداشتند، تصریح کرد: چنانکه می‌دانید معیار دریافت جایزه کتاب است و نه شاعران؛ این در حالی است که «راشد رامین» کتابی به ما ندادند و نمی‌دانم اتحادیه ناشران افغانستان چطور ایشان را داوری کردند! لذا داوران ما از بین کسانی که معرفی کردند یک تعداد را انتخاب و در مجموع داوری‌ها اعلام کردند.<br /> <br /> وی اضافه کرد: در جایزه جلال آل احمد نیز همینگونه بود، از اتحادیه افغانستان اسامی را گرفتیم، ولی ملزم نبودیم این اسامی را اعلام کنیم و در نهایت این هیأت علمی و داوران جایزه جلال آل احمد و جشنواره شعر فجر بودند که برگزیدگان را انتخاب کردند.<br /> <br /> مدیر عامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان درباره طرح این موضوع که برخی می‌خواهند با اهدای جایزه ادبیات شعری، افراد را تحت تأثیر قرار دهند، نیز گفت: باید از رئیس اتحادیه نویسندگان افغانستان پرسید که آیا «ابوطالب مظفری» و امثال «عفیف باختری»، «روح الامین امینی»، «قنبرعلی تابش» و «تکتم حسینی» شعر سفارشی می‌گویند؟! این‌ها کدامشان شعر سفارشی می‌گویند؟ قنبر علی تابش در کابل زندگی می‌کند و باختری در مزار شریف و روح الامین امینی در هرات ما کتاب‌های این‌ها را دیدیم و خودشان این افراد را بهتر می‌شناسند و به نظر من طرح چنین مسائلی یک فرار رو به جلوست!<br /> <br /> قزلی با بیان اینکه آقای محمدی در حضور چند نفر از کسانی که در اختتامیه جشنواره شعر فجر حضور داشتند تلمذ کرده است، اظهارداشت: «جواد محقق»، «عبد الجبار کاکایی»، «ناصر فیض»، «ابوطالب مظفری»، «محمدکاظم کاظمی»، «ابوالقاسم حسینی»، «فاطمه راکعی»، «ناصر کشاورز»، «محمدحسین مهدی-(م.موید)-»، «محمد حسن حسینی» و ... از شاعران مطرحی هستند که در جشنواره حضور داشتند.<br /> <br /> وی درباره جدایی بخش ویژه افغانستان از ایران در جشنواره شعر فجر تصریح کرد: آقای محمدی خودشان با ما در جایزه جلال آل احمد همکاری داشتند و از شرایط برگزاری مطلع بودند، آنجا هم بخش ویژه افغانستان را داشتیم. دلیل این اعتراض چیست؟ چرا پس از اعلام اسامی برندگان جشنواره بین المللی شعر فجر اعتراض می‌کنند! چرا قبل از اعلام اسامی اعتراض نکردند.<br /> <br /> قزلی تاکید کرد: با این حال این داوران و بخش هیأت علمی جشنواره است که تشخیص می‌دهد، چه کسی برگزیده شود.<br /> <br /> مدیرعامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی افزود: در جشنواره بین‌المللی شعر فجر کتاب‌های منتشر شده در سال 94 را بررسی کردیم. اگر می‌خواستیم شاعران افغانستانی را با شاعران ایرانی بررسی کنیم، باید کسانی که در سال 94 اثر تولید کردند را بررسی می‌کردیم. چون اولین بار بود که بخش افغانستان به صورت رقابتی در جشنواره بین المللی شعر فجر شرکت می‌کرد. آثار این بخش را به اندازه سن جشنواره شعر فجر یعنی 10سال بررسی کردیم. در سال بعد کتاب‌های سال 94 را بررسی می‌کنیم که آقای محمدی نیز در جریان این موضوع بود و بهتر بود ایشان به جشنواره شعر فجر و برندگان آن احترام می‌گذاشتند. چون افراد برگزیده بخش افغانستان کسانی نیستند که قابل انکار در شعر این سرزمین باشند.<br /> <br /> قزلی خاطرنشان کرد: از آقای محمدی توقع می‌رفت به عنوان سرپرست نامزدهای بخش افغانستان این جایزه ادبی در اختتامیه آن شرکت کنند؛ نه اینکه در تهران به دنبال شرکت در محافل دیگر باشند! که متاسفانه این کار را نکردند.<br /> <br /> گفتنی است سید رضا محمدی رئیس اتحادیه افغانستان در خصوص جشنواره بین المللی شعر فجر و نحوه انتخاب شاعران اظهار نظرهایی کرده بود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/6017112/%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D9%84%D9%88%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==============================================================<br /> شاعر افغانستانی به بخش نهایی جشنواره شعر فجر راه یافت<br /> «سید رضا محمدی» شاعر افغانستانی در جمع یکی از 7 نامزد نهایی سیزدهمین جشنواره شعر فجر قرار گرفت.<br /> شاعر افغانستانی به بخش نهایی جشنواره شعر فجر راه یافتبه گزارش حوزه افغانستان باشگاه خبرنگاران جوان، «سید رضا محمدی» شاعر افغانستانی در جمع یکی از 7 نامزد نهایی سیزدهمین جشنواره شعر فجر قرار گرفت.<br /> <br /> «محمد کاظم کاظمی» عضو کمیته علمی سیزدهمین جشنواره شعر فجر ضمن اعلام این خبر گفت: شاعران راه یافته به بخش نهایی جشنواره بر اساس کتاب‌های تازه منتشر شده از این شاعران در سال 1396 شمسی است.<br /> <br /> وی افزود: با آن‌که امسال جشنواره شعر فجر بخش بین‌الملل ندارد ولی چون کتاب «روح اندوگین یک شاعر» اثر سید رضا محمدی شاعر افغانستانی توسط یک ناشر ایرانی در تهران منتشر شده است و ملاک داوری کتاب‌های منتشر شده در ایران است، این شاعر نیز به مرحله نهایی راه یافته است.<br /> <br /> کاظمی تصریح کرد: از میان 3 هزار کتاب شعر در بخش بزرگسالان 7 نفر به مرحله نهایی جشنواره راه یافته‌اند که سید رضا محمدی نیز یکی از این 7 شاعر است.<br /> <br /> این شاعر افغانستانی خاطر نشان کرد: حضور محمدی در این جشنواره نشان از قوت شعر وی دارد که از میان این همه آثار توانسته است به مرحله نهایی راه پیدا کند و این موفقیت بزرگی برای این شاعر و شعر معاصر افغانستان محسوب می‌شود.<br /> <br /> به نوشته فارس، هیئت داوران بخش «شعر بزرگسال» سیزدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر، اسامی هفت نامزد راه‌یافته به مرحله نهایی این بخش را به ترتیب حروف الفبا به این شرح اعلام کردند.<br /> <br /> «آدم‌ها با مرگ شاعر می‌شوند» سروده «معصومه درفشیان» از انتشارات فصل پنجم<br /> <br /> «بی‌نظمی» سروده «آرمین یوسفی» از نشر چشمه<br /> <br /> «جایگاه شهود» سروده «محمدعلی مقیمی» از انتشارات سوره مهر<br /> <br /> «دومینو» سروده «ابوذر پاکروان» از انتشارات فصل پنجم<br /> <br /> «روح اندوهگین یک شاعر» سروده «سیدرضا محمدی» از انتشارات شهرستان ادب<br /> <br /> «مخالف خوانی» سروده «جواد زهتاب» از نشر چشمه<br /> <br /> «می خوش» سروده «عبدالحسین انصاری» از انتشارات سپیده باوران <br /> <br /> این هفت اثر به داوری دکتر بهزاد خواجات، دکتر مهرنوش قربانعلی، یزدان سلحشور، غلامرضا طریقی و اصغر معاذی به مرحله نهایی سیزدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر راه پیدا کردند.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/6812819/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==============================================================<br /> شاعر در گفت و گو با باشگاه خبرنگاران جوان مطرح کرد؛<br /> بخش ارسال آثار به جشنواره شعر فجر بازگردد/ لزوم برداشتن محدودیت سنی<br /> قدیمی گفت:بخش ارسال آثار دوباره به جشنواره بین المللی شعر فجر برگردد و رویه جایزه دادن صرف به کتاب تغییر کند.<br /> بخش ارسال آثار به جشنواره شعر فجر بازگردد<br /> <br /> صابر قدیمی شاعر در گفت و گو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان،درباره افزوده شدن بخش ویژه به جشنواره شعر فجر امسال و داوری آثار شاعران زیر ۲۵ سال در این جشنواره گفت: افزوده شدن بخش ویژه به جشنواره شعر فجر و داوری آثار شاعران زیر ۲۵ سال به این جشنواره اتفاق خوبی است. کاملا موافق هستم که بخش ارسال آثار به جشنواره دوباره به جشنواره بین المللی شعر فجر برگردد و جایزه دادن صرف به کتاب در این جشنواره تغییر کند.<br /> <br /> او افزود: جشنواره شعر فجر به حالت قبلی که در آن شاعران آثارشان را برای جشنواره می‌فرستادند و شور و هیجانی در زمان برگزاری آن وجود داشت، بازگردد. این کار اتفاق مبارکی است که روی داده و در چند سال اخیر شاهد بودیم کتاب‌های شعر در جشنواره شعر فجر بررسی می‌شد و دیگر آن شور و هیجانی که در دوره‌های قبلی جشنواره وجود داشت در این چند دوره دیده نمی‌شود.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به محدویت سنی شرکت در بخش ویژه جشنواره شعر فجر امسال اظهار داشت: اگر محدودیت سنی برای شرکت در بخش ویژه جشنواره شعر فجر نمی‌گذاشتند و شاعران می‌توانستند بدون محدودیت سنی در این جشنواره شرکت کنند، بهتر بود. با افزوده شدن این بخش به جشنواره این اتفاق روی می‌دهد که شاعران جوان ما هم به جامعه ادبی معرفی شوند و شرایط را بهتر می‌کنند. <br /> <br /> قدیمی ادامه داد:شاعرانی که به مرحله نوشتن کتاب رسیده اند جوایز مختلفی برای کتاب برگزار و کتاب‌ها در این جوایز داوری می‌شود. این دسته از شاعران نیاز ندارند به جامعه ادبی معرفی شوند. یکی از راه‌های معرفی این شاعران، معرفی آن‌ها از طریق جشنواره است.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/7189533/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%AF-%D9%84%D8%B2%D9%88%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%86-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%86%DB%8C<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ============================================================<br /> بخش ویژه شعر جوان جشنواره شعر فجر در فرصتی دیگر برگزار می‌شود<br /> بخش جنبی جشنواره شعر فجر (ویژه شعر جوان) در مراسم اختتامیه دوره چهاردهم شعر فجر برگزار نخواهد شد.<br /> بخش ویژه شعر جوان جشنواره شعر فجر در فرصتی دیگر برگزار می‌شودبه گزارش حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از روابط عمومی بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان، بخش جنبی جشنواره به داوری و انتخاب شعر‌های ارسالی جوانان زیر ۲۵ سال اختصاص دارد. طبق خبرهای رسیده مراسم اهدای جوایز این بخش (ویژه شعر جوان) در مراسم اختتامیه دوره چهاردهم شعر فجر برگزار نخواهد شد.<br /> <br /> به گفته دبیر اجرایی این جشنواره، نظر به ابهامات مطرح‌شده درباره این بخش، بخش ویژه شعر جوان پس از بررسی‌های لازم در فرصت دیگری برگزار خواهد شد.<br /> <br /> این اتفاق به دلیل ابهام و سوالات پیش آمده درباره انتخاب یکی از برگزیدگان بخش جنبی جشنواره شعر فجر (ویژه شعر جوان) است. <br /> <br /> مراسم اختتامیه جشنواره شعر فجر، با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، طبق برنامه اعلام‌شده امشب در سالن سینما هلال زاهدان ساعت ۱۷:۳۰ برگزار می‌شود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/7229567/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =====================================================<br /> با پیگیری دبیرخانه جشنواره شعر فجر اتفاق افتاد؛<br /> تخصیص میلیاردی کتاب برای سیستان و بلوچستان<br /> با پیشنهاد و پیگیری دبیرخانه جشنواره شعر فجر، حواله یک میلیاردی ریالی کتاب تحویل اداره کل ارشاد سیستان و بلوچستان شد.<br /> به گزارش حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از روابط عمومی بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان، با دستور محسن جوادی، معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، طی شش ماهه نخست سال ۱۳۹۹، تا سقف یک میلیارد ریال کتاب برای تجهیز کتابخانه‌های استان سیستان و بلوچستان تخصیص خواهد یافت.<br /> <br /> حواله این اعتبار در مراسم اختتامیه چهاردهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر که شامگاه شنبه در مجتمع فرهنگی و سینمایی هلال زاهدان برگزار شد، توسط مدیرعامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی تحویل مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان سیستان و بلوچستان شد.<br /> <br /> https://www.yjc.news/fa/news/7234376/%D8%AA%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%B5-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ======================================================<br /> حاشیه جشنواره شعر فجر؛<br /> کنار گذاشته شدن یکی از نامزدها از لیست برگزیدگان جشنواره شعر فجر/ بی‌اطلاعی دبیر علمی جشنواره از حاشیه‌ها<br /> شاعر کتاب «ده و ده دقیقه و سی ثانیه» گفت: به دلیل مسائل غیرمرتبط با شعر کتابش از لیست برگزیدگان جشنواره شعر فجر کنار گذاشته شد.<br /> باشگاه خبرنگاران جوان - کیانوش خان محمدی گفت: پیش از برگزاری اختتامیه جشنواره بین المللی شعر فجر متوجه شدم کتابم با عنوان «ده و ده دقیقه و سی ثانیه» که در انتشارات نگاه منتشرشده است، به دلیل مسائل مرتبط با غیر شعر از لیست برگزیدگان این جشنواره ادبی کنار گذاشته شده. دلیلشان این بوده که شاعر مستقلی هستم.<br /> <br /> بنا به گفته شاعر مجموعه شعر «ده و ده دقیقه و سی ثانیه» داوران جشنواره بین المللی شعر فجر اثرش را از نظر شعری انتخاب کرده بودند؛ اما پس از آن با نظر مراجع غیر شعری آن را کنار گذاشتند. او اعتراضش را اعلام کرد و به دبیر جشنواره بین المللی شعر فجر گفته کاش این اشتباه را در حق من نمی‌کردید تا شاید در آینده شاعرانی بزرگتر از من در جشنواره بین المللی شعر فجر حاضر می‌شدند.<br /> <br /> خان محمدی، هفت سال برای انتشار کتاب به صورت شبانه روزی زحمت کشیده و یک ماه روی چیدمان آن کار کرده است.<br /> <br /> خبرنگار ما برای پیگیری این اتفاق سراغ قربان ولیئی دبیر علمی جشنواره شعر فجر رفت. او در این باره گفت: من در جریان حاشیه های شانزدهمین دوره جشنواره بین المللی شعر فجر نیستم. هم اکنون هم در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سمتی ندارم. تنها دبیری شانزدهمین دوره جشنواره بین المللی شعر فجر را به عهده داشتم. اما آنچه می توانم در این باره بگویم این است که داوری های جشنواره براساس شعریت آثار انجام شد و مستقل بودن یا نبون شاعر تاثیری در این مسئله نداشت. <br /> <br /> شانزدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر چهارم بهمن ماه در تالار وحدت به کار خود پایان داد و برگزیدگان آن در بخش‌های مختلف معرفی شدند. کتاب کیانوش خان محمدی با عنوان «ده و ده دقیقه و سی ثانیه» از نامزد‌های بخش شعر بزرگسال در جشنواره بین المللی شعر فجر بود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/8070870<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =========================================================<br /> به گزارش بولتن نیوز، امید صباغ نو، شاعر ، درباره جشنواره بین المللی شعر فجر امسال، گفت: در چند ساله اخیر شاهدیم داوران جشنواره بین المللی شعر فجر از بین کتاب‌های منتشر شده، کتاب‌هایی را انتخاب می‌کنند و بعد از داوری اولیه از صاحب اثر می‌پرسند که می‌خواهد اثرش در ادامه داوری شود یا خیر. این کار درستی نیست؛ وقتی جشنواره بین المللی شعر فجر به این شیوه برگزار می‌شود، در حق بسیاری از شاعران جوان اجحاف خواهد شد.<br /> <br /> این شاعر ادامه داد: سال‌های قبل هم مجموعه‌های شعر بزرگسال در سه قالب شعری کلاسیک، نو (شامل سپید و نیمایی) و شعر محاوره داوری می‌شد. از این رو جشنواره بین المللی شعر فجر امسال با دوره‌های گذشته اش تغییری نکرده است. این شیوه برگزاری باعث شد، برخی دوستان شاعر اعتراض کنند و برخی هم تمایل نداشته باشند کتابشان را برای شرکت در جشنواره بین المللی شعر فجر ارسال کنند.<br /> <br /> صباغ نو بیان کرد: بسیاری از شاعران امروز، دبیر علمی جشنواره بین المللی شعر فجر امسال را نمی‌شناسند. حتی اگر از استادان رشته زبان و ادبیات فارسی باشند، باید در بین شاعران شناخته شده باشند تا شاعران اعتماد کنند و اثرشان را برای شرکت در جشنواره‌ای بفرستند. برای مثال ما در جشنواره شعر نیاوران قله‌ای به نام محمد سلمانی داشتیم. همه شاعران از هر طیفی که باشند محمد سلمانی را می‌شناسند. جشنواره بین المللی شعر فجر امسال به گونه‌ای است که گویی فرمالیته برگزار می‌شود.<br /> https://www.bultannews.com/fa/amp/news/700901<br /> امید صباغ نو، شاعر<br /> انتقاد یک شاعر از شیوه تکراری برگزاری جشنواره شعر فجر<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===========================================================<br /> آیین اختتامیه پانزدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر برگزار شد/ تجلیل از ۱۴ شاعر به مناسبت چهلمین سال دفاع مقدس<br /> ۲۶ بهمن ۱۳۹۹ - ۱۳:۴۰ اخبار فرهنگی اخبار ادبیات و نشر <br /> آیین اختتامیه پانزدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر برگزار شد/ تجلیل از 14 شاعر به مناسبت چهلمین سال دفاع مقدس<br /> برگزیدگان بخش های مختلف جشنواره ی امسال در مراسمی با حضور داوران ، نامزدها و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی معرفی شدند.<br /> به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، صبح امروز 26 بهمن ماه آیین پایانی پانزدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر در محل تالار وحدت برگزار شد.<br /> <br /> این مراسم که به علت رعایت پروتکل های بهداشتی امسال برخلاف سال‌های گذشته به صورت مجازی فقط با حضور داوران، نامزدهای بخش‌های مختلف و سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد در سه بخش اصلی برگزیدگانی را معرفی کرد.<br /> <br /> در ابتدای مراسم مریم جلالی دبیر علمی این دوره از جشنواره‌ی شعر فجر با بیان اینکه از سال 1385 تاکنون این جشنواره همواره آیینه‌ی انعکاس طرح نو و انگیزه بخش شاعران جوان بوده است گفت: جشنواره شعر فجر امانتدار شعر کهن فارسی است.<br /> <br /> محسن جوادی معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه ی برنامه در سخنانی کوتاه ضمن اشاره به روزهای سخت جشنواره امسال بیان کرد: جشنواره شعر فجر ذاتا از حساسیت بالایی برخوردار است و شرایط ویژه کرونایی امسال هم این سختی را دو چندان کرده بود اما هیات علمی با دقتی منیاتوری و با رعایت کامل دستورالعمل‌ها بعد از خوانش چندباره کتب ارسالی رای فنی خود را بر اساس مولفه های شعری اساتید ادبیات فارسی بیان کردند.<br /> <br /> وی در ادامه ضمن گرامی داشت یاد و نام شهیدان سلیمانی و فخری زاده پانزدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر را به جهادگران سلامت تقدیم نموده و آرزو کرد که قرن جدید قرن سلامت و درخشش شعر فارسی باشد.<br /> <br /> بعد از آن نوبت به معرفی برگزیدگان در سه بخش شعر بزرگسال، شعر کودکان و نوجوانان و درباره ی شعر رسید که اسامی نامزدها و منتخبین هر بخش به شرح ذیل است.<br /> <br /> در بخش شعر کودکان و نوجوانان آثار توسط بابک نیک طلب، مریم اسلامی و کبری بابایی داوری شده بود و نامزدها عبارت بودند از:<br /> <br /> «باران در خودم می‌بارد»، اثر حسین تولایی از شرکت انتشارات علمی و فرهنگی<br /> <br /> «بق بقوها را بردن، سیصدتا بوق آوردن»، سروده زهرا موسوی از شرکت انتشارات فنی ایران<br /> <br /> «به من بگو خال‌خالی» اثر شهلا شهبازی از انتشارات سروش<br /> <br /> «عید اومده عروسکا»، اثر خاتون حسنی از نشر به‌نشر(انتشارات آستان قدس رضوی)<br /> <br /> «فقط جای تو خالی ا‌ست»، اثر طیبه شامانی از شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.<br /> <br /> «لباس پرپری»، سروده مریم هاشم پور از انتشارات سروش<br /> <br /> که از این میان دو اثر به عنوان برگزیده ی مشترک انتخاب شدند.<br /> <br /> کتاب &quot;باران در خودم می‌بارد&quot; اثر حسین تولّایی، انتشارات علمی و فرهنگی<br /> <br /> کتاب &quot;لباس پرپری&quot; اثر مریم هاشم‌پور، انتشارات سروش<br /> <br /> در بخش شعر بزرگسال، بخش شعر کلاسیک<br /> <br /> آثار توسط بهروز سپیدنامه، وحید عیدگاه طرقبه‌ای و زهیر توکلی داوری شده بود و نامزدها عبارت بودند از:<br /> <br /> «دلم برای خزر شور می‌زند»، سروده سجاد حیدری قیری از نشر مرکز فرهنگی ادبستان<br /> <br /> «روزهای بعد از این...»، اثر لیلا مهذب از نشر فصل پنجم<br /> <br /> «مرور پنجره‌ها»، اثر سید وحید سمنانی از نشر شهرستان ادب<br /> <br /> «ناچارانه»، اثر محمد رهام از نشر فصل پنجم<br /> <br /> «نورهان»، سروده محمدرضا تقی‌دخت از نشر سوره مهر<br /> <br /> که از این میان کتاب مرور پنجره ها اثر سید وحید سمنانی اثر شایسته ی تقدیر شناخته شد و دو اثر به عنوان برگزیده ی مشترک انتخاب شدند.<br /> <br /> «دلم برای خزر شور می‌زند»، سروده سجاد حیدری قیری از نشر مرکز فرهنگی ادبستان<br /> <br /> «نورهان»، سروده محمدرضا تقی‌دخت از نشر سوره مهر<br /> <br /> در بخش شعر بزرگسال، بخش شعر نو<br /> <br /> از استاد «م.موید» به احترام پنج دهه شاعری موثّر و توجّه به فرهنگ شیعی در شعر نو و استاد &quot;محمدباقر کلاهی اهری&quot; به احترام بیش از چهار دهه سرودن و تاثیرگذاری در جریان بی حاشیه‌ی این گونه از شعر تقدیر شد و نامزد های به شرح ذیل اعلام شدند:<br /> <br /> «از نو تازه شویم»، اثر محمدباقر کلاهی اهری از نشر آرادمان<br /> <br /> «امان‌نامه»، اثر سیداکبر میرجعفری از نشر قو<br /> <br /> «ب»، اثر م.مؤید از نشر فرهنگ ایلیا<br /> <br /> «پرنده بی آسمان»، اثر محمدرضا روزبه از نشر آریاشهر<br /> <br /> «مرگ چه ساده شروع می‌شود»، اثر سعیده هاشمی از نشر فصل پنجم<br /> <br /> که از این میان دو اثر زیر به صورت مشترک آثار برگزیده شدند.<br /> <br /> «امان‌نامه»، اثر سیداکبر میرجعفری از نشر قو<br /> <br /> «پرنده بی آسمان»، اثر محمدرضا روزبه از نشر آریاشهر<br /> <br /> در بخش شعر بزرگسال، بخش شعر محاوره<br /> <br /> کتب زیر نامزد بهترین اثر شده بودند:<br /> <br /> «تقصیر دنیا بود و تهرونش» اثر هادی خورشاهیان از نشر آرادمان<br /> <br /> «چهارده شب» اثر مجید صالحی از نشر شانی<br /> <br /> «هرچه بود، آبی نبود» اثر وحیده سادات میرهادی از نشر فصل پنجم<br /> <br /> که تنها کتاب «چهارده شب» اثر مجید صالحی از نشر شانی برگزیده ی این بخش اعلام شد.<br /> <br /> در بخش درباره شعر<br /> <br /> که بهروز سپیدنامه، وحید عیدگاه طرقبه‌ای و زهیر توکلی داوری‌ها را بر عهده داشتند،‌ آثار زیر به بخش نهایی راه یافته بودند:<br /> <br /> «زندگی سعدی شیرازی»، اثر جواد بشری از نشر خاموش<br /> <br /> «سرّ سخنان نغز خاقانی»، به کوشش محمدرضا ترکی از نشر سمت<br /> <br /> «طرح‌ها و ساختارهای تازه و ابتکاری در شعر معاصر»، به قلم محمدرضا روزبه از نشر روزگار<br /> <br /> «واج‌شناسی شاهنامه»، اثر جلال خالقی مطلق از نشر محمود افشار با همکاری نشر سخن<br /> <br /> که از این میان دو اثر به صورت مشترک به عنوان برگزیده اعلام شدند.<br /> <br /> کتاب &quot;زندگی سعدی شیرازی&quot; نوشته دکتر جواد بشری، نشر خاموش<br /> <br /> کتاب &quot;سرّ سخنانِ نغزِ خاقانی&quot; نوشته دکتر محمدرضا تُرکی، انتشارات سَمت<br /> <br /> بخش جوان چهاردهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر که برگزاری آن به زمان دیگری موکول شده بود به دلیل گسترش بیماری کرونا ممکن نشد. دبیرخانه جشنواره ضمن پوزش از برگزیدگان دوره‌های چهاردهم و پانزدهم شعر فجر در بخش جوان، اعلام کرد نشان، جوایز و لوح‌های تقدیر برندگان این دو دوره که همگی در استان‌های مختلف کشور ساکن هستند، با هماهنگی انجام شده برای آنان ارسال خواهد شد.<br /> <br /> برگزیدگان این بخش به ترتیب حروف الفبا:<br /> <br /> 1- نرگس اسمعیلی<br /> <br /> 2- محمدرضا امینی<br /> <br /> 3- ملیحه بهادران<br /> <br /> 4- ابوالفضل جِبِلّه<br /> <br /> 5- محمدجواد قیاسی<br /> <br /> این برگزیدگان از اعضای برگزیده پایگاه نقد شعر هستند که در طول چهار سال فعالیت از بین حدود چهار هزار عضو انتخاب شده‌اند. دو نفر از منتقدان پایگاه به عنوان پرتلاش‌ترین مدرّسین این پایگاه معرفی شدند:<br /> <br /> 1- محمدجواد آسمان<br /> <br /> 2- مجتبی صادقی<br /> <br /> بخش ویژه چهلمین سال دفاع مقدس<br /> <br /> خانه کتاب و ادبیات ایران به عنوان مجموعه برگزارکننده جایزه ادبی جلال آل احمد و جشنواره بین‌المللی شعر فجر بر خود وظیفه دانست که در چهلمین سال آغاز جنگ تحمیلی از کسانی که در طول چهل سال ادبیات دفاع مقدس قلم زده‌اند تجلیل کنند.<br /> <br /> طبق روالی که در جایزه ادبی جلال از فعالان حوزه رسانه نظرخواهی شده بود در جشنواره بین‌المللی شعر فجر نیز پس از برگزاری جلسات داوری، با انتخاب این عزیزان چهارده تن از شاعران موثّر در حوزه شعر دفاع مقدس انتخاب شده‌اند که توسط دبیرخانه از آن‌ها تجلیل شد.<br /> <br /> برگزیدگان بخش ویژه دفاع مقدس (به ترتیب حروف الفبا):<br /> <br /> 1- حسین اسرافیلی<br /> <br /> 2- مرتضی امیری اسفندقه<br /> <br /> 3- عباس باقری<br /> <br /> 4- عباس براتی‌پور<br /> <br /> 5- پرویز بیگی حبیب آبادی<br /> <br /> 6- محمدحسین جعفریان<br /> <br /> 7- عبدالرضا رضایی‌نیا<br /> <br /> 8- قادر طهماسبی (فرید)<br /> <br /> 9- محمدرضا عبدالملکیان<br /> <br /> 10- علیرضا قزوه<br /> <br /> 11- عبدالجبار کاکایی<br /> <br /> 12- علی‌محمد مودب<br /> <br /> 13- یوسفعلی میرشکاک<br /> <br /> 14- سیمین‌دخت وحیدی<br /> <br /> بخش نفس‌های شعر در روزگار کرونا<br /> <br /> دبیرخانه پانزدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر بر خود وظیفه دانست از میان افراد و مجموعه‌هایی که در شرایط گسترش ویروس کرونا نه تنها دست روی دست نگذاشتند بلکه از محدودیت‌های کرونایی، برای شعر و ادبیات فارسی فرصت ساختند، تقدیر کند. کسانی که در ایام تعطیلی جلسه‌ها و انجمن‌های شعر هر یک به گونه‌ای در فضای مجازی، فعالیت چشمگیر داشتند به ترتیب حروف الفبا عبارتند از:<br /> <br /> 1- محمودرضا اکرامی‌فر<br /> <br /> 2- مریم حائری<br /> <br /> 3- محمدکاظم کاظمی<br /> <br /> 4- محمد میلان‌لک<br /> <br /> 5- محمدحسین نعمتی<br /> <br /> در انتهای آیین اختتامیه ی پانزدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در سخنانی ضمن گرامی داشت اساتیدی همچون مهرداد اوستا، قیصر امین پور، سپیده کاشانی و احمد عزیزی دو اتفاق چهلمین سالگرد دفاع مقدس و کرونا را به عنوان مهمترین اتفاقات آخرین سال قرن بیان کرد و گفت: در این روزهای سخت و نفسگیر بازهم سرمایه ی شعر فارسی به یاری مردم آمد. شاعرانی که با تکریم مدافعان سلامت، انتقال تجربه ها و رنج های مشترک شاعرانه ی کرونایی و طنز های مرتبط با این حوادث دریچه ای شدند برای گفت و گو با شعر جهان و همکلامی با شاعران دیگر زبان ها که این خود از اهمیت بالایی برخوردار است.<br /> <br /> https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/11/26/2452654/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B2-14-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===============================================================<br /> آفت این روزهای شعر/ نگاه‌های عمیق فلسفی و اجتماعی در شعر کمرنگ است<br /> ۲۷ بهمن ۱۳۹۹ - ۱۲:۵۹ اخبار فرهنگی اخبار ادبیات و نشر <br /> آفت این روزهای شعر/ نگاه‌های عمیق فلسفی و اجتماعی در شعر کمرنگ است<br /> محمدمهدی سیار، داور بخش بزرگسال شعر فجر می‌گوید: نگاه‌های عمیق فلسفی و اجتماعی در شعر امروز کمرنگ شده است و شاعران به تکرار در فرم،‌ مضمون و زبان رسیده‌اند.<br /> به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم‌، بسیاری از اهالی فرهنگ و ادب معتقدند که با وجود اینکه شعر هنر اول ایران به شمار می‌رود،‌ اما بی‌متولی‌ترین و رهاشده ترین هنر در ایران است. این دسته معتقدند که معاونت فرهنگی وزارت ارشاد و بنیاد شعر و ادبیات داستانی که حالا به دفتر گسترش شعر و ادبیات داستانی تبدیل شده است،‌ نمی‌توانند متولی شعر در کشور به شمار آیند،‌ چرا که اساسا برای شعر بودجه چندانی در نظر گرفته نشده است. با این حال هر سال بهمن ماه که می‌شود جشنواره شعر فجر توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شده و تلاش می‌شود تا استعدادهای جدید در این حوزه شناسایی شوند.<br /> <br /> با وجود اینکه جشنواره شعر فجر حالا پس از 15 دوره برگزاری باز هم نتوانسته‌است همپای سایر جشنواره‌ها هم‌چون فیلم و موسیقی فجر در میان اهالی این حوزه جا بیفتد‌، چندان نمی‌توان خرده را بر نحوه برگزاری و اجرا گرفت چرا که اهالی این حوزه معتقدند نبود جایگاه مناسب در نظام فرهنگی کشور برای شعر موجب شده است که مهمترین جشنواره این حوزه نیز نتواند همپای سایر جشنواره‌های فجر پیش رود.<br /> <br /> به هر روی پانزدهمین جشنواره شعر فجر روز گذشته با معرفی برگزیدگان به کار خود پایان داد. جشنواره شعر فجر در پانزدهمین دوره خودرد شعر بزرگسال با یک تغییر عمده در بخش شعر بزرگسال روبرو بوده است،‌ در این دوره با موافقت هیئت علمی‌، داوری‌ها در شعر بزرگسال در 3 بخش شعر کلاسیک،‌ شعر نو و شعر محاوره انجام شده‌اند.<br /> <br /> در این دوره دو هزار و 32 اثر در بخش بزرگسال توسط علی هوشمند، مصطفی علی‌پور، امید مهدی‌نژاد، محمدمهدی سیار، مصطفی محدثی‌خراسانی، فریبا یوسفی و محمدسعید میرزایی به بررسی گذاشته شد و در نهایت برگزیدگان و شایستگان تقدیر این بخش معرفی شدند.<br /> <br /> خبرگزاری تسنیم‌، پیش از این با مصطفی محدثی خراسانی داور بخش بزرگسال گفت‌وگویی انجام داده بود، حالا به سراغ محمد مهدی سیار که داوری بخش شعر نو و ترانه را بر عهده داشته‌ گفت‌وگو کرده است. سیار در این گفت‌وگو به نگرانی‌هایی که برای شعر بزرگسال وجود دارد اشاره کرده است. این گفت‌وگو به شرح ذیل است: <br /> <br /> * تسنیم: بیش از دو هزار کتاب شعر در پانزدهمین جشنواره شعر فجر بررسی شد و نهایتاً برگزیدگان جشنواره نیز معرفی شدند،‌ اگر بخواهید نگاهی به کمیت و کیفیت آثار داشته باشید چه وضعیتی را ترسیم می‌کنید؟<br /> <br /> در حوزه ترانه و شعر نو که بنده داوری را بر عهده داشتم،‌ حجم قابل توجهی کتاب منتشر شده است، البته بیشتر مجموعه‌های شعر سپید بودند و قالب نیمایی و موزون حجم کمتری را به خود اختصاص داده بود و این حسرت هم‌چنان با ما ماند که ظرفیت‌های این قالب یعنی قالب نیمایی آنچنان که باید و شاید جدی گرفته نشده است.<br /> <br /> پیشنهاد من به شاعران جوان این است که نگاه نو را در عین اینکه نیم‌نگاهی به زیبایی‌شناسی سنتی دارند،‌ دنبال کنند و به این قالب بیشتر بپردازند و جایگاه این قالب و ظرفیت‌های آن را بیشتر به گوش شاعران نسل‌های جدید برسانند.هم‌چنین بد نیست که در دوره‌های آموزشی و ادبی هم به این موضوع توجه شود.<br /> <br /> در شعر سپید کارها از نظر کمی قابل توجه بود، اما از نظر کیفی تقریبا آثار شبیه به هم بود،‌ نوعی شباعت میان همه کتاب‌های شعر سپیدی که در سال 98 منتشر شده بود،‌ قابل مشاهده بود. شباهت در لحن‌‌، نوع استفاده از زبان و ... که آزاردهنده بود. اما در مجموع در میان همه این کتاب‌ها آثار قابل توجه هم بودند که انتخاب اثر برگزیده را برای ما سخت می‌کرد.<br /> <br /> بیشتر بخوانید<br /> انتقاد داور جشنواره فجر از جایگاه شعر در نظام فرهنگی کشور/ بودجه شعر برابر با تولید 5 دقیقه از یک فیلم سینمایی است<br /> <br /> البته باید بگویم که در قالب ترانه کارهای قوی و قابل توجه کمتر دیده می‌شد،‌ اما در شعر نو سطح عمده کارها متوسط رو به بالا بود. این نشان می‌دهد که استعدادهای جوان هم راه خود را در انتشار کتاب پیدا کرده‌اند. ما چهره‌های تازه‌ای را در همین جشنواره دیدیم که می‌شد به آینده‌شان امیدوار بود. در مقابل پیشکسوتان نیز در سال 98 آثار خوبی را منتشر کرده‌اند.<br /> <br /> تنوع نگرش‌ها در کتاب‌های شعر<br /> <br /> * تسنیم: به لحاظ موضوع و مضمون کتاب‌های شعر در این دو قابل از چه جایگاهی برخوردار بودند؟<br /> <br /> تنوع نگرش‌ها موضوع قابل توجه دیگر در این دوره بود،‌هم نگرش‌های رمانتیک و عاشقانه داشتیم هم نگرش‌هایی با رویکرد اجتماعی و آیینی. البته وجه غالب با رویکرد عاشقانه بود. در مجموع به نظرم از نظر موضوع و مضمون با تنوع خوبی روبرو بودیم.<br /> <br /> عدم جسارت شاعران جوان برای ورود به موضوعات جدید <br /> <br /> اما در ترانه نیز به مانند قالب‌های غزل و سپید ما به نوعی با یک‌دست شدن و عدم جسارت در نسل میانی و جوان شاعران برای ورود به موضوعات جدید روبرو هستیم‌، که این کمی نگران کننده است،‌ چون اغلب شاعران به بازار و مخاطبان عمومی توجه کرده‌ و تلاش داشته‌اند در مرز متعادل مخاطب‌پسند حرکت کنند. از این رو نوجویی‌های و جسارت‌ها و طراواتی که باید در شعر شاعران جوان باشد کمتر دیده می‌شود.<br /> <br /> کمرنگ شدن نگاه‌های عمیق اجتماعی و فلسفی<br /> <br /> *تسنیم: جایگاه اندیشه در شعر سال 98 که در این دوره جشنواره شعر فجر بررسی شد،‌ چگونه بود؟ در سال‌‌های اخیر ما با حجم انبوهی از شعرهای بدون پشتوانه فکری مواجه شده‌ایم،‌ دغدغه‌های شخصی و بعضا نازل شاعر جای خود را با رویکرد اجتماعی داده‌اند‌، این در سال گذشته نیز ادامه داشته است؟<br /> <br /> در آثار منتشر شده در سال 98 کمرنگ شدن نگاه‌های عمیق اجتماعی و فلسفی به چشم می‌آمد‌ و این کمی نگران‌کننده بود،‌ اما شعر پیشکسوتان و برخی از جوان‌ها و شاعران نسل تازه اتفاقاً برخوردار از یک نگاه عمیق اجتماعی و اندیشه‌ای بودند،‌ البته این جریان در اقلیت بود.<br /> <br /> آسیب دچار شدن به تکرار در فرم، مضمون و زبان<br /> <br /> * تسنیم: از نظر شما برای برشمردن مهمترین نقاط ضعف و آسیب در حوزه شعر در حال حاضر به چه مواردی اشاره می‌کنید؟<br /> <br /> دچار شدن به تکرار در فرم، مضمون و زبان و یک نوع استاندارسازی در این زمینه را می‌توان مهمترین آسییب شعر در حال حاضر دانست،‌ ده‌ها مجموعه شعر ارزیابی شد که اگر اسم شاعر را نگاه نمی‌کردیم، ‌تصور می‌شد که همه را یک نفر سروده است.<br /> <br /> * تسنیم: در حوزه رمان و داستان کوتاه نیز با چنین پدیده‌ای مواجه شده‌ایم که ناشی از تأثیری است که نویسندگان از فضای رمان‌های ترجمه شده غربی گرفته‌اند،‌ در حوزه شعر چرا با چنین تکراری روبرو هستیم؟<br /> <br /> یکی از دلایل می‌تواند سلیقه بازار باشد،‌ همچنین نمونه‌های موفق نسل‌های پیشین شاعران را به یک استانداردسازی و تکرار می‌رساند، به نظر می‌رسد مطالعه شاعران و آن چیزی که به عنوان منبع الهام و منبع تفکر و نگارش شاعرانه به شمار می‌آید،‌ به مطالعه چند کتاب شعر یا نهایتاً داستان و رمان محدود شده است،‌ شاعر ما به خودش این فرصت را نمی‌دهد که کتابی غیر از کتاب‌های ادبی نیز مطالعه کند‌‌؛ شاعر باید همزمان تاریخ و فلسفه بخواند، مطالعات حوزه اندیشه،‌ جامعه‌شناسی و فرهنگی داشته باشد،‌ انسداد در ادبیات ما را به تکرار می‌رساند. اگر مدام شعر بخوانیم و شعر بگوییم به تکرار می‌رسیم؛ در حالی که اگر دایره مطالعات و مشاهدات ما نسبت به جامعه و جهان کمی گسترده‌تر شود‌، در شعر به نوآوری می‌رسیم.<br /> <br /> https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/11/27/2453306/%D8%A2%D9%81%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%85%DB%8C%D9%82-%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%DA%A9%D9%85%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =========================================================<br /> آسیب‌های شانزدهمین دوره جشنواره شعر فجر؛ از فقدان اندیشه در شعر بزرگسال تا فقر جدی در شعر نوجوان<br /> ۲۴ بهمن ۱۴۰۰ - ۰۹:۰۹ اخبار فرهنگی اخبار ادبیات و نشر <br /> آسیب‌های شانزدهمین دوره جشنواره شعر فجر؛ از فقدان اندیشه در شعر بزرگسال تا فقر جدی در شعر نوجوان<br /> دبیر علمی شانزدهمین جشنواره شعر فجر گفت: در این دوره در حوزه شعر بزرگسال با فقدان اندیشه و در حوزه شعر نوجوان با فقر آثار مواجه بودیم.<br /> قربان ولیئی، دبیر علمی شانزدهمین دوره جشنواره شعر فجر، در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم،‌ از اتمام داوری‌های این دوره خبر داد و گفت: داوری‌ها در گروه‌های چهارگانه شعر بزرگسال (شامل شعر کلاسیک، شعر محاوره و شعر ترانه)؛ شعر کودک و نوجوان و درباره شعر به اتمام رسیده است.<br /> <br /> وی ادامه داد: در این دوره کتاب‌های منتشر شده در سال 1399 بررسی شده که شامل دو هزار و 609 اثر است. از این میان تعداد دو هزار و 106 اثر در حوزه شعر بزرگسال، 364 اثر در حوزه کودک و نوجوان و 139 اثر در بخش درباره شعر بوده است.<br /> <br /> ولیئی تصریح کرد:‌ آثار در مرحله نخست ارزیابی اولیه شدند و پس از یک ریزش اولیه به مرحله دوم داوری‌ها راه یافتند،‌ در نهایت در هر گروه به طور متوسط 10 اثر به مرحله نهایی رسیدند که در هر گروه آثار برگزیده یا شایسته تقدیر مشخص شدند.<br /> <br /> وی با اشاره به کمیت و کیفیت کتاب‌های شعر منتشر شده در سال 99 گفت: واقعیت این است که در سال 99 در مجموع یک ضعف عمومی در هر شاخه‌ای وجود داشت؛ به ویژه در حوزه درباره شعر که ما هم به لحاظ کمی و هم کیفی شاهد تنزل آثار بودیم. علاوه بر آن در حوزه کودک و نوجوان به ویژه نوجوان نیز تعداد آثار بسیار اندک بود است. <br /> <br /> این شاعر آیینی ادامه داد: در بخش درباره شعر که نقد و نظریه ادبی را در خود جای می‌دهد‌، کار تولیدی و تألیفی و بومی شده بسیار اندک است، نه اینکه نیست، کارهای درخشانی هم صورت گرفته ولی به شدت به لحاظ کمی و کیفی در نظریه و نقد ادبی ضعف داریم.<br /> <br /> وی با اشاره به آسیب‌های شعر نوجوان نیز افزود: مهمترین آسیب تکرار و تکرار است، خلاقیت و نوآوری کم مشاهده می‌شود در حوزه درباره شعر و در حوزه شعر نوجوان اساسا ما با فقر جدی کتاب مواجه هستیم، به نظر می‌رسد که در حوزه شعر نوجوان ما با نزول چشمگیر مواجه شدیم چه از نظر کمی و چه از نظر کیفی.<br /> <br /> بیشتر بخوانید<br /> فراخوان شانزدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر منتشر شد<br /> <br /> داوری آثار فارسی‌زبانان در بخش ویژه شانزدهمین جشنواره شعر فجر/ آغاز محافل ادبی با محفل شعر فاطمی<br /> <br /> دبیر علمی جشنواره شعر فجر با اشاره به بخش شعر بزرگسال نیز تصریح کرد:‌ در حوزه بزرگسال به لحاظ زبانی، تصویر و تخیل ما با نوآوری چندانی مواجه نیستیم. همچنین عنصر دیگری که جلب توجه می‌کند، فقدان اندیشه است. نظام اندیشه‌ای منسجم و محکمی در شعرها مشاهده نمی‌شود. از سوی دیگر، نبود تنوع در حوزه‌های محتوایی و خلاقیت نیز از دیگر آسیب‌هاست. در اکثر اشعار ما با یک همسانی مواجه هستیم. به نظر می‌رسد، این یکسانی همان افت هنر باشد؛ زیرا هنر مبتنی بر فردیت و کشف‌های شخصی است.<br /> <br /> ولیئی در پاسخ به این پرسش که چرا کتاب‌های شعر در این دوره جشنواره با چنین وضعیتی مواجه بوده‌اند‌، گفت: تحلیل علت‌های این وضعیت مطالعه جامع نیاز دارد. اولاً ما با شعر سال 99 مواجهیم، دلیلی ندارد برخی از این یافته‌ها را به کل شعر معاصر تعمیم دهیم. علاوه بر آن با تحول‌های مختلفی که در جهان پدید آمده است، باید گفت که گرایش به سمت رمان و داستان بیشتر شده است‌. چرخشی از ساحت اجمال به ساحت تفصیل در حال انجام است‌. البته این نکته را نیز باید در نظر داشت که در کشوری مثل ایران که پیشینه درخشانی مثل شعر دارد، انتظار از این گونه ادبی بالاست‌. در مجموع باید گفت که از یک وجه کل ادبیات معاصر به لحاظ ارائه نکات زیبایی‌شناسی در مقایسه با این گنجینه‌ها فقیر به نظر می‌رسد.<br /> <br /> وی در پایان درباره بخش شاعران فارسی زبان نیز گفت: این بخش چندان در داوری‌ها مطرح نشده است‌ و برنامه مجزایی برای آن وجود داشته است.<br /> <br /> https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/11/24/2661863/%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%A7-%D9%81%D9%82%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =============================================================<br /> <br /> ==جستارهای وابسته==<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> ==منابع==<br /> ==پیوند به بیرون==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%B4%D8%B9%D8%B1_%D9%81%D8%AC%D8%B1&diff=47607 2022-07-25T04:19:04Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div><br /> جشنواره بین‌المللی شعر فجر، یا جایزۀ سرو، مهم‌ترین رگترین جایزه شعر در ایران است که از سال ۱۳۸۵ به صورت سالانه برگزار می‌شود. دو دورۀ نخست ''جشنوارهٔ شعر فجر''، صرفاً به تجلیل از شاعران بزرگ اختصاص داشت و از دورۀ سوم، جشنواره شکل مسابقه به خود گرفت. از دوره نهم (۱۳۹۳) هم این جشنواره به بررسی و داوری دفترهای شعر یا دربارۀ شعر منتشرشده در سال قبل از خود می‌پردازد. تاکنون شانزده دوره از این جشنواره برگزار شده است.<br /> <br /> <br /> {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;۰&quot;<br /> |-----<br /> ! width=&quot;20%&quot; | دوره<br /> ! width=&quot;20%&quot; | دبیر<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش امام و انقلاب <br /> ! width=&quot;18%&quot; | بخش آئینی<br /> ! width=&quot;22%&quot; | بخش جوان <br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش طنز<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش تصنیف و ترانه <br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش شعر کلاسیک<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش نو (سپید و نیمایی)<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش کودک و نوجوان<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش فارسی‌زبانان<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش ملی و میهنی<br /> |-----<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''اول(۱۳۸۵)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''[[علی‌رضا قزوه]]'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[مهرداد اوستا]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[علی معلم دامغانی]]<br /> :۲. [[قیصر امین‌پور]]<br /> :۳. [[محمدعلی بهمنی]]<br /> :۴. [[زکریا اخلاقی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[سیدحسن حسینی]] و [[قیصر امین‌پور]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[خسرو احتشامی]]<br /> :۲. [[قادر طهماسبی]]<br /> :۳. [[سعید بیابانکی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[فاضل نظری]] و [[سعید میرزایی]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[گروس عبدالملکیان]]<br /> :۲. [[علی محمد مودب]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[ابوالفضل زرویی نصرآباد]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[ناصر فیض]]<br /> :۲. [[رضا رفیع]]<br /> :۳. [[سیدعبدالرضا موسوی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[بیژن ترقی]]<br /> :۲. [[علی معلم دامغانی]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[رحیم معینی کرمانشاهی]]<br /> :۲. [[محمدعلی بهمنی]]<br /> :۳. [[قیصر امین‌پور]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[حسین منزوی]]<br /> :۲. [[محمدعلی بهمنی]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[خسرو احتشامی]]<br /> :۲. [[قیصر امین‌پور]]<br /> :۳. [[نصر‌الله مردانی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[طاهره صفارزاده]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[شمس لنگرودی]]<br /> :۲. [[بیژن نجدی]]<br /> :۳. [[احمدرضا احمدی]]<br /> :۴. [[سیدعلی موسوی گرمارودی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[افشین علاء]] و [[افسانه شعبان‌نژاد]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[طاهره قاسم‌نیا]]<br /> :۲. [[مصطفی رحماندوست]]<br /> :۳. [[ناصر کشاورز]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. محمدکاظم کاظمی و لطیف پدرام (افغانستان)<br /> :۲. محمدعلی عجمی (تاجیکستان)<br /> :۳. ظهیر احدصدیقی (پاکستان)<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[مهدی اخوان ثالث]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[حسین منزوی]]<br /> :۲. [[رحیم معینی کرمانشاهی]]<br /> :۳. [[سلمان هراتی]]<br /> :۴. [[یدالله کرمانشاهی]]<br /> |-----<br /> |}<br /> <br /> <br /> <br /> {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;۰&quot;<br /> |-----<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دوره<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دبیر<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش کودک و نوجوان<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش آزاد<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش اجتماعی<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش پایداری و انتفاضه<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش آئینی<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش امام و انقلاب<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش جوان<br /> ! width=&quot;40%&quot; | بخش استانی<br /> |-----<br /> |<br /> &lt;center&gt;''' دوم(۱۳۸۶)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> &lt;center&gt;''' محمودرضا اکرامی‌فر'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[منیره هاشمی]] (خراسان رضوی)<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[بیوک ملکی]]<br /> :۲. [[ناصر کشاورز]]<br /> :۳. [[شکوه قاسم‌نیا]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[سعید شاد]] (کردستان) و [[گروس عبدالملکیان]] (تهران)<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[احدرضا احمدی]]<br /> :۲. [[مفتون امینی]]<br /> :۳. [[حسین سعیدی مهدوی]]<br /> :۴. [[محمدباقر کلاهی اهری]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[مهدی فرجی]] و [[میلاد عرفان‌پور]]<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[منوچهر احترامی]]<br /> :۲. [[عبدالجبار کاکایی]]<br /> :۳. [[ناصر فیض]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[امید مهدی‌نژاد]] (تهران)<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[مهدی سعیدی]]<br /> :۲. [[علیرضا قزوه]]<br /> :۳. [[حسین اسرافیلی]]<br /> :۴. [[محمدرضا عبدالملکیان]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[آرش پورعلیزاده]] (رشت) و [[مرتضی آل‌کثیر]] (خوزستان)<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[محمدعلی مجاهدی]]<br /> :۲. [[علی موسوی گرمارودی]]<br /> :۳. [[محمدجواد غفورزاده]]<br /> :۴. [[قادر طهماسبی]]<br /> |<br /> * '''برگزیده'''<br /> :۱. [[محمدحسین ابراهیمی]] (کرمان)<br /> * '''سایر نامزدها'''<br /> :۱. [[یوسف‌علی میرشکاک]]<br /> :۲. [[زکریا اخلاقی]]<br /> :۳. [[احمد عزیزی]]<br /> :۴. [[فاطمه راکعی]]<br /> |<br /> &lt;center&gt;''' (به هر کدام از برگزیدگان این بخش لوح تقدیر، تندیس سرو زرین و ۱۰ سکه بهار آزادی اهدا شد)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> '''(به هر کدام از برگزیدگان این بخش لوح تقدیر و ۵ سکه بهار آزادی اهدا شد.)'''<br /> آذربایجان شرقی (صالح سجادی)، آذربایجان غربی (بهرام اسدی)، اردبیل (میرعلی عابدیان)، اصفهان (علی مظاهر)، ایلام (جلیل صفربیگی)، بوشهر (رضا طاهری)، تهران (ساعد باقری)، چهارمحال و بختیاری (مریم محمدی)، خراسان رضوی (هادی منوری)، خراسان شمالی (قدرت‌الله شریفی)، خراسان جنوبی (محمدعلی رحیمی)، خوزستان (هرمز فرهادی بابادی)، زنجان (همایون عطایی)، سمنان (شریف رضا مجد)، سیستان و بلوچستان (عبدالله واثق عباسی)، قزوین (امیر عاملی)، قم (سید ابوالقاسم حسینی)، کردستان (احسان فریدونی)، کرمان (محمدعلی جوشایی)، کرمانشاه (علی شمس علیزاده)، کهگیلویه و بویراحمد (فریدون داوری)، گیلان (امیرفخر موسوی)، گلستان (جعفر رودسرابی)، لرستان (محمدرضا روزبه)، مازندران (محمدعلی رضازاده)، مرکزی (مهدی رحیمی)، هرمزگان (جواد ضمیری)، همدان (احمد خوانساری) و یزد (عالیه محرابی)<br /> |-----<br /> |}<br /> <br /> {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;۰&quot;<br /> |-----<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دوره<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دبیران<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش شعر کهن و سنتی<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش نیمایی و سپید<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش کودک و نوجوان<br /> ! width=&quot;10%&quot; | بخش جوان (رقابتی)<br /> ! width=&quot;40%&quot; | بخش شعر امروز انقلاب اسلامی<br /> |-----<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''سوم(۱۳۸۷)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> &lt;center&gt;''' [[علی معلم دامغانی]]، [[فاضل نظری]] (دبیر علمی)، مصطفی امیدی (دبیر اجرایی)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> * '''رتبه اول'''<br /> :۱. [[حسین جنتی]] (ورامین)<br /> :۲. [[محمدمهدی سیار]] (استان فارس)<br /> * '''دوم'''<br /> :۱. علیرضا بدیع (نیشابور)<br /> :۲. محمدجواد شاهمرادی (اصفهان)<br /> * '''سوم'''<br /> :۱. مهدی مظاهری خورزنی (استان تهران)<br /> :۲. مهدی فرجی کاشان (استان اصفهان)<br /> |<br /> :۱. ابراهیم اکبری دیزگاه (استان قم)<br /> :۲. مجید سعدآبادی (استان تهران)<br /> :۳. علیرضا لبش (استان قم)<br /> |<br /> * '''نفر برتر بخش نوجوان'''<br /> :۱. حسین تولایی (استان تهران)<br /> * '''نفرات برتر بخش کودک'''<br /> :۱. مریم زندی (استان همدان، ملایر)<br /> :۲. مریم هاشم‌پور (استان تهران)<br /> |<br /> * '''داروان بخش کلاسیک'''<br /> :۱. [[مرتضی کاخی]]<br /> :۲. [[ساعد باقری]]<br /> :۳. [[محمدرضا ترکی]]<br /> :۴. [[حسین آهی]]<br /> :۵. [[قربان ولیئی]]<br /> * '''داوران بخش نیمایی و سپید'''<br /> :۱. [[مفتون امینی]]<br /> :۲. [[محمدباقر کلاهی اهری]]<br /> :۳. [[مصطفی علی‌پور]]<br /> :۴. [[محمدرضا عبدالملکیان]]<br /> :۵. [[رضا صفریان]]<br /> * '''داوران بخش کودک و نوجوان'''<br /> :۱. [[مصطفی رحمان‌دوست]]<br /> :۲. [[بیوک ملکی]]<br /> :۳. [[افشین علاء]]<br /> :۴. [[بابک نیک‌طلب]]<br /> :۵. [[شکوه قاسم‌نیا]]<br /> |<br /> * '''برگزیدگان'''<br /> [[جعفر ابراهیمی]] (شاهد)، [[بیژن ارژن]]، [[محمودرضا اکرامی‌فر]]، [[صابر امامی]]، [[مرتضی امیری اسفندقه]]، [[اسماعیل امینی]]، [[علی انسانی]]، [[عباس براتی‌پور]]، [[راضیه بهرامی]]، [[سعید بیابانکی]]، [[موسی بیدج]]، [[محمدرضا ترکی]]، [[محمدحسین جعفریان]]، [[حبیب‌الله چایچیان]]، [[عباس چشامی]]، [[سعید حدادیان]]، [[کاووس حسن‌لی]]، [[ابوالقاسم حسینی]]، [[سارا حیدری]]، [[هادی خورشاهیان]]، [[محمود دست‌پیش]]، [[احد ده‌بزرگی]]، [[خلیل ذکاوت]]، [[نرگس رجایی]]، [[صادق رحمانیان]]، [[غلامرضا رحمدل شرفشاهی]]، [[محمدرضا رستم‌پور]]، [[عبدالرضا رضایی‌نیا]]، [[محمد رمضانی فرخانی]]، [[محمدرضا روزبه]]، [[ابوالفضل زرویی نصرآباد]] و [[مجید زمانی اصل]].<br /> '''دیگر برگزیدگان این بخش هم به این ترتیب معرفی شده‌اند:''' فاطمه سالاروند، سیدمحمود سجادی، هادی سعیدی کیاسری، محمدحسین سعیدی مهدوی، عبدالرحیم سعیدی راد، مریم سقلاطونی، محمود سنجری، افسانه شعبان‌نژاد، ضیاءالدین شفیعی، حمیدرضا شکارسری، غلامرضا شکوهی، رضا صفریان، کیومرث عباسی قصری، افشین علاء، محمدکاظم علی‌پور، مصطفی علی‌پور، محمدجواد غفورزاده، ابوالفضل فاضل نظری، امیر فخر موسوی، [[ناصر فیض]]، [[شکوه قاسم‌نیا]]، ایرج قنبری، محمدباقر کلاهی اهری، شیرینعلی گل‌مرادی، [[علی‌محمد مؤدب]]، محمدعلی مجاهدی، مصطفی محدثی خراسانی، محمدکاظم مزینانی، شهرام مقدسی، هادی منوری، محمدرضا مهدی‌زاده، سیدعبدالجواد موسوی، سیدعلی‌اکبر میرافضلی، سیدعلی میرباذل، اکبر میرجعفری، محمدسعید میرزایی، زهره نارنجی، پروانه نجاتی، مجید نظافت، عرفان نظرآهاری، مرتضی نوربخش، منصوره نیکوگفتار، حمید هنرجو، علی هوشمند، صدیقه وسمقی، [[قربان ولیئی]]، بهروز یاسمی و سعید یوسف‌نیا.<br /> |-----<br /> |}<br /> <br /> {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;۰&quot;<br /> |-----<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دوره<br /> ! width=&quot;15%&quot; | دبیران<br /> ! width=&quot;18%&quot; | بخش شعر سنتی<br /> ! width=&quot;18%&quot; | بخش شعر نو<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش کودک و نوجوان<br /> |-----<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''چهارم (۱۳۸۸)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> * '''دبیر اجرایی'''<br /> :۱. [[علی موسوی گرمارودی]] و [[مصطفی امیدی]]<br /> * '''دبیر علمی'''<br /> :۱. [[مرتضی امیری اسفندقه]]<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱. [[محمود حبیبی کسبی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[پانته‌آ صفایی]] (اصفهان)<br /> :۲. [[محمد مرادی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۱. [[محمدسعید میرزایی]] (تهران)<br /> * '''شایستهٔ تقدیر'''<br /> :۱. [[محمدرضا طاهری]] (تهران)<br /> :۲. [[محمدعلی جوشایی]] (کرمان)<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱. [[سینا علی‌محمدی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[محمدحسین نعمتی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۲. [[امید مردانی بروجنی]] (بروجن)<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱. [[کبری بابایی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[حامد محقق]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۱. [[غلامرضا بکتاش]] (ملایر)<br /> |-----<br /> |}<br /> <br /> {| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;۰&quot;<br /> |-----<br /> ! width=&quot;5%&quot; | دوره<br /> ! width=&quot;15%&quot; | دبیران<br /> ! width=&quot;18%&quot; | بخش کلاسیک<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش سپید و نیمایی<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش کودک و نوجوان<br /> ! width=&quot;15%&quot; | بخش ترانه و تصنیف<br /> |-----<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''پنجم (۱۳۸۹)'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> &lt;center&gt;'''[[پرویز بیگی حبیب آبادی]] و [[مصطفی امیدی]]'''&lt;/center&gt;<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱.هیئت داوران اثری را حائز رتبه اول ندانستند.<br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[مریم آریان قره باغ]] (البرز) و [[محمدجواد شاهمرادی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۱. [[امیرحسین نیکزاد]] (البرز)<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱. هیئت داوران اثری را حائز رتبه اول ندانستند. <br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[علی هوشمند]] (بوشهر)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۱. [[مجید نظافت یزدی]] (مشهد) و [[صدیقه مرادزاده]] (استان تهران)<br /> |<br /> * '''برگزیده رتبه اول'''<br /> :۱. [[بابک نیک‌طلب]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه دوم'''<br /> :۱. [[عصمت اسلامی]] (تهران)<br /> * '''برگزیده رتبه سوم'''<br /> :۱. [[حسین تولایی]] (تهران)<br /> |<br /> * '''شایسته تقدیر'''<br /> :۱. [[سامیه سلیمی]] (بندرعباس)<br /> :۲. [[سیدحس متولیان]] (تهران)<br /> :۳. [[اسماعیل فرزانه]] (تهران)<br /> :۴. [[مهدی ایوبی]] (تهران)<br /> |-----<br /> |}<br /> <br /> <br /> ==چیستی و چرایی==<br /> ===گردش مالی===<br /> ===میزان اهمیت در جامعه و مقایسه با برنامه‌های مشابه ===<br /> ===دلایل مانایی و اثرات ملی و کشوری آن===<br /> ===دلایل مخالفت با آن و تحریم‌کنندگان مشهور رویداد===<br /> ===پیوستگی افراد مشهور آن رشته با رویداد===<br /> ===مشابهت رویداد ملی با کدامین رویداد بین‌المللی یا ملی مشهور در جهان===<br /> <br /> ==داستانک‌ها، حواشی و اتفاقات ماندگار در گذر از دوره‌های مختلف==<br /> ===دورهٔ هشتم===<br /> ====مهمان خوانده‌ای که برای مردم ایران ناخوانده است====<br /> حضور یک شاعر پرحرف و حدیث در هشتمین دورهٔ جشنواره شعر انقلاب کشور با حاشیه‌هایی همراه بود. [[یداله رویایی]] شاعری است که در طول سالیان پس از انقلاب به مقدسات و بنیان‌های انقلاب اسلامی ایران حمله کرد، شاعری که تاب انقلاب اسلامی مردم ایران را نیاورد و در همان دوران انقلاب به پاریس کوچ کرد.&lt;ref name=&quot;خوانده&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4780160/%D9%85%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 |عنوان= مهمان خوانده‌ای که برای مردم ایران ناخوانده است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====تاخیر در سخنرانی معاون فرهنگی وزیر====<br /> &quot;سیدعباس صالحی&quot;، معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که نسبتا از ابتدای مراسم افتتاحیه هشتمین جشنواره شعر فجر در محل برگزاری این مراسم حضور یافته و به گفته خود آمده بود تا شعر شاعران را بشنود، به دلیل جبهه‌گیری‌های احتمالی پیرامون مراسم افتتاحیه هشتمین جشنواره شعر فجر به دنبال درخواست مجری برنامه برای ادای صحبت‌هایی درباره جشنواره و نظرش پیرامون رعایت اصل چندصدایی در شعر، با تاخیری کوتاه به سخنرانی پرداخت.&lt;ref name=&quot;دوباره&quot;/&gt; <br /> <br /> ====جملهٔ پرحاشیهٔ [[افشین اعلاء]]====<br /> از حواشی دیگر افتتاحیه هشتمین جشنواره شعر فجر می‌توان به بیان جمله‌ای از &quot;افشین علاء&quot; با این مضمون که &quot;غزل معروف [[سیمین بهبهانی]]، &quot;دوباره می‌سازمت ای وطن&quot; به شعر ملی ما پهلو می‌زند&quot; اشاره کرد.&lt;ref name=&quot;دوباره&quot;/&gt;<br /> <br /> ====تشویق [[فاضل نظری]] به زبان غیر====<br /> تشویق &quot;فاضل نظری&quot; با بیان کلماتی همچون &quot;براوو&quot;، &quot;آفرین&quot; و &quot;احسنت&quot; از سوی حضار در زمان شعر خوانیش از حواشی دیگر افتتاحیه هشتمین جشنواره شعر فجر به شمار می‌آید.&lt;ref name=&quot;دوباره&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/4842985/%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%AA-%D9%88%D8%B7%D9%86-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B5%D8%AD%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AC%D8%A8%D9%87%D9%87-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C|عنوان=&quot;دوباره می‌سازمت وطن&quot; پهلونشین شعر ملی شد/ تاخیر صالحی در صحبت به دلیل جبهه‌گیری‌های احتمالی }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[**********************************************************************************************************************************************************************]]<br /> <br /> ===دورهٔ نهم از زبان [[اسماعیل امینی]]، دبیر علمی===<br /> ====بدونِ شعار====<br /> این جشنواره در نهمین دوره خود شعار ندارد زیرا ما روی خوشی به داشتن شعار نشان ندادیم.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;/&gt;<br /> <br /> ====مهمترین ویژگی دورهٔ نهم====<br /> مهمترین ویژگی این دوره از جشنواره شعر فجر این بود که در بخش رقابتی فقط به داوری کتاب‌های منتشر شده در سال ۹۲ پرداخت و هر کتابی که در این سال منتشر شده و مجوز داشته در ۳ شاخه کتاب‌های شعر بزرگسال، کتاب‌های شعر کودک و نوجوان و کتاب‌هایی درباره شعر شرکت کرد.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;/&gt;<br /> <br /> ====بخش غیررقابتی====<br /> در بخش غیررقابتی محافل شعری با حضور شاعران محبوب میان اهل شعر برگزار شد. محافل شعری در بخش غیررقابتی با هدف عرضه شعر به صورت زنده، رو در رو و مستقیم به مخاطبان برگزار شد و این بخش محدودیت نداشت و در چند نقطه کشور و خارج از کشور برگزار شد.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;/&gt;<br /> <br /> ====فراخون نداشت====<br /> در این دوره، فراخوان اصل شیوه جمع آوری آثار نبوده و کتاب‌هایی که در طول یک سال منتشر شده است نیازی به ارسال ندارد بنابراین نهمین جشنواره شعر فجر فراخوان نداشت. هر کسی که شاعر است و شعری دارد که قابل خواندن در پشت تریبون بوده و ارزش دارد به مشارکت در نهمین جشنواره شعر فجر دعوت می‌شود.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;/&gt;<br /> <br /> ====چارچوب و خط قرمزها====<br /> چارچوب ما شعر، فرهنگ ملی و دینی بوده و خط قرمز‌های ما هم خط قرمزهای فرهنگی و ادبی هستند و خط قرمز‌های سیاسی نیستند. شعر خوب معیار ما بوده و من سر کلاس دانشگاه هم سرودن شعر خوب را درس می‌دهم زیرا معیار سیاسی ندارم متاسفانه سیاست امروزه بر همه چیز ما حتی دوستی‌های ما سایه انداخته و معیار من ادبیات و فرهنگ است بنابراین منعی برای مشارکت کتاب‌های قانونی و دارای مجوز در نهمین جشنواره شعر فجر وجود ندارد.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[مهدی قزلی]] دبیر اجرایی جشنواره، خروج از دهه فجر====<br /> تصمیم ما این است که جشنواره شعر فجر را از دهه فجر خارج کنیم زیرا برگزاری هم زمان جشنواره‌ها بر روی آن‌ها تاثیر منفی می‌گذارد.&lt;ref name=&quot;مقیم&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/5105866/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%82%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B9%D9%88%D8%AA-%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%85|عنوان= جشنواره در نهمین دوره خود شعار ندارد/ شاعران ایرانی مقیم خارج را برای حضور در این دوره دعوت نکردیم}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[حسین اسرافیلی]]====<br /> اطلاع‌رسانی نهمین جشنواره شعر فجر با توجه به ارسال‌نشدن فراخوان از سوی دبیرخانه این جشنواره برای شاعران و محدودیت دربرگیری آن، نسبت به سال‌های گذشته ضعیف بود زیرا این جشنواره در دوره‌های پیشین خود در میان شاعران دربرگیری بیشتری داشته اما امسال فقط شامل صاحبان کتاب می‌شد. جشنواره شعر فجر امسال با توجه به بعضی تغییرات پیش آمده مثل بررسی نشدن کتاب‌ها به جای داوری اشعار رویکرد مثبتی را در پیش گرفته، از دلایل مناسب‌بودن این کار می‌توان به این امر اشاره کرد که با توجه به تجارب گذشته بسیاری از شاعران از برگزاری جشنواره شعر فجر خبر نداشته‌اند و یا به دلایلی ارائه یک یا دو شعر از اشعارشان را در شأن خود نمی‌دانستند. اما برنامه‌های شعرخوانی نهمین جشنواره شعر فجر در داخل و خارج کشور می‌تواند به‌عنوان ویترینی برای فعالیت‌های شعری همه استان‌ها حائز اهمیت باشد تا همه آثار خود را عرضه کنند. برگزار کنندگان هشتمین دوره جشنواره شعر فجر در سال گذشته دست به تفکیک بخش‌های داخلی و بین‌المللی این جشنواره زده بودند اما نهمین دوره جشنواره شعر فجر به ظاهر با توجه به کمبود بودجه موجود به جای دعوت از شاعران بین‌المللی اقدام به برگزاری محافلی با حضور شاعران داخلی در کشورهای دیگر کرده بود.&lt;ref name=&quot;ضعیف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5149107/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%DA%A9%D9%85%DB%8C-%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D9%81-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان=اطلاع رسانی نهمین جشنواره شعر فجر کمی ضعیف بود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====جشنوارهٔ بی‌هیاهو====<br /> [[اسماعیل امینی]] در خصوص برگزاری نهمین دورهٔ جشنوارهٔ شعر فجر گفت: من برگزاری جشنواره‌هایی چون جشنواره شعر فجر را در فضایی بی سر و صدا، آرام و بی‌حاشیه امتیاز می‌دانم چون در اصل وظیفه شعر و فرهنگ این است که خردمندی، تامل و مدارا را جایگزین هیاهو و هیجان بکند. هیاهو و هیجان مختص به حوزه‌های دیگر است و در جای خود ارزشمند است مثلا هیجان در حوزه ورزش خوب است اما در حوزه فرهنگ و شعر چندان خوب نیست.<br /> شعر نسبت به هنرهای دیگر بازتاب خبری و جاذبه‌های حاشیه‌ای نداشته و خیلی مورد توجه قرار نمی‌گیرد به‌طور مثال فرض کنید ممکن است برای یک فیلم سینمایی به اندازه تمام کتاب‌های شعر یک سال هزینه شود اما یک اثر سینمایی حداکثر یک تا دو ماه سر صحنه بوده و سپس برداشته می‌شود ولی یک کتاب شعر ممکن است که چهل سال در دست مردم بازار کتاب باشد.<br /> حرف من این بوده که خوب است که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و مسئولان فرهنگی توجه بیشتری به شعر بکنند زیرا ممکن است که این حوزهٔ ادبی جاذبه‌های حاشیه‌ای و هیجانات رسانه‌ای نداشته باشد اما تاثیر آن بر روی فرهنگ ماندگار است بنابراین باید توجه و عنایت بیشتری به شعر شود البته مقصود فقط اختصاص بودجه نبوده و منظور آن است که شعر هنر اول و ملی ما بوده و دریغ است که در زمان‌های مشخص شده برای برنامه‌ریزی‌ها در آخرین رده اولویت قرار بگیرد.&lt;ref name=&quot;سیگار&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5155753/%D8%B3%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B3-%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D9%85%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان= سیگار از کتاب در دسترس‌تر است/ برگزاری بی‌حاشیه جشنواره شعر فجر یک امتیاز است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[مصطفی محدثی خراسانی]]====<br /> این جشنواره در نهمین دوره برگزاری خود یکی از موفق‌ترین‌ جشنواره‌ها بود و وجود یک عقلانیت فراگیر در پشت تمام تصمیم گیری‌های شکلی و محتوایی آن محسوس، جاری و ساری است و توانست طیف گسترده‌ای از شاعران را تحت پوشش قرار دهد. انتظار بر آن است که طنین و شمیم انقلاب و شعر متعهد از جشنواره شعر فجر به مشام برسد و این امر در نهمین دوره برگزاری این جشنواره که یکی از مهم‌ترین وقایع ادبی سال بوده به‌خوبی حس می‌شد. همین سیاست‌هایی که در جشنوارهٔ شعر فجر اعمال شد نشان داد که عزمی برای سامان بخشیدن به شعر و ادبیات و توجه بیشتر به این مقوله در متولیان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وجود دارد.&lt;ref name=&quot;محدثی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5155768/%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D9%88-%D8%A7%D9%87%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%B7%D9%84%D8%A8%D8%AF |عنوان=ادبیات توجه و اهتمام بیشتری می‌طلبد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> [[**********************************************************************************************************************************************************************]]<br /> <br /> ===برگزار کنندگان جشنواره شعر فجر===<br /> جشنواره شعر فجر از سال ۱۳۸۵، زیر نظر دفتر شعر و موسیقی معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی کار خود را آغاز کرد اما از سال دوم یعنی ۱۳۸۶، معاونت امور فرهنگی متولی برگزاری این رویداد ادبی بود. بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان از دوره نهم، سال ۱۳۹۳ مجری برگزاری جشنواره بین‌المللی شعر فجر بود که در دوره دهم آن، محافل این جشنواره علاوه بر ۱۰ شهر داخلی در کشورهای افغانستان، تاجیکستان و لبنان نیز برگزار شد. هم اکنون مسئولیت برگزاری این جشنواره، با خانه کتاب و ادبیات ایران است که از سال ۱۳۹۹ با ادغام موسسات زیر نظر معاونت امور فرهنگی شکل گرفت.&lt;ref name=&quot;واکاوی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===هر سال، متفاوت‌تر از سال قبل!===<br /> یکی از نکات جالب توجه در ۱۵ دوره گذشته، نبود ثبات در اهدای جوایز است، در هر دوره، هیات داوران، به نحوه متفاوتی جوایز را اهدا کرده اند، گاهی یک شاعر، گاهی مجموعه شعر و گاهی فعالیت شاعرانه آنان حائز جایزه دانسته شده است. از سوی دیگر، در هر دوره بخش های متفاوتی در این جایزه داشته ایم که از سال ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۸ به مدت پنج سال، ثباتی نسبی بر بخش‌های جایزه حاکم بوده و تنها در بخش بزرگسال، درباره شعر و کودک و نوجوان سیمرغ اهدا شده است.&lt;ref name=&quot;واکاوی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===زنان و سیمرغ شعر===<br /> در ۱۱ دوره از ۱۵ دوره برگزار شده، زنان توانسته‌اند رتبه نخست جایزه را در یک بخش به دست بیاورند. بیشترین جوایزی که به بانوان شاعر تعلق گرفته است در حوزه ادبیات کودک و نوجوان بوده که نام‌های آشنایی چون [[شکوه قاسم‌نیا]]، [[افسانه شعبان نژاد]] و [[مریم هاشمی‌پور]] به چشم می خورد. زنده یاد [[طاهره صفارزاده]]، در نخستین دوره جشنواره شعر فجر در بخش شعر نو، جایزه نفر اول را دریافت کرد که نخستین بانوی برگزیده در این جایزه به حساب می آید.&lt;ref name=&quot;واکاوی&quot;/&gt;<br /> <br /> از سال ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۲ در ۴ دوره، هیچ زنی در هیچ یک از بخش‌های این جایزه، موفق به دریافت رتبه نخست نشد در سال ۱۳۹۲، [[لیلا کردبچه]] در بخش شعر آزاد، مریم بهروزی در بخش شعر محاوره، شبنم فرضی‌زاده در شعر بومی و زهرا موسوی و سعیده موسوی‌زاده در بخش کودک و نوجوان، برگزیدگان این دوره بوده اند.&lt;ref name=&quot;واکاوی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===عجیب‌ترین دوره‌های جشنواره شعر فجر!===<br /> در سال‌های ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۱، به مدت سه سال در بخش‌های مختلف جشنواره، تنها یک برنده در هر دوره معرفی شده است. در سال ۱۳۸۹ از چهار بخش، تنها در حوزه ادبیات کودک و نوجوان یک برگزیده معرفی شد و در سال ۱۳۹۰ از ۵ بخش تنها در بخش شعر سنتی و در سال ۱۳۹۱ از بخش که جشنواره داشت در ۵ بخش، برگزیده معرفی شد.&lt;ref name=&quot;واکاوی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.irna.ir/news/84656754/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%DB%B1%DB%B5-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1-%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA |عنوان=واکاوی رویداد ادبی ۱۵ ساله؛ جشنواره شعر فجر در انتظار ثبات}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===انتخاب مکان===<br /> ===انتخاب زمان===<br /> ===انتخاب استان===<br /> ===برگزیدگان===<br /> ===عدم شرکت و تحریم===<br /> ===توقف و استمرار===<br /> ===سطح حضور مقامات ارشد نظام و سیاسی و اجتماعی در رویداد===<br /> ===سخنرانی‌های ماندگار===<br /> ====متن کامل پیام وزیر فرهنگ و ارشاد به دوازدهمین جشنواره====<br /> &lt;font color=purple&gt;{{گفتاورد تزیینی|بسم ‌الله الرحمن الرحیم{{سخ}}<br /> «شعر» هنر ملی ایرانیان برای ابراز اندیشه‌ها و عواطف پاک انسانی و الهی مردم این سرزمین بوده است. در همه‌ٔ زمان‌ها میراث عظیم تمدن ایرانی‌اسلامی با شعر شناخته می‌شود. حکیم ابوالقاسم فردوسی حماسه را با حکمت درآمیخت. خیام نیشابوری دانش و فلسفه را به شعر پیوند زد. مولانا جلال‌الدین، آموزه‌های قرآنی و عرفانی را با شعر خویش به آفاق برد. مصلح‌الدین سعدی شیرازی آداب انسان‌بودن را به ادب و ادبیات گره زد و خواجه حافظ شیرازی معنویت را با زبان شعر برای همه‌ٔ اعصار به یادگار گذاشت. این آسمان سرشار از ستاره‌های پرفروغی است که درک عمق اندیشه و حکمت آن نیازمند گذران روزها و شب‌های بسیار است.{{سخ}}<br /> «شعر» بیش و پیش از همه‌ٔ هنرها و در حیاتی‌ترین بزنگاه‌های دینی و اجتماعی، دشــواری رسالت انسان‌بودن را به‌دوش کشیده است. ملت سرفراز ایران، شعور ناب و آرمان‌های انقلاب خود را در شعرها و شعارهایش متجلی کرد و این‌گونه از زمستان بهار ساخت.{{سخ}}<br /> جشنواره رفیع شعر فجر، میراث‌دار و حافظ چنین سابقه درخشانی است. اکنون که کاروان این جشنواره به منزل دوازدهم رسیده است، امیدواریم با جوشش شاعران و کوشش مدیران فرهنگی، سپهر ادبیات فارسی از تولد و درخشش ستارگان ماندگار پرفروغ‌تر شود. جهان، مشتاق شنیدن شعر ناب و کلام طربناک ایرانیان است. سرآغاز دوازدهمین جشنواره شعر فجر در خاک پاک کرمانشاه که این روزها داغ سروهای جوان ایران را در سینه دارد، نشانه‌ای از این حقیقت همیشگی است که این بار نیز شعر شانه‌به‌شانه‌ سوگوارِ مردم خواهد ایستاد.}}&lt;/font&gt;<br /> &lt;center&gt;&lt;font color=darkcyan&gt;'''''تا طراوت شعر هست، هرگز زرد و پژمرده نخواهیم شد.'''''&lt;/font&gt;&lt;/center&gt;<br /> <br /> <br /> ===نظرات مطرح===<br /> ====[[غلامرضا طریقی]]====<br /> من تا این لحظه نه به‌عنوان شرکت‌کننده و نه به‌عنوان عوامل برگزاری در هیچ‌کدام از سال‌ها در جشنواره فجر حضور و دخالت نداشتم. اما به گمانم این یک حرکت مثبت است؛ ولی متاسفانه هیچ‌وقت در عمل اتفاقی که طراحی شده نمی‌افتد. کتاب سال شعر اگر در فجر انتخاب شود، فرصت بیشتری نسبت به حضور در جایزه سال برای مجموعه شعرها پیش می‌آید؛ اما مهم این است که کار به‌درستی انجام شود.<br /> ناگفته نماند خواندن همه مجموعه شعرها و کنترل کردنشان توسط هیات انتخاب هم ادعای سختی است و ایجاد ساز و کار مناسب بسیار مهم‌تر از خود ایده است. به‌طور کلی هیچ جشنواره‌ای نمی‌تواند چنین نقشی بازی کند؛ بلکه در نهایت می‌تواند به بخشی از هنر توجه کند اما در همین حد هم تا امروز اتفاق نیفتاده است. مثلا یک چندم اعتباری را که جشنواره فیلم فجر دارد، شعر فجر نتوانسته به دست بیاورد.<br /> عمیقا معتقدم از زمانی که بنیاد شعر و ادبیات داستانی مسئولیت برگزاری جشنواره را به عهده گرفت، جشنواره رو به کمال است. اما فکر می‌کنم مهم‌ترین اتفاقی که باید بیفتد این است که افراد مختلف از سلیقه‌های متنوع در برگزاری جشنواره نقش داشته باشند. متاسفانه تا به حال طیف مشخصی در جشنواره نقش داشته‌اند. به فرض جایگاه دبیر و هیات علمی و داوران عوض شده اما از این محدوده بیرون نرفته است. اما با توجه به شناختی که بنده از دوستان بنیاد ادبیات داستانی دارم، مطمئنم برای رسیدن به هدفشان تمام تلاششان را خواهند کرد.<br /> امیدوارم عنوان این جایزه چنان سخت‌گیرانه باشد که هرکسی نتواند عنوان آن را به دست بیاورد و وقتی بدست آورد، عنوان مهمی در رزومه فرد باشد و امیدوارم رویداد بزرگی به نام شعر فجر که بزرگترین رویداد مربوط به شعر است، به بهترین نحو برگزار شود.&lt;ref name=&quot;طریقی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/5443067/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%AE%D8%AA-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF|عنوان=جایزه شعر فجر، باید سخت‌گیرانه باشد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[آرش شفاعی]] شاعر و روزنامه‌نگار، چیستی جشنواره و بایدها و نبایدهای پیش‌رو====<br /> جشنوارهٔ بین‌المللی شعر فجر پس از اجرای روش‌های ضربتی و دفعتی، چند سالی است که انسجام مقبولی یافته است. این جشنواره مهم‌ترین رویداد در حوزهٔ شعر در بخش دولتی است و مدعی است بهترین‌های رشته‌های مختلف مرتبط با شعر را رصد کرده، به جامعه ادبی کشور معرفی می‌کند. انتخاب‌های این جشنواره مهم است و حساسیت‌برانگیز. هرچه معیارهای ادبی بیشتری در گزینش‌هایش باشد و هرچه توجه این جشنواره به نحله‌ها و جریان‌های مختلف فعال در شعر امروز ایران، گسترده‌تر؛ اعتبار و جامعیت جشنواره بیشتر می‌شود. جشنواره در سال‌های اخیر نشان داد با برخی خط‌کشی‌های ذهنی و جداسازی‌ها با معیارهای غیرادبی توجه چندانی ندارد.<br /> <br /> ====گفته های [[مریم بهروزی]] در مورد جشنوارهٔ هشتم شعر فجر====<br /> &quot;اول کلمه بود...&quot;<br /> <br /> همیشه بر این عقیده بوده‌ام و هستم که نیاز هنر صداهای متفات و گاه مخالف است. صدای مخالف و نه ساز مخالف. و چه فرصتی بهتر از چند صدایی برای شنیدن صداهایی که همیشه به دلایلی محکوم به شنیده نشدن بوده‌اند. هرکس که مثل ما فکر نمی‌کند لزوماً غلط فکر نمی‌کند. اینکه ما در فرهنگ شخصی‌مان چیزی به اسم منطق و دانش نقد را به گاه نقد دیگران بگنجانیم ویژگی خوبی‌ست.<br /> <br /> جشنواره هشتم فجر، اگرچه مثل هر جشنواره دیگری از نقص بری نبوده، و بعید می‌دانم برگزارکنندگان و موافقانش هم چنین ادعایی داشته باشند، چند صدا بود. این را به ضرس قاطع عرض می‌کنم و مستدل از آن دفاع خواهم کرد. آشتی‌دادن شاعران زیادی که بعد از سال‌ها سکوت و دوری از فضای جشنواره، به دلیل سانسورها و پارازیت‌های بی‌جا و پیاپی، در دوره هشتم آثار خود را در معرض قضاوت داوران و مخاطبان گذاشتند دلیل محکمی است بر این ادعا. بعضی مخالفت‌ها و جبهه‌گیر‌ی‌ها و شایعه‌پراکنی‌ها در مورد جشنواره هشتم، برگزاری، داوری و برگزیدگان آن را خالی از هرگونه منطق می‌بینم، وقتی دلیل مخالفت مخالفان هرچیزی ست غیر ذات شعر و ادبیات. و امان از آن روزی که مخالفت منِ نوعی آلودهٔ یک جور غرض‌ورزی شخصی یا حزبی باشد. شفافیت عملکرد و دعوت از صداهای متفاوت در دوره هشتم جشنواره فجر به وضوح قابل مشاهده و قابل دفاع است. اینکه برگزارکنندگان این دوره به مخالفت شایعه‌سازان و مواضعشان باج نداده‌اند نوید سلامت تقریبی ادبیات را می‌دهد، نوید اینکه هنوز هم می‌شود امید داشت به شنیده‌شدن همه ی صداها. ادبیات و فرهنگ ایران را، با پارازیت‌های غیر‌مستدل و غیرعلمی، وارد حاشیه‌کردن هنر نمی‌خواهد. کار چند دقیقه وقت است و چند من دلیل شخصی و حزبی که عرض شد.<br /> <br /> بگذاریم هنر نفس بکشد، بگذاریم ادبیات کار خودش را بکند، بگذاریم جوانان ما بدون هراس از سانسور بی‌جا قلم به دست بگیرند. نسل جوان ما دردهای مشترک زیادی دارند، جای جبهه‌گیری و شایعه‌پراکنی اول دردهایشان را بفهمیم... دردهایی که کلمه شده‌اند شعر شده‌اند، شاعر شده‌اند.&lt;ref name=&quot;نهراسیم&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://fpoem.farhang.gov.ir/fa/news/119845/ |عنوان=از صداهای متفاوت نهراسیم}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===[[محمدحسین جعفریان]]: جشنواره هشتم شعر فجر بچه‌ها را دور هم جمع کرد===<br /> چند صدایی تا حد زیادی اتفاق افتاد و حداقل نسبت به دوره های گذشته این نمود آشکار تر بود. اغلب در جشنواره های سال های گذشته حضور داشتم اما وجه بارز امسال این بود که ما چهره هایی را امسال دیدیم که اغلب نبودند در جشنواره ها یا به هر دلیل شرکت نمی کردند. جشنواره امسال این ویژگی را داشت که بچه ها را دور هم جمع کرد. ما باید بریم به سمت این که این اتفاق بیفتد.<br /> <br /> وی توضیح اعتبار و استقلال یک جشنواره نیز چنین گفت: اعتبار یک جشنواره به شرکت کنندگان آن است، این که چه آدم هایی با چه سطحی از دانش و آثار در این جشنواره ها شرکت می کنند و آن می تواند حد و حدود این جشنواره ها را نشان دهد. اگر بگوییم استقلال یک جشنواره از دولت ضرورتی ندارد جواب غلطی داده ایم، به اعتقاد من کسانی که چنین زحماتی می کشند باید به بردن شعر شاعران نزد مردم هم فکر کنند. حالا که ما این همه صدا را دور هم جمعی می کنیم باید گوش هایی هم برای شنیدنش فراهم شود. یک تدبیری اندیشیده شود تا این محافل شعر در دانشگاه برگزار شود در محافلی که شنوای این کالا هستند، خریدار این کالا هستند. هر قدر که این تلاش بیشتر شود مطمئنم به تن شرکت کنندگان هم بیشتر می نشیند و خوشایند آن ها هم هست.&lt;ref name=&quot;بچه‌ها&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://fpoem.farhang.gov.ir/fa/news/119686/ |عنوان=محمد حسین جعفریان: جشنواره هشتم شعر بچه‌ها را دور هم جمع کرد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[کامران شرفشاهی]]، جشنواره شعر فجر ویترینی برای عده‌ای خاص بوده است====<br /> جشنواره شعر فجر صرفاً ویترین عده‌ای خاص شده، به هر حال بسیاری از شاعران طیف‌های گوناگون تا به امروز در جشنواره شعر فجر نادیده گرفته شده‌اند. متاسفانه جشنواره‌های ادبی در کشور ما تبدیل به وسیله‌ای برای تامین نیازهای تعدادی خاص شده است. عجیب آن که تا به حال تدبیر خاصی برای بهبود وضعیت جشنواره شعر فجر در نظر گرفته نشده است.&lt;ref name=&quot;شرف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4259713/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%D9%81%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%88%DB%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان=کامران شرفشاهی: جشنواره شعر فجر ویترینی برای عده‌ای خاص بوده است }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> جشنواره شعر فجر تا به امروز حرکت مؤثر و در واقع تعیین کننده‌‌ای در عرصه شعر ایران نبوده و هنوز هم نیست.<br /> برگزار شدن یا نشدن جشنواره شعر فجر به اعتقاد من هیچ تفاوتی نمی‌کند. جشنواره شعر فجر در سال‌های گذشته نتوانست جایگاه خود را در بین شعر باز کند و هیچ‌گاه به‌عنوان یک وزنه و معیار در عرصه شعر ما مطرح نشده چرا که خط‌‌کش‌هایی داشته و سوء‌استفاده‌های بسیاری از آن شده است. جشنواره شعر فجر شاید چیزی مثل سایر جشنواره‌ها و حتی نازل‌تر از آن‌ها باشد و به‌نظر من برگزار شدن یا نشدن آن اهمیت زیادی ندارد؛ مگر اینکه در واقع تحولی در آن صورت بگیرد و از حاشیه‌هایی که همیشه داشته و نگاه‌های سطحی، ذوقی، سلیقه‌ای، رفیق بازی‌ها و همه مسائلی که هیچگونه ربطی به شعر ندارد رهایی پیدا بکند. جشنواره شعر فجر به شرط رهایی از حواشی همیشگی خود می‌تواند موفق باشد و در غیر این صورت به‌نظر من جشنواره‌های دیگری در کشور ما هستند که موفق‌تر بودند.&lt;ref name=&quot;شرف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5096690/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%D9%81%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%88-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF |عنوان=«کامران شرفشاهی»: بود و نبود جشنواره شعر فجر تفاوتی ندارد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمدرضا عاطفی]]====<br /> برگزاری جشنواره شعر فجر به‌طور قطعی تاثیر بسزایی در روحیه شاعران و کیفیت شعر ایران دارد. با وجود افت و خیزهایی در سطح کیفی و کمی جشنواره اما این جریان ویترین فعالیت‌های عادی کشور است. در صورت وجود برنامه‌ریزی‌های کلان فرهنگی و استفاده از نخبگان ادبی تحول عظیم در راستای شعر و جشنواره ایجاد خواهد شد. <br /> خوب است که ضمن این فراخوان کلی فراخوانی نیز در بخش نخبگان ادبی صاحب ایده و اندیشه به صورت خاص داده شود تا با حضور آن‌ها جشنواره شعر فجر پررنگ‌تر و موثرتر برگزار شود.&lt;ref name=&quot;عاطفی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4265184/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%86%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان=جشنواره شعر فجر نیازمند فراخوان خاص است }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[اسماعیل امینی]]====<br /> به‌نظر من در حال حاضر بیشتر نظام اداری (وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) در جشنواره شعر فجر تصمیم گیرنده است. شعر ثروت ملی هر کشور است و باید در پی کشف آن باشیم. جشنواره شعر فجر باید ضمن دنبال کردن جریان شعری و کارنامه شعر یک سال کشور با تشکیل یک دبیرخانه دائمی منتقدان ادبی این جریان را چیده پیگیری ثبت و دسته بندی کنند. وقتی در جشنواره فراخوان کلی داده می شود همه افراد در هر گروه و سطحی مدعی می شوند و طبعا افراد برجسته استقبال نمی‌کنند. پیشنهاد می کنم که ضمن این فراخوان کلی بهتر است که یک فراخوان خاص داده شود تا افراد برجسته شعر و ادب هم حضور پیدا کنند.&lt;ref name=&quot;تغییرات&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4265428/%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%AC%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF|عنوان=تغییرات در جشنواره شعر فجر موجب استقبال بزرگان ادبی می‌شود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمدحسین جعفریان]]====<br /> به‌نظر می رسد که جشنواره شعر فجر با این شیوه برگزاری فقط برای عده خاصی برگزار می‌شود. برگزاری جشنواره در خلیج فارس به دلیل مسافت طولانی آن متاسفانه تنها باعث حضور افراد بومی شده است. جشنواره شعر فجر ضمن برخورداری از مفاهیم انقلابی باید به‌درستی برگزار شود زیرا در سال های گذشته شاهد وجود ضعف‌هایی در بخش بین‌الملل آن بودیم. جشنواره شعر فجر باید قابلیت یک ویترین را داشته باشد در این صورت است که می تواند استعدادهای بالقوه را به توان‌های بالفعل تبدیل کند. جشنواره شعر فجر باید با مشورت از بزرگان شعر انقلاب و با مشارکت حداکثری شعرای انقلاب صورت گیرد و مرکزی باشد که در طول سال قلب آن برای شعر انقلاب بتپد.<br /> جشنواره شعر فجر باید به‌عنوان پناهگاهی منطبق با تعبیر شعر فجر کارکردی مقطعی و هفته‌ای ندانسته باشد و سایر آن در تمام طول سال برسد شعر کشورمان باشد.&lt;ref name=&quot;مقطعی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4269736/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%B7%D8%B9%DB%8C-%D9%88-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF |عنوان= جشنواره شعر فجر برای عده ای خاص برگزار می شود/ جشنواره کارکرد مقطعی و هفته ای دارد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[اهورا ایمان]]====<br /> تاثیرگذاری جشنواره شعر فجر بر روحیه شاعران و شعر ایران بستگی به کیفیت برگزاری آن دارد. هر حرکتی که به گسترش زبان فارسی کمک کند و به خارج از نسل‌های ایران برده شود به‌طور طبع اتفاق تاثیرگذاری خواهد بود.<br /> در کشور ما جشنواره‌های متعددی در زمینه‌های گوناگون برگزار می‌شود ولی خروجی‌های آن خیلی خوب تغذیه نمی‌شود. باید خروجی جشنواره‌ها بیشتر رصد شود تا ضمن کشف استعداد‌های گوناگون به هدایت آن‌ها نیز پرداخته شود.<br /> جشنواره می‌تواند عاملی برای تقویت استعداد‌های نهفته باشد، صد در صد برگزاری جشنواره در این امر موثر است ولی مساله این است که زمانی که استعداد‌ها در این راستا کشف شد چه کاری باید برای آن‌ها انجام شود تا زمینه‌های فعالیتی گوناگون مانند سمینار برای پژوهش و یا تالیف برای آن‌ها فراهم شود.&lt;ref name=&quot;خروجی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/4272575/%D8%AE%D8%B1%D9%88%D8%AC%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%A8-%D8%AA%D8%BA%D8%B0%DB%8C%D9%87-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF|عنوان=خروجی های جشنواره شعر خوب تغذیه نمی شود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[یحیی طالبیان]]، رئیس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات====<br /> نبود محدودیت در ارسال اشعار به جشنواره شعر فجر، یک مزیت محسوب می‌شود و می‌تواند در الگوسازی برای جشنواره‌ها به‌ویژه رقابت‌های شعری کشور موثر باشد. اگر این جشنواره بخواهد مولفه‌ها و شاخص‌هایی را در سطح کشور به وجود بیاورد که محک ارزیابی شعر در کشور باشد، نیازمند مقدماتی است که باید برای فراهم‌شدن آن‌ها تلاش کرد. یکی از این مقدمات اطلاع‌رسانی زمان‌دار، گسترده و متنوع در مورد جشنواره شعر فجر است در صورتی که این اتفاق بیفتد، مشارکت شاعران در آن و تنوع اشعارشان، بیشتر خواهد بود. اگر داوری جشنواره شعر فجر در هر چهار حوزه درست باشد، جشنواره شعر فجر عمق بیشتری خواهد یافت که این مسئله امسال با انتخاب افراد شاخص به‌عنوان داور که حلقه‌ای به‌هم‌پیوسته و متشکل از شاعران شناخته شده و جمعی از مدرسان دانشگاه و ناقدان شعر هستند، به میزان زیادی تقویت شده است.<br /> <br /> اطلاع‌رسانی جشنواره شعر فجر هم مسئله‌ای مهم و کیفیت آن در دورهٔ هفتم قابل تحسین بود تقریباً همه کسانی که در کشور پیوندی با شعر دارند و به‌نوعی با این هنر والا گره خورده‌اند، از کمیت و کیفیت برنامه‌های دوره هفتم جشنواره شعر فجر اطلاع یافته‌اند. این مسئله در مشارکت شاعران در جشنواره شعر فجر امسال تاثیر زیادی داشته است. جشنواره شعر فجر در هفت دوره خودش و هر سال نسبت به سال قبل، از تنوع کمی و کیفی بهتری برخوردار بوده و هر سال سعی شده با مشورت با صاحبنظران و اصحاب شعر، ارتقا پیدا کند.&lt;ref name=&quot;اطلاع&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/4276928/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان= اطلاع‌رسانی جشنواره شعر فجر از کیفیت بالایی برخوردار بوده است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[کمال شفیعی]]====<br /> به‌نظر من هفتمین دورهٔ جشنواره شعر فجر خیلی بهتر از سال‌های قبل برگزار شد و می‌توان به‌عنوان از آن یک نمونه موفق در بین همه دوره‌های این جشنواره، یاد کرد. به‌عنوان مثال نفس توجه به جزایر جنوبی کشور با توجه به اهمیت مسئله هویتی خلیج فارس در شرایط کنونی و برپایی مراسم افتتاحیه جشنواره شعر فجر، یک ابتکار بسیار خوب بود.<br /> مسئله بعدی تجلیل از پیشکسوتان عرصه شعر و پرداختن به جایگاه شاعران فقید عرصه انقلاب مانند زنده‌یادان [[خلیل عمرانی]] و [[شاهرخ اورامی]] بود که خاطره آن‌ها را برای اهالی شعر زنده کرد.<br /> برگزاری جشنواره‌های منطقه‌ای شعر فجر و در واقع بردن شعر به نقاط مختلف ایران، اقدام خوب دیگر دست‌اندرکاران جشنواره شعر فجر بود که در دوره‌های قبلی شاهد آن نبودیم. ایجاد فرصت شعرخوانی برای شاعرانی که در سراسر کشور قلم می‌زنند، اقدام خوب دیگری بود که در جشنواره امسال شعر فجر صورت گرفت و باعث دیده شدن بیشتر این شاعران شد. در کنار همه این‌ها نباید از چینش خوب داوران امسال جشنواره شعر فجر غافل ماند؛ به‌عقیده من امسال سلایق مختلف در عرصه داوری این جشنواره ملی حضور دارند. می‌توان گفت هر کدام از داوران جشنواره شعر فجر امسال، نماینده یک طیف فکری و شعری هستند و این نشانه بالندگی این جشنواره است. برآیند کلی جشنواره شعر فجر تاکنون بسیار خوب بوده و من امیدوارم این جشنواره با استقبال شاعران به روند موفق خود تا پایان راه ادامه دهد و ایده‌های جددی را که مطرح کرده، پی بگیرد.&lt;ref name=&quot;سلایق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4276929/%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%B3%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%82-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان= حضور سلایق مختلف در داوری جشنواره شعر فجر نشانه بالندگی آن است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سیدمحمد حسینی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درخصوص هفتمین دوره جشنواره شعر فجر====<br /> مشارکت تمامی استان ها با محوریت و میزبانی ۷ استان از شاخصه های بارز این دوره بود. احترام به ادیبان و شاعران و در خدمت ایشان بودن به مدت بیست روز و گشت‌وگذاری از جنس تعلقات ملی، پدیده‌ای نو در این مراسم عاصم بود که الحق مدیریت هم به سلامت، قاسم بود. فراهم‌آوردن فرصتی برای شنیدن ۲۳۰۰ سروده از شاعران برجسته و نامدار و تمهیداتی به منظور تعمیم این هنر یگانه تاریخ در جمع نمازگزاران جمعه همزمان با هفته وحدت در نعمت رسول الله(ص) از تلاش‌های ویژه این دوره بود.&lt;ref name=&quot;الحق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4287551/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%82-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان= الحق مدیریت سالمی در هفتمین جشنواره شعر فجر حاکم بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[رضا حمیدی]]، دبیر هفتمین جشنواره شعر فجر====<br /> همواره به مسائل به‌طور آرمانی نگاه می‌کنم. جشنواره امسال هر چند خوب برگزاری شد ولی مواردی را در ذهن داشتم که به آن دست نیافتم. میزان استقبال مردم و نحوه برگزاری در این دوره نسبت به شش دوره قبلی بسیار پراقبال بود تا جایی که شاعرانی چون [[مصطفی محدثی خراسانی]]، [[پرویز بیگی حبیب آبادی]] و اسرافیلی که شاعران صاحب نام هستند سطح را بسیار خوب ارزیابی کردند.<br /> <br /> با توجه به این که جشنواره امسال در مناطق مختلف برگزار شد ما تعدادی از شاعران را برای شعرخوانی در هر منطقه اعزام می‌کردیم و آن‌ها نیز اذعان داشتند که نحوه برگزاری جشنواره بسیار عالی است.<br /> ما در این دوره برگزاری فعالیت‌های فرهنگی جدید متفاوت از سال‌های گذشته از قبیل رفتن به کارگاه شعر بازی در مراکز فرهنگی، دیدار با مسئولان ارشد و ولایت فقیه در هر منطقه صورت دادیم تا بازتاب متفاوتی را در این دوره شاهد باشیم.<br /> برگزاری خوب جشنواره امسال همچون نهال آبیاری شده مدیون عملکرد‌ها و تجارب دبیران و مدیران گذشته بوده و هر چه بیشتر پیش می‌رود شاهد جایگاه و سطح بالاتری از جشنواره‌ها در دوره‌های بعدی خواهیم بود.<br /> <br /> داوران در این دوره از سرآمدان در هر بخش بودند. اعلام اسامی داوران در ابتدای جشنواره حضور داورانی چون دکتر [[مهدی محقق]] در بخش پژوهش، [[جلال الدین کزازی]] و دکتر [[حسین رزم‌جو]] که جزء مفاخر و نخبگان ادبی و فرهنگی کشورمان هستند باعث شد که تا افراد بیشتری در جشنواره حضور و آثار خود را ارسال کنند.&lt;ref name=&quot;آرمانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4293020/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان=نگاه من به مسائل آرمانی است }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[غزل تاج‌بخش]]====<br /> مسلماً هر رویداد فرهنگی که مردم در آن مشارکت داشته باشند، جنبه بهتری پیدا می‌کند و جشنواره شعر فجر هم که در روزهای تاریخی ایران یعنی جشن پیروزی انقلاب و آئین‌های آن و با حضور مردم برپا می‌شود، یک اتفاق مهم محسوب می‌شود.<br /> جشنواره شعر فجر برای شاعران جوان یک نیاز است؛ آن‌ها می‌توانند خود را در این آزمون محک بزنند و از طرف دیگر دعوت از شاعران جوان برای شعرخوانی این جشنواره، نشانه این است که برای آن‌ها احترام قائل شده‌اند و این حس اعتماد به نفس را در آن‌ها تقویت می‌کند. مطلع شدم که در هفتمین دوره جشنواره شعر فجر ، شاعران مردمی هم انتخاب شدند؛ به‌نظرم این اقدام بسیار خوبی است و نشان‌دهنده ارزش و احترامی است که مسئولان این جشنواره برای نظر مردم قائل هستند. استفاده بهینه از فرصت‌هایی که جشنواره‌هایی مثل جشنواره بین‌المللی شعر فجر در اختیار شاعران جوان قرار می‌دهد ضروری است.&lt;ref name=&quot;انتخاب&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4293841/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان= انتخاب شاعران مردمی نشانه احترام جشنواره شعر فجر به نظر مردم است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[مشفق کاشانی]]====<br /> نحوه برپایی برنامه‌های هفتمیین دوره جششنواره‌ٔ شعر فجر بسیار مطلوب بود. جشنواره شعر فجر، امسال هم مثل سال‌های پیش به‌خوبی برگزار شد و این روند در مجموع یک اتفاق تاثیرگذار بوده است. در آثار این بخش افق‌های تازه‌تری به چشم می‌خورد و این نشان می‌دهد شاعران جوان ما هر سال موفق‌تر از سال‌های قبل هستند. جشنواره شعر فجر راه خود را یافته و به یک اتفاق جاافتاده و مهم ادبی در کشورمان تبدیل شده است و خوشبختانه هر سال با استقبال بیشتر شاعران رو به رو می‌شود. تعداد آثاری که به این جشنواره آمده بود، نسبت به سال‌های قبل بسیار بیشتر بود و این دلیل اقبال شاعران ما به‌خصوص شاعران جوان از جشنواره شعر فجر است. علاقه شاعران جوان به شرکت در این رقابت روز به روز بیشتر می‌شود و می‌بینیم هر سال کارهای فاخرتری به جشنواره ارسال می‌شود. کوشش دست‌اندرکاران جشنواره شعر فجر هر سال افزونتر از سال قبل است و من امیدوارم این جشنواره در آینده شکوفاتر هم بشود.&lt;ref name=&quot;راه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4293842/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان= جشنواره شعر فجر راه خود را یافته است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[رضا اسماعیلی]]====<br /> شکل‌گیری و برگزاری جشنواره شعر فجر حرکت ارزشمندی بود اما مطالبات شاعران از جشنواره شعر فجر برآورده نشد. شاعران انتظار داشتند جشنواره شعر فجر مانند سایر جشنواره‌های فجر از قبیل سینما و تئاتر همه طیف‌های ادبی را زیر چتر خود بگیرد و همه سلیقه‌های ادبی در جشنواره شعر فجر شرکت داشته باشند که این مورد در سال‌های گذشته اتفاق نیفتاد. در صورتی‌که جشنواره شعر فجر شامل تمام طیف‌های ادبی بشود جایگاه خود را در میان شاعران پیدا می‌کند و به عنوان جشنواره شعر برجسته در کشور شناخته می‌شود و مورد استقبال شاعران قرار می‌گیرد.<br /> در سال‌های گذشته جشنواره شعر فجر برگزار می‌شد و طیف‌های گوناگون ادبی از شرکت در آن خودداری می‌کردند. اعتماد عمومی شاعران به جشنواره شعر فجر باید جلب شود تا شاعران آثار خود را در این جشنواره ارسال کنند.&lt;ref name=&quot;اعتماد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4695761/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF |عنوان= جشنواره شعر فجر امسال اعتمادسازی کند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[علیرضا بدیع]]====<br /> جشنواره شعر فجر به‌طور طبیعی در جریان شعر کشور به‌عنوان بزرگترین جشنواره ادبی در تمام طیف‌ها شامل ترانه و شعر تأثیرگذار است. جشنواره شعر فجر حتی بر روی کسانی که بی‌اعتقاد به شرکت در این جشنواره هستند هم تأثیر می‌گذارد و انتخاب‌های هیئت داوران در زمینه انتخاب چهره‌های جوان شعر به‌عنوان شاخص و موفق در طول یک‌سال گذشته نقطه عطفی در جریان شعری کشور است. جشنواره شعر فجر در سال‌های گذشته به ناحق کسانی را به‌عنوان شاعر جوان موفق انتخاب و بزرگ کرد که شایستگی لازم را نداشتند. انتخاب شاعران جوان موفق به‌عنوان الگویی که در جشنواره شعر فجر برای شاعران انتخاب می‌کنیم نیز بر جریان شعری کشور تأثیرگذار است امیدواریم امسال داوری جشنواره شعر فجر با دقت‌نظر بیشتری نسبت به سال گذشته صورت بگیرد. داوران شعر جوان باید از نسل جوان انتخاب شوند. مدهای ادبی را فقط جوانان شکل می‌دهند و از آن اطلاع دارند هر نسلی که معیارهای زیباشناختی را ایجاد می‌کند باید همان نسل آثار مربوط به آن را بررسی کند.&lt;ref name=&quot;ناحق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4696872/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%AD%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B5%D9%88%D8%B1%D8%AA-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA |عنوان= انتخاب‌های ناحق در جشنواره‌های شعر فجر گذشته صورت گرفت}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این جشنواره در برخی از دوره‌های برگزاری خود توان پاسخگویی به توقعات شاعران را داشته اما در برخی از دوره‌ها نیز از این کار ناتوان بوده است. به‌نظر امسال نیز رضایت نسبی از ایده‌ها و ابداعات تازه‌ی مطرح شده در زمینه‌ٔ برگزاری جشنواره شعر فجر وجود داشته اما من به‌شخصه معتقدم که نهمین دوره این جشنواره اصلا اطلاع‌رسانی نداشت. به‌ظاهر جشنواره شعر فجر به دلیل تمایل برگزار کنندگان آن به دور از حاشیه‌ها، چراغ خاموش حرکت کرد. &lt;ref name=&quot;خاموش&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5146603/%D9%86%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D8%BA-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF |عنوان=نهمین جشنواره شعر فجر برای فرار از حاشیه چراغ خاموش حرکت کرد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمد بقایی ماکان]]====<br /> جشنواره شعر فجر در حد توان خود بر جریان شعری کشور تأثیر داشته است. باید تأثیرگذاری جشنواره‌ها از جایی آغاز شود در صورتی جشنواره شعر فجر می‌تواند مؤثر باشد که به دفعات از نظر کیفی و کمی و کیفیت آثار شاعران جوان رشد کند.&lt;ref name=&quot;بقایی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4697584/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%B3%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84 |عنوان=نگاه مثبت یک کارشناس ادبیات کلاسیک به داوری‌های جشنواره شعر فجر امسال }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[ضیاءالدین شفیعی]]====<br /> این شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات باشگاه خبرنگاران؛ ضمن اجتناب از پاسخگویی به هر سوالی در زمینه جشنواره شعر فجر، اهمیت خبررسانی درباره این جشنواره را پوچ دانست و اظهار داشت: به‌عنوان مثال شما به عنوان یک خبرنگار تا به امروز کجا بودید و در کل اخباری که درباره جشنواره شعر فجر منتشر کرده‌اید به چه دردی خورده است. وی در ادامه و پس از آنکه ما از تلاش خود برای هر چه بهتر پوشش دادن جشنواره شعر فجر گفتیم با بیان جمله &quot;خسته نباشید&quot; تلفن را قطع کرده و به نوعی همه چیز را پوچ دانست.&lt;ref name=&quot;ضیا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4698589/%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%87%DB%8C%DA%86-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF |عنوان= حضور خبرگزاری‌ها در جشنواره هیچ اهمیتی ندارد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[سارا جلوداریان]]====<br /> جشنواره شعر فجر به‌عنوان یکی از بزرگترین و پرآوازه‌ترین جشنواره‌ها ادبی و سابقه میانه‌ای که دارد به لحاظ خاصیت تاثیرگذاری جشنواره‌ها تاثیر خود را در جریان شغری کشور دارد. گذشت یک دهه از زمان برگزاری جشنواره شعر فجر میزان تاثیر این جشنواره را بر جریان شعری کشور مشخص می‌کند و به هر حال نتیجه‌ای که از جشنواره شعر فجر به دست می آید در جریان شعری کشور بی تاثیر نیست. اضافه کردن بخش‌های دیگر مانند ادبیات انقلاب و ترانه بر جشنواره شعر فجر بر کمیت و کیفیت آثار ارسالی به این جشنواره اثر می‌گذارد. بررسی جشنواره شعر فجر پس از گذشت یک دهه از برگزاری آن امکان‌پذیر است. از نظر تیم داوری و مالی نگاه مثبت و برجسته‌ای بر جشنواره شعر فجر هست که می‌توان آن را بر شمرد. میزان موفقیت جشنواره شعر فجر نسبت به گذشته بر محور‌های تعیین شده پیرامون برگزاری جشنواره شعر فجر توسط وی بستگی دارد که اگر دیدگاه‌های وی به معنای واقعی کلمه در برگزاری جشنواره لحاظ شود روند خوبشان را به‌صورت بهتری سپری خواهند کرد. به استفاده از افراد تکراری و سلایق تکراری به عنوان داور خانم در جشنواره شعر فجر بسنده می‌شود در حالیکه تعداد زیادی خانم و شاعر جوان داریم. استفاده از برگزیدگان سال‌های گذشته جشنواره شعر فجر به‌عنوان داوران مقدماتی اشکالی ندارد کاش در این زمینه تجدید نظر شود به‌عنوان شاعر جوان و افراد موثر در ادبیات جوان از آن‌ها در داوری‌ها استفاده کنند.&lt;ref name=&quot;جلوداریان&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4701350/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AF |عنوان= برگزیدگان سال‌های قبل داوران جشنواره شعر فجر شوند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[عباس اسلامی]]====<br /> باید بگویم که من از آغاز فعالیتم در حوزه شعر علاقه‌ای به شرکت در جشنواره‌های و جوایز ادبی نداشتم. چون در این جشنواره شرکت نمی‌کنم حرف، پیشنهاد یا نظری هم در این زمینه‌ها ندارم.&lt;ref name=&quot;اسلامی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/4706352/%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF|عنوان= &quot;شرار&quot; نظم به جشنواره شعر نمی‌رود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[چيستا يثربی]]====<br /> جشنواره شعر فجر، هيچ گاه در جريان شعری كشور تاثيرگذار نبوده است. با وجود احترامی كه برای شاعران شهرستانی قائل هستم در جشنواره شعر فجر امتياز خاصی برای شاعران شهرستانی قائلند و جايزه جشنواره شعر فجر حتما بايد به شاعران شهرستانی تعلق بگيرد و اين هدفی است كه نه تنها در جشنواره شعر فجر بلكه درساير جشنواره‌های فجر مانند موسيقی و تئاتر نيز ديده می‌شود. رقابتی نابرابر در تئاتر و موسيقی است اما در شعر با يک قلم و كاغذ سروكار داريم و شعر هنری ذاتی است و اعطا جوايز شعر فجر به شاعران شهرستانی نادرست است. اگر جشنواره شعر فجر سفارشی و با توجه به موضوعات خاص نباشد و نگاهی به برخی اقشار وجود نداشته باشد می‌تواند بر جريان شعری كشور تاثير بگذارد. وقتی جشنواره شعر فجر در تمام طول سال بسته است و كارهای جشنواره خيلی بی ‌سروصدا انجام می‌شود اين جشنواره قادر به تاثيرگذاری بر جريان شعری كشور نيست. جشنواره شعر فجر همواره متعلق به قشر خاصی در بين شاعران از جمله شاعران دهه سوم انقلاب است و شاعران پيشكسوت و سال‌های قبل از آن، به‌عنوان داور جشنواره حضور دارند. شاعری پروسه‌ای سخت است دعوت كردن شاعران به جشنواره شعر فجر بی‌‌احترامی به شاعرانی است كه در سال‌های قبل زحمت كشيدند و فراموش شدند. ما نسل فراموش‌شده‌ايم جشنواره شعر فجر نسل جوان ما را مغرور نكند و دبيرخانه‌ای دائمی برای جشنواره شعر فجر وجود داشته باشد تا شاعران جوان نه در رقابت‌های كهن، بلكه در رقابت‌هايی نو شعر بسرايند. بايد كتاب برندگان جوايز شعر فجر در سطح عموم چاپ شود آن كسی‌كه در جشنواره شعر فجر به‌عنوان نفر اول برگزيده می‌شود حتما دليلی برای برگزيده شدن وی وجود دارد و ما بايد اين دليل را بفهميم. جشنواره شعر فجر در سال‌های گذشته نظام يافته برگزار نشده است و برگزاری آن اشراقی و دلی بود.&lt;ref name=&quot;یثربی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4707305/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D9%8A%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان= برگزاري جشنواره شعر فجر نظام يافته نبود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[علی داوودی]]====<br /> با توجه به این‌که زندگی ما زیر لوای انقلاب اسلامی ایران است، بردن نام شاعرانی چون [[یدالله رویایی]] تحت عنوان افراد دعوت شده به جشنواره شعر فجر قابل پذیرش از سوی شاعران این مرز وبوم نیست. مشکل باید از جای دیگری درست شود و گویا کار جشنواره شعر فجر ازجای دیگری خراب شده است. با توجه به آنکه بعد از گذشت سی و چند سال با وجود خلأهای موجود در مورد تعریف خط قرمزهای فرهنگی کار جشنواره شعر فجر به جایی کشیده که از شاعران مبتذل‌سرا برای حضور در این جشنواره دعوت می‌کنند، این‌ها علی‌رغم دانستن خط مشی‌ فکری و اندیشه‌ای شاعرانی چون یدالله رویایی او را به جشنواره دعوت می‌کنند و این کار از خطاهای جشنواره شعر فجر به حساب می‌آید.&lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/4775168/%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D8%B0%D9%84-%D8%B3%D8%B1%D8%A7-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%86%D8%AF--%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85-%D8%A7%D9%88-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AF%D8%B9%D9%88%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF |عنوان=&quot;یدالله رویایی&quot; مبتذل‌سرا را می‌شناسند،‌ اما باز هم او را به جشنواره فجر دعوت می‌کنند }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[جواد محقق]]====<br /> چه کسی به نظر ما گوش می‌دهد که بگوییم نحوه عملکرد جشنواره شعر فجر درست یا نادرست است. البته درمورد کار آقایان در زمینه شکل‌گیری جشنواره شعر فجر امسال باید ببینیم که مبنای عملکردشان چیست. چرا در داوری‌ها این سلایق را رعایت نمی‌کنند. در این میان باید دید که آیا دیگران هم از سلایق همه شاعران استفاده کرده‌اند یا فقط برگزار کنندگان جشنواره شعر فجر قصد استفاده از سلیقه‌های افرادی چون یدالله رویایی را دارند.&lt;ref name=&quot;محقق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/4775281/%D8%B1%D8%B9%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%82%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|عنوان= رعایت سلیقه بهانه است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[تقی محمدی فکورزاده]]====<br /> شعر مقوله‌ای سیاسی نیست بلکه آزاد بوده و بستگی به شعور شاعر دارد. طرح ادعای توجه به شعر از سوی مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و صرف بودجه‌ای جهت بهره‌مندی برخی از شاعران از دلایل برگزاری جشنواره‌هایی چون جشنواره‌ی شعر فجر به حساب می‌آید. جشنواره‌ی شعر فجر از لحاظ ادبی با توجه به جای خالی ارائه نظرات کارشناسانه در خصوص اشعار ارسالی به دبیر‌خانه‌ٔ جشنواره، کار خاصی انجام نداده است.&lt;ref name=&quot;فکور&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5096725/%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D9%81%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF |عنوان=«تقی محمدی فکورزاده»: شعر حاشیه ندارد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[اسماعیل آذر]]====<br /> سال‌هاست که جشنواره شعر فجر شکل گرفته و مفید هم بوده اما چگونه مفید بودن آن و نقشی که به جای مانده باید مورد تحلیل قرار بگیرد. ما با جشنواره‌ها می‌خواهیم چه کنیم و چه هدفی را دنبال می‌کنیم، آیا هدف از جشنواره شعر فجر جمع کردن اشعار، ارزیابی آن‌ها و اهدای جوایز به برخی از شاعران بوده است، قطعا چنین نیست. هر جشنواره‌ای می‌کوشد تا در طی سالیان برگزاری خود را به وجود بیاورد البته این سخن من نافی زحمات دست‌اندکاران جشنواره‌های پیشین و این جشنواره نبود اما می‌خواهم بدانم که کدام جشنواره تا به امروز موفق به شکل‌گیری جریان ملموس شده است. جمع کردن، ارزیابی و اهدای جایزه خوب است اما آیا کار یک جشنواره فقط منحصر به این‌ می‌شود. هرکاری که نقد شود رشد نمی‌کند و زمانی به صلاح می‌رسد که نقد شود. تا به امروز سعی در انتصاب دبیرانی از جشنواره‌ها بوده اما ما باید از مدیران کارآزموده و شناخته شده در جشنواره‌ها استفاده کنیم و مشاوران موضوع خاص جشنواره را در مسیر آن دبیر مدیر و مدبر قرار دهیم. در مورد جشنواره شعر فجر نیز همه دبیران که تا به امروز منصوب شده‌اند خوب بوده‌اند اما حداقل این است که مدیران لایق اجرایی در کنار آن‌ها به کار گرفته شوند. ما تا به حال هیاتی را برای روزهای پس ار برگزاری جشنواره‌ها منصوب نکردیم و یا نتیجه‌ای از کار آن به دست نرسیده است. اصولا ما با حاشیه‌سازی می‌خواهیم زحمات افراد را زیر سوال ببریم پس نقد کردن با حاشیه سازی متفاوت بوده و حاشیه به معنای پیدا کردن نقاط ضعف، درشت‌نمایی آن‌‌ها و ایجاد فضای نامناسب در مورد آن‌ها است.&lt;ref name=&quot;آذر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5102941/%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84-%D8%A2%D8%B0%D8%B1-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%82-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AF |عنوان= «اسماعیل آذر»: مدیران لایق اجرایی به کار گرفته شوند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===اجراهای به‌یادماندنی===<br /> ===بازتاب رسانه‌ای و مطبوعاتی===<br /> ===مشارکت بین‌المللی===<br /> <br /> ==گزارش‌های آماری و اطلاعات سال‌شماری و شناسه‌ای هر دوره به‌ترتیب سال==<br /> جشنواره‌ای ادبی است که در سال ۱۳۵۸ پایه‌ریزی شده و هرساله برگزار می‌شود.<br /> <br /> ===دورهٔ دهم===<br /> ====[[قاسم صرافان]]====<br /> در دوره گذشته ارزیابی شعر فجر توسط کتاب‌ها انجام شد، نه براساس شعرها و این اتفاق دوباره امسال افتاده است و در سال گذشته هم این دو با هم نبودند. در این جشنواره کتاب‌هایی که برای اولین‌بار با موضوع مشخص به چاپ رسیده‌اند، ملاک قرار می‌گیرند و این‌که آیا این کار مثبت است یا منفی باید مورد ارزیابی دقیق‌تر قرار بگیرند.<br /> اگر در جشنواره شعر فجر شعر ادا نمی‌شود، شاید دلیل آن ارسال آثار تکراری است و کتاب‌های مستند‌تر و مشهورتر ملاک بهتری برای ارزیابی فعالیت ادبی شاعران می‌شوند. اما جنبه منفی این مسئله اشاره به سمت کسانی است که فقط در همان سال کتاب داشته‌اند و فقط همان‌ها از این قاعده برخوردار می‌شوند. به عنوان مثال یکسری از دوستان که در سال گذشته کتابشان منتشر شده، با توجه به شرایط جشنواره آثارشان از دور ارزیابی کتاب حذف می‌شود.&lt;ref name=&quot;صراف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.news/fa/news/5445777/%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|عنوان=ارزیابی جشنواره شعر فجر بر چه اساسی است؟ }}&lt;/ref&gt;<br /> ====[[اسماعیل امینی]]====<br /> کیفیت برگزاری جشنواره شعر فجر، ارتباط چندانی به تصمیمات دبیر آن ندارد و اعتماد شاعران به جشنواره مهمترین عامل تاثیرگذار بر روی آن است.<br /> در دهمین دورهٔ جشنواره شعر فجر، به انتخاب بهترین کتاب‌های شعر منتشر شده در سال ۱۳۹۳ پرداخته و در ۳ رشته شعر، درباره شعر و شعر کودک و نوجوان بررسی شد. از برنامه‌های دیگر این دوره ، می‌توان به برگزاری محافل شعرخوانی در استان‌های مختلف و چند کشور اشاره کرد.<br /> &lt;ref name=&quot;اعتماد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/5452200/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D9%85%D8%B2-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C-%D8%AA%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87 |عنوان=اعتماد شاعران به جشنواره شعر فجر؛ رمز کیفی‌تر شدن جشنواره }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> جشنواره شعر فجر به شرط اعتماد شاعران به این جشنواره کیفی‌تر می‌شود.<br /> اسماعیل امینی دبیر دهمین جشنواره شعر فجر، در خصوص عوامل تاثیرگذار بر روی کیفیت این جشنواره به خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ گفت: کیفیت برگزاری جشنواره شعر فجر، ارتباط چندانی به تصمیمات دبیر آن ندارد و اعتماد شاعران به جشنواره مهمترین عامل تاثیرگذار بر روی آن است.<br /> <br /> وی افزود: ان‌شاء‌الله دهمین جشنواره شعر فجر، به نوعی برگزار شود که طیف‌های مختلف فعالان ادبی به آن اعتماد کرده و در این جشنواره حضور پیدا کنند.<br /> <br /> دبیر دهمین جشنواره شعر فجر در بخش دیگری از سخنان خود، به تشریح برنامه‌هایش برای برگزاری جشنواره شعر فجر پرداخت و اظهار داشت: دهمین جشنواره شعر فجر بر اساس آیین‌نامه‌ای اجرایی می‌شود که در سال گذشته تصویب شده است.<br /> <br /> امینی ادامه داد: ما در جشنواره شعر فجر امسال به انتخاب بهترین کتاب‌های شعر منتشر شده در سال 1393 می‌پردازیم و آن‌ها را در 3 رشته شعر، درباره شعر و شعر کودک و نوجوان بررسی می‌کنیم.<br /> <br /> وی تصریح کرد: از برنامه‌های دیگر ما، می‌توان به برگزاری محافل شعرخوانی در استان‌های مختلف و چند کشور اشاره کرد.<br /> <br /> دبیر دهمین جشنواره شعر فجر خاطرنشان کرد: در زمینه حضور شاعران در استان‌های مختلف و کشورهای دیگر پیشنهاداتی به ما شده که پس از بررسی در هیات علمی به اطلاع همگان می‌رسند.<br /> ==============================================================<br /> باید یک دبیرخانه برای شعر تعریف شود<br /> امروزه بودن جشنواره شعر فجر، به از نبودن آن است.<br /> ====[[مصطفی محدثی خراسانی]]====<br /> امروزه بودن این جشنواره به از نبود آن است. جشنواره شعر فجر حدود هشت دوره است که برگزار می‌شود؛ اما جشنواره فیلم فجر قریب ۳۴ سال است که از اجرای آن می‌گذرد. برگزاری جشنواره شعر فجر بسیار ارزشمند است و جای تقدیر دارد؛ اما تاکنون هیچ جشنواره‌ای نتوانسته آن‌طور که شایسته است به مقوله شعر بپردازد. یکی از گله‌هایی که می‌توان از برگزاری این جشنواره کرد، این است که زمانی که تنها یک ماه به بهمن ماه مانده، شورا تشکیل می‌شود. پس با برگزاری چند جلسه جشنواره برگزار می‌شود و در آخر در اسفند ماه پرونده‌اش تا دی‌ماه سال بعد بسته می‌شود. <br /> باید یک دبیرخانه دائمی برای شعر تعریف شود و جایگاه شایسته‌ای در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای آن داشته باشیم. اگر داستان به [[جایزه جلال آل احمد با آن جایزه‌ها سنگین واگذار شود، هیچ ایرادی ندارد ولی باید سعی شود شعر را هم در همان حد و اندازه ارج نهند. زیرا شعر هنر ملی ماست؛ ولی داستان یک هنر وارداتی است. ادبیات داستانی به آنچه که ما از ترجمه‌ها آموخته‌ایم برمی گردد. می دانید که قالب ادبیات داستانی برگرفته از داستان‌های ترجمه است و ما داستان را به این شکل و قالب در ادبیاتمان نداشته‌ایم و آنچه که داشته‌ایم به صورت افسانه بوده است. من به هیچ وجه نمی‌خواهم با این حرف ارزش داستان را پایین بیاورم؛ ولی تکنیک ادبیات داستانی ریشه در فرهنگ و پشتوانه ما ندارد.. اما زمانی که این دو را در کنار هم قرار می‌دهیم، به مراتب باید برای شعر ارزش و پشتوانه بیشتری در نظر گرفته شود و آنطور که در شان شعر است، روی آن سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی شود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5452978/%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%B4%D9%88%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==============================================================<br /> داور جشنواره شعر فجر نمی‌شوم<br /> سراینده مجموعه شعرهای «بهت نگاه» و «سوار مشرقی» داور جشنواره شعر فجر نمی‌شود.<br /> عباس براتی‌پور شاعر در خصوص احتمال شرکت خود در جشنواره شعر فجر به خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ گفت: اگر چه در زمینه چند و چون برگزاری دهمین جشنواره شعر فجر نظر یا پیشنهادی ندارم؛ اما در صورتی که برای حضور در این جشنواره از من دعوت شود در آن شرکت می‌کنم.<br /> <br /> وی افزود: من تمایلی به حضور در میان اعضای هیات داوران جشنواره شعر فجر ندارم و داور این جشنواره نمی‌شوم.<br /> <br /> براتی‌پور در بخش دیگری از سخنان خود در خصوص مکان مناسب برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران گفت: به نظر من مصلای امام خمینی (ره) مکان مناسبی برای برگزاری نمایشگاه کتاب بوده و هست زیرا در مرکز شهر واقع شده و جای کافی برای پارک خودروها دارد.<br /> <br /> وی خاطرنشان کرد: مسئولان نیز اگر به فکر فراهم کردن مکان مناسبی برای برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران هستند، باید همه جوانب به خصوص وجود مکان کافی برای پارک خودروها را در نظر بگیرند.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5453633/%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D9%85<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===============================================================<br /> غایبان جشنواره شعر فجر چه کسانی هستند؟<br /> شاعران مستقل افرادی هستند که رغبت کمتری به حضور در جشنواره شعر فجر دارند.<br /> به گزارش خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ با نزدیک شدن به دومین ماه از فصل زمستان، تمامی هنرهای مطرح در کشورمان به تحرکی چند برابر آن چه در ماه‌های دیگر داشته‌اند می‌افتند و آرامششان را صرف حضور در محافلی می‌کنند که به نام «فجر» مزین شده‌اند، در این میان شعر هم کم نمی‌گذارد و جشنواره‌ای راه می‌اندازد که برگزار کنندگانش امید به حضور تمام شاعران در زیر یک چتر ادبی را دارند.<br /> <br /> گفتنی است که اگرچه برگزارکنندگان جشنواره شعر فجر، در دوره‌های ده‌گانه این جشنواره خواستار شرکت‌ طیف‌های مختلف ادبی بوده‌اند؛ اما همیشه گروهی ز شاعران از حضور در این محفل خودداری کرده و به دلایل متعدد از شرکت‌ در آن سر باز زده‌اند.<br /> <br /> امروز نیز با نزدیک شدن به دهمین جشنواره شعر فجر، برخی از شاعران چون تقی محمدی فکورزاده، محمدرضا طاهری، مهدی فرجی، صابر قدیمی و حمیدرضا شکارسری از مشارکت در این جشنواره خودداری کرده و اعلام کرده‌اند که رغبتی به حضور در این محفل ادبی ندارند.<br /> <br /> در ادامه باید گفت که از دلایل بی‌رغبتی این شاعران به حضور در جشنواره شعر فجر، می‌توان به تجربه حذف زودرس کتاب‌هایشان از دوره‌های قبلی این جشنواره اشاره کرد.<br /> <br /> ذکر می‌شود که جای باز کردن برای جوانان شاعر، از دلایل دیگر غیبت برخی از شاعران در جشنواره شعر فجر به حساب می‌آید.<br /> <br /> یادآور می‌شود که جشنواره شعر فجر جشنواره‌ای نونهال است که سعی در اثبات هرچه بیشتر خود دارد و در این امر نیازمند کمک تمامی شاعرانی است که شاید گردهم آمدن آن‌ها در زیر یک سقف دشوار باشد؛ اما همه‌شان دغدغه شعر را دارند.<br /> <br /> در نتیجه باید گفت شاعران این مرز و بوم، اگرچه گاهی نا امیدتر از همیشه از پشت درب‌های جشنواره‌های ادبی کشورمان باز می‌گردند؛ اما بهتر است که همواره با امیدی بیشتر از گذشته محبت خود را به پای نهال زبان و ادب فارسی بریزند و با کناره‌گیری از جمع، باعث تزلزل ریشه هنر و فرهنگ والای خود نشوند.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5454713/%D8%BA%D8%A7%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===============================================================<br /> چتر جشنواره شعر فجر همه شاعران را در بر بگیرد<br /> جشنواره شعر فجر در صورت مشارکت همه طیف‌های ادبی به نقطه مطلوب می‌رسد.<br /> رضا اسماعیلی شاعر و داور چند دوره جشنواره شعر فجر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ به نقش مشارکت‌ تمامی طیف‌های ادبی در برگزاری کیفی جشنواره‌ شعر فجر اشاره کرده و افزود: بهتر است که چتر جشنواره شعر فجر، همه شاعران را دربرگیرد.<br /> <br /> وی گفت: در مورد برگزاری جشنواره شعر فجر باید بگویم که این جشنواره هم اکنون با توجه به آنچه در دوره‌های گذشته رخ داده، جزو جشنواره‌هایی است که جا افتاده و تثبیت شده است. البته انتظار می‌رود که این جشنواره در دهمین دوره خود نسبت به دوره‌های گذشته کیفی‌تر برگزار شود.<br /> <br /> این شاعر ادامه داد: اسماعیل امینی که هم اکنون به عنوان دبیر دهمین جشنواره شعر فجر انتخاب شده و در دوره گذشته نیز در سمت دبیر با جشنواره همکاری کرده، باید تلاش مضاعفی بکند تا جشنواره را به گونه‌ای از تنش‌ها و حاشیه‌ها دور کند که چتر آن همه شاعران را دربرگیرد تا در یک رقابت سازنده شرکت کنند.<br /> <br /> اسماعیلی اظهار داشت: در مورد صبغه علمی جشنواره شعر فجر هم باید بگویم خوب است که داوران از اولین روزهای شکل‌گیری جشنواره با رزومه و کارنامه ادبی خود به همه معرفی شوند؛ زیرا اعتبار یک جشنواره به داوران آن است.<br /> <br /> وی افزود: به نظر من باید در انتخاب تیم داوران جشنواره شعر فجر دقت و تلاش بشود تا افراد منتخب وابستگی خطی و جناحی نداشته باشند.<br /> <br /> این شاعر تصریح کرد: حضور همه طیف های ادبی در جشنواره شعر فجر، می‌تواند به این جشنواره کمک کند تا به نقطه مطلوب برسد.<br /> <br /> اسماعیلی خاطرنشان کرد: انتظار می‌رود که دهمین جشنواره شعر فجر، مشکلات دوره‌های گذشته را نداشته باشد.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5455741/%DA%86%D8%AA%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%87%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%DA%AF%DB%8C%D8%B1%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===============================================================<br /> سکوت جشنواره شعر فجر تداوم می‌یابد؟!<br /> جشنواره شعر فجر که در نهمین دوره خود در سکوت کار خود را انجام داد، در دهمین دوره برگزاری خود هم مسکوت خواهد ماند.<br /> علی‌ آبان شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ نهمین دوره جشنواره شعر فجر را بی‌صداترین دوره برگزاری این جشنواره دانست و افزود: من در کسوت یک شاعر، زمانی متوجه برگزاری نهمین جشنواره شعر فجر شدم که این جشنواره به روزهای پایانی فعالیت خود رسیده بود.<br /> <br /> وی گفت: جشنواره شعر فجر در نهمین دوره برگزاری خود بسیار ساکت بود.<br /> <br /> این شاعر ادامه داد: به نظر من، دهمین جشنواره شعر فجر نیز با توجه به اینکه دبیر دوره‌های نهم و دهم این جشنواره یک نفر بوده، مسکوت خواهد ماند.<br /> <br /> آبان در بخش دیگری از سخنان خود با تاکید بر اینکه راهکارهای پیشنهادی شاعران، بازتاب چندانی در برگزاری جشنواره شعر فجر ندارد اظهار داشت: بالطبع جشنواره شعر فجر به معنای محفلی است که هر کسی در ارائه آثارش آزاد است و به نظر من هم اگر این جشنواره می‌خواهد یک جشنواره واقعی باشد، باید همه گیر شود.<br /> <br /> وی در بخش دیگری از سخنانش مصلای امام خمینی (ره) را بهترین مکان برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران برای تهران‌نشینان دانست و خاطرنشان کرد: شاید برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب در حاشیه تهران، بهترین حالت برگزاری این نمایشگاه برای شهرستانی‌ها باشد.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5455798/%D8%B3%DA%A9%D9%88%D8%AA-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%85-%D9%85%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==============================================================<br /> نخستین جلسه هیئت علمی جشنواره شعر فجر با موضوع انتخاب داوران<br /> اعضای هیئت علمی دهمین دوره جشنواره شعر فجر پس از عیادت از استاد حمید سبزواری نخستین جلسه هیئت علمی این دوره را با دستورکار قراردادن انتخاب داوران برگزار کردند.<br /> به گزارش حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از روابط عمومی بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان، نخستین جلسه هیئت علمی جشنواره بین‌المللی شعر فجر روز گذشته در بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان برگزار شد.<br /> <br /> در این جلسه، اسماعیل امینی، دبیر علمی و مهدی قزلی، دبیر اجرایی دهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر حضور داشتند و اعضای هیئت علمی در خصوص روند برگزاری و انتخاب داوران بخش‌های شعر کودک و نوجوان، شعر بزرگسال و درباره شعر به مشورت نشستند.<br /> <br /> اعضای هیئت علمی دهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر را حجةالاسلام زکریا اخلاقی، محمدعلی بهمنی، جواد محقق، علیمحمد مودب، حسین آهی، محمدرضا تقی‌دخت، بیوک ملکی و مریم حسینی تشکیل می‌دهند.<br /> <br /> پیش از برگزاری جلسه هیئت علمی، تعدادی از اعضا ضمن عیادت از استاد حمید سبزواری، برای پدر شعر انقلاب اسلامی آرزوی سلامتی و بهبود کردند و از وی برای آغاز به کار جشنواره شعر فجر رخصت گرفتند. در این دیدار که به همراهی دکتر سیدعباس صالحی، معاون فرهنگی وزارت ارشاد و همچنین مهدی قزلی، مدیرعامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان انجام شد، دکتر اسماعیل امینی، شاعر، طنزپرداز، استاد دانشگاه و دبیر علمی دهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر ضمن خوانش یکی از غزل‌های خود برای حمید سبزواری برای پدرِ شعر انقلاب آرزوی سلامتی کرد؛ همچنین حجت‌الاسلام و المسلمین زکریا اخلاقی نیز با حضور بر بالین حمید سبزواری، یکی از شعرهای خود را برای پیشکسوت شعر انقلاب اسلامی قرائت کرد.<br /> <br /> در این دیدار، معاون فرهنگی وزیر ارشاد جویای وضعیت سلامت استاد سبزواری شد. فرزند استاد نیز با تشریح وضعیت وی خاطرنشان کرد: حال استاد سبزواری به نسبت روزهای گذشته بهبودی یافته و ایشان پس از چند روز ضعف و بیماری، امروز توانسته‌اند غذا بخورند. حافظه ایشان نیز بازگشته و در مجموع نسبت به روزهای گذشته وضعیت جسمی بهتری دارند.<br /> <br /> گفتنی است دهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر با انتشار فراخوان، کار خود را از هفته گذشته رسما آغاز کرده است.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5455917/%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D9%87%DB%8C%D8%A6%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%B9-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ========================================================<br /> جشنواره شعر فجر؛ ویترینی برای نمایش آثار خوب<br /> گاهی خط‌کشی‌ها و فاصله‌گذاری‌ها موجب می‌شود، برخی از صاحبان صلاحیت به مراسم ویژه جشنواره دعوت نشوند.<br /> سودابه امینی شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ در خصوص جشنواره شعر فجر گفت: به نظرم می‌توان برگزاری هر جشنواره‌ای را با هر محتوا و محوری (از یک دیدگاه کلی) ویترینی برای معرفی، مرور و به نمایش گذاشتن تلاش‌ها و داشته‌های گروهی از افراد در یک مقطع زمانی در نظر گرفت و از آنجایی که هر جامعه‌ای نیازمند مرور داشته‌های بالفعل و بالقوه خود است، جامعه شاعران نیز نیازمند این مهم هستند. علاوه بر این مخاطبان و علاقه‌مندان به شعر باید بتوانند از این حق برخوردار شوند. <br /> <br /> وی با اشاره به گروه‌های مختلف در جشنواره شعر فجر گفت: در برگزاری جشنواره شعر گروه‌های مختلفی هستند که به نوعی مستقیم و غیرمستقیم به جشنواره پیوند می‌خورند. شاعران، ادبیات، مخاطبان عام و خاص ادبیات، ناشران، کارگزاران فرهنگی و مدیران فرهنگی و ... . ناگفته نماند به نمایش گذاشتن و عرضه کردن آثار در حوزه شعر برای گروه‌های مختلفی که در جشنواره فعالیت می‌کنند محدودیت‌هایی ایجاد می‌کند.<br /> <br /> اولین محدودیت این است که عده‌ای از پدیدآورندگان به دلایلی خواسته یا ناخواسته در دایره جشنواره جای نمی‌گیرند و این خود آغاز ماجراست. به این معنا که عده‌ای زحمت برگزاری را می‌کشند. در حالی که تمامی داشته‌های ادبی دوره زمانی تعریف شده را در اختیار ندارند. بنابراین قضاوت و ارزیابی‌شان ناخواسته دچار تردید و سوال خواهد شد. برای رفع چنین ایرادی برگزارکنندگان باید طراحی را طوری انجام دهند که تمامی آثار به همت دبیرخانه و نه صرفا با اراده پدیدآورندگان، گردآوری و در دست بررسی قرار گیرند.<br /> <br /> امینی خاطرنشان کرد: هر جشنواره ظرفیت‌های آموزشی یا انگیزشی را برای علاقه‌مندان، مخاطبان و شرکت‌کنندگان فراهم می‌آورد. اگر طراحان و مجریان به خوبی از این ظرفیت‌ها استفاده کنند، می‌توانند بینش و دانش مخاطبان عام و خاص را در موضوع مربوط تقویت نمایند. کنار هم قرار گرفتن افراد، ایجاد فضای تعامل فکری، تمرکز بر اشعار و بحث و گفتگو درباره شعر در چنین جشنواره‌هایی اثرات بسیار مثبتی بر شرکت‌کنندگان دارد؛ اما متاسفانه در همه جشنواره‌ها طراحان از این مهم غافل می‌مانند و صرف درج اخبار در رسانه‌ها بر پیشانی قرار می‌گیرد. گاه محدودیت‌های مالی و اجرایی و گاه خط‌کشی‌ها و فاصله‌گذاری‌ها موجب می‌شد، برخی از صاحبان صلاحیت‌ به جلسات و مراسم ویژه در جشنواره هم دعوت شوند.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به ادا کردن حق شعر توسط این جشنواره گفت: ادا کردن حق شعر حرف بزرگی است. به جشنواره فقط باید به عنوان جشنواره نگاه کرد. جشنواره یعنی محل عرضه کردن، به نمایش درآوردن. جشنواره محل نمود شعر است و پیش از این نباید انتظار از آن داشت. شاعر با گسترش مطالعه در حوزه شعر و تماشای او نسبت به جهان‌های درون و برون و قرار گرفتن در محیط ادبی تربیت می‌شود و انگیزه‌ و اراده شاعر به خود او بستگی دارد.<br /> <br /> سودابه امینی شعر در پایان اظهار داشت: من با برگزاری جشنواره شعر کاملا موافقم. مشروط بر اینکه دست از شلختگی‌های مدیریتی، آن گونه که در مدیریت فرهنگی کشور ما رایج است، برداریم و بسیاری از مرزهای خود ساخته را که میان شاعران فاصله ایجاد کند را از بین ببریم. همه در هر جایگاهی که هستیم، خود را خدمتگزار شعر فارسی بدانیم و صمیمانه و صادقانه «تو کجایی تا شوم من چاکرت» را برایش بخوانیم.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5456196/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%88%DB%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%A8<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =========================================================<br /> ۱۲:۱۸-۲۱ دی ۱۳۹۴۵۴۵۷۳۹۸<br /> نظر دادن<br /> اشتراک گذاری<br /> دانلود PDF<br /> در نشست خبری دهمین جشنواره شعر فجر بیان شد:<br /> برخی از طیف‌های روشن‌فکری به خاطر سفر خارجی به محافل ادبی می‌روند/ شعر یدالله رویایی شعر نیست<br /> اهمیت علم و ادب بیشتر از سیاست است؛ اما جامعه ادبی کشور ما سیاست را بر ادبیات غالب کرده است.<br /> به گزارش خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ حاضر در محل برگزاری نشست خبری جشنواره «شعر فجر» که امروز در بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان برگزار شد، اسماعیل امینی دبیر علمی دهمین جشنواره شعر فجر گفت: ما در دهمین جشنواره شعر فجر از تمام کسانی که می‌توانستند به بهبود روند برگزاری این جشنواره کمک کنند، دعوت کردیم و برخی تمایل حضور در این جشنواره را نداشتند. به نظر من گروهی از شاعران ما مخالفان همیشگی محافل ادبی هستند. به طور مثال پیامی برای من فرستادند که در آن چنین آمده برای شاعران مستقلی که در هیچ جشنواره دولتی شرکت نمی‌کنند، چه سهمیه‌ای در نظر گرفته‌اید و من هم به آن‌ها گفتم که من به عنوان شاعر منتسب به نظام جمهوری اسلامی ایران و انقلاب اسلامی، در هیچکدام از محافل شعرخوانی جشنواره شعر فجر حضور نداشته‌ام.<br /> <br /> امینی ادامه داد: امروزه وقتی از برخی از طیف‌های روشن‌فکری دعوت می‌کنیم در محافلی چون جشنواره شعر فجر بیایند، می‌گویند که در هیچ محفل دولتی شرکت نمی‌کنیم؛ اما وقتی که محافل شعرخوانی خارج کشور از آن‌ها دعوت می‌کند، این دعوت را به خاطر سفر خارجی قبول می‌کنند.<br /> <br /> دبیر علمی دهمین جشنواره شعر فجر اظهار داشت: شاعرانی که در هیچکدام از محافل دولتی حضور پیدا نمی‌کنند و محافل خارجی شعرخوانی را می‌پذیرند، شعرهای خوبی ندارند و به همین دلیل از این بازی‌ها درمی‌آورند؛ و گرنه شاعران خوب ما از این بازی‌ها ندارند.<br /> <br /> وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود در پاسخ به این سوال که آیا جشنواره شعر فجر با توجه به گرایشات سیاسی اعضای هیئت علمی این جشنواره، جشنواره‌ای سیاسی نیست اظهار داشت: آیا شما تا به حال از من و محمدعلی رحمانی عرض سیاسی شنیده‌اید.<br /> <br /> دبیر علمی دهمین جشنواره فجر ادامه داد: نگاه سیاسی به ادبیات نگاه قابل قبولی نیست؛ زیرا در همه جهان اثبات شده که اهمیت علم و ادبیات بیشتر از سیاست است. البته در کشور ما جامعه ادبی سیاست را بر ادبیات غالب کرده است.<br /> <br /> امینی تصریح کرد: اگرچه نام یدالله رویایی و احتمال حضور آن در دوره‌های مختلف جشنواره شعر فجر بحث برانگیز شده، اما به راستی کدام یک از بچه‌هایی که در حوزه ادبیات کار می‌کنند کتاب‌های یدالله رویایی را خوانده‌اند ، من کتاب‌ها و اشعار یدالله رویایی را خوانده‌ام و می‌گویم شعر یدالله رویایی شعر نیست.<br /> <br /> دبیر علمی دهمین جشنواره شعر فجر اظهار داشت: امروزه یدالله رویایی به آن دلیل در مرکز توجه قرار گرفته که ناسزا می‌گوید و با همه چیز مخالفت می‌کند.<br /> <br /> امینی در بخش دیگری از صحبت‌های خود در خصوص چیستی رویکرد جشنواره شعر فجر در مورد تفکیک میان شاعران گفت: ما تفکیکی را در میان شاعران قائل نمی‌شویم.<br /> <br /> وی تفکیک میان سبک‌های شعری را هم دشوار دانست و گفت: در برخی مواقع مجموعه شعرهایی به دست ما می‌رسند که شعر موزون، شعر سپید و سبک‌های جدید شعری را در خود جای داده‌اند. به نظرم تفکیک قالب‌ها در داوری جشنواره شعر فجر دشوار است، مگر این که جشنواره به اندازه‌ای گسترش پیدا کند که بتوان به صورت مجزا به داوری قالب‌های شعری پرداخت.<br /> <br /> وی افزود: شاید ما دو قالب شعری کلاسیک و نو تثبیت شده داشته باشیم؛ اما به دلیل پویندگی شعر به نظر می‌رسد، 50 شاخه شعری وجود دارد و شاید جزء به جزء کردن آن‌ها از نظر اجرایی دشوار باشد.<br /> <br /> دبیر علمی دهمین جشنواره شعر فجر در خصوص واسپاری انتخاب کتاب سال شعر به جشنواره شعر فجر گفت: در خصوص انتخاب کتاب سال شعر در جشنواره شعر فجر، باید بگویم هم اکنون از سراسر کشور شاعران جوانی با شرایط سنی خاص دعوت شده‌اند تا در کلاس‌هایی در تهران آموزش ببینند و این تحول خوبی در حوزه شعر است.<br /> <br /> امینی ادامه داد: در پاسخ به سوال افرادی که می‌گویند آیا نباید تمرکز جشنواره شعر فجر از بخش رقابتی به بخش غیررقابتی آن انتقال پیدا کند، باید بگویم کار جشنواره شعر فجر نقد و بررسی کتاب‌های شعر نیست و اگرچه هیئت علمی جایزه کتاب سال کار خود را بر مبنای کتاب انجام می‌دهد، اما هیئت علمی جشنواره فجر بر اساس تخصص شعری به فعالیت می‌پردازد.<br /> <br /> وی ادامه داد: در سال‌های گذشته شاهد بودیم که جایزه کتاب سال که هویتی علمی دارد، در بخش کتاب‌های خلاقه اثر برگزیده چندانی نداشته و تفاوت این حوزه با حوزه‌های علمی این بود که ما در حوزه شعر و داستان کتاب برگزیده‌ای نداشته باشیم. این ضعف کتاب سال نبود و به شرایط بستگی داشت.<br /> <br /> امینی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: در سال‌های بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، جریان شعر فارسی تحولاتی پیدا کرد که نه فقط از منظر دوستداران انقلاب، بلکه از منظر یک ناظر علمی هم اثبات شد. اوضاع شعر فارسی در سال‌های بعد از انقلاب چه به لحاظ رشد تعداد شاعران و گسترش حوزه شعر و چه به لحاظ تنوع گونه‌های شعری توسعه پیدا کرده. به گونه‌ای که اگرچه در سال‌های پیش از شکوفایی انقلاب اسلامی یک گونه شعری برجسته شده و سایر آن‌ها در حاشیه قرار می‌گرفتند، اما امروزه همه گونه‌های شعری هم‌طراز با یکدیگر شناخته می‌شوند و بر سر زبان‌ها می‌افتند.<br /> <br /> دبیر علمی جشنواره شعر فجر اظهار داشت: هم اکنون جدال‌های بی‌مورد بر سر قالب‌ها و سبک‌های شعری به نفع شعر کنار رفته‌اند و ممکن است بگوییم همه کتاب‌های شعری کیفی نیستند، اما در میان آن‌ها کارهای کیفی هم به وفور دیده می‌شود.<br /> <br /> امینی در ادامه گفت: پدیده شعر نوجوان هم متعلق به دوران بعد از انقلاب اسلامی است و جشنواره شعر فجر پاسخی به این تحولات حوزه شعر است.<br /> <br /> وی اظهار امیدواری داد: البته این نیست که داوری حوزه شعر فقط در دست جشنواره فجر باشد و همگان در طول سال چشم خود را به نتیجه این جشنواره بدوزند؛ بلکه آرزوی ما این است که هر ماه جمعی از نخبگان ادبی و شاعران بتوانند کتاب‌های خوبی را انتخاب کرده و به جامعه ادبی کشور معرفی کنند.<br /> <br /> دبیر علمی دهمین جشنواره شعر فجر خاطرنشان کرد: اعتبار جشنواره‌ها به کسانی است که در سمت هیئت علمی از آن پشتیبانی می‌کنند و اینکه امسال کتاب‌های شعر به جای شعر داوری می‌شوند، به این دلیل است که تمام توان شعری کشور در جشنواره شرکت نمی‌کردند و انتساب شعر به شاعر دشوار بود اما وقتی داوری در مورد کتاب‌ها باشد، این مشکل را نداریم و همه بضاعت شعری کشور در معرض داوری قرار می‌گیرد.<br /> <br /> همچنین مهدی قزلی دبیر اجرایی دهمین جشنواره شعر فجر، در بخش دیگری از نشست خبری این جشنواره گفت: ما امسال هم تلاش‌مان این است که در هفته اول اسفند ماه، مراسم اختتامیه جشنواره را برگزار کنیم. البته تمایل داشتیم که این مراسم را زودتر از موعد اعلام شده برگزار کنیم؛ اما جا‌به‌جایی بنیاد شعر و ادبیات داستانی در زمان شروع جایزه جلال آل احمد و جشنواره شعر فجر اثرگذار شد.<br /> <br /> وی ادامه داد: امیدواریم امسال سال تثبیت جشنواره فجر، در انتخاب بهترین کتاب شعر باشد و همان طور که در رویه سال گذشته مطلع هستید، جشنواره در دو بخش رقابتی و غیررقابتی برگزار می‌شود و در بخش رقابتی سه کتاب معرفی خواهد شد.<br /> <br /> دبیر اجرایی دهمین جشنواره شعر فجر ادامه داد: داوران جشنواره شعر فجر تا قبل از اعلام نامزدها معرفی نمی‌شوند. برای اینکه کارشان را در آرامش انجام بدهند.<br /> <br /> قزلی در بخش دیگری از صحبت‌های خود گفت: در مورد چرایی نبودن کاکایی در میان اعضای هیئت علمی جشنواره باید بگویم ما در انتخاب هیئت علمی با محدودیت هشت نفره مواجه بودیم و نه تنها کاکایی بلکه دیگران هم از این دوره جای مانده‌اند.<br /> <br /> قزلی گفت: ما محفل افتتاحیه جشنواره شعر فجر را 26 دی ماه در قم برگزار می‌کنیم و امیدواریم دبیران ادوار گذشته نیز در این مراسم حضور داشته باشند؛ زیرا ورودیه جشنواره شعر فجر در قم کلید می‌خورد.<br /> <br /> دبیر اجرایی دهمین جشنواره شعر فجر ادامه داد: ایلام، خراسان شمالی، همدان، کرمان و سیستان بلوچستان استان‌هایی هستند که به احتمال زیاد پذیرای شاعران دعوت شده به محافل شعرخوانی جشنواره شعر فجر خواهند بود.<br /> <br /> وی تصریح کرد: در بخش غیررقابتی جشنواره شعر فجر، 15 محفل را برنامه‌ریزی کرده‌ایم و امیدواریم که هر‌آنچه برای پویا شدن حوزه شعر نیاز داریم فراهم شود.<br /> <br /> قزلی اظهار داشت: ما سعی می‌کنیم که در افغانستان هرات محفل شعرخوانی برگزار کنیم و با توجه به اهمیت ادبیات مهاجران، یک محفل شعری هم برای شاعران افغان ساکن در ایران برگزار کنیم.<br /> <br /> وی در خصوص دوره آموزشی جشنواره شعر فجر هم گفت: ما یک دوره آموزشی متمرکز داریم و با همه استان‌ها صحبت کرده‌ایم تا استعداد جوان کمتر از سی سال خود را برای حضور در این دوره آموزشی معرفی کند.<br /> <br /> وی ادامه داد: برگزاری این دوره‌های آموزشی هدف‌هایی چون تشویق دوستان جوان و آشنایی اساتید بااستعدادهای جوان شعر امروز را دنبال می‌کند و باب آشنایی پیشکسوتان و جوانان شعر در مرکز توجه ما است.<br /> <br /> وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود درباره چگونگی انتخاب هیئت علمی دهمین دوره جشنواره شعر فجر گفت: هیئت علمی جشنواره شعر فجر حکمشان را از وزیر می‌گیرند و این اتفاق به پیشنهاد معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی رخ می‌دهد.<br /> <br /> وی ادامه داد: البته تعداد نفراتی که ما به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی معرفی کردیم بیشتر از 9 نفر بود.<br /> <br /> دبیر اجرایی دهمین جشنواره شعر فجر اظهار داشت: انتخاب داوران بر عهده اعضای هیئت علمی است و آن‌ها با توجه به میزان تسلط شاعران به اتفاقات شعری چند سال گذشته داوران را انتخاب می‌کنند.<br /> <br /> قزلی خاطرنشان کرد: امید می‌رود که با برگزاری محافل شعرخوانی در دو تا سه کشور خارجی صدای شعر کشورمان در این کشورها طنین‌انداز شود.<br /> <br /> گفتنی است؛ در پایان نشست خبری دهمین جشنواره شعر فجر از حمید سبزواری یادی شد و همگان آرزو کردند که این شاعر کشورمان به زودی سلامتی خود را بازیابد.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5457398/%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%DB%8C%D9%81-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86-%D9%81%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1-%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D9%81%D9%84-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===========================================================<br /> بررسی مجموعه شعر، شاعر را بهتر نمایان می‌کند<br /> بررسی مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر می‌تواند شناخت بهتری نسبت به شاعر ایجاد کند.<br /> آرش افشاری شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ در خصوص بررسی مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر امسال گفت: شیوه بررسی مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر امسال را نسبت به تک اثر مناسب‌تر می‎‌دانم. به دلیل آنکه شناخت بهتری نسبت به شاعر ایجاد خواهد شد.<br /> <br /> وی افزود: در صورتی که بحث نقد و داوری شعر در جشنواره شعر فجر مطرح شود، مشاهده کارنامه شعری یک فرد می‌تواند انتخاب منطقی‌تر و درست‌تری را به همراه داشته باشد. به جای آنکه یک تک شعر را بررسی کنند در این هنگام نگاه کاملتری نسبت به شاعر وجود دارد.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به آنکه بررسی تک اثر برای شعر معنایی ندارد، بیان کرد: درباره بررسی اثر موسیقی در جشنواره‌ها شاید بتوان تک اثر را بررسی کرد اما این مسئله برای شعر معنا ندارد و درست به نظر نمی رسد.<br /> <br /> افشار ادامه داد: امسال نیز در جشنواره شعر فجر شرکت نمی‌کنم به دلیل آنکه تا کنون در هیچ جشنواره شعری شرکت نکرده‌ام و جشنواره شعر فجر نیز از این قاعده مستثنی نیست.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5461242/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ============================================================<br /> باید ساز و کار مناسبی در جشنواره شعر فجر در نظر گرفته شود<br /> ساز و کار مناسبی برای دریافت مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر در نظر گرفته شود تا همه مجموعه ها در این جشنواره بررسی شود.<br /> غلامرضا طریقی، شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ با اشاره به پیشنهاد خود برای جشنواره شعر فجر امسال گفت: ساز و کار مناسبی برای دریافت مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر در نظر گرفته شود تا همه مجموعه ها در این جشنواره بررسی شود. فی النفسه بررسی مجموعه شعر را در آن مثبت می دانم.<br /> <br /> وی افزود: با توجه به آنکه تا کنون در طول ده دوره جشتنوازه شعر فجر به عنوان شرکت کننده، داور یا مسئول اجرایی حضور نداشتم، قضاوت بهتری درباره این جشنواره خواهم داشت. با دریافت مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر که از سال گذشته جایگزین چند اثر شد، موافق هستم. به دلیل آنکه جشنواره های زیادی به دریافت دو یا سه اثر شاعر می پردازند و شاعران با آثار جدید خود در آن حضور پیدا می کنند.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به خلا موجود در شعر امروز بیان کرد: هم اکنون این خلا در شعر امروز وجود دارد که شاعران جدی تر دیده نمی شوند این افراد به انتشار اثیر خود در طول سال می پردازند حتی کتاب سال نیز ثابت کرده که در آن به مجموعه شعر توجهی نمی شود.<br /> <br /> طریقی ادامه داد: بی توجهی به مجموعه شعر را در جایزه ادبی کتاب سال به عنوان ایراد مطرح نمی کنم. شاید خود ما و شما هم هنگامی که در کنار مجموعه شعر خوب به اثری تحقیقی برسیم. اثر تحقیقی درباره ادبیات فارسی را انتخاب کنیم. مجموعه شعر تا کنون جایی برای دیده شدن نداشت به همین دلیل دریافت مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر امسال را فی النفسه مثبت می دانم.<br /> <br /> وی تصریح کرد: بنیاد ادبیات داستانی از سال گذشته عهده دار مسئولیت برگزاری جشنواره شعر فجر شد. مطمئن هستم اتفاقات مثبتی در جشنواره امسال رقم خواهد خورد به فرض آنکه در جشنواره مجموعه شعر بررسی شود، بسیاری از شاعران از این مسئله اطلاعی ندارند. با آنکه در این جشنواره شرکت نمی کنند.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به آنکه هر ناشری مجموعه شعر خوب خود را برای حضور در جشنواره شعر فجر ارسال کند، اظهار داشت: ارسال مجموعه شعر برای حضور در جشنواره شعر فجر توسط ناشران نیز پیشنهاد خوبی نخواهد بود، به دلیل آنکه گاهی انتشاراتی با یک شاعر میانه چندان خوبی ندارد به همین دلیل از ارسال اثر وی به جشنواره خودداری می کند.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5461263/%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D8%B2-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%A<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==============================================================<br /> بخشی از جامعه شعری در جشنواره شعر فجر از دست می‌رود<br /> بررسی کتاب‌های منتشر شده در جشنواره شعر فجر سبب می‌شود، بخشی از جامعه شعری را در این جشنواره از دست بدهیم.<br /> حمیدرضا شکارسری، شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ با اشاره به آنکه دریافت مجموعه شعر و تک اثر در جشنواره شعر فجر کارایی خود را دارد، گفت: با بررسی کتاب‌های منتشر شده در جشنواره شعر فجر، بخشی از جامعه شعری خود را از دست می‌دهیم و آن‌ها را مخاطب در جشنواره شعر فجر نمی‌دانیم.<br /> <br /> وی افزود: کتاب اثری است که سر فرصت و با دید صاحب اثر منتشر می‌شود و در آن ملاحظات مختلفی در نظر گرفته شده است. بررسی آن در جشنواره شعر فجر، می‌تواند مرجع بهتری باشد. البته هر یک از روش‌های بررسی تک اثر یا مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر، محسنات و معایب خود را دارد. <br /> <br /> این شاعر با اشاره به راهکاری برای جشنواره شعر فجر بیان کرد: به چه دلیل تلفیقی از تک اثر و مجموعه شعر در جشنواره شعر فجر وجود نداشته باشد؟ در این جشنواره در کنار بررسی مجموعه‌های شعر، می‌توان به تک اثر یا چند اثرها نیز پرداخت.<br /> <br /> شکارسری تصریح کرد: افرادی در جامعه شعری، اثری منتشر نکرده‌اند؛ اما به تعداد یک کتاب شعر دارند. این افراد را در جشنواره شعر فجر به صورت مجموعه شعر شرکت دهند و در صورت برگزیده شدن همان آثار را به عنوان جایزه جشنواره شعر فجر منتشر کنند تا به این ترتیب شاعران بدون اثر نیز در جشنواره شعر فجر شرکت کنند.<br /> <br /> وی در خصوص حضور خود در جشنواره شعر فجر اظهار داشت: در جشنواره شعر فجر امسال شرکت نمی‌کنم. به دلیل آنکه دیگر از ما گذشته است و جای خود را باید برای جوانترها خالی کنیم.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5461971/%D8%A8%D8%AE%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===========================================================<br /> ادبیات در هفته‌ای که گذشت؛<br /> گلایه‌های دبیر جشنواره شعر فجر از حضور نیافتن طیف روشنفکر در این جشنواره<br /> دبیر جشنواره شعر فجر از حاضر نشدن طیف روشنفکر جامعه ادبی در این جشنواره گلایه کرد.<br /> به گزارش خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ در هفته‌ای که گذشت، سید عباس صالحی معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در ادامه طرح کتاب‌گردی در کتابفروشی «فرهنگ معاصر» حاضر شد. وی در این مراسم در خصوص جشنواره شعر فجر گفت: داوران جشنواره شعر فجر تمام سلیقه‌های ادبی را در بر خواهد گرفت.<br /> <br /> نخستین جلسه هیئت علمی جشنواره شعر فجر در این هفته برگزار شد و اعضای هیئت علمی به بحث و تبادل نظر پیرامون هیئت داوران جشنواره پرداختند. قبل از این جلسه اعضای هیئت علمی از استاد حمید سبزواری عیادت کردند. <br /> <br /> لازم به ذکر است جشنواره شعر فجر از هفته گذشته با انتشار فراخوان کار خود را به طور رسمی آغاز کرد؛ اما اسماعیل امینی دبیر جشنواره شعر فجر به حاشیه‌های این جشنواره پرداخت و با گلایه از برخی طیف‌های روشنفکری به دلیل حضور نیافتن در جشنواره شعر فجر گفت: این افراد از حضور در جشنواره‌های دولتی امتناع می‌کنند، اما وقتی پای محفل شعرخوانی در خارج از کشور به میان بیاید، این دعوت را به خاطر سفر خارجی می‌پذیرند.<br /> <br /> وی همچنین با بیان اینکه احتمال حضور یدالله رویایی در جشنواره شعر فجر بحث‌برانگیز شد، اظهار کرد: کتاب‌های یدالله رویایی را مطالعه کرده‌ام و می‌گویم شعر وی شعر نیست.<br /> <br /> اما در این هفته خبرهای ناخوشایندی در خصوص حمید سبزواری شاعر پیشکسوت انقلاب اسلامی به گوش رسید. وی به دلیل بی‌حالی به بیمارستان رفته بود و پس از انجام آزمایش‌های لازم علت بیماری وی زخم معده تشخیص داده شد. اما در این رابطه خبری از سوی برخی خبرگزاری ها اعلام شد و در خصوص درگذشت وی شایعه‌سازی کرده بودند؛ اما خانواده وی در واکنش به این خبر از سلامتی حمید سبزواری خبر دادند. به دنبال آن افراد زیادی از جمله علی جنتی، عباس صالحی و علی اصغر جعفری معاون سرمایه انسانی صدا و سیما جویای احوال این شاعر پیشکسوت انقلاب اسلامی شدند.<br /> <br /> نشست کنگره ملی 2000 شهید هنرمند نیز در این هفته برگزار شد. برگزاری قسمت ادبی آن به حوزه هنری واگذار شده است. سازمان‌های دیگری از جمله صدا و سیما، سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران و خانه هنرمندان در این امر مهم مشارکت می‌کنند. محسن مومنی شریف، رئیس حوزه هنری و دبیر کنگره ملی 2000 شهید هنرمند در بخش ادبیات (ترنم پرواز) شهدای هنرمند را سرمایه بزرگ ادبیات و هنر کشور دانست.<br /> <br /> در نهایت این جایزه کتاب سال بود که در این هفته خبرساز شد. این جایزه ادبی برگزیدگان خود را معرفی کرد و بدین وسیله به کار خود پایان داد.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5462169/%DA%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%86-%D8%B7%DB%8C%D9%81-%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =========================================================<br /> اسماعیل‌آذر: جشنواره شعر فجر به اتاق اندیشه نیاز دارد<br /> جشنواره شعر فجر به عنوان یکی از شناخته شده ترین جشنواره‌های ادبی کشور، به اتاق اندیشه نیاز دارد.<br /> امیر اسماعیل‌آذر مجری برنامه‌های «مشاعره» و استاد زبان و ادبیات فارسی در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ نظرش درباره جشنواره شعر فجر را اینگونه بیان کرد: جشنواره شعر فجر به اتاق اندیشه نیاز دارد تا متخصصان فرهنگ، روانشناسان امور تربیتی، جامعه‌شناسان و نویسندگان مطرح کشور در آن حضور پیدا کنند، وقتی یک سازماندهی به وجود آمد، بنشینند و هدف را مشخص کنند و به این پرسش‌ها پاسخ بدهند که می‌خواهند در دوره اخیر چه کاری انجام بدهند و هم‌اکنون در چه جایگاهی قرار دارند.<br /> <br /> وی گفت: به طور حتم آسیب‌های دوره‌های گذشته جشنواره شعر فجر پیش روی اعضای هیئت حاضر در اتاق اندیشه این جشنواره قرار می‌گیرد و آنگاه با بررسی این آسیب‌ها راهکارهایی را ارائه می‌دهند.<br /> <br /> این مجری برنامه‌های مشاعره افزود: دبیر جشنواره شعر فجر باید قدرت تنفیذ برآیند فکری اتاق اندیشمندان را داشته باشند. البته در سال‌های متمادی برای برگزاری جشنواره شعر فجر تلاش‌های قابل توجهی شده و به طور حتم همه دبیران این جشنواره می‌خواستند که کارهای مثبتی انجام بدهند؛ ولی اگر هدف و پشتوانه فکری گروه اندیشمند وجود نداشته باشد، شاید به تنهایی نتوانند بار این مراسم ادبی را به دوش بکشند.<br /> <br /> آذر اظهار داشت: حضور شاعران در میان برگزارکنندگان شعر فجر خوب است؛ اما چهره‌های متخصصی در رشته‌های روانشناسی بالینی، رواشناسی علوم تربیتی و جامعه شناسی هم باید درباره این جشنواره اظهار نظر بکنند.<br /> <br /> این استاد زبان و ادبیات فارسی تصریح کرد: حضور نماینده تام‎الاختیار وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در اطاق اندیشه جشنواره شعر فجر نیز می تواند جلوه خاصی داشته باشد.<br /> <br /> آذر افزود: می دانیم که شاعران در هر کشور یکی از گروه‌های بالای آن قوم هستند و اینکه اسماعیل امینی یا شخصیتی دیگر به عنوان دبیر جشنواره شعر فجر انتخاب شود، کار خوبی است؛ اما باید یادمان باشد که برای مثال اگر من شاعر خوبی باشم، ممکن است اصول مدیریت را ندانم و این دو با هم منافاتی هم ندارند. یعنی یک شخصیت می‌تواند علاوه بر آنکه شاعر است، مدیر هم باشد.<br /> <br /> وی گفت: اینکه دبیر جشنواره شعر فجر حتما باید شاعر باشد، حرف درستی نیست و به نظرم اگر دبیر جشنواره مدیر شاعر باشد درست‌تر است.<br /> <br /> این مجری برنامه‌های مشاعره خاطرنشان کرد: دبیر جشنواره شعر فجر باید مدیری باشد که ترجیحا شاعر است.<br /> <br /> یادآور می‌شود که جشنواره شعر فجر تا به امروز در 10 دوره متمادی برگزار شده و نامش را در میان جشنواره‌های که به نام فجر مزین شده‌اند، جای انداخته و تثبیت کرده است.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5464680/%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84-%D8%A2%D8%B0%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%82-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ============================================================<br /> نظر کارشناسی داوران در جشنواره شعر فجر فراموش نشود<br /> مجموعه‌های چاپ شده یک شاعر باید ملاک داوری درباره اثر وی قرار بگیرد.<br /> حسین اسرافیلی شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ با اشاره به ارزشمند بودن هر جشنواره‌ای که در آن مقام شعر و شاعری گرامی داشته می‌شود، گفت: جشنواره شعر فجر را از این منظر ارزشمند می‌دانم. در گذشته 10 تا 50 اثر یک شاعر برای حضور در جشنواره شعر فجر فرستاده می‌شد ولی این تعداد اثر نمی‌توانست ملاک قضاوت آثار باشد.<br /> <br /> وی افزود: مجموعه‌های چاپ شده یک شاعر باید ملاک داوری درباره اثر وی قرار بگیرد و این مسئله در جشنواره شعر فجر امسال به کار می‌رود. این روش را درست می‌دانم، البته در کنار آثار مکتوب باید نظر کارشناسی هر فردی در هیئت داوران جشنواره شعر فجر، ملاک داوری اثر قرار بگیرد.<br /> <br /> این شاعر با تشریح نظر خود درباره نظر فردی هیئت داوران بیان کرد: نحوه رفتار، برخورد و نوع منش شاعر در جامعه باید ملاک داوری اثر شرکت‌کنندگان در جشنواره شعر فجر امسال قرار بگیرد. در کنار آن، آموزش و تاثیرگذاری شاعر بر جامعه نیز از دید هیئت داوران دور نماند. <br /> <br /> گفتنی است؛ فراخوان جشنواره شعر فجر امسال اعلام شده است و جشنواره امسال آثار شاعران به صورت مجموعه شعر دریافت می‌شود و شاهد دریافت تعداد محدودی اثر شاعران توسط دبیرخانه این جشنواره نخواهیم بود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5467552/%D9%86%D8%B8%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D9%86%D8%B4%D9%88%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =============================================================<br /> شاعری که از جشنواره شعر جا ماند<br /> صباغ نو گفت: در سال جاری کتابی چاپ نکرده‌ام از یک این جشنواره باز مانده‌ام.<br /> امید صباغ نو شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ گفت: جشنواره شعر فجر امسال به صورت انتخابی از سوی مسئولان است که این امر مثل همان جایزه کتاب سال اتفاق افتاده اما جنبه‌های مثبت و منفی دارد. جنبه مثبت آن این است که پارتی بازی‌هایی که سال‌های پیش بود، اتفاق نمی‌افتد.<br /> <br /> وی در ادامه بیان کرد: جهات منفی آن زیادتر است زیرا شاعران جوانی که اثری چاپ نکرده‌اند، دیده نمی‌شوند و امکان حضور بزرگانی که در سال جاری اثری چاپ نکرده‌اند، نیز از دست می‌رود.<br /> <br /> صباغ نو گفت: با توجه به اینکه در سال جاری کتابی چاپ نکرده‌ام، از این جشنواره باز مانده‌ام.<br /> <br /> این شاعر در پایان گفت: برای تمام عزیزان و دوستان شاعرم که در این جشنواره حضور دارند آرزوی موفقیت دارم و امیدوارم این جشنواره نیز مثل سال‌های قبل موفقیت آمیز باشد.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5468647/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AC%D8%A7-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =======================================================<br /> محتوا و فرم را در جشنواره شعر فجر زمین نگذارید<br /> داوری‌های جشنواره شعر فجر در هر دو حوزه فرم و محتوا تخصصی‌تر شود برای این جشنواره بهتر خواهد بود.<br /> عباس سجادی، شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ با اشاره به آنکه همواره داوران مختلف با تخصص‌های ویژه خود در جشنواره شعر فجر داوری کردند، گفت: در صورتی که جشنواره‌های شعر فجر دقیق‌تر و تخصصی‌تر شود، برای شعر امروز بهتر خواهد بود.<br /> <br /> وی افزود: در صورتی که شعرهای جشنواره شعر فجر تنها از نظر محتوایی گزینش شوند، بحث دیگری مطرح خواهد شد برای شعر فرم و محتوا در نظر می‌گیریم در هر دو حوزه، داوری‌ها تخصصی‌تر شود، برای این جشنواره بهتر خواهد بود.<br /> <br /> این شاعر در خصوص کسانی که می‌توانند شعر را در جشنواره شعر فجر بررسی کنند، اظهار داشت: کسانی می‌توانند داوری جشنواره شعر فجر را برعهده بگیرند که با احوال شعر روزگار خود آشنایی داشته باشند داوری درست نیز باید بر زمان مبتنی شود و این قید را در این حوزه بسیار در نظر بگیریم.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5478987/%D9%85%D8%AD%D8%AA%D9%88%D8%A7-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%85-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%86%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =========================================================<br /> اعتراض حسین جنتی به جشنواره شعر فجر و پاسخ هیات علمی این جشنواره<br /> جشنواره شعر به عنوان یکی از معتبرترین جشنواره‌های ادبی کشور همواره مورد توجه اهالی قلم بوده و به همین دلیل با حاشیه‌های فراوانی همراه بوده است.<br /> به گزارش خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ اگرچه امروز برگزاری جشنواره‌هایی چون جشنواره شعر فجر تبدیل به برنامه‌ای از پیش تعیین شده و سالیانه کشورمان شده است، بر اساس متن دقیق و مشخص اساسنامه‌شان انتظار نمی‌رود که با حاشیه مواجه باشند. اما از آنجا که انتقاد، از الزامات ارتقای حرکت‌ها و برنامه‌های مهم و بزرگ به حساب می‌آید این برنامه‌ها هم همواره با حاشیه‌هایی همراه هستند.<br /> <br /> جشنواره شعر فجر نیز از این قضیه مستثنی نیست و هر چند در دوره‌های اخیر خود توجه ویژه‌ای به شنیده شدن صداهای مختلف موجود در فضای شعر داشته؛ اما نتوانسته تمامی شاعران را به طور واقعی زیر یک سقف جمع کند و اگرچه همه کتاب‌های منتشر شده در طول سال را در خود سهیم می‌کند ولی همچنان هدف اعتراض برخی از شاعران است.<br /> <br /> این بار حسین جنتی شاعر کشورمان به عنوان یکی از منتقدان جشنواره شعر فجر به شرکت داده شدن کتابش در جشنواره شعر فجر اعتراض کرده و به خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ گفت: من پیش از این مطرح کرده بودم که به دلایلی دوست ندارم کتابم به جشنواره شعر فجر برود، اما این کار بدون اطلاع من و ناشر انجام شده است.<br /> <br /> وی افزود: من به توانایی و سواد برگزارکنندگان جشنواره شعر فجر اعتمادی ندارم و معتقدم اگرچه اسماعیل امینی دوستم بوده و همیشه با من با احترام صحبت کرده است؛ اما ذوق ادبی ندارد و مهدی قزلی، مدیر عامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی هم با توجه به سابقه‌اش اصولا با شعر کاری ندارد.<br /> <br /> این شاعر اظهار داشت: کاندیداهای معرفی شده جشنواره شعر فجر هم اهل فن را به فکر انداخت. زیرا اگرچه من توقعی ندارم که جایزه دولتی بگیرم اما معتقدم که دست‌اندرکاران جوایز و جشنواره‌های ادبی چون جشنواره شعر فجر در زمان برگزاری این محافل، به دنبال انتقام‌گیری هستند و اگر آثار شاعرانی مانند من را در جشنواره‌شان شرکت می‌دهند قصدی بجز این ندارند که بگویند ببینید که کتاب این شخص حتی در اندازه‌ای نیست که داوران آن را بپسندند.<br /> <br /> جنتی ادامه داد: من به شخصه در خانه‌ام نشسته‌ام و از جامعه ادبی کنار کشیده‌ام؛ اما به نظر می‌رسد که حتی اگر در خانه بنشینم هم نمی‌توانم به کلی از این جامعه کناره بگیرم.<br /> <br /> این شاعر خاطرنشان کرد: امروزه هجو واضح است اما کسی زیر بار ان نمی‌رود.<br /> <br /> اما محمدعلی بهمنی، عضو هیات علمی دهمین جشنواره شعر فجر پس از شنیدن اعتراض حسین جنتی به شرکت داده شدن کتابش در جشنواره شعر فجر، در خصوص نحوه انتخاب کتاب‌های قابل بررسی در این جشنواره به خبرنگار ما گفت: کدهای کتاب‌های قابل بررسی در جشنواره شعر فجر را از خانه کتاب می‌گیریم؛ زیرا این موسسه فرهنگی درباره کتاب‌های منتشر شده در طول یک سال مطلع‌ترین نهاد است.<br /> <br /> وی افزود: کتاب‌های شرکت داده شده در جشنواره شعر فجر بر اساس شابک‌هایی تعیین می‌شوند که در طول یک سال منتشر شده‌اند و مایل نبودن شاعری به شرکت در جشنواره شعر فجر مهم نیست.<br /> <br /> این عضو هیات علمی دهمین جشنواره شعر فجر اظهار داشت: اگر نحوه انتخاب کتاب‌های قابل بررسی در جشنواره شعر فجر و فراخوان آن به گونه‌ای بود که شاعر می‌توانست شخصا آثارش را به دبیرخانه ارسال کند، جنتی هم می‌توانست به شرکت داده شدن کتابش در این جشنواره اعتراض کند اما هم اکنون که نگاه جشنواره به جمع‌آوری آثار یک نگاه عمومی است، هر کتابی که در طول سال شابک گرفته نمی‌تواند در جشنواره شعر فجر شرکت نکند.<br /> <br /> بهمنی در بخش پایانی صحبت‌هایش در پاسخ به این سوال که آیا می‌شود گفت که شرکت داده شدن برخی از آثار در جشنواره شعر فجر نتیجه غرض‌ورزی‌های شخصی است، خاطرنشان کرد: من اطلاعی از نحوه داوری آثار رسیده به دبیرخانه این جشنواره ندارم.<br /> <br /> همچنین، جواد محقق، معاون شعر بنیاد شعر و ادبیات داستانی با تایید سخنان بهمنی به ما گفت: کسی کتابش را در جشنواره شعر فجر شرکت نداده است و هر کتابی که در لیست کتاب‌های منتشر شده موسسه خانه کتاب بوده در این جشنواره شرکت داده شده است.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5502337/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D9%87%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ====================================================<br /> چند و چون برگزاری جشنواره شعر فجر از زبان اسماعیل امینی/جایزه کتاب سال، مسابقه فوتبال نیست<br /> جنس هنر شعر با جنس سینما متفاوت است؛ همان طور که جایزه کتاب سال مسابقه فوتبال نیست که انتظار داشته باشیم استقبال زیادی از آن شود.<br /> اسماعیل امینی، دبیر دهمین جشنواره شعر فجر در خصوص چند و چون برگزاری دهمین جشنواره شعر فجر و دلایل سکوت حاکم بر این جشنواره به خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ گفت: جنس هنر شعر با جنس سینما متفاوت است و شاعر به گونه‌ای نیست که همچون بازیگران و خوانندگان بر روی فرش قرمز بیاید و عکس بیندازد.<br /> <br /> وی افزود: شعر یک هنر کتابخانه‌ای و دانشگاهی است و طبیعتا باید با سینما و موسیقی فرق کند. همانطور که جایزه کتاب سال مسابقه فوتبال نیست که انتظار داشته باشیم استقبال زیادی از آن بشود.<br /> <br /> دبیر دهمین جشنواره شعر فجر در بخش دیگری از صحبت‌های خود با بیان این امر که محافل شعرخوانی جشنواره شعر فجر در داخل و خارج از کشور با استقبال چشمگیری مواجه شده است گفت: از دستاوردهای این جشنواره می‌توان به این نکته اشاره کرد که ما کارنامه شعری کشور را در یک سال گذشته بررسی می‌کنیم و جامعه ادبی قضاوت می‌کند که آیا داوری انجام شده بر اساس ملاک‌های ادبی بوده یا نبوده است.<br /> <br /> امینی ادامه داد: ما شعر را به صورت رویارو به مخاطب ارائه کردیم و اردوی آموزشی نیز برای شاعران جوان خواهیم داشت.<br /> <br /> وی در بخش دیگری از صحبت‌هایش به تشریح اتفاق خوب دهمین جشنواره شعر فجر پرداخت و اظهار داشت: برای جامعه ادبی و دانشگاهی افغانستان، تاجیکستان و لبنان جالب بود که این مقدار توانمندی شعری در ایران وجود دارد؛ زیرا اگرچه تا پیش از این برخی از شاعران به تنهایی به این کشورها سفر کرده بودند، اما کم پیش آمده که گروهی از شاعران ایرانی به کشورهای فارسی‌زبان مسافرت کنند و در آنجا شعر بخوانند.<br /> <br /> دبیر دهمین جشنواره شعر فجر افزود: کشورهای فارسی‌زبان به لحاظ تالیفات ادبی و پژوهش ادبی به کارهایی که در ایران انجام می‌شود نیاز دارند.<br /> <br /> امینی تصریح کرد: دوستان شاعری که صبر کمی دارند، وقتی که دیدند در محافل شعرخوانی دعوت نشدند عصبانی شدند و حرف‌هایی زدند که مناسب طبع شاعری نیست و این امر اتفاق بدی را برای جشنواره شعر فجر رقم زد.<br /> <br /> وی خاطرنشان کرد: من در هشت دوره‌ای که دبیر جشنواره شعر فجر نبودم، هرگز به شعرخوانی دعوت نشدم و اعتراضی هم نکردم.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5506113/%DA%86%D9%86%D8%AF-%D9%88-%DA%86%D9%88%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==========================================================<br /> جشنواره شعر فجر رویداد فرخنده سال 94 بود<br /> رضا اسماعیلی گفت: هنوز منتظر یک اتفاق خجسته هستم که ادبیات از این حالت مهجوریت و مظلومیت خود بیرون بیاید.<br /> رضا اسماعیلی شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان گفت: برگزاری جشنواره شعر فجر برای تمام کسانی که اهل فرهنگ هستند، اتفاق خوبی در سال 94 بود. از طرف دیگر میان شاعران در این سال تعامل، وفاق و همدلی بیشتری ایجاد شد و اختلافات کمتری را میان آن‌ها دیدیم و محبت میان شاعران افزایش پیدا کرد.<br /> <br /> وی افزود: شاعران در سال 94 به یکدیگر نزدیک‌تر شدند اما اتفاق ناگواری که در این سال روی داد این بود که اکثر اهل قلم به دلیل هزینه سنگین و تیراژ پایین انتشار کتاب انگیزه‌ای برای چاپ آثار خود نداشتند،در حالی که اثر این افراد آماده چاپ بود.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به آنکه اوضاع نامناسب چاپ و نشر کتاب تلخ‌ترین اتفاق سال 94 بود بیان کرد: امیدوارم در سال 94 زمینه‌ای فراهم شود تا رابطه بین ناشر و مولف عادلانه باشد. در سال 94 اوضاع این گونه نبود به همین دلیل اکثر ناشران و نویسندگان با اکراه حاضر بودند به نشر اثر خود بپردازند.<br /> <br /> اسماعیلی ادامه داد: هنوز منتظر یک اتفاق خجسته هستم که ادبیات از این حالت مهجوریت و مظلومیت خود بیرون بیاید. هم اکنون شاعران و نویسندگان ما در مهجوریت و مطلوبیت به سر می‌برند و شعر هنوز نتوانسته است جایگاه رفیع خود را در زمینه ادبیات به دست بیاورد.<br /> <br /> این شاعر اظهار داشت: امیدوارم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اقداماتی برای ایجاد جایگاه رفیع شعر در جامعه انجام دهد و فعالیت‌های ادبی به سامان‌تر شود و با سامان‌دهی بیشتری باشد.<br /> <br /> وی تصریح کرد: فعالیت‌ فکری اهل قلم بیش از سایر هنرها است این افراد با عقلانیت و تفکر سر و کار دارند آثار آنها جامعه را به حرکت، تفکر و اندیشه دعوت می‌کند. به خاطر آنکه ادبیات جاذبه‌های ژورنالیستی و رسانه‌ای ندارد، اهالی آن در یک نوع انزوا به سر می‌برند و اقبال عمومی به شعر و ادبیات کمتر است.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به درخواست خود از مسئولان فرهنگی اظهار داشت: مسئولان فرهنگی با اتخاذ روش‌هایی مناسب شاعران و نویسندگان را از انزوا بیرون بیاورند سعی کنیم توجه به پیشینه تاریخی که کشورمان در این زمینه دارد این سرمایه بزرگ را حفظ کنیم و متولیان فرهنگی برای شاعران و نویسندگان جایگاه بهتری را به وجود بیاورند.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5544177/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D8%AE%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84-94-%D8%A8%D9%88%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =============================================================<br /> جشنواره شعر فجر تبدیل به نمایشی مضحک و خنده دار شده است<br /> طاهری گفت: فضای مجازی هم به ادبیات لطمه می‌زند، هر کسی برای فالور خریدن و لایک جمع کردن در صفحه‌های فیس بوک و اینستاگرام هزینه می‌کند.<br /> محمدرضا طاهری، شاعر در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان در خصوص اوضاع ادبیات در سال 94 گفت: متاسفانه اوضاع و احوال شعر در چند سال اخیر خوب نیست و جشنواره شعر فجر به یک نمایش مضحک و خنده‌دار تبدیل شده است، شاعران در سال 93 کتابهای بسیار خوبی را منتشر کردند اما آثاری در جشنواره شعر فجر بررسی شد که اثر چندان خوبی نبود.<br /> <br /> وی افزود: در شب شعرهای جشنواره شعر فجر از سطح پایین‌ترین شاعران دعوت شد تا شعرخوانی کنند و با شاعران جدی در این خصوص تماسی نگرفتند.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به آنکه انسانهای کوچک، افرادی مانند خود را کنارشان قرار می‌دهند تا کوچکی خودشان دیده نشود، بیان کرد: هم اکنون فضای مجازی نیز به ادبیات لطمه می‌زند، هر کسی برای فالور خریدن و لایک جمع کردن در صفحه‌های فیس بوک و اینستاگرام هزینه می‌کند و به این مسئله اعتباری پوشالی و دروغین درست می‌کند در این میان تریبون‌های رسمی نیز مقصر هستند.<br /> <br /> طاهری ادامه داد: تریبون‌های رسمی افرادی را شاعر نشان می‌دهند که از سواد، اصالت و ریشه بهره‌ای ندارند یا به افرادی که باطل السحر اینگونه شاعران محسوب می‌شوند، هیچ بهایی نمی‌دهند در مجموع فضای ادبیات، فضای چندان خوبی نیست.<br /> <br /> وی با اشاره به آنکه متاسفانه آثار خوب شعر مهجور هستند، اظهار داشت: در فضای ادبیات افراد بی‌بهره و کم مایه‌ بزرگ می‌شوند و در مقابل شاعران خوبی چون «حسین جنتی» باید خانه نشین شوند و با وجود آنکه آثار وی در همه جا وجود دارد، اما این شاعر در هیچ محفل ادبی حضور ندارد.<br /> <br /> این شاعر تصریح کرد: جریانی در فضای شعر وجود دارد که می‌خواهد افراد بی‌بهره از ادبیات، در جامعه کتابخوان ما مطرح شوند. خودم از فضای ادبیات بسیار ناامید و افسرده هستم هم اکنون افرادی که در دوره‌های قبل، سفله پروری می‌کردند همچنان به کار خود ادامه می‌دهند و انسانهای اصیل را کنار می‌زنند.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5546195/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%85%D8%B6%D8%AD%DA%A9-%D9%88-%D8%AE%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===============================================================<br /> در آستانه برگزاری اختتامیه دهمین جشنواره شعر فجر، دوره‌ متمرکز آموزش شعر برگزار می‌شود.<br /> <br /> در آستانه برگزاری اختتامیه دهمین جشنواره شعر فجر، دوره‌ متمرکز آموزش شعر برگزار می‌شود.<br /> <br /> به گزارش ایسنا، با پایان یافتن روند داوری دهمین دوره جشنواره شعر فجر و در آستانه برگزاری آیین اختتامیه، بنیاد شعر و ادبیات داستانی اعلام کرد به عنوان مجری دهمین دوره با حضور شاعران شناخته‌شده کشورمان، برای بیش از 200 شاعر جوان کمتر از 30 سال دوره‌ آموزشی متمرکز شعر برگزار خواهد کرد.<br /> <br /> این شاعران که توسط ادارات کل ارشاد از سراسر کشور انتخاب شده‌اند، در مدت سه روز فرصت می‌یابند تا در کلاس‌های شعر حضور یابند.<br /> <br /> در این دوره، شاعرانی چون دکتر اسماعیل امینی، دکتر قربان ولیئی، محمدحسین جعفریان، ابوالفضل زرویی نصرآباد، جواد محقق، عبدالجبار کاکایی، حسین آهی، حمیدرضا شکارسری، مصطفی علیپور و مصطفی محدثی خراسانی برای شاعران جوان کلاس آموزشی برگزار خواهند کرد.<br /> <br /> برگزاری محافل شعرخوانی با حضور شاعرانی چون ناصر فیض، غلامرضا طریقی، بهروز جلالی، ارمغان بهداروند، ساعد باقری، سهیل محمودی، بهمن ساکی و علی‌محمد مودب نیز از دیگر بخش‌های دوره متمرکز آموزش شعر در حاشیه دهمین دوره جشنواره شعر فجر خواهد بود.<br /> <br /> در این دوره، که روزهای پنجشنبه و جمعه، 29 و 30 بهمن در تهران برگزار می‌شود، شاعران کمتر از 30 سال با اصول نقد شعر، زبان شعر، حکمت در شعر، بی‌مرزی شعر فارسی، جامعیت شاعر، شعر مدرن و ... بیشتر آشنا خواهند شد. شرکت‌کنندگان در این دوره آموزشی از یکی از اماکن دیدنی تهران هم بازدید خواهند کرد.<br /> <br /> بنا بر اعلام، پیش‌تر، بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان که مجری هشتمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌ احمد نیز بود، پیش از برگزاری آیین اختتامیه، با حضور بیش از 100 نفر از داستان‌نویسان جوان کشور، دوره‌ متمرکز آموزش داستان‌نویسی با عنوان «آل جلال» را طی سه روز و با حضور داستان‌نویسان برگزار کرده بود.<br /> <br /> اختتامیه دهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر ساعت 15 روز شنبه، یکم اسفندماه در سالن همایش رفاه در خیابان مردم برگزار خواهد شد.<br /> https://www.isna.ir/amp/94112717490/<br /> برپایی دوره متمرکز آموزش شعر در حاشیه جشنواره فجر<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===============================================================<br /> جشنواره شعر فجر؛ چراغ کم‌رمقی که رو به خاموشی است؟<br /> <br /> جشنواره شعر فجر پس از گذشت ۱۶ سال همچنان نیازمند بازبینی است؛ جشنواره‌ای که تجربیات متعددی را پشت سر گذاشته، اما به نظر می‌رسد هنوز به بلوغ کافی نرسیده است.<br /> به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، نشست «نقدی بر جشنواره‌های بین‌المللی شعر فجر» با حضور دبیران دوره‌های مختلف این جشنواره و جمعی از شاعران و اهالی فرهنگ و ادب شب گذشته، 8 بهمن‌ماه، به صورت مجازی برگزار شد. در این نشست نقاط قوت و ضعف‌های دوره‌های مختلف از دید شاعران حاضر در مراسم بررسی و عنوان شد، در این میان نداشتن سیاست و شیوه‌نامه برای برگزاری جشنواره از جمله نقاط ضعفی بود که دبیران دوره‌های مختلف از آن یاد کردند.<br /> <br /> ورود طیف‌های مختلف، شوکت شعر انقلاب را بالاتر می‌برد<br /> <br /> جشنواره شعر فجر که هر ساله با حضور شاعران فارسی‌زبان برگزار می‌شود، هرچند توانسته خلأهای موجود در این حوزه را برطرف کند و موجب همدلی فارسی‌زبانان و معرفی چهره‌های جدید به جامعه فارسی‌زبانان شود، اما نتوانسته همچون جشنواره فیلم فجر یا جشنواره موسیقی فجر جایگاه خود را در میان عامه مردم بیابد. این موضوع نکته‌ای بود که عبدالجبار کاکایی، دبیر هشتمین دوره از جشنواره شعر فجر به آن اشاره کرد. او در این نشست ضمن تأکید بر این نکته که جشنواره شعر فجر باید محل اعتماد همه طیف‌های ادبی، فارغ از دیدگاه‌های سیاسی باشد، گفت: نداشتن شیوه‌نامه یکی از مشکلات جشنواره فجر است. همین امر سبب می‌شود که سیاست‌گذاری‌ها تغییر کند؛ به طوری که ارزیابی‌ها از قطعه شعر به کتاب رسید.<br /> <br /> <br /> <br /> او با بیان اینکه جشنواره شعر فجر باید همانند جشنواره‌های مشابه در حوزه فیلم و موسیقی، دایره جغرافیایی خود را گسترده‌تر کند، ادامه داد: جشنواره باید همه طیف‌های ادبی کشور را، جدای از اختلاف در بینش‌ها و نگاه‌های سیاسی، دربربگیرد. اگر جشنواره شعر فجر بتواند بستری برای هم‌گرایی همه جریان‌های ادبی باشد، می‌تواند پر سر و صدا و تأثیرگذار باشد؛ در غیر این صورت همانند جشنواره‌هایی می‌شود که توسط نهادهایی مانند حوزه هنری، سازمان تبلیغات و ... برگزار می‌شود.<br /> <br /> کاکایی با بیان اینکه در هشتمین دوره از جشنواره شعر فجر سعی کردیم که حرکت‌هایی را در این زمینه آغاز کنیم، افزود: به همین منظور تلاش شد تا طیف‌های مختلف ادبی را وارد سیاست‌گذاری کنیم، اتاق فکر تشکیل دادیم، گفت‌وگوهایی صورت گرفت و ... اما بعد جنجال‌های رسانه‌ای که معمولاً حواشی برنامه‌های فرهنگی است، شکل گرفت و نگذاشت این جشنواره شکل بگیرد. امیدوارم به این بینش برسیم که همه طیف‌های ادبی این کشور، تمام کسانی که کتاب‌هایشان در قفسه‌های کتاب این کشور فروش دارند و اهل فکر می‌خرند و می‌خوانند، احساس کنند که این جشنواره، جشنواره آنها است و در آن شرکت کنند.<br /> <br /> دبیر هشتمین دوره جشنواره شعر فجر با بیان اینکه ما از بچه‌های انقلاب سال 57 هستیم، اضافه کرد: نگاه من در حوزه شعر معاصر، توسعه دادن نظر و ایده است. فکر می‌کنم با این کار می‌توان اعتبار و شوکت شعر انقلاب را بالاتر برد.<br /> <br /> حرکت زیگزاکی؛ نتیجه نداشتن شیوه‌نامه مشخص<br /> <br /> نبود «شیوه‌نامه» مشخص و ثابت از جمله انتقاداتی بود که توسط فعالان جشنواره شعر فجر در سال‌های گذشته مطرح شد. محمود اکرامی‌فر، دبیر علمی پنجمین جشنواره شعر فجر، در همین رابطه گفت: جشنواره شعر فجر به دلیل اینکه اساسنامه وشیوه‌نامه ثابتی نداشت و شورای سیاستگذاری آن هم متغیر بود و هر سال عوض می‌شد، حرکت زیگزاکی داشت و مسیر مستقیمی را طی نکرده است؛ به طوری که تقریباً هرسال شیوه انتخاب افراد فرق داشت.<br /> <br /> او با بیان اینکه شاید نداشتن نظرسنجی و اثرسنجی یکی دیگر از آسیب‌های جشنواره شعر فجر بود، یادآور شد: در حال حاضر سهم شعر از جوایز خیلی کم شده است. پیش از این، ما در حوزه شعر، جوایزی مانند کتاب سال، کتاب فصل، جشنواره کتاب اولی‌های شعر و ... را داشتیم که برگزار می‌شد و برگزیدگان آن نیز توسط ارشاد مورد تجلیل قرار می‌گرفتند. اما در حال حاضر همه این جشنواره‌ها در جشنواره شعر فجر خلاصه شده و این جشنواره را می‌توان در واقع انتخاب کتاب سال شعر در نظر گرفت.<br /> <br /> <br /> <br /> اجرای منویات رهبر انقلاب در جشنواره شعر فجر<br /> <br /> محمدمهدی عبدالهی، از شاعران کشور، نیز در ادامه این نشست با اشاره به برخی حواشی ایجاد شده طی دوره‌هایی از برگزاری جشنواره شعر فجر گفت: متأسفانه سطح جشنواره شعر فجر به عنوان یک رویداد بزرگ فرهنگى و ملى در سال‌هاى اخیر به شدت سیر نزولى را طى کرده است. جشنواره‌اى که مى‌بایست ویترین شعر انقلاب و از همه جهات نسبت به جشنواره‌هاى دیگر متمایز باشد، مى‌بینیم که در دوره‌ای فردى را برگزیده مى‌کند که نه شاعر بوده و نه شعرى براى انقلاب داشته است. امیدواریم به زودى شاهد پیاده‌سازى منویات امین شعر انقلاب در مورد شعر انقلاب در این جشنواره باشیم.<br /> <br /> او ادامه داد: چه بخواهیم چه نخواهیم، باید از طریق جشنواره شعر فجر، شاعرانى(از هر طیف سیاسى) را به جامعه معرفى کنیم که براى انقلاب، براى شهدا، امام، دفاع مقدس و ... شعر گفته‌اند. امیدواریم با درایت برگزارکنندگان پای ضد انقلاب به جمع این جشنواره باز نشود.<br /> <br /> <br /> <br /> عبدالهی همچنین در ادامه بر شفاف‌سازی در چرایی انتخاب دبیران جشنواره تأکید و تصریح کرد: یکى دیگر از نقدهاى بنده به جشنواره شعر فجر، غیر شفاف بودن انتخاب دبیر و اعضاى هیئت داوران است. این ایراد جدى است که روند انتخاب دبیر و اعضای هیئت علمی جشنواره شعر «فجر» بهتر است که این‌قدر پشت صحنه‌ و براساس تشخیص شخص وزیر نباشد؛ باید در این زمینه از شاعران، استادان دلسوز،اهالی قلم، منتقدان و تشکل‌های ادبی و شعری نظرسنجی شود.<br /> ما به عنوان شاعران کشور یک‌دفعه متوجه مى‌شویم که تصمیم آقای وزیر در این مورد بر این بوده و معمولاً هم در این‌جور انتخاب‌ها هیئت علمی و هیئت داوران تکراری انتخاب و هر سال هم تکرار می‌شوند.<br /> <br /> پیشنهاداتی برای برگزارکنندگان جشنواره شعر فجر<br /> <br /> عبدالرحیم سعیدی‌راد، از شاعران کشور، نیز در ادامه صحبت‌های اکرامی‌فر بر کم‌رونق شدن جشنواره شعر فجر طی سال‌های اخیر اشاره و اضافه کرد: من در چند دوره اول عضو شورای سیاستگذاری شعر فجر بودم و چند دوره داور و دو بار نیز به عنوان برگزیده این جشنواره تجلیل شدم. از زمانی که کتاب‌های شعر بررسی می‌شود، هیچ‌گاه نه برای سیاستگذاری و نه داوری حضور نداشته‌ام. تا قبل از آنکه کتاب‌های شعر بررسی شود، با برگزاری شعر فجر در کشور شور و شوق برپا می‌شد اما در سال‌های اخیر بی‌رونق و شاید خنثی برگزار می‌شود. ای کاش بررسی کتاب‌های شعر یکی از بخش‌های این جشنواره بود.<br /> <br /> او با بیان اینکه جشنواره فجر به عنوان یک رویداد عظیم فرهنگی باید در همه شهرها برگزار شود، تصریح کرد: باید برندگان شهرستانی انتخاب و معرفی شوند و برندگان هر شهر در استان داوری شوند و در نهایت برندگان استان‌ها به تهران معرفی شوند و برندگان استانی در تهران داوری شوند و در نهایت برگزیدگان کشوری معرفی شوند. ضمن اینکه در هر شهر و هر استان از پیشکسوتان آن شهر و استان تقدیر شوند.<br /> <br /> <br /> <br /> سعیدی‌راد به تجلیل از دیگر دست‌اندرکاران چاپ کتاب‌های شعر اشاره و اضافه کرد: بجاست که از میان ناشران کتاب‌های شعر هم داوری و ارزیابی صورت گیرد و ناشران استانی و کشوری معرفی و انتخاب شوند. حتی می‌توان انجمن‌های شعری شهرها و استان‌های مختلف را نیز از این منظر بررسی کرد و مورد تقدیر قرار داد. <br /> <br /> چرا جشنواره شعر فجر خنثی است؟<br /> <br /> به نظر می‌رسد جشنواره شعر فجر که امسال شانزدهمین دوره خود را برگزار می‌کند، پس از گذشت 16 سال همچنان نیازمند بازبینی در نحوه برگزاری است. جشنواره شعر فجر طی دوره‌های مختلف، تجربیات متعددی را پشت سر گذاشته، اما هنوز به بلوغ کافی نرسیده است؛ جشنواره‌ای که می‌توانست به عنوان یک جشنواره تعیین‌کننده در حوزه شعر در کشور مطرح شود، حتی نتوانسته مخاطبان اصلی خود، یعنی شاعران، را اقناع کند. غلامرضا کافی، استاد دانشگاه شیراز و شاعر، در این نشست یکی از دلایل عدم معرفی این جشنوراه را برگزاری جشنواره‌های هم‌سو، هم‌عرض و هم‌ارج با جشنواره شعر فجر در کشور می‌داند. او ضمن اشاره به این نکته گفت: سطح نه چندان متعالی جایزه آن، حتی از نظر مادی، آن را به برند تبدیل نکرده است‌‌‌‌‌؛ که اگر این جشنواره برند می‌شد، جبران میزان جایزه هم می‌شد.<br /> <br /> او ادامه داد: به جای گام‌بندی و افزایش سطح سالانه و تنوع گونه‌های آن، سالانه ذوقی متفاوت به کار گرفته می‌شود و سامان یکسان و رویه‌ای واحد تاکنون در کار نبوده است. مرز زمان در جایزه مشخص نیست و به نظر می‌آید باید در آفرینشِ روز و روزآمد و در مفهوم معاصر مطرح باشد که نیست. دست کم در قسمت «درباره شعر» این‌گونه نیست.<br /> <br /> این استاد دانشگاه شیراز یادآور شد: بهتر است مثل سینما و جشنواره فیلم فجر، به زیر تقسیم‌های متعدد بخش شود، تا هم ابهت کار بهتر باشد و هم جزء‌نگرانه‌تر بتوان انتخاب کرد و هم کار انتخاب‌ها دقیق‌تر صورت گیرد. داوری هم به تعارفِ توزیع گرفتار است؛ بدین معنی که به برخی اشخاص و بعضی شهرها حتماً باید بهره و حصه‌ای برسد. از تجربه‌های گذشته، به دلیل تغییر دبیر، نیز گاه فاصله افتادن بین سنوات، به خوبی استفاده نمی‌شود.<br /> <br /> جشنواره شعر فجر و باز شدن دریچه‌های جدید به روی شعر فارسی<br /> <br /> با این حال، جشنواره شعر فجر توانسته طی 16 سال گذشته دریچه‌های جدیدی به روی ادبیات فارسی بگشاید. از جمله این موارد، می‌توان به معرفی چهره‌های نو و موفق از جامعه فارسی‌زبانان اشاره کرد. این امر موضوعی بود که محمدکاظم کاظمی، دبیر یازدهمین دوره جشنواره شعر فجر به آن اشاره کرد. او در این رابطه گفت: جشنواره بین‌المللی شعر فجر را می‌توان جشنواره شعر زبان فارسی دانست؛ زیرا ما در هیچ‌جایی خارج از ایران و جز این جشنواره، جشنواره دیگری که تمام قلمرو زبان فارسی را در خود دربر بگیرد، نداریم. از دیرباز در جشنواره فجر این موضوع مد نظر بوده که فقط به شعر فارسی ایران توجه نکند و به تمام شاعران از قلمروهای گوناگون در آن حضور داشته باشند. <br /> <br /> <br /> <br /> او ادامه داد: البته در برخی از دوره‌ها این موضوع پررنگ‌تر بوده است که از این میان می‌توان به اولین دوره جشنواره با دبیری علیرضا قزوه اشاره کرد. در این دوره بسیاری از شاعران از داخل افغانستان دعوت و تجلیل شده بودند. دوره دیگر، جشنواره یازدهم بود که در آن بخش ویژه‌ای برای ارزیابی شعر 10 سال اخیر افغانستان در نظر گرفته شده بود. در این دوره یک دبیر غیر ایرانی برای جشنواره در نظر گرفته شده و اختتامیه نیز در مشهد که یکی از مراکز مهم مهاجران افغانستانی است، برگزار شد.<br /> <br /> نغمه مستشار نظامی، شاعر، نیز در ادامه این نشست با بیان اینکه کشوری که شعر هنر اول آن است، جای جشنواره‌ای مانند جشنواره شعر فجر خالی بود، گفت: به همین دلیل از تمام کسانی که بانی برگزاری این جشنواره بودند، تشکر می‌کنم. مسیر طی شده فراز و فرودهایی داشته است؛ اما در این میان محاسن بیشتر از انتقاداتی است که می‌توان به آن وارد کرد. از جمله ویژگی‌های جشنواره این است که محدود به طیف خاصی نبوده و برگزیدگان از طیف‌های متنوع حضور داشته‌اند.<br /> <br /> میلاد عرفان‌پور، شاعر، نیز در ادامه این نشست گفت: جشنواره شعر فجر که سال‌ها جایش بین دیگر جشنواره‌های معتبر فجر در سایر رشته‌ها خالی بود، به ابتکار دکتر قزوه در دهه 80 مسیر نویی برای بازطراحی جایگاه اصیل شعر در حوزه خط‌مشی‌گذاری شد. این جشنواره در این سال‌ها فراز و نشیب‌های زیادی را از سر گذراند و پس از حذف نامهربانانه‌ و بی‌انصافانه شعر از کتاب سال، به نوعی بار آن رویداد را نیز بر دوش کشید.<br /> <br /> او ادامه داد: در بسیاری از این سال‌ها به خصوص در سال‌های اخیر، یکی از نقاط ضعف این جشنواره کم‌توجهی به هویت گفتمانی جشنواره و اعتبار محتوایی آن بوده است و همچنین کم‌عنایتی به لزوم تفکیک قوالب نو و سنتی. در جشنواره سال جاری به نوعی در رفع این کاستی‌ها اقداماتی در حال انجام است که امیدوارم به نتیجه بهتری منتج شود.<br /> <br /> امیدی برای خوبان پارسی‌گو<br /> <br /> مهدی باقرخان، از شاعران فارسی‌گوی کشور هندوستان، نیز در ادامه این نشست ارزیابی خود از جشنواره بین‌المللی شعر فجر را این‌گونه گفت: اینجانب طی بیش از یک دهه اخیر، دو الی سه نوبت این فرصت طلایی را داشتم که از نزدیک شاهد جلوه‌های شعر و ادبیات ارزشی و سازندگی‌های انقلاب و دفاع مقدس ایران و پارسی‌سرایان جهان در جشنواره شعر فجر باشم. برای امثال ما جشنواره شعر فجر معرفی‌کننده استعدادهای خوبان پارسی‌گو در سراسر جهان به‌ویژه ایران بوده است.<br /> <br /> <br /> <br /> او ادامه داد: این جشنواره نقطه عطفی در راستای یادگیری شعر فارسی و موجب افزایش انگیزه نسبت به این هنر برای بنده بوده است و از آنجایی که شعر پرطرفدارترین هنر دنیاست، جشنواره شعر فجر شایسته‌ترین بستری برای نشر ارزش‌های انقلابی و آموزه های امام خمینی (ره) به جامعه جهانی است. موجب خرسندی است از سال‌های متمادی شاهد برگزاری جشنواره شعر فجر هستیم و امیدواریم با مجاهدت مخلصانه «مربیان فرهنگی» چون استاد قزوه، شاعران شاعرپرور و دستگاه‌های ذی‌ربط، زمینه‌های بیشتر و گسترده‌تری برای درخشش و پویایی شعر فارسی به صورت فرا ملی فارغ از محدودیت‌های جغرافیایی فراهم شود.<br /> https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/11/09/2652765/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D8%BA-%DA%A9%D9%85-%D8%B1%D9%85%D9%82%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/amp<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ================================================================<br /> حمیدرضا شکارسری اور جشنواره شعر فجر می‌گوید: یکی از آسیب‌های کلی شعر این است که ما با خطر مبتذل‌نویسی در لباس ساده‌نویسی روبرو هستیم.<br /> به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم،‌ روز گذشته دبیرخانه جشنواره شعر فجر فهرست نامزدهای نهایی این جشنواره را به همراه داوران در پنج گروه ادبی شعر کلاسیک، شعر نو(قالب‌های نیمایی و سپید)، شعر محاوره، شعر کودک و نوجوان و درباره شعر(پژوهش‌های حوزه شعر) را معرفی کرد.<br /> <br /> بر این اساس سعید بیابانکی، علی داوودی، محمدمهدی سیار، حمیدرضا شکارسری، قادر طراوت‌پور، میلاد عرفان‌پور و محمدسعید میرزایی داوری سه بخش بزرگسالِ شعر کلاسیک، شعر نو و شعر محاوره شانزدهمین دوره جشنواره بین‌المللی «شعر فجر» را برعهده داشتند. غلامرضا بکتاش، بابک نیک‌طلب و حمید هنرجو داوری بخش شعر کودک و نوجوان و محمود اکرامی‌فر، محمدرضا تقی‌دخت و سیدعلی میرافضلی داوری بخش «درباره شعر» را بر عهده داشتند.<br /> <br /> در این دوره کتاب‌های منتشر شده در سال 1399 بررسی شده که شامل دو هزار و 609 اثر است. از این میان تعداد دو هزار و 106 اثر در حوزه شعر بزرگسال، 364 اثر در حوزه کودک و نوجوان و 139 اثر در بخش درباره شعر بوده است. اما کمیت و کیفیت آثار ارزیابی شدن در نگاه داوران چگونه بوده است؟<br /> <br /> خبرگزاری تسنیم،‌ در آستانه برگزاری اختتامیه شانزدهمین جشنواره شعر فجر با حمیدذرضا شکارسری داور بخش شعر نو به گفت‌وگو پرداخت. شکارسری در این گفت‌وگو از کمیت قابل توجه آثار شعر نو خبر داد. او در عین حال معتقد است که در این دوره شاهد اتفاقی در شعر نبوده‌‌ایم،‌ این گفت‌وگو را می‌توانید در ادامه بخوانید:<br /> <br /> * تسنیم: جناب شکارسری شیوه داوری‌ها در این دوره از جشنواره شعر فجر چگونه بود؟<br /> <br /> در مرحله نخست که کل آثار گردآوری شده ارزیابی شد، در شعر نو بیش از هزار اثر، در شعر کلاسیک با 900 اثر و در شعر محاوره با 100 کتاب روبرو بودیم، در مرحله نخست شاعران گروه‌بندی شده بودند و کتاب‌ها را در هر بخش به صورت مجزا بررسی می‌کردند، در مرحله پایانی اما شاعران تمامی آثار راه یافته به مرحله نهایی را بررسی کردند. <br /> <br /> * تسنیم: طبیعتاً با توجه به سبقه شما در شعر باید در گروه شعر نو به داوری پرداخته باشید، آثار این حوزه را چطور ارزیابی می کنید؟<br /> <br /> بله، من در بخش شعر نو به داوری پرداختم. در این بخش به لحاظ کمی نکته‌ای که جالب توجه بود، بیشتر بودن تعداد کتاب‌های منتشر شده در این حوزه به نسبت شعر کلاسیک در سال 99 بود. این نکته جالب توجه است و نیاز به بررسی بیشتر دارد. اما به لحاظ کیفی در هر کدام از بخش‌های سنتی و شعر ما شاهد یک اتفاق نبودیم، در هیچ کدام از بخش‌ها این اتفاق رخ نداد؛ البته این انتظار که ما در هر سال که کتاب‌ها را بررسی می‌کنیم، شاهد یک اتفاق باشیم،‌ انتظار خیلی به جایی نیست، کارها در حد قابل انتشار بود نه انتظار. چندان تفاوتی هم با سال‌های گذشته نداشت‌،ما هم انتظار معجزه نداشتیم.<br /> <br /> مثل همه سال‌های دیگر ما با یک منحنی زنگوله‌ای روبرو هستیم، تعداد بسیار زیادی از آثار که از لحاظ کیفی چندان بالا نیستند و در کنار آن کارهای خوبی که به مرحله فینال هم رسیدند. در این میان تعداد بسیار زیادی هم آثار متوسط هستند. پس اوضاع کمی و آماری کتاب‌ها به لحاظ کیفیت عین سال‌های گذشته است.<br /> <br /> به قالب شعر نو در رده سنی کودک و نوجوان بها نداده‌ایم<br /> <br /> اما در برخی از بخش‌ها ما کمیت خوبی نداریم. به گمان من این نکته نیز قابل توجه است. ما هنوز شعر کودک را در موسیقی عروضی جست و جو می‌کنیم و قوالب نو را خیلی بها نداده‌ایم. این یک واقعیت است. مخاطب کودک و نوجوان و والدین اعتیاد به موسیقی عروضی در شعر این گروه سنی دارند و هنوز به فضاهای نو برای این گروه سنی ورود نکرده و جرأت ورود ندارند. <br /> <br /> چون هنوز که هنوز است این قوالب در شعر کودک و نوجوان بدیع و تازه محسوب می‌شود، خوب رویارویی مخاطب عام با این قوالب قطعاً با نوعی نوگریزی و نوستیزی همراه است؛ چون به هر صورت اینکه بخواهیم عادت زیبایی‌پسندی خود را کنار بگذاریم، کار سختی است. نکته آخر هم این است که شعر نو کودک و نوجوان خوب هم کم داریم. این موضوع قابل انکار نیست. هنوز که هنوز است تجربه نوگرایی در این شعر برای این گروه سنی هنوز به نقاط درخشان خود نرسیده است.<br /> <br /> البته من گمان می‌کنم که عین شعر بزرگسال که به تدریج نوعی تعادل بین این قوالب برقرار شد و اکنون تعداد کتاب‌های نوسروده بیشتر از سنتی شده است، در شعر نوجوان هم به این موضوع خواهیم رسید.<br /> <br /> * تسنیم: کتاب‌های شعر نو به لحاظ مضامین از چه وضعیتی برخوردار بودند،‌ بیشتر چه مضامینی مورد توجه قرار گرفته است؟<br /> <br /> ما در شعر نو نزدیک به هزار و 100 عنوان کتاب را بررسی کردیم. تمام موضوعات مورد توجه شاعران قرار گرفته بود؛ از موضوعات صریحی مثل جنگ و دفاع مقدس، مقاومت در منطقه تا فرمالیست‌ترین نوع شعرها. نوعی تنوع و تکثر قابل توجه در کتاب‌ها وجود داشت. <br /> <br /> کاهش تظاهرات فرمالیستی در شعر نو<br /> <br /> از سوی دیگر، ما نسبت به یکی دو دهه گذشته حرکات و تظاهرات فرمالیستی را در شعرها کمتر می‌بینیم، مخاطبان شعر به یاد دارند که در دهه 70 و و اوایل دهه 80 چه جریان‌های شعری خودنمایی می‌کرد. حالا در انتهای قرن می‌بینیم حرکات فرمی حتی در میان شاعرانی که به این تظاهرات معروف بودند، هم معتدل شده است‌؛ بنابراین این توجه به محتوای شاعرانه و توجه به مضامین شاعرانه به یک تعادل رسیده است. <br /> <br /> *تسنیم: این تعادل در استفاده از فرم در میان شاعران باتجربه بیشتر دیده می‌شود یا در میان شاعران جوان و نوسروده نیز دیده می‌شود؟<br /> <br /> شاعران با تجربه خواه‌ناخواه الگوساز و موج ساز هستند، شاعران جوان خواه ناخواه از این جریانات شاعران با تجربه متأثر هستند‌، شعر شاعران با تجربه و صلاحیت که یک برند شعری محسوب می‌شوند‌، در شعر شاعران جوان خود را نشان می‌دهد.<br /> <br /> بیشتر بخوانید<br /> آسیب‌های شانزدهمین دوره جشنواره شعر فجر؛ از فقدان اندیشه در شعر بزرگسال تا فقر جدی در شعر نوجوان<br /> <br /> * تسنیم: در دوره‌‌هایی از داوری‌های جشنواره فجر استعدادهای نوظهور کشف و شناسایی شدند که حالا برای شاعران جوان الگو محسوب می‌شوند،‌ آیا در این دوره نیز با استعدادهای تازه مواجه شدید؟<br /> <br /> بله، استعداد هم دیدیم. اگر چنین نبود، غم‌انگیز بود که ما هزار و 100 عنوان کتاب را بخوانیم و هیچ کدام از این کتاب‌ها جلب توجه نکند! به هر صورت ما داوران مجبور بودیم که هشت کتاب را به مرحله نهایی برسانیم. ما در مرحله اول 50 کتاب را انتخاب می‌کنیم، دوباره روی این 50 کتاب بررسی و خوانش دقیق انجام می‌دهیم، از این قرائت دقیق و خوانش دقیق دوباره ما هشت کتاب را گزینش می‌کنیم و به مرحله نهایی می‌رسانیم.گزینش اثر نهایی باز کار را سخت‌تر کرد،‌ آثار بالا آمده آنقدر توانایی و درخشش داشتند که به فینال برسند.<br /> <br /> * تسنیم: وضعیت در بخش ترانه چگونه بود؟ در سال‌های گذشته بسیاری از شاعران از وضعیت ترانه‌ها ابراز نگرانی کرده‌اند،‌ آیا شما نیز اینگونه می‌اندیشید؟<br /> <br /> ببینید،‌ این حرف‌های کلی که در فلان ژانر این اتفاق می‌افتد،‌ یا نمی‌افتد،‌ حرف کلی است. مگر این موضوع در همه حوزه‌ها صدق نمی‌کند؟ مگر ما در تمام قوالب با آثار ضعیف و قوی روبرو نیستیم،‌ در تمام ژانرهای ادبی تعدادی آثار خوب هستندو تعدادی آثار بد. <br /> <br /> در ترانه به خاطر مارکتینگی که مطرح است و توجهی که مخاطب عام باید به شعر محاوره‌ای داشته باشد، شاید این خطر جدی‌تر باشد و گرنه در تمام ژانرها این وضعیت وحود دارد. تمایل به ساده‌نویسی نکات مثبتی دارد و آسیب‌هایی هم دارد‌، بخشی به ابتذال می‌رود و بخشی به شعر والای ساده می‌رسد. در ترانه هم ما با آثاری روبرو بودیم که صرفا به شکسته‌نویسی تبدیل شده بود، در شعر محاوره، آثاری هم داشتیم که به مرحله نهایی رسدند، چون اندیشه در زبان محاوره‌ای ظهور و بروز کرده بود.<br /> <br /> مثل تمام قوالب و ژانرهای دیگر تعداد آثار برتر همیشه کمتر از آثار ضعیف است. در ترانه هم نباید بی‌انصاف بود،‌ در برخی اشعار می‌شد‌، بهره‌مندی حداکثری شعر را از توان و پتانسیل زبان محاروه مشاهده کرد. شاعر نه تنها موفق شده بود زبان را محاوره کند، بلکه اندیشه‌های خود را هم در قالب این زبان به درستی منتقل کرده بود.<br /> <br /> *تسنیم: به عنوان سوال آخر،‌ با توجه به ارزیابی آثار سال 99، آسیب‌های شعر را چگونه می‌بینید؟<br /> <br /> یکی از آسیب‌های کلی شعر این است که ما با خطر مبتذل‌نویسی در لباس ساده‌نویسی روبرو هستیم، در این تردیدی وجود ندارد. درست در نقطه مقابل توجه افراطی به فرم توجه به جذابیت‌ها یا فرم‌های موسیقیایی زبان بدون توجه به محتوای شعر از جمله آسیب‌هایی است که همواره شعر را تهدید کرده است.<br /> <br /> از سوی دیگر کتاب‌هایی که برای انتشار می‌روند،‌ از غربال عبور نمی‌کنند. آیا ناشر به لحاظ اقتصادی می‌تواند این غربال را نگاه دارد؟ آیا ناشر می‌تواند به لحاظ اقتصادی تنها آثار قوی را منتشر کند؟ آیا ناشر در این اوضاع وخیم اقتصادی مجبور نیست، به انتشار کارهایی بپردازد که خودش هم می‌داند قابل توجه نیستند؟<br /> https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/12/03/2669020/%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D8%AE%D8%B7%D8%B1-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D8%B0%D9%84-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%B1%D9%88-%D9%87%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%85<br /> داور جشنواره شعر فجر: با خطر مبتذل‌نویسی در لباس ساده‌نویسی روبرو هستیم/در استفاده از فرم به تعادل رسیده‌ایم<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ========================================================<br /> امینی در گفتگو با باشگاه خبرنگاران جوان:<br /> دبیری جشنواره امسال شعر فجر را نخواهم پذیرفت<br /> اسماعیل امینی نظر خود را درباره داوری جشنواره شعر فجر امسال اعلام کرد.<br /> اسماعیل امینی، شاعر در گفتگو با خبرنگار ادبیات باشگاه خبرنگاران حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ در خصوص دبیری جشنواره شعر فجر امسال گفت: امسال دبیر جشنواره شعر فجر نخواهم بود. به طور معمول هر سال دبیر این جشنواره تغییر می‌کند و تنها من و یکی از دوستان بودیم که دو سال دبیری این جشنواره را برعهده داشتیم. <br /> <br /> وی افزود: حتی در صورتی که دبیری جشنواره شعر فجر امسال را به من پیشنهاد دهند، نخواهم پذیرفت. هم به دلیل آنکه کارهایم زیاد است و هم ترجیح می‌دهم فکر جدیدی در جشنواره باشد.<br /> <br /> امینی بیان کرد: هرچند هم اکنون جشنواره شعر فجر آیین نامه و هیات علمی خاص خود را دارد و هرکسی به سمت دبیری آن منصوب شود با نظر هیات علمی و آیین نامه عمل می‌کند.<br /> <br /> این شاعر در خصوص کتاب‌های جدید خود بیان کرد: مجموعه شعرم با عنوان «عمو زورگیر» قرار است توسط نشر نیماژ منتشر شود و در این مجموعه شعر طنز بیشتر به مسائل اجتماعی پرداختم.<br /> <br /> امین خاطرنشان کرد: مجموعه شعر طنز دیگری هم با عنوان «بوستان بی درخت» قرار است توسط نشر قدیانی منتشر کنم. این کتاب درباره مسائل روز و زندگی شهری است.<br /> <br /> https://www.yjc.news/fa/news/5864773/%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D9%86%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D9%85-%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1%D9%81%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===============================================================<br /> سفر شاعران جشنواره فجر به خوزستان<br /> جمعی از شاعران حاضر در یازدهمین جشنواره شعر فجر، برای شرکت در هشتمین محفل شعرخوانی این جشنواره عازم خوزستان می‌شوند.<br /> سفر شاعران جشنواره فجر به خوزستان<br /> به گزارش حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از روابط عمومی بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان، پس از برگزاری 7 محفل در شهرهای کاشان، کرج، تهران، مشهد، ری و جزیره هرمز، هشتمین محفل شعرخوانی یازدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر به یاد شاعر بلندآوازه خوزستان، زنده‌یاد محمود صفارزاده و شهدای هشت سال دفاع مقدس در شوش دانیال برپا می‌شود.<br /> <br /> بر اساس این گزارش، جواد محقق، حمیدرضا شکارسری، جلیل صفربیگی، عبدالرحیم سعیدی‌راد، ارمغان بهداروند و علیرضا لبش در سفر به خوزستان و شهر شوش دانیال میهمان شاعرانی چون قاسم آهنین‌جان، بهمن ساکی، علیرضا شکرریز، داوودرضا کاظمی، هوشنگ دیناروند، مرتضی حیدری آل‌کثیر، فردین کوراوند و جمع دیگری از شعرای خوزستان خواهند بود.<br /> محفل دفاع مقدس از سلسله محافل شعر فجر، فردا پنجشنبه برگزار می‌شود و علاوه بر شعرخوانی شاعران، جواد محقق، معاون شعر بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان و محمد جورمند، شاعر و مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان در آن سخن خواهند گفت.<br /> <br /> یکی دیگر از برنامه‌های این محفل، تجلیل از خانواده زنده‌یاد استاد محمود صفارزاده، شاعر خوش‌قریحه و شیرین‌سخن شهرستان شوش است که 21 آذرماه امسال (کم‌تر از 3 ماه قبل) در 54 سالگی درگذشت.<br /> <br /> شاعران اعزامی به خوزستان، علاوه بر شعرخوانی در هشتمین محفل جشنواره شعر فجر، از سد کرخه و منطقه عملیاتی فتح‌المبین نیز دیدن می‌کنند.<br /> <br /> محفل دفاع مقدس جشنواره شعر فجر، فردا پنجشنبه 5 اسفند از ساعت 15 در تالار نیایش شوش واقع در بلوار مدرس این شهر برگزار می‌شود.<br /> <br /> مراسم پایانی یازدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر، 18 اسفند در مشهد، پایتخت فرهنگی جهان اسلام در سال 2017 برگزار می‌شود و طی آن، برگزیدگان کتاب‌های شعر منتشر شده در سال 1394 در سه حوزه شعر بزرگسال، شعر کودک و نوجوان و درباره شعر معرفی می‌شوند. همچنین در بخش ویژه افغانستان، بهترین کتاب‌های شعر منتشر شده طی 10 سال گذشته این کشور در آیین اختتامیه جشنواره شعر فجر معرفی خواهند شد.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/5990653/%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==============================================================<br /> انتقاد یک شاعر از سیاست‌گذاری و برگزاری جشنواره شعر فجر<br /> جشنواره شعر فجر در حد و قواره یک جشنواره ملی آن هم با عنوان فجر نتوانسته است کار کند.<br /> علی داوودی شاعر، در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ با اشاره به خوب بودن بررسی تک اثر و چند اثر در جشنواره‌ها گفت: جشنواره بین‌المللی شعر فجر حرکت بسیار خوبی است. جشنواره‌ها گامی در اشاعه ادبیات بر می‌دارند. اما متاسفانه جشنواره شعر فجر در حد و قواره یک جشنواره ملی آن هم با عنوان فجر نتوانسته است، کار کند. به دلیل آنکه این جشنواره ادبی چارت مشخص ندارد و معیار هیچ جشنواره‌ای نشده است.<br /> <br /> وی افزود: فرد نمی‌داند آیا با همین معیارهایی که برگزیده جشنواره شعر فجر شده است، می‌تواند در دوره بعد نیز شرکت کند و برگزیده جشنواره شعر فجر شود؟! ای بسا این جشنواره ادبی کم صداتر و بی‌صداتر از جشنواره‌های ادبی دیگر برگزار می‌شود. البته برگزاری جشنواره شعر فجر با هزینه بیشتری نسبت به سایر جشنواره‌ها خواهد بود.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به میزان برگزاری جشنواره شعر فجر اظهار داشت: تا الان ده دوره جشنواره شعر فجر برگزار شده است. نباید در این جشنواره هر دبیری با یک نگاهی به برگزاری آن بپردازد. این جشنواره ادبی بسیار معلق است و هر سال به همین شیوه برگزار می‌شود.<br /> <br /> https://www.yjc.news/fa/news/5998433/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =====================================================<br /> محمدکاظم کاظمی:<br /> امروز قلمروی وطن فارسی مرزهای جغرافیایی را از بین برده است<br /> دبیر علمی جشنواره شعر فجر گفت: خوشبختانه در سال‌های اخیر از تنگ‌نظری‌ها دور شده‌ایم و امروز قلمروی وطن فارسی، مرزهای جغرافیایی را از بین برده است.<br /> امروز قلمروی وطن فارسی مرزهای جغرافیایی را از بین برده استبه گزارش خبرنگار حوزه افغانستان باشگاه خبرنگاران، نشست هم‌اندیشی استادان زبان فارسی از 7 کشور جهان، ظهر امروز در قالب یکی از برنامه‌های جنبی یازدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر در قطب علمی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد.<br /> <br /> در آغاز این نشست، محمدجعفر یاحقی، رئیس قطب علمی شاهنامه‌پژوهی دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد توضیحاتی درباره فعالیت این مرکز مطالعاتی به مهمانان خارجی ارائه داد و خواستار ارائه راهکارهایی برای توسعه زبان فارسی در کشورهای همسایه و شبه قاره توسط استادان خارجی زبان فارسی شد. <br /> <br /> محمدکاظم کاظمی، دبیر علمی جشنواره شعر فجر در سخنانی گفت: هرجا مهمانانی از وطن فارسی به ایران آمده‌اند زمینه‌های خوب هم‌اندیشی در قطب علمی دانشگاه فردوسی مشهد ایجاد شده است.<br /> <br /> او افزود: ما در این سال‌ها، بارها دوران جدایی هموطنان زبان فارسی را سپری کردیم و دوران سختی را پشت سر گذراندیم؛ دورانی که در منطقه جنگ و چالش بود. این جنگ‌ها باعث شد که میان فارسی‌زبان‌ها مرز کشیده شود. <br /> <br /> کاظمی، نزاع و چالش بر سر مفاخر فرهنگی را امری نکوهیده دانست که موجب بیگانگی‌ فارسی‌زبان‌ها در چند دهه شده است. <br /> <br /> وی گفت: خوشبختانه در سال‌های اخیر از تنگ‌نظری‌ها دور شده‌ایم و امروز قلمروی وطن فارسی، مرزهای جغرافیایی را از بین برده است. <br /> <br /> او به موفقیت شاعران افغانستانی در جشنواره‌های ادبی مختلف ایران اشاره کرد و افزود: از نخستین دوره برگزاری جشنواره شعر فجر، شاعران افغانستان حضور داشتند و دوره‌هایی هم عضو هیئت داوران جشنواره بوده‌اند. برای ما خوشایند است که بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان به عنوان متولی جشنواره، روز به روز در راستای بین‌المللی شدن این جشنوراه گام برمی‌دارد و برای تحقق آن برنامه‌ریزی عملیاتی دارد. <br /> <br /> دبیر علمی جشنواره شعر فجر در پایان اظهار امیدواری کرد، روزی شاهد باشیم که این جشنواره با حضور همه شاعران و سخنوران قلمروی زبان فارسی جهان برگزار شود. <br /> <br /> محقق: بنیاد حلقه واسطی برای ارتباط فارسی‌زبانان جهان است<br /> <br /> معاون شعر بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان در این نشست ابراز امیدواری کرد: بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان به عنوان مجری جشنواره شعر فجر و داستان جلال، حلقه واسطی باشد که آنچه به زبان فارسی در سراسر جهان نوشته می‌شود را شناسایی و جمع‌آوری کند.<br /> <br /> جواد محقق در سخنانی گفت: جشنواره شعر فجر بعد از 10 سال برگزاری در یازدهمین دوره تصمیم گرفت که حوزه فعالیت‌های خودش را به دیگر کشورهای فارسی‌زبان گسترش دهد؛ به همین دلیل در بخش ویژه جایزه ادبیات داستانی جلال آل احمد، آثار 8 سال گذشته کشور همزبان و همسایه افغانستان مورد بررسی و داوری قرار گرفت. <br /> <br /> او افزود: این آثار با همکاری اتحادیه نویسندگان افغانستان جمع‌آوری و داوری اولیه شد و آثار منتخب برای داوری نهایی به دبیرخانه جشنواره در تهران ارسال شد.<br /> <br /> محقق توضیح داد: امسال کتاب‌های شعر 10 سال افغانستان نیز توسط اتحادیه نویسندگان افغانستان، داوری اولیه شد و آثار برتر به ایران رسید که اسامی برگزیدگان فردا در مرسم اختتامیه جشنواره شعر فجر اعلام می‌شود. <br /> <br /> او از بررسی آثار حوزه ادبیات داستانی و شعر تاجیکستان در دوره‌های آتی جایزه جلال و جشنواره شعر فجر خبر داد و گفت: بنا داریم در سال‌های بعد، آثار زبان فارسی در شبه قاره هند را مورد بررسی قرار دهیم و سپس همه آثاری که به زبان فارسی در جهان منتشر می‌شود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/6007857/%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D9%88%D8%B7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =========================================================<br /> توجه ایران به توسعه زبان فارسی در پاکستان کم شده است<br /> شاعر و مترجم پاکستانی گفت: زمینه‌های توسعه زبان فارسی در کشور پاکستان همیشه آماده است، اما ایران مثل گذشته که برای توسعه زبان فارسی در پاکستان سرمایه‌گذاری می‌کرد، به این امر توجه ندارد.<br /> توجه ایران به توسعه زبان فارسی در پاکستان کم شده استبه گزارش حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران حوان؛ به نقل از روابط عمومی بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان، احمد شهریار که از مهمانان دعوت شده به جشنواره بین‌المللی شعر فجر است، صبح امروز در نشست هم‌اندیشی استادان زبان فارسی که در قطب علمی دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد در سخنانی گفت: من به عنوان نماینده کشوری که حدود 900 سال زبان رسمی آنها فارسی بوده و شاعرانی چون اقبال و بیدل را به ادبیات فارسی هدیه داده نمی‌توانم درباره پیشینه زبان فارسی سخنی بگویم.<br /> <br /> او با اشاره به نزدیکی زبان فارسی و اردو توضیح داد: حدود 60 درصد از زبان پاکستانی برگرفته از زبان فارسی است؛ به طوری که سرود ملی کشورمان، یک کلمه از زبان اردو دارد و کاملا به زبان فارسی سروده شده است. <br /> <br /> وی با تاکید بر توجه بیشتر به آموزش زبان فارسی در پاکستان خاطرنشان کرد: بودجه‌هایی که از طریق خانه فرهنگ ایران برای توسعه زبان فارسی در پاکستان اختصاص می‌یافت، کمتر شده است؛ در حالی که برای بهبود وضعیت باید تلاش کرد.<br /> <br /> شهریار، 7 مجموعه شعر و داستان را از زبان فارسی به زبان اردو ترجمه کرده که شامل برگزیده شعر معاصر ایران، برگزیده شعر بانوان معاصر ایران، برگزیده داستان‌های کوتاه زنان ایران و چند مجموعه دیگر می‌شود.<br /> <br /> بروفسور ناجی توکماک که برای حضور در جشنواره شعر فجر به ایران دعوت شده است، افزود: از ادبیات کلاسیک فارسی، بوستان سعدی و لیلی و مجنون نظامی را به ترکی ترجمه کردم و آخرین اثرم ترجمه 303 غزل از مولاناست.<br /> <br /> توکماک که 52 سال سابقه تدریس دارد و دکترای زبان فارسی خود را در سال 1335 از دانشگاه تهران گرفته، گفت: رئیس گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه استانبول بودم و 17 سال پیش بازنشسته شدم. رمان تنگسیر صادق چوبک را در سال 1997 بعد از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه تهران به زبان ترکی ترجمه کردم و از آثار «بزرگ علوی» نیز ترجمه داشتم. از شعرای قدیمی و جدید نیز به صورت پراکنده ترجمه‌هایی داشتم که امیدوارم بیشتر شود.<br /> <br /> * تاثیر مثبت ادبیات ایران بر تاجیکستان<br /> <br /> اکبرزاد مبشر، پژوهشگر تاجیکستانی ادبیات فارسی گفت: آثار شاعران و نویسندگان ایرانی که به خط سیریلیک در تاجیکستان ترجمه و منتشر شده بر ادبیات تاجیکستان تاثیر مثبتی داشته است.<br /> <br /> *معرفی شعر سپید ایران به جهان عرب<br /> <br /> مریم العطار، شاعر و مترجم عراقی که به جشنواره شعر فجر دعوت شده است، در سخنانی گفت: تمام تلاش من این است که شعر سپید ایران و افغانستان را به کشورهای عربی معرفی کنم؛ چون احساس می‌کنم که این دست ترجمه‌ها کم و ضعیف است. <br /> <br /> وی حضور در این جشنواره را راهی برای آشنایی بیشتر با شاعران جوان و زن فارسی زبان عنوان کرد و افزود: امیدوارم بتوانم تصویری واضح و دقیق از ادبیات فارسی‌زبانان به جهان عرب نشان بدم. <br /> <br /> او که مجموعه شعرهایش به زبان عربی با عناوین «زنده به گور» و «ناسزاهای مجانی» به چاپ لبنان و کویت رسیده است، از سال 2012 شروع به ترجمه اشعار معاصر ایران کرده است.<br /> <br /> العطار توضیح داد: ترجمه‌هایم در روزنامه‌ها و مجلات عرب زبان چاپ می‌شد و بعد از آن شروع به ترجمه کتاب کردم که مجموعه برگزیده اشعار «حسین پناهی» از جمله آن بود.<br /> <br /> او که همه آثار فروغ را ترجمه کرده است، اکنون کتاب شخصیت‌شناسی شاعران فارسی زبان افغانستان را به زبان عربی گردآوری کرده است و در دست چاپ دارد. <br /> <br /> محمدکاظم کاظمی، دبیر علمی جشنواره شعر فجر در ادامه این سخنان یادآور شد: ارتباطات و اطلاعات فارسی‌زبان‌ها از شعر به‌روز نیست و این به دلیل دور افتادن ما از یکدیگر است. <br /> <br /> مردم افغانستان با اشعار نیم قرن اخیر ایران آشنا هستند؛ اگرچه در سال‌های اخیر، این پیوند بیشتر شده و کتاب‌های شعر جدید ایران هم در افغانستان خوانده می‌شود. <br /> <br /> او تاکید کرد: بهتر است شعر امروز فارسی زبان‌ها با داد و ستد‌های بیشتر به کشورهای همسایه معرفی شده و زمینه‌های این ارتباطات بیشتر و عمیق‌تر شود. <br /> <br /> * دشواری‌های ترجمه اشعار فارسی به ترکی<br /> <br /> استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه‌های ترکیه گفت: برای ترجمه اشعار قدیمی ایران به ترکی با دشواری‌های فنی در مسیر برگردان مواجه شدم که با نوآوری‌های قالبی، از پس آن برآمدم، ولی کار بسیار دشواری بود.<br /> <br /> پروفسور ناجی توکماک که برای حضور در جشنواره شعر فجر به ایران دعوت شده است، افزود: از ادبیات کلاسیک فارسی، بوستان سعدی و لیلی و مجنون نظامی را به ترکی ترجمه کردم و آخرین اثرم ترجمه 303 غزل از مولاناست.<br /> <br /> توکماک که 52 سال سابقه تدریس دارد و دکترای زبان فارسی خود را در سال 1335 از دانشگاه تهران گرفته، گفت: رئیس گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه استانبول بودم و 17 سال پیش بازنشسته شدم. رمان تنگسیر صادق چوبک را در سال 1997 بعد از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه تهران به زبان ترکی ترجمه کردم و از آثار «بزرگ علوی» نیز ترجمه داشتم. از شعرای قدیمی و جدید نیز به صورت پراکنده ترجمه‌هایی داشتم که امیدوارم بیشتر شود.<br /> <br /> * تاثیر مثبت ادبیات ایران بر تاجیکستان<br /> <br /> اکبرزاد مبشر، پژوهشگر تاجیکستانی ادبیات فارسی گفت: آثار شاعران و نویسندگان ایرانی که به خط سیریلیک در تاجیکستان ترجمه و منتشر شده بر ادبیات تاجیکستان تاثیر مثبتی داشته است.<br /> <br /> وی درباره نقش شعر ایران در تاجیکستان خاطرنشان کرد: شاعران تاجیک با شعر ایران آشنایی دارند، اما لازم است با برگردان آثار ایرانی به خط سیریلیک، این آشنایی توسعه یابد. <br /> <br /> مبشر با تاکید بر اینکه باید نمونه بیشتری از اشعار ایرانی به خط سیریلیک چاپ شود تا خواننده تاجیک با آثار ایرانی، احساس نزدیکی کند، یادآور شد: چند سال پیش به کوشش سفارت ایران در تاجیکستان، کتاب شعر معاصر ایران منتشر شد و باید تلاش‌های سودمندی از این دست همچنان ادامه یابد. <br /> <br /> او شاهنامه را در 10 جلد به خط سیریلیک (زبان نوشتاری تاجیکستان) به چاپ رسانده و اکنون برگردان کلیات صائب تبریزی را به این خط آغاز کرده است. <br /> <br /> رامین عرب‌نژاد، شاعر افغانستانی از هرات نیز که به جشنواره شعر فجر دعوت شده درباره وضعیت شعر در این کشور گفت: در افغانستان سه حوزه شعری داریم که شامل حوزه شمال شامل بلخ و چند ولایت دیگر، حوزه مرکزی شامل کابل و حوزه غرب شامل هرات می‌شود. <br /> <br /> او افزود: در هرات سه یا چهار انجمن ادبی وجود دارد که در این انجمن‌ها خوانش و نقد شعر داریم؛ مثلا در انجمن ادبی هرات، جلسات بیدل‌خوانی، نقد داستان و نقد شعر برگزار می‌شود. <br /> <br /> این نشست با شعر خوانی حمید مبشر، شاعر اهل افغانستان به پایان رسید.<br /> <br /> نشست هم‌اندیشی قطب علمی فردوسی و شاهنامه از برنامه‌های جنبی یازدهمین جشنواره شعر فجر به شمار می‌رفت که در آستانه اختتامیه این جشنواره برگزار شد. مراسم پایانی جشنواره بین‌المللی شعر فجر، شامگاه چهارشنبه در تالار نور مشهد مقدس برگزار می‌شود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/6007831/%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D9%85-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =============================================================<br /> سرور مولایی: از همگرایی فارسی‌زبانان بسیار شادمانم<br /> عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی گفت: به عنوان کسی که 51 سال به زبان و ادبیات فارسی خدمت کرده‌ام از همگرایی فارسی‌زبانان بسیار شادمانم.<br /> سرور مولایی: از همگرایی فارسی‌زبانان بسیار شادمانمبه گزارش خبرنگار حوزه افغانستان باشگاه خبرنگاران، سرور مولایی عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی در نشست هم‌اندیشی استادان زبان فارسی که صبح امروز در قطب علمی دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد، گفت: اگر کاری سنجیده انجام شود، پاسخ مناسب دریافت می‌کند. به همین دلیل، واکنش‌ها نسبت به بخش ویژه افعانستان جایزه جلال و جشنواره شعر فجر بسیار خوب بوده است.<br /> <br /> او که از داوران بخش ویژه افغانستان جشنواره شعر فجر است، خاطرنشان کرد: با وجود دید فراگیری که نسبت به وطن فارسی ایجاد شده، جمع اندکی هستند که هنوز ساز مخالف می‌زنند. البته ایرادی به آنها وارد نیست چون تعریف دقیقی از قلمروی زبان فارسی ندارند.<br /> <br /> عضو هیات علمی یازدهمین جشنواره شعر فجر خاطرنشان کرد: امسال برایم بسیار خوشایند بود که در جایزه ادبیات داستانی جلال آل‌احمد 5 نفر از نویسندگان افغانستانی که کتاب‌هایشان از کابل با انصاف و دقت بررسی و انتخاب شده بود، جوایزی گرفتند و میزبانان همزبان و همدل ما در تهران، کار حرمت گذاشتن به همزبانان افغانستان را به نهایت عزت پیش گرفتند. <br /> <br /> او با اظهار شگفتی از مجری مراسم اختتامیه جایزه جلال که اسامی تمام برگزیدگان افغانستانی را به دقت و صحت در ذهن سپرده و پشت تریبون اعلام کرد، گفت: برادران ایرانی ما، میهمانان افغانی را بر همه مقدم دانستند و معرفی نویسندگان برتر افغانستانی در اولویت بود. همچنین عالی‌ترین مقامات فرهنگی ایران هم در آن مراسم حضور داشتند.<br /> <br /> این استاد زبان و ادبیات فارسی اهل افغانستان، انتخاب محمدکاظم کاظمی به عنوان دبیر علمی جشنواره فجر را، گامی موثر برای ایجاد همدلی در بین شاعران ایرانی و افغانستانی دانست و افزود: از این شرایط بسیار خرسندم و به عنوان کسی که بیش از نیم قرن به کار پژوهش و تدریس نسبت به میراث گرانسنگ زبان و ادب فارسی مشغول هستم، یک گام از این مسیر برنمی‌گردم و پشیمان نیستم؛ چون کارهایی که انجام دادم در مقابل عظمت زبان فارسی بسیار اندک است.<br /> <br /> مولایی در پایان، نوع نگاه به قلمروی زبان فارسی در دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی را بسیار عالمانه و ارزشمند توصیف کرد.<br /> <br /> عفت مستشارنیا، استاد زبان و ادبیات فارسی و همسر استاد مولایی گفت: بعد از آزادی افغانستان، برای اولین بار به این کشور رفتم و با ادبیات مشترکمان آشنا شدم. <br /> او از نهایی شدن آخرین کتابش درباره زندگی و فعالیت زنان شاعر افغانستان خبر داد که در نوبت انتشار است.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/6007867/%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D9%85%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%85<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ================================================================<br /> قزلی در پاسخ به اظهارات رئیس اتحادیه نویسندگان افغانستان:<br /> معیار دریافت جایزه «کتاب» است نه شاعر/ طرح برخی مسائل فرار رو به جلوست!<br /> مدیر عامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان گفت: معیار دریافت جایزه در جشنواره‌های شعر «کتاب» است و نه شاعران؛ و طرح چنین مسائلی به نظر من یک فرار رو به جلوست!<br /> معیار دریافت جایزه «کتاب» است نه شاعر/ طرح برخی مسائل فرار رو به جلوست!مهدی قزلی مدیر عامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان در گفتگو با خبرنگار حوزه افغانستان باشگاه خبرنگاران، در پاسخ به اظهارات رئیس اتحادیه نویسندگان افغانستان و رفع ابهام پیرامون برخی موضوعات مطرح شده از سوی وی، اظهارداشت: افرادی که از طرف اتحادیه نویسندگان افغانستان به ما معرفی شدند، در واقع برای شرکت در جشنواره شعر فجر معرفی نشدند، بلکه اتحادیه نویسندگان افغانستان آنها را به عنوان کسانی که شایسته طرح در شعر افغانستان هستند و از آنها کتابی منتشر شده به ما معرفی کرد که البته جشنواره شعر فجر علاوه بر این اسامی افراد دیگری را نیز بررسی و نامزد کرد.<br /> <br /> وی اضافه کرد: برخی منتخبین ما مانند «مژگان فرامنش»، «مهتاب ساحل»، »روح‌الامین امینی»، «واصف باختری»، «قنبرعلی تابش» و «مصطفی هزاره» علاوه بر اینکه نامزد ما بودند معرفی شده اتحادیه نویسندگان افغانستان هم بودند و اینگونه نبوده که ما به معرفی شدگان از سوی اتحادیه نویسندگان افغانستان بی‌توجه باشیم که خوشبختانه از میان این کاندیداها «قنبر علی تابش»، «روح الامین امینی» و «عفیف باختری» جزو برندگان نیز بودند.<br /> <br /> قزلی با بیان اینکه آقای محمدی در مورد بعضی نامزدها قصد اعمال نظر داشتند که ما زیر بار نرفتیم، گفت: ما در این مورد اعمال نظری نکردیم. نه تنها در مورد این اشخاص بلکه درباره هیچ فرد دیگری اظهار نظری نکردیم و نگذاشتیم ایشان نیز اظهار نظر کند، نه در دوره جدید بنیاد و نه هشت جایزه‌ای که تاکنون برگزار کردیم، حتی در سه جایزه جلال آل احمد و سه جشنو اره شعر فجر نیز هیچ اعمال نظری نکردیم. چرا که این کار بر عهده داوران بخش افغانستان بود که مشخص هستند و امکان گفتگو با آنها وجود دارد.<br /> <br /> مدیر عامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان با بیان اینکه برخی از اسامی که اتحادیه نویسندگان افغانستان به ما معرفی کردند کتابی نداشتند، تصریح کرد: چنانکه می‌دانید معیار دریافت جایزه کتاب است و نه شاعران؛ این در حالی است که «راشد رامین» کتابی به ما ندادند و نمی‌دانم اتحادیه ناشران افغانستان چطور ایشان را داوری کردند! لذا داوران ما از بین کسانی که معرفی کردند یک تعداد را انتخاب و در مجموع داوری‌ها اعلام کردند.<br /> <br /> وی اضافه کرد: در جایزه جلال آل احمد نیز همینگونه بود، از اتحادیه افغانستان اسامی را گرفتیم، ولی ملزم نبودیم این اسامی را اعلام کنیم و در نهایت این هیأت علمی و داوران جایزه جلال آل احمد و جشنواره شعر فجر بودند که برگزیدگان را انتخاب کردند.<br /> <br /> مدیر عامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان درباره طرح این موضوع که برخی می‌خواهند با اهدای جایزه ادبیات شعری، افراد را تحت تأثیر قرار دهند، نیز گفت: باید از رئیس اتحادیه نویسندگان افغانستان پرسید که آیا «ابوطالب مظفری» و امثال «عفیف باختری»، «روح الامین امینی»، «قنبرعلی تابش» و «تکتم حسینی» شعر سفارشی می‌گویند؟! این‌ها کدامشان شعر سفارشی می‌گویند؟ قنبر علی تابش در کابل زندگی می‌کند و باختری در مزار شریف و روح الامین امینی در هرات ما کتاب‌های این‌ها را دیدیم و خودشان این افراد را بهتر می‌شناسند و به نظر من طرح چنین مسائلی یک فرار رو به جلوست!<br /> <br /> قزلی با بیان اینکه آقای محمدی در حضور چند نفر از کسانی که در اختتامیه جشنواره شعر فجر حضور داشتند تلمذ کرده است، اظهارداشت: «جواد محقق»، «عبد الجبار کاکایی»، «ناصر فیض»، «ابوطالب مظفری»، «محمدکاظم کاظمی»، «ابوالقاسم حسینی»، «فاطمه راکعی»، «ناصر کشاورز»، «محمدحسین مهدی-(م.موید)-»، «محمد حسن حسینی» و ... از شاعران مطرحی هستند که در جشنواره حضور داشتند.<br /> <br /> وی درباره جدایی بخش ویژه افغانستان از ایران در جشنواره شعر فجر تصریح کرد: آقای محمدی خودشان با ما در جایزه جلال آل احمد همکاری داشتند و از شرایط برگزاری مطلع بودند، آنجا هم بخش ویژه افغانستان را داشتیم. دلیل این اعتراض چیست؟ چرا پس از اعلام اسامی برندگان جشنواره بین المللی شعر فجر اعتراض می‌کنند! چرا قبل از اعلام اسامی اعتراض نکردند.<br /> <br /> قزلی تاکید کرد: با این حال این داوران و بخش هیأت علمی جشنواره است که تشخیص می‌دهد، چه کسی برگزیده شود.<br /> <br /> مدیرعامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی افزود: در جشنواره بین‌المللی شعر فجر کتاب‌های منتشر شده در سال 94 را بررسی کردیم. اگر می‌خواستیم شاعران افغانستانی را با شاعران ایرانی بررسی کنیم، باید کسانی که در سال 94 اثر تولید کردند را بررسی می‌کردیم. چون اولین بار بود که بخش افغانستان به صورت رقابتی در جشنواره بین المللی شعر فجر شرکت می‌کرد. آثار این بخش را به اندازه سن جشنواره شعر فجر یعنی 10سال بررسی کردیم. در سال بعد کتاب‌های سال 94 را بررسی می‌کنیم که آقای محمدی نیز در جریان این موضوع بود و بهتر بود ایشان به جشنواره شعر فجر و برندگان آن احترام می‌گذاشتند. چون افراد برگزیده بخش افغانستان کسانی نیستند که قابل انکار در شعر این سرزمین باشند.<br /> <br /> قزلی خاطرنشان کرد: از آقای محمدی توقع می‌رفت به عنوان سرپرست نامزدهای بخش افغانستان این جایزه ادبی در اختتامیه آن شرکت کنند؛ نه اینکه در تهران به دنبال شرکت در محافل دیگر باشند! که متاسفانه این کار را نکردند.<br /> <br /> گفتنی است سید رضا محمدی رئیس اتحادیه افغانستان در خصوص جشنواره بین المللی شعر فجر و نحوه انتخاب شاعران اظهار نظرهایی کرده بود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/6017112/%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D9%84%D9%88%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==============================================================<br /> شاعر افغانستانی به بخش نهایی جشنواره شعر فجر راه یافت<br /> «سید رضا محمدی» شاعر افغانستانی در جمع یکی از 7 نامزد نهایی سیزدهمین جشنواره شعر فجر قرار گرفت.<br /> شاعر افغانستانی به بخش نهایی جشنواره شعر فجر راه یافتبه گزارش حوزه افغانستان باشگاه خبرنگاران جوان، «سید رضا محمدی» شاعر افغانستانی در جمع یکی از 7 نامزد نهایی سیزدهمین جشنواره شعر فجر قرار گرفت.<br /> <br /> «محمد کاظم کاظمی» عضو کمیته علمی سیزدهمین جشنواره شعر فجر ضمن اعلام این خبر گفت: شاعران راه یافته به بخش نهایی جشنواره بر اساس کتاب‌های تازه منتشر شده از این شاعران در سال 1396 شمسی است.<br /> <br /> وی افزود: با آن‌که امسال جشنواره شعر فجر بخش بین‌الملل ندارد ولی چون کتاب «روح اندوگین یک شاعر» اثر سید رضا محمدی شاعر افغانستانی توسط یک ناشر ایرانی در تهران منتشر شده است و ملاک داوری کتاب‌های منتشر شده در ایران است، این شاعر نیز به مرحله نهایی راه یافته است.<br /> <br /> کاظمی تصریح کرد: از میان 3 هزار کتاب شعر در بخش بزرگسالان 7 نفر به مرحله نهایی جشنواره راه یافته‌اند که سید رضا محمدی نیز یکی از این 7 شاعر است.<br /> <br /> این شاعر افغانستانی خاطر نشان کرد: حضور محمدی در این جشنواره نشان از قوت شعر وی دارد که از میان این همه آثار توانسته است به مرحله نهایی راه پیدا کند و این موفقیت بزرگی برای این شاعر و شعر معاصر افغانستان محسوب می‌شود.<br /> <br /> به نوشته فارس، هیئت داوران بخش «شعر بزرگسال» سیزدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر، اسامی هفت نامزد راه‌یافته به مرحله نهایی این بخش را به ترتیب حروف الفبا به این شرح اعلام کردند.<br /> <br /> «آدم‌ها با مرگ شاعر می‌شوند» سروده «معصومه درفشیان» از انتشارات فصل پنجم<br /> <br /> «بی‌نظمی» سروده «آرمین یوسفی» از نشر چشمه<br /> <br /> «جایگاه شهود» سروده «محمدعلی مقیمی» از انتشارات سوره مهر<br /> <br /> «دومینو» سروده «ابوذر پاکروان» از انتشارات فصل پنجم<br /> <br /> «روح اندوهگین یک شاعر» سروده «سیدرضا محمدی» از انتشارات شهرستان ادب<br /> <br /> «مخالف خوانی» سروده «جواد زهتاب» از نشر چشمه<br /> <br /> «می خوش» سروده «عبدالحسین انصاری» از انتشارات سپیده باوران <br /> <br /> این هفت اثر به داوری دکتر بهزاد خواجات، دکتر مهرنوش قربانعلی، یزدان سلحشور، غلامرضا طریقی و اصغر معاذی به مرحله نهایی سیزدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر راه پیدا کردند.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/6812819/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ==============================================================<br /> شاعر در گفت و گو با باشگاه خبرنگاران جوان مطرح کرد؛<br /> بخش ارسال آثار به جشنواره شعر فجر بازگردد/ لزوم برداشتن محدودیت سنی<br /> قدیمی گفت:بخش ارسال آثار دوباره به جشنواره بین المللی شعر فجر برگردد و رویه جایزه دادن صرف به کتاب تغییر کند.<br /> بخش ارسال آثار به جشنواره شعر فجر بازگردد<br /> <br /> صابر قدیمی شاعر در گفت و گو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان،درباره افزوده شدن بخش ویژه به جشنواره شعر فجر امسال و داوری آثار شاعران زیر ۲۵ سال در این جشنواره گفت: افزوده شدن بخش ویژه به جشنواره شعر فجر و داوری آثار شاعران زیر ۲۵ سال به این جشنواره اتفاق خوبی است. کاملا موافق هستم که بخش ارسال آثار به جشنواره دوباره به جشنواره بین المللی شعر فجر برگردد و جایزه دادن صرف به کتاب در این جشنواره تغییر کند.<br /> <br /> او افزود: جشنواره شعر فجر به حالت قبلی که در آن شاعران آثارشان را برای جشنواره می‌فرستادند و شور و هیجانی در زمان برگزاری آن وجود داشت، بازگردد. این کار اتفاق مبارکی است که روی داده و در چند سال اخیر شاهد بودیم کتاب‌های شعر در جشنواره شعر فجر بررسی می‌شد و دیگر آن شور و هیجانی که در دوره‌های قبلی جشنواره وجود داشت در این چند دوره دیده نمی‌شود.<br /> <br /> این شاعر با اشاره به محدویت سنی شرکت در بخش ویژه جشنواره شعر فجر امسال اظهار داشت: اگر محدودیت سنی برای شرکت در بخش ویژه جشنواره شعر فجر نمی‌گذاشتند و شاعران می‌توانستند بدون محدودیت سنی در این جشنواره شرکت کنند، بهتر بود. با افزوده شدن این بخش به جشنواره این اتفاق روی می‌دهد که شاعران جوان ما هم به جامعه ادبی معرفی شوند و شرایط را بهتر می‌کنند. <br /> <br /> قدیمی ادامه داد:شاعرانی که به مرحله نوشتن کتاب رسیده اند جوایز مختلفی برای کتاب برگزار و کتاب‌ها در این جوایز داوری می‌شود. این دسته از شاعران نیاز ندارند به جامعه ادبی معرفی شوند. یکی از راه‌های معرفی این شاعران، معرفی آن‌ها از طریق جشنواره است.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/7189533/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%AF-%D9%84%D8%B2%D9%88%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%86-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%86%DB%8C<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ============================================================<br /> بخش ویژه شعر جوان جشنواره شعر فجر در فرصتی دیگر برگزار می‌شود<br /> بخش جنبی جشنواره شعر فجر (ویژه شعر جوان) در مراسم اختتامیه دوره چهاردهم شعر فجر برگزار نخواهد شد.<br /> بخش ویژه شعر جوان جشنواره شعر فجر در فرصتی دیگر برگزار می‌شودبه گزارش حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از روابط عمومی بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان، بخش جنبی جشنواره به داوری و انتخاب شعر‌های ارسالی جوانان زیر ۲۵ سال اختصاص دارد. طبق خبرهای رسیده مراسم اهدای جوایز این بخش (ویژه شعر جوان) در مراسم اختتامیه دوره چهاردهم شعر فجر برگزار نخواهد شد.<br /> <br /> به گفته دبیر اجرایی این جشنواره، نظر به ابهامات مطرح‌شده درباره این بخش، بخش ویژه شعر جوان پس از بررسی‌های لازم در فرصت دیگری برگزار خواهد شد.<br /> <br /> این اتفاق به دلیل ابهام و سوالات پیش آمده درباره انتخاب یکی از برگزیدگان بخش جنبی جشنواره شعر فجر (ویژه شعر جوان) است. <br /> <br /> مراسم اختتامیه جشنواره شعر فجر، با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، طبق برنامه اعلام‌شده امشب در سالن سینما هلال زاهدان ساعت ۱۷:۳۰ برگزار می‌شود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/7229567/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =====================================================<br /> با پیگیری دبیرخانه جشنواره شعر فجر اتفاق افتاد؛<br /> تخصیص میلیاردی کتاب برای سیستان و بلوچستان<br /> با پیشنهاد و پیگیری دبیرخانه جشنواره شعر فجر، حواله یک میلیاردی ریالی کتاب تحویل اداره کل ارشاد سیستان و بلوچستان شد.<br /> به گزارش حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از روابط عمومی بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان، با دستور محسن جوادی، معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، طی شش ماهه نخست سال ۱۳۹۹، تا سقف یک میلیارد ریال کتاب برای تجهیز کتابخانه‌های استان سیستان و بلوچستان تخصیص خواهد یافت.<br /> <br /> حواله این اعتبار در مراسم اختتامیه چهاردهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر که شامگاه شنبه در مجتمع فرهنگی و سینمایی هلال زاهدان برگزار شد، توسط مدیرعامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی تحویل مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان سیستان و بلوچستان شد.<br /> <br /> https://www.yjc.news/fa/news/7234376/%D8%AA%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%B5-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ======================================================<br /> حاشیه جشنواره شعر فجر؛<br /> کنار گذاشته شدن یکی از نامزدها از لیست برگزیدگان جشنواره شعر فجر/ بی‌اطلاعی دبیر علمی جشنواره از حاشیه‌ها<br /> شاعر کتاب «ده و ده دقیقه و سی ثانیه» گفت: به دلیل مسائل غیرمرتبط با شعر کتابش از لیست برگزیدگان جشنواره شعر فجر کنار گذاشته شد.<br /> باشگاه خبرنگاران جوان - کیانوش خان محمدی گفت: پیش از برگزاری اختتامیه جشنواره بین المللی شعر فجر متوجه شدم کتابم با عنوان «ده و ده دقیقه و سی ثانیه» که در انتشارات نگاه منتشرشده است، به دلیل مسائل مرتبط با غیر شعر از لیست برگزیدگان این جشنواره ادبی کنار گذاشته شده. دلیلشان این بوده که شاعر مستقلی هستم.<br /> <br /> بنا به گفته شاعر مجموعه شعر «ده و ده دقیقه و سی ثانیه» داوران جشنواره بین المللی شعر فجر اثرش را از نظر شعری انتخاب کرده بودند؛ اما پس از آن با نظر مراجع غیر شعری آن را کنار گذاشتند. او اعتراضش را اعلام کرد و به دبیر جشنواره بین المللی شعر فجر گفته کاش این اشتباه را در حق من نمی‌کردید تا شاید در آینده شاعرانی بزرگتر از من در جشنواره بین المللی شعر فجر حاضر می‌شدند.<br /> <br /> خان محمدی، هفت سال برای انتشار کتاب به صورت شبانه روزی زحمت کشیده و یک ماه روی چیدمان آن کار کرده است.<br /> <br /> خبرنگار ما برای پیگیری این اتفاق سراغ قربان ولیئی دبیر علمی جشنواره شعر فجر رفت. او در این باره گفت: من در جریان حاشیه های شانزدهمین دوره جشنواره بین المللی شعر فجر نیستم. هم اکنون هم در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سمتی ندارم. تنها دبیری شانزدهمین دوره جشنواره بین المللی شعر فجر را به عهده داشتم. اما آنچه می توانم در این باره بگویم این است که داوری های جشنواره براساس شعریت آثار انجام شد و مستقل بودن یا نبون شاعر تاثیری در این مسئله نداشت. <br /> <br /> شانزدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر چهارم بهمن ماه در تالار وحدت به کار خود پایان داد و برگزیدگان آن در بخش‌های مختلف معرفی شدند. کتاب کیانوش خان محمدی با عنوان «ده و ده دقیقه و سی ثانیه» از نامزد‌های بخش شعر بزرگسال در جشنواره بین المللی شعر فجر بود.<br /> https://www.yjc.news/fa/news/8070870<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =========================================================<br /> به گزارش بولتن نیوز، امید صباغ نو، شاعر ، درباره جشنواره بین المللی شعر فجر امسال، گفت: در چند ساله اخیر شاهدیم داوران جشنواره بین المللی شعر فجر از بین کتاب‌های منتشر شده، کتاب‌هایی را انتخاب می‌کنند و بعد از داوری اولیه از صاحب اثر می‌پرسند که می‌خواهد اثرش در ادامه داوری شود یا خیر. این کار درستی نیست؛ وقتی جشنواره بین المللی شعر فجر به این شیوه برگزار می‌شود، در حق بسیاری از شاعران جوان اجحاف خواهد شد.<br /> <br /> این شاعر ادامه داد: سال‌های قبل هم مجموعه‌های شعر بزرگسال در سه قالب شعری کلاسیک، نو (شامل سپید و نیمایی) و شعر محاوره داوری می‌شد. از این رو جشنواره بین المللی شعر فجر امسال با دوره‌های گذشته اش تغییری نکرده است. این شیوه برگزاری باعث شد، برخی دوستان شاعر اعتراض کنند و برخی هم تمایل نداشته باشند کتابشان را برای شرکت در جشنواره بین المللی شعر فجر ارسال کنند.<br /> <br /> صباغ نو بیان کرد: بسیاری از شاعران امروز، دبیر علمی جشنواره بین المللی شعر فجر امسال را نمی‌شناسند. حتی اگر از استادان رشته زبان و ادبیات فارسی باشند، باید در بین شاعران شناخته شده باشند تا شاعران اعتماد کنند و اثرشان را برای شرکت در جشنواره‌ای بفرستند. برای مثال ما در جشنواره شعر نیاوران قله‌ای به نام محمد سلمانی داشتیم. همه شاعران از هر طیفی که باشند محمد سلمانی را می‌شناسند. جشنواره بین المللی شعر فجر امسال به گونه‌ای است که گویی فرمالیته برگزار می‌شود.<br /> https://www.bultannews.com/fa/amp/news/700901<br /> امید صباغ نو، شاعر<br /> انتقاد یک شاعر از شیوه تکراری برگزاری جشنواره شعر فجر<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===========================================================<br /> آیین اختتامیه پانزدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر برگزار شد/ تجلیل از ۱۴ شاعر به مناسبت چهلمین سال دفاع مقدس<br /> ۲۶ بهمن ۱۳۹۹ - ۱۳:۴۰ اخبار فرهنگی اخبار ادبیات و نشر <br /> آیین اختتامیه پانزدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر برگزار شد/ تجلیل از 14 شاعر به مناسبت چهلمین سال دفاع مقدس<br /> برگزیدگان بخش های مختلف جشنواره ی امسال در مراسمی با حضور داوران ، نامزدها و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی معرفی شدند.<br /> به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، صبح امروز 26 بهمن ماه آیین پایانی پانزدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر در محل تالار وحدت برگزار شد.<br /> <br /> این مراسم که به علت رعایت پروتکل های بهداشتی امسال برخلاف سال‌های گذشته به صورت مجازی فقط با حضور داوران، نامزدهای بخش‌های مختلف و سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد در سه بخش اصلی برگزیدگانی را معرفی کرد.<br /> <br /> در ابتدای مراسم مریم جلالی دبیر علمی این دوره از جشنواره‌ی شعر فجر با بیان اینکه از سال 1385 تاکنون این جشنواره همواره آیینه‌ی انعکاس طرح نو و انگیزه بخش شاعران جوان بوده است گفت: جشنواره شعر فجر امانتدار شعر کهن فارسی است.<br /> <br /> محسن جوادی معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه ی برنامه در سخنانی کوتاه ضمن اشاره به روزهای سخت جشنواره امسال بیان کرد: جشنواره شعر فجر ذاتا از حساسیت بالایی برخوردار است و شرایط ویژه کرونایی امسال هم این سختی را دو چندان کرده بود اما هیات علمی با دقتی منیاتوری و با رعایت کامل دستورالعمل‌ها بعد از خوانش چندباره کتب ارسالی رای فنی خود را بر اساس مولفه های شعری اساتید ادبیات فارسی بیان کردند.<br /> <br /> وی در ادامه ضمن گرامی داشت یاد و نام شهیدان سلیمانی و فخری زاده پانزدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر را به جهادگران سلامت تقدیم نموده و آرزو کرد که قرن جدید قرن سلامت و درخشش شعر فارسی باشد.<br /> <br /> بعد از آن نوبت به معرفی برگزیدگان در سه بخش شعر بزرگسال، شعر کودکان و نوجوانان و درباره ی شعر رسید که اسامی نامزدها و منتخبین هر بخش به شرح ذیل است.<br /> <br /> در بخش شعر کودکان و نوجوانان آثار توسط بابک نیک طلب، مریم اسلامی و کبری بابایی داوری شده بود و نامزدها عبارت بودند از:<br /> <br /> «باران در خودم می‌بارد»، اثر حسین تولایی از شرکت انتشارات علمی و فرهنگی<br /> <br /> «بق بقوها را بردن، سیصدتا بوق آوردن»، سروده زهرا موسوی از شرکت انتشارات فنی ایران<br /> <br /> «به من بگو خال‌خالی» اثر شهلا شهبازی از انتشارات سروش<br /> <br /> «عید اومده عروسکا»، اثر خاتون حسنی از نشر به‌نشر(انتشارات آستان قدس رضوی)<br /> <br /> «فقط جای تو خالی ا‌ست»، اثر طیبه شامانی از شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.<br /> <br /> «لباس پرپری»، سروده مریم هاشم پور از انتشارات سروش<br /> <br /> که از این میان دو اثر به عنوان برگزیده ی مشترک انتخاب شدند.<br /> <br /> کتاب &quot;باران در خودم می‌بارد&quot; اثر حسین تولّایی، انتشارات علمی و فرهنگی<br /> <br /> کتاب &quot;لباس پرپری&quot; اثر مریم هاشم‌پور، انتشارات سروش<br /> <br /> در بخش شعر بزرگسال، بخش شعر کلاسیک<br /> <br /> آثار توسط بهروز سپیدنامه، وحید عیدگاه طرقبه‌ای و زهیر توکلی داوری شده بود و نامزدها عبارت بودند از:<br /> <br /> «دلم برای خزر شور می‌زند»، سروده سجاد حیدری قیری از نشر مرکز فرهنگی ادبستان<br /> <br /> «روزهای بعد از این...»، اثر لیلا مهذب از نشر فصل پنجم<br /> <br /> «مرور پنجره‌ها»، اثر سید وحید سمنانی از نشر شهرستان ادب<br /> <br /> «ناچارانه»، اثر محمد رهام از نشر فصل پنجم<br /> <br /> «نورهان»، سروده محمدرضا تقی‌دخت از نشر سوره مهر<br /> <br /> که از این میان کتاب مرور پنجره ها اثر سید وحید سمنانی اثر شایسته ی تقدیر شناخته شد و دو اثر به عنوان برگزیده ی مشترک انتخاب شدند.<br /> <br /> «دلم برای خزر شور می‌زند»، سروده سجاد حیدری قیری از نشر مرکز فرهنگی ادبستان<br /> <br /> «نورهان»، سروده محمدرضا تقی‌دخت از نشر سوره مهر<br /> <br /> در بخش شعر بزرگسال، بخش شعر نو<br /> <br /> از استاد «م.موید» به احترام پنج دهه شاعری موثّر و توجّه به فرهنگ شیعی در شعر نو و استاد &quot;محمدباقر کلاهی اهری&quot; به احترام بیش از چهار دهه سرودن و تاثیرگذاری در جریان بی حاشیه‌ی این گونه از شعر تقدیر شد و نامزد های به شرح ذیل اعلام شدند:<br /> <br /> «از نو تازه شویم»، اثر محمدباقر کلاهی اهری از نشر آرادمان<br /> <br /> «امان‌نامه»، اثر سیداکبر میرجعفری از نشر قو<br /> <br /> «ب»، اثر م.مؤید از نشر فرهنگ ایلیا<br /> <br /> «پرنده بی آسمان»، اثر محمدرضا روزبه از نشر آریاشهر<br /> <br /> «مرگ چه ساده شروع می‌شود»، اثر سعیده هاشمی از نشر فصل پنجم<br /> <br /> که از این میان دو اثر زیر به صورت مشترک آثار برگزیده شدند.<br /> <br /> «امان‌نامه»، اثر سیداکبر میرجعفری از نشر قو<br /> <br /> «پرنده بی آسمان»، اثر محمدرضا روزبه از نشر آریاشهر<br /> <br /> در بخش شعر بزرگسال، بخش شعر محاوره<br /> <br /> کتب زیر نامزد بهترین اثر شده بودند:<br /> <br /> «تقصیر دنیا بود و تهرونش» اثر هادی خورشاهیان از نشر آرادمان<br /> <br /> «چهارده شب» اثر مجید صالحی از نشر شانی<br /> <br /> «هرچه بود، آبی نبود» اثر وحیده سادات میرهادی از نشر فصل پنجم<br /> <br /> که تنها کتاب «چهارده شب» اثر مجید صالحی از نشر شانی برگزیده ی این بخش اعلام شد.<br /> <br /> در بخش درباره شعر<br /> <br /> که بهروز سپیدنامه، وحید عیدگاه طرقبه‌ای و زهیر توکلی داوری‌ها را بر عهده داشتند،‌ آثار زیر به بخش نهایی راه یافته بودند:<br /> <br /> «زندگی سعدی شیرازی»، اثر جواد بشری از نشر خاموش<br /> <br /> «سرّ سخنان نغز خاقانی»، به کوشش محمدرضا ترکی از نشر سمت<br /> <br /> «طرح‌ها و ساختارهای تازه و ابتکاری در شعر معاصر»، به قلم محمدرضا روزبه از نشر روزگار<br /> <br /> «واج‌شناسی شاهنامه»، اثر جلال خالقی مطلق از نشر محمود افشار با همکاری نشر سخن<br /> <br /> که از این میان دو اثر به صورت مشترک به عنوان برگزیده اعلام شدند.<br /> <br /> کتاب &quot;زندگی سعدی شیرازی&quot; نوشته دکتر جواد بشری، نشر خاموش<br /> <br /> کتاب &quot;سرّ سخنانِ نغزِ خاقانی&quot; نوشته دکتر محمدرضا تُرکی، انتشارات سَمت<br /> <br /> بخش جوان چهاردهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر که برگزاری آن به زمان دیگری موکول شده بود به دلیل گسترش بیماری کرونا ممکن نشد. دبیرخانه جشنواره ضمن پوزش از برگزیدگان دوره‌های چهاردهم و پانزدهم شعر فجر در بخش جوان، اعلام کرد نشان، جوایز و لوح‌های تقدیر برندگان این دو دوره که همگی در استان‌های مختلف کشور ساکن هستند، با هماهنگی انجام شده برای آنان ارسال خواهد شد.<br /> <br /> برگزیدگان این بخش به ترتیب حروف الفبا:<br /> <br /> 1- نرگس اسمعیلی<br /> <br /> 2- محمدرضا امینی<br /> <br /> 3- ملیحه بهادران<br /> <br /> 4- ابوالفضل جِبِلّه<br /> <br /> 5- محمدجواد قیاسی<br /> <br /> این برگزیدگان از اعضای برگزیده پایگاه نقد شعر هستند که در طول چهار سال فعالیت از بین حدود چهار هزار عضو انتخاب شده‌اند. دو نفر از منتقدان پایگاه به عنوان پرتلاش‌ترین مدرّسین این پایگاه معرفی شدند:<br /> <br /> 1- محمدجواد آسمان<br /> <br /> 2- مجتبی صادقی<br /> <br /> بخش ویژه چهلمین سال دفاع مقدس<br /> <br /> خانه کتاب و ادبیات ایران به عنوان مجموعه برگزارکننده جایزه ادبی جلال آل احمد و جشنواره بین‌المللی شعر فجر بر خود وظیفه دانست که در چهلمین سال آغاز جنگ تحمیلی از کسانی که در طول چهل سال ادبیات دفاع مقدس قلم زده‌اند تجلیل کنند.<br /> <br /> طبق روالی که در جایزه ادبی جلال از فعالان حوزه رسانه نظرخواهی شده بود در جشنواره بین‌المللی شعر فجر نیز پس از برگزاری جلسات داوری، با انتخاب این عزیزان چهارده تن از شاعران موثّر در حوزه شعر دفاع مقدس انتخاب شده‌اند که توسط دبیرخانه از آن‌ها تجلیل شد.<br /> <br /> برگزیدگان بخش ویژه دفاع مقدس (به ترتیب حروف الفبا):<br /> <br /> 1- حسین اسرافیلی<br /> <br /> 2- مرتضی امیری اسفندقه<br /> <br /> 3- عباس باقری<br /> <br /> 4- عباس براتی‌پور<br /> <br /> 5- پرویز بیگی حبیب آبادی<br /> <br /> 6- محمدحسین جعفریان<br /> <br /> 7- عبدالرضا رضایی‌نیا<br /> <br /> 8- قادر طهماسبی (فرید)<br /> <br /> 9- محمدرضا عبدالملکیان<br /> <br /> 10- علیرضا قزوه<br /> <br /> 11- عبدالجبار کاکایی<br /> <br /> 12- علی‌محمد مودب<br /> <br /> 13- یوسفعلی میرشکاک<br /> <br /> 14- سیمین‌دخت وحیدی<br /> <br /> بخش نفس‌های شعر در روزگار کرونا<br /> <br /> دبیرخانه پانزدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر بر خود وظیفه دانست از میان افراد و مجموعه‌هایی که در شرایط گسترش ویروس کرونا نه تنها دست روی دست نگذاشتند بلکه از محدودیت‌های کرونایی، برای شعر و ادبیات فارسی فرصت ساختند، تقدیر کند. کسانی که در ایام تعطیلی جلسه‌ها و انجمن‌های شعر هر یک به گونه‌ای در فضای مجازی، فعالیت چشمگیر داشتند به ترتیب حروف الفبا عبارتند از:<br /> <br /> 1- محمودرضا اکرامی‌فر<br /> <br /> 2- مریم حائری<br /> <br /> 3- محمدکاظم کاظمی<br /> <br /> 4- محمد میلان‌لک<br /> <br /> 5- محمدحسین نعمتی<br /> <br /> در انتهای آیین اختتامیه ی پانزدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در سخنانی ضمن گرامی داشت اساتیدی همچون مهرداد اوستا، قیصر امین پور، سپیده کاشانی و احمد عزیزی دو اتفاق چهلمین سالگرد دفاع مقدس و کرونا را به عنوان مهمترین اتفاقات آخرین سال قرن بیان کرد و گفت: در این روزهای سخت و نفسگیر بازهم سرمایه ی شعر فارسی به یاری مردم آمد. شاعرانی که با تکریم مدافعان سلامت، انتقال تجربه ها و رنج های مشترک شاعرانه ی کرونایی و طنز های مرتبط با این حوادث دریچه ای شدند برای گفت و گو با شعر جهان و همکلامی با شاعران دیگر زبان ها که این خود از اهمیت بالایی برخوردار است.<br /> <br /> https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/11/26/2452654/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B2-14-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> ===============================================================<br /> آفت این روزهای شعر/ نگاه‌های عمیق فلسفی و اجتماعی در شعر کمرنگ است<br /> ۲۷ بهمن ۱۳۹۹ - ۱۲:۵۹ اخبار فرهنگی اخبار ادبیات و نشر <br /> آفت این روزهای شعر/ نگاه‌های عمیق فلسفی و اجتماعی در شعر کمرنگ است<br /> محمدمهدی سیار، داور بخش بزرگسال شعر فجر می‌گوید: نگاه‌های عمیق فلسفی و اجتماعی در شعر امروز کمرنگ شده است و شاعران به تکرار در فرم،‌ مضمون و زبان رسیده‌اند.<br /> به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم‌، بسیاری از اهالی فرهنگ و ادب معتقدند که با وجود اینکه شعر هنر اول ایران به شمار می‌رود،‌ اما بی‌متولی‌ترین و رهاشده ترین هنر در ایران است. این دسته معتقدند که معاونت فرهنگی وزارت ارشاد و بنیاد شعر و ادبیات داستانی که حالا به دفتر گسترش شعر و ادبیات داستانی تبدیل شده است،‌ نمی‌توانند متولی شعر در کشور به شمار آیند،‌ چرا که اساسا برای شعر بودجه چندانی در نظر گرفته نشده است. با این حال هر سال بهمن ماه که می‌شود جشنواره شعر فجر توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شده و تلاش می‌شود تا استعدادهای جدید در این حوزه شناسایی شوند.<br /> <br /> با وجود اینکه جشنواره شعر فجر حالا پس از 15 دوره برگزاری باز هم نتوانسته‌است همپای سایر جشنواره‌ها هم‌چون فیلم و موسیقی فجر در میان اهالی این حوزه جا بیفتد‌، چندان نمی‌توان خرده را بر نحوه برگزاری و اجرا گرفت چرا که اهالی این حوزه معتقدند نبود جایگاه مناسب در نظام فرهنگی کشور برای شعر موجب شده است که مهمترین جشنواره این حوزه نیز نتواند همپای سایر جشنواره‌های فجر پیش رود.<br /> <br /> به هر روی پانزدهمین جشنواره شعر فجر روز گذشته با معرفی برگزیدگان به کار خود پایان داد. جشنواره شعر فجر در پانزدهمین دوره خودرد شعر بزرگسال با یک تغییر عمده در بخش شعر بزرگسال روبرو بوده است،‌ در این دوره با موافقت هیئت علمی‌، داوری‌ها در شعر بزرگسال در 3 بخش شعر کلاسیک،‌ شعر نو و شعر محاوره انجام شده‌اند.<br /> <br /> در این دوره دو هزار و 32 اثر در بخش بزرگسال توسط علی هوشمند، مصطفی علی‌پور، امید مهدی‌نژاد، محمدمهدی سیار، مصطفی محدثی‌خراسانی، فریبا یوسفی و محمدسعید میرزایی به بررسی گذاشته شد و در نهایت برگزیدگان و شایستگان تقدیر این بخش معرفی شدند.<br /> <br /> خبرگزاری تسنیم‌، پیش از این با مصطفی محدثی خراسانی داور بخش بزرگسال گفت‌وگویی انجام داده بود، حالا به سراغ محمد مهدی سیار که داوری بخش شعر نو و ترانه را بر عهده داشته‌ گفت‌وگو کرده است. سیار در این گفت‌وگو به نگرانی‌هایی که برای شعر بزرگسال وجود دارد اشاره کرده است. این گفت‌وگو به شرح ذیل است: <br /> <br /> * تسنیم: بیش از دو هزار کتاب شعر در پانزدهمین جشنواره شعر فجر بررسی شد و نهایتاً برگزیدگان جشنواره نیز معرفی شدند،‌ اگر بخواهید نگاهی به کمیت و کیفیت آثار داشته باشید چه وضعیتی را ترسیم می‌کنید؟<br /> <br /> در حوزه ترانه و شعر نو که بنده داوری را بر عهده داشتم،‌ حجم قابل توجهی کتاب منتشر شده است، البته بیشتر مجموعه‌های شعر سپید بودند و قالب نیمایی و موزون حجم کمتری را به خود اختصاص داده بود و این حسرت هم‌چنان با ما ماند که ظرفیت‌های این قالب یعنی قالب نیمایی آنچنان که باید و شاید جدی گرفته نشده است.<br /> <br /> پیشنهاد من به شاعران جوان این است که نگاه نو را در عین اینکه نیم‌نگاهی به زیبایی‌شناسی سنتی دارند،‌ دنبال کنند و به این قالب بیشتر بپردازند و جایگاه این قالب و ظرفیت‌های آن را بیشتر به گوش شاعران نسل‌های جدید برسانند.هم‌چنین بد نیست که در دوره‌های آموزشی و ادبی هم به این موضوع توجه شود.<br /> <br /> در شعر سپید کارها از نظر کمی قابل توجه بود، اما از نظر کیفی تقریبا آثار شبیه به هم بود،‌ نوعی شباعت میان همه کتاب‌های شعر سپیدی که در سال 98 منتشر شده بود،‌ قابل مشاهده بود. شباهت در لحن‌‌، نوع استفاده از زبان و ... که آزاردهنده بود. اما در مجموع در میان همه این کتاب‌ها آثار قابل توجه هم بودند که انتخاب اثر برگزیده را برای ما سخت می‌کرد.<br /> <br /> بیشتر بخوانید<br /> انتقاد داور جشنواره فجر از جایگاه شعر در نظام فرهنگی کشور/ بودجه شعر برابر با تولید 5 دقیقه از یک فیلم سینمایی است<br /> <br /> البته باید بگویم که در قالب ترانه کارهای قوی و قابل توجه کمتر دیده می‌شد،‌ اما در شعر نو سطح عمده کارها متوسط رو به بالا بود. این نشان می‌دهد که استعدادهای جوان هم راه خود را در انتشار کتاب پیدا کرده‌اند. ما چهره‌های تازه‌ای را در همین جشنواره دیدیم که می‌شد به آینده‌شان امیدوار بود. در مقابل پیشکسوتان نیز در سال 98 آثار خوبی را منتشر کرده‌اند.<br /> <br /> تنوع نگرش‌ها در کتاب‌های شعر<br /> <br /> * تسنیم: به لحاظ موضوع و مضمون کتاب‌های شعر در این دو قابل از چه جایگاهی برخوردار بودند؟<br /> <br /> تنوع نگرش‌ها موضوع قابل توجه دیگر در این دوره بود،‌هم نگرش‌های رمانتیک و عاشقانه داشتیم هم نگرش‌هایی با رویکرد اجتماعی و آیینی. البته وجه غالب با رویکرد عاشقانه بود. در مجموع به نظرم از نظر موضوع و مضمون با تنوع خوبی روبرو بودیم.<br /> <br /> عدم جسارت شاعران جوان برای ورود به موضوعات جدید <br /> <br /> اما در ترانه نیز به مانند قالب‌های غزل و سپید ما به نوعی با یک‌دست شدن و عدم جسارت در نسل میانی و جوان شاعران برای ورود به موضوعات جدید روبرو هستیم‌، که این کمی نگران کننده است،‌ چون اغلب شاعران به بازار و مخاطبان عمومی توجه کرده‌ و تلاش داشته‌اند در مرز متعادل مخاطب‌پسند حرکت کنند. از این رو نوجویی‌های و جسارت‌ها و طراواتی که باید در شعر شاعران جوان باشد کمتر دیده می‌شود.<br /> <br /> کمرنگ شدن نگاه‌های عمیق اجتماعی و فلسفی<br /> <br /> *تسنیم: جایگاه اندیشه در شعر سال 98 که در این دوره جشنواره شعر فجر بررسی شد،‌ چگونه بود؟ در سال‌‌های اخیر ما با حجم انبوهی از شعرهای بدون پشتوانه فکری مواجه شده‌ایم،‌ دغدغه‌های شخصی و بعضا نازل شاعر جای خود را با رویکرد اجتماعی داده‌اند‌، این در سال گذشته نیز ادامه داشته است؟<br /> <br /> در آثار منتشر شده در سال 98 کمرنگ شدن نگاه‌های عمیق اجتماعی و فلسفی به چشم می‌آمد‌ و این کمی نگران‌کننده بود،‌ اما شعر پیشکسوتان و برخی از جوان‌ها و شاعران نسل تازه اتفاقاً برخوردار از یک نگاه عمیق اجتماعی و اندیشه‌ای بودند،‌ البته این جریان در اقلیت بود.<br /> <br /> آسیب دچار شدن به تکرار در فرم، مضمون و زبان<br /> <br /> * تسنیم: از نظر شما برای برشمردن مهمترین نقاط ضعف و آسیب در حوزه شعر در حال حاضر به چه مواردی اشاره می‌کنید؟<br /> <br /> دچار شدن به تکرار در فرم، مضمون و زبان و یک نوع استاندارسازی در این زمینه را می‌توان مهمترین آسییب شعر در حال حاضر دانست،‌ ده‌ها مجموعه شعر ارزیابی شد که اگر اسم شاعر را نگاه نمی‌کردیم، ‌تصور می‌شد که همه را یک نفر سروده است.<br /> <br /> * تسنیم: در حوزه رمان و داستان کوتاه نیز با چنین پدیده‌ای مواجه شده‌ایم که ناشی از تأثیری است که نویسندگان از فضای رمان‌های ترجمه شده غربی گرفته‌اند،‌ در حوزه شعر چرا با چنین تکراری روبرو هستیم؟<br /> <br /> یکی از دلایل می‌تواند سلیقه بازار باشد،‌ همچنین نمونه‌های موفق نسل‌های پیشین شاعران را به یک استانداردسازی و تکرار می‌رساند، به نظر می‌رسد مطالعه شاعران و آن چیزی که به عنوان منبع الهام و منبع تفکر و نگارش شاعرانه به شمار می‌آید،‌ به مطالعه چند کتاب شعر یا نهایتاً داستان و رمان محدود شده است،‌ شاعر ما به خودش این فرصت را نمی‌دهد که کتابی غیر از کتاب‌های ادبی نیز مطالعه کند‌‌؛ شاعر باید همزمان تاریخ و فلسفه بخواند، مطالعات حوزه اندیشه،‌ جامعه‌شناسی و فرهنگی داشته باشد،‌ انسداد در ادبیات ما را به تکرار می‌رساند. اگر مدام شعر بخوانیم و شعر بگوییم به تکرار می‌رسیم؛ در حالی که اگر دایره مطالعات و مشاهدات ما نسبت به جامعه و جهان کمی گسترده‌تر شود‌، در شعر به نوآوری می‌رسیم.<br /> <br /> https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/11/27/2453306/%D8%A2%D9%81%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%85%DB%8C%D9%82-%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%DA%A9%D9%85%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =========================================================<br /> آسیب‌های شانزدهمین دوره جشنواره شعر فجر؛ از فقدان اندیشه در شعر بزرگسال تا فقر جدی در شعر نوجوان<br /> ۲۴ بهمن ۱۴۰۰ - ۰۹:۰۹ اخبار فرهنگی اخبار ادبیات و نشر <br /> آسیب‌های شانزدهمین دوره جشنواره شعر فجر؛ از فقدان اندیشه در شعر بزرگسال تا فقر جدی در شعر نوجوان<br /> دبیر علمی شانزدهمین جشنواره شعر فجر گفت: در این دوره در حوزه شعر بزرگسال با فقدان اندیشه و در حوزه شعر نوجوان با فقر آثار مواجه بودیم.<br /> قربان ولیئی، دبیر علمی شانزدهمین دوره جشنواره شعر فجر، در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم،‌ از اتمام داوری‌های این دوره خبر داد و گفت: داوری‌ها در گروه‌های چهارگانه شعر بزرگسال (شامل شعر کلاسیک، شعر محاوره و شعر ترانه)؛ شعر کودک و نوجوان و درباره شعر به اتمام رسیده است.<br /> <br /> وی ادامه داد: در این دوره کتاب‌های منتشر شده در سال 1399 بررسی شده که شامل دو هزار و 609 اثر است. از این میان تعداد دو هزار و 106 اثر در حوزه شعر بزرگسال، 364 اثر در حوزه کودک و نوجوان و 139 اثر در بخش درباره شعر بوده است.<br /> <br /> ولیئی تصریح کرد:‌ آثار در مرحله نخست ارزیابی اولیه شدند و پس از یک ریزش اولیه به مرحله دوم داوری‌ها راه یافتند،‌ در نهایت در هر گروه به طور متوسط 10 اثر به مرحله نهایی رسیدند که در هر گروه آثار برگزیده یا شایسته تقدیر مشخص شدند.<br /> <br /> وی با اشاره به کمیت و کیفیت کتاب‌های شعر منتشر شده در سال 99 گفت: واقعیت این است که در سال 99 در مجموع یک ضعف عمومی در هر شاخه‌ای وجود داشت؛ به ویژه در حوزه درباره شعر که ما هم به لحاظ کمی و هم کیفی شاهد تنزل آثار بودیم. علاوه بر آن در حوزه کودک و نوجوان به ویژه نوجوان نیز تعداد آثار بسیار اندک بود است. <br /> <br /> این شاعر آیینی ادامه داد: در بخش درباره شعر که نقد و نظریه ادبی را در خود جای می‌دهد‌، کار تولیدی و تألیفی و بومی شده بسیار اندک است، نه اینکه نیست، کارهای درخشانی هم صورت گرفته ولی به شدت به لحاظ کمی و کیفی در نظریه و نقد ادبی ضعف داریم.<br /> <br /> وی با اشاره به آسیب‌های شعر نوجوان نیز افزود: مهمترین آسیب تکرار و تکرار است، خلاقیت و نوآوری کم مشاهده می‌شود در حوزه درباره شعر و در حوزه شعر نوجوان اساسا ما با فقر جدی کتاب مواجه هستیم، به نظر می‌رسد که در حوزه شعر نوجوان ما با نزول چشمگیر مواجه شدیم چه از نظر کمی و چه از نظر کیفی.<br /> <br /> بیشتر بخوانید<br /> فراخوان شانزدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر منتشر شد<br /> <br /> داوری آثار فارسی‌زبانان در بخش ویژه شانزدهمین جشنواره شعر فجر/ آغاز محافل ادبی با محفل شعر فاطمی<br /> <br /> دبیر علمی جشنواره شعر فجر با اشاره به بخش شعر بزرگسال نیز تصریح کرد:‌ در حوزه بزرگسال به لحاظ زبانی، تصویر و تخیل ما با نوآوری چندانی مواجه نیستیم. همچنین عنصر دیگری که جلب توجه می‌کند، فقدان اندیشه است. نظام اندیشه‌ای منسجم و محکمی در شعرها مشاهده نمی‌شود. از سوی دیگر، نبود تنوع در حوزه‌های محتوایی و خلاقیت نیز از دیگر آسیب‌هاست. در اکثر اشعار ما با یک همسانی مواجه هستیم. به نظر می‌رسد، این یکسانی همان افت هنر باشد؛ زیرا هنر مبتنی بر فردیت و کشف‌های شخصی است.<br /> <br /> ولیئی در پاسخ به این پرسش که چرا کتاب‌های شعر در این دوره جشنواره با چنین وضعیتی مواجه بوده‌اند‌، گفت: تحلیل علت‌های این وضعیت مطالعه جامع نیاز دارد. اولاً ما با شعر سال 99 مواجهیم، دلیلی ندارد برخی از این یافته‌ها را به کل شعر معاصر تعمیم دهیم. علاوه بر آن با تحول‌های مختلفی که در جهان پدید آمده است، باید گفت که گرایش به سمت رمان و داستان بیشتر شده است‌. چرخشی از ساحت اجمال به ساحت تفصیل در حال انجام است‌. البته این نکته را نیز باید در نظر داشت که در کشوری مثل ایران که پیشینه درخشانی مثل شعر دارد، انتظار از این گونه ادبی بالاست‌. در مجموع باید گفت که از یک وجه کل ادبیات معاصر به لحاظ ارائه نکات زیبایی‌شناسی در مقایسه با این گنجینه‌ها فقیر به نظر می‌رسد.<br /> <br /> وی در پایان درباره بخش شاعران فارسی زبان نیز گفت: این بخش چندان در داوری‌ها مطرح نشده است‌ و برنامه مجزایی برای آن وجود داشته است.<br /> <br /> https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/11/24/2661863/%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%A7-%D9%81%D9%82%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86<br /> &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان= }}&lt;/ref&gt;<br /> =============================================================<br /> <br /> ==جستارهای وابسته==<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> ==منابع==<br /> ==پیوند به بیرون==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B1%D9%87%DB%8C_%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%B1%DB%8C&diff=47568 2022-07-24T06:36:18Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div> {{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = رهی مُعَیِری<br /> |تصویر = Rahi.jpg<br /> |توضیح تصویر = '''تار و پود هستی‌ام بر باد رفت اما نرفت{{سخ}}عاشقی‌ها از دلم، دیوانگی‌ها از سرم'''<br /> |نام اصلی = محمد حسن مُعَیِری<br /> |زمینه فعالیت = شعر، نقاشی، موسیقی<br /> |ملیت = ایرانی<br /> |تاریخ تولد = ۱۰ اردیبهشت ۱۲۸۸<br /> |محل تولد = تهران<br /> |والدین = محمدحسن خان<br /> |تاریخ مرگ = ۲۷آبان ۱۳۴۷<br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = سرطان <br /> |آخرین محل زندگی =<br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی =<br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = <br /> |سال‌های نویسندگی = تمام طول عمر<br /> |سبک نوشتاری = اغلب قالب‌های شعری، مطالب سیاسی و انتقادی، و گاهی طنز<br /> |کتاب‌ها = سایه عمر، گل‌های جاویدان<br /> |مقاله‌ها = <br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص =<br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = <br /> |شریک زندگی =مریم فیروز<br /> |فرزندان = <br /> |تحصیلات = <br /> |دانشگاه = <br /> |حوزه = <br /> |شاگرد = <br /> |استاد = <br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از =سعدی، حافظ، مولوی، صائب و گاه مسعود سعد سلمان و نظامی<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا = <br /> }}<br /> '''محمدحسن مُعَیِری''' معروف به '''رهی مُعَیری''' شاعر و غزل‌سرای معاصر است که از تصنیف‌سرایان و ترانه‌سازان ممتاز عصر خود بود. او به هنرهایی چون موسیقی و نقاشی تسلط داشت. <br /> &lt;center&gt;♦ ♦ ♦ ♦ ♦&lt;/center&gt;<br /> معیری یکی از چند چهره ممتاز غزل‌سرای معاصر است. وی علاوه بر فعالیت در شعر و هنر، در انجمن‌های بسیاری فعالیت داشت. او سال‌ها با وحید دستگردی در انجمن نظامی که برای تصحیح و مقابله دیوان نظامی تشکیل شده بود همکاری کرد. علاوه بر این در انجمن‌‌های ادبی، انجمن موسیقی ملی، جامعهٔ باربد، انجمن ادبی فرهنگستان ایران و انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی عضویت داشته. رهی سرایش شعر را از هفده سالگی آغاز کرد. وی پس از آن دوران به اغلب سبک‌های شعری نیز دست برد.{{سخ}}اولین سرودهٔ وی بدین شرح بود:{{سخ}}<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک= color: #3442ad}}{{ب|کاش از درم آن شمع طرب می‌آمد|وین روز مفارقت به شب می‌آمد}}{{پایان شعر}}<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک= color: #3442ad}}{{ب|آن لب که چون جان ماست، دور از لب ماست|ای کاش که جان ما به لب می‌آمد}}{{پایان شعر}}<br /> رهی در سرایش شعر کلاسیک از مهارت خاصی برخوردار بود به ویژه در سرودن غزل که بیشتر موفقیت وی در شاعری وابسته به غزل‌سرایی بوده است. از همان ابتدا از طرف‌داران و دوست‌داران سعدی بود و بیش از دیگر مقلدان به سعدی و سخنش نزدیک شد. بسیاری از صاحب‌نطران معتقدند غزل رهی عاری از حشو بود و در کمتر غزلی از او می‌توان یک مصراع سست یافت همچنین کلمات زاید جای خوشی در مصراع‌های شاعر ندارند. و در کل می‌توان بیان کرد که شاعری چون رهی معیری غزل‌هایش را با وسواس هر چه تمام می‌سرود.{{سخ}} معیری از پرخواننده‌ترین شاعران معاصر بوده است. چاپ آثارش در شمارگان بالا دلیلی بر این ادعاست. با خواندن آثار شاعر می‌توان به این نتیجه رسید که همواره زبانی ساده و به دور از تکلف در سراسر نوشته‌هایش جاری است و برجسته‌ترین دلیلِ پرخواننده بودن و چاپ بالای آثار هم همین است. <br /> ==از میان یادها==<br /> ===عشق===<br /> رهی هیچ گاه ازدواج نکرد او سال‌ها عاشق مریم فیروز، فرزند میرزا فرمان‌فر، بود. نخستین بار در روزی اردیبهشتی دیدار کردند؛ در یک مهمانی در خانه مصطفی فاتح. همان دیدار آغاز یک عشق شورانگیز بود. {{سخ}}برخی از آثار رهی که به گفته دیگران، از بهترین آثار ادبیات کلاسیک است به لطف همین عشق سروده شد. مریم فیروز با هیچ‌یک از زنان دوره خویش قابل مقایسه نبود. وی یکی از شاخص‌ترین زنان دوران خود بوده دختری از خانواده‌ای پرنفوذ و ثروت‌مند. مشوق نوشت‌های انتقادی رهی در روزنامه‌ها بوده و این شاعر به لطف معشوقش سروده‌های جان دار و ماندگاری سروده است. مریم منبع ذوق معشوقش برای شعر سرودن بود. اما اندک اندک در محافل چپ زنان تهران، مشهور شد و در نهایت میان عشق و سر پر شور دومی را انتخاب کرد و در راهی قدم گذاشت که سراسر آورگی و زندان و شکنجه بود. عشقش را پشت سر رها کرد. و سرنوشت این شور عاشقانه نافرجام بود. <br /> ===دارایی===<br /> زندگی رهی پس از دو دهه کار دولتی و سی و پنج‌سال قافیه‌پردازی شامل این‌ها بود؛ چند جلد کتاب شعر، یک میز تحریر و صندلی، چند دست لباس و ده بیست‌تا کراوات که معشوقه‌های پنهانی اش برایش خریده‌اند. <br /> ===زندگی شخصی===<br /> وی شاعری بود که مدام از عشق و زیبارویی یار و بی‌عهدی و بی‌وفایی می‌گفت اما هیچ‌گاه ازدواج نکرد! <br /> گفته‌های بسیاری در رابطه با تجرد او وجود دارد که مطلب زیر از آن جمله است:{{سخ}}<br /> به زیدی گفتند چرا زن نمی‌گیری؟{{سخ}}<br /> گفت: معلمم!{{سخ}}<br /> حالا اگر رهی هم زن نمی‌گیرد شاید برای اینکه شاعر است. شاعر نمی‌تواند دل خود را به بند بزند، محبوس شود، فکر خانه و خانواده کند. دوست دارد به هر چمن که می‌رسد گلی بچیند و برود پای گل نشستن و خارش می‌کند، سوژه از بین می‌رود، مضمون گم می‌شود و قافیه می‌سوزد.<br /> <br /> ===مرگ===<br /> [[پرونده:Aramghah.rahi.jpg |210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''مدفن رهی معیری'''&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:Biron.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''نمای بیرونی آرامگاه'''&lt;/center&gt;]]<br /> ====آرامگاه====<br /> مدفن رهی معیری واقع در گورستان تاریخی ظهیر‌الدوله در شمیرانات تهران، خیابان دربند، خیابان ظهیرالدوله است. <br /> این مکان محل دفن بسیاری از سیاست‌مداران، مشاهیر و هنرمندانی چون؛ ملک‌الشعرای بهار، ایرج میرزا، رهی معیری، ابوالحسن صبا، روح‌الله خالقی، قمرالمولک وزیری، فروغ فرخزاد، برادران محجوبی، غلامرضا رشید یاسمی و... می باشد. قبرستان ظهیر الدوله در سال ۱۳۷۸ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/12/14/1325959/%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B8%D9%87%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87/photo/1|عنوان=گورستان}}&lt;/ref&gt;<br /> ====پیام یغما====<br /> :در آخرین ساعت که مجلهٔ یغما زیر چاپ بود از مرگ شاعرِ استاد، دوست عزیز دانشمند، رهی معیری خبر رسید. جمعه ۲۳آبان ۱۳۴۷. رهی در میان شاعران معاصر به نام بود، ذوقی بسیار لطیف و طبعی نکته‌سنج داشت. خدا بیامرزدش. <br /> ::همه باید برویم از پی هم<br /> ::::آن دمی دیر و این زمانی زود <br /> ::هیچ صورت ز خاک بسته نشد<br /> ::::که به خاک اندرون ز هم نگشود<br /> ::هیچ منسوج روزگار نکرد <br /> ::::که بننگست تارش از هم و پود<br /> ::مرگ را زاده‌ایم مردنی‌ایم<br /> ::::پیشوای بزرگ ما فرمود...<br /> ====افسوس بناغلی علوی (از شعرای افغانستان)====<br /> از خبر مرگ سخن‌سرای عالی مقام پارسی رهی معیری تأثر بزرگی به من دست داد و این پارچه ارتجالی که مبین احساس من است تقدیم شد امید است اجازه نشرش بدهند. <br /> شعر زیر در رثای معیری است که توسط شاعر افغان فرستاده شده بود تا چاپ شود و حبیب یغمایی در مجله یغما آن را منتشر کرد.<br /> :شمعی خموش شد<br /> ::در خامشی سرد فرو رفت آشیان <br /> :::اما چه خامشی جان‌کاه و سینه‌سوز<br /> :دیگر صدای بلبل دستانسرای عشق <br /> ::زین اشیان سرد <br /> :::بیرون نمی‌شود<br /> :دیگر زبان شعر به شیوایی بیان <br /> ::آن شعرهای نغز<br /> :::انشا نمی‌کند<br /> :آری<br /> ::امشب ز تند باد خزان شمع نیم‌سوز<br /> ::کخاموش و سرد شد <br /> :دیگر میان سینه آزادهٔ رهی <br /> ::از عشق گلرخان <br /> :::آن دل نمی‌تپد<br /> :آن دل که گرم بود ز احساس و آرزو<br /> ::از عشق بی زوال <br /> :::از گرمی محبت و احساس مردمی<br /> دیگر نمی تپد<br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===سال‌شمار زندگی===<br /> ۱۲۸۸: تولد در ماه اردیبهشت<br /> ۱۳۰۵: سرودن اولین شعر در قالب رباعی<br /> ۱۳۲۲: ریاست کل انتشارات و تبلیغات وزارت پیشه و هنر که بعداً به وزارت صنایع تغییر یافت.<br /> ۱۳۴۵: چاپ مجموعه‌ای از اشعار با نام '''«سایه عمر»'''<br /> ===از کودکی تا پیری===<br /> محمدحسن معیری در سال۱۲۸۸ دیده به دنیا گشود. در همان سال پدرش دنیا را ترک گفت و او از کودکی در دامان مادری که هم برای او مادر بود و هم پدر رشد کرد. او در خانواده‌ای هنری زاده شد. هم خانواده پدری و هم مادری در موسیقی و نقاشی دستی داشتند. رهی معیری پسر محمدحسن خان و نوهٔ معیرالملک (نظام‌الدوله)، وزیر خزانه، و از طرف مادری نوه میرزا عباس‌خان قوا‌م‌ا‌لدوله تفرشی، وزیر خارجه دوره ناصری بود. در ابتدا آموزش‌های اولیه هنر را از مادر فراگرفت و در کنار مدرسه به موسیقی و نقاشی هم می‌پرداخت و آن‌ها را با هم پیش می‌برد. از همان اوان نوجوانی دل به سرودن داد و به اشعار شاعرانی چون سعدی، حافظ و ملای روم علاقه بسیاری داشت. پس از اتمام دبیرستان و گرفتن دیپلم در مشاغل دولتی استخدام شد. دهه۲۰ اوایل سرایش او بود در آن دوران ترانه هم می‌سرود، از همان ایام به انجمن ادبی حکیم نظامی رفت و آمد کرد و چندی بعد، از اعضای سخت‌کوش آن شد. هر چه گذشت قلمش در نظم، طنز، فکاهیات، اشعار طنزآلود و نیش‌دار، انتقادی، سیاسی و اجتماعی قوی‌تر شد. او این نوشته‌ها را با نام‌‌های مستعاری چون زاغچه، شاه‌پریون و... در روزنامه‌هایی چون «توفیق» و «باباشمل» به چاپ می‌رساند. در سال ۱۳۴۶ سرطان گریبانش را گرفت! برای معالجه به لندن سفر کرد اما مؤثر نیفتاد و در ۲۴آبان۱۳۴۷ دیده از دنیا بست. <br /> ===شخصیت و اندیشه===<br /> از صفات او شوریدگی، فروتنی و عشق‌ورزی را می‌توان نام برد. می‌توان گفت مهربانی۷ ادب، خوش‌رویی،‌تواضع، بلندهمتی، عاشق‌پیشگی و زیباپستی از برجسته‌ترین وجوه شخصیتی رهی به شمار می‌اید. وی مجهز به اخلاق و صفاتی نیکو بود همین بود که جایگاه ویژه‌ای در دل طرف‌دارانش داشت.<br /> ===زمینهٔ فعالیت===<br /> نقاشی و موسیقی ارثی بود که از خانواده پدری و مادری به او رسیده بود. موسیقی را با شنیدن قوی‌تر کرد. علاوه بر شعر و شاعری عاشقانه، طنز هم می‌نوشت. او گاهی برای روزنامه‌ها و مجلات قلم سیاست و اجتماع می‌زد و نقد می‌کرد.<br /> ===از نگاه دیگران===<br /> {{جعبه گفتاورد|نقل‌قول=&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:darkgreen&quot;&gt;'''[[محمدرضا شفیعی کدکنی]]: امروز رهی یکی از مهم‌ترین غزل‌سرایان معاصر به شمار میرود و شعرش دوست‌داران بسیار دارد'''{{سخ}}<br /> &lt;font color=darkcyan&gt;♦ ♦ ♦ ♦ ♦&lt;/font&gt;{{سخ}}<br /> &lt;span style=&quot;color:darkgreen&quot;&gt;'''محمد حقوقی: بر اثر رعایت تامِ شاعر از اصول و فنون و دقت تمام او در بیان مضمون، در میان غزل‌های امروز، کمتر همانند دارد.'''{{سخ}}<br /> &lt;font color=darkcyan&gt;♦ ♦ ♦ ♦ ♦&lt;/font&gt;{{سخ}}<br /> &lt;span style=&quot;color:darkgreen&quot;&gt;'''نادر نادر‌پور: رهی شاعر غزل‌سرای خوبی بود. او در کار خودش از بهترین شاعران پیرو سنت در غزل، و از غزل‌سرایان درجه یک امروز بود.'''{{سخ}}<br /> &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/center&gt;|تراز=چپ|عرض=۲۱%|رنگ پس‌زمینه=#d5fdf4}}<br /> ====عبدلعلی دستغیب====<br /> {{گفتاورد تزیینی|در روزگار ما شاعران چیره‌دستی چون ملک‌الشعرا بهار، فریدون توللی، محمدحسین شهریار، پژمان بختیاری، امیری فیروز‌کوهی، رهی معیری، موید ثابتی،‌احمد گلچین معانی،‌ هوشنگ ابتهاج، ابوالحسن وزیری، جلوه‌های دل‌انگیز احساسات و عواطف را در غزل‌های زیبایی نشان داده‌ و شعرهایی سروده‌اند که همیشه بر سر زبان‌ها‌ست ولی در میان این غزل‌سرایان ما، رهی معیری لطف و ظرافت خاصی دارد و در قدرت توصیف حالات روحی ممتاز است.}}<br /> ====جلال میزبان====<br /> {{گفتاورد تزیینی|جناب شاعر تقریبا پنجاه سال است از عمر شریفش می‌گذرد ۳۵ سال است که شعر می‌گوید و پنجاه سال تمام است که دوست‌دا ر موی خوش و روی دلکش است، اما با همه این احوال اگر کتاب رهی را رؤیت بفرمایید بس که به خودش ور می‌رود و ترگل و ورگل است که خیال می‌کنید با یک جوان ۲۵ساله رو به رو هستید.}}<br /> ====نوشته روزنامهٔ «اصلاحِ» کابل====<br /> :شعر رهی کیف و حالی داشت که با سلاست گفتار و روانی طبع مخصوص گوینده‌اش، خواننده و شنونده را لحظات غنیمتی مشغول می‌داشت و بر بال خیال به دنیای سوز و ساز و شور حالش می‌برد. ترانه‌ساز شیوا بیان غزل را به مفهوم غزل انشا می‌کرد و مطالعه شعرش اهل دل را جذب و شوری وصف‌ناپذیر می‌بخشید. اگر بتوان احساس را ترسیم کرد و اگر شعر گنجایش بیان احساس را دارد پس شعر رهی همه‌اش جذبه و احساس است. <br /> ====شفیعی کدکنی====<br /> {{گفتاورد تزیینی|رویکرد گشترده مخاطبان به شعر رهی، بی‌تردید به عوامل متعدد و متفاوتی مربوط می‌شود که دست‌یابی و درک همهٔ آن‌ها تقریباً ناشدنی می‌نماید، چون شعر هم شاخه‌ای از هنر است و هنر هم وقتی مصداق جمال و هنر دارد که تعریف‌ناپذیر باشد و در حجاب «ابهام» و پرده «ندانم»‌ها.}}<br /> ===گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکان‌هایی که به آن مسافرت کرده است)===<br /> ===برنامه‌های ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br /> ===تأثیرپذیری‌ها===<br /> طرز بیان شاعر در برخی شعرها گاهی به سبک عراقی، مخصوصا سعدی، و گاهی به سبک هندی، مخصوصا صائب، نزدیک است اما تقلید نیست که شباهت تامی با آن‌ها داشته باشد. او خواسته با ترکیب این دو شیوه کلام روان سعدی و خیال‌انگیزی و باریک‌بینی صائب را در یک‌جا جمع آورد و در این باره موفق هم بوده. به همین دلیل می‌توان اظهار کرد که رهی معیری گاهی از این دو شاعر تأثیر گرفته و پیروی کرده است.<br /> رهی از دوست‌داران سعدی، حافظ،‌ مولوی، صائب، مسعود سعد سلمان و نظامی بود اما سخنان او نخستین تأثیر را از سعدی می‌پذیرفتند و خود نیز دل‌بستگی و توجه بیشتری به اشعار سعدی داشت.<br /> ===علت شهرت===<br /> اغلب آثار معیری در مجلات و نشریات دوره خود به چاپ می‌رسیدند همین باعث شهرت هر چه بیشتر او شد. خاصه مطالب سیاسی و طنزآلود، موجب این نام‌داری شدند. <br /> ==آثار و کتاب‌شناسی==<br /> غزل، ترانه و تصنیف می‌سرود همچنین از سرودن اشعار سیاسی و اجتماعی عقب نمی‌ماند. اولین تصنیف سروده شده توسط او با نام '''«خزان عشق»''' شهرت عجیبی در سر تا سر کشور یافت.<br /> خزان عشق از سروده‌های بسیار دلپذیر اوست.<br /> <br /> <br /> شد خزان گلشن آشنایی{{سخ}}<br /> بازم آتش به جان زد جدایی{{سخ}}<br /> عمر من ای گل طی شد بهر تو{{سخ}}<br /> وز تو ندیدم جز بدعهدی و بی وفایی{{سخ}}<br /> <br /> <br /> با تو وفا کردم تا به تنم جان بود{{سخ}}<br /> عشق و وفاداری با تو چه دارد سود{{سخ}}<br /> <br /> <br /> آفت خرمن مهر و وفایی{{سخ}}<br /> نو گل گلشن جور و جفایی{{سخ}}<br /> از دل سنگت آه<br /> <br /> <br /> دلم از غم خونین است{{سخ}}<br /> روش بختم این است{{سخ}}<br /> از جام غم مستم{{سخ}}<br /> دشمن می‌پرستم{{سخ}}<br /> تا هستم<br /> <br /> <br /> تو و مست از می به چمن{{سخ}}<br /> چون گل خندان از مستی بر گریه من{{سخ}}<br /> با دگران در گلشن نوشی می{{سخ}}<br /> من ز فراغت ناله کنم تا کِی{{سخ}}<br /> <br /> <br /> تو و نی چون ناله کشیدن‌ها{{سخ}}<br /> من و چون گل جامه دریدن‌ها{{سخ}}<br /> ز رقیبان خواری دیدن‌ها{{سخ}}<br /> دلم از غم خون کردی{{سخ}}<br /> چه بگویم چون کردی{{سخ}}<br /> دردم افزون کردی{{سخ}}<br /> <br /> <br /> برو ای از مهر و وفا عاری{{سخ}}<br /> برو ای عاری ز وفاداری{{سخ}}<br /> بشکستی چون زلفت عهد مرا{{سخ}}<br /> <br /> <br /> دریغ و درد از عمرم{{سخ}}<br /> که در وفایت شد طی{{سخ}}<br /> ستم به یاران تا چند{{سخ}}<br /> جفا به عاشق تا کی{{سخ}}<br /> <br /> <br /> نمی‌کنی ای گل یک دم یادم{{سخ}}<br /> که همچو اشک از چشمت افتادم{{سخ}}<br /> <br /> <br /> تا کی بی تو بود{{سخ}}<br /> از غم خون دل من{{سخ}}<br /> آه از دل تو{{سخ}}<br /> <br /> <br /> گر چه ز محنت خوارم کردی{{سخ}}<br /> با غم و حسرت یارم کردی{{سخ}}<br /> مهر تو دارم باز{{سخ}}<br /> بکن ای گل با من{{سخ}}<br /> هر چه توانی ناز{{سخ}}<br /> هر چه توانی ناز{{سخ}}<br /> کز عشقت می‌سوزم باز{{سخ}}<br /> <br /> ===ویژگی آثار===<br /> اگر بخواهیم آثار شاعر را دسته‌بندی کنیم می‌توان آن‌ها را به پنج دسته: اشعار انتقادی، غزل،‌ مثنوی، ‌قصیده و قطعه تقسیم کرد.<br /> برخی صاحب‌نظران معتقدند که محتوای اغلب سروده‌های رهی درباره گل و باده و درد هجر است. <br /> مثل:<br /> خیال‌انگیز و جان پرور چو بوی گل سراپائی<br /> :نداری غیر از این عیبی که می‌دانی که زیبائی<br /> <br /> وی در شعرهایی چون «نیلوفر»، «سنگ‌ریزه» و «نغمه حسرت» از وصل می‌گوید و وصفش می‌کند.<br /> غزلیات رهی تاب این را ندارند که انتقادی اساسی شوند همچون ظرف بلور خوش‌تراش و حساسی که به دست هنرمندی ماهر ساخته شده و در عین حال شکننده است. سروده‌های وی لطیف است، ترکیبات بدیع در آن دیده می‌شود گاهی با چند ترکیب از اثار شاعران نام‌دار اثری زیبا ساخته اما تقلید نکرده زیرا سروده‌های شعر مختص خودش است و آن دارد. در اشعارش زبان خاصی به کار رفته که مخصوص خود اوست.<br /> ====اشعار انتقادی====<br /> از پررنگ‌ترین اشعار انتقادی او قطعه‌ای است که در رابطه با وکالت خانم‌ها در زمان تقدیم ماده واحده به مجلس چهاردهم سروده است. که بدین شرح است:<br /> بعد از این مجلس ما لاله‌ستان خواهد شد<br /> وین چمن جلوگه سرو قدان خواهد شد<br /> آید ان فتنه پدیدار که نشنیده کسی <br /> و ان قیامت که شنیدیم عیان خواهد شد<br /> دل «اکبر» به نگاهی ضربان خواهد یافت<br /> چشم «دشتی» به غزالی نگران خواهد شد<br /> مجلس امروز اگر جای دغل‌بازان است <br /> بعد از این قبلهٔ صاحب‌نطران خواهد شد<br /> من ندانم که از این ره چه شود حاصل ما <br /> دانم اینقدر که «ذوالقدر» جوان خواهد شد<br /> بعد از این رأی به خوبان دلارای دهید<br /> وز کرم «زاغچه» را نیز در آن جای دهید<br /> ====از قطعات او====<br /> وی قطعه‌ای هنگام جیره‌بندی و کم‌یابی قند سروده که در آن زمان زبان زد خاص و عام شد. این اثر در سال ۱۳۲۱ سروده شده.<br /> پیش آن نوش لب ز حسرت قند<br /> شکوه کردم به پاسخم این گفت<br /> قند اگر نیست بوسهد من هست<br /> جان فدای لبش که شیرین گفت<br /> ====شعری دل‌انگیز====<br /> سرودی برای ایران سرود که سال‌ها از رادیو پخش می‌شد<br /> تو ای پر گهر خاک ایران زمین<br /> که والاتری از بهشت برین<br /> هنر زنده از پرتو نام توست<br /> جهان سرخوش از جرعه جام توست...<br /> ===فهرست آثار===<br /> ====ترانه‌ها====<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; نوای نی{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; دارم شب و روز{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; شب جدائی{{سخ}} <br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; یار رمیده{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; لاله خونین{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; مرغ حق{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; به کنارم بنشین{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; من از روز ازل دیوانه بودم{{سخ}} <br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; کاروان{{سخ}}<br /> ====قطعه====<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; شمعدانی آتشین{{سخ}} <br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; گل یخ{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; آتش سنگ‌ریزه{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; مریم سپید{{سخ}}<br /> ===منبع‌شناسی===<br /> * '''«رهی معیری»''' به قلم عبدالعلی دستغیب، منتشر شده در نشریه پیام نوین، دوره سوم، شماره۲، آبان ۱۳۹۹<br /> * '''«رهی معیری»''' به کوشش جلال میزبان، منتشر شده در سالنامه کیان، ۱۳۳۸ <br /> * '''«مرگ رهی معیری»''' منتشر شده در مجله یغما، سال بیست و یکم، شماره۶، ۱۳۴۷<br /> * '''«مرگ رهی معیری»''' منتشر شده در مجله یغما۷ سال بیست و یکم، شماره۷، ۱۳۴۷<br /> * '''«بی‌دقتی در چاپ دیوان رهی معیری»''' به کوشش مححمد قنبری مرداسی، کتاب ماه ادبیات و فلسفه، شماره۷۳، آبان۱۳۸۲<br /> * '''«موضوع و مزمون در غزل رهی معیری»''' به کوشش پروین دخت مشهور،‌ منتشر شده در پژوهشنامه ادب غنایی، دوره نهم، شماره۱۷، پاییز و زمستان ۱۳۹۰<br /> * '''«بررسی رابطه ترامتنی غزل رهی معیری با سعدی»''' به قلم هوشنگ محمدی افشار وو مبین صالحی‌نیا، قند پارسی، شماره۴، پاییز۱۳۹۸<br /> * '''«نقد و طنز: بیان در غزلیات رهی معیری»''' به قلم عاقله شعبانی، کیهان فرهنگی، شماره ۲۵۳، آبان ۱۳۸۶<br /> * '''«یک خاطره و دو شعر چاپ نشده از رهی معیری»''' به کوشش رضا سجادی، حافظ آبان۷ شماره ۲۰، <br /> * '''«السخریه: مکانتها و مضامینها فی شعر رهی معیری و محمد الجواهری (دراسه مقارنه)»''' به قلم جهانگیر امیری و رضا کیانی، منشر شده در دراسات فی العلوم الانسانیه، دوره ۱۹، شمار۳، ۱۴۳۳<br /> * '''کار بست نشانه شناسی مایکل ریفاتر در تحلیل شعر «شبی در حرم قدس» رهی معیری''' به قلم اسماعیل آذر، فرهنگ رضوی، سال هفتم۷ شماره ۲۸، زمستان۱۳۹۸<br /> * '''«جایگاه رهی معیری پر میان شاعران معاصر و تحلیل برخی از جنبه‌های هنری سخن او»''' به کوشش اکبر صیادکوه، علی‌اکبر کمال ابادی فراهانی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی (باهنر کرمان)، دوره جدید، شماره ۱۸۷ زمستان۱۳۸۴<br /> * '''«رهی معیری»''' به معرفی عرفانی، منتشر در مجله هلال، اسفند ۱۳۳۵، شماره ۱۸، طی صفحات ۳۸ تا ۴۵<br /> * '''«رهی معیری»''' به قلم صفورا هوشیار،‌منتشر شده توسط دانشنامه جهان اسلام،‌۱۳۹۴، شماره ۲۰، طی صفحات ۸۸۰ تا ۸۸۲<br /> * '''«شعری چاپ نشده از رهی معیری»''' ‌به قلم شمس‌الدین سیدان تهران،‌ منتشر شده در مجله حافظ، شهریور ۱۳۸۸، شماره ۶۲، صفحه ۴۰<br /> * '''«نقد شعر رهی معیری از منظر روان‌شناسی لوشر»''' به کوشش سید مائده واقعه دشتی، مجله پژوهش‌های نقد ادبی و سبک شناسی، پاییز۱۳۹۳، شماره۱۷، طی صفحات ۱۹۳تا۲۱۶. &lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://ensani.ir/fa/article?ArticleSearch%5Btitle%5D=%D8%B1%D9%87%DB%8C-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%B1%DB%8C&amp;ArticleSearch%5BsortBy%5D=relevance|عنوان=رهی معیری}}&lt;/ref&gt;<br /> * '''بررسی موردی «همزیه» احمد شوقی و «در بزرگداشت پیامبر اکرم» رهی معیری'''، به قلم السیه خزعلی و محبوبه پارسایی، نتشر شده توسط مجله مطالعات ادبیات تطبیقی، تابستان ۱۳۹۶، شماره ۴۲، طی صفحات ۸۵ تا۱۰۰<br /> * '''پژوهشی در تنوع واژگان شعری؛ مطالعه ی موردی، اشعار رهی معیری، هوشنگ ابتهاج و فریدون مشیری'''، به کوشش ابراهیم بزچلوئی اناری و احمد امیدوار، منتشر شده در مجله پژوهش‌های نقد ادبی و سبک شناسی، زمستان ۱۳۹۱، شماره ۱۰،‌ طی صفحات ۳۱ تا ۵۸. &lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.noormags.ir/view/fa/search?q=%D8%B1%D9%87%DB%8C%20%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%B1%DB%8C&amp;origin=undefined&amp;index=|عنوان=رهی معیری}}&lt;/ref&gt; <br /> ===بررسی چند اثر===<br /> ====ساقی جلوه می‌کند====<br /> همان طور که می‌دانیم رهی معیری گاهی پیرو سبک عراقی و هندی بوده و در برخی سروده‌ها از جمله غزل «جلوه ساقی» این پیروی نمودار است. <br /> در این اثر بعضی ابیات به سبک عراقی و بعضی دیگر به سبک هندی سروده شده اما مسئله‌ای که نمود بیشتری دارد طرز بیان خاص شاعر است که عاری از سهل‌انگاری لفظی‌ست. همان اشتباهاتی که در اغلب اثار شعرای معاصر دیده می‌شود!<br /> در قدح عکس تو، با گل در گلاب افتاده است<br /> مهر در آئینه، یا اتش در اب افتاده است <br /> باده روشن دمی از دست ساقی دور نیست <br /> ماه امشب، هم‌نشین با آفتاب افتاده است<br /> (سبک عراقی)<br /> چشم او بیمار و از چشم من آید جوی خون <br /> زلف او پر تاب و جان ما به تاب افتاده است<br /> خفته از مستی به دامان ترم، آن لاله روی<br /> برق از گرمی در آغوش سحاب افتاده است <br /> (سبک هندی)<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> ==منابع==<br /> ==پیوند به بیرون==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%AA%D9%82%DB%8C_%D9%BE%D9%88%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=47565 2022-07-24T06:28:37Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = تقی پورنامداریان<br /> |تصویر = تقی پورنامداریان.jpg<br /> |توضیح تصویر = <br /> |نام اصلی = <br /> |زمینه فعالیت = پژوهش ادبی و نقد و تفسیر شعر<br /> |ملیت = ایرانی<br /> |تاریخ تولد = ۱۳۲۰<br /> |محل تولد = همدان<br /> |والدین = تهران<br /> |تاریخ مرگ = <br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |آخرین محل زندگی = <br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی = <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = پژوهشگر و استاد دانشگاه<br /> |سال‌های نویسندگی = <br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = «[[سفر در مه]]: تأملی در شعر [[احمد شاملو]]»، «[[خانه‌ام ابری است]]: شعر نیما از سنت تا تجدد»، «[[رمز و داستان‌های رمزی در ادب فارسی]]»، «[[دیدار با سیمرغ]] (تحلیل اندیشه و و هنر عطار)»، «[[درس فارسی برای دانشجویان خارجی]]»، «[[داستان پیامبران در کلیات شمس]]»، «[[در سایۀ آفتاب]] (ساختارشکنی رد شعر مولوی)»، «[[گمشدۀ لب دریا]] (صورت و معنی در شعر)»، «[[تصحیح منطق‌الطیر]]»، «[[فرهنگ تاریخی زبان فارسی]]»، «[[عقل سرخ]] (دربارۀ سهروردی)».<br /> |مقاله‌ها = <br /> |نمایشنامه‌ها = <br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار = <br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = <br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = <br /> |تحصیلات = کارشناسی ادبیات فارسی (دانشگاه تهران)، کارشناسی ارشد ادبیات فارسی (پژوهشکده فرهنگ)، دکتری ادبیات فارسی (دانشگاه تهران).<br /> |دانشگاه = دانشگاه تهران، پژوهشکده فرهنگ<br /> |حوزه = <br /> |شاگرد = <br /> |استاد = <br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از = <br /> |وب‌گاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> <br /> '''تقی پورنامداریان'''، شاعر، پژوهشگر و استاد ادبیات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی است. پژوهش‌های وی بیشتر در حوزهٔ نقد و تفسیر شعر هستند.&lt;ref name=&quot;رهروان&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.iranketab.ir/profile/5273-taghi-pournamdarian |عنوان=تقی پورنامداریان نویسنده کتاب رهروان بی برگ}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> تقی پورنامداریان تحصیلات خود را از کلاس سوم ابتدایی شروع نموده و در رشته ریاضی در زادگاهش دیپلم گرفت و به معلمی پرداخت. یکی از معلمان دبستان روستای الفوت (در حوالی همدان) وی را به ادامه تحصيل در دانشگاه ترغیب کرد. پورنامداریان پس از موفقیت در امتحانات دانشگاه در رشته زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران از روستای الفوت به ازندریان منتقل شد. وی پس از انتقال به تهران تحصیلات خود را در دوره کارشناسی ارشد در پژوهشکده فرهنگ ایران ادامه داد. او اولین دانشجوی پژوهشکده بود که به تشویق [[محسن ابوالقاسمی]] در آزمون ورودی دکتری دانشگاه تهران شرکت کرد و در سال ۱۳۵۸ با دفاع از پایان‌نامه دکتری خود تحت عنوان «رمز و داستان‌های رمزی» به راهنمایی [[محمدرضا شفیعی کدکنی]] فارغ‌التحصیل شد.&lt;ref name=&quot;تقی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://fa.m.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D9%82%DB%8C_%D9%BE%D9%88%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |عنوان=تقی پورنامداریان}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> پورنامداریان هم‌اکنون استاد ادبیات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی است. پژوهش‌های وی بیشتر در حوزۀ نقد و تفسیر شعر هستند.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.google.com/amp/s/cafecatharsis.ir/2883/%25DA%25AF%25D9%2581%25D8%25AA%25DA%25AF%25D9%2588-%25D8%25A8%25D8%25A7-%25D8%25A7%25D8%25B3%25D8%25AA%25D8%25A7%25D8%25AF-%25D8%25AA%25D9%2582%25DB%258C-%25D9%25BE%25D9%2588%25D8%25B1%25D9%2586%25D8%25A7%25D9%2585%25D8%25AF%25D8%25A7%25D8%25B1%25DB%258C%25D8%25A7%25D9%2586/amp/ |عنوان= گفتوگو با استاد تقی پورنامداریان}}&lt;/ref&gt; او را می‌توان پيرو مكتب كلاسيسيسم دانست؛ زیرا بيشتر به بررسی شعر كلاسيک فارسی پرداخته است. كتاب «[[رمز و داستان‌های رمزی]]» در ادب فارسی تقی پورنامداران، در دوره چهارم كتاب سال جمهوری اسلامي ايران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان كتاب سال برگزيده شد. دكتر تقی پورنامداران، بيش از ۲۲ مقاله در زمينه رشته تخصصی خود و بيش از ۲ طرح تحقيقاتی را در كارنامه كاری خود دارد.&lt;ref name=&quot;زندگی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://honarbedunemarz.blogfa.com/post/15|عنوان=زندگینامه دکتر تقی پورنامداریان}}&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:تقی پورنامداریان و شفیعی کدکنی.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;&lt;font color=darkmagenta&gt;تقی پورنامداریان در کنار [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]&lt;/font&gt;&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:پورنامداریان۲.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:پورنامدار.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> <br /> ==آیینه‌ای از تقی پورنامداریان==<br /> ===خانواده شاعر===<br /> پدرم قناد بود و شعر هم می‌گفت اما آنقدر سرگرم شعر و شاعری بود كه قنادی را در حاشيه آن انجام می‌داد.&lt;ref name=&quot;زندگی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===تحصیل و اشتغال===<br /> در زمان معلمی خود در ازندريان، هر هفته يكی دو روز جهت تحصيل به تهران می‌آمدم . بدين‌گونه فعاليت معلمی‌ام در حين تحصيل نيز ادامه داشت. تحصيلات دانشگاهی خود را مديون اصرار دوستان و همكاران خود در روستای ازندريان می‌دانم. پس از يک سال خدمت در ازندريان به روستای قروه در جزين همدان منتقل شدم. از اين روستا نيز مدت دو سال به تهران رفت‌وآمد داشتم تا اين‌كه به تهران منتقل شده و سال چهارم دانشگاه را در تهران مقيم شدم. در تهران، شش سال ديگر به معلمی در دبستان و دبيرستان پرداختم و در اين مدت نيز موفق به اخذ درجه فوق ليسانس از پژوهشكده فرهنگ ايران شدم. بعد از سال اول دانشجويی در پژوهشكده، علاوه بر درس‌‌خواندن , تدريس هم داشتم و به‌طور غيررسمی به دانشجويان در نوشتن رساله نيز كمک می‌كردم. هر چند اشتغال بيش از پيش در دوره فوق ليسانس و اشتغال بسيار در دوره دكتری باعث شد كه همسرم ابراز ناراحتی نمايد، اما با دفاع از پايان‌نامه دكتری از وضعيت با ثباتی برخوردار گشتم.&lt;ref name=&quot;زندگی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===شاگردی اساتید گرانقدر===<br /> دوره دكتری زبان و ادبيات فارسی را در دانشكده ادبيات دانشگاه تهران با درک فيض از محضر اساتيدی چون مرحوم [[محمد پروين گنابادی]]، مرحوم دكتر [[احمدعلی رجايی]] و دكتر [[پرويز ناتل خانلری]]، دكتر [[سيد جعفر شهيدی]]، دكتر [[سيد‌حسن سادات ناصری]] و خصوصا ارشادات و راهنمايی استاد دكتر [[محمدرضا شفیعی کدکنی]] در سال ۱۳۵۸ طی كرده و به اخذ درجه دكتری در اين رشته نايل آمدم.&lt;ref name=&quot;زندگی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===کار و ازدواج===<br /> سال اول كه در پژوهشكده فرهنگ ايران، دوره فوق ليسانس را می‌گذراندم در مدرسه هدف نيز به آموزش خط اشتغال داشتم. در اين مدرسه با يكی از معلمان آشنا شده و با او ازدواج نمودم.&lt;ref name=&quot;زندگی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===تدریس و معلمی===<br /> در حال حاضر استاد زبان و ادبيات فارسی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی هستم. در سال‌های قبل و پس از گرفتن ديپلم، در روستاهای ملاير (جيجان، مانيزان, كسب, ازندريان, الفوت ) به شغل معلمی می‌پرداختم. در آن دوران، چند ماه در جيجان و دو سال نيز در الفوت، تنها معلم دهكده بودم. در در دوران تحصيلات دانشگاهی به فعاليت‌هایی همچون معلمی، اشتغال در پژوهشكده فرهنگ ايران، كمک به دانشجويان در درس و رساله و تدريس در دبستان و دبيرستان می‌پرداختم تا اينكه از آموزش و پرورش به فرهنگستان ادب و هنر انتقال يافته و به‌عنوان مامور در بنياد فرهنگ ايران مشغول گشتم. در سال‌های بعداز انقلاب كه بنيادها و فرهنگستان در موسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگی ادغام شده و بعد هم به پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی تغيير داد، من و همكارانم تاليف فرهنگ تاريخی زبان فارسی را از سال ۱۳۶۳آغاز نمودیم. در خلال اين سال‌ها كه سه سال آن در كره جنوبی به تدريس گذشت، در اكثر دانشگاه‌های تهران از جمله دانشگاه تهران، تربيت معلم، شهيد بهشتی و تربيت مدرس به تدريس پرداخته و به تالیف كتب و مقالات متعدد مشغول بوده‌ام.&lt;ref name=&quot;زندگی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===در شعر ادعایی ندارم===<br /> من شاعر نیستم البته شاید بعدها شاعر شوم. پدرم سواد نداشت. پدرش در بچگی فوت شده و نتوانسته بود به مدرسه برود اما پیش خودش خواندن را یاد گرفته بود. نوشتن را جور عجیبی که تنها به درد خودش می‌خورد می‌دانست مثلا «است» را «عصط» می‌نوشت و تنها فایدۀ این موضوع این بود که وقتی شعر می‌گوید، با این کلمات اشعارش را حفظ کند. پدرم به شعر علاقه داشت و معلوم نبود که در حاشیۀ شعر زندگی می‌کند یا در حاشیۀ زندگی شعر می‌گوید! به‌نظرم در حاشیۀ شعر زندگی می‌کرد و به همین جهت ما را بدبخت کرد (می‌خندد) چنان شعر او رامشغول کرده بود که از دخل‌وخرج ما که دست عموی من بود، بی‌خبر ماند. علاقه‌مند‌بودن او به شعر باعث شد من نیز به شعر علاقه داشته باشم. در سال‌های اخیرا تعدادی از این‌ها چاپ شده‌است و باید شخصی مثل آقای دکتر [[محمدرضا شفیعی کدکنی]] در موردش نظر بدهند. من ادعای شاعری ندارم.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===دیدگاه و اندیشه===<br /> ====زیبایی‌شناسی شعر====<br /> ویلیام وردزورث و فردریش بیان داشتند تنها ضرورت حفظ حس شاعر نسبت به خواننده، ضرورت انتقال و حفظ زیبایی‌شناسی است. حرف‌هایی که در بسیاری کتاب‌ها بیان شده، در شعر هم گفته شده و چیز تازه‌ای برای گفتن نبوده است. شعر همان فرمی است که زیبایی‌شناسی ایجاد می‌کند و زیبایی مربوط به صورت است نه به معنی و هماهنگی؛ این‌ها می‌تواند زیبایی را بیان دارد و در دیگران اثر بگذارد.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====ادبیات مصرفی====<br /> غالباً بیشتر به فکر این هستند که چه کاری انجام دهند که ادبیات منبع درآمدی و منبع پول‌زایی باشد. رئیس ما قبلا می‌گفت که شما باید با ادبیات پول دربیاورید. یعنی کاری انجام دهید که هنر مصرفی شود درحالی‌که ادبیات مصرفی نیست و با ذهن و روح مردم سروکار دارد. مهمترین وظیفه‌اش انتقال و تقویت حس زیبایی‌شناسی است. اگر این خصلت را نداشته باشد، فایده‌ای ندارد. نصیحت را در اخلاق ناصری هم می‌توان یافت. چه چیزی هست که می‌تواند در ادبیات مفید باشد؟ آن زیبایی است و اینکه شاعر و نویسنده بتواند این زیبایی را ایجاد کند و ناقل ادبی باید این را یاد بگیرد که چگونه اثری را خلق یا تفسیر نماید تا مردم از این آثار خلق شده، لذت ببرند. نمونه‌های این ظرایف ادبی بسیار زیاد است. اما ما تنها به دنبال معنی هستیم.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====معنی‌زایی یا معنی‌داری؟====<br /> امروزه شعر به دنبال معنی‌زایی می‌رود نه معنی‌داری. این فرمی که شاعر تولید می‌کند، در نتیجۀ تأمل است. مخاطب باید معنی‌زا باشد نه معنی‌دار. این فرمی است که شاعر تولید می‌کند. چه معانی را می‌شود با شعر گفت که با نثر نمی‌توان بیان کرد؟ اگر غرض انتقال معنی باشد با زبان معیار نثر ساده و روشن به‌راحتی می‌توان این سخن را منتقل کرد اما شعر باید حسی را ایجاد کند که نثر قادر به انتقال آن نیست و امروز این نکتۀ مهمی است که در دانشکده‌های ما در موردش صحبت نمی‌شود. گرچه رسیدن به معنی، گام اول است اما خود هدف نیست. به همین جهت است که فکر می‌کنم برنامه‌هایی که در سیستم تدریس دانشگاه تغییر کرده است هیچ‌یک با مطالب مذکور سروکار ندارند و بیشتر در جهت این است که بتوانند از راه ادبیات درآمدزایی کنند. وقتی ادبیات تبدیل به دکان شود باید فاتحۀ این رشته را خواند.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====ادبیات در دانشگاه‌ها====<br /> امیدواریم با کوشش جناب دکتر [[محمدرضا شفیعی کدکنی]] که در نظر دارند، برنامۀ دکتری را تغییر دهند به نتایج خوبی برسیم. بسیاری از آثار نثر فارسی و شعر فارسی را در دورۀ استادی بسیاری از شاگردان ما نمی‌دانند. عین‌القضات همدانی را دانشجویان ما به‌خوبی نمی‌شناسند و یا «سوانح العشاق» احمد غزالی که زیباترین شعر منثور است در دانشگاه تدریس نمی‌شود. برنامه‌ریزی درست اینهاست که باید بدان توجه شود.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====انواع و اهداف شعر====<br /> شعر غنایی و حماسی و تعلیمی داریم. صحبت‌های من بیشتر شاید مربوط به شعر غنایی است. شعر ما در واقع دو هدف دارد یا می‌خواهد با انتقال به دیگران عاطفه را برانگیزد مثل حماسه که می‌خواهد حس سلحشوری و میهن‌پرستی را برانگیخته کند یا ادبیات تعلیمی مثل بوستان سعدی است که قصد تعلیم دارد. اما شعر غنایی بیان احساسات و عواطف شخصی است. یعنی می‌خواهد احساسات خود را بیان دارد و دیگران به‌عنوان یک انسان می‌توانند شعری را بخوانند و تحت تأثیر قرار گیرند اما هدف برای سرودن شعر «خودِ» شاعر است. مخاطب شعر غنایی «منِ» شاعر است. اما مخاطب شعر غیرغنایی دیگران هستند. بنابراین در شعر غنایی که مخاطبش خود شاعر است، زیبایی‌ها اوج می‌گیرد.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====مخاطبان شعر====<br /> انتقال فرهنگ از راه‌های دیگر هم امکان‌پذیر است. در قدیم به‌خاطر نبودن رسانه‌های جمعی و سواد، امکان تکثیر اثر نبود و شعر هنر شنیداری به‌شمار می‌رفت و شاعر وقتی شعری می‌سرود، از سطح سواد و تعداد مخاطبان خود آگاهی داشت و ممکن بود این حماسه و بخش تعلیمی هم باشد و قصد داشت مخاطب را تحت تأثیر قرار دهد. امروزه با وجود رسانه‌های جمعی، امکان تکثیر اثر و همین‌طور بالا رفتن سطح سواد مخاطبان، شعر تبدیل به هنر دیداری شده است. زمانی که شاعر شعری می‌نویسد از اینکه مخاطبانش چه گروهی خواهند بود، اطلاعی ندارد. ممکن است یک مخاطب فرضی داشته باشد اما بسیاری از خواننده‌ها، مخاطبان غیرفرضی هستند و به همین جهت است که این نوع خواندن، شکل دیگری از خواندن را ایجاب می‌کند.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====در خدمت فرهنگ و زیبایی====<br /> بسیاری از غزلیات مولوی و حافظ و شاعران معاصر «معن‌یزا» هستند. آن چیزی که تفسیر و تأویل می‌شود فعلیت یافتن مندرجات ذهن مخاطب بر شعر است و این ذهنیت چه ذهنیتی است؟ شعر در واقع بر اساس این ذهنیت ایجاد معنی می‌کند نه اینکه یک معنایی را بگوید و همه یک‌جور بفهمند. بنابراین در قدیم شعر می‌توانسته در خدمت فرهنگ هم باشد اما امروزه حس می‌کنم شعر بیشتر در خدمت زیبایی‌شناسی است. در خدمت برانگیختن عواطف است نه انتقال معنی. انتقال معنی توسط تمام آثار دیگر امکان‌پذیر است. زیبایی هم در آثار دیگری چون موسیقی معنایی ندارد اما زیبایی را منتقل می‌کند. به‌نظرم حرف رولان بارت خیلی هم بعید نیست که مگر نقاشی و موسیقی از راه انتقال معنی لذت ایجاد می‌کند. اگر شعر هم هنر است باید از ترکیب کلماتش و شیوۀ این ترکیب لذت ببریم و از این لذت است که می‌توانیم معانی متفاوتی از آن کسب کنیم.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====فضای رازآلود اشعار====<br /> همین که شما در مقابل یک در بسته و بر آستانۀ یک راز برخی اشعار قرار می‌گیرید، باعث می‌شود انسان تأمل کند و یکی از خصوصیات در شعر این است که تأمل را به مخاطب می‌آموزد. تنبلی فکر از بین می‌رود. در جامعۀ ما مشکل تنبلی فکر وجود دارد. فکر نمی‌کنیم و نیازی هم به تفکر در خود احساس نمی‌کنیم. معضلی که گریبان دانشگاه ما را گرفته است! اگر برخی از این آثار را برای مخاطبان به‌عنوان یک در بسته و راز مطرح کنیم و زمینه‌ای که کشفش کنند، حداقل به آن‌ها آموزش داده می‌شود که تأمل و سوال کنند. عجیب است که هیچکس سوالی نمی‌کند!&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====هدف والای شعر====<br /> یکی از کارهایی که شعر و ادبیات هنری می‌تواند انجام دهد برانگیختن ذهن و تفکر و تأمل است. شعر می‌تواند کاری بزرگتر از انتقال فرهنگ انجام دهد. اگر در قدیم انتقال فرهنگ یکی از وظایف شعر بود، امروزه انتقال حس زیبایی‌شناسی و برداشت و لذت‌بردن از هنر که باعث تزکیۀ نفس می‌شود و رسیدن به معنای خفته در پس ذهن و کشف آن معانی و زیبایی‌هاست، هدف والای شعر است. در این راه، مخاطب به جهان‌بینی خاصی می‌رسد و دیدن جهان به‌نوعی دیگر از راه شعر منتقل می‌شود و از طریق شعر است که می‌تواند عادت‌های تکراری را ترک دهد.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====درجات زیبایی‌شناختی شعر====<br /> نظریۀ دریافت می‌گوید که شعر همان چیزی است که خواننده بگوید شعر است و شعر زیبا آن چیزی است که خواننده بگوید که زیباست، اما خواننده‌ها در ذهنیت دچار اشتراک نیستند و با هم اختلاف دارند؛ بنابراین در مورد اینکه من، چه شعری را زیبا بدانم، حقیقت این است که شعر می‌تواند درجات مختلفی داشته باشد. اما در مورد اینکه حرف مخاطبان در درجۀ زیبایی شعر و قضاوت بر زیبایی آن چقدر مؤثر است باید توجه داشته باشیم که مخاطب کسی است که از نقطۀ الف به ب رفته‌ است و از ب به ث رسیده است. ولی وقتی مخاطبی از نقطۀ الف به ب نرسیده است و می‌گوید شعر زیباست برای خود می‌گوید، چون جایگاه نقطۀ ب را تجربه نکرده است؛ بنابراین اگر قرار است به حرف مخاطبی اعتماد کنیم، آن کسی که مراحل بیشتری را گذرانده است، نظر قابل قبولی دارد.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====لذت شعری====<br /> عده‌ای می‌توانند از شعر سعدی بسیار لذت ببرند و شعر سعدی مبتنی بر زیبایی‌شناسی عام است اما شمس تبریزی و غزلیات مولوی مبتنی بر زیبایی‌شناسی عام نیستند. این بدین معنی نیست که یکی بر دیگری برتری دارد؛ بلکه هر کدام از این‌ها در جایگاه خاص خودشان هستند. به تعداد افراد با ذهنیت‌های مختلف شعرهای خوب وجود دارد و هر گروهی می‌توانند از آن شعری که لذت می‌برند، استفاده کنند اما فردی که از این مرحله گذشته می‌تواند استفاده‌های خاصی هم داشته باشد. بنابراین لزومی ندارد که بگوییم شعر [[فریدون مشیری]] و سعدی خوب نیست و شعر [[مهدی اخوان ثالث]] و [[احمد شاملو]] اشعار قوی و خوبی هستند؛ بلکه هر یک در جایگاه خود برای گروهی خوب هستند. شعر زیبا در طول زمان باقی می‌ماند.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====نظریه‌زدگی====<br /> وقتی که نظریه‌ای را می‌خوانیم و بر اساس یک نظریه، متنی را تفسیر و تأویل می‌کنیم باید حاصل و نتیجۀ آن، این باشد که یا یک معرفتی به من منتقل شود یا حس زیبایی‌شناسی من را نسبت به متن حساس کند. خواندن یک نظریه و بعد حفظ آن و اینکه نتوانیم آن را درست بیان کنیم و استفاده کنیم چه فایده‌ای دارد؟ بسیاری از این نظریات جدید را باید بخوانیم و بفهمیم چون دیدگاه دریچه‌های دید ما را نسبت به جهان متعددتر می‌کند، اما این به این معنی نیست که این نظریه‌ها را بخوانید و حفظ کنید و بعد در ادبیات پیاده کنید و حرفی برای گفتن نداشته باشید. تنها یک مشت حرف‌های عجیب‌وغریبی که خود هم نمی‌فهمند، می‌زنند و حتی نمی‌توانند برای بیان این نظریه‌ها مثالی بزنند. امروزه نظریه‌زده شده‌ایم مثل غرب‌زده‌شدن! همه در مقالاتشان چند اسم می‌نویسند و هیچ هم نمی‌گویند. با نظریه خواندن مخالف نیستم چرا که با خوانش آن ذهنم بازتر می‌شود اما اگر نکتۀ مجهولی را آشکار نکند، به چه دردی می‌خورد؟&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====کیفیت و کمیت مقالات ادبی====<br /> هیئت تحریریه مجله‌های علمی پژوهشی، خود هیچ نمی‌دانند. هنگامی که چند اسم میان مقاله می‌بینند، شگفت‌زده می‌شوند و گمان می‌کنند محتوایی دارد که آن‌ها نمی‌دانستند و این مطالب را چاپ می‌کنند، اما مقاله‌های خوب چاپ نمی‌شود. این یکی از گرفتاری‌های ماست. چون کمیت بیشتر از کیفیت است. حتی تأکید بر این دارند که مطالب میان رشته‌ای به کار ببرید و چیزی را تأیید می‌کنند که نمی‌دانند چیست و باعث می‌شود در سال به‌ جای یک مقاله، پنجاه مقاله چاپ شود و هیچ مقالۀ آموزنده‌ای در بین مقالات یافت نمی‌شود.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====بازار مقاله‌نویسی و مدرک‌گرایی====<br /> به نظر من، تصحیح متون بخشی از فرهنگ و شناسنامۀ ملت ماست و باید هرطور شده این‌ها را پیدا کنیم و تصحیح و چاپ نماییم. منتهی عده‌ای هستند که صلاحیت ندارند و این کار را انجام می‌دهند. به‌نوعی تلف‌کردن مال و وقت و بودجۀ مملکت است. خیلی چیزها کم است و این‌قدر این کمبودها زیاد است که حد ندارد. نهادی صاحب صلاحیت جهت بررسی این متون جهت تأیید و چاپ، نداریم. هر شخصی هر چه خواست می‌نویسد. هر هفته در پژوهشگاه، ده‌ها کارگاه حافظ‌خوانی و اقتصاد و فلسفه و … داریم و هیچ‌کدام از این‌ها را کسی شرکت نمی‌کند و اگر قصد گرفتن امتیاز داشته باشند در این کارگاه‌ها حاضر می‌شوند. در بخش مقالات هم که مشکلاتمان اساسی است. از شاگردی در مقطع فوق لیسانس که از روستا آمده بود، پرسیدم که چگونه زندگی را می‌گذرانی؟ گفت که برای اساتید مقاله می‌نویسم که امتیاز کسب کنند! در مقالاتی که بر اساس پایان‌نامه‌ها منتشر می‌شود باید اسم داور و مشاور ذکر شود. مقاله را شاگرد می‌نویسد اما امتیاز را اساتید می‌گیرند و بسیاری از این راه استادیار دانشگاه شده‌اند!&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====زبان شاعری نیما====<br /> حقیقتش شعرهای [[نیما یوشیج|نیما]] را خوب خواندم اولا دیوان قطور نیما پانزده شعر شاخص دارد. و آن‌ها همان اشعاری هستند که نیما خواسته شعر بشود و باقی چیزی نیست. چهار غزل دارد که واقعا در ادبیات فارسی شخصی بدین بدی غزل نگفته است! بنابراین شاعری به آن معنا نیست و چیزی هم که او می‌خواست بدان برسد همان بیست‌تای آخر بود و برخی مثل خانه‌ام ابری است از نظر زیبایی هنری بی‌نظیر است. اما در مورد زبانش. زبان نیما ایراد دارد. حقیقتش این است که من فکر می‌کنم نیما با ادبیات کهن فارسی آشنا نبود و چون در شمال هم بود تغییر زبانی این مکان باعث می‌شد که بعضی عناصر زبانی و ساختارهای نحوی را به کار ببرد که این ساختارهای نحوی واقعا درست نبود اما کمکم این مشکلات کم‌رنگتر شد و بسیاری از این ناملایمات زبانی را که در آثار اولیه‌اش بود از بین برد و آن بیست شعر آخر زبانی شسته و رفته‌تر دارد. اما می‌توانیم بگوییم ضعف نیما بوده‌ است.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====طبیعت شعر و طبیعت نثر====<br /> یک مسأله‌ای را هم [[نیما یوشیج|نیما]] مطرح کرده است که ما باید طبیعت شعر را به طبیعت نثر نزدیک کنیم. در طبیعت نثر فکر نمی‌کنیم که باید کلمات زیبا به کار ببریم. تنها می‌خواهیم مطلب را بگوییم! خب، این برداشت هم باعث می‌شود که خیلی روی زبان کار نکند. اما شعرهای آخر نیما شعرهای بهتری است البته نه به این معنا که اشکالات زبانی ندارد. بخشی از این ایرادها به‌خاطر موزون‌بودن این اشعار است. وقتی شما یک بیت بگویید و کلمه‌ای پیدا نکنید که در آن وزن بگنجد، آن حالت عاطفی و روحی که می‌خواهید از بین می‌رود و اگر نخواهید از بین برود، خب، حداقل یکی سری کلماتی می‌آید و ساختارهای نحوی حاصل می‌شود که مناسب با زبان فارسی نیست. اشکال وجود دارد اما این اشکالات آنقدر نیست که باعث تخفیف شعر او شود.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====حال و روز شعر معاصر====<br /> وضع شعر معاصر افتضاح است. با این اشعاری که امروزه پیدا شده هر چه دوست دارند، می‌گویند. در جایی تدریس می‌کردم، گفتند که خانمی در مورد شعرهای دهۀ هفتاد نظراتی داده‌اند. گفتم که خودش برای دیدار من بیاید. جلسه‌ای داشتیم و هر چه از او می‌پرسیدم و حتی دلیل جمله‌ای که به کار برده بود را نمی‌دانست. می‌گفت پنجاه سال بعد اشعار ما را می‌فهمند. می‌گفتم جمله‌ای که از نظر دستوری به کار بردی غلط است و می‌گفت که شاعر باید بر دستور حاکم باشد نه دستور حاکم بر شاعر! اگر این‌گونه باشد پس چه کسی شاعر نیست. دادائیست‌ها همین کارها را می‌کردند و کلمات روزنامه را می‌بریدند و کنار هم می‌گذاشتند و می‌گفتند ما شاعریم.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شعر بی‌مصداق====<br /> اگر قرار باشد هر شخص هر کلامی را بدون هیچ منطق دستوری ترکیب کند و بگوید این شعر است پس همه شاعرند! شما هیچوقت گزارۀ بی‌معنی نمی‌توانید بسازید. بسیاری از این شعرها گزاره‌های بی‌مصداق هستند. “گنجشک درختی را بر پشت نهاد و به آسمان رفت!” خب این مصداق ندارد. این بی‌مصداقی گاهی ممکن است در نظریه‌ای پیدا شود و بتوانید در کل شعر بر این بی‌مصداقی، مصداق پیدا کنید.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[احمد شاملو|شاملو]] و شعر بی‌وزن====<br /> شعر شاملو را قبول دارم. امروزه همه شعر سپید می‌گویند، منتهی سپید سپید می‌گویند! فکر می‌کنم گاهی نمی‌شود موضوعی را با شعر موزون گفت و اگر بگویید ارزشش کم می‌شود. شاید این برای ضعف شاعری باشد اما گاهی برخی اشعار را که می‌خوانم، گمان می‌کنم که اگر موزون می‌گفت، چه اتفاقی می‌افتاد و فکر می‌کنم آن هم شکلی است که شکل خودش را دارد.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====جایگاه وزن در شعر====<br /> ما عادت کردیم موسیقی ایرانی بشنویم و وقتی موسیقی ایرانی می‌شنویم، لذت می‌بریم. اگر شما یک مدت زیادی با وجود اینکه به موسیقی ایرانی علاقه‌مند هستید، آهنگ غربی گوش کنید بعد از یک مدتی به‌خاطر عادت گوش‌دادن از آن هم لذت می‌برید. سمفونی نهم بتهوون را به ایرانی بدهند، اولبار از تنظیم و سازبندی و ملودی آن لذت نخواهند برد اما اگر این شنیدن تکرار شود آن را خواهند پذیرفت. پس لازم نیست که یک شعر خوب و مورد علاقۀ مخاطب ایرانی حتما شعری با وزن عروضی باشد.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====دارالتجاره‌ها به جای دارالعلم‌ها====<br /> متاسفانه در این روزگار، فرصت‌طلبی، منفعت‌اندیشی و دل‌بستگی به هیاهوهای تبلیغاتی سبب شده است که سرقت ادبی و شعبده‌بازی در کتاب‌سازی، هرج‌ومرج ادبی و فرهنگی بی‌سابقه‌ای را به وجود بیاورد که اگر به سامان آوردنش محتمل باشد، چشم‌اندازش چندان دور است که به‌کلی ناامیدکننده است. جای بسیار تاسف است که بدون هیچ احساس شرمی بعضی از استادان و دانشجویان بی‌آنکه اندیشه‌ٔ حرمت ادب و شأن خود را داشته باشند از نوشته‌های دیگران، خواه کتاب و مقاله باشد و خواه جزوه و رساله بی‌هیچ اشاره‌ای، به اصل، به صورتی گسترده، پنهان و آشکار، سوءاستفاده می‌کنند و دریغا که کار چنان بیخ پیدا کرده است که نوشتن رساله و مقاله را در شمار خدمات دانشجویی هم تبلیغ می‌کنند. دارالعلم‌ها چنان دارالتجاره‌هایی شده‌اند که گاهی استاد برای کسب امتیاز مقاله و رساله‌ دانشجوی را به اسم خود چاپ می‌کند و تا شست کسی خبردار شود امتیاز لازم را برای ترفیع و ارتقاء ربوده است.&lt;ref name=&quot;جایزه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.bookcity.org/detail/1508<br /> |عنوان=جایزه دکتر تقی پورنامداریان درباره برگزیده جایزه دکتر فتحالله مجتبایی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حقیقت‌جویی یا سودجویی؟====<br /> به دشواری در این بلبشو می‌توان دریافت چه مقدار از کتاب یا رساله‌ای از آنِ نویسنده است و چه مقدار از آن دیگران. وقتی معیار همه چیز پول شد و کتاب و رساله‌ هم مال‌التجاره‌ای که فقط به سود مادی‌اش باید اندیشید، آن‌وقت انتظار نباید داشت که کسب آسان مال، جای حقیقت‌جویی دشوار و اندیشه‌ورزی جانکاه را نگیرد.&lt;ref name=&quot;جایزه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====جریان غیرعلمی دانشگاهی====<br /> بنده نیز جزئی از این جریان نامبارکم اما آن‌چه می‌گویم پشتوانه‌ٔ تجربی حداقل سی‌ساله دارد. بعضی از ما استادان حتی تا روز دفاع رساله وقت پیدا نمی‌کنیم رساله‌ای را حتی تورق کنیم، راهنمایی و مطالعه که جای خود دارد. حتی راستش می‌خواهید بعضی از ما تا روز دفاع هم از استاد راهنما بودن خود هم بی‌خبریم!&lt;ref name=&quot;جایزه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====روزگار وانفسای ادبی====<br /> در این غوغای بی‌سروبن، چه عجب اگر آدمی هزار صفحه رساله بنویسد و به‌سختی بتوان چند جمله‌ معنی‌دار از انبوهِ و الذاریات آن استخراج کرد! یک بار کپی رساله‌ای را که دفاع شده بود، بی‌اسم‌ورسم نویسنده‌اش برایم فرستادند تا ارزیابی کنم. با ارفاق و کمال تواضع بیشتر از نمره‌ پنج دلم راضی نشد به آن رساله بدهم، نه آن‌که دانش حقیر از دانش نویسنده بیشتر بود، بلکه برای آن‌که نویسنده خود چیزی ننوشته بود که بنده آن را ارزیابی کنم. بعد مدتی وجدانم ناراحت بود که در این روزگار وانفسای ادبی تو را چه به اینکه دنبال حق و انصاف باشی!؟ یک ماهی‌ گذشت اتفاقا دیداری دست داد با استاد [[محمدرضا شفیعی‌ کدکنی]]. حرف از دانشگاه و دانشجو و رساله‌های دکتری افتاد. گفت: چند روز پیش رساله‌ای را برای ارزیابی فرستاده بودند، به آن نمره‌ٔ سه دادم، متعجبم چطور می‌شود هفتصد، هشتصد صفحه رساله نوشت و هیچی نگفت!&lt;ref name=&quot;جایزه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====ارزیابی رساله‌های دانشجویی====<br /> منظورم البته نیست که در دانشگاه‌های کشور رساله‌های خوب و قابل تامل نوشته نمی‌شود. بنده رساله‌های متعددی را می‌توانم نام‌ ببرم که باارزش و قابل تامل و حاوی نگاهی نو و تحقیقی به قاعده بوده‌اند، اما متاسفانه این پایان‌نامه‌ها نیز در جلسه‌های دفاع به سبب ملاحظات دوستانه و تعارفات معمول و بی‌معنی، همان امتیازی را کسب می‌کنند که رساله‌های بی‌ارزش و سخیف. از همین جاست که ارزیابی رساله‌ها در خارج از جلسه‌های دفاع و ملاحظات و مناسبات بی‌ربط و علم‌ستیز توسط افراد باصلاحیت و به دور از تعارفات رایج، کاری بسیار گران‌قدر و شایسته، و عین عدل و انصاف و دفاع از حق است.&lt;ref name=&quot;جایزه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====تاثیرناپذیری از نظریه‌ها====<br /> هیچگاه در نوشته‌هایم تحت تأثیر یک نظریه مطلبی را نمی‌نویسم. اول سعی دارم که آن نظریه را جذب کنم و بفهمم و بعد خود فکرم را پیاده می‌کنم و آثاری را که خواندم تنها به‌عنوان شاهد برای صحت سخنانم می‌آورم.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ===سمت‌های علمی و اجرایی در دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور===<br /> {{بلی}} استاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی&lt;ref name=&quot;رزومه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===سمت‌های علمی و اجرایی در مجلات و ژورنال‌های معتبر ایران===<br /> * هیات تحریریه مجله مطالعات انتقادی ادبیات<br /> * هیات تحریریه فصلنامه جستارهای نوین ادبی<br /> * هیات تحریریه دوفصلنامه زبان و ادبیات فارسی<br /> * هیات تحریریه دوفصلنامه کهن نامه ادب پارسی&lt;ref name=&quot;رزومه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://civilica.com/p/178154/|عنوان=رزومه علمی آقای دکتر تقی پورنامداریان - صفحه اختصاصی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تقی پورنامداریان و آثارش از نگاه دیگران===<br /> ====دکتر [[سیدمصطفی موسوی]]، سردبیر مجلۀ بخارا از آشنایی با پورنامداریان و روش پژوهش ایشان می‌گوید:====<br /> سابقه‌ای دارم در خدمت استاد و به‌واقع منشی ایشان هستم و در خدمتشان می‌آموزم. اولین باری که استاد را در کلاس درس زیارت کردم، سال ۱۳۶۷ بود و توفیق چندانی نداشتیم چون به کرۀ جنوبی، برای آموزش زبان فارسی تشریف بردند، ولی در همان چند جلسه هم برای ما کاملا تفاوت و امتیاز استاد، نسبت به دیگر اساتید روشن بود.<br /> معروف‌ترین اثر استاد، «رمز و داستان‌های رمزی در ادب فارسی» است که فکر می‌کنم در روش ایشان در مطالعات و در تألیفات، بسیار تعیین‌کننده است. دنبال رمزها می‌گردند و سعی می‌کنند عادی نبینند. ساده‌ترین بیت و عبارتی که برای ایشان می‌خوانید، تعبیرهای بسیار پیچیده‌ای از درون آن نقل می‌کنند و این را در آثارشان دیده‌ایم.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> =====هوش سرشار و نظم فوق‌العاده=====<br /> از زندگی ایشان و استادی و تدریسشان علاوه بر هوش و ذوق سرشار و حافظۀ فوق‌العاده‌ای که دارند چیزی که شاید بیشتر از این‌ها به نظر می‌آید، نظم فوق‌العادۀ استاد است. کلاسی را که شروع می‌کنند، دقیقا طبق برنامه‌ای که طرح کردند و طرح درسی که به دانشجویان می‌دهند، عینا در طول ترم و تا پایان ترم رعایت می‌شود. برنامه‌ای که برای کلاس‌های درسشان دارند تا جایی که من دیدم و از دانشجویانی که در همین اواخر همکلاس‌شان بودند، پرسیدم، فوق‌العاده قابل استفاده است. به این معنی که می‌دانند جلسۀ بعد چه بحثی خواهد شد. مطالب مورد نظر را می‌خوانند و آمادگی کسب کرده و بعد در کلاس حضور پیدا می‌کنند و این امتیاز بزرگی است.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> =====پورنامداریان و تصحیح متون=====<br /> در این سال‌هایی که با استاد در تصحیح و شرح مخزن‌الاسرار کار می‌کردم، خیلی چیزها یاد گرفتم. تجربه‌های جالبی برای من بوده است. اولا تا جایی که من برخورد کردم پس از طرح مطالب به نتیجۀ تحلیل و طرح مسائل می‌پردازند و نظر خود را بیان می‌دارند. تغییر این نظر بسیار دشوار است و با هم بحث می‌کنیم، ولی به محض دریافت نظر جدید و درست‌تری، تغییر عقیده می‌دهند. بارها پیش آمده که بیتی را خوانده‌ایم و توضیح دادند و من را مجاب کردند، اما بعد گفتند که می‌توانیم این را با دید متفاوت از نظرات مطرح شده و نتایج قبل بخوانیم و ببینیم. بعد از منطق‌الطیر که در سال اخیر چاپ شد، از تصحیح استاد، اثری ندیده بودیم اما در طول مدتی که مخزن‌الاسرار را کار می‌کردیم ،متوجه این شدم که ایشان در تصحیح مهارت دارند و روش تصحیحی را به‌خوبی می‌دانند و در این زمینه نیز بسیار از ایشان آموختم و امیدوارم کار منتشر شود و دوستان هم ببینند.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> =====صبور=====<br /> یکی از ویژگی‌های استاد، صبوری است و هیچ عجله‌ای ندارند! کار مخزن‌الاسرار دو هزار بیتی، دوازده سال به طول انجامید. البته این پروژه انجام و تمام شده و در انتظار کارهای نشرش هستیم یا به‌عنوان نمونه [[عقل سرخ]]ی که جناب دکتر نوشته‌اند، در سال ۱۳۶۴ در دستان ایشان دیدم اما سه سال پیش به چاپ رسید.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> =====مأخوذ به حیا با غریبه‌ها، صریح با دوستان=====<br /> دکتر پورنامداریان بسیار مأخوذ به حیا هستند. البته در مورد دوستان خیر! به دوستان جواب منفی می‌دهند و «نه» می‌گویند. اما در مورد افراد غریبه پاسخشان مثبت است. بارها شده به ایشان اصرار می‌کنیم که کلاسی و سخنرانی بگذارند اما به‌راحتی می‌گویند: نه! اما در خارج از جمع آشنایان می‌بینیم که سخنرانی و یا پانصد کیلومتر آن طرف‌تر کلاسی دارند و خب، مایۀ گلایۀ ما هم هست! انتظار داریم که به دوستان هم بیشتر توجه کنند.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====دکتر [[مریم مشرّف]] درمورد منش پورنامداریان معتقد است:[[پرونده:مشرف.jpg|60px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> استاد پورنامداریان حقیقتا استادی برآمده از مردم هستند. هیچ نوع خصلت اشراف‌زدگی و جدایی از مردم، نه در آثارشان و نه در رفتارشان نیست و طبیعی است در سال‌هایی که در دهات و روستاها با کمترین امکانات که خود در مقدمه‌های کتابشان اشاره کرده‌اند و در آن‌جا به تدریس مشغول بودند و کمک خرجی برای خانواده می‌فرستادند، با یک چنین سختی و مشقاتی کنار مردم به ادبیات فارسی خدمت کردند تا جایی که با دکتر [[محسن ابوالقاسمی]] و آقای [[پرویز ناتل خانلری]] پژوهشگاه را تأسیس کردند درحالی‌که خود دانشجو بودند، استادی هم می‌کردند. درهر زمانی که در دفتر کار ایشان حاضر بودم، دیدم افراد بسیاری زیادی می‌آیند و صف می‌بندند و سوال‌هایی می‌پرسند که خود من کلافه می‌شوم و ایشان با صبر و حوصله و بدون هیچ چشم‌داشتی و خارج از شرح وظایف خود، جواب سوال‌ها را می‌دهند.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====نظر [[مریم حسینی]] درباره کتاب [[خانه‌ام ابری است]][[پرونده:Maryam.h.jpg|60px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> این اثر قوی‌ترین اثر موجود در زمینهٔ نیماپژوهی است. پورنامداریان در این اثر از نظریه‌های منتقدان غربی و شرقی به خوبی بهره گرفته است تا به وجه صحیحی از نقد شعر نیما دست یابد. همچنین این اثر جزو نخستین آثاری است که به نقد ساختاری و فرمالیستی از جنبه کابردی آن پرداخته است. او در این اثر از جهات صورت و معنا که شامل صور خیال، زبان و موسیقی می‌شود شعر نیما را بررسی کرده است. از سوی دیگر نه تنها برجستگی‌های شعر نیما را مطرح کرده بلکه به کاستی‌های زبانی شعر نیما و خطاهای او در تمرین‌های شاعری‌اش نیز اشاره داشته است.&lt;ref name=&quot;نیماپژوهی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====نظر [[فاطمه راکعی]] درباره کتاب [[خانه‌ام ابری است]][[پرونده:راکعی.jpg|60px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> از این اثر می‌توان به‌عنوان یکی از کتاب‌های موفق و جامع در زمینه بررسی نماد و نمادگرایی در شعر نیما یاد کرد. پورنامداریان در این کتاب به‌طور علمی و ضابطه‌مند به تحلیل شعر نیما پرداخته است. البته در بررسی آثار نیما کتاب‌های بسیار منتشر شده و در تمامی کتاب‌های معرفی و نقد آثار شاعران معاصر پس از مشروطه یادی از نیما نیز شده است.&lt;ref name=&quot;نیماپژوهی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/report/92715/%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%aa%d9%82%db%8c-%d9%be%d9%88%d8%b1%d9%86%d8%a7%d9%85%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%ac%d8%a7%d9%85%d8%b9-%d8%aa%d8%b1%db%8c%d9%86-%d8%a7%d8%ab%d8%b1-%d8%ad%d9%88%d8%b2%d9%87-%d9%86%db%8c%d9%85%d8%a7-%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%db%8c|عنوان=کتاب تقی پورنامداریان؛ جامع‌ترین اثر در حوزه نیما‌پژوهی | ایبنا}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===دیگران از نگاه تقی پورنامداریان===<br /> ====خاطره تقی پورنامداریان از کلاس‌های دکتر [[محمدرضا شفیعی کدکنی]][[پرونده:Kadkani.jpeg|60px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> سال آخر دانشگاه، به تهران آمدم. سال ۱۳۵۱ پژوهشکدۀ فرهنگ ایران را آقای دکتر [[پرویز ناتل خانلری]] افتتاح کردند. از جمله اساتید ما دکتر شفیعی کدکنی بودند. در واقع دانششان جمع بین ضدین بود. از یک طرف به ما عرفان و تصوف به زبان عربی تدریس می‌کردند و از طرفی شعر [[احمد شاملو|شاملو]] و [[مهدی اخوان ثالث|اخوان]] و [[فروغ فرخزاد|فروغ]] و من فکر می‌کنم از میان اساتید بیشترین تأثیری که گرفتم از استاد شفیعی بود. کلاس‌های استاد شفیعی کدکنی در دورۀ فوق لیسانس بسیار مطبوع بود. به همین جهت کارهایم در مورد نقد شعر و مسائل عرفانی تأثیر ایشان است. نقدهایی که در بارۀ شاملو نوشتم، کتاب تأملی در مورد شعر احمد شاملو که بعدها «[[سفر در مه]]» نام گرفت، یادگار تکلیفی است که آقای دکتر شفیعی به من دادند. زمانی که شاگرد ایشان بودم خیلی‌ها شاملو و [[نیما یوشیج|نیما]] را شاعر نمی‌دانستند ولی از خوبی دهات این بود که فرصت زیادی داشتم که اشعار این شاعران معاصر را مطالعه کنم. در این کلاس‌ها بود که با مقدمات نقد ادبی و بلاغت آشنا شدم و خود ادامه دادم. به یاد دارم در زمانی که در دهات معلم بودم شعر شاملو و اخوان و نیما و فروغ را می‌خواندم و وقتی می‌خواندم لذت می‌بردم اما نمی‌فهمیدم این شعرها چه می‌گویند و چرا لذتبخش هستند. در زمان دانشجویی به دنبال شخصی بودم که معانی آن را درک کنم. خیلی‌ها شعر شاملو را از حفظ بودند و بسیاری درباره‌اش کتاب و مقاله‌ای نوشته بودند اما نمی‌توانستند به سوالات من پاسخ بگویند. در این زمان حضور در کلاس‌های دکتر شفیعی کمک بسیاری به من کرد که خیلی چیزها را بفهمم. افتخار من شاگردی ایشان است و تحقیقات من از نظرات ایشان بوده است.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====یادداشت تقی پورنامداریان در پی درگذشت '''محمدرضا شجریان'''، استاد آواز ایران[[پرونده:شجریان.jpg|60px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> استاد شجریان اَلِف‌قدّ هزاره‌ اخیر در موسیقی ایران است؛ به‌هر الْفی، اَلِف‌قدّی برآید. گاهی افرادی یگانه در قلمرو علم و هنر و اندیشه‌ یک ملّت در طول تاریخ ظهور می‌کنند که در قلمرو فرهنگ آن ملّت نه نظیر دارند و نه تصوّرِ تکرارِ آن‌ها ممکن است. استاد شجریان در قلمرو آواز سنّتی یکی از این اسطوره‌های هزاره‌ها بود.<br /> شجریان گذشته از این هنر متعالیِ بی‌نظیر، آزاده‌ای بی‌نهایت ایران‌پرست و مردم‌دوست بود تا آن‌جا که نشان داد به‌خاطر ایران و مردم ایران می‌تواند از همه‌ دلبستگی‌های حقیر مادّی و دنیوی چشم بپوشد. او با هنر و منشِ انسانی خود نه تنها در قلب تمام فارسی‌زبانان جهان جایی جاودان برای خود تدارک دید، بلکه با نگاه باریک‌‌بین خود پیوندی میان شعر کلاسیک و معاصر و نمایندگان برجسته‌ آن‌ها ایجاد کرد که سبب تجدید حیات گذشتگان و شناخت بیشتر معاصران و ارجمندی شعر آنان در میان مردم گشت.&lt;ref name=&quot;نوشته&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/99072618979/%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |عنوان=نوشته تقی پورنامداریان برای محمدرضا شجریان}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===جوایز===<br /> {{بلی}} كتاب «[[رمز و داستان‌های رمزی در ادب فارسی]]» تقی پورنامداران، در دوره چهارم كتاب سال جمهوری اسلامي ايران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به‌عنوان كتاب سال برگزيده شد.<br /> <br /> ==آثار و کتابشناسی==<br /> ===کتاب‌ها===<br /> [[پرونده:دیدار با سیمرغ.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:داستان پیامبر.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:عقل سرخ اصلی.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:گمشده دریا.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:خانه ابری.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:سایه آفتاب.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:رمز.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> * «[[سفر در مه]]: تأملی در شعر [[احمد شاملو]]»، تهران: انتشارات آبان، ۱۳۵۷ (چاپ سوم، انتشارات نگاه)<br /> * «[[خانه‌ام ابری است]]: شعر نیما از سنت تا تجدد»، تهران: انتشارات سروش، چاپ دوم ۱۳۸۳<br /> * «[[رمز و داستان‌های رمزی در ادب فارسی]]»، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول ۱۳۶۴، چاپ ششم ۱۳۸۶، (کتاب سال)<br /> * «[[دیدار با سیمرغ]] (تحلیل اندیشه و هنر عطار)»، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ اول ۱۳۷۴. چاپ چهارم ۱۳۸۶.<br /> * «[[درس فارسی برای دانشجویان خارجی]]»، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ اول ۱۳۷۳. چاپ هفتم ۱۳۸۷<br /> * «[[داستان پیامبران در کلیات شمس]]»، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ سوم ۱۳۸۶<br /> * «[[در سایه آفتاب]] (ساختارشکنی در شعر مولوی)»، تهران: انتشارات سخن، چاپ دوم ۱۳۸۴<br /> * «[[گمشده لب دریا]] (صورت و معنی در شعر حافظ)»، تهران: انتشارات سخن، چاپ دوم ۱۳۸۴<br /> * «[[رهروان بی‌برگ]] (مجموعه شعر)»، تهران: انتشارات سخن، ۱۳۸۱<br /> * «[[تصحیح منطق‌الطیر]]» (با همکاری محمود عابدی)، تهران: انتشارات سمت<br /> * «[[فرهنگ تاریخی زبان فارسی]]» (تألیف گروهی)<br /> * «[[عقل سرخ]]» (درباره سهروردی)<br /> * «[[ساکن چو آب و روان چون ریگ]]»، تهران، انتشارات سخن، ۱۳۹۶<br /> * «[[رهروان بی‌برگ]]»، تهران، انتشارات سخن، ۱۳۸۳<br /> <br /> ===سخنرانی‌ها===<br /> * سخنرانی در بزرگداشت دکتر [[محسن ابوالقاسمی]]، در شب ابوالقاسمی، موقوفات افشار<br /> * سخنرانی دربارۀ نقش داستان‌های منظوم مثنوی در پرورش فکری کودکان سخنرانی، میزگرد در گروه فبک (فلسفۀ کودک) ۲۶/۲/۹۵<br /> * سخنرانی دربارۀ شعر در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی به مناسبت روز [[شهریار]]، ۲۷ شهریور<br /> * سخنرانی به مناسبت روز پژوهش: تحت عنوان پژوهش و ادبیات فارسی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۲۱ آذر <br /> * ارائه سخنرانی در سمینار لغتنامه‌نویسی در لغت‌نامه دهخدا<br /> * سخنرانی علمی بین‌المللی : ۱- عطار و عقاید گنوسی همایش بین‌المللی عطار نیشابوری در دانشگاه اصفهان با همکاری دانشگاه توکیو فروردین ماه ۱۳۹۴<br /> * تحلیل گفتمانی غزلی از حافظ (در سمینار بین‌المللی حافظ، چاپ‌ شده در مجموع مقاله‌ها) در ویژه‌نامه همایش بین‌المللی حافظ، آذرماه سال ۹۴<br /> * نکته‌هایی چند پیرامون نقد. سخنرانی در همایش ملی نقد ادبی ایران ( در نامه نقد چاپ شده است)<br /> * مقاله شمس و مولوی. در کنفرانس بین‌المللی شمس‌الحق تبریزی، یکشنبه ۴ مهر در خوی، همراه با رونمایی کتاب داستان پیامبران در کلیات شمس<br /> <br /> ===تعدادی از مقالات===<br /> * جایگاه قدسی شعر مولوی (کهن‌نامه ادب فارسی، سال هشتم، شماره دوم، تابستان ۹۶، ص ۹۱-۱۰۸)<br /> * بررسی انتقادی تصحیح دیوان رشیدالدین وطواط (آینه میراث، دوره جدید، سال چهارم، شماره اول، بهار و تابستان ۱۳۹۵)<br /> * مشکلات فرهنگ‌نویسی با نگاهی به فرهنگ جامع و فرهنگ شاهنامه (مجله ادبیات سال دوم شماره ۵ سال ۶ شماره ۱ و ۲ سال ۱۳۹۵<br /> * انسان در مثنوی مولوی، به مناسبت روز مولوی، پژوهشگاه علوم انسانی<br /> * مقالۀ [[فریدون مشیری]]، شاعر مردم، در تاریخ ۲۷ آذر در دانشگاه خرّمدره<br /> * مقالۀ مولوی، انسان، بیان. چاپ شده در ارج نامۀ دکتر تکمیل همایون<br /> * کلیات شمس، غزل‌های مولوی، در جلد پنجم دانشنامه زبان و ادب<br /> * ادبیت و گزاره‌های ادبی ، مجله نقد ادبی شماره ۲۷ سال ۱۳۹۳<br /> * حافظ و خلاف عادت در صورت و معنی غزل (دانشگاه خوارزمی)، ۱۳۹۲<br /> * فرهنگ، زبان، معیار و ادبیات فارسی، نامگانه دکتر احمدعلی رجایی سال ۹۱، تجدید چاپ در بخارا ،شماره ۸۶<br /> * نگاهی دیگر به جناس با خانم ناهید تهرانی، مجله فنون ادبی، بهار و تابستان۱۳۹۰ <br /> * اقتضای حال، زبان رمزی و تاویل شعر عرفانی، گوهر گویا، سال پنجم، شماره سوم پیاپی۱۹، پاییز ۹۰<br /> * بازتاب رئالیسم جادویی در داستان‌های [[غلامحسین ساعدی]] با مریم سیدان، مجله تربیت معلم، بهار ۱۳۸۸ (در ۸۹ به جاپ رسیده است).<br /> * مقاله انسجام و پیوستگی در غزلی از حافظ با خانم طاهره ایشانی، مجله تربیت معلم بهمن ۱۳۹۰، بهار و تابستان ۱۳۸۹<br /> * تفسیر غزلی از مولوی، مجله مطالعات عرفانی دانشگاه کاشان، شماره 11، بهار و تابستان ۸۹<br /> * تداعی وفنون بدیعی، با ناهید تهرانی، مجله فنون ادبی (سال اول شماره اول ۱۳۸۸)<br /> * عالم مثال افلاطون، ناخودآگاه جمعی یونگ و عالم دل مولوی، پژوهش نامه شماره ۹، پاییز ۱۳۸۸<br /> * پژوهشی ناب، نگاه نو، ش ۸۲، تابستان ۱۳۸۸<br /> * تا در زمانه باقی ست آواز باد و باران، اعتماد ملی، شهریور ۱۳۸۷<br /> * ...<br /> <br /> <br /> ===نگاهی به برخی آثار===<br /> ====کتاب [[رمز و داستان‌های رمزی در ادب فارسی]][[پرونده:رمز.jpg|60px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> اين كتاب شامل ۱۶ بخش است كه ۱۰ بخش ابتدای آن در حكم مقدمه‌ای است كه خواننده را با زمينه‌ها و سوابق رمز و جلوه‌های متعدد و متنوع آن در ادب فارسي و فرهنگ ايرانی–اسلامی آشنا می‌سازد. در اين مقدّمه، پس از بحث درباره معنی لغوی و اصطلاحی رمز علت رمزی شمردن اين داستان‌ها و سپس رابطه رمز با صور خيال بررسی گرديده‌است و موارد اشتراک و اختلاف آن‌ها شرح شده و آنگاه نوع برخورد انسان با متعلق معرفت و تأثير آن در كيفيت بيان مورد مداقه قرار گرفته است. در ۶ بخش بعدی، كتاب مستقيماً با داستان‌های رمزی ارتباط می‌يابد و جدايی داستان رمزی از تمثيل و شباهت آن با رؤيا بيان می‌گردد. در بخش‌های ۱۴ و ۱۵ به شرح رمزهايی كه در داستان‌های عرفانی‌-فلسفی ابن سينا و سهروردی آمده، پرداخته و در بخش ۱۶ به مفهوم كلي «رسالة الطّير»ها اختصاص يافته است. ضمناً خلاصه‌ای از داستان‌های مورد بحث در پايان به كتاب منضم شده است.&lt;ref name=&quot;زندگی&quot;/&gt;<br /> <br /> =====این نویسنده و پژوهشگر روند شکل‌گیری کتابش را این‌گونه شرح می‌دهد:=====<br /> کتاب رمز و داستان‌های رمزی یک کنجکاوی بود که من نوشتم. استادی داشتیم که وقتی آثار سهروردی را می‌خواند و ما می‌پرسیدیم معنای این کلمات چیست؟! پاسخ می‌گفتند که رمز است و توضیح بیشتری نمی‌دادند. برای من این رمزها در بسته‌ای بود. به همین جهت رسالۀ دکتری خود را با این موضوع مطرح کردم. در آن زمان منابعی برای مطالعاتم نداشتم. یادم هست که از سال ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۷ که آقای دکتر [[پرویز ناتل خانلری]] راهنمای من بودند هیچ ننوشته بودم، نزد ایشان رفتم و گفتم که این مقدمۀ هفتاد هشتاد صفحه‌ای برای پایان‌نامهٔ من است. خیلی استقبال کردند ولی بعد از دستگیری ایشان، از استاد [[محمدرضا شفیعی کدکنی]] که از آمریکا آمده بودند، خواهش کردم که قبول کنند. وقتی این هشتاد صفحه را نزد ایشان بردم، گفتند که همین نوشته‌ها را برای دفاع آمده کن و از سرشان هم زیاد است! اما من گوش نکردم و بالاخره کاملش کرده و دفاع کردم. چند روز بعد از جلسۀ دفاع، استاد را دیدم. گفتند که کتاب را به شرکت انتشارات علمی دادم و آن کتاب بدون اینکه به من گفته باشند، چاپ شد. نکتۀ مفیدی که همیشه به آن توجه داشتم این بود که فکر می‌کردم وقتی چیزی را می‌نویسم این مطلب منتشر شده یا باید معرفتی را به دیگران منتقل کند یا حس زیبای‌شناسی آن‌ها را نسبت به متن تقویت نماید.&lt;ref name=&quot;گفت&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ====کتاب [[در سایه آفتاب]][[پرونده:سایه آفتاب.jpg|60px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> نويسنده اين كتاب را حاصل بخشي از اندوخته‌های ذهنی خود -كه سبب حصول يک شهود است- و ظرايف غريب زبان قرآنی می‌داند. نويسنده معتقد است در قرآن همه سخن می‌گويند در عين آن‌كه متكلم حقيقی همان خداست و در طول سوره‌ها توالی و تناوب متكلم دستوری و به اقتضای آن مخاطب‌ها بدون ذكر قرينه، زبان خاصی را به وجود می‌آورند، كه به اين ترتيب می‌توان عادت ستيزی‌های گوناگونی را تصور كرد كه در زبان قرآن رخ داده است و ساختار آن را در قياس با زبان ما درهم شكسته است. دكتر پور نامداريان در فصل اول كتاب به بررسی پاسخ اين سوال می‌پردازد كه چه عواملي سبب می‌شود شاعرانی مثل سنايی، عطار، مولوی و حافظ در غزل‌های عارفانه خود ركن ركين معنی‌داری يا تک‌معنايی را در شعر كلاسيک بشكنند و از ميان چهار عامل موثر در توليد شعر يعنی اوضاع سياسی و اجتماعی، شخصيت فردی شاعر، ميراث ادبی و مخاطب شعر، تحول كدام عامل سبب شكسته‌شدن سد سنت می‌گردد و تجدد در اركان سه‌گانه شعر كلاسيک (زبان ادبی، صورت و قالب از پيش معين و معنی‌داری) را به دنبال خود می‌آورد . همچنين در اين فصل به علت متزلزل بودن ركن معنی‌داری به‌ وسيله بعضی شاعران می‌پردازد. نويسنده در بخشی از كتاب با عنوان صور و اسباب ابهام در غزل‌های مولوی، کوشيده است تا شباهت‌های ساختاری ميان غزل‌های مولوی با ساختار قرآن را كه نتيجه اشتراک بافت، يعنی بافت وحی است، نشان دهد. بخش دوم كتاب نيز همين ساخت‌شكنی‌ها را در مثنوی پی‌ می‌گيرد. ضمن آن‌كه به مناسبت، به شيوه داستان‌پرداری مولوی و تاثير اين بافت در زبان مثنوی اشاره و برای اثبات مطلب و تفاوت مثنوی با كتاب‌های تعليمی مشابه چون حديقه سنايی و مثنوی‌های عطار مقايسه لازم به عمل می‌آورد.&lt;ref name=&quot;زندگی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[خانه‌ام ابری است]][[پرونده:خانه ابری.jpg|60px|بی‌قاب|راست|هیچ]]==== <br /> «خانه‌ام ابری است»، شعر نیما از سنت تا تجدد را مورد بررسی قرار می‌دهد. در این کتاب به موارد گوناگونی پیرامون زندگی پدر شعر نوی فارسی پرداخته می‌شود و علاوه به نگاهی اجمالی به زندگی و شعر او، قالب و صور شعر، زبان و زمینه‌های عاطفی و معنایی دیگر نیز در این کتاب تجزیه و تحلیل می شود.<br /> آنچه دکتر &quot;تقی پورنامداریان&quot; دربارهٔ مسالهٔ زبان در شعر [[نیما یوشیج]] بر آن تاکید نموده، این است که زبان اشعار وی از یک دوگانگی به‌خصوصی برخوردار است و این مساله آن را مبهم و عجیب جلوه می‌دهد. این رویکرد زبانی ناهموار و مبهم، بیشتر در آثار وی در حوزهٔ شعر نو به چشم می‌خورد و کمتر در مورد قالب‌های سنتی و نیمه‌سنتی صدق می‌کند. نویسنده همچنین تصرفات زبانی نیما را نیز بررسی می‌کند که یکی از ویژگی‌های برجستهٔ سبکی در زبان شعر آزاد نیمایی بود. مواردی نظیر حذف &quot;ی&quot;، ایجاد فاصله میان موصوف و صفت و حتی پیشی گرفتن صفت بر موصوف، عبارت‌های فعلی، فعل‌های مرکب و چند مورد دیگر، از جمله تصرفات زبانی نیماست که در کتاب &quot;خانه ام ابری است&quot; به آن‌ها اشاره شده است.<br /> دکتر &quot;تقی پورنامداریان&quot; همچنین علت‌ها و اسباب هنجارگریزی‌های زبانی در شعر نیما، مسالهٔ معنا در شعر کهن و شعر آزاد، تاویل و زبان سمبلیک و نمادین و پیوند عینیت و ذهنیت در شعر نیما را بررسی کرده و تفسیر و تاویل از برخی اشعار برگزیدهٔ وی را در این کتاب گنجانده است.&lt;ref name=&quot;خانه‌ام&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.iranketab.ir/book/8094-khaneam-abrist|عنوان=کتاب خانه ام ابری است اثر تقی پورنامداریان | ایران کتاب}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[گمشده لب دریا]][[پرونده:گمشده دریا.jpg|60px|بی‌قاب|راست|هیچ]]==== <br /> این کتاب اثری از تقی پورنامداریان است که در آن تاملی در معنی و صورت شعر حافظ صورت گرفته است. نویسنده در این کتاب ابتدا به معنی و زمینه‌هایش در جهان شعری لسان‌الغیب می‌‎پردازد و شخصیت وی را در کنار مقام برزخی انسان بررسی می‎کند. در غزل حافظ شخصیت‌ها و مفاهیمی نظیر صوفی، رند، پیر مغان، شراب‌نوشی و عیب‌پوشی وجود دارد که تقی پورنامداریان آن‌ها را تشریح کرده و ثنویت هستی انسان، میثاق الست، بار امانت، گناه، عشق و غیره را که همه تظاهرات جهان مثالی در شعر حافظ شیرازی هستند، تجزیه و تحلیل می‌نماید.<br /> در کتاب «گمشده لب دریا»، به صورت و ظرایف هنری در شعر حافظ نیز پرداخته شده و علاوه بر اشاره به کلیات شیوه‌ٔ تعبیر و بیان، به موسیقی، تناسب معنای واژگان، تناظرهای پوشیده‌ٔ خطی یا لفظی، تداعی مضمون و معنا و فضاسازی متناسب با عواطف، نیز اشاره شده است.<br /> &quot;تقی پورنامداریان&quot; با بررسی ساختار، پیوند معنایی و تاویل، مفاهیمی نظیر التفات و انسجام و پیوند باطنی ابیات و ساختار غزل‌های حافظ را نیز مد نظر قرار داده و از مجرای خوانش شعر حافظ با مروری بر آنچه گذشت، قسمتی از کتاب &quot;گمشده لب دریا&quot; را به شعر کلاسیک و شعر حافظ در گفتگو با متن و تاویل اختصاص داده است.<br /> وی در پایان به تفسیر و تاویل نخستین غزل دیوان نیز پرداخته و یادداشت‌هایی را در کنار مآخذ، فهرست اعلام، نام کتاب‌ها و فهرست راهنمای مطالب مورد بحث، جهت استفاده‌ٔ هر چه بهتر از کتاب &quot;گمشده در دریا&quot; که &quot;تاملی در معنی و صورت شعر حافظ&quot; می‌باشد، ارائه کرده است. این اثر توسط نشر سخن، در چیزی حدود پانصد صفحه، به انتشار رسیده است.&lt;ref name=&quot;گمشد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.iranketab.ir/book/40249-gomshodeye-lab-e-darya|عنوان=کتاب گمشده لب دریا اثر تقی پورنامداریان | ایران کتاب}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[عقل سرخ]][[پرونده:عقل سرخ اصلی.jpg|60px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> «عقل سرخ»، شرح و تأویل داستان‌های رمزی سهروردی اثری است که دکتر تقی پورنامداریان، آن را به رشتهٔ تحریر درآورده است. بر همگان مبرهن است که رساله‌های داستان مانند شهاب‌الدین یحیی سهروردی ملقب به «شیخ اشراق» در زمرهٔ شاهکارهای منحصر به فرد ادبیات فارسی قرار می‌گیرند. آنچه از قلم این فیلسوف بزرگ ایرانی بر دل کاغذ می‌نشسته، علاوه بر اینکه از فلسفه و عرفان خیره کننده‌ای بهره داشته، چنان جنبهٔ زیبای ادبی از خود نشان می‌دهد که ذهن را به ستایش و تامل وا می‌دارد.<br /> آنچه در رساله‌های شیخ اشراق بر عهدهٔ زبان گذاشته شده، به بیان و تصویر کشیدن تجاربی است که در زمرهٔ تجربیات حسی و همگانی قرار نمی‌گیرند و با این وصف نمی‌توان بر اساس ساختار اولیهٔ زبان که وظیفه‌اش بیان تجربیات دنیوی است، به آنچه مولف می‌خواسته بگوید یا به عبارتی تجربیاتی ماورای این جهان و ماورای حس دست یافت.<br /> بر این اساس، شرح و تاویل از رساله‌های این چنینی، به سطوحی از آشنایی و تسلط بر مضامین و مقوله‌های معارف نیازمند است که تنها عدهٔ معدودی از پس آن برمی‌آیند. دکتر &quot;تقی پورنامداریان&quot; یکی از این افراد است که پیش از این نیز برای نخستین بار، به جایگاه رساله‌های رمزی سهروردی و ابن سینا با ارائهٔ مباحثی پیرامون آثار رمزی در ادبیات فارسی پرداخته بود.&lt;ref name=&quot;سرخ&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.iranketab.ir/book/33918-aghl-e-sorkh|عنوان=کتاب عقل سرخ اثر تقی پورنامداریان | ایران کتاب}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[داستان پیامبران در کلیات شمس]][[پرونده:داستان پیامبر.jpg|60px|بی‌قاب|راست|هیچ]]==== <br /> این کتاب داستان‌های آدم، ابراهیم، ادریس، ایوب، جرجیس، خضر، الیاس، داوود، سلیمان، صالح، عیسی و لوط علیهم السلام) را روایت می‌کند. در طرح کلی این کتاب، داستان پیامبران بر حسب نام پیامبران، به ترتیب حروف الفبا آمده است.هر داستان شامل دو بخش مجزاست. بخش اول شامل نقل همه شواهد به تفکیک موضوع، و شرح و توضیح هر گروه از شواهد هم موضوع، با مراجعه به قرآن کریم و تفاسیر است. بخش دوم تفسیر داستان است. در این بخش ابیاتی که معنی آن با توضیح اشاره‌های داستانی روشن نمی‌شود و معنی مجازی و رمزی دارد، به ترتیبی که در بخش اول آمده است، مطرح می‌شود و با استفاده از دیگر آثار مولوی، به‌خصوص مثنوی و نیز آثار عرفانی منظوم و منثور دیگر، اغلب متعلق به زمان‌های بیش از مولوی، تفسیر می‌شود.<br /> در این تفسیر‌ها سعی بر آن است که با استفاده از شواهد متعدد، هم در زمینه فکر و هم در زمینه تصویر، یکی از تفسیرهای ممکن، باب امکان تفسیرهای دیگر و ورود به باطن شعر بر او گشوده گردد.&lt;ref name=&quot;پیامبر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.iranketab.ir/book/53835-dastane-payambaran-dar-koliyate-shams|عنوان=کتاب داستان پیامبران در کلیات شمس اثر تقی پورنامداریان | ایران کتاب}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[دیدار با سیمرغ]][[پرونده:دیدار با سیمرغ.jpg|60px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> این مجموعه از مقالاتی به این عناوین تشکیل شده است: به عنوان مقدمه، شهود زیبایی و عشق الهی، سیمرغ و جبرئیل، عطار و تجربه دیدار با خویش، عطار و رساله های عرفانی ابن سینا، سیری در یک غزل عطار، عقل و فلسفه از نظرگاه عطار، نگاهی به داستان پردازی عطار، ابوسعید ابوالخیر از نگاه عطار، تفسیری دیگر از داستان شیخ صنعان، تخیل هنری و نمودهای آن در آثار عطار. <br /> دکتر تقی پور نامداریان در یادداشت چاپ چهارم این اثر چنین گفته است: آنچه عطار در حوزه اندیشه و هنر پدید آورده است، تاثیر خود را در طول قرون در آثار بسیاری از شاعران و از جمله مولوی و حافظ تسری بخشیده است. دیوان قصاید و غزلیات عطار نیز سرشار از احوال روحی و اسرار به شهود دریافته ای است که در رباعیات و مثنوی های او مجالی برای ظهور نداشته است.&lt;ref name=&quot;سی مرغ&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://mata.ihcs.ac.ir/fa/news/2436/%DA%86%D8%A7%D9%BE-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D9%85-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA-|عنوان=چاپ پنجم کتاب دیدار با سیمرغ}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%88%D8%B4_%DA%A9%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=47564 2022-07-24T06:21:42Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = سیاوش کسرایی<br /> |تصویر = Siavash kasraee.jpg <br /> |توضیح تصویر = '''بسیاری از نگفته‌هاست که{{سخ}} گفتنی نیست'''<br /> |نام اصلی =<br /> |زمینه فعالیت = سرایش، نقاشی، سیاست و تدریس<br /> |ملیت = <br /> |تاریخ تولد = ۵اسفند۱۳۰۵<br /> |محل تولد = اصفهان، سرای هشت‌بهشت<br /> |والدین =<br /> |تاریخ مرگ = ۱۹بهمن۱۳۷۴<br /> |محل مرگ = وین اتریش<br /> |علت مرگ = ابتلا به ذات‌الریه پس از جراحی قلب <br /> |محل زندگی = اصفهان، ساری، تهران، کابل، مسکو و وین<br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = گورستان مرکزی وین{{سخ}}&lt;small&gt;(Gruppe 33E, Reihe 3, Grab 30)&lt;/small&gt;<br /> |در زمان حکومت =<br /> |اتفاقات مهم = کودتای ۲۸مرداد{{-}}انقلاب۱۳۵۷ ایران{{-}} فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی<br /> |نام دیگر = کولی، رفیق کسرایی&lt;ref name=&quot;bbc.co.uk&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی =http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/02/120126_nk_toudeh_party_khatereh_.shtml|عنوان= سیاوش کسرایی و صلیبی که خود بر دوش نهاد}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}فرهاد ره‌آور&lt;ref name=دوقلب&gt;{{یادکرد وب|نشانی =http://www.bbc.com/persian/arts/2016/02/160207_om_kasraei_jamshid|عنوان= در جست‌وجوی خورشید: روایتی از شعری با دو قلب دقیقه ۱۳:۱۵}}&lt;/ref&gt;، رشید خلقی{{سخ}}و [[شَبان بزرگْ امید]]&lt;ref name=''لقب''&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شبانِ بزرگْ امید|ص=۲۴}}&lt;/ref&gt;<br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = انجمن ادبی شمع سوخته<br /> | پیشه = شاعر، نقاش&lt;ref name=''کاتالوگ''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://tehranauction.com/catalogue/auction-1394/TehranAcution1394.html#p=68|عنوان= [کاتالوگ ۱۳۹۴]، حراج تهران}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}تدریس در دانشگاه و فعال سیاسی حزب توده<br /> |سال‌های نویسندگی =<br /> |سبک نوشتاری =<br /> |کتاب‌ها = [[آرش کمان‌گیر]]، «آوا»، «مهره سرخ»، «خون سیاوش» و...<br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها =<br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته بر اساس اثر = '''''در جست‌وجوی خورشید'''''<br /> |همسر = مهری نوذری<br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = بی‌بی(۱۳۴۴){{سخ}}مانلی(۱۳۴۷){{سخ}}اشرف (دختر خوانده)<br /> |تحصیلات = لیسانس علوم‌سیاسی<br /> |دانشگاه = دانشکده حقوق و علوم‌سیاسی دانشگاه تهران<br /> |حوزه =<br /> |شاگرد = <br /> |استاد = [[نیما یوشیج]]<br /> |علت شهرت = منظومهٔ حماسیِ نیمایی ''آرش کمانگیر''<br /> |تأثیرگذاشته بر =<br /> |تأثیرپذیرفته از = نیما یوشیج، [[مرتضی کیوان]] و حزب توده<br /> |وب‌گاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز سیمرغ بلورین =<br /> |جوایز جشن سینمای ایران =<br /> |جوایز حافظ =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> <br /> '''سیاوش کسرایی''' شاعر، نویسنده، منتقد، نقاش و از بنیان‌گذاران [[کانون نویسندگان ایران]]&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/01/120130_l44_tudeh_party_writers_association.shtml|عنوان= حزب توده و کانون نویسندگان ایران}}&lt;/ref&gt; بود که معرروفترین شعرش، منظومه «آرش کمانگیر» است.<br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> سیاوش کسرایی حماسه‌سرای برخاسته از عمارت هشت‌بهشت اصفهان، سُرایندهٔ اولین منظومهٔ حماسی به‌سبک [[نیمایی]] با نام «[[آرش کمان‌گیر]]»&lt;ref name=&quot;dw-world.de&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.dw.com/fa-ir/%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%88%D8%B4-%DA%A9%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-br%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D8%AA/a-6431463|عنوان= سالگرد خاموشی سیاوش کسرایی، شاعر انقلاب و غربت}}&lt;/ref&gt;از شاگردان [[نیما یوشیج]] بود که به سبک شعریِ او وفادار ماند. «آوا»، «در هوای مرغ آمین»، «با دماوند خاموش» و «خون سیاوش» تعدادی از مجموعه‌شعرهای به‌جامانده از سیاوش است.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =http://www.radiofarda.com/content/f4_art_culture_review/377466.html|عنوان= پنج دری؛ فرهنگ و هنر ایران در هفته گذشته}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> بنیان‌گذاریِ ''انجمن ادبی شمع سوخته'' حاصل اندیشه و تلاش این دانش‌آموختهٔ دانشکدهٔ حقوق و علوم‌سیاسی دانشگاه تهران است که اجازهٔ دفاع از پایان‌نامه‌اش را نیافت؛ زیرا به موضوع جنبش کارگری پرداخته بود. کسرایی نیز بنابه‌اقتضای دوران خود و همانند بسیاری از هم‌دوره‌ای‌هایش، سالیان درازی را در حزب توده فعالیت کرد. کسرایی در ۱۳۴۷ عضو کانون نویسندگان ایران شد و تا سال۱۳۵۱ یکی از دبیران منتخب آن بود. سخنرانی ِ[[شب‌های شعر گوته|شب‌های گوته]] طی سال۱۳۵۶ را نیز در کارنامهٔ فرهنگی وی ثبت کرده‌اند.&lt;ref&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شبانِ بزرگْ امید|ص= ۱۶و۲۲و۲۴}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==در گذر از خاطره‌ها==<br /> ===بی‌بی، مهمان مامان و مهمان بابا===<br /> دو طبقهٔ خانهٔ کوچک ما سال‌ها محل رفت‌وآمد دو گروه اجتماعی بود: مشتریان مادر که از خانواده‌های اعیان و بزرگان بودند و شیک و معطر و برای طراحی و خیاطی می‌آمدند و دیدارکنندگان با پدر که تابستان‌ها خیس عرق از راه می‌رسیدند و زمستان‌ها با کفش‌های گل‌آلود و غالباً برای درددل و مشورت به سراغ پدرم می‌آمدند. خانهٔ ما همیشه پُر بود از کتاب‌های اهدایی به پدر و جعبه‌های بازنشدهٔ شکلات که برای مادر می‌آوردند.&lt;ref name= ''بی‌بی کسرایی''&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک= شبانِ بزرگْ امید|ص=۸۹}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===پیام سیاوش به [[سهراب]] زخم‌خورده===<br /> درپی شکست‌ها وقتی که یأس و افسون بر جان‌ها سایه انداخته بود، سیاوش، سپهری را چنین پیام می‌دهد:<br /> &lt;center&gt;«شیفتگی و آرمان‌خواهی به‌تنهایی کافی نیست، باید جانی روشن داشت و در چشمهٔ خرد و دانایی تن شست.»&lt;ref name= ''جست‌وجوی خورشید''&gt;{{یادکرد وب|نشانی =https://www.dideo.ir/v/ap/wcjiA|عنوان= کسرایی پدر، کسرایی دوست}}&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;<br /> <br /> [[پرونده:Kasraee.nameh1.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''هیئت دبیران سال۱۳۵۸، دست به اخراج نخستین‌ها زدند.'''<br /> &lt;ref name=''حزب‌وکانون''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://irpress.org/index.php?title=%D8%AD%D8%B2%D8%A8_%D8%AA%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%8C_%D9%88_%DA%A9%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%DB%B1|عنوان= ''کتاب جمعه'' سال اول شماره۲۵ صفحه۱۰}}&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;]]<br /> ===اخراج گروهی از خانهٔ خودی===<br /> [[کانون نویسندگان ایران]] بنیادی که هر وقت نامش می‌آید یاد مؤسسان و دبیران دور اولش زنده می‌شود در سال۱۳۵۸ هئیت دبیرانی داشت که جمعی، تصمیم به اخراج گروهی می‌گیرند. [[باقر پرهام]]، [[احمد شاملو]]، [[محسن یلفانی]]، [[غلام‌حسین ساعدی]] و [[اسماعیل خویی]] روزی اعلام می‌کنند که سیاوش کسرایی، [[به‌آذین]]، [[هوشنگ ابتهاج]]، [[فریدون تنکابنی]] و محمدتقی برومند اخراج‌اند. از مجمع عمومی کانون، تأییدیه می‌گیرند و کل اعضاء توده‌ای، به‌همراه این پنج تن، از کانون نویسندگان ایران، اخراج می‌شوند.&lt;ref&gt;{{پک|کوشان|۱۳۹۵|ک=حدیث تشنه و آب|ص=۷۲تا۸۵}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/02/120202_l44_tudeh_party_parham_ir_writers_association.shtml|عنوان = ایران، چرا توده‌ای‌های کانون نویسندگان اخراج شدند؟}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===واگذاریِ دارایی===<br /> [[هوشنگ ابتهاج]] امینی است که کسرایی متولی آثارش کرده‌ است.&lt;ref name= ''۱۴ساله''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.bbc.com/persian/iran/2012/01/120130_l44_tudeh_party_writers_association.shtml|عنوان = من، ''بی‌بی‌ کسرایی'' ۱۴ سال داشتم.}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===ممنوعیت از کار===<br /> چاپ شعر «یونانی»، سایهٔ ممیزی را بر سروده‌ها و دفترهای کسرایی نیز انداخت.&lt;ref name=''دههٔ چهل''&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان = شبانِ بزرگْ امید|صفحه= ۲۳}}&lt;/ref&gt; شعر یونانی برای میکیس تئودوراکیس&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://event.mojahedin.org/i/news/138600|عنوان= تئودوراکیس هنرمندی مبارز در راه آزادی}}&lt;/ref&gt;، آهنگساز شهیر آن کشور گفته شده بود؛ اما چون با &lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt;'''«وطنم قلب من است، قلب من زندانی است»'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; تمام می‌شود باآنکه مربوط به وقایع یونان است؛ چاپ آن در وضعیت سیاسیِ نیمهٔ دوم دههٔ چهل ایران، سیاوش را ممنوع‌القلم می‌کند.&lt;ref name=''جست‌وجوی خورشید''/&gt;<br /> <br /> ===تأمین زندگی به دست مادر===<br /> باآنکه سیاوش همواره شاغل بود و معمولاً پیوسته مشغول می‌شد؛ اما بی‌بی، مادر مهری را که در تهران طراح و خیاطِ معروفی بود، نان‌آور می‌داند: «سفارش لباس قبول می‌کرد و زندگی ما با سرانگشت هنرمندانهٔ مادرم تأمین می‌شد.»&lt;ref name=''بی‌بی کسرایی''/&gt;&lt;ref name= ''۱۴ساله''/&gt;<br /> بی‌بی در خاطره‌ای از پدر نقل می‌کند که: «پدرم روزی به‌شوخی گفت اگر [کار خیاطی] مادرتان نبود، شاید من هم یکی از شاعران پشت مسجدشاه می‌شدم و مجبور بودیم برای دیگران نامه بنویسیم.»&lt;ref name=''تعریف پدر''&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شبانِ بزرگْ امید|ص= ۹۵}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[پرونده:Siavash-kasraei-bibi-01.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''در کنار دخترش بی‌بی'''&lt;/center&gt;]]<br /> ===بی‌بی سیاوش در ده‌سالگی===<br /> ده‌ساله بودم که در جواب معلمم وقتی پرسید می‌خواهی چه کاره شوی، گفتم: «یا سوفیالورن یا چه‌گوارا». آن‌قدر که تحت‌تأثیر دو طبقهٔ همیشه پرتردد خانه‌مان بودم. هرچند معلم هاج و واج ماند و سری تکان داد و سکوت کرد؛ اما وقتی برای پدرم تعریف کردم گفت: «تو دیگه کمتر توی این اتاق پایین بیا.»&lt;ref name=''بی‌بی کسرایی''/&gt;<br /> <br /> [[پرونده:Siavash.kasraei.mazar.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''من مرگ هیچ‌کس را باور نمی‌کنم{{سخ}}خاکسپاری کسرایی در وین'''&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:Mazar siavash.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''مزار افتخاری وین'''&lt;/center&gt;]]<br /> ===چه شد که پدر رفت===<br /> سیاوش کسرایی به‌گفتهٔ دخترش بی‌بی، از بدو تولد مشکل ریوی داشت و همواره از تنگی‌نفس رنج می‌برد:<br /> :«آئورت‌هاش جای‌اینکه سمت چپ باشد، سمت راست بود. در این سال‌های آخر هم، بااینکه خورد و خوراکش را رعایت می‌کرد گویا مشکل کلسترول پیدا کرده بود؛ اما [مشکل عمدهٔ بابا] در تمام مدت عمرش نفس‌تنگی بود.»&lt;ref&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شبانِ بزرگْ امید|ص=۹۶}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===چرخی در زمان&lt;ref name= ''پژوهش''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://ganj-old.irandoc.ac.ir/articles/549289|عنوان= پژوهش ذهن و زبان سیاوش}}&lt;/ref&gt;===<br /> * '''۱۳۰۴''': تولد در اصفهان، سرای هشت‌بهشت، ۴اسفند<br /> * '''۱۳۰۹تا۱۳۲۴''': مهاجرت به تهران در خردسالی، زندگی و تحصیل در تهران،<br /> * '''۱۳۲۶تا۱۳۲۹''': تحصیل در رشتهٔ حقوق دانشگاه تهران، منبع دفاع از پایان‌نامه با عنوان «جنبش کارگری»<br /> * '''۱۳۲۷تا۱۳۶۷''': همراهی با حزب توده از داخل ایران تا ترک افغانستان<br /> * '''۱۳۳۱''': استخدام در وزارت بهداری؛ استخدام در وزارت آبادانی و مسکن تا اواخر دههٔ پنجاه؛ تدریس در دانشگاه‌های تهران و زاهدان<br /> * '''۱۳۳۲''': ممنوع‌القلم‌شدن و انتشار اشعارش با نام‌های مستعار؛ دستگیر و زندانی‌شدن بعد از کودتای ۲۸مرداد<br /> * '''۱۳۳۶''': انتشار مجموعه‌شعر «آوا»<br /> * '''۱۳۳۸''': انتشار مجموعه‌شعر «[[آتش کمان‌گیر]]»<br /> * '''۱۳۴۱''': انتشار مجموعه‌شعر «خون سیاوش»<br /> * '''۱۳۴۴''': تولد بی‌بی، تک‌فرزند دختر<br /> * '''۱۳۴۵''': انتشار مجموعه‌ٔ «سنگ و شبنم و با دماوند خاموش»<br /> * '''۱۳۴۶''': انتشار مجموعه‌ٔ «خانگی»<br /> * '''۱۳۴۷''': تولد مانلی، تک‌فرزند پسر<br /> * '''۱۳۵۵''': انتشار مجموعه‌ٔ «به‌سرخیِ آتش، به‌طعم دود»<br /> * '''۱۳۵۷''': انتشار دو مجموعه‌‌ٔ «از قرق تا خروس‌خوان» و «وقت سکوت نیست»<br /> * '''۱۳۵۸''': انتشار دو مجموعه‌‌ٔ «به‌پا خیز ایران من» و «آمرکا آمریکا»<br /> * '''۱۳۶۰''': انتشار مجموعهٔ «چهل‌ کلید»<br /> * '''۱۳۶۲''': انتشار مجموعه‌‌ٔ «تراشه‌های تیر»؛ مهاجرت به افغانستان و زندگی در کابل تا ۱۳۶۶<br /> * '''۱۳۶۳''': انتشار مجموعه‌‌ٔ «پیوند»<br /> * '''۱۳۶۵''': عضو هیئت سیاسی حزب توده <br /> * '''۱۳۶۶''': مهاجرت به شوروی سابق و اقامت در مسکو تا ۱۳۷۴<br /> * '''۱۳۶۷''': استعفا از هیئت سیاسی حزب توده<br /> * '''۱۳۶۸''': انتشار دو مجموعه‌‌ٔ «ستارگان سپیده‌دم» و «هدیه برای خاک»<br /> * '''۱۳۶۹''': کناره‌گیری از کمیتهٔ مرکزی حزب توده<br /> * '''۱۳۷۴''': انتشار مجموعه‌‌ٔ «مهره سرخ و هوای آفتاب»؛ مهاجرت به اتریش و اقامت در وین؛ انتشار مجموعه‌‌ٔ «بدرودگفتن زندگی»؛ درگذشت در ۱۹بهمن<br /> * '''۱۳۷۸''': انتشار «از خون سیاوش»<br /> * '''۱۳۸۱''': انتشار دو مجموعهٔ «هوای آفتاب» و «در هوای مرغ آمین»<br /> <br /> ===از مهاجرت در خردسالی تا درگذشت در اتریش===<br /> سیاوش را از خردسالی به تهران آوردند. در مدرسهٔ ادب، دورهٔ ابتدایی را گذراند و در مدرسهٔ نظام و دارالفنون دوران دبیرستان را. همان دوران دبیرستان با محسن پزشک‌پور و داریوش فروهر همراه شد و در فعالیت‌های دانش‌آموزیِ ملی‌گرا شرکت کرد. طی سال‌های ۱۳۲۶تا۱۳۲۹ در دانشکده حقوق دانشگاه تهران دورهٔ لیسانس علوم‌سیاسی را گذراند که البته نگذاشتند از پایان‌نامه‌اش دفاع کند؛ چون جنبش کارگری را موضوع رسالهٔ خود کرده بود. کسرایی از دو سال قبل از اتمام تحصیلات دانشگاهی، عضو حزب توده شده بود. دوران سربازی را در دانشکدهٔ افسری به‌سربرد.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شبانِ بزرگْ امید|ص=۱۳تا۱۷}}&lt;/ref&gt;<br /> &lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;کسرایی، سیاوش. بدون تاریخ، احتمالاً اواسط دههٔ شصت. شرح زندگی. اسناد خصوصی کسرایی.&lt;/ref&gt; سه سال بعد، کسرایی کارمند سازمان همکاری بهداشت، وابسته به برنامه اصل چهار ترومن شد و در نشریه‌های ''بهداشت همگانی در ناحیهٔ دریای خزر'' و ''زندگی و بهداشت'' قلم‌فرسایی کرد. طی بیست سالِ متمادی یعنی از اواسط دههٔ سی تا اواخر دههٔ پنجاه در سازمان‌های مربوط به مسکن عمومی که بانک ساختمانی، وزارت آبادانی و مسکن و نیز وزارت مسکن و شهرسازی را شامل می‌شد، تقریباً بی‌وقفه شاغل بود. صرفاً یک دوره به‌حالت تعلیق خدمت اداری درآمد که در بخش تبلیغات گروه صنعتی بهشهر کار کرد و البته همیشه در کنار مشاغل دائمی، به درس ادبیات در دانشگاه‌های تهران و زاهدان نیز پرداخت.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt;{{سخ}}<br /> کسرایی در تمام طیف‌های فعالیتش از عرصهٔ علمی گرفته تا فرهنگی‌هنری، ثابت کرده که همواره پشتکار داشته است. این ویژگی در زندگی سیاسی‌اش نیز نمایان بود؛ همراهی‌با حزب توده را که از سال۱۳۲۷ آغاز کرد تا چهل سال بعد همچنان ادامه داد و تبعات گاه سنگینی نیز متحمل شد. پس از کودتای ۲۸مرداد۱۳۳۲، مدت کوتاهی، در زندان به‌سر برد و در ۱۳۶۲، هم‌زمان با سرکوبی حزب توده، وطن را ترک کرد. زندگی در کابل تا ۱۳۶۶ و در مسکو تا ۱۳۷۴ و سپس اقامت در وین تا پایان عمر، بخشی از این تبعات است. از ۱۳۶۵ تا زمان استعفایش از حزب توده در ۱۳۶۷، کسرایی عضو هیئت سیاسی حزب بود؛ اما سرانجام در ۱۳۶۹ از کمیته مرکزی حزب نیز کناره گرفت. جدایی از این تشکیلات نیز با چنان اطمینانی رخ داد که آخرین مجموعهٔ شعرش، [[مهرهٔ سرخ]] را در اعتراض علنی به سیاست حزب توده و عواقب آن سُرود و در سال۱۳۷۴ چاپ و منتشر کرد.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;<br /> &lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =http://10mehr.com/maghaleh/19052015/1073|عنوان= متن نطق در پلنوم فروردین ۱۳۶۹}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> کوشش کسرایی برای ترک مسکو سرانجام در سال۱۳۷۴ به‌نتیجه رسید و سکونتش در وین به‌صورت پناهنده، میسر شد. وین اما نگاهش به کسرایی، نگاهی از جنس مهاجر نبود و انجمن فرهنگی ایرانیان مقیم اتریش، آبان همان سال، باورش از سیاوش را با برگزاری شب شعری باشکوه به‌نمایش گذاشت. شب شعری به‌دور از سیاست و حزب و سازمان و... و بدین‌ترتیب، امید بار دیگر در روحیهٔ شبانش بهبود یافت:<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color: purple}}{{ب|باور نمی‌کند دل من مرگ خویش را|نه نه من این یقین را باور نمی‌کنم}}<br /> {{ب|تا همدم من است نفس‌های زندگی|من با خیال مرگ دمی سر نمی‌کنم}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> امیدی که دیری نپایید و این نه رویداد که حادثهٔ نهایی، سال۷۴ برای سیاوش بود: آتش درون خاموش شد.&lt;ref name=''مدح‌و نکوهش''&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شبانِ بزرگْ امید|ص=۲۹تا۳۱}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=''جست‌وجوی خورشید''/&gt; ناسپاسی‌ِ اطرافیان دور و نزدیک همراه‌با بدگمانی به حزبی که جان برایش می‌داد و شاید از همه تلخ‌تر دوری از وطن و بی‌خبری از عزیزان، روح کسرایی را چندان خراشید که بیماریِ ریوی و تنگی‌نفس که از بدو تولد بدان مبتلا بود، در کنار عارضهٔ قلبی که سال‌ها به آن بی‌اعتنا بود، گریبانش را گرفت و سرانجام پس از جراحی قلب، به‌سبب ذات‌الریه درگذشت.<br /> <br /> ====در رثای کسرایی&lt;ref name=''مدح‌و نکوهش''/&gt;====<br /> &lt;span style=&quot;color:purple{{{1|}}};background:oreng{{{2|}}}&quot;&gt;'''حمید مصدق'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :آنجا کنار باغی<br /> ::سراغی<br /> ::از یاران‌رفته گرفتیم<br /> :اینجا کنار رودی<br /> ::سرودی<br /> ::با یاد رفتگان خواندیم<br /> :بی‌دوستان رفته و <br /> ::یاران درگذشته<br /> :::تنها ماندیم<br /> :گفتیم<br /> :اندوهِ برنشسته به دل را<br /> ::با استعاره‌هایی<br /> :::به اهل راز گوییم<br /> :دیدیم<br /> :دیگر به‌غیر آینه یاری نمانده است<br /> ::تا راز بازگوییم<br /> ::اندوه برنشسته به دل را<br /> :::با اهل راز گوییم<br /> :فردا که آینه تنها می‌ماند<br /> ::بی‌ما می‌ماند<br /> ::آیا کدام تصویر<br /> ::قاب این آینه را پُر خواهد کرد؟<br /> <br /> ===در آیینهٔ آرا===<br /> ====[[هوشنگ ابتهاج]]====<br /> «واقعاً عجول بود، در حرف‌زدن، در تصمیم‌گرفتن، در قضاوت‌کردن و...»{{سخ}}این نظر رفیق گرمابه‌وگلستان و امین آثار سیاوش است وقتی که پیام سیاوش را از شجریان می‌شنود. سایه‌ای که باور دارد:<br /> :«در این سال‌هایی که در مسکو بود، یک شاعر فوق‌العاده، فوق‌العاده خوب به‌وجود آمد و یک دوران پختگی خاصی برایش پیدا شد و شانس بزرگش این بود که از جمعی که در ایران دور او بودند، بریده شد؛ البته این بریدن، بیچاره‌اش کرد. من شنیده‌ام در مسکو دائم نشسته بود و گریه می‌کرد.»&lt;ref name=''مدح‌و نکوهش''/&gt;&lt;ref name=''جست‌وجوی خورشید''/&gt;<br /> <br /> ====[[مهدی اخوان ثالث]]====<br /> '''م.امید'''، [[آرش کمان‌گیر]] کسرایی را در بخش اول و آخر بسیار زیبا دیده و مضمون شعر را بکر می‌داند؛ به‌گونه‌ای که گیرایی و جاذبهٔ خاصی دارد و نادرستی زبان آن را فقط اهل فن می‌فهمند. ثالث معتقد است «آرش کمانگیر» آن‌قدرها زبان حماسی ندارد؛ چراکه زبان حماسی باید استحکام و درشتناکی و اعتلا داشته و هر کلمه با تمام معنا بجا بنشیند و قادر به تعویض و جایگزینی آن نباشیم و می‌گوید اگر این مضمون به دست کسی می‌افتاد که در زبان حماسی ورزیده‌تر بود، شاید شاهکاری درمی‌آمد. این شعر شاهکارِ لنگانی است که که به‌دلیل مضمونِ زیبا، برداشتِ خوب و تأثیرِ ابتدا و انتها و نیز نهفته‌بودن ایراد برای مردم، اثری موفق و در میان مردم پذیرفته‌شده است و البته تبلیغ بسیاری هم برای آن شد. &lt;ref name=''کولی نیما''&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شبانِ بزرگْ امید|ص=۲۱۶تا۲۲۸}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[ابوالفضل محققی]]====<br /> {{گفتاورد تزیینی|روزی چنان به‌شور آمد که به او گفتم: «رفیق کسرایی با این همه شور، چطور می‌توانید در این بازی‌های دل‌به‌همزن حزبی دوام بیاوری؟» گفت: «نگو نگو!» اما چنین نبود.{{سخ}}داستان آن شاعر بزرگ یمنی را برایش گفتم که بسیار نزد هم‌وطنانش محبوب بود؛ اما پس از سرودن شعر حزبی دیگر هیچ‌کس اشعارش را نخواند و روزی اعتراف کرد که ''حزب مرا کُشت.''{{سخ}}<br /> بلند شد ایستاد و در چشمانم نگاه کرد و گفت: «می‌دانم؛ اما قبل از هر چیز من حزبیم.» و کسرایی از نظر من دیگر آن کسرایی خیابان بهار نبود. چنان در قالب حزبی فرو رفته بود که حتی در چارچوب تنگ رادیو زحمتکشان که صدای آن به‌زحمت در ایران شنیده می‌شد، حاضر نبود شعری غیر از شعرهای خود، احیاناً [[ه‍.ا.سایه|سایه]] و هرازچندگاهی به‌زور و اصرار ما از [[رضا مقصدی]] پخش شود و تا زمانی که او مسئول بخش ادبی رادیو بود هرگز شعری از شاملو، اخوان یا فروغ خوانده و پخش نشد. او وارد بازار مکاره‌ای شده بود که متأسفانه متاع آن چیزی جز اتهام‌زنی، کشمکش بر سر جایگاه و مدال‌هایی که همان چند نفر به خود می‌دادیم، نبود. عشق قیافه غمگینی داشت و سیاست بازیچه‌ای بیش نبود: یک بازی تلخ و عبرت‌آور.&lt;ref name=''خاطرات محققی''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.bbc.com/persian/iran/2012/02/120126_nk_toudeh_party_khatereh_ ‏|عنوان = سیاوش در یاد و خاطر بهروز}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====[[نادر نادپور]]====<br /> کسرایی با همهٔ ارادتی که به نیما داشت، فقط مقلد نیما نبود و به‌یمن تجربه‌هایی که از تقلید نیما و تأثیر دیگران اندوخت، زبانی ویژهٔ خود یافت که گرچه بی‌نقص و استوار نیست، گاه رنگین و دلپذیر است. درعین حال او استقلالی برای قلمرو شاعرانه‌اش تحصیل نکرده و شوربختانه سروده‌هایش پس از انقلاب هیچ اعتباری برای نام او نیاورد. حتی در منظومهٔ «آرش کمانگیر» نیز به‌زبان کامل حماسی دست نیافت و فاصلهٔ طبع رنگینش با عظمت شاعرانه او چندان اندک نبود ؛اما به‌رغم تمام این‌ها او از شاعران نامدار و ماندگار دوران ما شناخته می‌شود.&lt;ref name=''کولی نیما''/&gt;<br /> <br /> ====[[محمدرضا شفیعی کدکنی]]====<br /> {{گفتاورد تزیینی|'''م.سرشک'''، معتقد است که در چهل سال اخیر، دو گونه داوری افراطی و تفریطی دربارهٔ کسرایی صورت گرفته؛ ازاین‌رو پایگاه واقعی او در شعر طی این نیم‌قرن هرگز بررسی انتقادی نشده است. هم دوستانش و هم مخالفان ادبی و سیاسی او در حقش ظلم کردند. دوستان با افراط غالباً حد ترخـُّص تفریط را گسترش دادند و سبب شدند تا عده‌ای به‌کل منکر مقام شعری کسرایی شوند. درحالی‌که:<br /> :«اگر سفینه‌ای از شعر معاصر ایران فراهم آید و حدود ۱۰تا۱۲ شعر جاافتاده و بهنجار از کسرایی در آن نباشد، سفینه‌ای است ناقص و ابتر.» شفیعی نفسِ حادثه و نفسِ اسطوره را در [[آرش کمانگیر]] کامل می‌بیند و می‌گوید: «هم مایهٔ قوی و ملی دارد و هم حادثهٔ غیرطبیعی در آن دیده می‌شود.»&lt;ref name=''کولی نیما''/&gt;}}<br /> <br /> ====[[احسان طبری]]====<br /> سکهٔ نوپردازی، به نام نیما ضرب خورده است؛ با آنکه پیش از او نیز کسانی برای تصرف و درهم‌شکستن قزل‌قلعهٔ وزن و قافیه تلاش‌هایی کردند. در آسمان نوپردازی ستارگان درخشانی طلوع کردند که بی‌گمان سیاوش کسرایی، یکی از نورانی‌های آن است که موفق شد از یک جایی به بعد، شیوهٔ خاص خود را به میدان آورد. او شاعرانه‌بودن را با درخدمت تکامل تاریخی بودن هماویز کرد و به «شاعر مردم» بدل شود. &lt;ref name=''کولی نیما''/&gt; <br /> <br /> ====[[علی دشتی]]====<br /> دشتی در یادداشت چهل‌وششم خود که اختصاصاً به تحلیل اندیشه و محتوای آثار [[نادر نادرپور]] پرداخته، دربارهٔ سیاوش کسرایی و دیگر شاعران هم‌نسل نادرپور چنین می‌گوید: <br /> :در راه رسیدن به گوهرشهر، آزمون‌ها، لحظه‌ها و گام‌هایی را به‌پایان بردند و شاید این یک ویژگی عمومی بین تمام شاعران آن نسل بود که تجربه‌ها و کوشش‌های خود را آسان نمی‌گرفتند.&lt;ref name=&quot;نظرها&quot;&gt;{{پک|هوشنگ اتحاد|۱۳۷۸|ک= پژوهشگران معاصر ایران|ج=۷|ص= ۳۶۹}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[کامیار عابدی]]====<br /> شعر کسرایی از لحاظ صورت‌های خیال، شعر کم‌باری نیست؛ اما سروده‌هایش از پیراستگی، زدودگی و وسعت زبانی و معنایی شعر [[احمد شاملو|ا.بامداد]]، [[مهدی اخوان ثالث|م.امید]]، [[سهراب سپهری|سهراب]] و [[فروغ]] دور جلوه می‌کند. بااین‌همه در نوع شعر سیاسی، به‌ویژه در نیمهٔ دوم سدهٔ بیست میلادی، به‌احتمال زیاد، هماورد پراهمیتی نمی‌توان برایش تصور کرد. البته تأیید این داوری منوط‌بر آن است که خود را از جدال‌های سیاسی‌ادبیِ «پدرها» و «پدرهای پدرها» دور نگه داریم. سیاوش شاید مهم‌ترین شاعر عصر خود در ایران بود که در سودایی ازجان‌برآمده، همهٔ هنر کلامی و سلوک خویش را به سود آرمان‌های لبریز و غریب سدهٔ بیستم یعنی سوسیالیسم و مارکسیسم وانهاد.&lt;ref name=''شاعر امید''&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شبانِ بزرگْ امید|ص=۱۱۴تا۱۱۶}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[عبدالعلی دستغیب]]====<br /> تعبیرات و تصویرهای بسیار تازه و ابداع‌آمیز در وصف‌ها و تغزلاتِ کسرایی از ویژگی‌های شیوهٔ شاعری اوست. درعین‌حال مجموعهٔ [[خون سیاوش]] حاوی قطعه‌هایی است که غالباً شعر شمرده نمی‌شود. تصویرها و تعبیرها یا کهنه و قدیمی است و به درد شعر امروز نمی‌خورد مثل قطعهٔ نامزدی یا مصنوعی ساخته شده است و در سرودن آن‌ها پیش‌اندیشی به‌چشم می‌خورد؛ مثل قطعه‌های جهان پهلوان، مرغ توفان و قلوه‌سنگ. بعضی شعرهای کسرایی عجولانه ساخته شده است. مثلاً در کتاب «خانگی» هم قطعهٔ خانگی را می‌بینیم که شعری است کامل و هم قطعهٔ «یاد دوست» که نظم بی‌لطفی، بیش نیست.&lt;ref name=&gt;{{پک|انتشارات مروارید|۱۳۹۱|ک=گزینهٔ اشعار سیاوش کسرایی|چ=۸|ص=۲۶}}&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:Kasraie&amp;Behazin.png|230px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''سیاوش و [[به‌آذین]] در نشست مطبوعاتی، ۲۰آبان۱۳۵۸'''&lt;/center&gt;]]<br /> ====[[محمود اعتمادزاده|م.ا.به‌آذین]]====<br /> اعتمادزاده که در تندخویی و بدبینی مفرط زبانزد بود، همواره به سیاوش که انسانی بود مهرورز، خرده‌ٔ ارتباطی می‌گرفت و «از حلقهٔ بی‌جفت‌وبستِ دوستان رنگارنگ که سیاوش را همیشه در میان دارند» خشمگین بود.&lt;ref&gt;{{پک|اعتمادزاده|۱۳۳۰|ک=از هر دری زندگی‌نامه سیاسی‌اجتماعی|ج=۱|ص=۱۴۹}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نفسْ شعرگفتن برای سیاوش===<br /> {{گفتاورد تزیینی دیگر|right|'''شعرگفتن'''<br /> :شعرگفتن برای من پاسخ به نیاز درونی است که بیش و پیش از همه خودم را آرام می‌کند پس از گفتن نیز ابتدا خودم را دگرگون می‌سازد. باری است که تا بر زمین نگذارم، احساس آسودگی نمی‌کنم و چون می‌گذارمش سرِ آن دارم که باری بس سنگین‌تر بردارم. دریچه‌ای است که به رنج بر تنگنایم باز می‌کنم و نقسی به‌راحتی می‌کشم؛ اما دوباره این در به‌سختی به رویم بسته می‌شود. جواب سلام به کسی است که سخت دوستش دارم؛ اما نمی‌بینمش. یک قناری است که آزاد می‌کنم و چون از دست دادمش، روحم لبریز از شادی می‌شود. شعر کوتاه‌ترین فاصلهٔ من با مردم است؛ اما شاعری راه درازی است که سال‌هاست در آن گام می‌زنم تا به دیدار خلق بشتابم.&lt;ref name= خودنوشته&gt;{{پک|کسرایی|۱۳۹۱|ک=گزینهٔ اشعار سیاوش کسرایی|ص=۱۲}}&lt;/ref&gt;}}<br /> {{گفتاورد تزیینی دیگر|left|'''داغ خاک دامن‌گیر!'''{{سخ}} خانوادهٔ من از ریشه، اصفهانی است و اصفهان زادگاه من است، گرچه جز چند ماهی بر خاک برکت‌خیزش نمانده‌ام. بیشترین یادهای من از کودکی را گسترهٔ سبز و بارانی و مه‌آلود مازندران پرمی‌کند با شب‌بیداری‌های فرازکومه‌ها در کشت‌راز و آوازهای محلی، آتش‌های هیزم‌شکن‌های خسته در جنگل، جامه‌های رنگین زنان در پهنهٔ دشت و تماشای اسب‌های آزادِ یال بر باد سپرده و اما این تهران بود که مرا به خود گرفت و مهر و داغش را یکجا بر دل من گذاشت.&lt;ref&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شَبان بزرگْ امید|ص=۱۳}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> '''قلم‌تراش نکرد؛ اما ماندگار ماند!'''<br /> :بی‌بی کسرایی هنوز هم بریده‌کاغذهای باطله‌ای را که پدر بر روی آن‌ها شعر می‌نوشت، نگه داشته است:<br /> :[بابا] شعر رو این طوری می‌گفت و روی شعر وسواس نداشت. خیلی از دوستاش بهش می‌گفتند تو فکر نمی‌کنی، قلم‌تراش نمی‌کنی، آب‌تراش نمی‌کنی و... . باید شاعر ماندگار باشی؛ [بابا] می‌گفت:<br /> &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt;'''«نه! من شاعر روزگارم!»'''&lt;ref name=''جست‌وجوی خورشید''/&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/center&gt;{{سخ}}<br /> '''وصف سیاوش از [[مهرهٔ سرخ]] همچون وصیت'''{{سخ}}<br /> در این هنگامهٔ پرآشوب که میهن بلاخیز ما نیز در کشاکش بود و نبود نام و تاریخ و فرهنگ خویشتن است، مهرهٔ سرخ را به دست شما آگاهان می‌سپارم، همچنان‌که یک بار دیگر «[[آرش کمان‌گیر|آرش]]» را به شما واگذاردم{{سخ}} و شما او را در دست و دامان و گهوارهٔ دل‌هایتان{{سخ}} به برومندی رساندید!&lt;ref name= ''مهرهٔ سرخ''&gt;{{پک|کسرایی|۱۳۹۱|ک=گزینهٔ اشعار سیاوش کسرایی|ص=۱۵}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نیش و نوش‌های سیاوش===<br /> ====به سایهٔ من بگو====<br /> ۱۳۶۹، محمدرضا شجریان به دیدار دوست قدیمش‌اش در مسکو می‌رود. سیاوش را همچون گذشته شاد و سرشار از حرف‌های انرژی‌بخش نمی‌بیند. وقتی در خلوت دردش را جویا می‌شود، کسرایی پیامی می‌دهد که برای سایه‌جانش ببرد:<br /> :«برو بگو این فلان‌فلان‌شده‌ها به همهٔ ما دروع گفتند. همهٔ ما رو فریب دادند... آه در بساط ندارند... من اینجا گیر افتادم. شما دنبال ما نیایید... .»{{سخ}}<br /> &lt;font color=blue&gt;'''این، نظر کسرایی دربارهٔ حزبی است که تا سرحد جان برایش تاوان داد.'''&lt;ref&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک= شَبان بزرگْ امید|ص=۲۹و۳۰}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=''جست‌وجوی خورشید''/&gt;&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> [[پرونده:Dastkhat syavash.png|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;رباعیِ [[نیما]] برای [[مرتضی کیوان|مرتضی]]{{سخ}}به دست‌خط سیاوش&lt;/center&gt;]]<br /> <br /> <br /> ===از دل خاطرات ابوالفضل محققی===<br /> {{جعبه گفتاورد |نقل‌قول=&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt;'''مولانا را نباید با ریتم غم‌انگیز خواند. مولانا شور است، حرکت است. {{سخ}}باید ضرب گرفت و رقصید.'''&lt;ref name=''خاطرات محققی''/&gt;&lt;font color=darkcyan&gt;{{سخ}}♦ ♦ ♦ ♦ ♦{{سخ}}&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/center&gt;|تراز=چپ|عرض=۲۰%|رنگ پس‌زمینه = #d5fdf4}}<br /> روزی در حیاط رادیو زحمتکشان نشسته بودیم؛ بعدازظهر بود، آفتاب زیبای کابل، درختان دور حیاط خانه «عموی شاه» حال‌وهوای دیگری داشت. از رادیو صدای شهرام ناظری به‌گوش می‌رسید که اشعاری از مولانا می‌خواند. با سرانگشت شروع کرد به گرفتن ریتم روی زانوانش و حرکت‌دادن ریتمیک سر و بدن. گفت:<br /> <br /> ===خالقِ آرش چه تیپی و منشی داشت===<br /> قدی متوسط، رخساری سبز با گونه‌هایی کوچک، اندامی میانه و موهایی سیاه با سبیل مشکی و پرپشت که به چهرهٔ مردانه‌اش جذابیت بیشتری می‌داد. آراسته بود و همیشه دوست داشت شیک و مرتب لباس بپوشد. این سیما و نمایی است که سیاوش در ذهن همکاران اداری و فرهنگی و دوستان و خویشاوند دور و نزدیک، به یادگار گذاشته است.&lt;ref&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شَبان بزرگْ امید|ص=۱۸و۲۳}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> در بین دوستان ما معمول بود که می‌گفتند سیاوش آدم لوسی است؛ ولی وضعیت نابسامان زندگی در مهاجرت به من ثابت کرد که این حرف صحیح نیست و او نشان داد که چقدر می‌تواند خوددار و بی‌توقع باشد.&lt;ref name=حسن‌خلق&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شَبان بزرگْ امید|ص=۶۸}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===ای دل غافل===<br /> مهری نوذری در نامه‌ای به [[کامیار عابدی|عابدی]] وصف حال سیاوش مهاجر را با درد بسیاری نوشته و در چند سطر مانده به پایانِ دست‌نوشته، اشاره می‌کند که هروقت، حرفی از رفیقی می‌شد یا خبری از کسی می‌رسید که مناسب نبود، غمگین و ساکت گوشه‌ای مچاله می‌نشست و به دیوار روبه‌رویش خیره می‌شد و تنها می‌گفت: &lt;font color= purple&gt;'''ای دل غافل!'''&lt;ref&gt;<br /> {{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شَبان بزرگْ امید|ص=۷۴}}&lt;/ref&gt;&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;{{سخ}}<br /> بی‌بی نیز حرف مادر را می‌زند:{{سخ}}<br /> کسرایی همیشه از دو طرف خورد؛ هم از دوست خورد هم از دشمن...، برای همین می‌نشست، دیوار رو نگاه می‌کرد و همش می‌گفت: &lt;font color= purple&gt;'''ای دل غافل!'''&lt;ref name=''جست‌وجوی خورشید''/&gt;&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> ===خلقیات===<br /> روابط اجتماعی گسترده، مصاحبت و همیاری، خصلت‌هایی است که کسرایی را بدان‌ها می‌شناسند. در بین چهره‌های ادبی زمان خودش، [[هوشنگ ابتهاج]]، [[احمدرضا احمدی]]، [[به‌آذین]]، [[ایرج افشار]]، [[فروغ فرخزاد]]، [[مرتضی کیوان]]، [[شاهرخ مسکوب]]، [[فریدون مشیری]]، [[نادر نادرپور]]، [[نیما یوشیج]] و [[ابراهیم یونسی]] از نزدیکان اویند. از اوائل دهه۱۳۴۰ تا اوائل دهه۱۳۶۰، تقریباً هر روز، در دفتر یا منزل، کسرایی محیطی باز برای دورهم‌آیی فراهم می‌کرد.{{سخ}}<br /> سیاوش خوش‌معاشرت و خوش‌برخورد بود و همه او را دوست داشتند. کسانی که دوستش نداشتند صرفاً از باب ملاحظات سیاسی بود نه ملاحظات دیگری. آغوش او برای پذیرایی از همه باز بود... دوستان غالباً می‌گفتند که ما زنگ تفریحمان پیش شما می‌آییم.&lt;ref name=حسن‌خلق/&gt;<br /> <br /> ===تأثیرپذیری‌ها===<br /> [[ه‍.ا.سایه|سایه]] که از سال۱۳۳۰ تا پایان عمر همراهِ همیشگی کسرایی است در وصف تأثیرپذیریِ او از [[نیما یوشیج|یوشیج]] می‌گوید:<br /> :''عکس معروفی که همگی دور کرسی نشسته‌ایم در خانهٔ کسرایی گرفته شده و او کنار نیماست. سیاوش خیلی شیفتهٔ نیما بود. خیلی شدید.''<br /> <br /> ===آرش، شهرت‌آفرین سیاوش===<br /> [[آرش کمان‌گیر]] میوهٔ جوانی سیاوش است. کسرایی به‌گفتهٔ خودش اولین بار که اوستا را می‌خواند، با سرگذشت مردی در زمان پادشاهیِ منوچهر آشنا می‌شود. این مرد داوطلب آن است که از بالای البرز کوه، تیری بیندازد تا هرجا که تیر به زمین نشست، مرزِ ایران و توران مشخص شود. او که همان آرش است، یک نِی را پُر از شبنم می‌کند و آن را مقابل خورشید پرتاب می‌کند؛ چون خورشید جذب‌کنندهٔ شبنم است و تیر آرش فاصلهٔ زیادی را طی خواهد کرد. سیاوش میهن‌پرست، اما جای این تعبیر زیبای شاعرانه، به‌نفع ملتش، جان آرش را در تیر می‌نهد. او آرش منظومه‌اش را چنین توصیف می‌کند:<br /> :«آرش با برجانهادن گَردِ تن، از سد مرگ برمی‌جهد و نه جان خود که جان‌های بی‌شمار دیگری را می‌رهاند که جز این را برنمی‌تابد و راهی دیگر نیز نمی‌نماید.»&lt;ref name= شهرت‌آفرین&gt;<br /> {{پک|کسرایی|۱۳۹۱|ک=گزینهٔ اشعار سیاوش کسرایی|چ=۸|ص=۱۳}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===شاعرِ امید ''در جست‌وجوی خورشید''===<br /> بیستمین سالگرد درگذشت سیاوش کسرایی، یعنی سال۲۰۱۶، جمشید برزگر مستندی ساخت به نام «در جست‌وجوی خورشید». این فیلم از بخش فارسی تلویزیون بی.بی.سی پخش شد.&lt;ref name=دوقلب/&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> [[پرونده:Siavash Kasrai&amp;nevashtan.jpg|100px|thumb|بندانگشتی|راست|&lt;center&gt;'''شعر و زندگی'''&lt;/center&gt;]]<br /> ==آثار و کتاب‌شناسی==<br /> ===کارنامه سیاوش===<br /> # ''از آوا تا هوای آفتاب: مجموعه کامل اشعار، تهران: کتاب نادر، ۱۳۸۴<br /> # الف. ''در هوای مرغ آمین: نقدها، گفت‌وگوها و داستان‌ها''، تهران: کتاب نادر، ۱۳۸۲<br /> # ب. ''هوای آفتاب: واپسین سروده‌ها''، تهران: کتاب نادر، ۱۳۸۲<br /> # ''مهره سرخ''، وین: کارا، ‍۱۳۷۴<br /> # ''ستارگان سپیده دم''، لندن: بینا، ۱۳۶۸<br /> # الف. ''هدیه برای خاک''، لندن: بینا، ۱۳۶۳<br /> # ب. ''پیوند''، کابل: حزب توده ایران، ۱۳۶۳<br /> # ''تراشه‌های تبر''، کابل: انجمن فرهنگی پوهانتون، ۱۳۶۲<br /> # ''چهل کلید''، تهران: حزب توده ایران، ۱۳۶۰<br /> # ''آمریکا، آمریکا''، تهران: علم و هنر، ۱۳۵۸<br /> # ''از قرق تا خروسخوان''، تهران: مازیار، ۱۳۵۷<br /> # ''به سرخی آتش، به طعم دود''، سوئد (شهر نامعلوم): حزب توده ایران، (به اسم مستعار شَبانِ بزرگْ امید) ۱۳۵۵<br /> # ''چهره مردمی شعر نیما''، دانشگاه زاهدان، پلیکپی، ۱۳۵۴<br /> # الف. ''بعد از زمستان در آبادی ما''(داستان)، تهران: کانون پرورش فکری کودکان‌ونوجوانان، ۱۳۴۶<br /> # ب. ''خانگی''، تهران: بینا، ۱۳۴۶<br /> # الف. ''با دماوند خاموش''، تهران: صائب، ۱۳۴۵<br /> # ب. ''سنگ و شبنم''، تهران: صائب، ۱۳۴۵<br /> # ''خون سیاوش''، تهران: امیرکبیر، ۱۳۴۱<br /> # ''[[آرش کمان‌گیر]]''، تهران: اندیشه، ۱۳۳۸<br /> # ''آوا''، تهران: نیل، ۱۳۳۶<br /> <br /> ===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br /> * زبانی ساده و آهنگین، تصاویر و تخیلی بدیع و مضامینی پرشور و انقلابی، ویژگی‌هایی است که از همان آثار نخست کسرایی، او را بر یکی از کرسی‌های مختص شاعران مهم و پرطرفدار ادبیات معاصر نشاند. <br /> * شعر کسرایی شعر دلتنگی‌های اجتماعی و امید به بهروزی‌ است. شعری سرشار از نمادهای طبیعی، زمزمه‌پذیر و به‌لحاظ زبانی منزه.&lt;ref name= ''روزگار برزخی''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.radiozamaneh.com/259055|عنوان= روزگار دوزخی اشعار سیاوش کسرایی|ناشر= زمانه|تاریخ انتشار= ۱۷بهمن۱۳۹۴|تاریخ بازدید= ۱۹بهمن۱۳۹۸}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===بررسی چند اثر===<br /> ====دربارۀ [[آرش کمان‌گیر]]====<br /> <br /> =====[[ه‍.ا.سایه|سایه]] و [[آرش کمان‌گیر|آرش]] سیاوش=====<br /> سایه در گفت‌وگو با نگارندگان کتاب [[پیر پرنیان‌اندیش]]، آرشِ سیاوش را چنین توصیف می‌کند:<br /> «آرش کمان‌گیر یه مجموعه‌ای از ضعف و قدرته؛ بعضی جاهاش درخشانه و بعضی جاها ضعف داره و یه ایراد دیگه که می‌گیرن اینه که تو آرش ترکیب دو وزن هست که به‌نظر من عیبی نیست؛ لااقل برای یه منظومه عیبی نیست».&lt;ref name=آرش&gt;{{پک|عظیمی و طیه|۱۳۹۵|ک= پیر پرنیان‌اندیش(ج۲)|ص=۹۹۴}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> =====[[اخوان]] و [[آرش کمان‌گیر|آرش]]=====<br /> {{گفتاورد تزیینی|«کیان» در شمارهٔ هشتم از سال دوم فعالیتش، نظری از مهدی اخوان‌ ثالث که خود به حماسه‌سرایی گرایش داشته، دربارهٔ شعر «آرش کمان‌گیر» چاپ می‌کند با این مضمون:<br /> :این اثر جز اول و ‌آخر آن که خوب است و انصافاً بسیار زیبا در بقیه آن زبان حماسی به‌کار برده نشده است. زبان حماسی باید استحکام، درشت‌ناکی و اعتلا داشته باشد و هر کلمه‌ای با تمام معنا به‌جای خود بنشیند و ما قادر به تعویض و قراردادن چیز دیگری به‌جای آن نباشیم؛ اما شعر کسرایی این‌طور نیست. این شعر بازی‌هایی با الفاظ دارد و زیبایی‌هایی قدمایی خاصی را هم به‌کار برده است و درضمن وزن آن حماسی نیست. به‌همین‌دلیل مردم آن را بیشتر می‌پسندند. نکته دیگر اینکه درباره این شعر تبلیغ بیشتری شده است.<br /> :این شعر، شاهکار لنگانی است که به‌دلیل مضمون زیبا، برداشت خوب و تأثیر ابتدا و انتهای یک شعر و نیز نبود درک مردم از ایراد آن، موفق و در میان مردم پذیرفته شده است. هرچند من در اشعار کسرایی نمونه‌های بهتری دیده‌ام؛ اما هیچ‌یک این تازگی مضمون را بدین شکل ندارند.&lt;ref name= ''روزگار برزخی''/&gt;}}<br /> <br /> =====[[رضا براهنی]] و نقدش بر [[آرش کمان‌گیر]]=====<br /> «آرش» کسرایی قهرمانی است که به‌شکل رومانتیک و اجتماعی رجز می‌خوانَد، به‌جای آنکه ذاتاً قهرمانی رجزخوان باشد. اغلب قسمت‌های آرش شباهت به یک انشای منظوم دارد. سمبل‌ها فوق‌العاده کلی است و اگر وزن را از شعر بگیریم، چیزی که از محتوای مطلب می‌مانَد. صرفاً یک سرمقالهٔ بسیار ساده دربارهٔ قصه آرش با نتیجه‌ای اجتماعی به‌دست می‌آید.&lt;ref name= ''روزگار برزخی''/&gt;<br /> <br /> =====[[محمدرضا شفیعی کدکنی]] و ستایش [[آرش کمان‌گیر|آرش]]=====<br /> {{گفتاورد تزیینی|مجلهٔ «رشد ادب فارسی»، تابستان ۱۳۷۲ در سال هشتم از فعالیتش طی شماره۳۲، مدح شفیعی از کسرایی را چنین می‌آورد:<br /> :کوشش‌هایی که در سال‌های اخیر برای بازخوانی و تحقیق در اساطیر ایرانی از [ابراهیم] پورداوود به‌بعد آغاز شده، زمینه را برای توجه به اساطیر ملی آماده کرده [است] و جوانه‌هایی از ادب حماسی در شعر معاصر به ظهور پیوسته که از نظر احیای یک اسطوره، می‌توان از آرش کمانگیر اثر سیاوش کسرایی نام برد که با همهٔ ایرادهایی که به نحوهٔ سرودن آن گرفته‌اند، [به‌لحاظ] نفسْ حادثه و نفسْ اسطوره، زمینهٔ کامل دارد؛ زیرا هم مایهٔ قومی و ملی دارد و هم حادثهٔ غیرطبیعی در آن دیده می‌شود.&lt;ref name= ''روزگار برزخی''/&gt;}}<br /> <br /> <br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عابدی|نام= کامیار|عنوان= شبانِ بزرگْ امید|سال= ۱۳۹۵|ناشر= ثالث|مکان= تهران|شابک= ۹۷۸-۶۰۰-۴۰۵-۰۷۶-۰}}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= کسرایی|نام= سیاوش|عنوان= گزینهٔ اشعار سیاوش کسرایی(چ۸)|سال= ۱۳۹۱|ناشر= مروارید|مکان= تهران|شابک= ۹۷۸-۹۶۴-۵۸۸۱-۶۱-۸}}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عظیمی|نام= میلاد|نام خانوادگی۲= طیه|نام۲= عاطفه|عنوان= پیر پرنیان‌اندیش(چ۱)|جلد= ۲|سال= ۱۳۹۱|ناشر= سخن|مکان= تهران|شابک= ۹۷۸-۹۶۴-۳۷۲-۵۹۹-۰}}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= اتحاد|نام= هوشنگ|عنوان= پژوهشگران معاصر ایران(چ۲)|جلد= ۷|سال= ۱۳۹۰|ناشر= فرهنگ معاصر|مکان= تهران|شابک= ۹۷۸-۹۶۴-۵۵۴۵-۹۴-۷}}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= اعتمادزاده|نام= محمود|عنوان= از هر دری؛ م.ا.به‌آذین(چ۱)|جلد= ۱و۲|سال= ۱۳۷۲|ناشر= جامی|مکان= تهران}}<br /> <br /> ==پیوند به بیرون==<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= http://www.bbc.com/persian/iran/2012/02/120126_nk_toudeh_party_khatereh_‏|عنوان= سیاوش در یاد و خاطر بهروز|ناشر=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ انتشار:|تاریخ بازدید= ۱۲اسفند۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= http://www.bbc.com/persian/arts/2016/02/160207_om_kasraei_jamshid|عنوان= در جست‌وجوی خورشید: روایتی از شعری با دو قلب دقیقه ۱۳:۱۵|ناشر= بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ انتشار= ۱۸بهمن۱۳۹۴|تاریخ بازدید= ۲۵بهمن۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= http://tehranauction.com/catalogue/auction-1394/TehranAcution1394.html#p=68|عنوان= [کاتالوگ ۱۳۹۴]، حراج تهران|ناشر= وبگاه حراج تهران|تاریخ انتشار= دی۱۳۹۶|تاریخ بازدید= ۲۰بهن۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= http://irpress.org/index.php?title=%D8%AD%D8%B2%D8%A8_%D8%AA%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%8C_%D9%88_%DA%A9%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%DB%B1|عنوان= ''کتاب جمعه'' سال اول شماره۲۵ صفحه۱۰|ناشر= بایگانی مطبوعات ایران|تاریخ بازدید= ۱۹بهمن۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/02/120126_nk_toudeh_party_khatereh_.shtml|عنوان= سیاوش کسرایی و صلیبی که خود بر دوش نهاد|ناشر= بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ انتشار= ۱۸بهمن۱۳۹۴|تاریخ بازدید= ۲۵بهمن۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= http://www.radiofarda.com/content/f4_art_culture_review/377466.html|عنوان= پنج دری؛ فرهنگ و هنر ایران در هفته گذشته|ناشر= رادیوفردا|تاریخ انتشار= ۲۳بهمن۱۳۸۵|تاریخ بازدید= ۲۵بهمن۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= https://www.dw.com/fa-ir/%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%88%D8%B4-%DA%A9%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-br%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D8%AA/a-6431463|عنوان= سالگرد خاموشی سیاوش کسرایی، شاعر انقلاب و غربت|ناشر= دویچه‌وله فارسی|تاریخ انتشار= ۱۱مرداد۱۳۹۰|تاریخ بازدید= ۲۰بهمن۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= https://www.dideo.ir/v/ap/wcjiA|عنوان= کسرایی پدر، کسرایی دوست|ناشر= دی‌دی‌ئو|تاریخ بازدید= ۲۵بهمن۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/02/120202_l44_tudeh_party_parham_ir_writers_association.shtml|عنوان= ایران، چرا توده‌ای‌های کانون نویسندگان اخراج شدند؟|نام خانوادگی= پرهام|نام= باقر|ناشر= بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ انتشار= ۱۴بهمن۱۳۹۰|تاریخ بازدید= ۲۹بهمن۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= https://ganj-old.irandoc.ac.ir/articles/549289|عنوان= پژوهش ذهن و زبان سیاوش|ناشر= گنج|تاریخ انتشار= ۱۳۹۰|تاریخ بازدید= ۱۹بهمن۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= http://10mehr.com/maghaleh/19052015/1073|عنوان= متن نطق در پلنوم فروردین۱۳۶۹، کمیته مرکزی حزب توده|ناشر= مهر|تاریخ انتشار= ۲۴اردیبهشت۱۳۹۴|تاریخ بازدید= ۳۰بهمن۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= http://www.bbc.com/persian/iran/2012/01/120130_l44_tudeh_party_writers_association.shtml|عنوان= من، ''بی‌بی‌ کسرایی'' ۱۴ سال داشتم|نام خانوادگی= نقره‌کار|نام=مسعود|ناشر= بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ انتشار= ۱۱بهمن۱۳۹۰|تاریخ بازدید=۵اسفند۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= https://event.mojahedin.org/i/news/138600|عنوان= تئودوراکیس هنرمندی مبارز در راه آزادی|ناشر= مجاهدان خلق|تاریخ انتشار= ۱خرداد۱۳۹۳|تاریخ بازدید= ۱۹بهمن۱۳۹۸}}</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=47563 2022-07-24T06:19:34Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div><br /> {{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = اسدالله شعبانی<br /> |تصویر = <br /> |توضیح تصویر = <br /> |نام اصلی = <br /> |زمینه فعالیت = ادبیات و ادبیات کودک و نوجوان<br /> |ملیت = ایرانی<br /> |تاریخ تولد = چهارم تیرماه ۱۳۳۷خورشیدی<br /> |محل تولد = بهار همدان<br /> |والدین = علی و ایراندخت<br /> |تاریخ مرگ = <br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |آخرین محل زندگی = تهران<br /> <br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی = <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = نویسنده، شاعر، نمایشنامه نویس، پژوهشگر، کارمند بازنشسته کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان <br /> |سال‌های نویسندگی = <br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = «[[خرمن شعر خردسالان]]»، «[[یک نفر رد شد از کنار دلم]]»، «[[ساز من ساز جیرجیرک]]»، «[[آواز توکا]]»، «[[ماه نو، نگاه نو]]»، «[[پولک ماه]]»، «[[زمین ما، دل ما]]»، «[[قصه امشب]]»، «[[دختر باغ آرزو]]»، «[[ساز سیمینه رود]]»، «[[ای میهن من ایران]]» و مجموعه «[[قصه‌های شیرین شاهنامه]]»<br /> |مقاله‌ها = <br /> |نمایشنامه‌ها = <br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار = <br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |ازدواج = ۱۳۶۰<br /> |همسر = منیژه پورقبادی؛ کتابدار و کارشناس بازنشسته کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان<br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = فرشاد و فروغ<br /> |تحصیلات = کارشناسی رشته زبان و ادبیات فارسی، نشان درجه یک هنری در رشته شعر از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی <br /> |دانشگاه = <br /> |حوزه = <br /> |شاگرد = <br /> |استاد = <br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از = رودکی، فردوسی، خیام، خاقانی، نظامی، مولوی، سعدی، حافظ، [[نیما یوشیج]]، [[اخوان ثالث]]، [[احمد شاملو]] ، [[فروغ فرخزاد]] و...<br /> |وب‌گاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> '''اسدالله شعبانی''' شاعر، نویسنده و پژوهشگر ادبیات کودک و نوجوان و کارشناس بازنشسته کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان است.<br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> دانش آموخته رشته زبان و ادبیات فارسی است و در سال 1388 از سوی شورای ارزشیابی هنرمندان، نشان درجه یک هنری در رشته شعر را هم دریافت کرده است. «اسدالله شعبانی »یکی از کارشناسان بازنشسته کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان است. از دیگر فعالیت‌های او همکاری با دفتر پژوهش و برگزاری دوره‌های آموزشی برای مربیان مراکز پیش دبستانی و آموزگاران مقطع ابتدایی، همکاری در برگزاری دوره‌های آموزشی برای مربیان کانون پرورش فکری، مربیان بهزیستی، مربیان سما، همکاری با فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی، همکاری با رادیو و برنامه نویسی برای خردسالان و نوجوانان با نام جوانه ها در سال های نخست انقلاب. داوری چند دوره کتاب سال ارشاد و دیگر جشنواره‌های کتاب کودک، عضویت و همکاری با شورای کتاب کودک، همکاری با کانون پرورش فکری در راه‌اندازی مرکز آفرینش ادبی و برگزاری اردوهای آموزشی برای کودکان و نوجوانان کشور که در نتیجه آن هزاران کودک و نوجوان علاقه‌مند از سراسر ایران شناسایی شده و مورد حمایت قرار گرفتند و گروهی از همین بچه‌ها بعدها به عنوان مربی و کتابدار جذب کانون شدند. همکاری با مجله آیش تا شماره دوازدهم (در این زمان به علت تبلیغ جنگ برای کودکان با مسولان کانون دچار اختلاف شده برای مدتی از کار برکنار شد). همکاری با مجله کیهان بچه‌ها از سال 60 تا 70 ، همکاری و مسولیت صفحه ادبی مجله شباب همکاری و اداره صفحه 13 تا 17 سالگان و صفحه بارقه‌ها در معرفی شاعران جوان، که ضمیمه زن روز منتشر می‌شد. شعبانی پس از بازنشستگی نشر توکا را اداره کرده و بعضی از کتاب‌های خود را با سلیقه و پسند خود چاپ و منتشر می‌کند. تعدادی از شعرهای اسدالله شعبانی در کتاب های فارسی دبستان گنجانده شده که معروف‌ترین آن‌ها «ای ایران» است که در فارسی اول دبستان چاپ شده است. نوشته‌های اسدالله شعبانی تا کنون در بیش از500 عنوان کتاب از سوی ناشران چاپ و منتشر شده که بیشترآنها شعر و قصه برای کودکان و نوجوانان ایران است. حدود چهل عنوان از این کتاب‌ها برگزیده جشنواره‌هایی مانند: جشنواره کتاب برتر، کتاب سال وزارت ارشاد اسلامی، جشنواره کتاب کانون پرورش فکری کودکان، جشنواره شورای کتاب کودک، جشنواره رشد و... شده است.<br /> <br /> ==از میان یادها==<br /> ===دوره کودکی‌‌ام خیلی رنگارنگ بود===<br /> ''اسدالله شعبانی'': «زندگی دوره کودکی‌ من خیلی رنگارنگ بود که بچه‌های امروز گرفتارش نیستند و یا از آن برخوردار نیستند. من بچگی‌ام را در محیط باز روستایی گذراندم. محیطی که در آن فقر و مشکلات و بیماری‌ها و خرافات و عقب‌ماندگی‌های عجیب و غریب وجود داشت اما من آزاد بودم و تا دلم می‌خواست در دل کوه و دشت می‌دویدم و در رودخانه‌ها شیرجه می‌زدم و ماهی می‌گرفتم و هیچکس نمی‌گفت «تو کجا بودی؟ چه چیزی خوردی؟ چرا با سر و وضع به خانه می‌آیی؟» مادرم زنی آرام و خونسرد بود. نمی‌پرسید چیزی می‌خوری یا نمی‌خوری. خودش می‌دانست اگر گرسنه باشیم، خودمان به ناندانی می‌رویم و چیزی می‌خوریم و سیر می‌شویم. البته اگر غذایی هم برای نهار یا شام بود می‌خوردیم اگر هم نبود کسی نمی‌گفت چرا غذا نیست. کلا نظم زیادی در غذا خوردن نداشتیم و این بی‌نظمی از همان کودکی همیشه با من بوده و الان هم اگر به سلیقه و نظر من باشد دوست دارم کتاب‌هایم را در همه‌جای خانه پخش و پلا کنم. البته در ارتباط با بچه‌ها و حضور در کلاس‌های آموزشی از این بی نظمی و شلختگی ها خبری نیست و برعکس در این زمینه به این شعر شاملو باوردارم که می‌گوید: «امروز شاعر/ باید لباس شیک بپوشد/ کفش تمیز و واکس زده/ باید به پا کند...» یادم هست اردویی که در یکی از استان ها برای بچه های برگزیده کانون برگزار کرده بودیم یک روز که گردانندگان اردو برای کاری بیرون رفته بودند، اداره کلاس ها را به من سفارش کردند . از قضا آن روزخبر دادند که دو تن از شاعران بومی آمده اند اردوگاه و می خواهند برای بچه ها شعر بخوانند. رفتم به استقبالشان . هر دو را خوب می شناختم در تهران سرشناس هم بودند. متاسفانه این دوستان سر و لباس درستی نداشتند هر دو اورکت رنگ و رو رفته پوشیده بودند با شلوار آغشته به گل و اطو نشده. بدتر از همه سر و موی ژولیده آن ها بود که در آن زمان ها برای انقلابی‌ها مد شده بود! خیلی رک و راحت پوزش خواستم. وقتی دیدم اصرار می‌کنند گفتم اگر می‌خواهید با بچه ها برنامه داشته باشید باید تشریف ببرید سر و لباس خود را درست کنید و مرتب با کفش واکس زده بیایید! دوستان شاعر ما کمی دلخور شدند و رفتند. البته روز بعد شیک و پیک برگشتند و دوستی ما ادامه یافت.&lt;ref name=&quot;روز&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://www.ibna.ir/fa/longint/258071|عنوان= نویسندگان ایرانی روز خود را چگونه می‌گذرانند }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===بچه گرگی را به خانه آوردم و بزرگ کردم===<br /> ''اسدالله شعبانی'': «من در محیطی با محرومیت‌های شدید که بهداشت و تغذیه خوب نبود، زندگی کردم و زندگی‌ام همراه سگ، گرگ و حیوان‌های اهلی و وحشی بود و طبیعت واقعی را با تمام وجود حس می‌کردم، از آسمان رنگارنگ و گل‌های زیبای منطقه کوهستانی همدان گرفته تا حیواناتی که با آن‌ها انس گرفته بودم و همزیستی داشتم. صدای زوزه گرگ جزء صداهایی بود که همیشه می‌شنیدم. به یاد دارم آن زمان، بچه گرگی را به خانه آوردم و بزرگ کردم. من تا ششم نظام قدیم در روستا درس خواندم. بعد خانواده‌ام گفتند الان دیگر وقت کار کردن است. در آن زمان افسانه‌هایی می بافتم و می‌گفتم دوست دارم رمانی بنویسم که بلندترین رمان دنیا باشد.»&lt;ref name=&quot;روز&quot;/&gt;<br /> <br /> ===نمی‌دانستم شاعرم===<br /> ''اسدالله شعبانی'': «یکی از سرگرمی‌های دوران کودکی‌ام بازی با خرگوش هایی بود که در صحرا می‌زیستند که همین طبیعت پاک در بزرگسالی الهام بخش بسیاری از شعرهایم بود. در نوجوانی برای یافتن کار و ادامه تحصیل از همدان به تهران آمدم. در آن زمان هرازگاهی چیزی می‌گفتم که نمی‌دانستم شعر است؛ حتی در دفتر خاطرات روزانه‌ام داستان می‌نوشتم، اما نمی‌دانستم شاعرم.»&lt;ref name=&quot;الوند&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://article.tebyan.net/172481|عنوان=شاعری از دامنه‌های الوند }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نخستین شعرم با نام توتی در مجله پیشگام چاپ شد===<br /> ''اسدالله شعبانی'': «نخستین شعرم در دوره نوجوانی در مجله پیشگام چاپ شد. با موضوع آزادی. این شعر در آن دوران به عنوان نمونه شعر من در جلد هشتم نگین سخن تالیف عبدالرحیم حقیقت هم آمده بود از قضا زنده یاد دکترجعفر شعارکه استاد ادبیات ما در دانشگاه بود، این کتاب را برای آزمون معرفی کرد که خاطره جالبی از آن دارم؛ روز امتحان تمامی دوستان دانشگاهی من در آن واحد درسی قبول شدند و من که خود شاعر این شعر بودم، از این درس نمره قبولی نگرفتم! ناچار شدم تابستان دوباره آن واحد بگذرانم.»&lt;ref name=&quot;الوند&quot;/&gt;<br /> <br /> ===نخستین کتاب غیردرسی که خواندم «شاهنامه» بود===<br /> ''اسدالله شعبانی'': «نخستین کتابی که در صندوقچه خانه‌مان پیدا کردم «شاهنامه» بود. این کتاب قطع بزرگی داشت و به همراه یک سری کتاب‌های عامه پسند در آنجا جمع شده بود مانند «فلکناز و خورشیدآفرین»، «امیرارسلان نامدار»، «قمری» و چند کتاب نوحه. کتاب شاهنامه و قمری را که هر دو حماسی بودند پدرم شب‌ها با صوت خاصی برایمان می‌خواند.»&lt;ref name=&quot;روز&quot;/&gt;<br /> <br /> ===نمره 20 برای ماهیگیری با دست خالی===<br /> ''اسدالله شعبانی'': «دوران کودکی در یک دوره بسیار گوشه‌گیر و آرام اما در دوره دیگر بسیار شیطان و بازیگوش بودم. کلا پشت میزنشین نبودم و به محض اینکه به من می‌گفتند از کلاس می‌توانید بیرون بروید، من یا بالای درخت بودم یا در رودخانه شیرجه می‌زدم و پیداکردنم خیلی سخت بود. یکی از روزها معلم به ما گفت بروید به صحرا و درس بخوانید بعد فردا صبح بیایید و امتحان بدهید. من و تعدادی از دوستانم وقتی به صحرا رسیدیم تصمیم گرفتیم به ماهیگری بپردازیم. در آن زمان من تبحر زیادی در ماهیگیری داشتم و به راحتی با دست ماهی می‌گرفتم. در آن روز تعداد قابل توجهی ماهی گرفتم و بچه‌ها هرکدام کاری انجام دادند و ماهی‌ها را کباب کردیم. ناگهان متوجه شدیم آقا معلم درحال نزدیک شدن است. تعدادی از بچه‌ها که ترسیده بودند، فرار کردند و من ماندم و دو سه تا از بچه‌ها. معلم‌مان آمد و گفت: «به به! چه بویی! چه غذای خوشمزه‌ای! چه کسی این ماهی‌ها را گرفته؟» یکی از بچه‌ها گفت: «آقا اجازه! شعبانی!» معلم‌مان گفت: «آفرین شعبانی! بلدی ماهی بگیری؟» گفتم بله من در این کار خیلی واردم اگر می‌خواهید الان برایتان یک ماهی بگیرم. بعد جستی زدم توی مرداب و در یک لحظه برایش یک ماهی گرفتم. او بسیار تعجب کرد و گفت برای این مهارتت نمره تو را 20 می‌دهم. بعد سفره را پهن کردیم و ماهی‌ها را کباب کردیم و خوردیم. بقیه بچه‌ها هم پشت تپه‌ای پنهان شده بودند و ما را تماشا می‌کردند. آقا معلم گفت فردا بیا و اسم افرادی که فرار کرده‌اند را به من بگو. روز بعد بچه‌ها که ترسیده بودند به من التماس می‌کردند که اسم ما را نگو، من هم دلم سوخت و نگفتم. البته آقا معلم هم به روی خودش نیاورد و به خیر گذشت و یکی از 20‌هایی که خیلی درشت در برگه امتحانی من نوشته شد، همین نمره بود.»&lt;ref name=&quot;روز&quot;/&gt;<br /> <br /> ===هیچکس راه و چاه را به من نشان نمی‌داد===<br /> ''اسدالله شعبانی'': «حدودا10- 12 ساله که بودم شعر‌های خیام را زیاد می‌خواندم. در روستا هم کتاب‌های روستایی که درباره کشاورزی برایمان فرستاده می‌شد را می‌خواندم. هیچکس هم راه و چاه را به من نشان نمی‌داد، مثلا بگوید در این سن باید این کتاب‌ها را بخوانی. حتی در بچگی هم کسی مرا مدرسه نفرستاد و من خودم مدرسه رفتم و ادامه تحصیل دادم و هزینه تحصیلاتم را خودم دادم. زندگی من طوری بود که نه تنها باید هزینه خودم را درمی‌آوردم باید به خانواده‌ام هم کمک می‌کردم تا خواهر و برادرانم در شهرستان بتوانند پا به پای من حرکت کنند. من تا یازده سالگی در روستا بودم. در روستا ما می‌توانستیم تا سوم ابتدایی درس بخوانیم، چهارم و پنجم را هم در این روستا و آن شهرک گذراندم. ششم نظام قدیم را هم در بهار همدان امتحان دادمم و قبول شدم.&lt;ref name=&quot;روز&quot;/&gt;<br /> <br /> ===فرار از روستا در یک غروب سرد زمستانی===<br /> ''اسدالله شعبانی'': «احساس می‌کردم محیط روستا برایم خیلی کوچک است و من در کودکی در یک غروب سرد زمستانی که برف سنگینی باریده بود از روستا فرار کردم و به تهران آمدم و مدتی در کوره‌های آجر پزی کار کردم. بعد از آن کارهای گوناگونی را تجربه کردم مثل تراشکاری، برقکاری، عکاسی و ... در همین دوره خاطره‌هایم را به صورت پراکنده می‌نوشتم. ترانه‌ها و نمایشنامه‌هایی را هم که از رادیو می‌شنیدم در من بسیار تاثیرگذار بود. در آن زمان اکبر مشکین و ثریا قاسمی از گوینده‌ها و صداپیشه‌های رادیویی بودند که لحن صدایشان بسیار جذاب بود من این نمایشنامه‌ها را می‌شنیدم و چیزهایی می‌نوشتم که نمی‌شد گفت شعر است، داستان است یا ... در این دوره، رباعی خیام و ترجمه ادوارد فیتزجِرالد را می‌خواندم. فرصتی پیش آمده بود و کتاب می‌خواندم، هیچ کتابی نبود که به دستم برسد و من نخوانم حتی اگر فلسفه هگل و دونکیشوت سروانتس باشد.»&lt;ref name=&quot;روز&quot;/&gt;<br /> <br /> ===آشنایی با کتابخانه‌های کانون پرورش فکری===<br /> ''اسدالله شعبانی'': «16 ساله بودم که به کتابخانه‌های کانون پرورش فکری رفتم و با دنیای جدیدی آشنا شدم و تازه فهمیدم که برای بچه‌ها هم کتاب هست ولی باز هم شعر کودک نمی‌خواندم. همان ‌زمان‌ها به کتابخانه‌های عمومی مانند کتابخانه پارک شهر هم می‌رفتم و مشتری همیشگی آنجا بودم. هرکتابی را گیر می‌آوردم با ولع می‌خواندم. در آن زمان من محمود کیانوش را به واسطه داستان‌هایش می‌شناختم و نمی‌دانستم شعر کودک می‌گوید... عباس یمینی‌شریف را هم به واسطه شعرهایش در کتاب‌های درسی می‌شناختم و کارهایش را دوست نداشتم و فکر می‌کردم خیلی ساده است. البته آن شعرها برای من نبود چون وقتی من با آن شعرها آشنا شدم که نوجوان بودم و دنبال چیزهای دشوار بودم و خیام می‌خواندم که نگاهی فلسفی داشت. یکی از قطب‌های ادبی من خاقانی بود. تا وقتی سنم بالاتر رفت به دنبال کشف معماهایی بودم و دوست داشتم کارهایی انجام دهم که دیگران نمی‌توانند. به سراغ کارهای ساده و راحت نمی‌رفتم.»&lt;ref name=&quot;روز&quot;/&gt;<br /> <br /> ===معلم نداشتم=== <br /> ''اسدالله شعبانی'':‌ «در زمان نوجوانی خواندن حافظ، مولوی، هگل، تاریخ فلسفه غرب، مکتب‌های ادبی و ... برایم مهم بود و همیشه فرهنگ لغتی هم داشتم و کلمه‌هایی که نمی‌دانستم از کسی نمی‌پرسیدم و به آن مراجعه می‌کردم. اصلا معلم نداشتم. مدرسه هم که می‌رفتم خیلی راه به ما نشان نمی‌دادند و فرمالیته کاری را انجام می‌دادند و می‌رفتند. معلم‌های خوبی بودند ولی طوری نبود که از آن‌ها چیزی بیاموزم. مشکل از من بود. همیشه فکر می‌کردم یک قدم از هم‌کلاسی‌هایم جلوترم و مطالب برایم تکراری است. دنبال چیز شگفت‌تری بودم. دوره دانشگاه هم همینطور بود. در دانشگاه بحث شعر می‌کردند، از عروض و قافیه می‌گفتند ولی من در دوره نوجوانی المعجم شمس قیس رازی و اساس الااقتباس خواجه نصیرالدین طوسی را دوره کرده بودم. برایم تکراری بود.»&lt;ref name=&quot;روز&quot;/&gt;<br /> <br /> ===آغاز دوران کار حرفه‌ای===<br /> ''اسدالله شعبانی'':‌ «وقتی انقلاب شد و من شدم کارشناس فرهنگی کانون پرورش فکری کودکان. کوشیدم برای بچه‌ها هم بنویسم و از همان آغاز کتاب‌هایم برای کودکان انتشار یافت. از آغاز انقلاب با همه مراکز فکری و فرهنگی کشور که به گونه‌ای با کودک و ادبیات کودکان سر و کار داشته‌اند همکاری کرده‌ام از رادیو و تلویزیون و آموزش و پروزش و ...»&lt;ref name=&quot;درباره&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C|عنوان=درباره اسدالله شعبانی }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===خاطراتی از [[محمد قاضی]] و [[سیروس طاهباز]]===<br /> ''اسدالله شعبانی'': «وقتی به کانون آمدم خیلی‌ها را می‌شناختم یا از نزدیک آن‌ها را دیده بودم یا کتاب‌های آن‌ها را خوانده بودم مثلا با احمدرضا احمدی از طریق کتاب‌هایش آشنا شدم. اولین دیداری که با طاهباز در کانون داشتم خیلی برایم جالب بود. دیدم پیرمردی با موی سپید دولا دولا در اتاق راه می‌رود و اتاقش پر از کتاب است و لابه‌لای کتاب‌ها میزی گذاشته بودند و پشت میز محمد قاضی نشسته بود. من بیشتر از اینکه با طاهباز گفت‌وگو کنم هرهفته می‌آمدم پیش محمد قاضی. او آن‌قدر خوش‌سخن بود که شیفته شخصیتش شده بودم و ساعت‌ها با هم حرف می‌زدیم. قاضی به من می‌گفت باید رنج بکشی تا ادیب شوی، با وقت تلف کردن کسی به جایی نمی‌رسد. طاهباز قرار بود مجموعه شعر مرا چاپ کند و از من خواسته بود هر چهارشنبه به کانون بروم. اما او سرش خیلی شلوغ بود آخرش هم نتوانست آن را تا انقلاب شد. سال‌ها بعد هم که با هم همکار شده بودیم باز هم وعده چاپ آن کتاب را می داد اما من دیگر اصل آن مجموعه را در گیرودار انقلاب گم کرده بودم. تا این که یک روز خانمی که چادر عربی سر می‌کرد و کارکنان قدیمی کانون از او حساب می‌بردند در اتاق مرا باز کرد و پرسید: «این مجموعه شعر را تو گفتی؟» طوری گفت که همکارم فکر کرد سند جرمی علیه من گیرآورده است. گفتم: «بله.» نگاهی غضبناک به من کرد و گفت: «پس شعر عاشقانه هم می‌گفتی؟» جزوه را از کشو طاهباز گیر آورده بود. تا مدتی نگران بودم که اخراجم کنند چون کمی پیش‌تر هم سر خمیرکردن شاهنامه با این خانم جنگ‌جو حرفم شده بود و او در جمع مدیران گفته بود: «من به اعتقادات مذهبی این آقا شک دارم چون هم از شاهنامه دفاع می‌کند و هم طرفدار بهرام بیضایی است! باری زنده یاد سیروس طاهباز پیش از هر چیز یک روز نامه نگار حرفه‌ای بود از شایسته‌ترین مدیران کانون بود. بعد از انقلاب مدتی اخراجش کردند که با کوشش‌های همسرش بانو پوران صلح‌کل، مدیران جدید پذیرفتند که به سرکارش برگردد. من مدت‌ها با طاهباز و احمدرضا احمدی در کانون هم‌اتاقی بودم. طاهباز مهارت شگفتی در تهیه و تنظیم و آماده‌سازی کتاب داشت. دو سه روزه کتاب یا مجله را به چاپ می‌سپرد. اما چون با سرعت منتشر می‌کرد گاهی اشتباه‌هایی هم در کارهایش رخ می داد.»&lt;ref name=&quot;روز&quot;/&gt;<br /> <br /> ===حشر و نشر با [[م. آزاد]]===<br /> ''اسدالله شعبانی'': «بعد از انقلاب در دوره‌ای که طاهباز از کانون رفت، من با م. آزاد حشر و نشر داشتم که تا زمان مرگ آن بزرگوار ادامه داشت. او یکی از چهره‌های درخشان شعر امروز و کوشندگان ادبیات کودک بود. هنوز کسی را ندیدیم که به این سادگی و با نثری زیبا برای بچه‌ها بنویسد. او ویراستاری نمونه بود و کتاب‌های کانون را به زیبایی ویراستاری می‌کرد. اگر کتاب‌هایی چون «ماهی سیاه کوچولو»‌ در کانون منتشر می شد به همت سیروس طاهباز و م. آزاد بود.»&lt;ref name=&quot;روز&quot;/&gt;<br /> <br /> ===اگر شاعر و نویسنده نبودم پژوهشگر می‌شدم===<br /> ''اسدالله شعبانی'': «اگر شاعر و نویسنده نبودم، پژوهشگر می‌شدم؛ شاهنامه پژوه، مولوی پژوه یا پژوهشگر تاریخ ایران باستان می‌شدم. من دلبستگی ملی-میهنی زیادی به وطنم دارم و اگر می‌توانستم همه فرهنگ ایرانی را جمع می‌کردم و نمی‌گذاشتم آلوده شود. شاید این تفکر از صادق هدایت به من منتقل شده که می‌گوید دلم می‌خواهد بتوانم تمام تنم را جمع کنم و نگذارم قاطی شود من می‌گویم نه تمام تنم بلکه تمام وطنم. برای من هرچیزی که ایرانی است زیباست چه واژه‌ها، چه دین، چه فرهنگ و چه زبان. البته من شوونیست و فاشیست نیستم! پان ایرانیست هم نیستم. ایران بزرگ فرهنگی را با همه گوناگونی اش مد نظر دارم در ایران من همه قوم ها با همه گوناگونی فرهنگ و زبان و باورهایشان مثل جغرافیای هفت رنگ ایرانزمین یک پارچه ایرانی به شمارند و همه از حقوق برابر برخوردارند برای انسان امروز نژادپرستی شرم‌آور است. اما میهن دوستی چیز دیگری است. همان چیزی که شوربختانه نظام آموزشی ما از آن تهی شده و کودکان ما را به بیگانه‌پرستی سوق می‌دهد. ایرانی که من دوست دارم با تبعیض قومیتی و جنسیتی میانه ای ندارد. ایرانی آزاد و آباد با مردمانی شاد البته که در حال حاضر آرزویی بیش نیست!»&lt;ref name=&quot;روز&quot;/&gt;<br /> <br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===مروری بر زندگی‌‌‌‌‌‌‌اش===<br /> ''اسدالله شعبانی''، شاعر و نویسنده ادبیات کودک و نوجوان در تیر ماه سال ۱۳۳۷ در در دامنه‌های کوه الوند از توابع همدان متولد شد. شعبانی دوران کودکی خود را در زادگاه خود گذراند. او از همان دوران برای کمک به معاش خانواده کار می‌کرد. شعبانی در زمان کودکی نخست به مکتب خانه رفت. سپس تحصیلات خود را تا ششم نظام قدیم در بهار همدان ادامه داد. پس از آن ترک تحصیل کرد و برای کار به تهران آمد و در تهران درسش را شبانه ادامه داد. او ابتدا دیپلم اقتصاد اجتماعی را گرفت سپس به دانشگاه رفت و در رشته زبان و ادبیات فارسی فارغ‌التحصیل شد. شعبانی در ۱۲ – ۱۳سالگی با کتابخانه‌های کانون پرورش فکری کودکان آشنا شد که مسیر کار و زندگی‌اش را به کلی دگرگون کرد. در این سال‌ها بود که با ولع تمام کتاب می‌خواند و به‌تدریج شروع به نوشتن خاطرات روزانه‌اش کرد که تمرینی بود برای داستان‌نویسی؛ و گاهی هم به شیوه قدما و متأثر از بزرگانی چون خیام و حافظ شعری می‌سرود تا اینکه در سال‌های ۵۵–۵۶ با شعر نو و شاعرانی همچون فروغ فرخ‌زاد و نیما یوشیج آشنا شد. این آشنایی سبب شد که هم غزل بسراید و هم به شیوه نیمایی شعر نو بگوید که در نشریات آن زمان به چاپ می‌رسید.&lt;ref name=&quot;درباره&quot;/&gt;<br /> بعد از انقلاب از وقتی که به عنوان کارشناس فرهنگی كانون پرورش فكری كودكان، مشغول به کار شد، نوشتن و سرودن برای بچه‌ها را آغاز کرد و از همان ابتدا كتاب‌هايش برای كودكان انتشار يافت. شعبانی از آغاز انقلاب با همه‌ مراکز فکری و فرهنگی کشور که به گونه‌ای با کودک و ادبیات کودکان سر و کار داشته‌اند همکاری کرده‌ است. <br /> شعبانی پر از خاطرهای نوستالژیکی است که همیشه برای کودکان، نوجوانان، جوانان و هم‌سالان خودش جالب است، خاطره هایی از طبیعت سرسبز و زیبای همدان، سخت‌کوشی‌اش در دوره نوجوانی و جوانی، ماجراهای آشنایی‌اش با نویسندگان و شاعران دیگر و خاطرهایش از کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و... <br /> در آثار اسدالله شعبانی، مسائل مختلفی از جمله رفتار‌های شخصی و اجتماعی، مسائل عاطفی کودکان و... به زبان ساده و مناسب پرداخته شده است. او به اثرگذاری داستان در شخصیت سازی کودکان اعتقاد زیادی دارد.&lt;ref name=&quot;زندگینامه و آثار&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://setare.com/fa/news/34695/|عنوان= زندگی نامه و آثار اسدالله شعبانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===شخصیت و اندیشه===<br /> ====شاعر آموزگار است====<br /> ''اسدالله شعبانی'': «چون بچه‌ها‌ را دوست دارم از کار کردن برای آنها خسته نمی‌شوم. برای شاعر کودک بودن، باید دنیای کودک را شناخت، کار برای کودکان فرمول خاصی ندارد. باید نسبت به آینده کودک احساس تعهد کرد و دنیا را از چشم آنها دید؛ چون شاعر آموزگار است چون با مراحل رشد کودکان سر و کار دارد.. اما کارش آموزش نیست! شاعری نوعی فرزانگی است.»&lt;ref name=&quot;الوند&quot;/&gt;<br /> <br /> ====عموما موضوع شعرهایم را انتخاب نمی‌کنم====<br /> ''اسدالله شعبانی'': «عموما موضوع شعرهایم را انتخاب نمی‌کنم ،بلکه این خود موضوع شعرها هستند که مرا انتخاب می‌کنند. در دنیای کودکان که پرسه می‌زنم بدون آنکه در پی موضوع باشم گاهی چیزی ناگهان در ذهنم جرقه می‌زند و مرتب هم جرقه می‌زند. این جرقه‌ها به شراره و شعله تبدیل می‌شوند، بعد آتش اجاق دلم می‌شوند مثلا لبخندی، اخمی، اشکی، آهنگی، درختی، گلی، پرنده و پروازی....»&lt;ref name=&quot;زندگینامه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://affc.blogfa.com/post/19|عنوان=زندگینامه اسدالله شعبانی }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====قصه و قصه‌خوانی در ایجاد اعتماد به نفس در کودکان بسیار موثر است====<br /> ''اسدالله شعبانی'' به اثرگذاری داستان در شخصیت سازی کودکان اعتقاد زیادی دارد و می‌گوید: «قصه و قصه خوانی در ایجاد اعتماد به نفس در کودکان و به وجود آمدن امید در آن‌ها بسیار مثمر ثمر است؛ به طوری که کودکان با خواندن داستان‌های زیبا می‌توانند دنیای زیباتری برای خود بسازند. او با نوشته‌های خود روح تازه‌ای درحوزه ادبیات کودک و نوجوان دمید. این نویسنده و شاعر با سبک و شیوه بیان خود، نقش زیادی در شکوفا کردن اندیشه و تخیل کودکان دارد.»&lt;ref name=&quot;زندگینامه و آثار&quot;/&gt;<br /> <br /> ====چگونه کودکان را با کتاب آشنا کنیم؟====<br /> به اعتقاد ''اسدالله شعبانی'' باید برای بچه‌ها کتاب خواند. برایشان کتاب خرید و وقتی بزرگ‌تر شدند، آنها را برای انتخاب کتاب به کتابخانه برد؛ حتی هدیه دادن کتاب می‌تواند موثر باشد. کودک باید با ادبیات کهن ایران آشنا باشد. باید کودکان را با گذشته فرهنگی‌مان آشنا کنیم.&lt;ref name=&quot;الوند&quot;/&gt;<br /> <br /> ====هرچه دلم خواسته نوشته‌ام==== <br /> ''اسدالله شعبانی'' می‌گوید: «هیچ‌وقت کاری که دوست نداشته‌ام انجام نداده‌ام و سفارشی‌نویسی نکرده‌ام و نوشتن را همواره وظیفه خودم می‌دانستم که لازمه‌اش تعهد است هرچند که ممکن است از نگاه کسانی نوشته ضعیف زیاد داشته باشم. اما چیزی نوشته‌ام که برای کودکان لازم بوده. راحت نیست که بگویم همیشه و در همه زمان‌ها یک کار را دوست داشته‌ام و بهترین کارم بوده است و با کمال تاسف باید بگویم هنوز کار ارزشمندی انجام نداده‌ام که راضی شوم. اغلب به ضرورت روز در معرض موضوع هایی قرار گرفته‌ام و چون درگیری‌های فکری در جامعه‌ای که در آن هستم برایم زیاد بوده فرصتی پیدا نکرده‌ام که بنشینم و درباره موضوعی که دوست دارم، بنویسم. یک لحظه جرقه‌ای در ذهنم زده شده یا نوشته‌ام یا ننوشته‌ام. ولی هرچه دلم خواسته نوشته‌ام.»&lt;ref name=&quot;روز&quot;/&gt;<br /> <br /> ====نمی‌دانیم استقبال بچه‌ها از کتاب چگونه است====<br /> ''اسدالله شعبانی'' معتقد است در کشورما اطلاع‌رسانی‌، خوب نیست؛ ما اطلاع دقیقی از تولید، مصرف کتاب و بازخورد کتاب‌هایمان نداریم. رسانه‌ها فرمالیته کار می‌کنند و ما واقعا نمی‌دانیم استقبال بچه‌ها از کتاب چگونه است و اصلا خانواده‌ها با کتاب چه رابطه‌ای دارند. فقط چیزهایی را از شمارگان کتاب ناشران درمی‌یابیم که نشان می‌دهد سال به سال وضع بدتر می‌شود و تمام شعارهای دولتی، جشنواره‌ها، باشگاه‌های کتابخوانی که در پس پرده آن، کسانی برای خودشان بازار گرمی می‌کنند، کوبیدن بر پیت توخالی است.&lt;ref name=&quot;وضع&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://akharinkhabar.ir/book/6226393|عنوان=اسدالله شعبانی: از وضع بد کتابخوانی تا انتقاد از سیستم آموزش و پرورش }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====تاثیر کرونا بر نشر====<br /> ''اسدالله شعبانی'' می‌گوید: «مشکلات ما بنیادی‌ است. الان هم در شرایط کرونایی، چاپ و نشر کتاب کاغذی دچار سرنوشت نامعلومی شده است. فقط در فضای مجازی است که می‌کوشند راه‌هایی را پیدا کنند آن هم با این اینترنتی که ما داریم، پیداست که به این آسانی ها راه به جایی نمی‌بریم. آنچه آشکار است این است که ما سال‌هاست در فعالیت‌های فرهنگی دچار بن بستیم و در این بن بست‌ها بیهوده دست و پا می‌زنیم، راه رشد و رونق بسته است ادبیات کودک و کتاب و کتابخوانی هم در همین چهارچوب فرومانده است. امیدوارم در دنیای پس از فروکش کردن کرونا به خود بیاییم. شترسواری دولا دولا نمی‌شود. جامعه ما به دگرگونی‌های بنیادی نیازمند است. اگر بناست کتاب و کتابخوانی به مسیر رشد و رونق خود باز گردد، شایسته است همه روش‌های ناکار آمد را که ده‌ها سال است در این گستره به کارگرفته شده کنار بگذاریم، به رقابت آزاد در تولید کالاهای فرهنگی تن در دهیم و حق انتخاب را برای تولید کننده و مصرف کننده محترم بشماریم. تنها با چنین ساز و کاری است که می‌توان به پویایی رسید و گرنه باکانالیزه کردن فعالیت‌های فرهنگی و هنری از طریق عوامل دولتی و شبه دولتی کاری از پیش نخواهیم برد.»&lt;ref name=&quot;وضع&quot;/&gt;<br /> <br /> ====آموزش و پرورشی‌ها کانون را در دست گرفته‌اند====<br /> ''اسدالله شعبانی'' درباره وضعیت فعلی کانون پرورش فکری می‌گوید: «درحال حاضر بیشتر آموزش و پرورشی‌ها وارد کانون شده‌اند و کتاب‌های آموزش و پرورشی تولید می‌کنند. آن بخش از مردم هم که همچنان پیرو ذوق و سلیقه بچه‌ها هستند اعتمادشان از بین رفته است. واقعیت این است که امروزه کتاب‌های کانون بی‌خواننده شده و نکته قابل توجه‌تر این که در همین زمینه‌، ناشران دیگر موفق‌تر از کانون عمل می‌کنند. کانون می‌تواند روی ذوق و سلیقه بچه‌ها و مخاطبانش کار کند. درواقع کانون مشکل سیاستگذاری اقتصادی و فرهنگی دارد. کانون باید کتاب‌هایی منتشر کند که دیگران نتوانند. از نظر محتوا و گرافیک هم باید بسیار بهتر از آثار منتشر شده از سوی سایر ناشران باشد نه این‌که برخی تولیداتش بدتر از تولیدات سایر ناشران باشد.»&lt;ref name=&quot;کانون&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://www.ibna.ir/fa/tolidi/207552|عنوان= دست نویسندگان به جایی بند نیست/«کانون» مشکل سیاستگذاری دارد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====تربیت ذوق هنری و ادبی در نظام آموزشی جایی ندارد====<br /> به اعتقاد ''اسدالله شعبانی''، مردمی که خواننده کتاب هستند و کتاب برای آن‌ها تولید می‌شود به قدری درگیر گرفتاری‌های زندگی روزمره شده‌اند که گویی نگاهشان نسبت به کتاب، دگرگون شده و آن را موجب دردسر می‌دانند و اصولا فرصتی هم برای خواندن کتاب ندارند و می‌گوید: «با چنین رویکردی پیداست که سهم بچه‌ها هم از کتاب چه خواهد بود. دغدغه خانواده‌ها این است که بچه‌ها درس‌شان را بخوانند تا در آینده بتوانند به شغل و موقعیت مناسبی دست یابند در صورتی که نظام آموزشی ما به گونه‌ای‌ست که چنین امکانی را هم برای همه فراهم نمی‌کند. نظام آموزشی ما اصولا به نظر می‌رسد دانش‌آموزان را به عنوان دانش‌‌‌‌آموز نمی‌پذیرد، انگار گروهی را گیر آورده و می‌خواهد از آن‌ها آدم‌های خاصی بسازد! در نتیجه بچه‌هایی که خواست و پسندشان در نظام آموزشی نادیده گرفته می‌شود پس از چندی بی‌هیچ دلبستگی به فرهنگ و میهن خود آرزوهایشان را در سرزمین‌های بیگانه می‌جویند. آموزش و پرورش ما، یکی از بال‌هایش یعنی تربیت را از دست داده است، تربیت ذوق هنری و ادبی در این نظام جایی ندارد. با آن یکی بالش هم گرچه بال بال می‌زند اما پروازی در کار نیست.»&lt;ref name=&quot;وضع&quot;/&gt;<br /> <br /> ====اعمال تغییرات نامطلوب در کتاب‌های درسی====<br /> ''اسدالله شعبانی'' می‌گوید:‌ «اخیرا در آموزش و پرورش برخی از درس‌های خوب را هم از کتاب‌های بچه‌ها حذف کرده‌اند، مثلا شعری از حافظ را حذف کرده و درسی را جایگزین کرده‌اند که صدای کارشناسان درآمد، این نشان می‌دهد مسولان دفتر تالیف کتاب‌های درسی معنای ادبیات را درک نمی‌کنند و پرورش ذوق دانش‌آموزان برایشان بی‌اهمیت است. در این سیستم همه چیز در آموزش خلاصه می‌شود آن هم به قول خودشان آموزشی با رویکرد دینی آیا این جماعت پس از این همه سال نمی‌دانند نتیجه هر افراطی تفریط است؟»&lt;ref name=&quot;وضع&quot;/&gt;<br /> <br /> ====آموزش‌و‌پرورش نگاه کهنه‌اش را به خانواده‌ها قالب کرده است====<br /> ''اسدالله شعبانی'':‌ «متاسفانه شناخت خانواده‌ها نسبت به کتاب‌ها کم است و امروزه معمولا خانواده‌ها برای تهیه کتاب‌ به فهرست‌هایی مراجعه‌ می‌کنند که از سوی نهادهایی مانند وزارت آموزش و پرورش منتشر می‌شود، این مساله سبب می‌شود نگاه کهنه و بسته آموزش و پرورش در خانواده‌ها هم نفوذ کند و مانع از رشد و پرورش استعداد و خلاقیت کودکان شود. در نظام بسته آموزش و پرورش مسائل تعلیم و تربیت به شکلی کهنه، کلاسیک و فرمالیته‌ ارائه می‌شود و دانش‌آموزان را نمره‌محور و مدرک‌گرا بار آورده است و این نگاه کهنه را به خانواده‌ها هم قالب کرده و ذهنیت خانواده‌ها آموزش‌محور شده است و مانع از این می‌شود که خانواده‌ها برای پرورش ذهن، فکر و خلاقیت کودکانشان از آثار خوب و باکیفیت موجود استفاده کنند.»&lt;ref name=&quot;نگاه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://www.ibna.ir/fa/shortint/254128|عنوان=نگاه آموزش‌و‌پرورش مانع از خلاقیت دانش‌آموزان می‌شود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====شاعر كودك نبايد بي‌اعتنا به خواسته‌ها و نيازهاي كودكان شعر بگويد====<br /> ''اسدالله شعبانی'' معتقد است شاعر كودك نبايد بي‌اعتنا به خواسته‌ها و نيازهاي كودكان شعر بگويد و فقط در فكر درونمايه‌ها و زيبايي‌شناسي ادبي باشد، زيرا ايجاد تبادل بين سرگرم‌كنندگي و ادبيت در شعر كودك، مسئله‌اي بسيار ظريف و مهم است و می‌گوید: «اگر حرفمان را با ريتمي دل‌انگيز و آهنگي خوش به بچه‌ها بزنيم، حرفمان تاثيرگذارتر است، زيرا با بچه‌ها پيوند برقرار مي‌كند، البته در اين ميان، سوء استفاده تجاري هم مي‌شود و آثاري آهنگين، اما مبتذل و بازاري توليد و منتشر مي‌شود. مرحوم عباس يميني شريف شاعري بود كه يك عمر براي بچه‌ها شعر سرود، در آثار يميني شريف، رنگ و بوي ادبيت به چشم نمي‌خورد اما پيوندهاي آوایي و توجه به دنياي كودكان در آثارش چشمگیر است.، زماني با شعري مواجه هستيم كه گيرايي لازم را ندارد اما با توجه به زيبايي‌شناسي شعر، قابل قبول است، لكن بچه‌ها آن را پس مي‌زنند.»&lt;ref name=&quot;نقض&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/380828|عنوان= نقض حقوق كودكان در آموزش و پرورش پايان يافته است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====دیدن عیب و حسن در کنار هم بسیار مهم است====<br /> ''اسدالله شعبانی'' با اشاره به اعتقاد جدی‌اش به نقد و بررسی آثار ادبی می‌گوید: «گفت‌وگوی بین نویسنده و خواننده به نویسنده در تولید محتوای جذاب‌تر کمک می‌کند. باید صدای یکدیگر را بشنویم و این مهارت را در جامعه توسعه بخشیم. فراهم‌سازی گفت‌وگو و مشارکت میان نویسنده و شاعر با خواننده اثر در کیفیت بخشی محتوا نقش مهمی خواهد داشت. دیدن عیب و حسن در کنار هم بسیار مهم است.»&lt;ref name=&quot;کیفیت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.kanoonnews.ir/news/292895|عنوان=نقد، مهارتی برای کیفیت بخشیدن به آثار ادبی }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===سوابق و فعالیت‌ها===<br /> * کارشناس اسبق کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان <br /> * کارشناس اسبق شورای کتاب کودک <br /> * سابقه همکاری با صدا و سیما و نویسندگی برای برنامه «جوانه‌ها» و برنامه خردسالان از سال 1364 به مدت 8 سال<br /> * سابقه همکاری با دفتر تالیف کتاب‌های درسی<br /> * برگزاری دوره‌های آموزش شعر و داستان‌نویسی<br /> * همکاری با همه‌ مراکز فکری و فرهنگی کشور که به گونه‌ای با کودک و ادبیات کودکان سر و کار داشته‌اند از آغاز انقلاب تا به‌حال<br /> * سابقه همکاری با رادیو و تلویزیون <br /> * مدیر نشر توکا<br /> <br /> <br /> ==آثار و کتابشناسی==<br /> {{بلی}} کتاب‌های چاپ شده اسدالله شعبانی را می‌توان در 7 دسته جای داد:{{سخ}}<br /> # مجموعه شعرها و داستان ها، قصه‌های منظوم و افسانه‌ها{{سخ}}<br /> # بازنویسی و بازآفرینی از متن‌های کهن و یا ادبیات مردمی{{سخ}}<br /> # خواندنی‌های بچه‌ها{{سخ}}<br /> # ترجمه‌ها{{سخ}}<br /> # کتاب‌های پژوهشی و آموزشی برای اولیا و مربیان{{سخ}} <br /> # کتاب‌های مشترک با دیگران{{سخ}}<br /> # مجموعه شعرهایی برای جوانان و بزرگسالان{{سخ}}<br /> <br /> ===بخشی از کتاب‌های منتشر شده اسدالله شعبانی:===<br /> * «'''''هزار سال شعر فارسی'''''» گزينه شعر كهن برای بچه‌ها به اتفاق زنده‌یاد سيروس طاهباز، احمد رضا احمدی، جعفر ابراهيمی و غیره، كانون پرورش فكری چاپ اول سال 1365<br /> * «'''''فعاليت‌های ياددهی، يادگيری'''''» با همکاری گروهی از کارشناسان آموزش پیش دبستان، توکا 1385<br /> * «'''''خرمن شعر خردسالان'''''» نقد و بررسی شعر كودک در ايران همراه با ششصد شعر كوتاه، برای مراكز پيش از دبستان به عنوان بزرگ‌ترين و مهم‌ترين منبع شعر خردسالان در ايران، نشر توكا 1386<br /> * «'''''بال‌های احساس'''''» مجموعه شعر جوانان 1367<br /> * «'''''پرسه‌های شبانه'''''» نخستین مجموعه شعر برای جوانان پیوند 1368و تجدید چاپ در نشر <br /> * «'''''شکار دست‌های تو با من'''''» مجموعه شعر برای جوانان توکا 1384<br /> * «'''''یک نفر رد شد از کنار دلم'''''» مجموعه شعر برای نوجوانان و جوانان، توکا 1388، ترجمه شده به زبان تاجیکی و روسی<br /> * «'''''جشن جوانه‌ها'''''» مجموعه شعر كودكان مدرسه چاپ اول 1370<br /> * «'''''ساز من ساز جيرجيرک'''''» مجموعه شعر كودكان، كانون 1373 <br /> * «'''''ما همه رنگارنگيم'''''» مجموعه شعر كودكان، توكا 1389<br /> * «'''''ترانه‌های شاد'''''» مجموعه شعر كودكان، توكا 1382<br /> * «'''''شعرهای بی‌خيال ميرزا'''''» جلد نخست، شعرهای طنزآميز، توكا 1382 و جلد دوم در سال 1393<br /> * «'''''آواز توكا'''''» گزينه شعرهای نوجوانان از ميان كتاب‌های قبلی شاعر، توكا 1376كتاب سال مجله پوپک <br /> * «'''''عصا و اسب چوبی'''''» برگزيده‌ای از شعرهای كودكان شاعر، نشرتوكا 1379 <br /> * «'''''ماه نو، نگاه نو'''''» منظومه‌ای برای كودكان، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان 1385، ترجمه شده به زبان مالی<br /> * «'''''ما، با هم'''''» مجموعه شعر كودكان، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان 1365<br /> * «'''''شاعر و شب‌بو'''''» مجموعه شعر نوجوانان، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان 1374 <br /> * «'''''چراغ شكوفه‌ها'''''» مجموعه شعر كودک، انتشارات مدرسه 1370<br /> * «'''''پولک ماه'''''» مجموعه شعر كودكان، كانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان 1375<br /> * «'''''ساز شاخه‌ها'''''» مجموعه شعر نوجوانان، كانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان1374<br /> * «'''''شيشه‌های آسمان'''''» مجموعه شعر نوجوانان اميركبير 1362<br /> * «'''''زمين كوچک من'''''» مجموعه شعر كودک اميركبير 1362<br /> * «'''''گل آفتابگردان'''''»، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان1364 <br /> * «'''''زمين ما، دل ما'''''»، كانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان 1384 <br /> * «'''''رنگين كمان كودكان'''''»، مجموعه شعر كودكان، كانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان 1379<br /> * «'''''پرچم سبز درخت'''''» مجموعه شعر كودكان- منادی تربيت 1385<br /> * مجموعه 12 جلدی «'''''قصه‌ امشب'''''» نشر ویدا- نشر هگمتان (377 افسانه ايرانی و خارجی) است كه برای كودكان ايرانی بازنويسی و بازآفرينی شده. اين مجموعه را بيش از دويست تصويرگر آشنا و ناآشنا تصويرگری كرده‌اند، ناشران كتاب، ويدا و هگمتان هستند چاپ اول 1384 <br /> * «'''''درخت خرمالو'''''»- قصه كودكان قاصدک 1365 - ترجمه یکی از داستان‌های این کتاب به زبان ترکی انجام شده است<br /> * «'''''قصه الاغه و كلاغه'''''»-كانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان 1372 و ترجمه شده به زبان کردی<br /> * «'''''نخستين پرواز'''''» قصه كودكان، كانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان 1371 <br /> * «'''''بلندترين صدا'''''» قصه كودكان، كانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان 1371<br /> * «'''''شنگول و منگول'''''»، اميركبير (شكوفه) 1362<br /> * «'''''خاله مورچه جون'''''»، نشر شورا 1373<br /> * «'''''عمو زنجيرباف'''''»، نمایش منظوم پيدايش 1377<br /> * «'''''قصه مار و قورباغه'''''»، اميركبير1373<br /> * «'''''مهر مادر'''''»، قصه‌ کودک، توکا 1383<br /> * «'''''حسنی و اسب سفید'''''»، قصه منظوم، توکا1380<br /> * «'''''گوهر و گلدی'''''»، مجموعه قصه، کاوشگر 1368<br /> * «'''''هیچ هیچ هیچانه'''''» مجموعه ترانه با همکاری دیگر شاعران کودک، افق 1390<br /> * «'''''فوتبالیست‌های محله'''''»، قصه‌ منظوم طنز، قدیانی<br /> * «'''''مرغابی و ماه'''''»، بازنویسی از کلیله و دمنه، کانون پرورش فکری 1390<br /> * «'''''چشمه‌ ماه'''''»، بازنویسی از مثنوی معنوی 1390<br /> * «'''''آب و مهتاب'''''»، مجموعه شعر<br /> * «'''''خانه‌ پروانه‌ها'''''»، مجموعه شعر، مدرسه<br /> * «'''''تنگ بلور آسمان'''''»، مجموعه شعر، منادی تربیت<br /> * «'''''خدا خدای مهربان'''''»، مجموعه شعر خردسالان، به نشر<br /> * «'''''لالا لالا عروسک'''''»، به نشر<br /> * «'''''لالایی‌ها'''''»، امیرکبیر 1393<br /> * «'''''تولدت مبارک'''''»، مجموعه شعر کودک، کاوشگر<br /> * «'''''تکه‌ای از دریا'''''»، گزینه‌ شعر کودک، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان<br /> * «'''''باغ نقاشی'''''»، به نشر<br /> * «'''''چه کسی داده به گل این همه رنگ'''''»، ترجمه منظوم، شهرتاش 1391 با رعایت کپی‌رایت <br /> * «'''''پرطلا'''''»، قصه‌ منظوم، نهاد هنر و ادبیات 1366<br /> * «'''''برکه'''''»، منظومه‌ای برای نوجوانان، شکوفه امیرکبیر 1364<br /> * «'''''خانه‌ ما خانه‌ آهوها'''''»، ترجمه منظومی از چلسی آراگون- تصويرگر لسلی بيكر، افق 1370<br /> * «'''''جوجه ما گم شده بود'''''»، برگردان به شعر كودک از كريستوفر ورمل با رعايت كپی رايت، افق 1378 <br /> * «'''''روباه دم بريده'''''»، قصه عاميانه برای كودكان خانه ادبيات- توکا<br /> * «'''''دختر باغ آرزو'''''»، قصه‌ای منظوم با الهام از آندرسن با تصويرگری نسرين خسروی- توكا 1377<br /> * «'''''آخرين پرنده آزاد'''''»، برگردان به شعر با تصويرگری شيلا هنيز براساس قصه‌ای از هاريس استون، كانون پرورش فکری کودکان 1380<br /> * «'''''قصه‌های شيرين شاهنامه'''''»، دو جلدی، پيدايش 1378<br /> *‌ «'''''گنجشک و پنبه دانه'''''» قصه عاميانه، توكا 1377<br /> * «'''''قصه شهر قشنگ جنگلی'''''» قصه منظوم، توكا 1379<br /> * «'''''پروانه و گل سر'''''» مجموعه شعر كودک، كانون پرورش فکری کودکان 1375 <br /> * «'''''فرود'''''» بازنویسی از شاهنامه، کانون پرورش فکری کودکان 1393<br /> * «'''''جستاری پیرامون شعر کودک در ایران'''''» مباحث نظری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان 1393<br /> * «'''''ای میهن من ایران'''''» مجموعه شعر برای همه کودکان ایران زمین 1394<br /> * «'''''پولک به پولک'''''» مجموعه شعر کودک، پیدایش1393 <br /> * «'''''کتاب کتاب صد تا کتاب'''''» صد جلد در یک بسته، آوای باران 1394<br /> * «'''''بگو تا بگم'''''» سری 6 جلدی برای خردسالان، نشر خط خطی 1394<br /> * «'''''هلم بده قلم بده'''''»، سری 5 جلدی قصه‌های منظوم برای کودکان، سوره‌مهر 1394<br /> * مجموعه 10 جلدی «'''''قصه‌های عامیانه'''''»، مدرسه 1393<br /> * «'''''آدمک برفی'''''»، قصه برای کودکان- مدرسه1393<br /> * «'''''قصه زاغ و روباه'''''»، مدرسه 1394<br /> * مجموعه «'''''شعر کودکان'''''»، مدرسه 1393<br /> * «'''''آرزی و قمبر'''''» باز آفرینی یک روایت عاشقانه ترکی، توکا 1398<br /> * «'''''ساز سیمینه رود'''''» مجموعه شعر برای نوجوانان، گویا 1400<br /> * «'''''عمو نو روز و خاله پیرزن'''''»، فاطمی 1399<br /> * «'''''نخودک و دیو کلک'''''»، فاطمی 1399<br /> * «'''''دختر نارنج و ترنج'''''»، فاطمی 1399<br /> * مجموعه 50 جلدی «'''''کتاب‌های عروسکی'''''»، گاج 1399<br /> <br /> ===برخی مقالات و پژوهش‌ها===<br /> * '''''جستاری پیرامون شعر کودک در ایران'''''<br /> * '''''یاد و نامی از دوست بزرگوارم [[م.آزاد]]'''''<br /> * '''''پیوندهای آوایی و شعر عباس یمینی شریف'''''<br /> * '''''ما گل های خندانیم، فرزندان ایرانیم:''''' جستاری پیرامون شعر کودک در ایران<br /> * '''''ادبیات کودک و نوجوان دوره بیست ساله انقلاب اسلامی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟'''''<br /> * '''''شکل و ساختار شعر کودک'''''<br /> * '''''نغمه سرای کودکان'''''' (یادکردی از عباس یمینی شریف)<br /> * '''''نگاه کیانوش جهانی است'''''<br /> * '''''[[پروین دولت آبادی]]، مادر همه کودکان دنیا'''''<br /> * '''''[[سیروس طاهباز]] پیر و پیشوای ما در کانون بود'''''<br /> * '''''کانونی که من دوست می داشتم'''''<br /> * '''''قصه منظوم؛ تارخچه و ویژگی‌ها'''''<br /> * '''''یه بهت گنگ آبی''''' ( نقدی بر کتاب «دریا ، پری، کاکل زری»)<br /> * '''''گلی از باغ کهن'''''( در چند و چون شعر کهن فارسی)<br /> * '''''بال های سبز احساس''''' ( معرفی و نقد و بررسی شعر نوجوانان)<br /> * '''''جایگاه وزن در شعرکودک'''''<br /> * '''''آن آشنای دیرینه کودکی‌ها''''' ( پیرامون شعرهای کودکانه محمود کیانوش)<br /> * '''''مادری برای همه کودکان ایران زمین''''' (یادی از پروین دولت آبادی)<br /> * '''''عشقی شاعری آزاده'''''<br /> * '''''[[نیما]] و شعر نو'''''<br /> * '''''برای گذشتن از این رود'''''( پیرامون نوشته‌های م. آزاد)<br /> * '''''مولوی و شعر او'''''<br /> * '''''[[اخوان]] و شاخه‌هایی از شعر او'''''<br /> * '''''پیوند کودکان با شاهنامه'''''<br /> <br /> ===جوایز و افتخارات===<br /> {{بلی}} «خرمن شعر خردسالان» (نقد و بررسی شعر کودک در ایران همراه با ششصد شعر کوتاه) برای مراکز پیش از دبستان به عنوان '''بزرگترین و مهم‌ترین منبع شعر خردسالان در ایران راه یافته به جشنواره رشد۱۳۹۴'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «پرسه‌های شبانه» '''(کتاب تقدیری جشنواره کتاب برتر ۱۳۹۴)'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «یک نفر رد شد از کنار دلم»، مجموعه شعر برای نوجوانان و جوانان، '''(کتاب برتر پنجمین جشنواره انجمن فرهنگی ناشران ایران ۱۳۸۸)'''، ترجمه شده به زبان تاجیکی و روسی{{سخ}}<br /> {{بلی}} «ساز من ساز جیرجیرک»، '''کتاب برگزیده نومای ژاپن و جشنواره‌های ملی و بین الملی دیگر از جمله شورای کتاب کودک'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «آواز توکا»، '''کتاب سال مجله پوپک برگزیده جشنواره کانون پرورش فکری کودکان'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «عصا و اسب چوبی»، '''کتاب منتخب بررسی کتاب کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «ماه نو، نگاه نو»، '''کتاب سال وزارت ارشاد اسلامی، ترجمه شده به زبان مالی'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «شاعر و شب بو»، '''برگزیده جشنواره کانون پرورش فکری'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «پولک ماه»، '''کتاب برگزیده جشنواره کتاب کانون و نیز کتاب راه یافته به کتابخانه مونیخ آلمان'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «ساز شاخه‌ها»، '''برگزیده جشنواره کتاب کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «گل آفتابگردان»، '''برگزیده جشنواره کتاب کانون پرورشی فکری کودکان و نوجوانان'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «زمین ما، دل ما»، '''کتاب برگزیده جشنواره کتاب کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و کتاب برگزیده جشنواره سلام بچه‌ها، برگزیده کتاب سال وزارت ارشاد اسلامی ۱۳۸۵'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «رنگین کمان کودکان»، '''کتاب برگزیده جشنواره کتاب کانون پرورش فکری کودکان'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «پرچم سبز درخت»، '''کتاب برگزیده وزارت ارشاد اسلامی برای کتاب فصل'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «قصه امشب» مجموعه ۱۲ جلدی '''تقدیری جشنواره کتاب کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «درخت خرمالو»، '''ترجمه یکی از داستان‌های این کتاب به زبان ترکی'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «قصه الاغه و کلاغه»، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ۱۳۷۲ '''ترجمه به زبان کردی'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «نخستین پرواز»، (قصه کودکان) کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ۱۳۷۱ روی جلد '''کتاب برگزیده بلونیا'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «آب و مهتاب»، مجموعه شعر، '''برگزیده جشنواره کتاب کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «تنگ بلور آسمان»، مجموعه شعر، منادی تربیت، '''کتاب برگزیده فصل وزارت ارشاد اسلامی'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «تکه‌ای از دریا»، '''برگزیده شعر کودک، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «چه کسی داده به گل این همه رنگ»، ترجمه منظوم، شهرتاش ۱۳۹۱ با رعایت کپی رایت '''(برگزیده شورای کتاب کودک ۱۳۹۳)'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «جوجه ما گم شده بود»، (برگردان به شعر کودک از کریستوفر ورمل با رعایت کپی رایت)، '''این کتاب نخستین بار در سال ۱۹۹۳ در آمریکا انتشار یافته‌است و جایزه‌های زیادی برده‌است'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «دختر باغ آرزو»، '''این کتاب در اغلب جشنواره‌های ملی و بین‌المللی کتاب از جمله کنکور بزرگ نوما برنده شده و یکی از مشهورترین و بحث برانگیزترین کتاب‌های کودکان در دهه گذشته به سبب تصویرگری بوده‌ است.'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «آخرین پرنده آزاد»، '''برگزیده شورای کتاب کودک1380'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} مجموعه دو جلدی «قصه‌های شیرین شاهنامه»، جلد اول '''برگزیده شورای کتاب کودک و جلد دوم برگزیده جشنواره رشد'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «پروانه و گل‌سر» '''برگزیده شورای کتاب کودک'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «ای میهن من ایران» '''کتاب برگزیده شورای کتاب کودک ۱۳۹۵'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «پولک به پولک»، '''برگزیده جشنواره کتاب برتر ۱۳۹۴'''{{سخ}}<br /> {{بلی}} «قصه زاغ و روباه»، '''برگزیده جشنواره رشد ۱۳۹۴'''{{سخ}}<br /> <br /> ===نگاهی به برخی آثار===<br /> ====[[خرمن شعر خردسالان]]====<br /> «خرمن شعر خردسالان» نخستین و بزرگترین منبع شعر ویژه‌ خردسالان است که برای استفاده در مراکز پیش از دبستان فراهم آمده است. این مجموعه در برگیرنده‌ بیش از ۶۰۰ شعر کوتاه، مقداری چیستان، لطیفه بومی، سرود و گزیده‌هایی از منظومه‌های مشهور فولکلوریک است که متناسب با آموزش‌های رایج در مراکز پیش از دبستان، تنظیم شده است. اولیا و مربیان می‌توانند در جریان کار با کودک به تناسب نیاز خود از شعرهای این مجموعه بهره‌گیری کنند. «خرمن شعر خردسال» دنباله‌ کتاب «فعالیت‌های یاددهی-یادگیری» و نخستین جلد از نخستین منبع آموزشی پیش از دبستان است که نشر توکا منتشر کرده است. شعرهای این مجموعه بر اساس واحدهای کار آموزش پیش از دبستان جمع‌آوری شده است. در این کتاب به فراخور آموزش‌های پیش از دبستان، شعرهایی برای گروه خردسالان گزیده شده است که مربیان بتوانند در تمام طول سال، آن را منبع کار خود قرار دهند.&lt;ref name=&quot;خرمن&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://hodhod.com/product/%D8%AE%D8%B1%D9%85%D9%86-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AE%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D9%84|عنوان=خرمن شعر خردسالان }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====[[یک نفر رد شد از کنار دلم]]====<br /> کتاب «یک نفر رد شد از کنار دلم» مجموعه سی شعر کوتاه عاشقانه از اسدالله شعبانی است که در سال 1396 با تصویرگری پرسو احدی از سوی نشر توکا منتشر شده است. این کتاب برگزیده پنجمین جشنواره کتاب برتر کودک و نوجوان (سال ۱۳۸۸) است. شعبانی در مقدمه کتاب نوشته است در این کتاب کوشیده تا با زبانی ساده و تا اندازه‌ای نزدیک به زبان گفتار که مورد پسند نوجوانان است، مضمون‌های عشقی را سادتر و دست یافتنی‌تر کند. او در پس ساده شعرها از نمادهای فرهنگی این مرز و بوم بهره گرفته است. نخستین شعر این مجموعه «پیمان» نام دارد.&lt;ref name=&quot;نفر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://hodhod.com/product/%DB%8C%DA%A9-%D9%86%D9%81%D8%B1-%D8%B1%D8%AF-%D8%B4%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%86%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%84%D9%85|عنوان=یک نفر رد شد از کنار دلم }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[آواز توکا]]====<br /> «آواز توکا» عنوان یکی از مجموعه سروده‌های اسدالله شعبانی است که نخستین بار در سال 1380 با تصویرگری مژگان هاشمی در 64صفحه از سوی انتشارات توکا برای نوجوانان منتشر و بعد از آن چندین بار تجدید چاپ شد. در این دفتر گزیده‌ای از سروده‌های اسدالله شعبانی شامل 42 قطعه شعر نو که اکثر آنها قبلا انتشار یافته برای کودکان و نوجوانان فراهم آمده است. شعرها با طرح‌هایی همراه است. آواز توکا، نام یکی از سروده‌های این دفتر است: «توکا به روی شاخه نارنج/ آواز رنگارنگ خود را خواند/ آواز او در کوه/ آواز او در جنگل انبوه/ آواز او تا دشت و دریا رفت/ آواز او تا دورتر/ تا دورترها رفت/ آواز او پیچید/ در کوچه باغ شعر/ با ماهیان، پروانگان آمیخت/ با لحظه‌های تازه احساس در من ریخت/ باموجی از پروانه‌های رنگ/ ...»&lt;ref name=&quot;توکا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.gisoom.com/book/1194094|عنوان=معرفی کتاب «آواز توکا» }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[پولک ماه]]====<br /> «پولک ماه» مجموعه اشعار اسدالله شعبانی است به زبان ساده و روان، از عروسک و گل و شعر، لاله و عطر و مادر، پولک ماه و جنگل و ...، ‌به همراه نقاشی‌هایی ساده و زیبا از نسرین خسروی که از سوی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نخستین بار در سال 1375 در 22 صفحه رنگی برای گروه سنی «ب و ج» منتشر شده است.&lt;ref name=&quot;پولک&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://www.kanoontolid.com/?p=923|عنوان=کتاب «پولک ماه» }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[زمین ما، دل ما]]====<br /> «زمین ما، دل ما» ازجمله آثار اسدالله شعبانی است که با تصویرگری محمدرضا لواسانی نخستین بار در سال 1384 در 32 صفحه از سوی انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برای گروه سنی «ج و د» منتشر شده است. در کتاب حاضر که با تصاویر زیبا و رنگی زینت یافته، ‏شاعر کوشیده است تا سروده‌های رنگین و آهنگین خود را ‏در زمین دل کودکان بکارد و دست‌های آن‌ها را پر از ‏رنگین‌کمان سازد، به این امید که چشمان کودکان همواره ‏پر از شادی و فصل‌های شعر شاعر همیشه سرشار باشد.‏&lt;ref name=&quot;زمین&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://www.kanoontolid.com/?p=2568|عنوان= زمین ما دل ما }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====مجموعه [[قصه‌های شیرین شاهنامه]]====<br /> مجموعه «قصه‌های شیرین شاهنامه» در 2 جلد در سال 1391 برای نخستین بار از سوی نشر پیدایش منتشر شد. این کتاب ساده‌نویسی شاهنامه فردوسی برای درک کودکان و نوجوانان است که از پادشاهی «کیومرث» آغاز می‌شود و تا داستان مرگ رستم به دست شغاد برادر فریبکارش ادامه می‌یابد. شعبانی در بازنویسی این اثر تمام تلاش خود را برای ساده‌نویسی اثرانجام داده است و به اصل داستان‌های شاهنامه نیز وفادار است. قصه‌های شیرین شاهنامه حتی قابلیت این را دارد که مخاطب بزرگسال را که از فهم ابیات شاهنامه عاجز است، به خود جذب کند و تا آخر داستان با خود همراه سازد. کار تصویرگری این مجموعه بر عهده «کریم نصر» بوده است. شعبانی در مقدمه این کتاب می‌گوید: «کوشیده‌ام کتاب را متناسب با درک و دریافت نوجوانان ارائه دهم. به همین علت از افراط در ساده‌نویسی پرهیز کرده و سعی شده بین نثر فعلی و شعر فردوسی هماهنگی باشد.»&lt;ref name=&quot;شاهنامه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://shabestan.ir/detail/News/492247|عنوان= «قصه های شیرین شاهنامه»را برای کودکانتان بخوانید}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====[[ای میهن من، ایران]]====<br /> کتاب «ای میهن من، ایران» شامل ۱۶ قطعه شعر سروده اسدالله شعبانی در زمینه‌ توصیف شهرهای ایران و ویژگی‌های آن‌ها از نظر محیط زیستی، اجتماعی، فرهنگی و تاریخی است که با تصویرگری سروناز پریشان‌زاده نخستین بار در سال 1395 از سوی انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برای گروه سنی 13 سال به بالا منتشر شده است. شاعر در کتاب «ای میهن من، ایران» در قالب چهارپاره، معیارهای فرهنگی-ادبی و مکان‌های بارز و مشهور شهرها را به تصویر می‌کشد. مخاطب با خواندن این اثر می‌تواند شناخت نسبتاً کاملی از ایران (از نظر معماری، فرهنگی، تاریخی و...) و طبیعت (زیست‌محیطی، جغرافیایی و هنری –ادبیات و شعر) پیدا کند. تشبیه‌ها و توصیف‌ها دلپذیرند. تصاویر با متن هماهنگ ‌و مشخص کننده‌ ویژگی هر منطقه و سبک هنرمندانه و طبیعت آن است و نگارش با فونت درشت و خوانا است. «ای میهن من، ایران» در سال ۱۳۹۵ برنده‌ لوح تقدیر از شورای کتاب کودک شده است.(&lt;ref name=&quot;کهن&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.oldsooremehr.ir/fa/content/7141|عنوان= حکایت‌های کهن با زبان داستان برای بچه‌ها}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[دختر نارنج و ترنج]]====<br /> کتاب «دختر نارنج و ترنج» ازجمله آثار جدید بازنویسی شده اسدالله شعبانی است که نخستین بار در سال 1399 درقالب مجموعه «قصه‌هایی از ادبیات شفاهی ایران» با تصویرگری مهکامه شعبانی از سوی انتشارات فاطمی منتشر و راهی بازار نشر شده است. داستان «دختر نارنج و ترنج» از این‌قرار است که پسر پادشاه بزرگ و نیرومند شده و کسی در اسب‌سواری و تیراندازی به پایش نمی‌رسد. این پسر جوان یک‌روز با تیر کوزه پر روغن پیرزنی را می‌شکند و پیرزن به او می‌گوید چون یکی‌یک‌دانه پادشاه است، نفرینش نمی‌کند اما دعا می‌کند پسر، عاشق دختر نارنج و ترنج شود. در وهله اول، شاید این‌قصه به نظر خوب و خوش بیاید اما راستش، خانه دختر نارنج و ترنج در باغی آن‌سوی کوهِ کوهان بوده و در واقع در سرزمین جادو قرار داشته است. یک‌ نکته دیگر افسانه «دختر نارنج و ترنج» این است که هرکسی به باغ این‌دختر در سرزمین جادو رفته، دیگر برنگشته است. تصویرگری کتاب موردنظر هم توسط مهکامه شعبانی انجام شده است.&lt;ref name=&quot;ترنج&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5035891|عنوان=بازنویسی اسدالله شعبانی از «دختر نارنج و ترنج» چاپ شد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ==منبع شناسی==<br /> {{بلی}} '''''کنسرت جیرجیرک‌ها'''''، نقدی بر کتاب سازمن ساز جیرجیرک/ مریم علی اکبری{{سخ}} <br /> {{بلی}} '''''نقد گروهی بر آثار اسدالله شعبانی'''''/ چهارمین شماره پژوهش نامه کودک و نوجوان{{سخ}}<br /> {{بلی}} '''''سبک شناسی اشعار خردسال اسدالله شعبانی'''''/ پیوند فرهادی{{سخ}}<br /> {{بلی}} '''''جلوه‌های طنز در ادبیات کودک با تکیه بر اشعار اسدالله شعبانی'''''/ اسما نجات{{سخ}}<br /> {{بلی}} '''''سیمای صور خیال در اشعار کودک با تکیه بر آثار اسدالله شعبانی'''''/ مریم میری و محمد جعفری{{سخ}}<br /> <br /> ==پانویس==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF_%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C&diff=47562 2022-07-24T06:18:12Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> | نام = ساعد باقری<br /> | تصویر = Saeed bagheri.jpg<br /> | توضیح تصویر = ''زین رفتن کاهل چه تمنّای فتوحی؟''{{سخ}}''تیمور نخواهی شد از این لنگشدن‌ها''<br /> | نام اصلی = <br /> | زمینه فعالیت = شعر و پژوهش و اجرا<br /> | ملیت =<br /> | تاریخ تولد = ۱۳شهریور۱۳۳۹<br /> | محل تولد = تهران، محلهٔ نازی‌آباد<br /> | والدین = <br /> | تاریخ مرگ =<br /> | محل مرگ =<br /> | علت مرگ =<br /> | محل زندگی =<br /> | مختصات محل زندگی = <br /> | مدفن =<br /> |مذهب = مسلمان شیعه<br /> |در زمان حکومت =<br /> |اتفاقات مهم =<br /> | نام دیگر =<br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار =<br /> | پیشه = شاعر، پژوهشگر و مجری رایووتلویزیون<br /> | سال‌های نویسندگی = <br /> |سبک نوشتاری = [[غزل انقلابی]]، [[غزل حماسی]] و [[شعر سپید]]<br /> |کتاب‌ها = شعر امروز و...<br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها =<br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص =<br /> |فیلم ساخته بر اساس اثر =<br /> | همسر =<br /> | شریک زندگی =<br /> | فرزندان =<br /> |تحصیلات =<br /> |دانشگاه =<br /> |حوزه =<br /> |شاگرد =<br /> |استاد =<br /> |علت شهرت = سرودن سرود ملی ایران<br /> | تأثیرگذاشته بر =<br /> | تأثیرپذیرفته از = تحولات شعر پس ز انقلاب<br /> | وب‌گاه = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> <br /> <br /> '''ساعد باقری''' شاعر، گوینده و مجری رادیو و تلویزیون است. سرود ملی جمهوری اسلامی ایران از سروده‌های اوست.&lt;ref name=''سرود ملی''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.shaer.ir/%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1/528-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C.html|عنوان = آفرینش سرود ملی}}&lt;/ref&gt; باقری از شمار نخستین گروه واردشدگان به حلقهٔ حوزه هنری است.&lt;ref name=''حوزه هنری''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://fa.jamekurdi.com/celebrities/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%D9%8A-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86.html|عنوان= پیوستن به حوزهٔ هنری}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==در گذر از خاطره‌ها==<br /> ===نگاه استاد به شاگرد===<br /> سال۱۳۹۰ خانهٔ هنرمندان بزرگداشتی برای باقری برگزار کرد که محمد خواجوی استادِ باقری، قرآن‌خواندنِ دوران نوجوانی او را از خاطرات شیرین خود، بیان كرد:<br /> :''ساعد باقری در سنين ۱۴تا۱۵سالگی شاگرد كلاس قرآن من بود. معتقدم حديثِ «اگر جوانی با قرآن مأنوس شود، قرآن با گوشت و خونش درمی‌آميزد» دربارهٔ باقری صدق می‌كند. خميرمايه و بنيان انديشه و شعر باقری با قرآن پايه‌ريزی شده است.''&lt;ref name=''پاسداشت''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.isna.ir/news/9006-08224/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%D9%8A-%D8%A8%D8%B1%D9%BE%D8%A7-%D8%B4%D8%AF|عنوان= استادش چنین باوری دارد!}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> [[پرونده:Saed bagheri.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''در جوار مشفق کاشانی{{سخ}}روز شعر و ادب فارسی'''&lt;/center&gt;]]<br /> ===وفاداری به پیمان===<br /> ۲۷شهریور۱۳۹۲ [[مشفق کاشانی‌]]، [[مصطفی رحمان‌دوست]]، ساعد باقری، [[محمدعلی بهمنی‌]]، [[علی‌رضا قزوه]]، [[حمید سبزواری]]، [[فاطمه راکعی]]، [[فاضل نظری]]، [[غلام‌علی حداد عادل]] و... در مراسم روز «شعر و ادب فارسی»، بر شیوهٔ برخورد وزارت ارشادِ دولت نهم با اهالی فرهنگ‌وهنر و نیز عملکردش در ممیزی‌ِ کتاب‌ها نقد تندی وارد کردند. ساعد باقری هم خطاب به وزیر وقت، گفت: «امیدواریم به پیمانی که بسته‌اید، وفادار بمانید و عمل کنید.»&lt;ref name=''اعتراض''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://mahmoud.blogfa.com/post/3411|عنوان= انتقاد تند جمعی از شاعران در روز شعر}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===سَحر ساعد===<br /> باقری، سال۱۳۹۸ به تلویزیون بازگشت تا پس از ۱۰ سال غیبت، برنامهٔ سحرگاهی شبکه چهار را اجرا کند. رسانه‌ها می‌گفتند غیبتش ۱۰ساله بوده؛ اما طبق آنچه خبرنگاران خبر داشتند آخرین حضور باقری در رسانهٔ ملی، به سال‌های ۹۰ و ۹۱ برمی‌گشت؛ یعنی بعد از اتفاقات انتخابات ریاست جمهوری۱۳۸۸ که می‌گفتند سبب دوری ساعد باقری از تلویزیونی شده است. هرچه بود، برگشت ساعد باقری خبر خوشایندی برای اهل فرهنگ‌وهنر بود و شبکه چهار برنامه «سحوری» متفاوتی را در حضور باقری تجربه کرد: <br /> :''مرور و پرداخت بر نیایش‌های ادبی و معرفتی در نسخ مرجع و در آینه شعر و ادب فارسی''<br /> [http://sobhe-no.ir/newspaper/700/15/27970]<br /> <br /> ==زندگی و تراث==<br /> ===از میلاد تا به امروز===<br /> ساعد باقری به‌سال۱۳۳۹ در محله نازی‌آباد تهران دیده به‌دنیا گشود و تا ۳۵سالگی در همان محله زندگی کرد. در سال۱۳۶۱ به جلسات شعر حوزهٔ هنری ورود کرد و دو سال بعد، مجموعه‌شعر «نجوای جنون» را چاپ کرد.&lt;ref name=''حوزه هنری''/&gt;{{سخ}}<br /> ۱۳۶۲ بود که باقری همکاری با رادیو را شروع کرد و نویسندهٔ برنامهٔ ادبی‌هنریِ «راه‌ِشب» شد. سال۱۳۶۸ مدیریت گروه کودک‌ونوجوان رادیو را پذیرفت و طی سال‌های ۷۲تا۷۴ مدیرکل موسیقی و سرود صداوسیما بود. کتاب «شعر امروز» را که کوششی است برای جست‌وجوی تحولات هریک از قالب‌های شعری سال‌های ۵۷تا۷۰ با همکاریِ محمدرضا محمدی‌ِنیکو به‌سال ۱۳۷۱ نگاشت.&lt;ref name=''حوزه هنری''/&gt;<br /> <br /> [[پرونده:Saed&amp;gheysar.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''همراه [[قیصر امین‌پور]] بر مزار [[سلمان هراتی]]{{سخ}}لنگرود، ۱۳۶۵'''&lt;/center&gt;]]<br /> <br /> ===شخصیت و اندیشه===<br /> <br /> ===گام در راه ترانه‌سرایی===<br /> ساعد باقری در سا۱۳۶۸ به عرصهٔ ترانه‌سرایی پا گذاشت و آثار ارزنده‌ای چون آلبوم «شبانگاهان» با صدای عبدالحسین مختاباد، تصنیف سریال «آوای فاخته» با صدای محمد اصفهانی و «کاستی‌های ساقی سرمستان»، «هنگام» و.. با علیرضا افتخاری را پدید آورد. اغلب تصنیف‌های باقری را علاقه‌مندان به موسیقی، با صدای حسام‌الدین سراج شنیده‌اند. «مجموعه شمارهٔ ۳۰ انتشارات نیستان» حاویِ ترانه‌های این شاعر است که در سال۱۳۸۳ دوباره همکاری خود را با مرکز موسیقی و سرود صداوسیما آغاز کرد و رئیس شورای شعر و عضو شورای عالی شعر و موسیقی سازمان صداوسیما شد.&lt;ref name=''مدیرعامل''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://koodak24.ir/directories/details/11782/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C|عنوان= ترانه‌سراییِ ساعد باقری}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تماشاگه راز===<br /> برنامه‌ٔ تلویزیونیِ ۱۲۰ نوبت که ساعد باقری طی سال۱۳۷۲ اجرا کرد «تماشاگه راز» است. مجموعهٔ پژوهشی که به تحقیق شعر در سبک هندی می‌پرداخت و در جشنوارهٔ دوم سیما جایزه برترین تحقیق و پژوهش را گرفت.&lt;ref name=''تماشاگه‌ راز''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://musicsup.irib.ir/Contemporary/25|عنوان= تماشاگه‌راز، پژوهشی در ادبیات}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://saman-irani.blogfa.com/category/25|عنوان= برنامه ۱۲۰نوبتی در تلویزیون}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===یادمان و بزرگداشت‌ها===<br /> آیین پاسداشت ۳۰ سال فعالیت‌های فرهنگی و ادبی ساعد باقری، هم‌زمان با زادروز اين شاعر در ۱۳شهریور۱۳۹۰ در خانه‌ٔ هنرمندان ايران برگزار ‌شد.&lt;ref name=''پاسداشت''/&gt;<br /> <br /> ===از نگاه دیگران (چند دیدگاه مثبت و منفی)===<br /> <br /> ===باقری از خود می‌گوید===<br /> ساعد باقری در مراسم رونمایی کتاب (مدیر باش، رئیس) در شهر کتاب فرشته درباره خود گفت: (اکثر کسانی که با من در ارتباط هستند می‌دانند که بیشتر آدم شفاهی هستم، و در نوشتن بسیار تنبل هستم. با این حال چند وقتی است که دنیای مجازی با همه ایرادهایی که برخی برایش برمی‌شمارند، انگیزه در من ایجاد می‌کند که بنویسم. چون گاهی‌ می‌بینم که نزدیک به چهار صفحه در آنجا نوشته‌ام و با خودم می‌گویم چرا تابه‌حال این‌قدر جدی ننوشته‌ام؟ انگار که خودکار به دست گرفتن دشوارتر است)[https://www.isna.ir/news/94121509403/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B4-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%AF]<br /> <br /> <br /> ===نگاه به نقد امروزی===<br /> امروزه نقد و بررسی جدی جایگاهش را از دست داده و معنایش به دشمنی تبدیل شده است. وقتی فضا مسموم باشد، همه‌چیز معنایش را از دست می‌دهد. شعر و ادبیات اولویتش را از دست داده. صاحبان ذوق فراوانند. جوان‌های شاعر استعدادهای غریبی دارند، اما چقدر از پشتوانه گران‌سنگ ادب این مرز و بوم و دانش و بینشی که می‌تواند به آنها بدهد، برخوردارند؟ فقط قناعت کرده‌اند به خواندن شعرهای یکدیگر و تأثیرپذیری از هم. از نقد به شکل جدی هم نه خبری هست و نه طبعاً حمایتی. می‌گوییم ایران سرزمین حافظ، سعدی و مولاناست اما نمی‌توانیم هیچ تعریفی از نگاه و اندیشه این بزرگان در عمل ارائه بدهیم[https://www.khabaronline.ir/news/331342/%D9%86%D8%B3%D9%84-%D9%85%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%87%D8%AF-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD-%D8%B5%D8%AD%D8%A8%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C] <br /> <br /> ===موضع‌گیری‌های او دربارهٔ دیگران===<br /> ===واکنش باقری به سخنان رهبری درباره اهمیت زبان فارسی===<br /> باقری به سخنان رهبری درباره اهمیت زبان فارسی در شب دیدار با شاعران جوان و ادبای فارسی چنین اظهاری را داشت:<br /> همه ما شرایط حساس کشورمان را می شناسیم و درجریان اتفاق هایی که درمنتطقه رخ می دهد هستیم و در چنین شرایطی رهبر ما در مورد زبان چنین هشدار و زنهاری را می دهند. پس چرا نباید این همت و همیت در مدیران فرهنگی ما باشد. ببینید گذشتگان ما چگونه این زبان را برای ما حفظ کرده‌اند، دوستان جوان ما زبان فارسی ما با هوشیاری زنده مانده است و الا چه بسا ما نیز، هم اکنون مثل مصری ها زبان خود را از دست می‌دادیم.<br /> متپن ادبی قرن چهارم به طبیعت زبان بسیار نزدیک بود و چگونه شد که اینقدر فاصله ایجاد شد؟ زبان رفته رفته تخریب شده و متاسفم که باید این را بگویم ما چنان که باید و شاید هوای زبان فارسی را نداشته‌ایم. کار سختی نیست کافی است مردم زبان درست را بشنوند با بخوانند؛ این البته مسئولیت کسانی که این زبان را منتشر می‌کنند بسیار سخت‌تر می‌کند. [https://www.mashreghnews.ir/news/961153/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D9%85%D9%87-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%82%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF]<br /> <br /> ===فاضل نظری پدیده شعر روزگار ماست===<br /> ساعد باقری، شاعر و منتقد ادبی، درباره شخصیت فاضل نظری و آثارش چنین گفت:<br /> این همه مواجهه و مخالفت با یک شاعر طبیعی نیست، در حالی که باید همه جامعه ادبی کشور خوشحال باشند از اینکه چنین استقبالی از شعر می شود؛ نباید ما در مواجهه با فاضل نظری نسبت به جامعه ادبیات کشور خودزنی کنیم. باز عده‌ای دیگر می گویند شعر فاضل سبک نو هندی است. من در ۲۰ قسمت در تلویزیون در سال ۱۳۷۲ سبک هندی را با تفاسیر بسیار ارائه کردم و به خوبی این سبک را می‌شناسم اما اعتقاد دارم همه شعرهای فاضل هندی نیست، او همه تلاشش این است که در اثرش تاثیرگذاری بر مخاطب روی دهد، او فرزند شریعت است در بسیاری از اشعار او زیست دین‌دارانه و اثری از قرآن و روایات به وفور وجود دارد.فاضل نظری پدیده شعر روزگار ماست.<br /> [http://www.adabefarsi.ir/showpost.aspx?id=3171]<br /> <br /> <br /> ===خداوندگار غزل فارسی===<br /> باقری در مصاحبه‌ای باعبدالجواد موسوی درباره اظهار نظر خود من باب هوشنگ ابتهاج چنین می‌گوید:<br /> من رجز نمی‌خوانم، اما هیچ‌وقت از گفتن حرف حق نترسیده‌ام، یادم هست سال ۱۳۶۸ برنامه‌ای داشتم دررادیو، یک روز مدیر وقت رادیو مرا احضار کرد که چرا گفته‌ای‌ &quot;سایه&quot;‌ خداوندگار غزل فارسی معاصر است، مگر نمی‌دانی که این شخص توده‌ای بوده. آن روز دوازده هزار و هشتصد تومان که معادل یک ماه حقوقم بود مرا جریمه کردند. یک‌بار دیگر بحثی بر سر شعر اخوان درگرفت و من به خاطر اظهارنظری که کرده بودم دچار دردسر شدم.[https://www.khabaronline.ir/news/331342/%D9%86%D8%B3%D9%84-%D9%85%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%87%D8%AF-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD-%D8%B5%D8%AD%D8%A8%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C]<br /> <br /> ===درباره سید حسن حسینی===<br /> اگر سيد را به حق جزو پيشگامان شعر انقلاب بدانيم بدان معنا نيست كه او را در زمره مدافعان از هر چيزی كه جاری است بپنداريم و معرفی كنيم.اين پنداشت غلط از يك طرف نيست. در دوسر طيف آدم‌هايی پيدا مي‌شوند كه متاسفانه تعبير و تفسيرهای دل‌بخواهی و نادرست از سيد و مرام او ارائه می‌دهند.<br /> [https://www.khabaronline.ir/news/365197/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%D8%A7-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%DA%AF%D9%BE-%D9%88-%DA%AF%D9%81%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87]<br /> <br /> <br /> ===نزدیک‌ترین شاعر به حافظ===<br /> در مراسم نکوداشت حسین منزوی ساعد باقری بااشاره به غزلیات منزوی گفت: حدود پنجاه سال پیش نظریه مطرح مطرح شد مبنی بر این‌که عمر غزل پارسی به پایان رسیده است اما منزوی خط بطلان روی این نظریه کشید،‌ او ثابت کرد غزل در سپیده‌دم میلاد شعر پارسی متولد شده و عمرش به پایداری شعر و زبان پارسی است. <br /> منزوی به برخی واژه‌ها که به نظر می‌رسید دیگر در شعر پارسی جایگاهی ندارند، جان دوباره‌ای داد. او این تجربه را از حافظ داشت و بدون تردید منزوی نزدیک‌ترین شاعر ایرانی به حافظ است.<br /> [http://www.ibna.ir/fa/doc/report/200788/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%B2%D9%88%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B2%D9%84-%D8%AE%D8%B7-%D8%A8%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B4%DB%8C%D8%AF]<br /> <br /> <br /> <br /> ===نظر وی بر موسیقی و کلام===<br /> ساعد باقری معتقد است کهقطعه موسیقی با کلام، هنری ترکیبی است که در آن قرار است شعر و موسیقی هدفی را سامان دهند.<br /> وی بیان می کند: اگر قرار باشد آهنگ ساز ترجمه شعری را به زبان موسیقی ارائه کند با شاعری آهنگی را دریافت کند و تمام تلاشش این باشد که آن را به شعر تبدیل کند، اثر خوبی ارائه می شود.<br /> وی براین عقیده است که شعر و موسیقی باید در موسیقی های باکلام، مکمل هم باشند. وی می گوید: تلفیق موسیقی با شعر، باید جذابیت نوینی را پدید آورد یا بخشی به اثر اضافه شود و اگر قرار باشد آوردن کلام بر موسیقی از تاثیرگذاری آن کم کند و بر کیفیت آن تاثیر منفی بگذارد، بهتر است این کار انجام نشود.<br /> [http://www.shaer.ir/%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1/528-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C.html]<br /> <br /> <br /> ===نظر وی بر عنوان شعر آیینی===<br /> ساعد باقری در محفل شعر فاطمی از برنامه های سیزدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر درباره آیین و شعرهای آیین اظهار داشت:<br /> شعر آیینی را ما به مسامحه می گوییم، ولی تاکنون کلمه مناسبتری جایگزین آن نکردیم، در کشور آیین های زیاد داریم، اگر کسی برای چهارشنبه سوری و یا به طور مثال برای مراسم سردوشی افسران که نوعی آیین است، شعر گفته بود، آیا آن را در شمار شعر آیینی به شمار می آوریم؟ <br /> شعر آیینی اسم جامعی نیست به معنای اینکه ممکن است شعرهایی مناسب آیین هایی باشند ولی شعرهایی الزاما 'آیینی' نباشند اما 'حسینی'، 'علوی' باشند، بالاخره اهل ذوق باید نام مناسبی برای آن بیابند. <br /> [https://tnews.ir/news/ef3a125835304.html]<br /> <br /> <br /> ===همراهی‌های سیاسی===<br /> در سال ۱۳۸۸ ساعد باقری حمایت خود را از میرحسین موسوی اعلام کرد.<br /> [http://www.diyareaftab.ir/news/56269/]<br /> <br /> <br /> ===انتقاد کیهان از حضور ساعد باقری در تلویزیون===<br /> روزنامه کیهان در آستانه ماه مبارک رمضان در مطلبی با اتنقاد از مجری گری ساعد باقری در ویژه‌برنامه سحرگاهی شبکه چهار سیما نوشت:<br /> ساعد باقری، از شاعرانی که در سال ۱۳۸۸ به طور رسمی از فتنه حمایت کرده بود اجرای برنامه سحرگاهی شبکه چهار سیما را عهده‌دار شده است. باقری، هیچ‌گاه از همراهی خود با فتنه۱۳۸۸ابراز پشیمانی نکرد و همچنان بر کودتا علیه رأی مردم پافشاری می‌کند؛ با این اوصاف، جای سؤال است که چرا مدیریت شبکه چهار، اجرای برنامه ماه رمضان خود را به وی سپرده است؟<br /> [http://modara.ir/47686/%D8%B9%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%DB%8C%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87%D8%A7/]<br /> <br /> <br /> ===آرمان‌گرایی===<br /> ما از همان ابتدا موضع داشتیم، آرمان داشتیم، هجده سالمان بود و آرمان‌گرا بودیم. اگرچه امروزه گویا آرمان‌خواه بودن در نگاه و زبان بعضی‌ها تبدیل به فحش شده انگار آرمان‌گرا بودن همان در هپروت به سر بردن است و با آرزوهای دور و دراز غیرقابل تحقق دلخوش بودن ولی ما موضع و آرمان داشتیم. این آرمان داشتن برای نسل ماست. نه آنکه فقط مختص نسل ما باشد ولی خب بالاخره نسبت ما با این خواست‌ها و آرمان‌ها هیچ‌گاه فانتزی نبوده. در شکل‌گیری و پیروزی انقلاب اسلامی همپای یکان‌یکان آدم‌های این ملت بودیم، نه جلوتر نه عقب‌تر. بحث بر سر همان آرمان‌هاست.[https://www.khabaronline.ir/news/331342/%D9%86%D8%B3%D9%84-%D9%85%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%87%D8%AF-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD-%D8%B5%D8%AD%D8%A8%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C] <br /> <br /> ===واکنش به تهمت‌ها===<br /> تلقی بعضی‌ها(اشاره بر صحبت‌های علیرضا قزوه) بر این است که این جمع الان نگاه‌شان عوض شده، ما عوض نشدیم. آن مجموعه‌ای که ژنتیک ادبیات انقلاب از دل آنها بیرون آمد، یعنی همان جمع حوزه هنر و اندیشه اسلامی (قیصر، حسینی، سهیل، نیکو و...) از آغاز بر همین عهد و پیمان بودند و باقی ماندند. از همان اول این‌طور بودیم و همه‌جا یکسان عمل کردیم.همیشه هم آماج حملات و تهمت‌ها و کینه‌توزی‌ها بوده‌ایم. <br /> [https://www.khabaronline.ir/news/331342/%D9%86%D8%B3%D9%84-%D9%85%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%87%D8%AF-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD-%D8%B5%D8%AD%D8%A8%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C]<br /> <br /> <br /> <br /> ===ناشرانی که با او کار کرده‌اند===<br /> <br /> ===بنیان‌گذاری===<br /> ===چگونگی انتخاب و تایید سرود ملی===<br /> در مراسم بزرگداشت ساعد باقری که در سال ۱۳۹۰ انجام شد٬ مرحوم کی منش٬ ملقب به مشفق کاشانی، رییس انجمن شاعران وقت، در سخنرانی خود ضمن بیان خاطره‌ای این موضوع را رسانه‌ای کرد و گفت: «در شورای عالی صدا و سیما این بحث مطرح بود که سرود ملی ایران که با شعر استاد حالت و موسیقی استاد بیگلری پور ساخته شده بود، به دلیل طولانی بودن قابلیت اجرا در مراسم های رسمی را ندارد، لذا طی فراخوانی آهنگ سرود جدیدی را به فراخوان گذاشتند که در بین ۵۰ آهنگ رسیده، آهنگ دکتر منوچهر ریاحی که زمان آن ۵۹ ثانیه بود، مورد توجه قرار گرفت. برای شعر این سرود در شورای سازمان که با حضور من و استاد اوستا، شاهرخی، باقری، سبزواری، معلم و... برگزار شد، شعر آقای باقری و سرود ملی ما مورد تایید قرار گرفت.[http://fa.jamekurdi.com/celebrities/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%D9%8A-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86.html]<br /> <br /> ==آثار و منبع‌شناسی==<br /> ===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br /> <br /> ===کارنامه و فهرست آثار===<br /> آثار منتشر شده:<br /> * نجوای جنون (مجموعه شعر، سال ۱۳۶۳ انتشارات برگ<br /> * شعر امروز (با موضوع تحولات قالب‌های شعری، سال ۱۳۷۱)<br /> * مدیرباش، رئیس (سال ۱۳۹۴)<br /> * شبانگاهان (مجموعه شعر و تصنیف)نشر علم<br /> * ترانه‌های شیدایی (انتشارات نیستان)<br /> * پیاده‌روی در اتوبوس (شامل غزل ها، شعر های نیمایی و شعر های سپید) نشر علم[http://aqart.ir/ArtistDetail.aspx?ID=96] <br /> [http://neyestanbook.com/fa/?p=9514] [https://rasekhoon.net/mashahir/show/603155/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C]<br /> <br /> <br /> برنامه تلویزیونی (به عنوان مجری):<br /> * تماشاگه راز (پژوهش در سبک هندی) پخش در سال ۱۳۷۲ شبکه دو <br /> * سحوری ( ویژه‌برنامه ماه رمضان در سحر) پخش در سال ۱۳۹۸ شبکه چهار<br /> <br /> * دبیر جشنواره:<br /> دبير اولين دوره جايزه ملي «قيصر» ۱۳۸۷[http://navideshahed.com/fa/news/106553/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%D9%8A-%D8%AF%D8%A8%D9%8A%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%8A%D8%B2%D9%87-%D9%85%D9%84%D9%8A-%D9%82%D9%8A%D8%B5%D8%B1-%D8%B4%D8%AF]<br /> <br /> ===جوایز و افتخارات===<br /> <br /> ===منبع‌شناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br /> <br /> ===بررسی چند اثر===<br /> ===نمونه شعر===<br /> سرخوشم ، این ناگهان مستی ز بوی جام کیست ؟<br /> شعله می ریزد زبانم ، بر زبانم نام کیست ؟<br /> <br /> کوچه های روشن دل ، در صدای او رهاست<br /> می رود منزل به منزل ، این طنین گام کیست ؟<br /> <br /> اینک آن خون ؛ خون تلخ سنگ بودنهای ِ‌ من<br /> نذر شیرینکاری شمشیر خون آشام ِ کیست ؟<br /> <br /> آن جنون لا اُبالی ،‌ وحشی صحرای وهم<br /> در پناه کیست امروز ای عزیزان ! رام ِ کیست ؟<br /> <br /> از پی هم مهر و قهر و مهر و قهر و مهر و قهر<br /> دانه ها پاشیده اینجا ، پیش پایم دام کیست ؟<br /> <br /> شام ؛ هر شام این شرار شعله شعله از کجاست ؟<br /> صبح ؛ هر صبح این نسیم نو به نو ، پیغام کیست ؟[https://www.tebyan.net/weblog/mmsshh/post/2438]<br /> <br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> <br /> <br /> ==پیوند به بیرون==<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://www.shaer.ir/%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1/528-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C.html|عنوان= آفرینش سرود ملی|ناشر= وبگاه شاعر|تاریخ بازبینی= ۱۰شهریور۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://fa.jamekurdi.com/celebrities/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%D9%8A-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86.html|عنوان= پیوستن به حوزهٔ هنری|ناشر= جام کوردی|تاریخ انتشار= ۳دی۱۳۹۶|تاریخ بازدید= ۱۰شهریور۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://www.isna.ir/news/9006-08224/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%D9%8A-%D8%A8%D8%B1%D9%BE%D8%A7-%D8%B4%D8%AF|عنوان= استادش چنین باوری دارد!|ناشر= ایسنا|تاریخ انتشار= ۱۴شهریور۱۳۹۰|تاریخ بازدید= ۱۱شهریور۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://mahmoud.blogfa.com/post/3411|عنوان= انتقاد تند جمعی از شاعران در روز شعر|ناشر= وبلاگ محمود|تاریخ بازدید= ۱۰شهریور۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://koodak24.ir/directories/details/11782/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C|عنوان= ترانه‌سراییِ ساعد باقری|ناشر= تارنمای کودک|تاریخ بازدید= ۱۱شهریور۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://musicsup.irib.ir/Contemporary/25|عنوان= تماشاگه‌راز، پژوهشی در ادبیات|ناشر= مرکز موسیقی و سرود صدا و سیما|تاریخ بازدید= ۱۱شهریور۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://saman-irani.blogfa.com/category/25|عنوان= برنامه ۱۲۰ نوبتی در تلویزیون|وبلاگ سامان ایرانی|تاریخ بازدید= ۱۱شهریور۱۳۹۸}}</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%88%D8%B4_%DA%A9%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=47561 2022-07-24T06:17:46Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = سیاوش کسرایی<br /> |تصویر = Siavash kasraee.jpg <br /> |توضیح تصویر = '''بسیاری از نگفته‌هاست که{{سخ}} گفتنی نیست'''<br /> |نام اصلی =<br /> |زمینه فعالیت = سرایش، نقاشی، سیاست و تدریس<br /> |ملیت = <br /> |تاریخ تولد = ۵اسفند۱۳۰۵<br /> |محل تولد = اصفهان، سرای هشت‌بهشت<br /> |والدین =<br /> |تاریخ مرگ = ۱۹بهمن۱۳۷۴<br /> |محل مرگ = وین اتریش<br /> |علت مرگ = ابتلا به ذات‌الریه پس از جراحی قلب <br /> |محل زندگی = اصفهان، ساری، تهران، کابل، مسکو و وین<br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = گورستان مرکزی وین{{سخ}}&lt;small&gt;(Gruppe 33E, Reihe 3, Grab 30)&lt;/small&gt;<br /> |در زمان حکومت =<br /> |اتفاقات مهم = کودتای ۲۸مرداد{{-}}انقلاب۱۳۵۷ ایران{{-}} فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی<br /> |نام دیگر = کولی، رفیق کسرایی&lt;ref name=&quot;bbc.co.uk&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی =http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/02/120126_nk_toudeh_party_khatereh_.shtml|عنوان= سیاوش کسرایی و صلیبی که خود بر دوش نهاد}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}فرهاد ره‌آور&lt;ref name=دوقلب&gt;{{یادکرد وب|نشانی =http://www.bbc.com/persian/arts/2016/02/160207_om_kasraei_jamshid|عنوان= در جست‌وجوی خورشید: روایتی از شعری با دو قلب دقیقه ۱۳:۱۵}}&lt;/ref&gt;، رشید خلقی{{سخ}}و [[شَبان بزرگْ امید]]&lt;ref name=''لقب''&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شبانِ بزرگْ امید|ص=۲۴}}&lt;/ref&gt;<br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = انجمن ادبی شمع سوخته<br /> | پیشه = شاعر، نقاش&lt;ref name=''کاتالوگ''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://tehranauction.com/catalogue/auction-1394/TehranAcution1394.html#p=68|عنوان= [کاتالوگ ۱۳۹۴]، حراج تهران}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}تدریس در دانشگاه و فعال سیاسی حزب توده<br /> |سال‌های نویسندگی =<br /> |سبک نوشتاری =<br /> |کتاب‌ها = [[آرش کمان‌گیر]]، «آوا»، «مهره سرخ»، «خون سیاوش» و...<br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها =<br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته بر اساس اثر = '''''در جست‌وجوی خورشید'''''<br /> |همسر = مهری نوذری<br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = بی‌بی(۱۳۴۴){{سخ}}مانلی(۱۳۴۷){{سخ}}اشرف (دختر خوانده)<br /> |تحصیلات = لیسانس علوم‌سیاسی<br /> |دانشگاه = دانشکده حقوق و علوم‌سیاسی دانشگاه تهران<br /> |حوزه =<br /> |شاگرد = <br /> |استاد = [[نیما یوشیج]]<br /> |علت شهرت = منظومهٔ حماسیِ نیمایی ''آرش کمانگیر''<br /> |تأثیرگذاشته بر =<br /> |تأثیرپذیرفته از = نیما یوشیج، [[مرتضی کیوان]] و حزب توده<br /> |وب‌گاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز سیمرغ بلورین =<br /> |جوایز جشن سینمای ایران =<br /> |جوایز حافظ =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> <br /> '''سیاوش کسرایی''' شاعر، نویسنده، منتقد، نقاش و از بنیان‌گذاران [[کانون نویسندگان ایران]]&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/01/120130_l44_tudeh_party_writers_association.shtml|عنوان= حزب توده و کانون نویسندگان ایران}}&lt;/ref&gt; بود که معرروفترین شعرش، منظومه «آرش کمانگیر» است.<br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> سیاوش کسرایی حماسه‌سرای برخاسته از عمارت هشت‌بهشت اصفهان، سُرایندهٔ اولین منظومهٔ حماسی به‌سبک [[نیمایی]] با نام «[[آرش کمان‌گیر]]»&lt;ref name=&quot;dw-world.de&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.dw.com/fa-ir/%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%88%D8%B4-%DA%A9%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-br%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D8%AA/a-6431463|عنوان= سالگرد خاموشی سیاوش کسرایی، شاعر انقلاب و غربت}}&lt;/ref&gt;از شاگردان [[نیما یوشیج]] بود که به سبک شعریِ او وفادار ماند. «آوا»، «در هوای مرغ آمین»، «با دماوند خاموش» و «خون سیاوش» تعدادی از مجموعه‌شعرهای به‌جامانده از سیاوش است.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =http://www.radiofarda.com/content/f4_art_culture_review/377466.html|عنوان= پنج دری؛ فرهنگ و هنر ایران در هفته گذشته}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> بنیان‌گذاریِ ''انجمن ادبی شمع سوخته'' حاصل اندیشه و تلاش این دانش‌آموختهٔ دانشکدهٔ حقوق و علوم‌سیاسی دانشگاه تهران است که اجازهٔ دفاع از پایان‌نامه‌اش را نیافت؛ زیرا به موضوع جنبش کارگری پرداخته بود. کسرایی نیز بنابه‌اقتضای دوران خود و همانند بسیاری از هم‌دوره‌ای‌هایش، سالیان درازی را در حزب توده فعالیت کرد. کسرایی در ۱۳۴۷ عضو کانون نویسندگان ایران شد و تا سال۱۳۵۱ یکی از دبیران منتخب آن بود. سخنرانی ِ[[شب‌های شعر گوته|شب‌های گوته]] طی سال۱۳۵۶ را نیز در کارنامهٔ فرهنگی وی ثبت کرده‌اند.&lt;ref&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شبانِ بزرگْ امید|ص= ۱۶و۲۲و۲۴}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==در گذر از خاطره‌ها==<br /> ===بی‌بی، مهمان مامان و مهمان بابا===<br /> دو طبقهٔ خانهٔ کوچک ما سال‌ها محل رفت‌وآمد دو گروه اجتماعی بود: مشتریان مادر که از خانواده‌های اعیان و بزرگان بودند و شیک و معطر و برای طراحی و خیاطی می‌آمدند و دیدارکنندگان با پدر که تابستان‌ها خیس عرق از راه می‌رسیدند و زمستان‌ها با کفش‌های گل‌آلود و غالباً برای درددل و مشورت به سراغ پدرم می‌آمدند. خانهٔ ما همیشه پُر بود از کتاب‌های اهدایی به پدر و جعبه‌های بازنشدهٔ شکلات که برای مادر می‌آوردند.&lt;ref name= ''بی‌بی کسرایی''&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک= شبانِ بزرگْ امید|ص=۸۹}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===پیام سیاوش به [[سهراب]] زخم‌خورده===<br /> درپی شکست‌ها وقتی که یأس و افسون بر جان‌ها سایه انداخته بود، سیاوش، سپهری را چنین پیام می‌دهد:<br /> &lt;center&gt;«شیفتگی و آرمان‌خواهی به‌تنهایی کافی نیست، باید جانی روشن داشت و در چشمهٔ خرد و دانایی تن شست.»&lt;ref name= ''جست‌وجوی خورشید''&gt;{{یادکرد وب|نشانی =https://www.dideo.ir/v/ap/wcjiA|عنوان= کسرایی پدر، کسرایی دوست}}&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;<br /> <br /> [[پرونده:Kasraee.nameh1.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''هیئت دبیران سال۱۳۵۸، دست به اخراج نخستین‌ها زدند.'''<br /> &lt;ref name=''حزب‌وکانون''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://irpress.org/index.php?title=%D8%AD%D8%B2%D8%A8_%D8%AA%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%8C_%D9%88_%DA%A9%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%DB%B1|عنوان= ''کتاب جمعه'' سال اول شماره۲۵ صفحه۱۰}}&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;]]<br /> ===اخراج گروهی از خانهٔ خودی===<br /> [[کانون نویسندگان ایران]] بنیادی که هر وقت نامش می‌آید یاد مؤسسان و دبیران دور اولش زنده می‌شود در سال۱۳۵۸ هئیت دبیرانی داشت که جمعی، تصمیم به اخراج گروهی می‌گیرند. [[باقر پرهام]]، [[احمد شاملو]]، [[محسن یلفانی]]، [[غلام‌حسین ساعدی]] و [[اسماعیل خویی]] روزی اعلام می‌کنند که سیاوش کسرایی، [[به‌آذین]]، [[هوشنگ ابتهاج]]، [[فریدون تنکابنی]] و محمدتقی برومند اخراج‌اند. از مجمع عمومی کانون، تأییدیه می‌گیرند و کل اعضاء توده‌ای، به‌همراه این پنج تن، از کانون نویسندگان ایران، اخراج می‌شوند.&lt;ref&gt;{{پک|کوشان|۱۳۹۵|ک=حدیث تشنه و آب|ص=۷۲تا۸۵}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/02/120202_l44_tudeh_party_parham_ir_writers_association.shtml|عنوان = ایران، چرا توده‌ای‌های کانون نویسندگان اخراج شدند؟}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===واگذاریِ دارایی===<br /> [[هوشنگ ابتهاج]] امینی است که کسرایی متولی آثارش کرده‌ است.&lt;ref name= ''۱۴ساله''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.bbc.com/persian/iran/2012/01/120130_l44_tudeh_party_writers_association.shtml|عنوان = من، ''بی‌بی‌ کسرایی'' ۱۴ سال داشتم.}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===ممنوعیت از کار===<br /> چاپ شعر «یونانی»، سایهٔ ممیزی را بر سروده‌ها و دفترهای کسرایی نیز انداخت.&lt;ref name=''دههٔ چهل''&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان = شبانِ بزرگْ امید|صفحه= ۲۳}}&lt;/ref&gt; شعر یونانی برای میکیس تئودوراکیس&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://event.mojahedin.org/i/news/138600|عنوان= تئودوراکیس هنرمندی مبارز در راه آزادی}}&lt;/ref&gt;، آهنگساز شهیر آن کشور گفته شده بود؛ اما چون با &lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt;'''«وطنم قلب من است، قلب من زندانی است»'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; تمام می‌شود باآنکه مربوط به وقایع یونان است؛ چاپ آن در وضعیت سیاسیِ نیمهٔ دوم دههٔ چهل ایران، سیاوش را ممنوع‌القلم می‌کند.&lt;ref name=''جست‌وجوی خورشید''/&gt;<br /> <br /> ===تأمین زندگی به دست مادر===<br /> باآنکه سیاوش همواره شاغل بود و معمولاً پیوسته مشغول می‌شد؛ اما بی‌بی، مادر مهری را که در تهران طراح و خیاطِ معروفی بود، نان‌آور می‌داند: «سفارش لباس قبول می‌کرد و زندگی ما با سرانگشت هنرمندانهٔ مادرم تأمین می‌شد.»&lt;ref name=''بی‌بی کسرایی''/&gt;&lt;ref name= ''۱۴ساله''/&gt;<br /> بی‌بی در خاطره‌ای از پدر نقل می‌کند که: «پدرم روزی به‌شوخی گفت اگر [کار خیاطی] مادرتان نبود، شاید من هم یکی از شاعران پشت مسجدشاه می‌شدم و مجبور بودیم برای دیگران نامه بنویسیم.»&lt;ref name=''تعریف پدر''&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شبانِ بزرگْ امید|ص= ۹۵}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[پرونده:Siavash-kasraei-bibi-01.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''در کنار دخترش بی‌بی'''&lt;/center&gt;]]<br /> ===بی‌بی سیاوش در ده‌سالگی===<br /> ده‌ساله بودم که در جواب معلمم وقتی پرسید می‌خواهی چه کاره شوی، گفتم: «یا سوفیالورن یا چه‌گوارا». آن‌قدر که تحت‌تأثیر دو طبقهٔ همیشه پرتردد خانه‌مان بودم. هرچند معلم هاج و واج ماند و سری تکان داد و سکوت کرد؛ اما وقتی برای پدرم تعریف کردم گفت: «تو دیگه کمتر توی این اتاق پایین بیا.»&lt;ref name=''بی‌بی کسرایی''/&gt;<br /> <br /> [[پرونده:Siavash.kasraei.mazar.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''من مرگ هیچ‌کس را باور نمی‌کنم{{سخ}}خاکسپاری کسرایی در وین'''&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:Mazar siavash.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''مزار افتخاری وین'''&lt;/center&gt;]]<br /> ===چه شد که پدر رفت===<br /> سیاوش کسرایی به‌گفتهٔ دخترش بی‌بی، از بدو تولد مشکل ریوی داشت و همواره از تنگی‌نفس رنج می‌برد:<br /> :«آئورت‌هاش جای‌اینکه سمت چپ باشد، سمت راست بود. در این سال‌های آخر هم، بااینکه خورد و خوراکش را رعایت می‌کرد گویا مشکل کلسترول پیدا کرده بود؛ اما [مشکل عمدهٔ بابا] در تمام مدت عمرش نفس‌تنگی بود.»&lt;ref&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شبانِ بزرگْ امید|ص=۹۶}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===چرخی در زمان&lt;ref name= ''پژوهش''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://ganj-old.irandoc.ac.ir/articles/549289|عنوان= پژوهش ذهن و زبان سیاوش}}&lt;/ref&gt;===<br /> * '''۱۳۰۴''': تولد در اصفهان، سرای هشت‌بهشت، ۴اسفند<br /> * '''۱۳۰۹تا۱۳۲۴''': مهاجرت به تهران در خردسالی، زندگی و تحصیل در تهران،<br /> * '''۱۳۲۶تا۱۳۲۹''': تحصیل در رشتهٔ حقوق دانشگاه تهران، منبع دفاع از پایان‌نامه با عنوان «جنبش کارگری»<br /> * '''۱۳۲۷تا۱۳۶۷''': همراهی با حزب توده از داخل ایران تا ترک افغانستان<br /> * '''۱۳۳۱''': استخدام در وزارت بهداری؛ استخدام در وزارت آبادانی و مسکن تا اواخر دههٔ پنجاه؛ تدریس در دانشگاه‌های تهران و زاهدان<br /> * '''۱۳۳۲''': ممنوع‌القلم‌شدن و انتشار اشعارش با نام‌های مستعار؛ دستگیر و زندانی‌شدن بعد از کودتای ۲۸مرداد<br /> * '''۱۳۳۶''': انتشار مجموعه‌شعر «آوا»<br /> * '''۱۳۳۸''': انتشار مجموعه‌شعر «[[آتش کمان‌گیر]]»<br /> * '''۱۳۴۱''': انتشار مجموعه‌شعر «خون سیاوش»<br /> * '''۱۳۴۴''': تولد بی‌بی، تک‌فرزند دختر<br /> * '''۱۳۴۵''': انتشار مجموعه‌ٔ «سنگ و شبنم و با دماوند خاموش»<br /> * '''۱۳۴۶''': انتشار مجموعه‌ٔ «خانگی»<br /> * '''۱۳۴۷''': تولد مانلی، تک‌فرزند پسر<br /> * '''۱۳۵۵''': انتشار مجموعه‌ٔ «به‌سرخیِ آتش، به‌طعم دود»<br /> * '''۱۳۵۷''': انتشار دو مجموعه‌‌ٔ «از قرق تا خروس‌خوان» و «وقت سکوت نیست»<br /> * '''۱۳۵۸''': انتشار دو مجموعه‌‌ٔ «به‌پا خیز ایران من» و «آمرکا آمریکا»<br /> * '''۱۳۶۰''': انتشار مجموعهٔ «چهل‌ کلید»<br /> * '''۱۳۶۲''': انتشار مجموعه‌‌ٔ «تراشه‌های تیر»؛ مهاجرت به افغانستان و زندگی در کابل تا ۱۳۶۶<br /> * '''۱۳۶۳''': انتشار مجموعه‌‌ٔ «پیوند»<br /> * '''۱۳۶۵''': عضو هیئت سیاسی حزب توده <br /> * '''۱۳۶۶''': مهاجرت به شوروی سابق و اقامت در مسکو تا ۱۳۷۴<br /> * '''۱۳۶۷''': استعفا از هیئت سیاسی حزب توده<br /> * '''۱۳۶۸''': انتشار دو مجموعه‌‌ٔ «ستارگان سپیده‌دم» و «هدیه برای خاک»<br /> * '''۱۳۶۹''': کناره‌گیری از کمیتهٔ مرکزی حزب توده<br /> * '''۱۳۷۴''': انتشار مجموعه‌‌ٔ «مهره سرخ و هوای آفتاب»؛ مهاجرت به اتریش و اقامت در وین؛ انتشار مجموعه‌‌ٔ «بدرودگفتن زندگی»؛ درگذشت در ۱۹بهمن<br /> * '''۱۳۷۸''': انتشار «از خون سیاوش»<br /> * '''۱۳۸۱''': انتشار دو مجموعهٔ «هوای آفتاب» و «در هوای مرغ آمین»<br /> <br /> ===از مهاجرت در خردسالی تا درگذشت در اتریش===<br /> سیاوش را از خردسالی به تهران آوردند. در مدرسهٔ ادب، دورهٔ ابتدایی را گذراند و در مدرسهٔ نظام و دارالفنون دوران دبیرستان را. همان دوران دبیرستان با محسن پزشک‌پور و داریوش فروهر همراه شد و در فعالیت‌های دانش‌آموزیِ ملی‌گرا شرکت کرد. طی سال‌های ۱۳۲۶تا۱۳۲۹ در دانشکده حقوق دانشگاه تهران دورهٔ لیسانس علوم‌سیاسی را گذراند که البته نگذاشتند از پایان‌نامه‌اش دفاع کند؛ چون جنبش کارگری را موضوع رسالهٔ خود کرده بود. کسرایی از دو سال قبل از اتمام تحصیلات دانشگاهی، عضو حزب توده شده بود. دوران سربازی را در دانشکدهٔ افسری به‌سربرد.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شبانِ بزرگْ امید|ص=۱۳تا۱۷}}&lt;/ref&gt;<br /> &lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;کسرایی، سیاوش. بدون تاریخ، احتمالاً اواسط دههٔ شصت. شرح زندگی. اسناد خصوصی کسرایی.&lt;/ref&gt; سه سال بعد، کسرایی کارمند سازمان همکاری بهداشت، وابسته به برنامه اصل چهار ترومن شد و در نشریه‌های ''بهداشت همگانی در ناحیهٔ دریای خزر'' و ''زندگی و بهداشت'' قلم‌فرسایی کرد. طی بیست سالِ متمادی یعنی از اواسط دههٔ سی تا اواخر دههٔ پنجاه در سازمان‌های مربوط به مسکن عمومی که بانک ساختمانی، وزارت آبادانی و مسکن و نیز وزارت مسکن و شهرسازی را شامل می‌شد، تقریباً بی‌وقفه شاغل بود. صرفاً یک دوره به‌حالت تعلیق خدمت اداری درآمد که در بخش تبلیغات گروه صنعتی بهشهر کار کرد و البته همیشه در کنار مشاغل دائمی، به درس ادبیات در دانشگاه‌های تهران و زاهدان نیز پرداخت.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt;{{سخ}}<br /> کسرایی در تمام طیف‌های فعالیتش از عرصهٔ علمی گرفته تا فرهنگی‌هنری، ثابت کرده که همواره پشتکار داشته است. این ویژگی در زندگی سیاسی‌اش نیز نمایان بود؛ همراهی‌با حزب توده را که از سال۱۳۲۷ آغاز کرد تا چهل سال بعد همچنان ادامه داد و تبعات گاه سنگینی نیز متحمل شد. پس از کودتای ۲۸مرداد۱۳۳۲، مدت کوتاهی، در زندان به‌سر برد و در ۱۳۶۲، هم‌زمان با سرکوبی حزب توده، وطن را ترک کرد. زندگی در کابل تا ۱۳۶۶ و در مسکو تا ۱۳۷۴ و سپس اقامت در وین تا پایان عمر، بخشی از این تبعات است. از ۱۳۶۵ تا زمان استعفایش از حزب توده در ۱۳۶۷، کسرایی عضو هیئت سیاسی حزب بود؛ اما سرانجام در ۱۳۶۹ از کمیته مرکزی حزب نیز کناره گرفت. جدایی از این تشکیلات نیز با چنان اطمینانی رخ داد که آخرین مجموعهٔ شعرش، [[مهرهٔ سرخ]] را در اعتراض علنی به سیاست حزب توده و عواقب آن سُرود و در سال۱۳۷۴ چاپ و منتشر کرد.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;<br /> &lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =http://10mehr.com/maghaleh/19052015/1073|عنوان= متن نطق در پلنوم فروردین ۱۳۶۹}}&lt;/ref&gt; ناسپاسی‌ِ اطرافیان دور و نزدیک همراه‌با بدگمانی به حزبی که جان برایش می‌داد و شاید از همه تلخ‌تر دوری از وطن و بی‌خبری از عزیزان، روح کسرایی را چندان خراشید که بیماریِ ریوی و تنگی‌نفس که از بدو تولد بدان مبتلا بود، در کنار عارضهٔ قلبی که سال‌ها به آن بی‌اعتنا بود، گریبانش را گرفت و سرانجام پس از جراحی قلب، به‌سبب ذات‌الریه درگذشت.<br /> <br /> ===یادمان و بزرگداشت‌ها===<br /> ====سال۷۴ و سه رویداد مهم====<br /> کوشش کسرایی برای ترک مسکو سرانجام در سال۱۳۷۴ به‌نتیجه رسید و سکونتش در وین به‌صورت پناهنده، میسر شد. وین اما نگاهش به کسرایی، نگاهی از جنس مهاجر نبود و انجمن فرهنگی ایرانیان مقیم اتریش، آبان همان سال، باورش از سیاوش را با برگزاری شب شعری باشکوه به‌نمایش گذاشت. شب شعری به‌دور از سیاست و حزب و سازمان و... و بدین‌ترتیب، امید بار دیگر در روحیهٔ شبانش بهبود یافت:<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color: purple}}{{ب|باور نمی‌کند دل من مرگ خویش را|نه نه من این یقین را باور نمی‌کنم}}<br /> {{ب|تا همدم من است نفس‌های زندگی|من با خیال مرگ دمی سر نمی‌کنم}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> امیدی که دیری نپایید و این نه رویداد که حادثهٔ نهایی، سال۷۴ برای سیاوش بود: آتش درون خاموش شد.&lt;ref name=''مدح‌و نکوهش''&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شبانِ بزرگْ امید|ص=۲۹تا۳۱}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=''جست‌وجوی خورشید''/&gt;<br /> <br /> ====زیباترین شعر در رثای کسرایی&lt;ref name=''مدح‌و نکوهش''/&gt;====<br /> &lt;span style=&quot;color:purple{{{1|}}};background:oreng{{{2|}}}&quot;&gt;'''حمید مصدق'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :آنجا کنار باغی<br /> ::سراغی<br /> ::از یاران‌رفته گرفتیم<br /> :اینجا کنار رودی<br /> ::سرودی<br /> ::با یاد رفتگان خواندیم<br /> :بی‌دوستان رفته و <br /> ::یاران درگذشته<br /> :::تنها ماندیم<br /> :گفتیم<br /> :اندوهِ برنشسته به دل را<br /> ::با استعاره‌هایی<br /> :::به اهل راز گوییم<br /> :دیدیم<br /> :دیگر به‌غیر آینه یاری نمانده است<br /> ::تا راز بازگوییم<br /> ::اندوه برنشسته به دل را<br /> :::با اهل راز گوییم<br /> :فردا که آینه تنها می‌ماند<br /> ::بی‌ما می‌ماند<br /> ::آیا کدام تصویر<br /> ::قاب این آینه را پُر خواهد کرد؟<br /> <br /> ===در آیینهٔ آرا===<br /> ====[[هوشنگ ابتهاج]]====<br /> «واقعاً عجول بود، در حرف‌زدن، در تصمیم‌گرفتن، در قضاوت‌کردن و...»{{سخ}}این نظر رفیق گرمابه‌وگلستان و امین آثار سیاوش است وقتی که پیام سیاوش را از شجریان می‌شنود. سایه‌ای که باور دارد:<br /> :«در این سال‌هایی که در مسکو بود، یک شاعر فوق‌العاده، فوق‌العاده خوب به‌وجود آمد و یک دوران پختگی خاصی برایش پیدا شد و شانس بزرگش این بود که از جمعی که در ایران دور او بودند، بریده شد؛ البته این بریدن، بیچاره‌اش کرد. من شنیده‌ام در مسکو دائم نشسته بود و گریه می‌کرد.»&lt;ref name=''مدح‌و نکوهش''/&gt;&lt;ref name=''جست‌وجوی خورشید''/&gt;<br /> <br /> ====[[مهدی اخوان ثالث]]====<br /> '''م.امید'''، [[آرش کمان‌گیر]] کسرایی را در بخش اول و آخر بسیار زیبا دیده و مضمون شعر را بکر می‌داند؛ به‌گونه‌ای که گیرایی و جاذبهٔ خاصی دارد و نادرستی زبان آن را فقط اهل فن می‌فهمند. ثالث معتقد است «آرش کمانگیر» آن‌قدرها زبان حماسی ندارد؛ چراکه زبان حماسی باید استحکام و درشتناکی و اعتلا داشته و هر کلمه با تمام معنا بجا بنشیند و قادر به تعویض و جایگزینی آن نباشیم و می‌گوید اگر این مضمون به دست کسی می‌افتاد که در زبان حماسی ورزیده‌تر بود، شاید شاهکاری درمی‌آمد. این شعر شاهکارِ لنگانی است که که به‌دلیل مضمونِ زیبا، برداشتِ خوب و تأثیرِ ابتدا و انتها و نیز نهفته‌بودن ایراد برای مردم، اثری موفق و در میان مردم پذیرفته‌شده است و البته تبلیغ بسیاری هم برای آن شد. &lt;ref name=''کولی نیما''&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شبانِ بزرگْ امید|ص=۲۱۶تا۲۲۸}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[ابوالفضل محققی]]====<br /> {{گفتاورد تزیینی|روزی چنان به‌شور آمد که به او گفتم: «رفیق کسرایی با این همه شور، چطور می‌توانید در این بازی‌های دل‌به‌همزن حزبی دوام بیاوری؟» گفت: «نگو نگو!» اما چنین نبود.{{سخ}}داستان آن شاعر بزرگ یمنی را برایش گفتم که بسیار نزد هم‌وطنانش محبوب بود؛ اما پس از سرودن شعر حزبی دیگر هیچ‌کس اشعارش را نخواند و روزی اعتراف کرد که ''حزب مرا کُشت.''{{سخ}}<br /> بلند شد ایستاد و در چشمانم نگاه کرد و گفت: «می‌دانم؛ اما قبل از هر چیز من حزبیم.» و کسرایی از نظر من دیگر آن کسرایی خیابان بهار نبود. چنان در قالب حزبی فرو رفته بود که حتی در چارچوب تنگ رادیو زحمتکشان که صدای آن به‌زحمت در ایران شنیده می‌شد، حاضر نبود شعری غیر از شعرهای خود، احیاناً [[ه‍.ا.سایه|سایه]] و هرازچندگاهی به‌زور و اصرار ما از [[رضا مقصدی]] پخش شود و تا زمانی که او مسئول بخش ادبی رادیو بود هرگز شعری از شاملو، اخوان یا فروغ خوانده و پخش نشد. او وارد بازار مکاره‌ای شده بود که متأسفانه متاع آن چیزی جز اتهام‌زنی، کشمکش بر سر جایگاه و مدال‌هایی که همان چند نفر به خود می‌دادیم، نبود. عشق قیافه غمگینی داشت و سیاست بازیچه‌ای بیش نبود: یک بازی تلخ و عبرت‌آور.&lt;ref name=''خاطرات محققی''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.bbc.com/persian/iran/2012/02/120126_nk_toudeh_party_khatereh_ ‏|عنوان = سیاوش در یاد و خاطر بهروز}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====[[نادر نادپور]]====<br /> کسرایی با همهٔ ارادتی که به نیما داشت، فقط مقلد نیما نبود و به‌یمن تجربه‌هایی که از تقلید نیما و تأثیر دیگران اندوخت، زبانی ویژهٔ خود یافت که گرچه بی‌نقص و استوار نیست، گاه رنگین و دلپذیر است. درعین حال او استقلالی برای قلمرو شاعرانه‌اش تحصیل نکرده و شوربختانه سروده‌هایش پس از انقلاب هیچ اعتباری برای نام او نیاورد. حتی در منظومهٔ «آرش کمانگیر» نیز به‌زبان کامل حماسی دست نیافت و فاصلهٔ طبع رنگینش با عظمت شاعرانه او چندان اندک نبود ؛اما به‌رغم تمام این‌ها او از شاعران نامدار و ماندگار دوران ما شناخته می‌شود.&lt;ref name=''کولی نیما''/&gt;<br /> <br /> ====[[محمدرضا شفیعی کدکنی]]====<br /> {{گفتاورد تزیینی|'''م.سرشک'''، معتقد است که در چهل سال اخیر، دو گونه داوری افراطی و تفریطی دربارهٔ کسرایی صورت گرفته؛ ازاین‌رو پایگاه واقعی او در شعر طی این نیم‌قرن هرگز بررسی انتقادی نشده است. هم دوستانش و هم مخالفان ادبی و سیاسی او در حقش ظلم کردند. دوستان با افراط غالباً حد ترخـُّص تفریط را گسترش دادند و سبب شدند تا عده‌ای به‌کل منکر مقام شعری کسرایی شوند. درحالی‌که:<br /> :«اگر سفینه‌ای از شعر معاصر ایران فراهم آید و حدود ۱۰تا۱۲ شعر جاافتاده و بهنجار از کسرایی در آن نباشد، سفینه‌ای است ناقص و ابتر.» شفیعی نفسِ حادثه و نفسِ اسطوره را در [[آرش کمانگیر]] کامل می‌بیند و می‌گوید: «هم مایهٔ قوی و ملی دارد و هم حادثهٔ غیرطبیعی در آن دیده می‌شود.»&lt;ref name=''کولی نیما''/&gt;}}<br /> <br /> ====[[احسان طبری]]====<br /> سکهٔ نوپردازی، به نام نیما ضرب خورده است؛ با آنکه پیش از او نیز کسانی برای تصرف و درهم‌شکستن قزل‌قلعهٔ وزن و قافیه تلاش‌هایی کردند. در آسمان نوپردازی ستارگان درخشانی طلوع کردند که بی‌گمان سیاوش کسرایی، یکی از نورانی‌های آن است که موفق شد از یک جایی به بعد، شیوهٔ خاص خود را به میدان آورد. او شاعرانه‌بودن را با درخدمت تکامل تاریخی بودن هماویز کرد و به «شاعر مردم» بدل شود. &lt;ref name=''کولی نیما''/&gt; <br /> <br /> ====[[علی دشتی]]====<br /> دشتی در یادداشت چهل‌وششم خود که اختصاصاً به تحلیل اندیشه و محتوای آثار [[نادر نادرپور]] پرداخته، دربارهٔ سیاوش کسرایی و دیگر شاعران هم‌نسل نادرپور چنین می‌گوید: <br /> :در راه رسیدن به گوهرشهر، آزمون‌ها، لحظه‌ها و گام‌هایی را به‌پایان بردند و شاید این یک ویژگی عمومی بین تمام شاعران آن نسل بود که تجربه‌ها و کوشش‌های خود را آسان نمی‌گرفتند.&lt;ref name=&quot;نظرها&quot;&gt;{{پک|هوشنگ اتحاد|۱۳۷۸|ک= پژوهشگران معاصر ایران|ج=۷|ص= ۳۶۹}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[کامیار عابدی]]====<br /> شعر کسرایی از لحاظ صورت‌های خیال، شعر کم‌باری نیست؛ اما سروده‌هایش از پیراستگی، زدودگی و وسعت زبانی و معنایی شعر [[احمد شاملو|ا.بامداد]]، [[مهدی اخوان ثالث|م.امید]]، [[سهراب سپهری|سهراب]] و [[فروغ]] دور جلوه می‌کند. بااین‌همه در نوع شعر سیاسی، به‌ویژه در نیمهٔ دوم سدهٔ بیست میلادی، به‌احتمال زیاد، هماورد پراهمیتی نمی‌توان برایش تصور کرد. البته تأیید این داوری منوط‌بر آن است که خود را از جدال‌های سیاسی‌ادبیِ «پدرها» و «پدرهای پدرها» دور نگه داریم. سیاوش شاید مهم‌ترین شاعر عصر خود در ایران بود که در سودایی ازجان‌برآمده، همهٔ هنر کلامی و سلوک خویش را به سود آرمان‌های لبریز و غریب سدهٔ بیستم یعنی سوسیالیسم و مارکسیسم وانهاد.&lt;ref name=''شاعر امید''&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شبانِ بزرگْ امید|ص=۱۱۴تا۱۱۶}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[عبدالعلی دستغیب]]====<br /> تعبیرات و تصویرهای بسیار تازه و ابداع‌آمیز در وصف‌ها و تغزلاتِ کسرایی از ویژگی‌های شیوهٔ شاعری اوست. درعین‌حال مجموعهٔ [[خون سیاوش]] حاوی قطعه‌هایی است که غالباً شعر شمرده نمی‌شود. تصویرها و تعبیرها یا کهنه و قدیمی است و به درد شعر امروز نمی‌خورد مثل قطعهٔ نامزدی یا مصنوعی ساخته شده است و در سرودن آن‌ها پیش‌اندیشی به‌چشم می‌خورد؛ مثل قطعه‌های جهان پهلوان، مرغ توفان و قلوه‌سنگ. بعضی شعرهای کسرایی عجولانه ساخته شده است. مثلاً در کتاب «خانگی» هم قطعهٔ خانگی را می‌بینیم که شعری است کامل و هم قطعهٔ «یاد دوست» که نظم بی‌لطفی، بیش نیست.&lt;ref name=&gt;{{پک|انتشارات مروارید|۱۳۹۱|ک=گزینهٔ اشعار سیاوش کسرایی|چ=۸|ص=۲۶}}&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:Kasraie&amp;Behazin.png|230px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''سیاوش و [[به‌آذین]] در نشست مطبوعاتی، ۲۰آبان۱۳۵۸'''&lt;/center&gt;]]<br /> ====[[محمود اعتمادزاده|م.ا.به‌آذین]]====<br /> اعتمادزاده که در تندخویی و بدبینی مفرط زبانزد بود، همواره به سیاوش که انسانی بود مهرورز، خرده‌ٔ ارتباطی می‌گرفت و «از حلقهٔ بی‌جفت‌وبستِ دوستان رنگارنگ که سیاوش را همیشه در میان دارند» خشمگین بود.&lt;ref&gt;{{پک|اعتمادزاده|۱۳۳۰|ک=از هر دری زندگی‌نامه سیاسی‌اجتماعی|ج=۱|ص=۱۴۹}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نفسْ شعرگفتن برای سیاوش===<br /> {{گفتاورد تزیینی دیگر|right|'''شعرگفتن'''<br /> :شعرگفتن برای من پاسخ به نیاز درونی است که بیش و پیش از همه خودم را آرام می‌کند پس از گفتن نیز ابتدا خودم را دگرگون می‌سازد. باری است که تا بر زمین نگذارم، احساس آسودگی نمی‌کنم و چون می‌گذارمش سرِ آن دارم که باری بس سنگین‌تر بردارم. دریچه‌ای است که به رنج بر تنگنایم باز می‌کنم و نقسی به‌راحتی می‌کشم؛ اما دوباره این در به‌سختی به رویم بسته می‌شود. جواب سلام به کسی است که سخت دوستش دارم؛ اما نمی‌بینمش. یک قناری است که آزاد می‌کنم و چون از دست دادمش، روحم لبریز از شادی می‌شود. شعر کوتاه‌ترین فاصلهٔ من با مردم است؛ اما شاعری راه درازی است که سال‌هاست در آن گام می‌زنم تا به دیدار خلق بشتابم.&lt;ref name= خودنوشته&gt;{{پک|کسرایی|۱۳۹۱|ک=گزینهٔ اشعار سیاوش کسرایی|ص=۱۲}}&lt;/ref&gt;}}<br /> {{گفتاورد تزیینی دیگر|left|'''داغ خاک دامن‌گیر!'''{{سخ}} خانوادهٔ من از ریشه، اصفهانی است و اصفهان زادگاه من است، گرچه جز چند ماهی بر خاک برکت‌خیزش نمانده‌ام. بیشترین یادهای من از کودکی را گسترهٔ سبز و بارانی و مه‌آلود مازندران پرمی‌کند با شب‌بیداری‌های فرازکومه‌ها در کشت‌راز و آوازهای محلی، آتش‌های هیزم‌شکن‌های خسته در جنگل، جامه‌های رنگین زنان در پهنهٔ دشت و تماشای اسب‌های آزادِ یال بر باد سپرده و اما این تهران بود که مرا به خود گرفت و مهر و داغش را یکجا بر دل من گذاشت.&lt;ref&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شَبان بزرگْ امید|ص=۱۳}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> '''قلم‌تراش نکرد؛ اما ماندگار ماند!'''<br /> :بی‌بی کسرایی هنوز هم بریده‌کاغذهای باطله‌ای را که پدر بر روی آن‌ها شعر می‌نوشت، نگه داشته است:<br /> :[بابا] شعر رو این طوری می‌گفت و روی شعر وسواس نداشت. خیلی از دوستاش بهش می‌گفتند تو فکر نمی‌کنی، قلم‌تراش نمی‌کنی، آب‌تراش نمی‌کنی و... . باید شاعر ماندگار باشی؛ [بابا] می‌گفت:<br /> &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt;'''«نه! من شاعر روزگارم!»'''&lt;ref name=''جست‌وجوی خورشید''/&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/center&gt;{{سخ}}<br /> '''وصف سیاوش از [[مهرهٔ سرخ]] همچون وصیت'''{{سخ}}<br /> در این هنگامهٔ پرآشوب که میهن بلاخیز ما نیز در کشاکش بود و نبود نام و تاریخ و فرهنگ خویشتن است، مهرهٔ سرخ را به دست شما آگاهان می‌سپارم، همچنان‌که یک بار دیگر «[[آرش کمان‌گیر|آرش]]» را به شما واگذاردم{{سخ}} و شما او را در دست و دامان و گهوارهٔ دل‌هایتان{{سخ}} به برومندی رساندید!&lt;ref name= ''مهرهٔ سرخ''&gt;{{پک|کسرایی|۱۳۹۱|ک=گزینهٔ اشعار سیاوش کسرایی|ص=۱۵}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نیش و نوش‌های سیاوش===<br /> ====به سایهٔ من بگو====<br /> ۱۳۶۹، محمدرضا شجریان به دیدار دوست قدیمش‌اش در مسکو می‌رود. سیاوش را همچون گذشته شاد و سرشار از حرف‌های انرژی‌بخش نمی‌بیند. وقتی در خلوت دردش را جویا می‌شود، کسرایی پیامی می‌دهد که برای سایه‌جانش ببرد:<br /> :«برو بگو این فلان‌فلان‌شده‌ها به همهٔ ما دروع گفتند. همهٔ ما رو فریب دادند... آه در بساط ندارند... من اینجا گیر افتادم. شما دنبال ما نیایید... .»{{سخ}}<br /> &lt;font color=blue&gt;'''این، نظر کسرایی دربارهٔ حزبی است که تا سرحد جان برایش تاوان داد.'''&lt;ref&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک= شَبان بزرگْ امید|ص=۲۹و۳۰}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=''جست‌وجوی خورشید''/&gt;&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> [[پرونده:Dastkhat syavash.png|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;رباعیِ [[نیما]] برای [[مرتضی کیوان|مرتضی]]{{سخ}}به دست‌خط سیاوش&lt;/center&gt;]]<br /> <br /> <br /> ===از دل خاطرات ابوالفضل محققی===<br /> {{جعبه گفتاورد |نقل‌قول=&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt;'''مولانا را نباید با ریتم غم‌انگیز خواند. مولانا شور است، حرکت است. {{سخ}}باید ضرب گرفت و رقصید.'''&lt;ref name=''خاطرات محققی''/&gt;&lt;font color=darkcyan&gt;{{سخ}}♦ ♦ ♦ ♦ ♦{{سخ}}&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/center&gt;|تراز=چپ|عرض=۲۰%|رنگ پس‌زمینه = #d5fdf4}}<br /> روزی در حیاط رادیو زحمتکشان نشسته بودیم؛ بعدازظهر بود، آفتاب زیبای کابل، درختان دور حیاط خانه «عموی شاه» حال‌وهوای دیگری داشت. از رادیو صدای شهرام ناظری به‌گوش می‌رسید که اشعاری از مولانا می‌خواند. با سرانگشت شروع کرد به گرفتن ریتم روی زانوانش و حرکت‌دادن ریتمیک سر و بدن. گفت:<br /> <br /> ===خالقِ آرش چه تیپی و منشی داشت===<br /> قدی متوسط، رخساری سبز با گونه‌هایی کوچک، اندامی میانه و موهایی سیاه با سبیل مشکی و پرپشت که به چهرهٔ مردانه‌اش جذابیت بیشتری می‌داد. آراسته بود و همیشه دوست داشت شیک و مرتب لباس بپوشد. این سیما و نمایی است که سیاوش در ذهن همکاران اداری و فرهنگی و دوستان و خویشاوند دور و نزدیک، به یادگار گذاشته است.&lt;ref&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شَبان بزرگْ امید|ص=۱۸و۲۳}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> در بین دوستان ما معمول بود که می‌گفتند سیاوش آدم لوسی است؛ ولی وضعیت نابسامان زندگی در مهاجرت به من ثابت کرد که این حرف صحیح نیست و او نشان داد که چقدر می‌تواند خوددار و بی‌توقع باشد.&lt;ref name=حسن‌خلق&gt;{{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شَبان بزرگْ امید|ص=۶۸}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===ای دل غافل===<br /> مهری نوذری در نامه‌ای به [[کامیار عابدی|عابدی]] وصف حال سیاوش مهاجر را با درد بسیاری نوشته و در چند سطر مانده به پایانِ دست‌نوشته، اشاره می‌کند که هروقت، حرفی از رفیقی می‌شد یا خبری از کسی می‌رسید که مناسب نبود، غمگین و ساکت گوشه‌ای مچاله می‌نشست و به دیوار روبه‌رویش خیره می‌شد و تنها می‌گفت: &lt;font color= purple&gt;'''ای دل غافل!'''&lt;ref&gt;<br /> {{پک|عابدی|۱۳۹۵|ک=شَبان بزرگْ امید|ص=۷۴}}&lt;/ref&gt;&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;{{سخ}}<br /> بی‌بی نیز حرف مادر را می‌زند:{{سخ}}<br /> کسرایی همیشه از دو طرف خورد؛ هم از دوست خورد هم از دشمن...، برای همین می‌نشست، دیوار رو نگاه می‌کرد و همش می‌گفت: &lt;font color= purple&gt;'''ای دل غافل!'''&lt;ref name=''جست‌وجوی خورشید''/&gt;&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> ===خلقیات===<br /> روابط اجتماعی گسترده، مصاحبت و همیاری، خصلت‌هایی است که کسرایی را بدان‌ها می‌شناسند. در بین چهره‌های ادبی زمان خودش، [[هوشنگ ابتهاج]]، [[احمدرضا احمدی]]، [[به‌آذین]]، [[ایرج افشار]]، [[فروغ فرخزاد]]، [[مرتضی کیوان]]، [[شاهرخ مسکوب]]، [[فریدون مشیری]]، [[نادر نادرپور]]، [[نیما یوشیج]] و [[ابراهیم یونسی]] از نزدیکان اویند. از اوائل دهه۱۳۴۰ تا اوائل دهه۱۳۶۰، تقریباً هر روز، در دفتر یا منزل، کسرایی محیطی باز برای دورهم‌آیی فراهم می‌کرد.{{سخ}}<br /> سیاوش خوش‌معاشرت و خوش‌برخورد بود و همه او را دوست داشتند. کسانی که دوستش نداشتند صرفاً از باب ملاحظات سیاسی بود نه ملاحظات دیگری. آغوش او برای پذیرایی از همه باز بود... دوستان غالباً می‌گفتند که ما زنگ تفریحمان پیش شما می‌آییم.&lt;ref name=حسن‌خلق/&gt;<br /> <br /> ===تأثیرپذیری‌ها===<br /> [[ه‍.ا.سایه|سایه]] که از سال۱۳۳۰ تا پایان عمر همراهِ همیشگی کسرایی است در وصف تأثیرپذیریِ او از [[نیما یوشیج|یوشیج]] می‌گوید:<br /> :''عکس معروفی که همگی دور کرسی نشسته‌ایم در خانهٔ کسرایی گرفته شده و او کنار نیماست. سیاوش خیلی شیفتهٔ نیما بود. خیلی شدید.''<br /> <br /> ===آرش، شهرت‌آفرین سیاوش===<br /> [[آرش کمان‌گیر]] میوهٔ جوانی سیاوش است. کسرایی به‌گفتهٔ خودش اولین بار که اوستا را می‌خواند، با سرگذشت مردی در زمان پادشاهیِ منوچهر آشنا می‌شود. این مرد داوطلب آن است که از بالای البرز کوه، تیری بیندازد تا هرجا که تیر به زمین نشست، مرزِ ایران و توران مشخص شود. او که همان آرش است، یک نِی را پُر از شبنم می‌کند و آن را مقابل خورشید پرتاب می‌کند؛ چون خورشید جذب‌کنندهٔ شبنم است و تیر آرش فاصلهٔ زیادی را طی خواهد کرد. سیاوش میهن‌پرست، اما جای این تعبیر زیبای شاعرانه، به‌نفع ملتش، جان آرش را در تیر می‌نهد. او آرش منظومه‌اش را چنین توصیف می‌کند:<br /> :«آرش با برجانهادن گَردِ تن، از سد مرگ برمی‌جهد و نه جان خود که جان‌های بی‌شمار دیگری را می‌رهاند که جز این را برنمی‌تابد و راهی دیگر نیز نمی‌نماید.»&lt;ref name= شهرت‌آفرین&gt;<br /> {{پک|کسرایی|۱۳۹۱|ک=گزینهٔ اشعار سیاوش کسرایی|چ=۸|ص=۱۳}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===شاعرِ امید ''در جست‌وجوی خورشید''===<br /> بیستمین سالگرد درگذشت سیاوش کسرایی، یعنی سال۲۰۱۶، جمشید برزگر مستندی ساخت به نام «در جست‌وجوی خورشید». این فیلم از بخش فارسی تلویزیون بی.بی.سی پخش شد.&lt;ref name=دوقلب/&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> [[پرونده:Siavash Kasrai&amp;nevashtan.jpg|100px|thumb|بندانگشتی|راست|&lt;center&gt;'''شعر و زندگی'''&lt;/center&gt;]]<br /> ==آثار و کتاب‌شناسی==<br /> ===کارنامه سیاوش===<br /> # ''از آوا تا هوای آفتاب: مجموعه کامل اشعار، تهران: کتاب نادر، ۱۳۸۴<br /> # الف. ''در هوای مرغ آمین: نقدها، گفت‌وگوها و داستان‌ها''، تهران: کتاب نادر، ۱۳۸۲<br /> # ب. ''هوای آفتاب: واپسین سروده‌ها''، تهران: کتاب نادر، ۱۳۸۲<br /> # ''مهره سرخ''، وین: کارا، ‍۱۳۷۴<br /> # ''ستارگان سپیده دم''، لندن: بینا، ۱۳۶۸<br /> # الف. ''هدیه برای خاک''، لندن: بینا، ۱۳۶۳<br /> # ب. ''پیوند''، کابل: حزب توده ایران، ۱۳۶۳<br /> # ''تراشه‌های تبر''، کابل: انجمن فرهنگی پوهانتون، ۱۳۶۲<br /> # ''چهل کلید''، تهران: حزب توده ایران، ۱۳۶۰<br /> # ''آمریکا، آمریکا''، تهران: علم و هنر، ۱۳۵۸<br /> # ''از قرق تا خروسخوان''، تهران: مازیار، ۱۳۵۷<br /> # ''به سرخی آتش، به طعم دود''، سوئد (شهر نامعلوم): حزب توده ایران، (به اسم مستعار شَبانِ بزرگْ امید) ۱۳۵۵<br /> # ''چهره مردمی شعر نیما''، دانشگاه زاهدان، پلیکپی، ۱۳۵۴<br /> # الف. ''بعد از زمستان در آبادی ما''(داستان)، تهران: کانون پرورش فکری کودکان‌ونوجوانان، ۱۳۴۶<br /> # ب. ''خانگی''، تهران: بینا، ۱۳۴۶<br /> # الف. ''با دماوند خاموش''، تهران: صائب، ۱۳۴۵<br /> # ب. ''سنگ و شبنم''، تهران: صائب، ۱۳۴۵<br /> # ''خون سیاوش''، تهران: امیرکبیر، ۱۳۴۱<br /> # ''[[آرش کمان‌گیر]]''، تهران: اندیشه، ۱۳۳۸<br /> # ''آوا''، تهران: نیل، ۱۳۳۶<br /> <br /> ===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br /> * زبانی ساده و آهنگین، تصاویر و تخیلی بدیع و مضامینی پرشور و انقلابی، ویژگی‌هایی است که از همان آثار نخست کسرایی، او را بر یکی از کرسی‌های مختص شاعران مهم و پرطرفدار ادبیات معاصر نشاند. <br /> * شعر کسرایی شعر دلتنگی‌های اجتماعی و امید به بهروزی‌ است. شعری سرشار از نمادهای طبیعی، زمزمه‌پذیر و به‌لحاظ زبانی منزه.&lt;ref name= ''روزگار برزخی''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.radiozamaneh.com/259055|عنوان= روزگار دوزخی اشعار سیاوش کسرایی|ناشر= زمانه|تاریخ انتشار= ۱۷بهمن۱۳۹۴|تاریخ بازدید= ۱۹بهمن۱۳۹۸}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===بررسی چند اثر===<br /> ====آشنایی با [[آرش کمان‌گیر]]====<br /> <br /> ====نقد و نظرها====<br /> =====[[ه‍.ا.سایه|سایه]] و [[آرش کمان‌گیر|آرش]] سیاوش=====<br /> سایه در گفت‌وگو با نگارندگان کتاب [[پیر پرنیان‌اندیش]]، آرشِ سیاوش را چنین توصیف می‌کند:<br /> «آرش کمان‌گیر یه مجموعه‌ای از ضعف و قدرته؛ بعضی جاهاش درخشانه و بعضی جاها ضعف داره و یه ایراد دیگه که می‌گیرن اینه که تو آرش ترکیب دو وزن هست که به‌نظر من عیبی نیست؛ لااقل برای یه منظومه عیبی نیست».&lt;ref name=آرش&gt;{{پک|عظیمی و طیه|۱۳۹۵|ک= پیر پرنیان‌اندیش(ج۲)|ص=۹۹۴}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> =====[[اخوان]] و [[آرش کمان‌گیر|آرش]]=====<br /> {{گفتاورد تزیینی|«کیان» در شمارهٔ هشتم از سال دوم فعالیتش، نظری از مهدی اخوان‌ ثالث که خود به حماسه‌سرایی گرایش داشته، دربارهٔ شعر «آرش کمان‌گیر» چاپ می‌کند با این مضمون:<br /> :این اثر جز اول و ‌آخر آن که خوب است و انصافاً بسیار زیبا در بقیه آن زبان حماسی به‌کار برده نشده است. زبان حماسی باید استحکام، درشت‌ناکی و اعتلا داشته باشد و هر کلمه‌ای با تمام معنا به‌جای خود بنشیند و ما قادر به تعویض و قراردادن چیز دیگری به‌جای آن نباشیم؛ اما شعر کسرایی این‌طور نیست. این شعر بازی‌هایی با الفاظ دارد و زیبایی‌هایی قدمایی خاصی را هم به‌کار برده است و درضمن وزن آن حماسی نیست. به‌همین‌دلیل مردم آن را بیشتر می‌پسندند. نکته دیگر اینکه درباره این شعر تبلیغ بیشتری شده است.<br /> :این شعر، شاهکار لنگانی است که به‌دلیل مضمون زیبا، برداشت خوب و تأثیر ابتدا و انتهای یک شعر و نیز نبود درک مردم از ایراد آن، موفق و در میان مردم پذیرفته شده است. هرچند من در اشعار کسرایی نمونه‌های بهتری دیده‌ام؛ اما هیچ‌یک این تازگی مضمون را بدین شکل ندارند.&lt;ref name= ''روزگار برزخی''/&gt;}}<br /> <br /> =====[[رضا براهنی]] و نقدش بر [[آرش کمان‌گیر]]=====<br /> «آرش» کسرایی قهرمانی است که به‌شکل رومانتیک و اجتماعی رجز می‌خوانَد، به‌جای آنکه ذاتاً قهرمانی رجزخوان باشد. اغلب قسمت‌های آرش شباهت به یک انشای منظوم دارد. سمبل‌ها فوق‌العاده کلی است و اگر وزن را از شعر بگیریم، چیزی که از محتوای مطلب می‌مانَد. صرفاً یک سرمقالهٔ بسیار ساده دربارهٔ قصه آرش با نتیجه‌ای اجتماعی به‌دست می‌آید.&lt;ref name= ''روزگار برزخی''/&gt;<br /> <br /> =====[[محمدرضا شفیعی کدکنی]] و ستایش [[آرش کمان‌گیر|آرش]]=====<br /> {{گفتاورد تزیینی|مجلهٔ «رشد ادب فارسی»، تابستان ۱۳۷۲ در سال هشتم از فعالیتش طی شماره۳۲، مدح شفیعی از کسرایی را چنین می‌آورد:<br /> :کوشش‌هایی که در سال‌های اخیر برای بازخوانی و تحقیق در اساطیر ایرانی از [ابراهیم] پورداوود به‌بعد آغاز شده، زمینه را برای توجه به اساطیر ملی آماده کرده [است] و جوانه‌هایی از ادب حماسی در شعر معاصر به ظهور پیوسته که از نظر احیای یک اسطوره، می‌توان از آرش کمانگیر اثر سیاوش کسرایی نام برد که با همهٔ ایرادهایی که به نحوهٔ سرودن آن گرفته‌اند، [به‌لحاظ] نفسْ حادثه و نفسْ اسطوره، زمینهٔ کامل دارد؛ زیرا هم مایهٔ قومی و ملی دارد و هم حادثهٔ غیرطبیعی در آن دیده می‌شود.&lt;ref name= ''روزگار برزخی''/&gt;}}<br /> <br /> <br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عابدی|نام= کامیار|عنوان= شبانِ بزرگْ امید|سال= ۱۳۹۵|ناشر= ثالث|مکان= تهران|شابک= ۹۷۸-۶۰۰-۴۰۵-۰۷۶-۰}}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= کسرایی|نام= سیاوش|عنوان= گزینهٔ اشعار سیاوش کسرایی(چ۸)|سال= ۱۳۹۱|ناشر= مروارید|مکان= تهران|شابک= ۹۷۸-۹۶۴-۵۸۸۱-۶۱-۸}}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عظیمی|نام= میلاد|نام خانوادگی۲= طیه|نام۲= عاطفه|عنوان= پیر پرنیان‌اندیش(چ۱)|جلد= ۲|سال= ۱۳۹۱|ناشر= سخن|مکان= تهران|شابک= ۹۷۸-۹۶۴-۳۷۲-۵۹۹-۰}}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= اتحاد|نام= هوشنگ|عنوان= پژوهشگران معاصر ایران(چ۲)|جلد= ۷|سال= ۱۳۹۰|ناشر= فرهنگ معاصر|مکان= تهران|شابک= ۹۷۸-۹۶۴-۵۵۴۵-۹۴-۷}}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= اعتمادزاده|نام= محمود|عنوان= از هر دری؛ م.ا.به‌آذین(چ۱)|جلد= ۱و۲|سال= ۱۳۷۲|ناشر= جامی|مکان= تهران}}<br /> <br /> ==پیوند به بیرون==<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= http://www.bbc.com/persian/iran/2012/02/120126_nk_toudeh_party_khatereh_‏|عنوان= سیاوش در یاد و خاطر بهروز|ناشر=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ انتشار:|تاریخ بازدید= ۱۲اسفند۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= http://www.bbc.com/persian/arts/2016/02/160207_om_kasraei_jamshid|عنوان= در جست‌وجوی خورشید: روایتی از شعری با دو قلب دقیقه ۱۳:۱۵|ناشر= بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ انتشار= ۱۸بهمن۱۳۹۴|تاریخ بازدید= ۲۵بهمن۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= http://tehranauction.com/catalogue/auction-1394/TehranAcution1394.html#p=68|عنوان= [کاتالوگ ۱۳۹۴]، حراج تهران|ناشر= وبگاه حراج تهران|تاریخ انتشار= دی۱۳۹۶|تاریخ بازدید= ۲۰بهن۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= http://irpress.org/index.php?title=%D8%AD%D8%B2%D8%A8_%D8%AA%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%8C_%D9%88_%DA%A9%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%DB%B1|عنوان= ''کتاب جمعه'' سال اول شماره۲۵ صفحه۱۰|ناشر= بایگانی مطبوعات ایران|تاریخ بازدید= ۱۹بهمن۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/02/120126_nk_toudeh_party_khatereh_.shtml|عنوان= سیاوش کسرایی و صلیبی که خود بر دوش نهاد|ناشر= بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ انتشار= ۱۸بهمن۱۳۹۴|تاریخ بازدید= ۲۵بهمن۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= http://www.radiofarda.com/content/f4_art_culture_review/377466.html|عنوان= پنج دری؛ فرهنگ و هنر ایران در هفته گذشته|ناشر= رادیوفردا|تاریخ انتشار= ۲۳بهمن۱۳۸۵|تاریخ بازدید= ۲۵بهمن۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= https://www.dw.com/fa-ir/%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%88%D8%B4-%DA%A9%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-br%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D8%AA/a-6431463|عنوان= سالگرد خاموشی سیاوش کسرایی، شاعر انقلاب و غربت|ناشر= دویچه‌وله فارسی|تاریخ انتشار= ۱۱مرداد۱۳۹۰|تاریخ بازدید= ۲۰بهمن۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= https://www.dideo.ir/v/ap/wcjiA|عنوان= کسرایی پدر، کسرایی دوست|ناشر= دی‌دی‌ئو|تاریخ بازدید= ۲۵بهمن۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/02/120202_l44_tudeh_party_parham_ir_writers_association.shtml|عنوان= ایران، چرا توده‌ای‌های کانون نویسندگان اخراج شدند؟|نام خانوادگی= پرهام|نام= باقر|ناشر= بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ انتشار= ۱۴بهمن۱۳۹۰|تاریخ بازدید= ۲۹بهمن۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= https://ganj-old.irandoc.ac.ir/articles/549289|عنوان= پژوهش ذهن و زبان سیاوش|ناشر= گنج|تاریخ انتشار= ۱۳۹۰|تاریخ بازدید= ۱۹بهمن۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= http://10mehr.com/maghaleh/19052015/1073|عنوان= متن نطق در پلنوم فروردین۱۳۶۹، کمیته مرکزی حزب توده|ناشر= مهر|تاریخ انتشار= ۲۴اردیبهشت۱۳۹۴|تاریخ بازدید= ۳۰بهمن۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= http://www.bbc.com/persian/iran/2012/01/120130_l44_tudeh_party_writers_association.shtml|عنوان= من، ''بی‌بی‌ کسرایی'' ۱۴ سال داشتم|نام خانوادگی= نقره‌کار|نام=مسعود|ناشر= بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ انتشار= ۱۱بهمن۱۳۹۰|تاریخ بازدید=۵اسفند۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد وب|نشانی= https://event.mojahedin.org/i/news/138600|عنوان= تئودوراکیس هنرمندی مبارز در راه آزادی|ناشر= مجاهدان خلق|تاریخ انتشار= ۱خرداد۱۳۹۳|تاریخ بازدید= ۱۹بهمن۱۳۹۸}}</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF_%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C&diff=47560 2022-07-24T06:15:03Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> | نام = ساعد باقری<br /> | تصویر = Saeed bagheri.jpg<br /> | توضیح تصویر = ''زین رفتن کاهل چه تمنّای فتوحی؟''{{سخ}}''تیمور نخواهی شد از این لنگشدن‌ها''<br /> | نام اصلی = <br /> | زمینه فعالیت = شعر و پژوهش و اجرا<br /> | ملیت =<br /> | تاریخ تولد = ۱۳شهریور۱۳۳۹<br /> | محل تولد = تهران، محلهٔ نازی‌آباد<br /> | والدین = <br /> | تاریخ مرگ =<br /> | محل مرگ =<br /> | علت مرگ =<br /> | محل زندگی =<br /> | مختصات محل زندگی = <br /> | مدفن =<br /> |مذهب = مسلمان شیعه<br /> |در زمان حکومت =<br /> |اتفاقات مهم =<br /> | نام دیگر =<br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار =<br /> | پیشه = شاعر، پژوهشگر و مجری رایووتلویزیون<br /> | سال‌های نویسندگی = <br /> |سبک نوشتاری = [[غزل انقلابی]]، [[غزل حماسی]] و [[شعر سپید]]<br /> |کتاب‌ها = شعر امروز و...<br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها =<br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص =<br /> |فیلم ساخته بر اساس اثر =<br /> | همسر =<br /> | شریک زندگی =<br /> | فرزندان =<br /> |تحصیلات =<br /> |دانشگاه =<br /> |حوزه =<br /> |شاگرد =<br /> |استاد =<br /> |علت شهرت = سرودن سرود ملی ایران<br /> | تأثیرگذاشته بر =<br /> | تأثیرپذیرفته از = تحولات شعر پس ز انقلاب<br /> | وب‌گاه = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> <br /> <br /> '''ساعد باقری''' شاعر، گوینده و مجری رادیو و تلویزیون است. سرود ملی جمهوری اسلامی ایران از سروده‌های اوست.&lt;ref name=''سرود ملی''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.shaer.ir/%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1/528-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C.html|عنوان = آفرینش سرود ملی}}&lt;/ref&gt; باقری از شمار نخستین گروه واردشدگان به حلقهٔ حوزه هنری است.&lt;ref name=''حوزه هنری''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://fa.jamekurdi.com/celebrities/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%D9%8A-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86.html|عنوان= پیوستن به حوزهٔ هنری}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==خاطرات==<br /> ===نگاه استاد به شاگرد===<br /> سال۱۳۹۰ خانهٔ هنرمندان بزرگداشتی برای باقری برگزار کرد که محمد خواجوی استادِ باقری، قرآن‌خواندنِ دوران نوجوانی او را از خاطرات شیرین خود، بیان كرد:<br /> :''ساعد باقری در سنين ۱۴تا۱۵سالگی شاگرد كلاس قرآن من بود. معتقدم حديثِ «اگر جوانی با قرآن مأنوس شود، قرآن با گوشت و خونش درمی‌آميزد» دربارهٔ باقری صدق می‌كند. خميرمايه و بنيان انديشه و شعر باقری با قرآن پايه‌ريزی شده است.''&lt;ref name=''پاسداشت''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.isna.ir/news/9006-08224/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%D9%8A-%D8%A8%D8%B1%D9%BE%D8%A7-%D8%B4%D8%AF|عنوان= استادش چنین باوری دارد!}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> [[پرونده:Saed bagheri.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''در جوار مشفق کاشانی{{سخ}}روز شعر و ادب فارسی'''&lt;/center&gt;]]<br /> ===وفاداری به پیمان===<br /> ۲۷شهریور۱۳۹۲ [[مشفق کاشانی‌]]، [[مصطفی رحمان‌دوست]]، ساعد باقری، [[محمدعلی بهمنی‌]]، [[علی‌رضا قزوه]]، [[حمید سبزواری]]، [[فاطمه راکعی]]، [[فاضل نظری]]، [[غلام‌علی حداد عادل]] و... در مراسم روز «شعر و ادب فارسی»، بر شیوهٔ برخورد وزارت ارشادِ دولت نهم با اهالی فرهنگ‌وهنر و نیز عملکردش در ممیزی‌ِ کتاب‌ها نقد تندی وارد کردند. ساعد باقری هم خطاب به وزیر وقت، گفت: «امیدواریم به پیمانی که بسته‌اید، وفادار بمانید و عمل کنید.»&lt;ref name=''اعتراض''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://mahmoud.blogfa.com/post/3411|عنوان= انتقاد تند جمعی از شاعران در روز شعر}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===سَحر ساعد===<br /> باقری، سال۱۳۹۸ به تلویزیون بازگشت تا پس از ۱۰ سال غیبت، برنامهٔ سحرگاهی شبکه چهار را اجرا کند. رسانه‌ها می‌گفتند غیبتش ۱۰ساله بوده؛ اما طبق آنچه خبرنگاران خبر داشتند آخرین حضور باقری در رسانهٔ ملی، به سال‌های ۹۰ و ۹۱ برمی‌گشت؛ یعنی بعد از اتفاقات انتخابات ریاست جمهوری۱۳۸۸ که می‌گفتند سبب دوری ساعد باقری از تلویزیونی شده است. هرچه بود، برگشت ساعد باقری خبر خوشایندی برای اهل فرهنگ‌وهنر بود و شبکه چهار برنامه «سحوری» متفاوتی را در حضور باقری تجربه کرد: <br /> :''مرور و پرداخت بر نیایش‌های ادبی و معرفتی در نسخ مرجع و در آینه شعر و ادب فارسی''<br /> [http://sobhe-no.ir/newspaper/700/15/27970]<br /> <br /> ==زندگی و تراث==<br /> ===از میلاد تا به امروز===<br /> ساعد باقری به‌سال۱۳۳۹ در محله نازی‌آباد تهران دیده به‌دنیا گشود و تا ۳۵سالگی در همان محله زندگی کرد. در سال۱۳۶۱ به جلسات شعر حوزهٔ هنری ورود کرد و دو سال بعد، مجموعه‌شعر «نجوای جنون» را چاپ کرد.&lt;ref name=''حوزه هنری''/&gt;{{سخ}}<br /> ۱۳۶۲ بود که باقری همکاری با رادیو را شروع کرد و نویسندهٔ برنامهٔ ادبی‌هنریِ «راه‌ِشب» شد. سال۱۳۶۸ مدیریت گروه کودک‌ونوجوان رادیو را پذیرفت و طی سال‌های ۷۲تا۷۴ مدیرکل موسیقی و سرود صداوسیما بود. کتاب «شعر امروز» را که کوششی است برای جست‌وجوی تحولات هریک از قالب‌های شعری سال‌های ۵۷تا۷۰ با همکاریِ محمدرضا محمدی‌ِنیکو به‌سال ۱۳۷۱ نگاشت.&lt;ref name=''حوزه هنری''/&gt;<br /> <br /> [[پرونده:Saed&amp;gheysar.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''همراه [[قیصر امین‌پور]] بر مزار [[سلمان هراتی]]{{سخ}}لنگرود، ۱۳۶۵'''&lt;/center&gt;]]<br /> <br /> ===شخصیت و اندیشه===<br /> <br /> ===گام در راه ترانه‌سرایی===<br /> ساعد باقری در سا۱۳۶۸ به عرصهٔ ترانه‌سرایی پا گذاشت و آثار ارزنده‌ای چون آلبوم «شبانگاهان» با صدای عبدالحسین مختاباد، تصنیف سریال «آوای فاخته» با صدای محمد اصفهانی و «کاستی‌های ساقی سرمستان»، «هنگام» و.. با علیرضا افتخاری را پدید آورد. اغلب تصنیف‌های باقری را علاقه‌مندان به موسیقی، با صدای حسام‌الدین سراج شنیده‌اند. «مجموعه شمارهٔ ۳۰ انتشارات نیستان» حاویِ ترانه‌های این شاعر است که در سال۱۳۸۳ دوباره همکاری خود را با مرکز موسیقی و سرود صداوسیما آغاز کرد و رئیس شورای شعر و عضو شورای عالی شعر و موسیقی سازمان صداوسیما شد.&lt;ref name=''مدیرعامل''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://koodak24.ir/directories/details/11782/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C|عنوان= ترانه‌سراییِ ساعد باقری}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تماشاگه راز===<br /> برنامه‌ٔ تلویزیونیِ ۱۲۰ نوبت که ساعد باقری طی سال۱۳۷۲ اجرا کرد «تماشاگه راز» است. مجموعهٔ پژوهشی که به تحقیق شعر در سبک هندی می‌پرداخت و در جشنوارهٔ دوم سیما جایزه برترین تحقیق و پژوهش را گرفت.&lt;ref name=''تماشاگه‌ راز''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://musicsup.irib.ir/Contemporary/25|عنوان= تماشاگه‌راز، پژوهشی در ادبیات}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://saman-irani.blogfa.com/category/25|عنوان= برنامه ۱۲۰نوبتی در تلویزیون}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===یادمان و بزرگداشت‌ها===<br /> آیین پاسداشت ۳۰ سال فعالیت‌های فرهنگی و ادبی ساعد باقری، هم‌زمان با زادروز اين شاعر در ۱۳شهریور۱۳۹۰ در خانه‌ٔ هنرمندان ايران برگزار ‌شد.&lt;ref name=''پاسداشت''/&gt;<br /> <br /> ===از نگاه دیگران (چند دیدگاه مثبت و منفی)===<br /> <br /> ===باقری از خود می‌گوید===<br /> ساعد باقری در مراسم رونمایی کتاب (مدیر باش، رئیس) در شهر کتاب فرشته درباره خود گفت: (اکثر کسانی که با من در ارتباط هستند می‌دانند که بیشتر آدم شفاهی هستم، و در نوشتن بسیار تنبل هستم. با این حال چند وقتی است که دنیای مجازی با همه ایرادهایی که برخی برایش برمی‌شمارند، انگیزه در من ایجاد می‌کند که بنویسم. چون گاهی‌ می‌بینم که نزدیک به چهار صفحه در آنجا نوشته‌ام و با خودم می‌گویم چرا تابه‌حال این‌قدر جدی ننوشته‌ام؟ انگار که خودکار به دست گرفتن دشوارتر است)[https://www.isna.ir/news/94121509403/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B4-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%AF]<br /> <br /> <br /> ===نگاه به نقد امروزی===<br /> امروزه نقد و بررسی جدی جایگاهش را از دست داده و معنایش به دشمنی تبدیل شده است. وقتی فضا مسموم باشد، همه‌چیز معنایش را از دست می‌دهد. شعر و ادبیات اولویتش را از دست داده. صاحبان ذوق فراوانند. جوان‌های شاعر استعدادهای غریبی دارند، اما چقدر از پشتوانه گران‌سنگ ادب این مرز و بوم و دانش و بینشی که می‌تواند به آنها بدهد، برخوردارند؟ فقط قناعت کرده‌اند به خواندن شعرهای یکدیگر و تأثیرپذیری از هم. از نقد به شکل جدی هم نه خبری هست و نه طبعاً حمایتی. می‌گوییم ایران سرزمین حافظ، سعدی و مولاناست اما نمی‌توانیم هیچ تعریفی از نگاه و اندیشه این بزرگان در عمل ارائه بدهیم[https://www.khabaronline.ir/news/331342/%D9%86%D8%B3%D9%84-%D9%85%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%87%D8%AF-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD-%D8%B5%D8%AD%D8%A8%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C] <br /> <br /> ===موضع‌گیری‌های او دربارهٔ دیگران===<br /> ===واکنش باقری به سخنان رهبری درباره اهمیت زبان فارسی===<br /> باقری به سخنان رهبری درباره اهمیت زبان فارسی در شب دیدار با شاعران جوان و ادبای فارسی چنین اظهاری را داشت:<br /> همه ما شرایط حساس کشورمان را می شناسیم و درجریان اتفاق هایی که درمنتطقه رخ می دهد هستیم و در چنین شرایطی رهبر ما در مورد زبان چنین هشدار و زنهاری را می دهند. پس چرا نباید این همت و همیت در مدیران فرهنگی ما باشد. ببینید گذشتگان ما چگونه این زبان را برای ما حفظ کرده‌اند، دوستان جوان ما زبان فارسی ما با هوشیاری زنده مانده است و الا چه بسا ما نیز، هم اکنون مثل مصری ها زبان خود را از دست می‌دادیم.<br /> متپن ادبی قرن چهارم به طبیعت زبان بسیار نزدیک بود و چگونه شد که اینقدر فاصله ایجاد شد؟ زبان رفته رفته تخریب شده و متاسفم که باید این را بگویم ما چنان که باید و شاید هوای زبان فارسی را نداشته‌ایم. کار سختی نیست کافی است مردم زبان درست را بشنوند با بخوانند؛ این البته مسئولیت کسانی که این زبان را منتشر می‌کنند بسیار سخت‌تر می‌کند. [https://www.mashreghnews.ir/news/961153/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D9%85%D9%87-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%82%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF]<br /> <br /> ===فاضل نظری پدیده شعر روزگار ماست===<br /> ساعد باقری، شاعر و منتقد ادبی، درباره شخصیت فاضل نظری و آثارش چنین گفت:<br /> این همه مواجهه و مخالفت با یک شاعر طبیعی نیست، در حالی که باید همه جامعه ادبی کشور خوشحال باشند از اینکه چنین استقبالی از شعر می شود؛ نباید ما در مواجهه با فاضل نظری نسبت به جامعه ادبیات کشور خودزنی کنیم. باز عده‌ای دیگر می گویند شعر فاضل سبک نو هندی است. من در ۲۰ قسمت در تلویزیون در سال ۱۳۷۲ سبک هندی را با تفاسیر بسیار ارائه کردم و به خوبی این سبک را می‌شناسم اما اعتقاد دارم همه شعرهای فاضل هندی نیست، او همه تلاشش این است که در اثرش تاثیرگذاری بر مخاطب روی دهد، او فرزند شریعت است در بسیاری از اشعار او زیست دین‌دارانه و اثری از قرآن و روایات به وفور وجود دارد.فاضل نظری پدیده شعر روزگار ماست.<br /> [http://www.adabefarsi.ir/showpost.aspx?id=3171]<br /> <br /> <br /> ===خداوندگار غزل فارسی===<br /> باقری در مصاحبه‌ای باعبدالجواد موسوی درباره اظهار نظر خود من باب هوشنگ ابتهاج چنین می‌گوید:<br /> من رجز نمی‌خوانم، اما هیچ‌وقت از گفتن حرف حق نترسیده‌ام، یادم هست سال ۱۳۶۸ برنامه‌ای داشتم دررادیو، یک روز مدیر وقت رادیو مرا احضار کرد که چرا گفته‌ای‌ &quot;سایه&quot;‌ خداوندگار غزل فارسی معاصر است، مگر نمی‌دانی که این شخص توده‌ای بوده. آن روز دوازده هزار و هشتصد تومان که معادل یک ماه حقوقم بود مرا جریمه کردند. یک‌بار دیگر بحثی بر سر شعر اخوان درگرفت و من به خاطر اظهارنظری که کرده بودم دچار دردسر شدم.[https://www.khabaronline.ir/news/331342/%D9%86%D8%B3%D9%84-%D9%85%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%87%D8%AF-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD-%D8%B5%D8%AD%D8%A8%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C]<br /> <br /> ===درباره سید حسن حسینی===<br /> اگر سيد را به حق جزو پيشگامان شعر انقلاب بدانيم بدان معنا نيست كه او را در زمره مدافعان از هر چيزی كه جاری است بپنداريم و معرفی كنيم.اين پنداشت غلط از يك طرف نيست. در دوسر طيف آدم‌هايی پيدا مي‌شوند كه متاسفانه تعبير و تفسيرهای دل‌بخواهی و نادرست از سيد و مرام او ارائه می‌دهند.<br /> [https://www.khabaronline.ir/news/365197/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%D8%A7-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%DA%AF%D9%BE-%D9%88-%DA%AF%D9%81%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87]<br /> <br /> <br /> ===نزدیک‌ترین شاعر به حافظ===<br /> در مراسم نکوداشت حسین منزوی ساعد باقری بااشاره به غزلیات منزوی گفت: حدود پنجاه سال پیش نظریه مطرح مطرح شد مبنی بر این‌که عمر غزل پارسی به پایان رسیده است اما منزوی خط بطلان روی این نظریه کشید،‌ او ثابت کرد غزل در سپیده‌دم میلاد شعر پارسی متولد شده و عمرش به پایداری شعر و زبان پارسی است. <br /> منزوی به برخی واژه‌ها که به نظر می‌رسید دیگر در شعر پارسی جایگاهی ندارند، جان دوباره‌ای داد. او این تجربه را از حافظ داشت و بدون تردید منزوی نزدیک‌ترین شاعر ایرانی به حافظ است.<br /> [http://www.ibna.ir/fa/doc/report/200788/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%B2%D9%88%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B2%D9%84-%D8%AE%D8%B7-%D8%A8%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B4%DB%8C%D8%AF]<br /> <br /> <br /> <br /> ===نظر وی بر موسیقی و کلام===<br /> ساعد باقری معتقد است کهقطعه موسیقی با کلام، هنری ترکیبی است که در آن قرار است شعر و موسیقی هدفی را سامان دهند.<br /> وی بیان می کند: اگر قرار باشد آهنگ ساز ترجمه شعری را به زبان موسیقی ارائه کند با شاعری آهنگی را دریافت کند و تمام تلاشش این باشد که آن را به شعر تبدیل کند، اثر خوبی ارائه می شود.<br /> وی براین عقیده است که شعر و موسیقی باید در موسیقی های باکلام، مکمل هم باشند. وی می گوید: تلفیق موسیقی با شعر، باید جذابیت نوینی را پدید آورد یا بخشی به اثر اضافه شود و اگر قرار باشد آوردن کلام بر موسیقی از تاثیرگذاری آن کم کند و بر کیفیت آن تاثیر منفی بگذارد، بهتر است این کار انجام نشود.<br /> [http://www.shaer.ir/%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1/528-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C.html]<br /> <br /> <br /> ===نظر وی بر عنوان شعر آیینی===<br /> ساعد باقری در محفل شعر فاطمی از برنامه های سیزدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر درباره آیین و شعرهای آیین اظهار داشت:<br /> شعر آیینی را ما به مسامحه می گوییم، ولی تاکنون کلمه مناسبتری جایگزین آن نکردیم، در کشور آیین های زیاد داریم، اگر کسی برای چهارشنبه سوری و یا به طور مثال برای مراسم سردوشی افسران که نوعی آیین است، شعر گفته بود، آیا آن را در شمار شعر آیینی به شمار می آوریم؟ <br /> شعر آیینی اسم جامعی نیست به معنای اینکه ممکن است شعرهایی مناسب آیین هایی باشند ولی شعرهایی الزاما 'آیینی' نباشند اما 'حسینی'، 'علوی' باشند، بالاخره اهل ذوق باید نام مناسبی برای آن بیابند. <br /> [https://tnews.ir/news/ef3a125835304.html]<br /> <br /> <br /> ===همراهی‌های سیاسی===<br /> در سال ۱۳۸۸ ساعد باقری حمایت خود را از میرحسین موسوی اعلام کرد.<br /> [http://www.diyareaftab.ir/news/56269/]<br /> <br /> <br /> ===انتقاد کیهان از حضور ساعد باقری در تلویزیون===<br /> روزنامه کیهان در آستانه ماه مبارک رمضان در مطلبی با اتنقاد از مجری گری ساعد باقری در ویژه‌برنامه سحرگاهی شبکه چهار سیما نوشت:<br /> ساعد باقری، از شاعرانی که در سال ۱۳۸۸ به طور رسمی از فتنه حمایت کرده بود اجرای برنامه سحرگاهی شبکه چهار سیما را عهده‌دار شده است. باقری، هیچ‌گاه از همراهی خود با فتنه۱۳۸۸ابراز پشیمانی نکرد و همچنان بر کودتا علیه رأی مردم پافشاری می‌کند؛ با این اوصاف، جای سؤال است که چرا مدیریت شبکه چهار، اجرای برنامه ماه رمضان خود را به وی سپرده است؟<br /> [http://modara.ir/47686/%D8%B9%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%DB%8C%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87%D8%A7/]<br /> <br /> <br /> ===آرمان‌گرایی===<br /> ما از همان ابتدا موضع داشتیم، آرمان داشتیم، هجده سالمان بود و آرمان‌گرا بودیم. اگرچه امروزه گویا آرمان‌خواه بودن در نگاه و زبان بعضی‌ها تبدیل به فحش شده انگار آرمان‌گرا بودن همان در هپروت به سر بردن است و با آرزوهای دور و دراز غیرقابل تحقق دلخوش بودن ولی ما موضع و آرمان داشتیم. این آرمان داشتن برای نسل ماست. نه آنکه فقط مختص نسل ما باشد ولی خب بالاخره نسبت ما با این خواست‌ها و آرمان‌ها هیچ‌گاه فانتزی نبوده. در شکل‌گیری و پیروزی انقلاب اسلامی همپای یکان‌یکان آدم‌های این ملت بودیم، نه جلوتر نه عقب‌تر. بحث بر سر همان آرمان‌هاست.[https://www.khabaronline.ir/news/331342/%D9%86%D8%B3%D9%84-%D9%85%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%87%D8%AF-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD-%D8%B5%D8%AD%D8%A8%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C] <br /> <br /> ===واکنش به تهمت‌ها===<br /> تلقی بعضی‌ها(اشاره بر صحبت‌های علیرضا قزوه) بر این است که این جمع الان نگاه‌شان عوض شده، ما عوض نشدیم. آن مجموعه‌ای که ژنتیک ادبیات انقلاب از دل آنها بیرون آمد، یعنی همان جمع حوزه هنر و اندیشه اسلامی (قیصر، حسینی، سهیل، نیکو و...) از آغاز بر همین عهد و پیمان بودند و باقی ماندند. از همان اول این‌طور بودیم و همه‌جا یکسان عمل کردیم.همیشه هم آماج حملات و تهمت‌ها و کینه‌توزی‌ها بوده‌ایم. <br /> [https://www.khabaronline.ir/news/331342/%D9%86%D8%B3%D9%84-%D9%85%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%87%D8%AF-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD-%D8%B5%D8%AD%D8%A8%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C]<br /> <br /> <br /> <br /> ===ناشرانی که با او کار کرده‌اند===<br /> <br /> ===بنیان‌گذاری===<br /> ===چگونگی انتخاب و تایید سرود ملی===<br /> در مراسم بزرگداشت ساعد باقری که در سال ۱۳۹۰ انجام شد٬ مرحوم کی منش٬ ملقب به مشفق کاشانی، رییس انجمن شاعران وقت، در سخنرانی خود ضمن بیان خاطره‌ای این موضوع را رسانه‌ای کرد و گفت: «در شورای عالی صدا و سیما این بحث مطرح بود که سرود ملی ایران که با شعر استاد حالت و موسیقی استاد بیگلری پور ساخته شده بود، به دلیل طولانی بودن قابلیت اجرا در مراسم های رسمی را ندارد، لذا طی فراخوانی آهنگ سرود جدیدی را به فراخوان گذاشتند که در بین ۵۰ آهنگ رسیده، آهنگ دکتر منوچهر ریاحی که زمان آن ۵۹ ثانیه بود، مورد توجه قرار گرفت. برای شعر این سرود در شورای سازمان که با حضور من و استاد اوستا، شاهرخی، باقری، سبزواری، معلم و... برگزار شد، شعر آقای باقری و سرود ملی ما مورد تایید قرار گرفت.[http://fa.jamekurdi.com/celebrities/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%D9%8A-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86.html]<br /> <br /> ==آثار و منبع‌شناسی==<br /> ===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br /> <br /> ===کارنامه و فهرست آثار===<br /> آثار منتشر شده:<br /> * نجوای جنون (مجموعه شعر، سال ۱۳۶۳ انتشارات برگ<br /> * شعر امروز (با موضوع تحولات قالب‌های شعری، سال ۱۳۷۱)<br /> * مدیرباش، رئیس (سال ۱۳۹۴)<br /> * شبانگاهان (مجموعه شعر و تصنیف)نشر علم<br /> * ترانه‌های شیدایی (انتشارات نیستان)<br /> * پیاده‌روی در اتوبوس (شامل غزل ها، شعر های نیمایی و شعر های سپید) نشر علم[http://aqart.ir/ArtistDetail.aspx?ID=96] <br /> [http://neyestanbook.com/fa/?p=9514] [https://rasekhoon.net/mashahir/show/603155/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C]<br /> <br /> <br /> برنامه تلویزیونی (به عنوان مجری):<br /> * تماشاگه راز (پژوهش در سبک هندی) پخش در سال ۱۳۷۲ شبکه دو <br /> * سحوری ( ویژه‌برنامه ماه رمضان در سحر) پخش در سال ۱۳۹۸ شبکه چهار<br /> <br /> * دبیر جشنواره:<br /> دبير اولين دوره جايزه ملي «قيصر» ۱۳۸۷[http://navideshahed.com/fa/news/106553/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%D9%8A-%D8%AF%D8%A8%D9%8A%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%8A%D8%B2%D9%87-%D9%85%D9%84%D9%8A-%D9%82%D9%8A%D8%B5%D8%B1-%D8%B4%D8%AF]<br /> <br /> ===جوایز و افتخارات===<br /> <br /> ===منبع‌شناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br /> <br /> ===بررسی چند اثر===<br /> ===نمونه شعر===<br /> سرخوشم ، این ناگهان مستی ز بوی جام کیست ؟<br /> شعله می ریزد زبانم ، بر زبانم نام کیست ؟<br /> <br /> کوچه های روشن دل ، در صدای او رهاست<br /> می رود منزل به منزل ، این طنین گام کیست ؟<br /> <br /> اینک آن خون ؛ خون تلخ سنگ بودنهای ِ‌ من<br /> نذر شیرینکاری شمشیر خون آشام ِ کیست ؟<br /> <br /> آن جنون لا اُبالی ،‌ وحشی صحرای وهم<br /> در پناه کیست امروز ای عزیزان ! رام ِ کیست ؟<br /> <br /> از پی هم مهر و قهر و مهر و قهر و مهر و قهر<br /> دانه ها پاشیده اینجا ، پیش پایم دام کیست ؟<br /> <br /> شام ؛ هر شام این شرار شعله شعله از کجاست ؟<br /> صبح ؛ هر صبح این نسیم نو به نو ، پیغام کیست ؟[https://www.tebyan.net/weblog/mmsshh/post/2438]<br /> <br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> <br /> <br /> ==پیوند به بیرون==<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://www.shaer.ir/%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1/528-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C.html|عنوان= آفرینش سرود ملی|ناشر= وبگاه شاعر|تاریخ بازبینی= ۱۰شهریور۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://fa.jamekurdi.com/celebrities/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%D9%8A-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86.html|عنوان= پیوستن به حوزهٔ هنری|ناشر= جام کوردی|تاریخ انتشار= ۳دی۱۳۹۶|تاریخ بازدید= ۱۰شهریور۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://www.isna.ir/news/9006-08224/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%D9%8A-%D8%A8%D8%B1%D9%BE%D8%A7-%D8%B4%D8%AF|عنوان= استادش چنین باوری دارد!|ناشر= ایسنا|تاریخ انتشار= ۱۴شهریور۱۳۹۰|تاریخ بازدید= ۱۱شهریور۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://mahmoud.blogfa.com/post/3411|عنوان= انتقاد تند جمعی از شاعران در روز شعر|ناشر= وبلاگ محمود|تاریخ بازدید= ۱۰شهریور۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://koodak24.ir/directories/details/11782/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C|عنوان= ترانه‌سراییِ ساعد باقری|ناشر= تارنمای کودک|تاریخ بازدید= ۱۱شهریور۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://musicsup.irib.ir/Contemporary/25|عنوان= تماشاگه‌راز، پژوهشی در ادبیات|ناشر= مرکز موسیقی و سرود صدا و سیما|تاریخ بازدید= ۱۱شهریور۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://saman-irani.blogfa.com/category/25|عنوان= برنامه ۱۲۰ نوبتی در تلویزیون|وبلاگ سامان ایرانی|تاریخ بازدید= ۱۱شهریور۱۳۹۸}}</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF_%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C&diff=47559 2022-07-24T06:14:10Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> | نام = ساعد باقری<br /> | تصویر = Saeed bagheri.jpg<br /> | توضیح تصویر = ''زین رفتن کاهل چه تمنّای فتوحی؟''{{سخ}}''تیمور نخواهی شد از این لنگشدن‌ها''<br /> | نام اصلی = <br /> | زمینه فعالیت = شعر و پژوهش و اجرا<br /> | ملیت =<br /> | تاریخ تولد = ۱۳شهریور۱۳۳۹<br /> | محل تولد = تهران، محلهٔ نازی‌آباد<br /> | والدین = <br /> | تاریخ مرگ =<br /> | محل مرگ =<br /> | علت مرگ =<br /> | محل زندگی =<br /> | مختصات محل زندگی = <br /> | مدفن =<br /> |مذهب = مسلمان شیعه<br /> |در زمان حکومت =<br /> |اتفاقات مهم =<br /> | نام دیگر =<br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار =<br /> | پیشه = شاعر، پژوهشگر و مجری رایووتلویزیون<br /> | سال‌های نویسندگی = <br /> |سبک نوشتاری = [[غزل انقلابی]]، [[غزل حماسی]] و [[شعر سپید]]<br /> |کتاب‌ها = شعر امروز و...<br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها =<br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص =<br /> |فیلم ساخته بر اساس اثر =<br /> | همسر =<br /> | شریک زندگی =<br /> | فرزندان =<br /> |تحصیلات =<br /> |دانشگاه =<br /> |حوزه =<br /> |شاگرد =<br /> |استاد =<br /> |علت شهرت = سرودن سرود ملی ایران<br /> | تأثیرگذاشته بر =<br /> | تأثیرپذیرفته از = تحولات شعر پس ز انقلاب<br /> | وب‌گاه = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> <br /> <br /> '''ساعد باقری''' شاعر، گوینده و مجری رادیو و تلویزیون است. سرود ملی جمهوری اسلامی ایران از سروده‌های اوست.&lt;ref name=''سرود ملی''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.shaer.ir/%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1/528-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C.html|عنوان = آفرینش سرود ملی}}&lt;/ref&gt; وی را در شمار ردیف‌های نخست واردشدگان به حلقهٔ حوزه هنری می‌دانند.&lt;ref name=''حوزه هنری''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://fa.jamekurdi.com/celebrities/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%D9%8A-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86.html|عنوان= پیوستن به حوزهٔ هنری}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==خاطرات==<br /> ===نگاه استاد به شاگرد===<br /> سال۱۳۹۰ خانهٔ هنرمندان بزرگداشتی برای باقری برگزار کرد که محمد خواجوی استادِ باقری، قرآن‌خواندنِ دوران نوجوانی او را از خاطرات شیرین خود، بیان كرد:<br /> :''ساعد باقری در سنين ۱۴تا۱۵سالگی شاگرد كلاس قرآن من بود. معتقدم حديثِ «اگر جوانی با قرآن مأنوس شود، قرآن با گوشت و خونش درمی‌آميزد» دربارهٔ باقری صدق می‌كند. خميرمايه و بنيان انديشه و شعر باقری با قرآن پايه‌ريزی شده است.''&lt;ref name=''پاسداشت''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.isna.ir/news/9006-08224/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%D9%8A-%D8%A8%D8%B1%D9%BE%D8%A7-%D8%B4%D8%AF|عنوان= استادش چنین باوری دارد!}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> [[پرونده:Saed bagheri.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''در جوار مشفق کاشانی{{سخ}}روز شعر و ادب فارسی'''&lt;/center&gt;]]<br /> ===وفاداری به پیمان===<br /> ۲۷شهریور۱۳۹۲ [[مشفق کاشانی‌]]، [[مصطفی رحمان‌دوست]]، ساعد باقری، [[محمدعلی بهمنی‌]]، [[علی‌رضا قزوه]]، [[حمید سبزواری]]، [[فاطمه راکعی]]، [[فاضل نظری]]، [[غلام‌علی حداد عادل]] و... در مراسم روز «شعر و ادب فارسی»، بر شیوهٔ برخورد وزارت ارشادِ دولت نهم با اهالی فرهنگ‌وهنر و نیز عملکردش در ممیزی‌ِ کتاب‌ها نقد تندی وارد کردند. ساعد باقری هم خطاب به وزیر وقت، گفت: «امیدواریم به پیمانی که بسته‌اید، وفادار بمانید و عمل کنید.»&lt;ref name=''اعتراض''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://mahmoud.blogfa.com/post/3411|عنوان= انتقاد تند جمعی از شاعران در روز شعر}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===سَحر ساعد===<br /> باقری، سال۱۳۹۸ به تلویزیون بازگشت تا پس از ۱۰ سال غیبت، برنامهٔ سحرگاهی شبکه چهار را اجرا کند. رسانه‌ها می‌گفتند غیبتش ۱۰ساله بوده؛ اما طبق آنچه خبرنگاران خبر داشتند آخرین حضور باقری در رسانهٔ ملی، به سال‌های ۹۰ و ۹۱ برمی‌گشت؛ یعنی بعد از اتفاقات انتخابات ریاست جمهوری۱۳۸۸ که می‌گفتند سبب دوری ساعد باقری از تلویزیونی شده است. هرچه بود، برگشت ساعد باقری خبر خوشایندی برای اهل فرهنگ‌وهنر بود و شبکه چهار برنامه «سحوری» متفاوتی را در حضور باقری تجربه کرد: <br /> :''مرور و پرداخت بر نیایش‌های ادبی و معرفتی در نسخ مرجع و در آینه شعر و ادب فارسی''<br /> [http://sobhe-no.ir/newspaper/700/15/27970]<br /> <br /> ==زندگی و تراث==<br /> ===از میلاد تا به امروز===<br /> ساعد باقری به‌سال۱۳۳۹ در محله نازی‌آباد تهران دیده به‌دنیا گشود و تا ۳۵سالگی در همان محله زندگی کرد. در سال۱۳۶۱ به جلسات شعر حوزهٔ هنری ورود کرد و دو سال بعد، مجموعه‌شعر «نجوای جنون» را چاپ کرد.&lt;ref name=''حوزه هنری''/&gt;{{سخ}}<br /> ۱۳۶۲ بود که باقری همکاری با رادیو را شروع کرد و نویسندهٔ برنامهٔ ادبی‌هنریِ «راه‌ِشب» شد. سال۱۳۶۸ مدیریت گروه کودک‌ونوجوان رادیو را پذیرفت و طی سال‌های ۷۲تا۷۴ مدیرکل موسیقی و سرود صداوسیما بود. کتاب «شعر امروز» را که کوششی است برای جست‌وجوی تحولات هریک از قالب‌های شعری سال‌های ۵۷تا۷۰ با همکاریِ محمدرضا محمدی‌ِنیکو به‌سال ۱۳۷۱ نگاشت.&lt;ref name=''حوزه هنری''/&gt;<br /> <br /> [[پرونده:Saed&amp;gheysar.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''همراه [[قیصر امین‌پور]] بر مزار [[سلمان هراتی]]{{سخ}}لنگرود، ۱۳۶۵'''&lt;/center&gt;]]<br /> <br /> ===شخصیت و اندیشه===<br /> <br /> ===گام در راه ترانه‌سرایی===<br /> ساعد باقری در سا۱۳۶۸ به عرصهٔ ترانه‌سرایی پا گذاشت و آثار ارزنده‌ای چون آلبوم «شبانگاهان» با صدای عبدالحسین مختاباد، تصنیف سریال «آوای فاخته» با صدای محمد اصفهانی و «کاستی‌های ساقی سرمستان»، «هنگام» و.. با علیرضا افتخاری را پدید آورد. اغلب تصنیف‌های باقری را علاقه‌مندان به موسیقی، با صدای حسام‌الدین سراج شنیده‌اند. «مجموعه شمارهٔ ۳۰ انتشارات نیستان» حاویِ ترانه‌های این شاعر است که در سال۱۳۸۳ دوباره همکاری خود را با مرکز موسیقی و سرود صداوسیما آغاز کرد و رئیس شورای شعر و عضو شورای عالی شعر و موسیقی سازمان صداوسیما شد.&lt;ref name=''مدیرعامل''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://koodak24.ir/directories/details/11782/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C|عنوان= ترانه‌سراییِ ساعد باقری}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تماشاگه راز===<br /> برنامه‌ٔ تلویزیونیِ ۱۲۰ نوبت که ساعد باقری طی سال۱۳۷۲ اجرا کرد «تماشاگه راز» است. مجموعهٔ پژوهشی که به تحقیق شعر در سبک هندی می‌پرداخت و در جشنوارهٔ دوم سیما جایزه برترین تحقیق و پژوهش را گرفت.&lt;ref name=''تماشاگه‌ راز''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://musicsup.irib.ir/Contemporary/25|عنوان= تماشاگه‌راز، پژوهشی در ادبیات}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://saman-irani.blogfa.com/category/25|عنوان= برنامه ۱۲۰نوبتی در تلویزیون}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===یادمان و بزرگداشت‌ها===<br /> آیین پاسداشت ۳۰ سال فعالیت‌های فرهنگی و ادبی ساعد باقری، هم‌زمان با زادروز اين شاعر در ۱۳شهریور۱۳۹۰ در خانه‌ٔ هنرمندان ايران برگزار ‌شد.&lt;ref name=''پاسداشت''/&gt;<br /> <br /> ===از نگاه دیگران (چند دیدگاه مثبت و منفی)===<br /> <br /> ===باقری از خود می‌گوید===<br /> ساعد باقری در مراسم رونمایی کتاب (مدیر باش، رئیس) در شهر کتاب فرشته درباره خود گفت: (اکثر کسانی که با من در ارتباط هستند می‌دانند که بیشتر آدم شفاهی هستم، و در نوشتن بسیار تنبل هستم. با این حال چند وقتی است که دنیای مجازی با همه ایرادهایی که برخی برایش برمی‌شمارند، انگیزه در من ایجاد می‌کند که بنویسم. چون گاهی‌ می‌بینم که نزدیک به چهار صفحه در آنجا نوشته‌ام و با خودم می‌گویم چرا تابه‌حال این‌قدر جدی ننوشته‌ام؟ انگار که خودکار به دست گرفتن دشوارتر است)[https://www.isna.ir/news/94121509403/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B4-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%AF]<br /> <br /> <br /> ===نگاه به نقد امروزی===<br /> امروزه نقد و بررسی جدی جایگاهش را از دست داده و معنایش به دشمنی تبدیل شده است. وقتی فضا مسموم باشد، همه‌چیز معنایش را از دست می‌دهد. شعر و ادبیات اولویتش را از دست داده. صاحبان ذوق فراوانند. جوان‌های شاعر استعدادهای غریبی دارند، اما چقدر از پشتوانه گران‌سنگ ادب این مرز و بوم و دانش و بینشی که می‌تواند به آنها بدهد، برخوردارند؟ فقط قناعت کرده‌اند به خواندن شعرهای یکدیگر و تأثیرپذیری از هم. از نقد به شکل جدی هم نه خبری هست و نه طبعاً حمایتی. می‌گوییم ایران سرزمین حافظ، سعدی و مولاناست اما نمی‌توانیم هیچ تعریفی از نگاه و اندیشه این بزرگان در عمل ارائه بدهیم[https://www.khabaronline.ir/news/331342/%D9%86%D8%B3%D9%84-%D9%85%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%87%D8%AF-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD-%D8%B5%D8%AD%D8%A8%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C] <br /> <br /> ===موضع‌گیری‌های او دربارهٔ دیگران===<br /> ===واکنش باقری به سخنان رهبری درباره اهمیت زبان فارسی===<br /> باقری به سخنان رهبری درباره اهمیت زبان فارسی در شب دیدار با شاعران جوان و ادبای فارسی چنین اظهاری را داشت:<br /> همه ما شرایط حساس کشورمان را می شناسیم و درجریان اتفاق هایی که درمنتطقه رخ می دهد هستیم و در چنین شرایطی رهبر ما در مورد زبان چنین هشدار و زنهاری را می دهند. پس چرا نباید این همت و همیت در مدیران فرهنگی ما باشد. ببینید گذشتگان ما چگونه این زبان را برای ما حفظ کرده‌اند، دوستان جوان ما زبان فارسی ما با هوشیاری زنده مانده است و الا چه بسا ما نیز، هم اکنون مثل مصری ها زبان خود را از دست می‌دادیم.<br /> متپن ادبی قرن چهارم به طبیعت زبان بسیار نزدیک بود و چگونه شد که اینقدر فاصله ایجاد شد؟ زبان رفته رفته تخریب شده و متاسفم که باید این را بگویم ما چنان که باید و شاید هوای زبان فارسی را نداشته‌ایم. کار سختی نیست کافی است مردم زبان درست را بشنوند با بخوانند؛ این البته مسئولیت کسانی که این زبان را منتشر می‌کنند بسیار سخت‌تر می‌کند. [https://www.mashreghnews.ir/news/961153/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D9%85%D9%87-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%82%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF]<br /> <br /> ===فاضل نظری پدیده شعر روزگار ماست===<br /> ساعد باقری، شاعر و منتقد ادبی، درباره شخصیت فاضل نظری و آثارش چنین گفت:<br /> این همه مواجهه و مخالفت با یک شاعر طبیعی نیست، در حالی که باید همه جامعه ادبی کشور خوشحال باشند از اینکه چنین استقبالی از شعر می شود؛ نباید ما در مواجهه با فاضل نظری نسبت به جامعه ادبیات کشور خودزنی کنیم. باز عده‌ای دیگر می گویند شعر فاضل سبک نو هندی است. من در ۲۰ قسمت در تلویزیون در سال ۱۳۷۲ سبک هندی را با تفاسیر بسیار ارائه کردم و به خوبی این سبک را می‌شناسم اما اعتقاد دارم همه شعرهای فاضل هندی نیست، او همه تلاشش این است که در اثرش تاثیرگذاری بر مخاطب روی دهد، او فرزند شریعت است در بسیاری از اشعار او زیست دین‌دارانه و اثری از قرآن و روایات به وفور وجود دارد.فاضل نظری پدیده شعر روزگار ماست.<br /> [http://www.adabefarsi.ir/showpost.aspx?id=3171]<br /> <br /> <br /> ===خداوندگار غزل فارسی===<br /> باقری در مصاحبه‌ای باعبدالجواد موسوی درباره اظهار نظر خود من باب هوشنگ ابتهاج چنین می‌گوید:<br /> من رجز نمی‌خوانم، اما هیچ‌وقت از گفتن حرف حق نترسیده‌ام، یادم هست سال ۱۳۶۸ برنامه‌ای داشتم دررادیو، یک روز مدیر وقت رادیو مرا احضار کرد که چرا گفته‌ای‌ &quot;سایه&quot;‌ خداوندگار غزل فارسی معاصر است، مگر نمی‌دانی که این شخص توده‌ای بوده. آن روز دوازده هزار و هشتصد تومان که معادل یک ماه حقوقم بود مرا جریمه کردند. یک‌بار دیگر بحثی بر سر شعر اخوان درگرفت و من به خاطر اظهارنظری که کرده بودم دچار دردسر شدم.[https://www.khabaronline.ir/news/331342/%D9%86%D8%B3%D9%84-%D9%85%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%87%D8%AF-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD-%D8%B5%D8%AD%D8%A8%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C]<br /> <br /> ===درباره سید حسن حسینی===<br /> اگر سيد را به حق جزو پيشگامان شعر انقلاب بدانيم بدان معنا نيست كه او را در زمره مدافعان از هر چيزی كه جاری است بپنداريم و معرفی كنيم.اين پنداشت غلط از يك طرف نيست. در دوسر طيف آدم‌هايی پيدا مي‌شوند كه متاسفانه تعبير و تفسيرهای دل‌بخواهی و نادرست از سيد و مرام او ارائه می‌دهند.<br /> [https://www.khabaronline.ir/news/365197/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%D8%A7-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%DA%AF%D9%BE-%D9%88-%DA%AF%D9%81%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87]<br /> <br /> <br /> ===نزدیک‌ترین شاعر به حافظ===<br /> در مراسم نکوداشت حسین منزوی ساعد باقری بااشاره به غزلیات منزوی گفت: حدود پنجاه سال پیش نظریه مطرح مطرح شد مبنی بر این‌که عمر غزل پارسی به پایان رسیده است اما منزوی خط بطلان روی این نظریه کشید،‌ او ثابت کرد غزل در سپیده‌دم میلاد شعر پارسی متولد شده و عمرش به پایداری شعر و زبان پارسی است. <br /> منزوی به برخی واژه‌ها که به نظر می‌رسید دیگر در شعر پارسی جایگاهی ندارند، جان دوباره‌ای داد. او این تجربه را از حافظ داشت و بدون تردید منزوی نزدیک‌ترین شاعر ایرانی به حافظ است.<br /> [http://www.ibna.ir/fa/doc/report/200788/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%B2%D9%88%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B2%D9%84-%D8%AE%D8%B7-%D8%A8%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B4%DB%8C%D8%AF]<br /> <br /> <br /> <br /> ===نظر وی بر موسیقی و کلام===<br /> ساعد باقری معتقد است کهقطعه موسیقی با کلام، هنری ترکیبی است که در آن قرار است شعر و موسیقی هدفی را سامان دهند.<br /> وی بیان می کند: اگر قرار باشد آهنگ ساز ترجمه شعری را به زبان موسیقی ارائه کند با شاعری آهنگی را دریافت کند و تمام تلاشش این باشد که آن را به شعر تبدیل کند، اثر خوبی ارائه می شود.<br /> وی براین عقیده است که شعر و موسیقی باید در موسیقی های باکلام، مکمل هم باشند. وی می گوید: تلفیق موسیقی با شعر، باید جذابیت نوینی را پدید آورد یا بخشی به اثر اضافه شود و اگر قرار باشد آوردن کلام بر موسیقی از تاثیرگذاری آن کم کند و بر کیفیت آن تاثیر منفی بگذارد، بهتر است این کار انجام نشود.<br /> [http://www.shaer.ir/%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1/528-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C.html]<br /> <br /> <br /> ===نظر وی بر عنوان شعر آیینی===<br /> ساعد باقری در محفل شعر فاطمی از برنامه های سیزدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر درباره آیین و شعرهای آیین اظهار داشت:<br /> شعر آیینی را ما به مسامحه می گوییم، ولی تاکنون کلمه مناسبتری جایگزین آن نکردیم، در کشور آیین های زیاد داریم، اگر کسی برای چهارشنبه سوری و یا به طور مثال برای مراسم سردوشی افسران که نوعی آیین است، شعر گفته بود، آیا آن را در شمار شعر آیینی به شمار می آوریم؟ <br /> شعر آیینی اسم جامعی نیست به معنای اینکه ممکن است شعرهایی مناسب آیین هایی باشند ولی شعرهایی الزاما 'آیینی' نباشند اما 'حسینی'، 'علوی' باشند، بالاخره اهل ذوق باید نام مناسبی برای آن بیابند. <br /> [https://tnews.ir/news/ef3a125835304.html]<br /> <br /> <br /> ===همراهی‌های سیاسی===<br /> در سال ۱۳۸۸ ساعد باقری حمایت خود را از میرحسین موسوی اعلام کرد.<br /> [http://www.diyareaftab.ir/news/56269/]<br /> <br /> <br /> ===انتقاد کیهان از حضور ساعد باقری در تلویزیون===<br /> روزنامه کیهان در آستانه ماه مبارک رمضان در مطلبی با اتنقاد از مجری گری ساعد باقری در ویژه‌برنامه سحرگاهی شبکه چهار سیما نوشت:<br /> ساعد باقری، از شاعرانی که در سال ۱۳۸۸ به طور رسمی از فتنه حمایت کرده بود اجرای برنامه سحرگاهی شبکه چهار سیما را عهده‌دار شده است. باقری، هیچ‌گاه از همراهی خود با فتنه۱۳۸۸ابراز پشیمانی نکرد و همچنان بر کودتا علیه رأی مردم پافشاری می‌کند؛ با این اوصاف، جای سؤال است که چرا مدیریت شبکه چهار، اجرای برنامه ماه رمضان خود را به وی سپرده است؟<br /> [http://modara.ir/47686/%D8%B9%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%DB%8C%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87%D8%A7/]<br /> <br /> <br /> ===آرمان‌گرایی===<br /> ما از همان ابتدا موضع داشتیم، آرمان داشتیم، هجده سالمان بود و آرمان‌گرا بودیم. اگرچه امروزه گویا آرمان‌خواه بودن در نگاه و زبان بعضی‌ها تبدیل به فحش شده انگار آرمان‌گرا بودن همان در هپروت به سر بردن است و با آرزوهای دور و دراز غیرقابل تحقق دلخوش بودن ولی ما موضع و آرمان داشتیم. این آرمان داشتن برای نسل ماست. نه آنکه فقط مختص نسل ما باشد ولی خب بالاخره نسبت ما با این خواست‌ها و آرمان‌ها هیچ‌گاه فانتزی نبوده. در شکل‌گیری و پیروزی انقلاب اسلامی همپای یکان‌یکان آدم‌های این ملت بودیم، نه جلوتر نه عقب‌تر. بحث بر سر همان آرمان‌هاست.[https://www.khabaronline.ir/news/331342/%D9%86%D8%B3%D9%84-%D9%85%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%87%D8%AF-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD-%D8%B5%D8%AD%D8%A8%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C] <br /> <br /> ===واکنش به تهمت‌ها===<br /> تلقی بعضی‌ها(اشاره بر صحبت‌های علیرضا قزوه) بر این است که این جمع الان نگاه‌شان عوض شده، ما عوض نشدیم. آن مجموعه‌ای که ژنتیک ادبیات انقلاب از دل آنها بیرون آمد، یعنی همان جمع حوزه هنر و اندیشه اسلامی (قیصر، حسینی، سهیل، نیکو و...) از آغاز بر همین عهد و پیمان بودند و باقی ماندند. از همان اول این‌طور بودیم و همه‌جا یکسان عمل کردیم.همیشه هم آماج حملات و تهمت‌ها و کینه‌توزی‌ها بوده‌ایم. <br /> [https://www.khabaronline.ir/news/331342/%D9%86%D8%B3%D9%84-%D9%85%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%87%D8%AF-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD-%D8%B5%D8%AD%D8%A8%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C]<br /> <br /> <br /> <br /> ===ناشرانی که با او کار کرده‌اند===<br /> <br /> ===بنیان‌گذاری===<br /> ===چگونگی انتخاب و تایید سرود ملی===<br /> در مراسم بزرگداشت ساعد باقری که در سال ۱۳۹۰ انجام شد٬ مرحوم کی منش٬ ملقب به مشفق کاشانی، رییس انجمن شاعران وقت، در سخنرانی خود ضمن بیان خاطره‌ای این موضوع را رسانه‌ای کرد و گفت: «در شورای عالی صدا و سیما این بحث مطرح بود که سرود ملی ایران که با شعر استاد حالت و موسیقی استاد بیگلری پور ساخته شده بود، به دلیل طولانی بودن قابلیت اجرا در مراسم های رسمی را ندارد، لذا طی فراخوانی آهنگ سرود جدیدی را به فراخوان گذاشتند که در بین ۵۰ آهنگ رسیده، آهنگ دکتر منوچهر ریاحی که زمان آن ۵۹ ثانیه بود، مورد توجه قرار گرفت. برای شعر این سرود در شورای سازمان که با حضور من و استاد اوستا، شاهرخی، باقری، سبزواری، معلم و... برگزار شد، شعر آقای باقری و سرود ملی ما مورد تایید قرار گرفت.[http://fa.jamekurdi.com/celebrities/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%D9%8A-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86.html]<br /> <br /> ==آثار و منبع‌شناسی==<br /> ===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br /> <br /> ===کارنامه و فهرست آثار===<br /> آثار منتشر شده:<br /> * نجوای جنون (مجموعه شعر، سال ۱۳۶۳ انتشارات برگ<br /> * شعر امروز (با موضوع تحولات قالب‌های شعری، سال ۱۳۷۱)<br /> * مدیرباش، رئیس (سال ۱۳۹۴)<br /> * شبانگاهان (مجموعه شعر و تصنیف)نشر علم<br /> * ترانه‌های شیدایی (انتشارات نیستان)<br /> * پیاده‌روی در اتوبوس (شامل غزل ها، شعر های نیمایی و شعر های سپید) نشر علم[http://aqart.ir/ArtistDetail.aspx?ID=96] <br /> [http://neyestanbook.com/fa/?p=9514] [https://rasekhoon.net/mashahir/show/603155/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C]<br /> <br /> <br /> برنامه تلویزیونی (به عنوان مجری):<br /> * تماشاگه راز (پژوهش در سبک هندی) پخش در سال ۱۳۷۲ شبکه دو <br /> * سحوری ( ویژه‌برنامه ماه رمضان در سحر) پخش در سال ۱۳۹۸ شبکه چهار<br /> <br /> * دبیر جشنواره:<br /> دبير اولين دوره جايزه ملي «قيصر» ۱۳۸۷[http://navideshahed.com/fa/news/106553/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%D9%8A-%D8%AF%D8%A8%D9%8A%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%8A%D8%B2%D9%87-%D9%85%D9%84%D9%8A-%D9%82%D9%8A%D8%B5%D8%B1-%D8%B4%D8%AF]<br /> <br /> ===جوایز و افتخارات===<br /> <br /> ===منبع‌شناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br /> <br /> ===بررسی چند اثر===<br /> ===نمونه شعر===<br /> سرخوشم ، این ناگهان مستی ز بوی جام کیست ؟<br /> شعله می ریزد زبانم ، بر زبانم نام کیست ؟<br /> <br /> کوچه های روشن دل ، در صدای او رهاست<br /> می رود منزل به منزل ، این طنین گام کیست ؟<br /> <br /> اینک آن خون ؛ خون تلخ سنگ بودنهای ِ‌ من<br /> نذر شیرینکاری شمشیر خون آشام ِ کیست ؟<br /> <br /> آن جنون لا اُبالی ،‌ وحشی صحرای وهم<br /> در پناه کیست امروز ای عزیزان ! رام ِ کیست ؟<br /> <br /> از پی هم مهر و قهر و مهر و قهر و مهر و قهر<br /> دانه ها پاشیده اینجا ، پیش پایم دام کیست ؟<br /> <br /> شام ؛ هر شام این شرار شعله شعله از کجاست ؟<br /> صبح ؛ هر صبح این نسیم نو به نو ، پیغام کیست ؟[https://www.tebyan.net/weblog/mmsshh/post/2438]<br /> <br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> <br /> <br /> ==پیوند به بیرون==<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://www.shaer.ir/%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1/528-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C.html|عنوان= آفرینش سرود ملی|ناشر= وبگاه شاعر|تاریخ بازبینی= ۱۰شهریور۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://fa.jamekurdi.com/celebrities/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%84%D9%8A-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86.html|عنوان= پیوستن به حوزهٔ هنری|ناشر= جام کوردی|تاریخ انتشار= ۳دی۱۳۹۶|تاریخ بازدید= ۱۰شهریور۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://www.isna.ir/news/9006-08224/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%D9%8A-%D8%A8%D8%B1%D9%BE%D8%A7-%D8%B4%D8%AF|عنوان= استادش چنین باوری دارد!|ناشر= ایسنا|تاریخ انتشار= ۱۴شهریور۱۳۹۰|تاریخ بازدید= ۱۱شهریور۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://mahmoud.blogfa.com/post/3411|عنوان= انتقاد تند جمعی از شاعران در روز شعر|ناشر= وبلاگ محمود|تاریخ بازدید= ۱۰شهریور۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://koodak24.ir/directories/details/11782/%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%DB%8C|عنوان= ترانه‌سراییِ ساعد باقری|ناشر= تارنمای کودک|تاریخ بازدید= ۱۱شهریور۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://musicsup.irib.ir/Contemporary/25|عنوان= تماشاگه‌راز، پژوهشی در ادبیات|ناشر= مرکز موسیقی و سرود صدا و سیما|تاریخ بازدید= ۱۱شهریور۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://saman-irani.blogfa.com/category/25|عنوان= برنامه ۱۲۰ نوبتی در تلویزیون|وبلاگ سامان ایرانی|تاریخ بازدید= ۱۱شهریور۱۳۹۸}}</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%DB%8C&diff=47558 2022-07-24T06:12:58Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = رضا براهنی<br /> |تصویر = Reza-tfh.jpg<br /> |توضیح تصویر = «از آسمان کاغذ خالی می‌بارد»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://echolalia.ir/tag/%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AA%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D9%86%D8%B4%D8%A6%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%B2/|عنوان = تمرکز نشئه: برای ساناز (سروده‌شده در ۷اردیبهشت۱۳۷۶ در تورنتو|ناشر = اکولالیا(آرشیو شعر جهان)|تاریخ = |تاریخ بازدید = ۱۵اردیبهشت۹۸}}&lt;/ref&gt;<br /> |نام اصلی = <br /> |زمینه فعالیت = شعر، داستان، رمان و نقد ادبی<br /> |ملیت = <br /> |تاریخ تولد = ۲۱آذر۱۳۱۴<br /> |محل تولد = تبریز<br /> |والدین = محمدتقی و زهرا‌سلطان&lt;ref name= ''زندگی‌نامه''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.encyclopedia.com/arts/educational-magazines/baraheni-reza-1935|عنوان = زندگی‌نامهٔ رضا براهنی|ناشر = Encyclopedia.com|تاریخ = |تاریخ بازدید =۱۵اردیبهشت۹۸}}&lt;/ref&gt;<br /> |تاریخ مرگ = <br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |محل زندگی = تبریز، ترکیه، تهران، آمریکا، کانادا و...<br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی = <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = <br /> |سال‌های نویسندگی = ۱۳۴۰تا۱۳۹۵<br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = ''[[طلا در مس]]''، ''[[خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم]]'' و...<br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر(ها) = آنجلا مارنگوزیدی(Angela Marangozidi) از ۱۳۳۹تا۱۳۴۶ و ساناز صحتی از ۱۳۵۰ تاکنون<br /> |شریک زندگی = آنجلا مارنگوزیدی(Angela Marangozidi) از ۱۳۳۹تا۱۳۴۶ و ساناز صحتی از ۱۳۵۰ تاکنون<br /> |فرزندان = الکا، اُکتای‌محمد و ارسلان<br /> |تحصیلات = مدرک دکترای زبان و ادبیات انگلیسی<br /> |دانشگاه = دانشگاه استانبول<br /> |حوزه = <br /> |شاگرد =<br /> |استاد = <br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از =<br /> |وب‌گاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = Scholars at Risk Program Award، Award from International Freedom to Publish Committee{{سخ}}بهترین روزنامه‌نگار حقوق انسانی و...&lt;ref name= ''زندگی‌نامه''/&gt;<br /> |گفتاورد =<br /> |امضا = <br /> }}<br /> <br /> <br /> '''رضا براهنی''' شاعر، رمان‌نویس، داستان‌نویس، منتقد و نظریه‌پرداز ادبی، فعال سیاسی، مترجم و مدرس دانشگاه‌ در ایران و خارج از کشور و رئیس سابق انجمن قلم کاناداست.<br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> چشم گشودن در خانواده‌ای بی‌سواد و فقیر و روی‌آوردن به کار در کارخانه‌های مختلف، تصاویری است که رضا براهنی، کودکی خود را با آن‌ها توصیف می‌کند و اینکه پدر توان پرداخت خرج تحصیل او و برادر را نداشت تا‌اینکه بالاخره مردی به نام حاجی حسن بادامچی که پسر حاجی محمدعلی بادامچی از افراد مشهور مشروطیت و دوست نزدیک شیخ محمد خیابانی بود، خرج تحصيل او و برادر بزرگترِ رضا را برعهده گرفت و بدین‌ترتیب رضا و محمدنقی براهنی با کار و فقر و درس بزرگ شدند. اما این تمام ماجرا نیست؛ بیست‌ودو سال اول زندگی براهنی در تبریز به‌نوعی سرنوشت‌سازترین روزهای حضورش در این شهر بود. از مشاهدهٔ جنگ جهانی دوم، چَپیدن مردم در آب‌انبارها از ترس، قحطی، به‌خط‌ایستادن برای یک قرص نان سنگک از صبح تا شب گرفته تا دیدن مرگ قحطی‌زدگان در خیابان‌های تبریز و حتی دیدن مرگ برادرها و خواهرهای کوچکش، دربه‌دری‌های خانواده در نقل‌مکان از این خانهٔ وقفی به آن خانهٔ وقفی، و نیز دیدن سربازان چاق و اسب‌های بلند روس در سرمای زمهرير تبریز و پیدایش فرقه دموکرات که نخستین بارقه‌های امید را در دل مردم تبریز به‌وجود آورد و سرانجام به‌هم‌ریختن بساط فرقه و روی‌کارآمدن ارتش و کشته‌شدن فدائیان و اعدام بازماندگان فرقه در میدان ساعت شهرداری تبریز. این‌همه را رضا در بچگی، نوجوانی و جوانی به‌چشم خود دید که شعر و نثرش یادآور همان دورهٔ تبریز است. پس از آنکه کتاب‌های ترکی را در میدان‌های تبریز سوزاندند، براهنی به فارسی روی آورد. درعین‌حال زبان‌وادبیات انگلیسی را در دانشگاه تبریز تا مقطع لیسانس و در دانشگاه استانبول ترکیه تا دکتری به‌پیش برد.&lt;ref name=''ظل‌الله''&gt;{{پک|براهنی|۱۳۵۸|ک= ظل‌الله|ص= ۱۶۹تا۱۷۲}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> سرآغاز حضور رضا براهنی در عرصهٔ ادب و سیاست ایران که به‌همان دوران خفقان برمی‌گشت تا قبل از دههٔ پنجاه بیشتر حول شعر و داستان و رمان و مقاله گشت و به‌تدریج فرمی منسجم یافت. به‌ویژه با انتشار [[طلا در مس|طلا در مس: در شعر و شاعری]] و [[کیمیا و خاک]].&lt;ref name=''مادرم''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.youtube.com/watch?v=SlPIK9d_2_U|عنوان = هزارداستان با مسعود بهنود: دکتر براهنی|ناشر = یوتویوپ|تاریخ = |تاریخ بازدید =۱۵اردیبهشت۹۸}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> درخلال سفرهایش به مصر و آمریکا و کانادا و حضورش در دانشگاه‌های آن کشورها به‌عنوان مدرس، همچنین عضویت و ریاست انجمن قلم کانادا بود که چهرهٔ براهنی در عرصهٔ جهانی به‌عنوان «برجسته‌ترین صدای اپوزیسیون ایران علیه شاه و رژیم پهلوی» مطرح شد&lt;ref name=''ظل‌الله''/&gt; و تا مرز شناخته‌شدن به‌عنوان «پایه‌گذار نقد ادبی مدرن در ایران»از سوی برخی منتقدان به‌پیش رفت.&lt;ref name= ''زندگی‌نامه''/&gt; صدافسوس که این ''خطابگر به پروانه‌ها'' اکنون از آثاری که به‌قلم رانده است، چیزی به‌خاطر ندارد و در گیرودار آلزایمر به‌سوی فراموشی پیش می‌رود.&lt;ref name=''مادرم''/&gt;<br /> <br /> <br /> ==داستانک==<br /> ===نخوانید، ولی چاپ کنید!===<br /> اواسط دههٔ چهل است و براهنی مشغول تدریس ادبیات انگلیسی در مدرسهٔ عالی ادبیات تهران. حین یکی از جلسات امتحان، صدایی می‌شنود:<br /> :&lt;font color=violet&gt;'''''اره را بیار بالا...'''''&lt;/font&gt;{{سخ}}<br /> همانجا و همان لحظه قلم روی کاغذ نچرخانده، ده‌بیست صفحه از [[روزگار دوزخی آقای ایاز]] را می‌نویسد. اوایل خودش هم از این اثر می‌ترسید، برای‌آنکه بی‌هوا نسوزاندش، همان چند صفحه را نوروز ۴۵ یا ۴۶ در مجلهٔ فردوسی چاپ می‌کند. شجاعتی می‌گیرد و داستان را ادامه می‌دهد؛ ولی باز همه را پاره می‌کند. پاره‌های رمان را چهار سال بعد به‌هم می‌چسباند و به انتشارات امیرکبیر می‌سپارد با این درخواست:<br /> :&lt;font color=darkmagenta&gt;'''''نخوانید؛ ولی چاپ کنید!'''''&lt;/font&gt;{{سخ}}<br /> امیرکبیر چاپ می‌کند یک نسخه برای براهنی می‌فرستند و بعدها مابقی را خمیر می‌کند؛ چراکه به‌نظرش آن اثر، قابلیت چاپ در ایران نداشته است. تک‌نسخه‌ایی که نزد نویسنده مانده، سال‌ها بعد، توسط یکی از دانشجویانش در آمریکا برای رسالهٔ دکتری به‌انگلیسی ترجمه می‌شود و اثر، جان دوباره می‌گیرد.&lt;ref name=''رودرواز''/&gt;<br /> <br /> ===ازدواج استاد و شاگرد===<br /> نقل مسعود بهنود از ازدواج براهنی با صحتی:<br /> &lt;font color=darkviolet&gt;{{گفتاورد تزیینی|''ازدواج براهنی با ساناز صحتی بازیگر، مترجم، ملکهٔ گردشگری ایران و دانشجوی رضا براهنی در دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران، از یک جنبه منحصربه‌فرد و از جنبهٔ دیگر مبارک بود. منحصربه‌فرد از این لحاظ که خلاف گرایش جامعهٔ روشن‌فکری ایران به انزوا و فخر به فقر، مراسم آن‌ها در روف‌گاردن هتل ورسای تهران و با حضور تقریباً تمام جامعهٔ ادبی که اکثراً از نیش قلم براهنی بی‌نصیب نمانده بودند و البته به‌جز چند نفر که این نقدها را به‌دل‌گرفته و نیامده بودند، با شکوه تمام برگزار شد؛ و مبارک از این لحاظ که براهنی در آن دوران در اوج نقدنویسی‌های روزنامه‌ای و شدیداللحن خود بود که ازدواج با ساناز آرامشی به زندگی او آورد و نتیجه‌اش خلق «طلا در مس» شد که شاید اولین اثر منسجم و روشمند نقد شعر در آن دوران محسوب می‌شد.''&lt;ref name=''ازدواج''/&gt;}}&lt;/font&gt;<br /> <br /> ===اگر صادق باشیم با زخم می‌میریم===<br /> کانون شعر و ادب ایوار خرم‌آباد در سال۱۳۸۴، پس از نظرخواهی از ۱۰۰ شاعر، نویسنده و منتقد کشور، اولین جایزهٔ ملی منتقدان را به رضا براهنی اهدا کرد. براهنی به این مناسبت پیامی برای این کانون فرستاد که در بخشی از آن می‌گوید: <br /> :«ما با زخم به‌دنیا نمی‌آییم؛ اما اگر صادق باشیم با زخم می‌میریم. اگر زخمی از این دست گریبانتان را گرفت، به بیابان بروید. در آنجا یک نفر را خواهید دید که برگشته است و شتاب دارد که دست راست زخمی‌اش را به شما نشان دهد. کاری به کار او نداشته باشید.»&lt;ref name=''صادق زخم''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= اگر صادق باشیم با زخم می‌میریم|ژورنال= بایا|شماره= ۳۸|صفحات= ۷۹-۹۰|سال= اردیبهشت۱۳۸۴|تاریخ بازبینی= ۱اردیبهشت۱۳۹۸}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نقش مادر بر قصه‌ها===<br /> {{گفتاورد تزیینی|مادر براهنی برای دیدن او به آمریکا رفته بود. مادر در خانه منتظر بود تا رضا از جلسهٔ انجمن قلم بازگردد. مسعود بهنود به‌نقل از براهنی می‌گوید:<br /> :حینِ بحثی که در جلسه درگرفت، گذار به قصه‌ها افتاد. براهنی یکی دو قصه تعریف می‌کند و «آرتور میلر»، نمایشنامه‌نویس شهیر آمریکایی، که از حاضران جلسه بود، خیلی هیجان‌زده می‌شود. براهنی اشاره می‌کند که مایهٔ اصلی این قصه‌ها را از مادرش گرفته و اینکه مادر اتفاقاً الان در آمریکاست. هنگام برگشت از جلسه، «آرتور میلر» اظهار تمایل می‌کند، مادری را که چنین خاطرات عجیبی دارد، ببیند. باهم به خانهٔ براهنی می‌روند. مادر فقط زبان ترکی می‌دانست. «میلر» با ورود به خانه، دستانش را باز می‌کند تا مادر براهنی را در آغوش بگیرد؛ ولی مادرِ چادربه‌سر رضا، وحشت می‌کند و می‌گوید این مردک را دور کنید. براهنی و ''[[غلامحسین ساعدی]]'' سعی می‌کنند به‌ترکی به مادر بفهمانند که میلر آدم حسابی است و قصد بدی ندارد؛ ولی آرتور میلر اصلاً تعجب نکرده و گفته بود: «کاملاً می‌فهمم که آن قصه‌ها از کجا آمده‌اند».&lt;ref name=''مادرم''/&gt;}}<br /> <br /> ===سخنرانی خطرناک===<br /> براهنی بیش از صد بار بر پرده‌های تلویزیون‌های امریکا ظاهر شد و جنایات شاه را افشاء کرد. در سال۱۹۷۶ از براهنی دعوت شد که در کنگره آمریکا دربارهٔ وضع خفقان در ایران شهادت دهد. پیش از دادن شهادت، دولت ایران گروه‌های ضربتی خود را به نیویورک فرستاد تا براهنی را از میان بردارند. براهنی طی مصاحبه‌ای این توطئه شاه را هم نقش برآب کرد و در کنگرهٔ آمریکا پرده از جنایات شاه برگرفت.&lt;ref name=''ظل‌الله''/&gt;<br /> <br /> ===آه... ساناز! این رضا براهنیه!===<br /> {{گفتاورد تزیینی|از فرودگاه به خانه می‌رویم. پدرم روی صندلی چرخ‌دار نشسته؛ من می‌روم و جلوش می‌ایستم. پدرم به من نگاه غریبی می‌کند. من به او نگاه می‌کنم. مادرم جلو می‌آید و بازهم شیطنت او ادامه دارد:<br /> :«اگه گفتی این کیه؟»<br /> ::پدرم می‌گوید: «می‌شناسم.»<br /> :مادرم می‌گوید: «بگو.»<br /> ::پدرم می‌گوید: «فکر می‌کنم از همسایه‌های قدیممون باشه.»{{سخ}}<br /> گریه را قورت می‌دهم و کلاه از سر برمی‌دارم. اشک به چشم دارم. یک‌دفعه پدرم نگاهی از سر شوق می‌کند. انگار چیزی یادش آمده! سعی می‌کند به‌یاد آورد! و ناگهان به من اشاره می‌کند و جملهٔ عجیبی می‌گوید:<br /> ::«آه ساناز! این رضا براهنیه!»{{سخ}}<br /> طوری این جمله را می‌گوید که انگار او هیچ‌کس نیست، جز یک طرف‌دار رضا براهنی و یک‌دفعه رضا براهنی به خانهٔ او آمده و ما همگی، ساکن گذشته‌ایم. او تنها مادرم را هنوز درست‌ودقیق می‌شناسد.&lt;ref name=''اکتای تجربه''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان =پدران و پسران | ژورنال = تجربه|شماره =۵۴ |صفحات= |سال =دی۱۳۹۶| تاریخ بازبینی = ۱خرداد۱۳۹۸}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ===نصرت و رضا===<br /> محمود استادمحمد-هنرمند فقید تئاتر- در یک گفت‌وگو ماجرای عجیبی را از دعوای نصرت رحمانی و رضا براهنی روایت کرده است:<br /> <br /> «اصلا و به هیچ وجه نصرت بی‌احترام نبود. حتا در جامعهٔ شعرا هم. حالا این را به شما می‌گویم ظلمی که رضا براهنی در حق شعر ما کرد و از یک طرف در حق نصرت کرد چه بود. نصرت رضا براهنی را در کافه فیروز کتک زد و از آن به بعد... رضا براهنی «مربع مرگ» را نوشت و در آن به شاملو اهانت کرد و شاملو جواب او را داد... نصرت گفت:« احمد کار بدی کرد. نباید که به رضا براهنی با مطلب جواب داد. باید کتکش زد.» رضا براهنی آمد (کافه) فیروز و اتفاقا زمانی بود که نصرت باز هم داشت این حرف را می‌زد که «چرا احمد به این جواب داد و این کیه که احمد رفته و در مجله به این جواب داده.» و یکهو رضا براهنی آمد داخل و نصرت هم او را زد و بدجوری زد. حالا این مسأله باعث شد که رضا براهنی از آن موقع به بعد نصرت را بایکوت کند.»&lt;ref name=''کافه ۲''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://journali.st/broadcasts/390870076|عنوان = کافه‌کتابی‌ها گفت‌وگوی این هفته رضا براهنی ۲}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==زندگی و تراث==<br /> ===براهنی در تقویم تاریخ&lt;ref name=''حیرت''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= ویژه‌نامهٔ رضا براهنی| ژورنال = حیرت (داستان خلاقانهٔ سال)|شماره= ۲|صفحات= ۱۹۲-۱۹۵ |سال =دوم، شهریور۱۳۹۵| تاریخ بازبینی = ۱خرداد۱۳۹۸}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=''بایا''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= ویژه‌نامهٔ رضا براهنی|ژورنال= بایا|شماره= ۳۷|صفحات= ۱۳-۹۸ |سال= فروردین۱۳۸۴| تاریخ بازبینی = ۱خرداد۱۳۹۸}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=''آثار''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.ketab.ir/BookList.aspx|عنوان= فهرست آثار ضا براهنی|ناشر = وبگاه خانه کتاب|تاریخ =|تاریخ بازدید =۱خرداد۱۳۹۸}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=''روزنامه بهار''/&gt;===<br /> * ۱۳۱۴: تولد در تبریز، ۲۱ آذر<br /> * ۱۳۳۶: دریافت لیسانس زبان‌وادبیات انگلیسی از دانشگاه تبریز<br /> * ۱۳۳۷تا۱۳۴۰: سفر به ترکیه برای ادامه تحصیل؛ ازدواج با همسر یونانی‌اش؛ دریافت مدرک دکترای زبان‌وادبیات انگلیسی از ترکیه؛ بازگشت به ایران <br /> * ۱۳۴۰: شروع همکاری با نشریات جگن، کتاب هفته، آناهیتا، آرش، انتقاد کتاب و نگین<br /> * ۱۳۴۱: انتشار اولین منتخب اشعار رضا براهنی تحت عنوان «آهوان باغ»؛ ترجمهٔ «پلی بر رودخانه درینا» نوشتهٔ ایو آندریچ<br /> * ۱۳۴۲: آغاز مقاله‌نویسی در مجلهٔ فردوسی؛ ترجمهٔ «کلئوپاتر» نوشتهٔ کالروماریا فرانزرو؛ انتشار منظومهٔ «جنگل و شهر بر فراز دار»<br /> * ۱۳۴۳: استخدام در دانشگاه تهران و آغاز تدریس ادبیات انگلیسی و ادبیات تطبیقی در این دانشگاه؛ ترجمهٔ «تراژدی شاه ریچارد سوم» نوشتهٔ ویلیام شکسپیر<br /> * ۱۳۴۴: انتشار «شبی از نیمروز و منظومهٔ یک زندگی منثور»(شعر)؛ انتشار [[طلا در مس|طلا در مس: در شعر و شاعری]]<br /> * ۱۳۴۵تا۱۳۴۷: سردبیری مجلهٔ جهان نو؛ عضویت در [[کانون نویسندگان ایران]]؛ رفتن نزد امیرعباس هویدا جهت اعتراض به سانسور (باهمراهی [[جلال آل‌احمد]] و تنی چند از شاعران و نویسندگان)؛ جدایی از همسر یونانی‌اش با داشتن الکا، دخترش<br /> * ۱۳۴۸: انتشار «قصه‌نویسی»؛ ترجمهٔ «عرب و اسرائیل» نوشتهٔ ماکسیم رودنسون<br /> * ۱۳۴۹: انتشار «مصیبتی زیر آفتاب»(شعر)؛ انتشار «گل بر گسترهٔ ماه»(شعر)؛ انتشار «تاریخ مذکر (رساله‌ای دربارهٔ علل تشتت فرهنگی در ایران)»<br /> * ۱۳۵۰: ازدواج با همسر دومش ساناز صحتی؛ تدریس در دانشگاه آمریکایی قاهره به‌عنوان استاد مدعو<br /> * ۱۳۵۱: سفر به آمریکا و آغاز تدریس ادبیات انگلیسی و ادبیات تطبیقی در دانشگاه تگزاس؛ آغاز مقاله‌نویسی در نشریات آمریکایی مانند نیویورک‌‌تایمز و نیویورک‌ریویو؛ تدریس ادبیات انگلیسی و ادبیات تطبیقی در دانشگاه یوتا؛ بازگشت به ایران؛ ترجمهٔ «فانون» نوشتهٔ دیوید کات؛ انتشار رمان [[روزگار دوزخی آقای ایاز]]؛ انتشار «سفر مصر و حالات من در طول سفر»(سفرنامه)؛ انتشار «جنون نوشتن»<br /> *‌ ۱۳۵۲: زندانی‌شدن به‌دلیل حمایت از مخالفان شاه و تحمل شکنجه به‌مدت سه ماه و دوازده روز<br /> * ۱۳۵۳: تولد «اکتای‌محمد» اولین فرزند پسر<br /> *‌ ۱۳۵۴: سفر مجدد به آمریکا؛ ریاست کمیتهٔ آزادی برای هنر و اندیشه در ایران؛ عضویت در انجمن قلم جهانی در بخش آمریکا؛ همکاری با سازمان عفو بین‌الملل و سایر سازمان‌های ضداختناق در آن زمان<br /> * ۱۳۵۵: حضور در برنامهٔ نویسندگان بین‌المللی در دانشگاه آیوا به‌عنوان شاعر مدعو؛ تدریس ادبیات خلاقانه در دانشگاه ایندیانا؛ چاپ متن انگلیسی «ظل‌الله» در دانشگاه ایندیانا<br /> * ۱۳۵۶: دریافت جایزهٔ بهترین روزنامه‌نگار حقوق انسانی برای نگارش مقالهٔ «اتاق‌های تمشیت» به‌انگلیسی با مقدمهٔ ای.ال.دکتروف؛ برگزیده‌شدن به‌عنوان استادی دائم ادبیات خلاقانه در دانشگاه مریلند؛ نگارش کتاب «نقاب‌ها و بندها» به‌انگلیسی؛ ترجمهٔ «برنامهٔ انتقالی برای انقلاب سوسیالیستی» نوشتهٔ لئون تروتسکی؛ ترجمهٔ انگلیسی «آدم‌خواران تاجدار»<br /> * ۱۳۵۷: بازگشت به ایران؛ چاپ آثاری که پیش از انقلاب اجازهٔ چاپ نداشتند در مجلات مختلف نظیر «قابلهٔ سرزمین من»، «کینهٔ ازلی»، «پدر و پسران»، «سروان آمریکایی و سرهنگ ایرانی»، «تبریزی‌ها»<br /> * ۱۳۵۸: انتشار «ظل‌الله (شعرهای زندان)»؛ انتشار «در انقلاب اسلامی چه شده است و چه خواهد شد؟ (سخنرانی)»<br /> *‌ ۱۳۶۱: پایان تدریس در دانشگاه تهران؛ انتشار داستان «بعد از عروسی چه گذشت؟»؛ تولد «ارسلان» دومین پسرش <br /> * ۱۳۶۲: انتشار داستان «چاه‌به‌چاه»؛ انتشار داستان «آواز کشتگان»؛ تصحیح دیوان حافظ از روی نسخه خطی [[قاسم غنی]] و [[محمد قزوینی]]<br /> * ۱۳۶۳: انتشار مجموعه‌اشعار «غم‌های بزرگ ما»؛ انتشار «سفر مصر و جلال آل‌احمد و فلسطین»؛ انتشار مجموعه‌مقاله با عنوان «ت‍اری‍خ‌ م‍ذک‍ر: ف‍ره‍ن‍گ‌ ح‍اک‍م‌ و ف‍ره‍ن‍گ‌ م‍ح‍ک‍وم‌»<br /> * ۱۳۶۴: انتشار «کیمیا و خاک: موخره‌ای بر فلسفه ادبیات»<br /> * ۱۳۶۶: انتشار رمان «رازهای سرزمین من»؛ انتشار شعر بلند «اسماعیل»<br /> * ۱۳۶۷: انتشار شعر «بیا کنار پنجره» <br /> * ۱۳۶۸: انتشار «جنون نوشتن: گزیده آثار رضا براهنی» <br /> * ۱۳۶۹: انتشار شعر «یار خوش چیزی است»<br /> * ۱۳۷۰: برگزاری چندین دوره کارگاه نقد، شعر و قصه‌نویسی؛ سفر به کانادا؛ تدریس پاره‌وقت در دانشگاه یورک تورنتو<br /> *‌ ۱۳۷۲: نگارش مقدمهٔ کتاب «ده شاعر نامدار از قرن بیستم»<br /> * ۱۳۷۳: انتشار «رویای بیدار (مجموعه‌مقاله دربارهٔ نظریهٔ نگارش و خواندن متن ادبی»<br /> * ۱۳۷۴: انتشار شعر «خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم؟»؛ انتشار سخنرانی‌ها و مصاحبه‌ها با عنوان «گزارش به نسل بی‌سن فردا»<br /> * ۱۳۷۵: انتشار «بحران رهبری نقد ادبی: گفت‌و‌گوی ملک ابراهیم امیری و رسالهٔ حافظ»<br /> * ۱۳۷۶: انتشار رمان «آزاده‌خانم و نویسنده‌اش یا آشویتس خصوصی دکتر شریفی»<br /> * ۱۳۷۹تا۱۳۸۱: برگزیده‌شدن به‌عنوان رئیس انجمن قلم کانادابه مدت دو سال؛ برگزاری کارگاه نقد ادبی در کانادا؛ انتشار «الیاس در نیویورک» در فرانسه<br /> * ۱۳۸۳: انتشار داستان «برخورد نزدیک در نیویورک»<br /> * ۱۳۸۴: دریافت جایزهٔ ادبی یلدا برای یک عمر فعالیت فرهنگی در زمینهٔ نقد ادبی؛ برگزاری سمینار بزرگداشت رضا براهنی در دانشگاه تورنتو<br /> * ۱۳۹۳: انتشار «منتخب اشعار رضا براهنی: شعرهای منتشرشده به‌همراه شعرهای جدید»؛ حضور در فیلم مستند «کیمیا و خاک» دربارهٔ خودش به کارگردانی پسرش ارسلان<br /> * ۱۳۹۴: انتشار مجموعه یادداشت‌های «از پس باده‌پیمایی اژدها در تموز»<br /> * ۱۳۹۵: دریافت تندیس چهره‌های شاخص شعر آوانگارد<br /> * ۱۳۹۶: انتشار مجموعه اشعار ترکی آذربایجانی شاعران ایرانی با عنوان «بال دنیزی یاغیر گیجه باغیندان شعر مجموعه‌سی» با ترجمهٔ صمد صباغ، شامل چند شعر ترکی از رضا براهنی<br /> <br /> ===از تولد تا فراموشی===<br /> براهنی به سال۱۳۱۴ در تبریز از پدری کارگر و مادری نیمه‌روستایی متولد شد. تا بیست‌ودوسالگی در زادگاهش ماند و هم‌زمان با کار در کارخانه‌های مختلف، درس خواند. بحران‌های شدید آن روزگاران ایران که دامن‌گیر خانواده و دیگر هم‌وطنانش بود برای گذر از دوران کودکی و نوجوانی کم نبود؛ اما گرفتاری در قحطی شدید و دیدن مرگ خواهر و برادرهایش در اثر فقر تصویری نیست که از پیش چشمش پاک شود. با این‌همه، سر از دانشگاه تبریز درآورد و لیسانس زبان‌وادبیات انگلیسی گرفت و برای ادامهٔ تحصیل در همین رشته به ترکیه رفت و بعد از دو سال با مدرک دکتری از دانشگاه استانبول بازگشت. در تهران خدمت سربازی را تمام کرد و بعد از آن به تدریس ادبیات انگلیسی در دانشگاه تهران پرداخت.&lt;ref name=''ظل‌الله''/&gt;<br /> <br /> حین تحصیل در ترکیه با آنجلا مارنگوزیدی(Angela Marangozidi) ازدواج کرد که حاصل آن دختری شد به‌ نام الکا. البته این ازدواج دیری نپایید و در سال۱۳۴۶ به جدایی انجامید.&lt;ref name=''سال‌شمار حیرت''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان =سال‌شمار زندگی رضا براهنی | ژورنال = داستان خلاقانهٔ سال(حیرت)| دوره = ۲|صفحات= ۱۹۲-۱۹۵}}&lt;/ref&gt; چهار سال بعد با ساناز صحتی، یکی از دانشجویان دانشگاه تهران، بار دیگر پیوند زناشویی بست. پیوندی که تا امروز پابرجاست و ارسلان و اُکتای‌محمد را برادران الکا کرد و ساناز را تا هم‌اکنون نیز کنار رضا نگه‌ داشته و این سال‌ها پرستار رضا در گرفتاری‌اش به آلزایمر کرده است.&lt;ref name=''ازدواج''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.televram.com/behnouddastan|عنوان = هزارداستان با مسعود بهنود: ساناز و براهنی|ناشر = یوتویوپ|تاریخ = |تاریخ بازدید =۱۵اردیبهشت۹۸}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> از رضا براهنی تا سال۱۳۵۲، نوشته‌های متعددی در زمینهٔ شعر، داستان و رمان، نقد ادبی، ترجمه و مقاله به‌چاپ رسیده است. مقاله‌های انتقادی در مجلهٔ فردوسی بخش مهمی از فعالیت ادبی او تا اواسط دههٔ چهل است که درنهایت سال۱۳۴۷ با انتشار کتاب [[طلا در مس|طلا در مس: در شعر و شاعری]] فرمی منسجم پیدا می‌کند.&lt;ref name=''مادرم''/&gt;<br /> <br /> سفر او به مصر به‌دعوت دانشگاه‌های آن دیار برای شعرخوانی و سخنرانی و نیز تدریس ادبیات انگلیسی و ادبیات تطبیقی در دانشگاه‌های تگزاس و یوتا در آمریکا از دیگر فعالیت‌های او تا سال۱۳۵۱ است. پس از بازگشت به ایران، در بیستم شهریور۱۳۵۲، سازمان امنیت، رضا براهنی را از وسط خیابان‌های تهران ربود و سه ماه و دوازده روز در سلول انفرادی، شکنجه داد. فعالیت مستمر نویسندگان و شاعران از یک‌سو و تلاش‌ انجمن قلم آمریکا و نیز کمیتهٔ آزادی‌خواه هنر و اندیشه در ایران از سوی دیگر، آزادی براهنی را به او باز گرداند؛ اما آثار ادبی براهنی در ایران تا زمان انقلاب به‌دلیل سانسور، محدود به چاپ چند قصه و مقاله در مطبوعات و یکی دو ترجمه شد. او سرانجام در مهرماه۱۳۵۳ به دعوت‌هایی که از آمریکا دریافت می‌کرد پاسخ مثبت داد و تا زمان انقلاب در آن کشور به افشای خفقان ایران و نیز تدریس ادبیات خلاقانه در دانشگاه‌ ایندیانا مشغول شد. آثاری که براهنی در زمینهٔ خفقان دوران سلطنت شاه و خیانت امپریالیسم آمریکا و سیا به مردم ایران و سایر کشورهای دنیای سوم نوشت، در اکثر مطبوعات معتبر جهان چاپ شد.&lt;ref name=''ظل‌الله''/&gt;<br /> <br /> براهنی در سال۱۳۵۷ یک هفته پس از خروج شاه به ایران بازگشت و در اوایل انقلاب بسیاری از آثار خود را که تا قبل از انقلاب اجازهٔ چاپ نداشت، به‌چاپ رساند.&lt;ref name=''ظل‌الله''/&gt; وی همچنین از آن زمان تاکنون، آثار پرشماری در زمینه‌های مختلف به هم‌میهنانش عرضه کرده است. براهنی تا اواسط دههٔ هفتاد که به کانادا مهاجرت کرد، چندین دوره کارگاه نقد، شعر و قصه‌نویسی برگزار کرد و شاگردان زیادی پرورش داد.&lt;ref name=''روزنامه بهار''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://bahardaily.ir/fa/Main/Detail/3478/%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D8%AE%D9%88%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85|عنوان = رضا براهنی در گفت‌وگو با بهار|ناشر = وبگاه روزنامهٔ بهار|تاریخ =۶آبان۱۳۹۴|تاریخ بازدید =۱اردیبهشت۱۳۹۸}}&lt;/ref&gt; از فعالیت‌های او در کانادا می‌توان به تدریس در دانشگاه یورک تورنتو و ریاست انجمن قلم کانادا به‌مدت دو سال اشاره کرد.&lt;ref name=''سال‌شمار حیرت''/&gt;<br /> <br /> گرچه سرآغاز حضور رضا براهنی در عرصهٔ ادب و سیاست ایران به‌ دوران قبل از ۲۲سالگی‌اش برمی‌گردد؛ لیکن به‌همین میزان ختم نمی‌شود و تا مطرح‌شدنش در عرصهٔ جهانی به‌عنوان «برجسته‌ترین صدای اپوزیسیون ایران علیه شاه و رژیم پهلوی»&lt;ref name=''ظل‌الله''/&gt; و شناخته‌شدن به‌عنوان «پایه‌گذار نقد ادبی مدرن در ایران»&lt;ref name= ''زندگی‌نامه''/&gt; از سوی برخی منتقدان ادامه می‌یابد. دریغا که حافظهٔ سرایندهٔ «آهوان باغ» و نویسندهٔ «از پس باده‌پیمایی اژدها در تموز» به‌رغم آن‌همه مطالعه و پژوهش، از نیمهٔ دوم دههٔ هفتاد زندگی به‌کام فراموشی افتاده است&lt;ref name=''مادرم''/&gt;، هرچند پسرش اُکتای‌محمد در سال ۱۳۹۳ ابراز امیدواری کرد که ادیب‌دوستان و خوانندگان آثار پدر، از زدن برچسب آلزایمر به رضا براهنی پرهیز کنند.&lt;ref name=''وضعیت پدر''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.isna.ir/news/93060301710/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%B1%D8%B4|عنوان= زدن وصله «آلزایمر» به رضا براهنی سنگ‌دلانه است!}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===شخصیت و اندیشه===<br /> دوران ابتدایی زندگی براهنی یک خصیصه را در او تثبیت کرده و آن «انضباط در کارکردن» است. او بعدها این ویژگی را به عرصهٔ مطالعه و فعالیت ادبی انتقال می‌دهد و می‌توان گفت رمز فعالیت بی‌وقفهٔ او طی بیش از نیم قرن، نظم است و انضباط.&lt;ref name=''مستند''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.aparat.com/v/SHgul/%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF_%26quot%3B%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7_%D9%88_%D8%AE%D8%A7%DA%A9%26quot%3B_%D8%A7%D8%B2_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF_%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%DB%8C|عنوان= مستند کیمیا و خاک}}&lt;/ref&gt; و نیز به‌گفته خودش:<br /> :«من از پدر و مادرم و تعهدی که در آن‌ها مبنی‌بر تفکیک قائل‌شدن بین مال خود و مال دیگران می‌دیدم، یک نوع وجدان اجتماعی به‌ارث بردم.»&lt;ref name=''رودرواز''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.youtube.com/watch?v=SvWpJxBSUw4|عنوان= گفت‌وگوی مهدی فلاحتی با رضا براهنی در برنامهٔ «رودرواز» صدای آمریکا}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> درگیری رضا براهنی در امر سیاست را می‌توان در علاقهٔ او به نوشتن ریشه‌یابی کرد. براهنی عاشق یک چیز است: &lt;font color=green&gt;'''«نوشتن»'''&lt;/font&gt;. او برای‌اینکه آنچه در ذهن دارد به روی کاغذ بیاورد، ناخواسته درگیر سیاست می‌شود و ازآنجاکه آزادی بیان به‌نحوه دلخواهش در جامعه نبود، با دستگاه حاکم درگیر شد و کارش حتی به زندان و جلای وطن کشد؛ اما به‌قول خودش: <br /> &lt;font color=darkcyan&gt;'''''«شاعر همیشه در تبعید است.»'''''&lt;/font&gt;&lt;ref name=''مستند''/&gt;<br /> <br /> رضا براهنی روشن‌فکری فرهنگی است که به نقد خردورزانهٔ وضعیت فرهنگ و هنر عصر خود می‌پردازد با این امید که ساختارهای کهنه را بشناسد و فروکوبد و به معماری جدید خلاقیت ادبی رهنمون شود. آینه را چه روبه‌روی هریک از کتاب‌های براهنی بگیریم، چه رویاروی زندگی‌اش، تفاوتی ندارد. براهنی توانسته است آن‌ طور که زندگی می‌کند بنویسد و آن‌ گونه‌ که در عالم نوشتن آرزو کرده، زندگی فردی و اجتماعی خود را در متن فعالیت تاریخی مردمش حرکت دهد. او آغازگر بود در نقد مدرن ادبی و آغازگر است در عصیان علیه شعر مرسوم نیمایی. به‌سنت [[صادق هدایت|هدایت]]، رمان‌نویسی بی‌پروا شد که به پروپای تابوهای سیاسی و اخلاقی ابدمدت پیچید. از معترضانی است که در فعالیت‌های فکری‌فرهنگی [[کانون نویسندگان ایران|کانون نویسندگان]] در هر وضعیتی به‌گونه‌ای رادیکال عمل کرد. از پیشتازان ادبیات متعهد بود که صدای قلم خود را با سکوت خشمگین جامعهٔ بی‌صداشده، گره زد.&lt;ref name=''مجابی''&gt;{{یادکرد ژورنال| عنوان =در عالم رضا اژدهایی هست که آن را یقین خوانند... |ژورنال= بایا|شماره= ۳۷|صفحات = ۴۸-۵۴ }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> براهنی در زمینهٔ نقد شعر و ادبیات داستانی با انتشار هزاران صفحه، جغرافیای ادب امروز ایران را با دقت و دلسوزی کاویده است و با صدها نوار سخنرانی که درانتظار کتاب‌شدن، جایی پروانه می‌شود، به تحليل ادبیات جدی جهان پرداخته است. منتظر نمانده که فضای فرهنگی ساکن پیرامون، فعال و مستعد شود؛ بلکه کوشیده تا با دینامیسم ذهنی‌اش، فضای راکد را به‌جنبش درآورد و حیاتی‌بودن ادبیات را امری ضروری بشناساند.&lt;ref name=''مجابی''/&gt;<br /> <br /> ===زمینهٔ فعالیت===<br /> ==== رمان و داستان ====<br /> براهنی از اولین تجربه‌های نویسندگی خود به رمانی اشاره می‌کند که به‌زبان انگلیسی در دوران تحصیل در ترکیه نوشت؛ اما آن را چاپ نکرد.&lt;ref name=''شاملو دودوزه''&gt;{{یادکرد ژورنال | عنوان =شاملو دودوزه‌باز بود: گفت‌وگو با رضا براهنی دربارهٔ زندگی و زمانه‌اش | ژورنال = اندیشهٔ پویا}}&lt;/ref&gt; نگارش رمان [[روزگار دوزخی آقای ایاز]] را باید سرآغاز فعالیت او در حوزهٔ داستان‌نویسی دانست؛ این رمان همچنین اولین تجربهٔ او در درگیریِ خلاقانه با زبان نه‌تنها به‌مثابهٔ وسیله، که غایت آفرینش هنری است.&lt;ref name=''رودرواز''/&gt; در آثار داستانی دیگری که براهنی خلق کرده، گنجینه‌ای غنی و متنوع، هم به‌لحاظ محتوایی و هم ساختاری به‌دست می‌آید. از گزارش سرگذشت «حسین میرزا» در رمان «رازهای سرزمین من» که درواقع تحلیلی جامع از اتفاقات جوانی نویسنده در دوران قبل و بعد از انقلاب است، تا آزمایش تکنیک‌های مختلف داستان‌نویسی در «آزاده‌خانم و نویسنده‌اش» و نگارش هفت ورسیون از یک واقعه در «الیاس در نیویورک» که البته در تمامی آن‌ها به آنچه قصد داشته، دست یافته است.&lt;ref name=''سیدحسینی''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= سخنرانی رضا سیدحسینی در مراسم بزرگداشت رضا براهنی: ۲۵ ژوئن ۲۰۰۵، دانشگاه تورنتو|ژورنال= بایا|شماره =۳۷ |صفحات= ۴۳-۴۷ }}&lt;/ref&gt; علاوه‌بر آثار داستانی فراوانی که از براهنی در دست داریم، هنوز هم می‌توان منتظر داستان‌های دیگری بود که از این قلم منتشر شود؛ نظیر رمان «مردگان خانهٔ وقفی» که گویا بعد از «روزگار دوزخی...» نوشته شد؛ اما تاکنون انتشار نیافته است.&lt;ref name=''رودرواز''/&gt;<br /> <br /> ==== شعر ====<br /> از رضا براهنی بیش از ده مجموعه شعر به‌چاپ رسیده است. اگر سیر اشعار او را از اولین کتابش «آهوان باغ» که شامل اشعار تغزلی و عاشقانه است، تا کتاب «خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم؟» پی بگیریم، بین اشعار او در اولین کتاب‌هایش با اشعار متأخرش تفاوت زیادی می‌یابیم. او این تفاوت را حاصل حک و اصلاحاتی می‌داند که «براهنی منتقد» بر ذهن و زبان «براهنی شاعر» اعمال کرده است.&lt;ref name=''مهرنامه''&gt;{{یادکرد ژورنال | عنوان =دوست دارم به ایران بازگردم، اما...: گفت‌وگوی مهرنامه با رضا براهنی دربارهٔ ادبیات، روزمرگی‌ها و بازگشتش | ژورنال = مهرنامه}}&lt;/ref&gt; براهنی، اشعار مجموعهٔ «خطاب به پروانه‌ها و...» را به‌عنوان عصیانی علیه همهٔ قراردادهایی که در زبان فارسی به هر نوع شعری تحمیل شده است، می‌داند.&lt;ref name=''رودرواز''/&gt; در مؤخرهٔ این کتاب، وی در مقالهٔ «چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم؟»، دیدگاه جدید خود را دربارهٔ شعر بیان می‌کند که اشعار این مجموعه درواقع نمونه و مصداقی برای نظریهٔ شاعری او در این مقاله‌اند.<br /> <br /> ==== نقد ادبی ====<br /> فعالیت براهنی در زمینهٔ نقد ادبی با مقاله‌های دهه چهل او در مجلهٔ فردوسی آغاز شد. جالب این‌جاست که هدف این نقدها شعر نو فارسی بود که تازه از جنگ و جدال با شعر کهن، پیروزمندانه فراغت یافته بود و معمولا کسی انتظار حمله به نمایندگان اصلی این شعر را نداشت.&lt;ref name=''سیدحسینی''/&gt; دو اثر معروف براهنی در این زمینه «طلا در مس» و «قصه‌نویسی» هستند که در سال‌های ۱۳۴۷ و ۱۳۴۸ منتشر می‌شوند و تقریبا اولین بار در ایران نظریات جدید ادبی در این دو کتاب مطمح نظر قرار می‌گیرند. در سال‌های بعد از انقلاب هم او در کتاب‌هایی مانند «کیمیا و خاک» و «رویای بیدار» ادامهٔ این بحث‌ها را پی می‌گیرد.<br /> <br /> ==== ترجمه ====<br /> از رضا براهنی ترجمه‌های متعددی دردست است. تنی از نویسندگانی که او آثاری از آنان را به فارسی برگردانده است: «آنتوان دوسنت اگزوپری»، «ایو آندریچ»، «ویلیام شکسپیر»، «کالروماریا فرانزرو»، « ماکسیم رودنسون»، « دیوید کات» و «لئون ترتسکی»&lt;ref name=''سال‌شمار حیرت''/&gt;<br /> <br /> ==== مقاله‌نویسی ====<br /> نمود مکتوب فعالیت سیاسی براهنی در مقاله‌های متعدد او پیرامون فرهنگ، تاریخ، سیاست و... هویداست. شروع درگیری صریح او با رژیم شاهنشاهی به‌دنبال انتشار مقالهٔ «فرهنگ حاکم و فرهنگ محکوم» در روزنامهٔ اطلاعات به سال۱۳۵۲ است که به‌موجب آن براهنی از زندان ساواک سردرمی‌آورد.&lt;ref name=''رودرواز''/&gt; سال‌ها بعد در آمریکا با نوشتن مقاله‌های متعدد به افشای خیانت‌های رژیم شاهنشاهی می‌پردازد که از آن جمله مقالهٔ «اتاق‌‌های تمشیت» و خاطرات زندان او در «آدم‌خواران تاجدار» دو نمونهٔ درخور توجه است و هر دو به‌زبان انگلیسی نیز منتشر شد.&lt;ref name=''ظل‌الله''/&gt; از دیگر آثار براهنی در این زمینه، «تاریخ مذکر: رساله‌ای پیرامون علل تشتت فرهنگی در ایران» و سخنرانی منتشرشدهٔ «در انقلاب اسلامی چه شده است و چه خواهد شد؟» است. <br /> <br /> ==== نمایشنامه و سفرنامه ====<br /> خلق آثاری در ژانرها نمایشنامه و سفرنامه نظیر سفرنامهٔ «سفر مصر و حالات من در طول سفر» و نمایشنامهٔ «بازی بی‌بازی» نیز در کارنامهٔ براهنی به‌چشم می‌خورد که نمایشنامهٔ او در یوتای آمریکا به‌چاپ رسید و در اول مه۱۹۷۳ در سالن کتابخانهٔ عمومی سالت نیک‌سیتی اجرا شد.&lt;ref name=''ظل‌الله''/&gt;<br /> <br /> ===یادمان و بزرگداشت‌ها===<br /> ساعت ۱۰ صبح شنبه ۴تیرماه۱۳۸۴ در سالن دانشکدهٔ علوم زمین‌شناسی دانشگاه تورنتو با پخش پیام «بهروز شیدا» سمینار بزرگداشت رضا براهنی آغاز شد. بخشی از این پیام:<br /> :&lt;font color=SteelBlue&gt;'''''متن‌های رضا براهنی به‌سوی پلهٔ آخر دویده‌اند. هم بر خواب آب‌ها، هم بر بال کهکشان‌ها، هم بر رقص آن نگاه زاویه‌دار اریب به پشت روح بیابان. متن‌های رضا براهنی بر خواب آب‌ها حرکت افقی را غوطه خورده‌اند، بر بال کهکشان‌ها حرکت عمودی را پریده‌اند، بر رقص آن نگاه زاویه‌دار اریب به پشت روح بیابان در هزار سو منتشر شده‌اند.'''''&lt;/font&gt;<br /> <br /> در این سمینار دوروزه، سخنرانانی از ایران و دیگر کشورها به تحلیل آثار و شخصیت براهنی پرداختند که در بین آن‌ها «جواد مجابی»، «رضا سیدحسینی»، «امیر حسن‌پور»، «ساناز صحتی» و نیز «منیر پرویز» از جامعهٔ ادبی پاکستان، همچنین «صبورالله سیاسنگ» نویسندهٔ افغان حضور داشتند. ضمن‌آنکه ‌پیام‌های متعددی از طرف نویسندگان و شخصیت‌های مطرح ادبی، سیاسی و اجتماعی جهان به این مراسم رسیده بود؛ نظیر: پیام‌های «هلن سیکسو» منتقد ادبی و فیلسوف فرانسوی، «ران گراهام» نویسنده و رئیس سابق انجمن قلم کانادا، «نوام چامسکی» زبان‌شناس و متفکر اجتماعی‌سیاسی، «جری لیبر» نخستین رئیس نگهبان حقوق بشر، «دالتون مک‌گینتی» نخست‌وزیر آنتاریو، «جان راستین سال» فیلسوف و رئیس افتخاری انجمن قلم کانادا، «آلن کامین» رمان‌نویس و رئیس افتخاری انجمن قلم کانادا، [[محمود دولت‌آبادی]] و نیز شعری از «اسماعیل خویی».&lt;ref name=''سلطانی بزرگداشت''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= گزارش مراسم بزرگداشت رضا براهنی|ژورنال= بایا|شماره= ۳۷|صفحات= ۱۷-۴۲}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در مراسم اختتامیهٔ این بزرگداشت، براهنی اشاره کرد که نویسنده‌ای که تقدیری از او صورت می‌گیرد، باید سعی کند لیاقت چنین تقدیری را به‌دست آورد و این امر، نیازمند ریاضتی از نوع دیگر است: &lt;font color=#FF0090&gt;'''''دقت در خود و دقت در هستی آدم‌هایی از نوع خود.'''''&lt;/font&gt;&lt;ref name=''سپاس سپاس''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان =سپاس دکتر براهنی از کانون فرهنگی سپاس|ژورنال= بایا|شماره= ۳۷|صفحات= ۹۶-۹۸ }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===چنین و چنان دیدنش===<br /> ====نوام چامسکی====<br /> رضا براهنی را شخصیتی برجسته در مبارزه علیه خشونت و خفقان رژیم شاه توصیف می‌کند و افتخار می‌کند به اینکه در تمام سال‌های آشنایی، هر وقت توانسته به او بپیوندد، از فعالیت و سرمشق او آموخته است.&lt;ref name=''سلطانی بزرگداشت''/&gt; <br /> <br /> ====رضا سیدحسینی====<br /> {{گفتاورد تزیینی|سیدحسینی:<br /> :رضا نه‌تنها بزرگ‌ترین رمان‌نویس زبان فارسی که یکی از بزرگان رمان‌نویسان معاصر جهان است. فعالیت براهنی از جنبهٔ نقد ادبی، خصوصاً در دههٔ چهل را باید با «ویکتور هوگو»ی جوان مقایسه کرد که در بیست‌وپنج‌سالگی با نوشتن مقدمهٔ معروف خود بر نمایشنامهٔ کرومول، جاافتاده‌ترین نوع نمایشنامهٔ مطرح در فرانسه یعنی تراژدی را به باد حمله گرفت.&lt;ref name=''سیدحسینی''/&gt;}}<br /> <br /> ====[[منوچهر آتشی]]====<br /> نگاه آتشی، اما از جنس نگاه همیشه آتشین خودِ براهنی است. پاییز ۱۳۸۷ میزگردی دربارهٔ شعر رضا براهنی، تشکیل شده بود. هوشیار انصاری‌فر سعی می‌کرد سیر فکری براهنی را باتوجه‌به خاستگاه‌های فکری اواز سارتر، تروتسکی، لوسین گلدمن، لوکاچ و فروید تا هایدگر و نیچه، تحلیل کند. منوچهر آتشی، به‌صراحت گفت که نمود اصیل تفکرات هیچ‌کدام از این نظریه‌پردازان در کار براهنی مشهود نیست و ابراز کرد که براهنی را حتی در «خطاب به پروانه‌ها» هنوز یک «نیمای فقیر» می‌بیند.&lt;ref name=''براهنی شاعر''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان =براهنی شاعر، براهنی نظریه‌پرداز: میزگرد با حضور منوچهر آتشی، عنایت سمیعی، حافظ موسوی، شهریار وقفی‌پور، هوشیار انصاری‌فر|ژورنال= کارنامه |شماره= ۴۶و۴۷|صفحات= }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[یدالله رؤیایی]]====<br /> رؤیایی در جستاری به بحران معنا در شعر معاصر ایران پرداخته و کوشیده است راه برون‌رفتی از این بحران نشان دهد. وی در این تحلیل از براهنی نام ‌نمی‌برد؛ اما خطابِ گاه به عتاب‌‌آلوده‌اش، با براهنی است. از نظر رؤیایی، طرح دیدگاه‌های اخیر براهنی در فضای ادبیات امروز، اگرچه تنها علت نیست، از علل بسیار مهم این بحران خصوصاً در زمینهٔ شعر است. رؤیایی عقیده دارد زبان نمی‌تواند در شعر جدا از شاعران برای خودش برود و دستور نپذیرد. چنین زبانی از متن بیرون می‌رود و به «شعر بدون انسان» می‌رسد.&lt;ref name=''مشکل رؤیایی''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= مشکل رؤیایی با براهنی: نگاهی به بحران معنا در شعر امروز و تئوری زبانیت |ژورنال= کارنامه|شماره= ۴۶و۴۷|صفحات= }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====جواد مجابی====<br /> مجابی عقیده دارد در کشورهایی مانند ایران، وظیفهٔ یک روشن‌فکر فرهنگی به تکاپوی تخصصی در عرصهٔ فرهنگ محدود نمی‌شود. شبکهٔ درهم‌تنیدهٔ فرهنگ و سیاست در ایران هیچ‌گاه هنرمند روشن‌فکر را فارغ از سیاست و تاثیرگذاری‌ اجتماعی، به‌رسمیت نمی‌شناسد؛ بلکه از او همه چیز می‌خواهد: شعر و داستان خوب، کارشناسی آسیب‌های جامعه و درمان آن‌ها، مبارزه اجتماعی به‌مثابهٔ فعال حزبی و تحمل عواقب آن و در آخر به‌قول «نیما»: «مقامی شبیه شهادت». به نظر مجابی، انجام همهٔ این کارها به‌نوعی معجزه است و براهنی از این معجزه‌گران.&lt;ref name=''مجابی''/&gt;<br /> <br /> ===و من آن وسط قرار می‌گیرم===<br /> براهنی دربارهٔ آثار خود به این نکته اشاره می‌کند که از سال چهل به بعد، نخست در کافه‌های شاه‌آباد و نادری و بعد بر روی کاغذ و در مجلات و گاهنامه‌های مختلف، همواره در قامت یک «دشمن‌ساز حرفه‌ای» ظاهر شده است. به نظر او تعاریف گذشته از شعر، قصه، حکایت و روایت و حتی تعاریف به‌ظاهر جدید از این پدیده‌ها در فضای فرهنگی ایران، به‌درد نمی‌خوردند؛ بلکه تعاریف جدیدتری، نه‌تنها برای درک آثار گذشتگان که برای درک آثار معاصران ضرورت دارد و او در آثارش کمر به ارائهٔ این تعاریف جدید بسته است. البته طبیعی است در کشوری که نویسندگان و شاعران آن، همه خود را نابغه می‌دانسته‌اند، جداکردن عالی از خوب، خوب از بد و بد از بدتر، دل شیر می‌خواهد. در این راه او تحول زبان خود را این گونه توضیح می‌دهد:<br /> :«زبانم پیچیده‌تر شد و آموختم که اندیشه‌ام را در جملهٔ مختلط و مرکب بریزیم؛ چراکه برای بیان اندیشهٔ پیچیده، جملهٔ ساده باید از خود فراتر برود... . من «هایدگر»، «فوکو»، «دریدا» و «هومی بهابها» را به این دلیل می‌خوانم که آن‌ها از زبان در جایگاه ابزار بیان اندیشه استفاده نمی‌کنند؛ بلکه در آن‌ها زبان می‌اندیشد و پیش می‌رود و من آن وسط قرار می‌گیرم».&lt;ref name=''صادق زخم''/&gt;<br /> <br /> ===تفسیر براهنی از آثارش===<br /> ====[[روزگار دوزخی آقای ایاز]]====<br /> اولین تلاشم در مسیر تجاوز به زبان است. شیوهٔ نگارش این اثر را شبیه به کتیبه‌های تاریخی انتخاب کردم و در آن از متون کهن ادبی، دینی و تاریخی مانند «قرآن» و «تاریخ بیهقی» به‌کرات بهره گرفتم. انتخاب رابطهٔ محمود و ایاز برای این رمان و فرم روایت به‌صورت تک‌گویی طولانی از زبان ایاز را به‌کار برم تا سراسر تاریخ ۲۵۰۰ سالهٔ ایران را از زبان همین شخصیت بیان کنم.&lt;ref name=''رودرواز''/&gt;<br /> <br /> ====[[خطاب به پروانه‌ها]]====<br /> براهنی در مقالهٔ «چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم؟»، دو تعریف ارائه می‌کند که شاید بتوان آن‌ها را دربارهٔ اشعار خود او خصوصاً در مجموعهٔ «خطاب به پروانه‌ها» صادق دانست:<br /> :«جدی‌گرفتن شعر یعنی جدی‌گرفتن ابزارها و تمهیدات شاعری. شاعری از اجرای شعر سرچشمه می‌گیرد و اجرای شعر تمهیدات بیان شاعری را مطرح می‌کند؛ پس نمی‌توان گفت شعر فقط بیان مطلب است. درواقع شعر خوب، شعری است که خود بیان شاعری را در هر نوبت اجرا، با اجرای خود بشکند و تعریف کند، تعریف کند و بشکند و شاعر واقعی کسی است که با اجرای شعر خود، تئوری‌های همه، از جمله تئوری خود از عمل شاعری را زیر سؤال برد.»&lt;ref name=''خطاب پروانه''&gt;{{پک|براهنی|۱۳۷۴|ک= خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم|ص= ۱۲۴تا۱۲۶}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===زیر ذره‌بین براهنی===<br /> کمتر کسی از شاعران و نویسندگان معاصر از نگاه موشکافانهٔ براهنی به دور مانده است.<br /> ====[[نیما یوشیج]]====<br /> شکستن یک سنت ادبی دیرپای و بنیادگذاردن سنتی دیگر که امید دیرپای‌بودن را در دل‌ها بپروراند، از شاعری انتظار می‌رود که چهار رسالت را درک کند:<br /> :اول بداند در چه دوره‌ای از تاریخ بشر و در چه عصری از تاریخ قوم خود زندگی می‌کند و قوم او در دورهٔ زندگی شاعر از او چه می‌خواهد. (رسالت تاریخی در برابر بشر و قوم و ملت خود)<br /> :دوم بداند که چه چیزهایی زندگی محیط او را تشکیل می‌دهند؛ یعنی بداند روی چه سرزمینی ایستاده است. (رسالت جغرافیایی در برابر سرزمین خود)<br /> : سوم به صمیمیت برداشت خود از اجتماع و محیط و موقعیت طبقاتی متکی باشد و در این باره جز روشن‌بینی و تعمق راهی در پیش نگیرد. (رسالت اندیشهٔ اجتماعی)<br /> : چهارم بداند در چه دوره‌ای از تاریخ ادبی قوم خود زندگی می‌کند و نمایندهٔ کامل و جامع جلوه‌های راستین و ضروریِ ادبیات زمان خود، چه از لحاظ فرمی و چه از لحاظ محتوایی باشد. (رسالت ادبی در برابر تاریخ ادبیات جهان و تاریخ ادبیات قوم خود)<br /> <br /> به نظر رضا براهنی، این چهار رسالت، به‌ترتیب چهار مسئولیت را به‌بار می‌آورند و «نیما یوشیج» شاعری است که به این رسالت‌ها و مسئولیت‌ها آگاهی کامل داشت.&lt;ref&gt;{{پک|براهنی|۱۳۷۱|ک= طلا در مس: در شعر و شاعری|ص= ۶۳۵تا۶۴۵}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[احمد شاملو]]====<br /> براهنی در چاپ اول [[طلا در مس]] از شاملو به‌عنوان «بهترین نمایندهٔ شعر فارسی امروز بعد از نیما» و کسی که پس از نیما، بزرگ‌ترین تأثیر را روی نحوهٔ تفکر شاعرانه گذاشته نام می‌برد و شعر شاملو را نشانهٔ قیام انسان در برابر ظلمت و تیرگی می‌داند.&lt;ref&gt;{{پک|براهنی|۱۳۷۱|ک= طلا در مس: در شعر و شاعری|ص= ۸۶۳و۸۶۴}}&lt;/ref&gt; بعدها البته نظرش درباره‌ٔ شاملو تعدیل می‌شود و انتقاداتی اساسی به کار او وارد می‌کند. جدی‌ترین این نقدها چنین است: شاملو یک فرمالیست است؛ به این معنا که فقط فرم شعر خود را می‌شناسد و همه چیز را از دریچه‌ٔ فرمی که به نام خود ثبت کرده می‌بیند، درحالی‌که هر محتوایی فرم خودش را می‌طلبد.&lt;ref&gt;{{پک|براهنی|۱۳۷۱|ک= طلا در مس: در شعر و شاعری|ص= ۹۱۱}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[مهدی اخوان ثالث]]====<br /> {{گفتاورد تزیینی|«موقعی که به یادداشت‌های اصحاب اخوان نگاه می‌کنیم و موقعی که ادعاهای عجیب‌وغریب خود اخوان را می‌خوانیم، با کمال تعجب می‌بینیم که طرفداران اخوان، او را تبدیل به نوعی امام‌زاده کرده‌اند و جالب اینجاست که امر به خود اخوان آنچنان مشتبه شده که او به‌سادگی، بدون آنکه خنده‌اش بگیرد یا اگر گرفته باشد، خنده را به روی مبارک خود بیاورد، تعارف‌های اصحابش را به‌عنوان حقایق اساسی و اصیل قبول کرده و در طول این چند سال ناچیز، در نقش امامی، امام‌زاده‌ای یا پیر مغانی انجام وظیفه کرده است!»&lt;ref&gt;{{پک|براهنی|۱۳۷۱|ک= طلا در مس: در شعر و شاعری|ص= ۹۶۵و۹۶۶}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====[[فروغ فرخزاد]]====<br /> براهنی خود و مردان نسل خود را با تمام تفاوت‌ها از لحاظ بینش و اندیشه و برداشت و خلاقیت و...، بازهم درخور مقایسه باهم می‌داند؛ اما به نظر او فروغ فرخزاد، به‌دلیل موقعیت خاصی که داشت، با هیچ‌‌کس مقایسه‌شدنی نیست، زیرا که اگر شاعران مرد هرکدام سهمی از ظرفیت مردانگی خود را نشان داده و نقشی بر دوش داشته باشند، فروغ به‌تنهایی زبان گویای زن صامت ایرانی در طول قرن‌هاست. به نظر براهنی، فروغ گرچه مانند «اوفیلیا»، به‌سوی سهمناک‌ترین غارهای دریایی و گوشت‌خوارترین ماهیان، حرکت یک‌دست دیوانگان غریق را داشته است، عواطف صمیمی و ساده و عمیق او چنان نیرویی دارد که نسل‌های بعد هرگز از تأثیرش گریز و گزیری نخواهند داشت.&lt;ref&gt;{{پک|براهنی|۱۳۷۱|ک= طلا در مس: در شعر و شاعری|ص= ۱۰۶۲و۱۰۶۳}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[سیاوش کسرایی]]====<br /> {{گفتاورد تزیینی|براهنی تنها مضمونی را که از هر جای شعر سیاوش کسرایی سرک می‌کشد، این گونه بیان می‌کند:<br /> :پرستوهای کوچ‌کرده، شب‌های به‌روزنیامده، برادرهای دشمن‌شده، شاعرهای به‌پستی‌گراییده و... و البته نوعی امیدواری که از پس هر شب تاریک، روشنایی روزی است.{{سخ}}<br /> براهنی می‌پرسد: جدای از صحت‌وسقم این محتوا آیا تحمیل‌کردن این حرف‌ها بر گردهٔ شعر و آن‌هم همیشه، کار درستی است؟&lt;ref&gt;{{پک|براهنی|۱۳۷۱|ک= طلا در مس: در شعر و شاعری|ص= ۱۱۱۳و۱۱۱۴}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====[[هوشنگ گلشیری]]====<br /> براهنی، همتایان هوشنگ گلشیری را در داستان کوتاه انگشت‌شمار می‌داند: هدایت و چوبک، و شاید، بهرام صادقی و غلامحسین ساعدی. به نظر او، گلشیری هم از قصهٔ کوتاه بلند و هم از رمان، نوع‌زدایی کرده است که حاصل آن «شازده احتجاب» است. به نظر براهنی، در این اثر و قصه‌های بی‌شمار کوتاه گلشیری، با وسواس انسان و زبان سر و کار داریم، و نیز با وسوسه‌ٔ مرگ و وسوسه‌های شهادت و معصومیت و نقیض‌های رندانه‌ٔ این دو. او در مرگ گلشیری می‌نویسد:<br /> <br /> «مرگ هوشنگ گلشیری مرگ هر کسی نیست... مدام کتیبه ی مرگ نوشته است. این وسواس ها، وسوسه ها، در ذهن و خیال همه بوده اند. در گلشیری اما این ها تعیین کنندهٔ ذات اثراند، و تعیین کنندهٔ ذات زبان اثر و آنچه با اثر عموما به دیگران منتقل می‌شود. این مرگ واگیر است. گلشیری همیشه با مرگ در جدال بوده است. در این پیکار، لذت نگارش، به صورتی که او آن را می دید، مرگ اثر و نویسنده در اثر را تحمل پذیرتر می‌کرده است. نگارش درونی زبان، زبان از درون، زبان از زیر زبان، نگارش زندگی و مرگ زبان است... جنازه‌های نویسندگان جدی ما از میدان تیرهایی که از هر سو به سوی آنها روان مي‌شده، بیرون کشیده می‌شوند. گلشیری مثل هر نویسندهٔ ریشه‌دار ایرانی از جهان و از آدمیان متوقع شناسایی این تیرها بوده و شاید خواست بگوید من این تکه‌پارگی، پلاسیدگی، نفلگی را با جان، و حتی با تنم حس کرده‌ام، و به رغم اینها من نقش زده‌ام، پرنقش هم زده‌ام و چرا جهان این همه سرسری از کار من میگذرد؟»&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان =مرگ هوشنگ گلشیری مرگ هر کسی نیست|ژورنال= بایا |شماره= ۱۰ و ۱۱ و ۱۲|صفحات= ۴۱ }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===زیباترین بیت شعر فارسی===<br /> براهنی در ''[[طلا در مس]]'' این بیت مولانا را زیباترین بیت زبان فارسی می‌داند:<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:green}}<br /> {{ب|'''تن ما به ماه ماند که ز عشق می‌گدازد'''|'''دل ما چو چنگ زهره که گسسته‌تار بادا'''&lt;ref name = ''کافه ۲''/&gt;}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> ===متن ۱۳۴===<br /> براهنی در دوران فعالیت سیاسی خود علیه اختناق حکومت پهلوی، از نویسندگانی بود که بیانیهٔ معروف نویسندگان و شاعران ایرانی در اعتراض به سانسور را امضا کرد. این بیانیه که به «متن ۱۳۴» معروف است، امضای ۱۳۴ نویسنده و شاعر ایرانی را به پای خود دید و هدف اصلی آن دفاع از آزادی اندیشه و بیان بدون هیچ حصر و استثنا بود. پس از بحث‌ و گفت‌وگوی بسیار بر روی تک‌تک جملات بیانیه در [[کانون نویسندگان ایران]]، براهنی متن امضاشده را به «آرتور میلر» می‌سپارد تا به انجمن قلم جهانی در اروپای شرقی ببرد. «آرتور میلر» پس از انجام این مأموریت، تلفنی کرده و ضمن تبریک به او و دیگر امضاکنندگان، می‌گوید درپی این مکاتبه، تمامیِ ۱۳۴ نویسنده به‌عنوان عضو انجمن قلم جهانی شناخته شدند.&lt;ref name=''مستند''/&gt;<br /> <br /> ===خلقیات===<br /> {{گفتاورد تزیینی|ارسلان براهنی، پدر را در مستندی که برایش ساخته، چنین توصیف می‌کند:<br /> :«هرگز یک ایدئولوژی، فکر یا حتی کار خاصی را به بچه‌هایش دیکته نکرده است. به‌جای اینکه پدر ما باشد، رفیق ما بوده ‌است.»{{سخ}}<br /> از سوی دیگر جدیت در نویسندگی، تمام ابعاد زندگی براهنی را تحت سیطره داشته است. در دورانی که تهران زندگی می‌کرد، جلسه‌های ادبی‌ رضا براهنی که در زیرزمین خانهٔ‌ خودش برگزار می‌شد و شاگردانش که به این جلسات می‌آمدند، تمام زندگی او بود طوری که گاهی پیش می‌آمد که خانواده و فرزندانش در اولویت دوم قرار می‌گرفتند. ارسلان، از قول براهنی خطاب به فرزندانش نقل می‌کند:<br /> :«من یک نویسنده‌ٔ جدی‌ام. چیزی حدود ۵۰ جلد کتاب نوشته‌ام. شما باید از وقتی که باهم می‌گذرانیم استفاده کنید و مثلاً باهم دربارهٔ چیزهایی مثل «ساختارگرایی»، «فاصله‌گذاری» و «پسامدرنیسم» صحبت کنیم!»&lt;ref name=''مستند''/&gt;{{سخ}}<br /> این جدیت و حرفه‌ای‌گری در نوشتن، می‌تواند کلیدی باشد برای توجیه لحن شدید او در نقدهایش؛ خصیصه‌ای که شاید بیشترین مخالفت با او از همینجا سرچشمه می‌گیرد. آنجاکه مثلاً می‌خواهد از نفهمیدن آثار [[صادق چوبک]] در بین ایرانی‌ها گله کند و می‌گوید:<br /> :«اگر چوبک ریش گذاشته باشد، آن را به‌حساب ریش «همینگوی» گذاشته‌ایم؛ چون از نظر ما ریش فقط در کادر «همینگوی» می‌گنجد و دیگران حق استفاده از ریش را ندارند. اگر چوبک پیرهن قرمز پوشیده باشد او را مقلد «هنری میلر» یا نویسنده‌‌ٔ پیراهن قرمز دیگری شناخته‌ایم. اگر عصا به دست گرفته باشد او را نسخهٔ ثانی «اسکار وایلد» شناخته‌ایم. اگر شکمش کمی گنده باشد او را با مدیرکل‌های شکم‌گنده عوضی گرفته‌ایم.»&lt;ref&gt;{{پک|براهنی|۱۳۶۸|ک= قصه‌نویسی|ص= ۴۵۶}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> کسی که تمام زندگی‌اش را وقف نوشتن و فهمیدن کرده باشد، مشکل بتوان لحن شدیدش را در برابر مشکلات فرهنگی نبخشید.}}<br /> <br /> ===بنیان‌گذاری کانون نویسندگان ایران===<br /> براهنی در دوره‌ٔ سربازی با غلامحسین ساعدی و سیروس طاهباز آشنا می‌شود؛ در دوران کار در کتاب هفته با احمد شاملو و بعد از آن با [[جلال آل‌احمد]] و [[سیمین دانشور]]. این آشنایی‌ها قوت می‌گیرد و کانون نویسندگان ایران به همت همین رفقااز دل آن بیرون می‌آید.&lt;ref name=''مستند''/&gt;<br /> <br /> ===پسر رابطه‌اش با پدر را به‌تصویر می‌کشد===<br /> [[کیمیا و خاک]] عنوان کتابی در زمینهٔ نقد ادبی نوشتهٔ رضا براهنی است که نامی شد برای فیلم مستندی به‌ساختهٔ پسرش ارسلان برای معرفی پدر با تأکید بر رابطهٔ شخصی خود با پدر و نیز روایتی تصویری از اشعار او.{{سخ}}<br /> ارسلان که متولد ۱۳۶۱ است در چهارده‌سالگی به‌دلیل وضعیت پدر تن به مهاجرت از ایران داده و به کانادا می‌رود. در این بستر عاشق سینما می‌شود. درنتیجه تحصیلاتش در این رشته را پی‌می‌گیرد و در کنار آن به فیلم‌سازی می‌پردازد. فسلفهٔ عرفانی، مذهب و اساطیر نیز از دیگر گرایش‌های مطالعاتی اوست. ارسلان براهنی در کارنامهٔ فیلم‌سازی خود مجموعهٔ سه‌گانه‌ای دارد با نام «غربت» که ''کیمیا و خاک'' یکی از آن سه فیلم است. در این اثر که از رابطهٔ پدر و پسری در بیشترین حد خود آشنایی‌زدایی می‌کند، معرفی رضا براهنی نیز همچون دیگر فیلم‌های که ژانر بیوگرافی دارد، دنبال نمی‌شود؛ درعوض حس میهن‌دوستی و علقه و علاقهٔ مثال‌زدنی براهنی به نفس و ماهیت شعر و ادبیات چنان پررنگ می‌نماید که گویی بندبند وجودش آن را فریاد می‌زند و از سویی به‌زعم پسر، غرق‌شدن پدر در کار و بار خویش، چنان شکاف عمیقی در روابط پدرفرزندی انداخته که گویی این فیلم صدای رسای اعتراض فرزند به پدر است.&lt;ref name = ''مستند''/&gt;<br /> <br /> ===تازه‌واردی در کافه نادری===<br /> مهدی اخوان لنگرودی از دوران حضور براهنی در کافه نادری می‌گوید:<br /> <br /> «در کافه نادری دکتر براهنی هم می‌آمد. حضورش در آنجا همیشه بحث‌برانگیز بود. نقدهایش در آن روزها، تکان و حرکتی بود که از دکتر به دیگر شاعران انتقال پیدا می‌کرد. خیلی‌ها او را با حبّ و بغض نگاه می‌کردند و خیلی‌های دیگر هم با دید منصفانه‌تر ... دشمن زیاد داشت. چون آن وقت‌ها در ایران نقدی وجود نداشت. کسی را با کسی کاری نبود. هر کس شعری می‌گفت یا کتابی چاپ می‌کرد. شعرها و کتاب‌ها بیشتر به ژست و تعریف و به‌به گفتن مسیرشان را طی می‌کردند و مقدمه‌نویسان سیاه‌دل حرفه‌ای شعر هم، چنان از سرایندهٔ شعر بتی می‌ساختند که خواننده با خواندن شعر و یا داستان، چشم‌بسته همه چیز را می‌پذیرفت. براهنی خیال‌شکن این ماجراها بود. می‌خواست شعر را از متداول یا بهتر بگویم از آبکی بودنش بیرون بیاورد و ذات اصل هنر را به دیگران نشان دهد. با این اسناد بی‌هیچ تعارفی لی‌لی به لالای هیچ هنرمندی نمی‌گذاشت. کارش تکان‌دادن و نشان‌دادن قلب هنر بود. به جان کوچک‌ترها و جوان‌ها نمی‌افتاد. ضعیف‌کش نبود. بیشتر رودر‌روی بزرگ‌ترها می‌ایستاد. مخصوصا یلان شعر معاصر. بی‌هیچ تعارفی شعرها و کارهایشان را تجزیه و تحلیل می‌کرد. از شاعر و نویسنده، اثر هنریِ خوب و کامل می‌خواست. اصل را می‌جست. الماس را از شیشه جدا می‌کرد و برای همهٔ این چیزها خیلی‌ها از دکتر براهنی فراری بودند. با همه درمی‌افتاد، حتی با احمد شاملو! کشتی گرفتن با او جرات و شهامت شیر می‌خواست. اما زبان تلخ او دشمنی او را نسبت به این شاعران ثابت نمی‌کرد، بلکه خواستن اثرهای بزرگ‌تر و والاتری از آنها بود. همچنان درافتادنش با نصرت رحمانیِ همیشه شاعر. در قلعه‌ای برای دفاع ایستاده بود که نمی‌شد حرف و حدیث‌‌هایش را نسبت به شعر و هنر انکار کرد. به طوری که خیلی‌ها می‌خواستند خنجر بر گلوگاهش بگذارند. دکتر با انتظار هر چه بهتر کردن ادبیات معاصر پا به میدان گذاشته بود. به همین دلایل وقتی به کافه نادری می‌آمد غم و غصه را در چهرهٔ خیلی‌ها می‌دیدی که مثلا نوبت‌شان کی و چه وقت می‌شود!»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://journali.st/broadcasts/720473286|عنوان= کافه کتابی ها: گفتگوی این هفته رضا براهنی ۱}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===سلطنت‌آباد(پاسداران فعلی)، گلستان پنجم، خیابان فرید، پ ۱۶=== <br /> براهنی در زیرزمین خانه‌ای که تا قبل از مهاجرت از ایران داشت، کلاس‌هایی تشکیل داده بود. این کلاس‌های زیرزمینی تاثیر گسترده‌ای بر ادبیات ایران داشت. شاگردان براهنی در آنجا جمع می‌شدند، شعر و داستان می‌خواندند و آثار مختلف به نقد گذاشته می‌شد. این کلاس‌ها مدت زیادی از زندگی براهنی را به خود اختصاص داد و در دوره‌هایی، تمام هم و غم او، برگزاری هرچه پربارتر این کلاس‌ها بود. براهنی در مصاحبه‌ای درباره‌ٔ این کلاس‌ها صحبت می‌کند:<br /> <br /> «برای من افتخار بزرگی است که پس از اخراج از دانشگاه تهران، زیرزمین آپارتمان خود را در گلستان پنجم، خیابان پاسداران، میعادگاه زنان و مردان جوانی کردم که همه ی دغدغه ها را کنار می گذاشتند تا هفته ای دو عصر و گاهی سه عصر را به دقت در آثار بزرگان ادبی جهان، اعم از نویسنده و شاعر و نظریه پرداز قرار دهند. یاد دادن، یاد گرفتن و تحویل دادن آموخته ها، پس از عبور از درون به آثار بعدی، نوعی عرق‌ریزان روحی است، اما به قداست ارتباطی ندارد. کسی که آنچه را یاد نگرفته به دیگری یاد ندهد، به آنچه یاد گرفته خیانت کرده است. نگذاشتند من در دانشگاه این کار را بکنم. من زیرزمین خانه ام را مدرسه کردم. برگردم، اگر بخواهند هم، به دانشگاه نمی روم. به یک زیرزمین می‌روم. انعکاس صدایم در آنجا آشناتر است. نوشتن باید غریزهٔ هر کسی بشود. اما وظیفهٔ من کشف آن غریزه در نوشتهٔ زن یا مرد جوانی است که اثرش را به من نشان می‌دهد. من روی اثر او به همان صورت کار می کنم که روی نسخهٔ اول قصه یا شعر خودم. یادم داده اند، تحویل می دهم. هیچ ارتباطی پاک‌تر و ارضا کننده‌تر از رابطه ی ادبی نیست. من ممکن است با زنی کارم به طلاق کشیده باشد، اما نه من طاقت مطلقه‌شدن از ادبیات را دارم نه ادبیات از من. ادبیات زندگی من است. خواندنش، نوشتنش، بررسی‌اش، دغدغه‌هایش. برای من دیدن چهره های تک تک اعضای کارگاهم -باور کنید!- نوعی زیارت است! چون می دانستیم، و هر وقت همدیگر را دیده‌ایم، فهمیده‌ایم که ما زمانی کاری می‌کردیم که با دیگران نمی‌کردیم و دیگران با ما نمی‌کردند.»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://bahal66.persianblog.ir/MBJ4Q4yl0Nu46NywBG5X-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%AE%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%DB%8C|عنوان= زیرزمین خانه‌ام را مدرسه کردم}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==آثار و منبع‌شناسی==<br /> ===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br /> اولین و مهمترین مسئله‌ای که در آثار براهنی-چه شعر و چه داستان- قابل پیگیری است، دلمشغولی او به زبان است. او عقیده دارد:<br /> <br /> «زبان هیچ‌گونه تقدسی را نه در حضور حافظ، نه در حضور مولوی، نه در حضور فردوسی و نه نظامی و ... به رسمیت نمی‌شناسد. زبان جز سیلان مداوم خودش، که ذات پرتلاطم و دریادل خود زبان است، چیزی را به رسمیت نمی شناسد. زبان فارسی اگر می‌خواهد منزلت یک زبان شعر را پیدا کند، باید به تمامی، در همه ی ابعادش، به کار گرفته شود. اگر زبان دیگری در آن دخالت کرد، چه بهتر . زبان با زبان‌های دیگر قوی می‌شود . هر وقت زبان فارسی متاثر شده، قوی شده، مثل عصر فردوسی که عرصهٔ برخورد سه زبان و صاحبان سه زبان بوده، و سه قوم فارس و ترک و عرب. منتهی نسبت در فردوسی به طرف فارسی چرخیده و در قصاید عصر او به ترکیب عناصری از عربی، که منوچهری، بزرگترین قصیده‌سرای آن عصر یک نمونه است؛ و بعد ناصر خسرو، یکی دیگر. منصور حلاج ایرانی، اصلا چیزی به فارسی ننوشته است. کسی که شرق و غرب او را مساوی عیسی مسیح می‌دانند. حافظ و مولوی عربی را مثل زبان مادری بلدند و ...»&lt;ref name = ''کافه ۲''/&gt;<br /> <br /> براهنی در مقالهٔ «چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم؟» دلیل این تمرکز بر روی زبان را در شعر توضیح می‌دهد. اگر به قول نیچه، در تاریخ، این انسان است که ساختار فراروی را از طریق «وقوع مکرر همان» تکرار می‌کند، پس موضوع اصلی ادبیات(خصوصا شعر) زبان است. چیزی که بین شاعران معاصر و امثال حافظ مشترک است و در ذات آن تغییری رخ نداده این است که حافظ، به موضوع مشترک هویت و ابزار اصلی هستی‌شناسی ما، یعنی زبان، شکل زیبایی‌شناسانه بخشیده است؛ یعنی شکل لذت‌بخش آن را. نویسنده و شاعر معاصر هم همین کوشش را می‌کنند. در هر عصر، هر کس که مدرن است ساختار هر آدمی را که در گذشته و در عصر خود می‌خواسته مدرن باشد، تکرار می‌کند. نکته این‌جاست که استفاده از فرهنگ گذشته برای بیان خود و عصر خود، هرگز به معنای استفادهٔ خطی و زمان‌بندی تاریخی نیست، بلکه درک حالیت حال در گذشتگی بخشی از گذشته است که جان‌های مایل به هم، جان‌های جان‌ها را به هم مایل می‌کند.&lt;ref&gt;{{پک|براهنی|۱۳۷۴|ک= خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم؟|ص= ۱۵۱ و ۱۵۲}}&lt;/ref&gt; براهنی در ادامهٔ همین مقاله به این امر اشاره می‌کند که هر شاعر بزرگی در زندگی خود اشخاصی را می‌شناسد که صد برابر او و امثال او، تجربهٔ چشیدن زهرهای زندگی و مرگ را داشته‌اند، ولی تاکنون شعری نسروده‌اند. از این امر نتیجه می‌گیریم که دردمندبودن یک نفر او را به سوی شعر نمی‌راند تا ما به همه پیشنهاد کنیم درد و شادی را تجربه کنید تا شاعر شوید. براهنی بر همین اساس به شاملو خرده می‌گیرد که می‌گوید: «کلمه را بگذارید و بگذرید، قناری را ببینید» و این حرف را سخن یک شاعر نمی‌داند بلکه می‌گوید می‌تواند سخن یک قناری‌فروش باشد؛ این نوع طرز تلقی، بها دادن به کار هزاران آدم بیکاره‌ای است که با نوشتن چند شیء در نثری قطعه‌قطعه‌شده، بدون کوچک‌ترین توجه به راز قرار گرفتن کلمات در شعر، و اصلیت کلمه در برابر اصلیت شیء، چیزهایی به عنوان شعر به مجلات می‌فرستند.&lt;ref&gt;{{پک|براهنی|۱۳۷۴|ک= خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم؟|ص= ۱۷۲}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در مورد مسئلهٔ زبان در رمان و داستان، در آثار براهنی می‌توان به مفهوم «نگارش کور» اشاره کرد. این اصطلاح به این معنی است که براهنی در آثار داستانی خود، قدم به عرصه‌ای می‌گذارد که به کلی ناشناخته و نامکشوف است و این عرصه همان جهان زبان است که براهنی آن را آشنا نمی‌یابد. این نابینایی نویسنده به یک امر دیگر منتهی می‌شود و آن «اختراع زبان» است. براهنی در این باره می‌گوید:<br /> <br /> «من چراغ به دست دنبال چهره‌ها نمى‌گردم. با کورى درونى دنبال جهانى مى‌گردم که پیش‏ از گفتن من، پیش‏ از اختراع من از دل تاریکى وجود نداشته است. شاید آن فضا، همان چیزى باشد که میشل فوکو آن را «هتروتوپی» (heterotopy) نامیده است. نگارش‏ رمان براى من مثل یادگیرى خطى قدیمى است که پیش‏ از یادگیرى من به کلى نامکشوف مانده بوده است.»&lt;ref&gt;بخشی از سخنرانى رضا براهنی در آوریل ۲۰۰۰، در زمان چاپ «روزگار دوزخى آقاى ایاز» به فرانسه در «کالج بین‌المللى ترجمه‌هاى ادبى» در آرل فرانسه&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===کارنامهٔ رضا براهنی===<br /> ====آثار فارسی و ترجمه‌ها&lt;ref name= ''ملی''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.nlai.ir/|عنوان = آثار رضا براهنی از سایت کتابخانه ملی ایران}}&lt;/ref&gt;====<br /> * ''[[آهوان باغ]]'' (مجموعه شعر)، انتشارات اشرفی، ۱۳۴۱.<br /> * ''[[پلی بر رودخانهٔ درینا]]'' ترجمهٔ رمانی از ایو آندریچ، انتشارات نیل، ۱۳۴۱،در سال ۱۳۴۳، ۱۳۴۵ و ۱۳۵۵ همین انتشارات، سال ۱۳۹۴ انتشارات افراز و سال ۱۳۹۶ نشر شورآفرین، بازچاپ کردند.<br /> * ''[[کلئوپاترا]]'' ترجمهٔ داستانی از کالروماریا فرانزرو، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۴۱، چاپ دوم ۱۳۹۶<br /> * ''[[منظومهٔ جنگل و شهر بر فراز دار]]'' (مجموعه شعر)، نشر مطبوعاتی جاوید، ۱۳۴۲.<br /> * ''[[ریچارد سوم]]'' ترجمهٔ تراژدی از ویلیام شکسپیر، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۴۳، در سال ۱۳۸۳ ن‍ش‍ر و پ‍ژوه‍ش‌ دادار و در سال ۱۳۹۳ انتشارات نگاه بازچاپ کرد.<br /> * ''[[شبی از نیمروز و منظومهٔ یک زندگی منثور]]'' (مجموعه شعر)، چاپخانهٔ چهر تبریز، ۱۳۴۴. <br /> * ''[[طلا در مس: در شعر و شاعری]]'' (نقد ادبی)، چاپخانهٔ چهر تبریز، ۱۳۴۴، در سال‌ ۱۳۷۱ در سه جلد توسط مؤلف و در سال ۱۳۷۸ نشر بزرگمهر بازچاپ کرد.<br /> * ''[[قصه‌نویسی]]'' (نقد ادبی)، انتشارات اشرفی، ۱۳۴۸، در سال‌ ۱۳۶۲ توسط نشر نو و در سال ۱۳۹۳ نشر نگاه بازچاپ کرد.<br /> * ''[[مصیبتی زیر آفتاب]]'' (مجموعه شعر)، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۴۹. <br /> * ''[[گل بر گسترهٔ ماه]]'' (مجموعه شعر)، انتشارات نوید شیراز، ۱۳۴۹، چاپ دوم ۱۳۶۲<br /> * ''[[تاریخ مذکر: رساله‌ای پیرامون علل تشتت فرهنگی در ایران]]'' (مقاله)، نشر علمی، ۱۳۴۹، در سال ۱۳۶۳ نشر اول به‌همراه مقالهٔ فرهنگ حاکم و محکوم چاپ کرد؛ این مجموعه مقاله را نشر دادار در سال ۱۳۸۱ و انتشارات نگاه در سال ۱۳۹۳ بازچاپ کردند.<br /> * ''[[فانون]]'' ترجمهٔ داستانی از دیوید کات، انتشارات خوارزمی، ۱۳۵۱. <br /> * ''[[روزگار دوزخی آقای ایاز]]'' (رمان)، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۵۱. <br /> * ''[[سفر مصر و حالات من در طول سفر]]'' (سفرنامه)، انتشارات ارغنون، ۱۳۵۱، در همین سال نشر کتابخانهٔ ایرانمهر هم چاپ کرده است و در سال ۱۳۶۳ نشر اول، «سفر مصر و جلال آل‌احمد و فلسطین» در یک مجموعه چاپ می‌کند.<br /> * ''[[جنون نوشتن]]''، نشر ایرانمهر، ۱۳۵۱، نشر رسام گزیده آثار مفصلی نیز از رضا براهنی در سال ۱۳۶۸ با همین عنوان، چاپ کرد؛ این گزیده آثار را در سال ۱۳۸۱ نشر دادار بازچاپ کرد.<br /> * ''[[برنامهٔ انتقالی برای انقلاب سوسیالیستی]]'' ترجمهٔ اثری از لئون تروتسکی، انتشارات زبرجد، ۱۳۵۶. <br /> * ''[[ظل‌الله: شعرهای زندان]]'' (مجموعه شعر)، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۵۸، در سال ۱۳۹۶ انتشارات افراز بازچاپ کرد.<br /> * ''[[بعد از عروسی چه گذشت؟]]'' (داستان)، نشر نو، ۱۳۶۱، بازچاپ توسط نشر نگاه در سال ۱۳۸۶<br /> * ''[[چاه به چاه]]'' (داستان)، نشر نو، ۱۳۶۲، بازچاپ توسط نشر نگاه در سال ۱۳۸۶<br /> * ''[[آواز کشتگان]]'' (داستان)، نشر نو، ۱۳۶۲، بازچاپ توسط نشر البرز در سال ۱۳۶۸، نشر دادار به سال ۱۳۸۲ و نشر نگاه در سال ۱۳۸۷<br /> * ''[[تصحیح دی‍وان‌ ح‍اف‍ظ/ از روی‌ ن‍س‍خ‍ه‌ خ‍طی‌ م‍ح‍م‍د ق‍زوی‍ن‍ی‌ و ق‍اس‍م‌ غ‍ن‍ی‌]]''، نشر بامداد، ۱۳۶۲.<br /> * ''[[غم‌های بزرگ ما: مراثی]]''، نشر اول، ۱۳۶۳. <br /> * ''[[کیمیا و خاک: موخره‌ای بر فلسفهٔ ادبیات]]'' (نقد ادبی)، نشر مرغ آمین، ۱۳۶۴، بازچاپ توسط نشر نگاه در سال ۱۳۹۳<br /> * ''[[رازهای سرزمین من]]'' (رمان)، نشر مغان، ۱۳۵۱، بازچاپ توسط نشر مرغ آمین در سال ۱۳۶۸، نشر زریاب در سال ۱۳۷۸، نشر دادار در سال ۱۳۸۱ و نشر نگاه در سال ۱۳۸۶ <br /> * ''[[بیا کنار پنجره]]'' (مجموعه شعر)، انتشارات مرغ آمین، ۱۳۶۷.<br /> * ''[[یار خوش چیزی است: شعرهای تغزلی ۱۳۳۶-۱۳۶۸]]''، نشر ویس، ۱۳۶۹.<br /> * ''[[رویای بیدار (مجموعه مقاله پیرامون نظریهٔ نگارش و خواندن متن ادبی)]]''، نشر قطره، ۱۳۷۳، بازچاپ توسط نشر کاروان در سال ۱۳۸۶ و نشر کتاب کاغذ در سال ۱۳۹۷<br /> * ''[[خ‍طاب‌ ب‍ه‌ پ‍روان‍ه‌ه‍ا (ش‍ع‍ر)، و چ‍را م‍ن‌ دی‍گ‍ر ش‍اع‍ر ن‍ی‍م‍ای‍ی‌ ن‍ی‍س‍ت‍م؟‌ (ب‍ح‍ث‍ی‌ در ش‍اع‍ری‌)]]''، نشر مرکز، ۱۳۷۴، چاپ دوم و سوم توسط همین انتشارات در سال ۱۳۸۸<br /> * ''[[گزارش به نسل بی‌سن فردا]]''، (سخنرانی‌ها و مصاحبه‌ها)، نشر مرکز، ۱۳۷۴، چاپ دوم و سوم توسط همین انتشارات تا سال ۱۳۷۹<br /> * ''[[بحران رهبری نقد ادبی: گفت‌و‌گوی ملک ابراهیم امیری و رسالهٔ حافظ]]''، نشر ویستار، ۱۳۷۵، بازچاپ توسط نشر دریچه در سال ۱۳۸۰<br /> * ''[[آزاده‌خانم و نویسنده‌اش یا آشویتس خصوصی دکتر شریفی]]'' (رمان)، نشر قطره، ۱۳۷۶، بازچاپ توسط نشر کاروان در سال ۱۳۸۱ و نشر نگاه در سال ۱۳۹۳<br /> * ''[[برخورد نزدیک در نیویورک]]'' (داستان)، نشر جامه‌دران، ۱۳۸۳.<br /> * ''[[منتخب اشعار رضا براهنی : شعرهای منتشرشده به‌همراه شعرهای جدید]]''، نشر سرزمین اهورایی، ۱۳۹۳.<br /> * ''[[از پس باده‌پیمایی اژدها در تموز]]'' (مجموعه یادداشت‌ها، طرح‌ها و...)، نشر چشمه، ۱۳۹۴.<br /> <br /> ====آثار به زبان انگلیسی&lt;ref name= ''زندگی‌نامه''/&gt;====<br /> * Play No Play (one-act play), first produced in Salt Lake City, UT, at Salt Lake City Public Auditorium, 1973.<br /> * Zillulah, Abjad Publications (New York, NY), 1975, translation by the author published as God's Shadow: Prison Poems, Indiana University Press (Bloomington, IN), 1976.<br /> * The Crowned Cannibals: Writings on Repression in Iran, introduction by E. L. Doctorow, Vintage (New York, NY), 1977.<br /> <br /> <br /> ===نگاهی به آثار براهنی===<br /> ====روزگار دوزخی آقای ایاز====<br /> «رومن یاکوبسن» در نظریهٔ خود بر این نکته تأکید گذاشته که آنچه هر اثر را به کار هنری تبدیل می‌کند، «ادبیات» نیست؛ بلکه «ادبیت» است. بدین‌ترتیب در این دیدگاه هر واژه به‌عنوان واژه و نه به‌عنوان جایگزین، مفومی مدنظر یا بیان پرشور احساس، درخور توجه است. توجه به ریتم در کلام و کارکرد آن در داستان، وجهی از کاربرد نقش شعری زبان در داستان است. تکرار که از ارکان اصلی ریتم است در سطح یک یا چند واج، واژه و حتی جمله، از عناصری است که به‌وفور و هنرمندانه در رمان «روزگار دوزخی آقای ایاز» براهنی استفاده شده است. به عبارت زیر که از این کتاب انتخاب شده است توجه کنید:<br /> :&lt;font color=purple&gt;'''''«من و محمود، نه! محمود و من، نه! من و محمود، نه! محمود و من... زبان او را بریده...»'''''&lt;/font&gt;{{سخ}}<br /> این تکرار از سویی تأکیدی بر این موضوع است که نام محمود و راوی، همواره در کنار یکدیگر قرار می‌گیرد. از سوی دیگر نمایانگر حال پریشان راوی است که نمی‌تواند جمله‌ای را با قاطعیت بر زبان آورد، از طرف دیگر، نشان‌دهنده‌ٔ این است که راوی درنهایت، محمود را بر خود مقدم می‌داند؛ بنابراین چنین تکراری برای خوانندهٔ دقیق، انباری از اطلاعات را دربارهٔ شخصیت راوی برملا می‌کند.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =قانع | نام = صدیقه |عنوان =بررسی ریتم و نقش شعری زبان در «روزگار دوزخی آقای ایاز» | ژورنال= نشریهٔ داستان خلاقانهٔ سال(حیرت)| شماره =۲ |صفحات= ۲۱۲-۲۱۵| سال =شهریور۱۳۹۵| تاریخ بازبینی = ۱۸خرداد۱۳۹۸}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> براهنی در مصاحبه‌ای، بخش ابتدایی رمان [[روزگار دوزخی آقای ایاز]] را از روی تنها نسخهٔ موجود این کتاب، می‌خواند:<br /> :&lt;font color=olive&gt;''«گفت اره را بیار بالا! و من درحالی‌که پاهای خشک و لاغر و خاک‌آلوده و خون‌آلودهٔ آن یکی را می‌دیدم و تماشا می‌کردم و می‌ترسیدم و آب دهنم خشک شده بود و نفسم درنمی‌آمد، اره‌ٔ بزرگ و سفید و براق و وحشی را که دندانه‌های تیز و درشت و خشن و بی‌رحم داشت، در یک دست گرفتم و با دست دیگر محکم پله‌های نردبان را یک‌یک چسبیدم و تماشاکنان و بهت‌زده، از پشت آن یکی که نفسش سنگین بود و زیر لبش چیزی می‌گفت که نشنیدم، بالا رفتم و در بالارفتن چشمم نه به زمین بود و نه به آسمان، بلکه نخست به پاها و بعد به ساق پاها و بعد به ران‌های سیاه‌وسوخته یا حتی بهتر است بگویم ران‌های کهنه و عتیقهٔ او، آن یکی بود که هنوز می‌ترسم اسمش را بر زبان بیاورم گرچه اسمش را سخت دوست دارم و البته رنگی مندرس بود آنجا سرخ و خاکستری و آلوده به‌خون بر دور کمرش که کمری باریک بود و موهای دور کمرش آنچنان آلوده به خون بود که گویی ناخن‌هایی باریک و خنجرسان و منحوس خواسته بودند مو را بکنند و درعوض پوست زیر مو را کنده بودند؛ ولی مو همچنان در میان تفاله‌های راکد مانده بود و چون خون زیادی در آنجا نبود، عصارهٔ تن را که چیزی چون خونابه بود، به‌سختی بیرون کشیده بود و موها را آلوده کرده و موها را کثیف و چرک و به‌خون‌آلوده کرده بود. گفت اره را بیار بالا! گفتم: آوردم و...»&lt;ref name=''رودرواز''/&gt;''&lt;/font&gt;<br /> <br /> ====خطاب به پروانه‌ها====<br /> برای بررسی این کتاب، سطری از اشعار براهنی را در آن(از دیدگاه خود او) مطمح نظر قرار می‌دهیم:<br /> <br /> یک روزَمی که بوی شانه‌ٔ تو خواب می‌بَرَدم<br /> <br /> در این سطر، ما عمل نوشتن را، خود نوشته را می‌خوانیم و نه معنای نوشته را و در این عمل نوشتن، پرسش شاعر از آن فضاهایی است که در اطراف کلمات وجود دارد. نمی‌گوید: «یک روز من هستی،» بلکه می‌گوید:«یک روزمی». نمی‌دانیم «شانه» (به هر چند معنای آن) بو دارد یا ندارد، و نمی‌دانیم که بوی شانهٔ کسی می تواند کسی دیگر را به خواب ببرد یا نه، ولی می‌دانیم که فضاهای اطراف كلمات، و به هم خوردن منطق دستور و شاخصه های معنی‌شناسی منطقی، و جدا کردن کلمات از معانی قطعی و قاطع آنها، این سطر شعر را به صورت نوشته‌ای در می‌آورد که فقط به صورت شعر، نوشته شده است؛ این امر هنگامی اتفاق می‌افتد که فضاهای کلمات به دور یکدیگر می‌چرخند و به درون، به یک مخفیگاه درونی، که ناشی از قطع حرکت دستور، قطع حرکت معنا، قطع حرکت منطق است، می‌ریزند. وقتی که «یک روز» می‌خواهد حرکت کند، «بوی شانهٔ تو» آن را قطع می کند، و بعد آن دو را «خواب می بَرَدم» غیر دستوری، قطع می‌کند. از قطع یک حرکت زبانی توسط حرکت زبانی دیگری که توسط یک حرکت دیگر قطع خواهد شد، ما به درون نوشته، به درون عمل نوشتن، برمی‌گردیم. وقتی که رشد معنی‌شناختی و حرکت معنی‌شناختی را قطع می کنیم، زبان معنای زبان بودن خود را در برابر ما می‌گذارد. اگر این سطر، لذتی داشته باشد، لذتش ناشی از رفتاری است که با زبان شده است؛ بازگرداندن آن به جهان منطقی و فیزیکی به همان اندازهٔ بازگرداندن پدیدهٔ انسان به پدیدهٔ میمون، غیرممکن است. نگاه کردن ساده در شعر عاشقانه کافی نیست، دیدن اهمیت دارد.<br /> <br /> سطرهای دیگری از این کتاب در ادامه می آیند که صورتهای مختلفی از بیان شعری را پیش می‌کشند که اساس آن بر تجاوز از قواعد دستوری و نحوی برای ایجاد بيان مستقل شاعرانه است:<br /> <br /> * اگر تو مرا نبینی اگر تو مرا نخوابانی، من هم نمی‌بینَمَم من هم نمی‌خوابانَمَم<br /> * اسبی شبیه سبز که از یک ستاره به آن سراسر سکوت سرازیر ساز<br /> * عاشق‌تر از همی.../ مثل همین تو که در یک هما.../شُرّا<br /> * آن چشم‌ها: فضای سینهٔ من-بودا-را-دید؟/یادت هست؟<br /> * و بعد، بر یک گلیم کهنه، خدا را خوابم برد<br /> * ... ای قهقه گدازه‌ٔ مس در تب طلا، دَفدَفدَفِ تنور تنم را بدف! دف خود را رها نکن!<br /> * سیًالهٔ طراوتی از شیوه‌های دف، دَفدَفدَفَست که می‌کوبد، می‌بارد&lt;ref&gt;{{پک|براهنی|۱۳۷۴|ک= خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم؟|ص= ۱۸۵ تا ۱۸۷}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====رازهای سرزمین من====<br /> رازهای سرزمین من نام رمانی است از رضا براهنی که در بارهٔ فضای ایران قبل از انقلاب اسلامی نوشته شده است. این رمان تا کنون به زبان‌های مختلف ترجمه شده است. قهرمان این داستان «حسین تنظیفی» است که شاهد ترور یک افسر آمریکایی بوده و تا پیروزی انقلاب در زندان به سر می‌برد. وی بعد از انقلاب به دنبال تهمینه، خواهرزن «تیمسار شادان» است. این تیمسار از شخصیت «سرتیپ مهرداد» که زمانی رئیس ساواک تبریز بود و در شیراز کشته شد، گرته‌برداری شده است. براهنی دراین رمان در ارائهٔ دو شخصیت «حاجی جبار» و دخترش «شکوفه» به موفقیتی چشمگیر دست می یابد؛ دو تیپی که با انقلاب به سیاست روی می آورند، یکی به قدرت می رسد و دیگری در خیابان‌ها به خاک می افتد. براهنی در پرداخت شخصیت «شکوفه» تیپ و آدمی را به رمان فارسی معرفی می کند که نو، زنده و جاندار بوده و نشانهٔ قدرت نویسنده است. «رازهای سرزمین من» را یکی از پرشخصیت‌ترین رمان‌های فارسی می‌دانند که راوی واحدی نداشته و راویان متعدد در زمان‌ها و مکان‌های مختلف داستان را پیش می‌برند. این اثر تاریخی که بلندترین رمان رضا براهنی به شمار می‌آید از لحاظ تصویری و فرمی و نیز سبک روایت مورد توجه منتقدان قرار گرفته است.&lt;ref name = ''کافه ۲''/&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===ناشران همراه طی سال‌ها تلاش===<br /> ===== ناشران داخلی =====<br /> اشرفی، نیل، افراز، شورآفرین، امیرکبیر، نشر مطبوعاتی جاوید، نگاه، دادار، چاپخانهٔ چهر تبریز، بزرگمهر، نشر نو، نوید شیراز، نشر علمی، نشر اول، خوارزمی، ارغنون، نشر کتابخانهٔ ایرانمهر، رسام، زبرجد، البرز، بامداد، مرغ آمین، مغان، زریاب، ویس، قطره، کاروان، کتاب کاغذ، مرکز، ویستار، دریچه، جامه‌دران، سرزمین اهورایی و چشمه<br /> <br /> ===== ناشران خارجی =====<br /> Abjad Publications و Vintage و Random House و...<br /> <br /> <br /> ===جوایز و افتخارات===<br /> رضا براهنی طی سال‌های فعالیت قلمی خود جوایز متعددی را در ایران و خارج از ایران دریافت کرده است که در زیر به چند مورد از آنها اشاره می‌شود.<br /> <br /> * براهنی در سال ۱۹۷۷، جایزهٔ بهترین روزنامه‌نگار حقوق انسانی را از سوی مجمع نویسندگان مطبوعات جهان دریافت کرد. این جایزه به فعالیت‌هایی اختصاص دارد که باعث اطلاع‌یافتن جامعهٔ بین‌الملل از هرگونه مسئلهٔ مربوط به حقوق بشر شود و براهنی به خاطر افشاگری‌های بین‌المللی خود دربارهٔ رژیم پهلوی مفتخر به دریافت آن شد.&lt;ref name=''ظل‌الله''/&gt;<br /> * در سال ۲۰۰۰ از طرف دانشگاه تورنتو، جایزهٔ Scholars at Risk Program Award به او اهدا شد. در همین سال، از طرف کمیتهٔ آزادی نشر بین‌المللی در آمریکا نیز جایزه‌ای به براهنی تعلق گرفت.&lt;ref name=''زندگی‌نامه''/&gt;<br /> * در دومین دورهٔ جایزهٔ شعر تجربه‌گرا(آوانگاردها) از رضا براهنی در کنار یدالله رؤیایی به عنوان پیشگامان شاخص شعر آوانگارد تقدیر شد و تندیس شعر آوانگارد به این دو شاعر اهدا شد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://avangardha.com/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7/|عنوان = گزارش اختتامیه جایزه شعر تجربه گرا}}&lt;/ref&gt;<br /> * اولین جایزهٔ ملی منتقدان از طرف کانون شعر و ادب ایوار خرم‌آباد در سال ۱۳۸۴ به رضا براهنی اهدا شد.&lt;ref name=''صادق زخم''/&gt;<br /> * در سال ۱۳۸۴، جایزهٔ ادبی یلدا برای یک همر فعالیت فرهنگی در زمینه‌ٔ نقد ادبی به رضا براهنی اهدا شد.&lt;ref name=''سال‌شمار حیرت''/&gt;<br /> <br /> ===منبع‌شناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br /> <br /> * تاریخ تحلیلی شعر نو، محمد شمس لنگرودی، مرکز، ۱۳۷۷.<br /> * در بزم اهریمن(دربارهٔ رضا براهنی)، مصطفی فعله‌گری، شرکت انتشارات سورهٔ مهر، ۱۳۸۴.<br /> * رازه‍ای‌ س‍ق‍وط ذوق‌ و ان‍دی‍ش‍ه‌ در س‍رزم‍ی‍ن‌ م‍ن‌ (س‍خ‍ن‍ی‌ درب‍اره‌ ک‍ت‍اب‌ رازه‍ای‌ س‍رزم‍ی‍ن‌ م‍ن‌)، ا. زنوزی، لندن، ۱۳۷۱.<br /> * حدیث غربت سعدی(جستارهایی در ادبیات و فرهنگ)، رضا فرخ‌فال، مرکز، ۱۳۸۸.<br /> * چاه پرکژدم(دربارهٔ رضا براهنی)، مصطفی فعله‌گری، شرکت انتشارات سورهٔ مهر، ۱۳۸۴.<br /> * مصاحبه تاريخ شفاهی با احسان شریعتی، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران: موسسه مهرگان فرهنگ آسیا‏، ‏‫۱۳۸۶(در جلسهٔ اول و دوم این مصاحبهٔ سه جلسه‌ای، احسان شریعتی اشاره‌هایی به درگیری‌های براهنی با رژیم پهلوی، زندانی‌شدن او و توقیف آثار او دارد.)‬‬<br /> <br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> # {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی= براهنی|نام= رضا|عنوان= ظل‌الله|سال= ۱۳۵۸|ناشر = امیرکبیر|مکان = تهران|شابک= }}<br /> # {{یادکرد ژورنال | عنوان =سال‌شمار زندگی رضا براهنی|ژورنال = داستان خلاقانهٔ سال(حیرت)|مکان= |دوره = ۲| شماره =۲ | سال =شهریور۱۳۹۵| تاریخ بازبینی = ۱اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد ژورنال | عنوان =از جمهوری اسلامی دلخور نیستم (رضا براهنی در گفت‌وگو با بهار) | ژورنال = روزنامهٔ بهار | شماره =۳۲ | سال =۶آبان۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۱اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =مجابی | نام = جواد | نام خانوادگی۲ = سلطانی | نام۲ = پژمان| عنوان =در عالم رضا اژدهایی هست که آن را یقین خوانند... ، سخنرانی رضا سیدحسینی در مراسم بزرگداشت رضا براهنی: ۲۵ ژوئن ۲۰۰۵، دانشگاه تورنتو؛ گزارش مراسم بزرگداشت رضا براهنی: نویسنده، شاعر، منتقد و استاد دانشگاه؛ سپاس دکتر براهنی از کانون فرهنگی سپاس| ژورنال = بایا| شماره =۳۷ | سال = فروردین۱۳۸۴ | تاریخ بازبینی= ۱اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد ژورنال | عنوان =شاملو دودوزه‌باز بود: گفت‌وگو با رضا براهنی دربارهٔ زندگی و زمانه‌اش | ژورنال = اندیشهٔ پویا|شماره =۴ | سال =آبان‌وآذر۱۳۹۱| تاریخ بازبینی = ۱۰اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد ژورنال | عنوان =دوست دارم به ایران بازگردم؛ اما...: گفت‌وگوی مهرنامه با رضا براهنی دربارهٔ ادبیات، روزمرگی‌ها و بازگشتش | ژورنال = مهرنامه | شماره =۳۸ | سال =مهر۱۳۹۳| تاریخ بازبینی = ۱۲اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =فرخفال | نام = رضا|عنوان = براهنی شاعر، براهنی نظریه‌پرداز: میزگرد با حضور منوچهر آتشی، عنایت سمیعی، حافظ موسوی، شهریار وقفی‌پور، هوشیار انصاری‌فر؛ مشکل رؤیایی با براهنی: نگاهی به بحران معنا در شعر امروز و تئوری زبانیت|ژورنال = کارنامه | شماره =۴۶و۴۷ | سال =آذرودی۱۳۸۷| تاریخ بازبینی = ۲۲اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =براهنی | نام =رضا | پیوند نویسنده =رضا براهنی | عنوان =خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم | سال = ۱۳۷۴| ناشر = مرکز|مکان = تهران| شابک = }}<br /> # {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =براهنی | نام = رضا |عنوان =اگر صادق باشیم با زخم می‌میریم | ژورنال = بایا | شماره =۳۸ | سال =فروردین۱۳۸۴| تاریخ بازبینی = ۱اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =براهنی | نام =رضا | پیوند نویسنده =رضا براهنی | عنوان =طلا در مس: در شعر و شاعری |جلد = ۲| سال = ۱۳۷۱| ناشر = مؤلف}}<br /> # {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی =براهنی | نام = اکتای |عنوان =پدران و پسران | ژورنال = تجربه|شماره =۵۴ | سال =دی۱۳۹۶| تاریخ بازبینی = ۱خرداد۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =براهنی | نام =رضا | پیوند نویسنده =رضا براهنی | عنوان = قصه‌نویسی| ترجمه = | سال = ۱۳۶۸| ناشر = البرز|مکان = تهران| شابک = }}<br /> # {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =قانع | نام = صدیقه |عنوان =بررسی ریتم و نقش شعری زبان در «روزگار دوزخی آقای ایاز» | ژورنال = نشریهٔ داستان خلاقانهٔ سال(حیرت)| شماره =۲ | سال =شهریور۱۳۹۵| تاریخ بازبینی = ۲۸خرداد۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی =براهنی | نام = رضا |عنوان =مرگ هوشنگ گلشیری مرگ هر کسی نیست | ژورنال = بایا|شماره =۱۰ و ۱۱ و ۱۲| سال =۱۳۷۹| تاریخ بازبینی = ۳۰خرداد۱۳۹۸}}<br /> <br /> ==پیوند به بیرون==<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://echolalia.ir/tag/%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AA%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D9%86%D8%B4%D8%A6%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%B2/|عنوان = تمرکز نشئه: برای ساناز (سروده‌شده در ۷اردیبهشت۱۳۷۶ در تورنتو|ناشر = اکولالیا(آرشیو شعر جهان)|تاریخ = |تاریخ بازدید =۱۵اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://journali.st/broadcasts/390870076|عنوان = کافه‌کتابی‌ها گفت‌وگوی این هفته رضا براهنی ۲|ناشر = وبگاه ژورنالی|تاریخ = ۱۱مهر۱۳۹۷|تاریخ بازدید =۱۵اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.encyclopedia.com/arts/educational-magazines/baraheni-reza-1935|عنوان = زندگی‌نامهٔ رضا براهنی |ناشر = Encyclopedia.com|تاریخ = |تاریخ بازدید =۱۵اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://ruslar.pro/video/2NXTWjJfMaQ|عنوان = هزار داستان با مسعود بهنود: ساناز و براهنی|ناشر = ruslar.pro|تاریخ = |تاریخ بازدید =۱۵اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.isna.ir/news/93060301710/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%B1%D8%B4|عنوان= زدن وصلهٔ «آلزایمر» به رضا براهنی سنگ‌دلانه است!|ناشر = ایسنا|تاریخ =۳شهریور۱۳۹۳|تاریخ بازدید =۱۸خرداد۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.aparat.com/v/SHgul/%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF_%26quot%3B%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7_%D9%88_%D8%AE%D8%A7%DA%A9%26quot%3B_%D8%A7%D8%B2_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF_%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%DB%8C|عنوان= مستند کیمیا و خاک|ناشر= آپارات|تاریخ= ۱۳۹۳|تاریخ بازدید =۱خرداد۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.youtube.com/watch?v=SvWpJxBSUw4|عنوان= گفت‌وگوی مهدی فلاحتی با رضا براهنی در برنامهٔ «رودرواز» صدای آمریکا|ناشر = یوتیوپ|تاریخ= ۷آذر۱۳۸۹(۲۹نوامبر۲۰۰۹)|تاریخ بازدید =۱خرداد۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://www.nlai.ir/|عنوان = آثار رضا براهنی از سایت کتابخانه ملی ایران |ناشر = مرکز اسناد و کتابخانه ملی|تاریخ بازدید =۱۵اردیبهشت۱۳۹۸}}</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B1%D9%87%DB%8C_%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%B1%DB%8C&diff=47557 2022-07-24T06:12:16Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div> {{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = رهی مُعَیِری<br /> |تصویر = Rahi.jpg<br /> |توضیح تصویر = '''تار و پود هستی‌ام بر باد رفت اما نرفت{{سخ}}عاشقی‌ها از دلم، دیوانگی‌ها از سرم'''<br /> |نام اصلی = محمد حسن مُعَیِری<br /> |زمینه فعالیت = شعر، نقاشی، موسیقی<br /> |ملیت = ایرانی<br /> |تاریخ تولد = ۱۰ اردیبهشت ۱۲۸۸<br /> |محل تولد = تهران<br /> |والدین = محمدحسن خان<br /> |تاریخ مرگ = ۲۷آبان ۱۳۴۷<br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = سرطان <br /> |آخرین محل زندگی =<br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی =<br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = <br /> |سال‌های نویسندگی = تمام طول عمر<br /> |سبک نوشتاری = اغلب قالب‌های شعری، مطالب سیاسی و انتقادی، و گاهی طنز<br /> |کتاب‌ها = سایه عمر، گل‌های جاویدان<br /> |مقاله‌ها = <br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص =<br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = <br /> |شریک زندگی =مریم فیروز<br /> |فرزندان = <br /> |تحصیلات = <br /> |دانشگاه = <br /> |حوزه = <br /> |شاگرد = <br /> |استاد = <br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از =سعدی، حافظ، مولوی، صائب و گاه مسعود سعد سلمان و نظامی<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا = <br /> }}<br /> '''محمدحسن مُعَیِری''' معروف به '''رهی مُعَیِری''' شاعر و غزل‌سرای معاصر است که از تصنیف‌سرایان و ترانه‌سازان ممتاز عصر خود بود. او به هنرهایی چون موسیقی و نقاشی تسلط داشت. <br /> &lt;center&gt;♦ ♦ ♦ ♦ ♦&lt;/center&gt;<br /> معیری یکی از چند چهره ممتاز غزل‌سرای معاصر است. وی علاوه بر فعالیت در شعر و هنر، در انجمن‌های بسیاری فعالیت داشت. او سال‌ها با وحید دستگردی در انجمن نظامی که برای تصحیح و مقابله دیوان نظامی تشکیل شده بود همکاری کرد. علاوه بر این در انجمن‌‌های ادبی، انجمن موسیقی ملی، جامعهٔ باربد، انجمن ادبی فرهنگستان ایران و انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی عضویت داشته. رهی سرایش شعر را از هفده سالگی آغاز کرد. وی پس از آن دوران به اغلب سبک‌های شعری نیز دست برد.{{سخ}}اولین سرودهٔ وی بدین شرح بود:{{سخ}}<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک= color: #3442ad}}{{ب|کاش از درم آن شمع طرب می‌آمد|وین روز مفارقت به شب می‌آمد}}{{پایان شعر}}<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک= color: #3442ad}}{{ب|آن لب که چون جان ماست، دور از لب ماست|ای کاش که جان ما به لب می‌آمد}}{{پایان شعر}}<br /> رهی در سرایش شعر کلاسیک از مهارت خاصی برخوردار بود به ویژه در سرودن غزل که بیشتر موفقیت وی در شاعری وابسته به غزل‌سرایی بوده است. از همان ابتدا از طرف‌داران و دوست‌داران سعدی بود و بیش از دیگر مقلدان به سعدی و سخنش نزدیک شد. بسیاری از صاحب‌نطران معتقدند غزل رهی عاری از حشو بود و در کمتر غزلی از او می‌توان یک مصراع سست یافت همچنین کلمات زاید جای خوشی در مصراع‌های شاعر ندارند. و در کل می‌توان بیان کرد که شاعری چون رهی معیری غزل‌هایش را با وسواس هر چه تمام می‌سرود.{{سخ}} معیری از پرخواننده‌ترین شاعران معاصر بوده است. چاپ آثارش در شمارگان بالا دلیلی بر این ادعاست. با خواندن آثار شاعر می‌توان به این نتیجه رسید که همواره زبانی ساده و به دور از تکلف در سراسر نوشته‌هایش جاری است و برجسته‌ترین دلیلِ پرخواننده بودن و چاپ بالای آثار هم همین است. <br /> ==از میان یادها==<br /> ===عشق===<br /> رهی هیچ گاه ازدواج نکرد او سال‌ها عاشق مریم فیروز، فرزند میرزا فرمان‌فر، بود. نخستین بار در روزی اردیبهشتی دیدار کردند؛ در یک مهمانی در خانه مصطفی فاتح. همان دیدار آغاز یک عشق شورانگیز بود. {{سخ}}برخی از آثار رهی که به گفته دیگران، از بهترین آثار ادبیات کلاسیک است به لطف همین عشق سروده شد. مریم فیروز با هیچ‌یک از زنان دوره خویش قابل مقایسه نبود. وی یکی از شاخص‌ترین زنان دوران خود بوده دختری از خانواده‌ای پرنفوذ و ثروت‌مند. مشوق نوشت‌های انتقادی رهی در روزنامه‌ها بوده و این شاعر به لطف معشوقش سروده‌های جان دار و ماندگاری سروده است. مریم منبع ذوق معشوقش برای شعر سرودن بود. اما اندک اندک در محافل چپ زنان تهران، مشهور شد و در نهایت میان عشق و سر پر شور دومی را انتخاب کرد و در راهی قدم گذاشت که سراسر آورگی و زندان و شکنجه بود. عشقش را پشت سر رها کرد. و سرنوشت این شور عاشقانه نافرجام بود. <br /> ===دارایی===<br /> زندگی رهی پس از دو دهه کار دولتی و سی و پنج‌سال قافیه‌پردازی شامل این‌ها بود؛ چند جلد کتاب شعر، یک میز تحریر و صندلی، چند دست لباس و ده بیست‌تا کراوات که معشوقه‌های پنهانی اش برایش خریده‌اند. <br /> ===زندگی شخصی===<br /> وی شاعری بود که مدام از عشق و زیبارویی یار و بی‌عهدی و بی‌وفایی می‌گفت اما هیچ‌گاه ازدواج نکرد! <br /> گفته‌های بسیاری در رابطه با تجرد او وجود دارد که مطلب زیر از آن جمله است:{{سخ}}<br /> به زیدی گفتند چرا زن نمی‌گیری؟{{سخ}}<br /> گفت: معلمم!{{سخ}}<br /> حالا اگر رهی هم زن نمی‌گیرد شاید برای اینکه شاعر است. شاعر نمی‌تواند دل خود را به بند بزند، محبوس شود، فکر خانه و خانواده کند. دوست دارد به هر چمن که می‌رسد گلی بچیند و برود پای گل نشستن و خارش می‌کند، سوژه از بین می‌رود، مضمون گم می‌شود و قافیه می‌سوزد.<br /> <br /> ===مرگ===<br /> [[پرونده:Aramghah.rahi.jpg |210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''مدفن رهی معیری'''&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:Biron.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''نمای بیرونی آرامگاه'''&lt;/center&gt;]]<br /> ====آرامگاه====<br /> مدفن رهی معیری واقع در گورستان تاریخی ظهیر‌الدوله در شمیرانات تهران، خیابان دربند، خیابان ظهیرالدوله است. <br /> این مکان محل دفن بسیاری از سیاست‌مداران، مشاهیر و هنرمندانی چون؛ ملک‌الشعرای بهار، ایرج میرزا، رهی معیری، ابوالحسن صبا، روح‌الله خالقی، قمرالمولک وزیری، فروغ فرخزاد، برادران محجوبی، غلامرضا رشید یاسمی و... می باشد. قبرستان ظهیر الدوله در سال ۱۳۷۸ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/12/14/1325959/%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B8%D9%87%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87/photo/1|عنوان=گورستان}}&lt;/ref&gt;<br /> ====پیام یغما====<br /> :در آخرین ساعت که مجلهٔ یغما زیر چاپ بود از مرگ شاعرِ استاد، دوست عزیز دانشمند، رهی معیری خبر رسید. جمعه ۲۳آبان ۱۳۴۷. رهی در میان شاعران معاصر به نام بود، ذوقی بسیار لطیف و طبعی نکته‌سنج داشت. خدا بیامرزدش. <br /> ::همه باید برویم از پی هم<br /> ::::آن دمی دیر و این زمانی زود <br /> ::هیچ صورت ز خاک بسته نشد<br /> ::::که به خاک اندرون ز هم نگشود<br /> ::هیچ منسوج روزگار نکرد <br /> ::::که بننگست تارش از هم و پود<br /> ::مرگ را زاده‌ایم مردنی‌ایم<br /> ::::پیشوای بزرگ ما فرمود...<br /> ====افسوس بناغلی علوی (از شعرای افغانستان)====<br /> از خبر مرگ سخن‌سرای عالی مقام پارسی رهی معیری تأثر بزرگی به من دست داد و این پارچه ارتجالی که مبین احساس من است تقدیم شد امید است اجازه نشرش بدهند. <br /> شعر زیر در رثای معیری است که توسط شاعر افغان فرستاده شده بود تا چاپ شود و حبیب یغمایی در مجله یغما آن را منتشر کرد.<br /> :شمعی خموش شد<br /> ::در خامشی سرد فرو رفت آشیان <br /> :::اما چه خامشی جان‌کاه و سینه‌سوز<br /> :دیگر صدای بلبل دستانسرای عشق <br /> ::زین اشیان سرد <br /> :::بیرون نمی‌شود<br /> :دیگر زبان شعر به شیوایی بیان <br /> ::آن شعرهای نغز<br /> :::انشا نمی‌کند<br /> :آری<br /> ::امشب ز تند باد خزان شمع نیم‌سوز<br /> ::کخاموش و سرد شد <br /> :دیگر میان سینه آزادهٔ رهی <br /> ::از عشق گلرخان <br /> :::آن دل نمی‌تپد<br /> :آن دل که گرم بود ز احساس و آرزو<br /> ::از عشق بی زوال <br /> :::از گرمی محبت و احساس مردمی<br /> دیگر نمی تپد<br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===سال‌شمار زندگی===<br /> ۱۲۸۸: تولد در ماه اردیبهشت<br /> ۱۳۰۵: سرودن اولین شعر در قالب رباعی<br /> ۱۳۲۲: ریاست کل انتشارات و تبلیغات وزارت پیشه و هنر که بعداً به وزارت صنایع تغییر یافت.<br /> ۱۳۴۵: چاپ مجموعه‌ای از اشعار با نام '''«سایه عمر»'''<br /> ===از کودکی تا پیری===<br /> محمدحسن معیری در سال۱۲۸۸ دیده به دنیا گشود. در همان سال پدرش دنیا را ترک گفت و او از کودکی در دامان مادری که هم برای او مادر بود و هم پدر رشد کرد. او در خانواده‌ای هنری زاده شد. هم خانواده پدری و هم مادری در موسیقی و نقاشی دستی داشتند. رهی معیری پسر محمدحسن خان و نوهٔ معیرالملک (نظام‌الدوله)، وزیر خزانه، و از طرف مادری نوه میرزا عباس‌خان قوا‌م‌ا‌لدوله تفرشی، وزیر خارجه دوره ناصری بود. در ابتدا آموزش‌های اولیه هنر را از مادر فراگرفت و در کنار مدرسه به موسیقی و نقاشی هم می‌پرداخت و آن‌ها را با هم پیش می‌برد. از همان اوان نوجوانی دل به سرودن داد و به اشعار شاعرانی چون سعدی، حافظ و ملای روم علاقه بسیاری داشت. پس از اتمام دبیرستان و گرفتن دیپلم در مشاغل دولتی استخدام شد. دهه۲۰ اوایل سرایش او بود در آن دوران ترانه هم می‌سرود، از همان ایام به انجمن ادبی حکیم نظامی رفت و آمد کرد و چندی بعد، از اعضای سخت‌کوش آن شد. هر چه گذشت قلمش در نظم، طنز، فکاهیات، اشعار طنزآلود و نیش‌دار، انتقادی، سیاسی و اجتماعی قوی‌تر شد. او این نوشته‌ها را با نام‌‌های مستعاری چون زاغچه، شاه‌پریون و... در روزنامه‌هایی چون «توفیق» و «باباشمل» به چاپ می‌رساند. در سال ۱۳۴۶ سرطان گریبانش را گرفت! برای معالجه به لندن سفر کرد اما مؤثر نیفتاد و در ۲۴آبان۱۳۴۷ دیده از دنیا بست. <br /> ===شخصیت و اندیشه===<br /> از صفات او شوریدگی، فروتنی و عشق‌ورزی را می‌توان نام برد. می‌توان گفت مهربانی۷ ادب، خوش‌رویی،‌تواضع، بلندهمتی، عاشق‌پیشگی و زیباپستی از برجسته‌ترین وجوه شخصیتی رهی به شمار می‌اید. وی مجهز به اخلاق و صفاتی نیکو بود همین بود که جایگاه ویژه‌ای در دل طرف‌دارانش داشت.<br /> ===زمینهٔ فعالیت===<br /> نقاشی و موسیقی ارثی بود که از خانواده پدری و مادری به او رسیده بود. موسیقی را با شنیدن قوی‌تر کرد. علاوه بر شعر و شاعری عاشقانه، طنز هم می‌نوشت. او گاهی برای روزنامه‌ها و مجلات قلم سیاست و اجتماع می‌زد و نقد می‌کرد.<br /> ===از نگاه دیگران===<br /> {{جعبه گفتاورد|نقل‌قول=&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:darkgreen&quot;&gt;'''[[محمدرضا شفیعی کدکنی]]: امروز رهی یکی از مهم‌ترین غزل‌سرایان معاصر به شمار میرود و شعرش دوست‌داران بسیار دارد'''{{سخ}}<br /> &lt;font color=darkcyan&gt;♦ ♦ ♦ ♦ ♦&lt;/font&gt;{{سخ}}<br /> &lt;span style=&quot;color:darkgreen&quot;&gt;'''محمد حقوقی: بر اثر رعایت تامِ شاعر از اصول و فنون و دقت تمام او در بیان مضمون، در میان غزل‌های امروز، کمتر همانند دارد.'''{{سخ}}<br /> &lt;font color=darkcyan&gt;♦ ♦ ♦ ♦ ♦&lt;/font&gt;{{سخ}}<br /> &lt;span style=&quot;color:darkgreen&quot;&gt;'''نادر نادر‌پور: رهی شاعر غزل‌سرای خوبی بود. او در کار خودش از بهترین شاعران پیرو سنت در غزل، و از غزل‌سرایان درجه یک امروز بود.'''{{سخ}}<br /> &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/center&gt;|تراز=چپ|عرض=۲۱%|رنگ پس‌زمینه=#d5fdf4}}<br /> ====عبدلعلی دستغیب====<br /> {{گفتاورد تزیینی|در روزگار ما شاعران چیره‌دستی چون ملک‌الشعرا بهار، فریدون توللی، محمدحسین شهریار، پژمان بختیاری، امیری فیروز‌کوهی، رهی معیری، موید ثابتی،‌احمد گلچین معانی،‌ هوشنگ ابتهاج، ابوالحسن وزیری، جلوه‌های دل‌انگیز احساسات و عواطف را در غزل‌های زیبایی نشان داده‌ و شعرهایی سروده‌اند که همیشه بر سر زبان‌ها‌ست ولی در میان این غزل‌سرایان ما، رهی معیری لطف و ظرافت خاصی دارد و در قدرت توصیف حالات روحی ممتاز است.}}<br /> ====جلال میزبان====<br /> {{گفتاورد تزیینی|جناب شاعر تقریبا پنجاه سال است از عمر شریفش می‌گذرد ۳۵ سال است که شعر می‌گوید و پنجاه سال تمام است که دوست‌دا ر موی خوش و روی دلکش است، اما با همه این احوال اگر کتاب رهی را رؤیت بفرمایید بس که به خودش ور می‌رود و ترگل و ورگل است که خیال می‌کنید با یک جوان ۲۵ساله رو به رو هستید.}}<br /> ====نوشته روزنامهٔ «اصلاحِ» کابل====<br /> :شعر رهی کیف و حالی داشت که با سلاست گفتار و روانی طبع مخصوص گوینده‌اش، خواننده و شنونده را لحظات غنیمتی مشغول می‌داشت و بر بال خیال به دنیای سوز و ساز و شور حالش می‌برد. ترانه‌ساز شیوا بیان غزل را به مفهوم غزل انشا می‌کرد و مطالعه شعرش اهل دل را جذب و شوری وصف‌ناپذیر می‌بخشید. اگر بتوان احساس را ترسیم کرد و اگر شعر گنجایش بیان احساس را دارد پس شعر رهی همه‌اش جذبه و احساس است. <br /> ====شفیعی کدکنی====<br /> {{گفتاورد تزیینی|رویکرد گشترده مخاطبان به شعر رهی، بی‌تردید به عوامل متعدد و متفاوتی مربوط می‌شود که دست‌یابی و درک همهٔ آن‌ها تقریباً ناشدنی می‌نماید، چون شعر هم شاخه‌ای از هنر است و هنر هم وقتی مصداق جمال و هنر دارد که تعریف‌ناپذیر باشد و در حجاب «ابهام» و پرده «ندانم»‌ها.}}<br /> ===گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکان‌هایی که به آن مسافرت کرده است)===<br /> ===برنامه‌های ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br /> ===تأثیرپذیری‌ها===<br /> طرز بیان شاعر در برخی شعرها گاهی به سبک عراقی، مخصوصا سعدی، و گاهی به سبک هندی، مخصوصا صائب، نزدیک است اما تقلید نیست که شباهت تامی با آن‌ها داشته باشد. او خواسته با ترکیب این دو شیوه کلام روان سعدی و خیال‌انگیزی و باریک‌بینی صائب را در یک‌جا جمع آورد و در این باره موفق هم بوده. به همین دلیل می‌توان اظهار کرد که رهی معیری گاهی از این دو شاعر تأثیر گرفته و پیروی کرده است.<br /> رهی از دوست‌داران سعدی، حافظ،‌ مولوی، صائب، مسعود سعد سلمان و نظامی بود اما سخنان او نخستین تأثیر را از سعدی می‌پذیرفتند و خود نیز دل‌بستگی و توجه بیشتری به اشعار سعدی داشت.<br /> ===علت شهرت===<br /> اغلب آثار معیری در مجلات و نشریات دوره خود به چاپ می‌رسیدند همین باعث شهرت هر چه بیشتر او شد. خاصه مطالب سیاسی و طنزآلود، موجب این نام‌داری شدند. <br /> ==آثار و کتاب‌شناسی==<br /> غزل، ترانه و تصنیف می‌سرود همچنین از سرودن اشعار سیاسی و اجتماعی عقب نمی‌ماند. اولین تصنیف سروده شده توسط او با نام '''«خزان عشق»''' شهرت عجیبی در سر تا سر کشور یافت.<br /> خزان عشق از سروده‌های بسیار دلپذیر اوست.<br /> <br /> <br /> شد خزان گلشن آشنایی{{سخ}}<br /> بازم آتش به جان زد جدایی{{سخ}}<br /> عمر من ای گل طی شد بهر تو{{سخ}}<br /> وز تو ندیدم جز بدعهدی و بی وفایی{{سخ}}<br /> <br /> <br /> با تو وفا کردم تا به تنم جان بود{{سخ}}<br /> عشق و وفاداری با تو چه دارد سود{{سخ}}<br /> <br /> <br /> آفت خرمن مهر و وفایی{{سخ}}<br /> نو گل گلشن جور و جفایی{{سخ}}<br /> از دل سنگت آه<br /> <br /> <br /> دلم از غم خونین است{{سخ}}<br /> روش بختم این است{{سخ}}<br /> از جام غم مستم{{سخ}}<br /> دشمن می‌پرستم{{سخ}}<br /> تا هستم<br /> <br /> <br /> تو و مست از می به چمن{{سخ}}<br /> چون گل خندان از مستی بر گریه من{{سخ}}<br /> با دگران در گلشن نوشی می{{سخ}}<br /> من ز فراغت ناله کنم تا کِی{{سخ}}<br /> <br /> <br /> تو و نی چون ناله کشیدن‌ها{{سخ}}<br /> من و چون گل جامه دریدن‌ها{{سخ}}<br /> ز رقیبان خواری دیدن‌ها{{سخ}}<br /> دلم از غم خون کردی{{سخ}}<br /> چه بگویم چون کردی{{سخ}}<br /> دردم افزون کردی{{سخ}}<br /> <br /> <br /> برو ای از مهر و وفا عاری{{سخ}}<br /> برو ای عاری ز وفاداری{{سخ}}<br /> بشکستی چون زلفت عهد مرا{{سخ}}<br /> <br /> <br /> دریغ و درد از عمرم{{سخ}}<br /> که در وفایت شد طی{{سخ}}<br /> ستم به یاران تا چند{{سخ}}<br /> جفا به عاشق تا کی{{سخ}}<br /> <br /> <br /> نمی‌کنی ای گل یک دم یادم{{سخ}}<br /> که همچو اشک از چشمت افتادم{{سخ}}<br /> <br /> <br /> تا کی بی تو بود{{سخ}}<br /> از غم خون دل من{{سخ}}<br /> آه از دل تو{{سخ}}<br /> <br /> <br /> گر چه ز محنت خوارم کردی{{سخ}}<br /> با غم و حسرت یارم کردی{{سخ}}<br /> مهر تو دارم باز{{سخ}}<br /> بکن ای گل با من{{سخ}}<br /> هر چه توانی ناز{{سخ}}<br /> هر چه توانی ناز{{سخ}}<br /> کز عشقت می‌سوزم باز{{سخ}}<br /> <br /> ===ویژگی آثار===<br /> اگر بخواهیم آثار شاعر را دسته‌بندی کنیم می‌توان آن‌ها را به پنج دسته: اشعار انتقادی، غزل،‌ مثنوی، ‌قصیده و قطعه تقسیم کرد.<br /> برخی صاحب‌نظران معتقدند که محتوای اغلب سروده‌های رهی درباره گل و باده و درد هجر است. <br /> مثل:<br /> خیال‌انگیز و جان پرور چو بوی گل سراپائی<br /> :نداری غیر از این عیبی که می‌دانی که زیبائی<br /> <br /> وی در شعرهایی چون «نیلوفر»، «سنگ‌ریزه» و «نغمه حسرت» از وصل می‌گوید و وصفش می‌کند.<br /> غزلیات رهی تاب این را ندارند که انتقادی اساسی شوند همچون ظرف بلور خوش‌تراش و حساسی که به دست هنرمندی ماهر ساخته شده و در عین حال شکننده است. سروده‌های وی لطیف است، ترکیبات بدیع در آن دیده می‌شود گاهی با چند ترکیب از اثار شاعران نام‌دار اثری زیبا ساخته اما تقلید نکرده زیرا سروده‌های شعر مختص خودش است و آن دارد. در اشعارش زبان خاصی به کار رفته که مخصوص خود اوست.<br /> ====اشعار انتقادی====<br /> از پررنگ‌ترین اشعار انتقادی او قطعه‌ای است که در رابطه با وکالت خانم‌ها در زمان تقدیم ماده واحده به مجلس چهاردهم سروده است. که بدین شرح است:<br /> بعد از این مجلس ما لاله‌ستان خواهد شد<br /> وین چمن جلوگه سرو قدان خواهد شد<br /> آید ان فتنه پدیدار که نشنیده کسی <br /> و ان قیامت که شنیدیم عیان خواهد شد<br /> دل «اکبر» به نگاهی ضربان خواهد یافت<br /> چشم «دشتی» به غزالی نگران خواهد شد<br /> مجلس امروز اگر جای دغل‌بازان است <br /> بعد از این قبلهٔ صاحب‌نطران خواهد شد<br /> من ندانم که از این ره چه شود حاصل ما <br /> دانم اینقدر که «ذوالقدر» جوان خواهد شد<br /> بعد از این رأی به خوبان دلارای دهید<br /> وز کرم «زاغچه» را نیز در آن جای دهید<br /> ====از قطعات او====<br /> وی قطعه‌ای هنگام جیره‌بندی و کم‌یابی قند سروده که در آن زمان زبان زد خاص و عام شد. این اثر در سال ۱۳۲۱ سروده شده.<br /> پیش آن نوش لب ز حسرت قند<br /> شکوه کردم به پاسخم این گفت<br /> قند اگر نیست بوسهد من هست<br /> جان فدای لبش که شیرین گفت<br /> ====شعری دل‌انگیز====<br /> سرودی برای ایران سرود که سال‌ها از رادیو پخش می‌شد<br /> تو ای پر گهر خاک ایران زمین<br /> که والاتری از بهشت برین<br /> هنر زنده از پرتو نام توست<br /> جهان سرخوش از جرعه جام توست...<br /> ===فهرست آثار===<br /> ====ترانه‌ها====<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; نوای نی{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; دارم شب و روز{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; شب جدائی{{سخ}} <br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; یار رمیده{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; لاله خونین{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; مرغ حق{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; به کنارم بنشین{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; من از روز ازل دیوانه بودم{{سخ}} <br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; کاروان{{سخ}}<br /> ====قطعه====<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; شمعدانی آتشین{{سخ}} <br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; گل یخ{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; آتش سنگ‌ریزه{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; مریم سپید{{سخ}}<br /> ===منبع‌شناسی===<br /> * '''«رهی معیری»''' به قلم عبدالعلی دستغیب، منتشر شده در نشریه پیام نوین، دوره سوم، شماره۲، آبان ۱۳۹۹<br /> * '''«رهی معیری»''' به کوشش جلال میزبان، منتشر شده در سالنامه کیان، ۱۳۳۸ <br /> * '''«مرگ رهی معیری»''' منتشر شده در مجله یغما، سال بیست و یکم، شماره۶، ۱۳۴۷<br /> * '''«مرگ رهی معیری»''' منتشر شده در مجله یغما۷ سال بیست و یکم، شماره۷، ۱۳۴۷<br /> * '''«بی‌دقتی در چاپ دیوان رهی معیری»''' به کوشش مححمد قنبری مرداسی، کتاب ماه ادبیات و فلسفه، شماره۷۳، آبان۱۳۸۲<br /> * '''«موضوع و مزمون در غزل رهی معیری»''' به کوشش پروین دخت مشهور،‌ منتشر شده در پژوهشنامه ادب غنایی، دوره نهم، شماره۱۷، پاییز و زمستان ۱۳۹۰<br /> * '''«بررسی رابطه ترامتنی غزل رهی معیری با سعدی»''' به قلم هوشنگ محمدی افشار وو مبین صالحی‌نیا، قند پارسی، شماره۴، پاییز۱۳۹۸<br /> * '''«نقد و طنز: بیان در غزلیات رهی معیری»''' به قلم عاقله شعبانی، کیهان فرهنگی، شماره ۲۵۳، آبان ۱۳۸۶<br /> * '''«یک خاطره و دو شعر چاپ نشده از رهی معیری»''' به کوشش رضا سجادی، حافظ آبان۷ شماره ۲۰، <br /> * '''«السخریه: مکانتها و مضامینها فی شعر رهی معیری و محمد الجواهری (دراسه مقارنه)»''' به قلم جهانگیر امیری و رضا کیانی، منشر شده در دراسات فی العلوم الانسانیه، دوره ۱۹، شمار۳، ۱۴۳۳<br /> * '''کار بست نشانه شناسی مایکل ریفاتر در تحلیل شعر «شبی در حرم قدس» رهی معیری''' به قلم اسماعیل آذر، فرهنگ رضوی، سال هفتم۷ شماره ۲۸، زمستان۱۳۹۸<br /> * '''«جایگاه رهی معیری پر میان شاعران معاصر و تحلیل برخی از جنبه‌های هنری سخن او»''' به کوشش اکبر صیادکوه، علی‌اکبر کمال ابادی فراهانی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی (باهنر کرمان)، دوره جدید، شماره ۱۸۷ زمستان۱۳۸۴<br /> * '''«رهی معیری»''' به معرفی عرفانی، منتشر در مجله هلال، اسفند ۱۳۳۵، شماره ۱۸، طی صفحات ۳۸ تا ۴۵<br /> * '''«رهی معیری»''' به قلم صفورا هوشیار،‌منتشر شده توسط دانشنامه جهان اسلام،‌۱۳۹۴، شماره ۲۰، طی صفحات ۸۸۰ تا ۸۸۲<br /> * '''«شعری چاپ نشده از رهی معیری»''' ‌به قلم شمس‌الدین سیدان تهران،‌ منتشر شده در مجله حافظ، شهریور ۱۳۸۸، شماره ۶۲، صفحه ۴۰<br /> * '''«نقد شعر رهی معیری از منظر روان‌شناسی لوشر»''' به کوشش سید مائده واقعه دشتی، مجله پژوهش‌های نقد ادبی و سبک شناسی، پاییز۱۳۹۳، شماره۱۷، طی صفحات ۱۹۳تا۲۱۶. &lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://ensani.ir/fa/article?ArticleSearch%5Btitle%5D=%D8%B1%D9%87%DB%8C-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%B1%DB%8C&amp;ArticleSearch%5BsortBy%5D=relevance|عنوان=رهی معیری}}&lt;/ref&gt;<br /> * '''بررسی موردی «همزیه» احمد شوقی و «در بزرگداشت پیامبر اکرم» رهی معیری'''، به قلم السیه خزعلی و محبوبه پارسایی، نتشر شده توسط مجله مطالعات ادبیات تطبیقی، تابستان ۱۳۹۶، شماره ۴۲، طی صفحات ۸۵ تا۱۰۰<br /> * '''پژوهشی در تنوع واژگان شعری؛ مطالعه ی موردی، اشعار رهی معیری، هوشنگ ابتهاج و فریدون مشیری'''، به کوشش ابراهیم بزچلوئی اناری و احمد امیدوار، منتشر شده در مجله پژوهش‌های نقد ادبی و سبک شناسی، زمستان ۱۳۹۱، شماره ۱۰،‌ طی صفحات ۳۱ تا ۵۸. &lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.noormags.ir/view/fa/search?q=%D8%B1%D9%87%DB%8C%20%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%B1%DB%8C&amp;origin=undefined&amp;index=|عنوان=رهی معیری}}&lt;/ref&gt; <br /> ===بررسی چند اثر===<br /> ====ساقی جلوه می‌کند====<br /> همان طور که می‌دانیم رهی معیری گاهی پیرو سبک عراقی و هندی بوده و در برخی سروده‌ها از جمله غزل «جلوه ساقی» این پیروی نمودار است. <br /> در این اثر بعضی ابیات به سبک عراقی و بعضی دیگر به سبک هندی سروده شده اما مسئله‌ای که نمود بیشتری دارد طرز بیان خاص شاعر است که عاری از سهل‌انگاری لفظی‌ست. همان اشتباهاتی که در اغلب اثار شعرای معاصر دیده می‌شود!<br /> در قدح عکس تو، با گل در گلاب افتاده است<br /> مهر در آئینه، یا اتش در اب افتاده است <br /> باده روشن دمی از دست ساقی دور نیست <br /> ماه امشب، هم‌نشین با آفتاب افتاده است<br /> (سبک عراقی)<br /> چشم او بیمار و از چشم من آید جوی خون <br /> زلف او پر تاب و جان ما به تاب افتاده است<br /> خفته از مستی به دامان ترم، آن لاله روی<br /> برق از گرمی در آغوش سحاب افتاده است <br /> (سبک هندی)<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> ==منابع==<br /> ==پیوند به بیرون==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B1%D9%87%DB%8C_%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%B1%DB%8C&diff=47556 2022-07-24T06:11:27Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div> {{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = رهی مُعَیِری<br /> |تصویر = Rahi.jpg<br /> |توضیح تصویر = '''تار و پود هستی‌ام بر باد رفت اما نرفت{{سخ}}عاشقی‌ها از دلم، دیوانگی‌ها از سرم'''<br /> |نام اصلی = محمد حسن مُعَیِری<br /> |زمینه فعالیت = شعر، نقاشی، موسیقی<br /> |ملیت = ایرانی<br /> |تاریخ تولد = ۱۰ اردیبهشت ۱۲۸۸<br /> |محل تولد = تهران<br /> |والدین = محمدحسن خان<br /> |تاریخ مرگ = ۲۷آبان ۱۳۴۷<br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = سرطان <br /> |آخرین محل زندگی =<br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی =<br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = <br /> |سال‌های نویسندگی = تمام طول عمر<br /> |سبک نوشتاری = اغلب قالب‌های شعری، مطالب سیاسی و انتقادی، و گاهی طنز<br /> |کتاب‌ها = سایه عمر، گل‌های جاویدان<br /> |مقاله‌ها = <br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص =<br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = <br /> |شریک زندگی =مریم فیروز<br /> |فرزندان = <br /> |تحصیلات = <br /> |دانشگاه = <br /> |حوزه = <br /> |شاگرد = <br /> |استاد = <br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از =سعدی، حافظ، مولوی، صائب و گاه مسعود سعد سلمان و نظامی<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا = <br /> }}<br /> '''محمدحسن مُعَیِری''' معروف به '''رهی مُعَیِری''' شاعر و غزل‌سرای معاصر که از تصنیف‌سرایان و ترانه‌سازان ممتاز دوره خود بوده است. او به هنرهایی چون موسیقی و نقاشی تسلط داشت. <br /> &lt;center&gt;♦ ♦ ♦ ♦ ♦&lt;/center&gt;<br /> معیری یکی از چند چهره ممتاز غزل‌سرای معاصر است. وی علاوه بر فعالیت در شعر و هنر، در انجمن‌های بسیاری فعالیت داشت. او سال‌ها با وحید دستگردی در انجمن نظامی که برای تصحیح و مقابله دیوان نظامی تشکیل شده بود همکاری کرد. علاوه بر این در انجمن‌‌های ادبی، انجمن موسیقی ملی، جامعهٔ باربد، انجمن ادبی فرهنگستان ایران و انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی عضویت داشته. رهی سرایش شعر را از هفده سالگی آغاز کرد. وی پس از آن دوران به اغلب سبک‌های شعری نیز دست برد.{{سخ}}اولین سرودهٔ وی بدین شرح بود:{{سخ}}<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک= color: #3442ad}}{{ب|کاش از درم آن شمع طرب می‌آمد|وین روز مفارقت به شب می‌آمد}}{{پایان شعر}}<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک= color: #3442ad}}{{ب|آن لب که چون جان ماست، دور از لب ماست|ای کاش که جان ما به لب می‌آمد}}{{پایان شعر}}<br /> رهی در سرایش شعر کلاسیک از مهارت خاصی برخوردار بود به ویژه در سرودن غزل که بیشتر موفقیت وی در شاعری وابسته به غزل‌سرایی بوده است. از همان ابتدا از طرف‌داران و دوست‌داران سعدی بود و بیش از دیگر مقلدان به سعدی و سخنش نزدیک شد. بسیاری از صاحب‌نطران معتقدند غزل رهی عاری از حشو بود و در کمتر غزلی از او می‌توان یک مصراع سست یافت همچنین کلمات زاید جای خوشی در مصراع‌های شاعر ندارند. و در کل می‌توان بیان کرد که شاعری چون رهی معیری غزل‌هایش را با وسواس هر چه تمام می‌سرود.{{سخ}} معیری از پرخواننده‌ترین شاعران معاصر بوده است. چاپ آثارش در شمارگان بالا دلیلی بر این ادعاست. با خواندن آثار شاعر می‌توان به این نتیجه رسید که همواره زبانی ساده و به دور از تکلف در سراسر نوشته‌هایش جاری است و برجسته‌ترین دلیلِ پرخواننده بودن و چاپ بالای آثار هم همین است. <br /> ==از میان یادها==<br /> ===عشق===<br /> رهی هیچ گاه ازدواج نکرد او سال‌ها عاشق مریم فیروز، فرزند میرزا فرمان‌فر، بود. نخستین بار در روزی اردیبهشتی دیدار کردند؛ در یک مهمانی در خانه مصطفی فاتح. همان دیدار آغاز یک عشق شورانگیز بود. {{سخ}}برخی از آثار رهی که به گفته دیگران، از بهترین آثار ادبیات کلاسیک است به لطف همین عشق سروده شد. مریم فیروز با هیچ‌یک از زنان دوره خویش قابل مقایسه نبود. وی یکی از شاخص‌ترین زنان دوران خود بوده دختری از خانواده‌ای پرنفوذ و ثروت‌مند. مشوق نوشت‌های انتقادی رهی در روزنامه‌ها بوده و این شاعر به لطف معشوقش سروده‌های جان دار و ماندگاری سروده است. مریم منبع ذوق معشوقش برای شعر سرودن بود. اما اندک اندک در محافل چپ زنان تهران، مشهور شد و در نهایت میان عشق و سر پر شور دومی را انتخاب کرد و در راهی قدم گذاشت که سراسر آورگی و زندان و شکنجه بود. عشقش را پشت سر رها کرد. و سرنوشت این شور عاشقانه نافرجام بود. <br /> ===دارایی===<br /> زندگی رهی پس از دو دهه کار دولتی و سی و پنج‌سال قافیه‌پردازی شامل این‌ها بود؛ چند جلد کتاب شعر، یک میز تحریر و صندلی، چند دست لباس و ده بیست‌تا کراوات که معشوقه‌های پنهانی اش برایش خریده‌اند. <br /> ===زندگی شخصی===<br /> وی شاعری بود که مدام از عشق و زیبارویی یار و بی‌عهدی و بی‌وفایی می‌گفت اما هیچ‌گاه ازدواج نکرد! <br /> گفته‌های بسیاری در رابطه با تجرد او وجود دارد که مطلب زیر از آن جمله است:{{سخ}}<br /> به زیدی گفتند چرا زن نمی‌گیری؟{{سخ}}<br /> گفت: معلمم!{{سخ}}<br /> حالا اگر رهی هم زن نمی‌گیرد شاید برای اینکه شاعر است. شاعر نمی‌تواند دل خود را به بند بزند، محبوس شود، فکر خانه و خانواده کند. دوست دارد به هر چمن که می‌رسد گلی بچیند و برود پای گل نشستن و خارش می‌کند، سوژه از بین می‌رود، مضمون گم می‌شود و قافیه می‌سوزد.<br /> <br /> ===مرگ===<br /> [[پرونده:Aramghah.rahi.jpg |210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''مدفن رهی معیری'''&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:Biron.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''نمای بیرونی آرامگاه'''&lt;/center&gt;]]<br /> ====آرامگاه====<br /> مدفن رهی معیری واقع در گورستان تاریخی ظهیر‌الدوله در شمیرانات تهران، خیابان دربند، خیابان ظهیرالدوله است. <br /> این مکان محل دفن بسیاری از سیاست‌مداران، مشاهیر و هنرمندانی چون؛ ملک‌الشعرای بهار، ایرج میرزا، رهی معیری، ابوالحسن صبا، روح‌الله خالقی، قمرالمولک وزیری، فروغ فرخزاد، برادران محجوبی، غلامرضا رشید یاسمی و... می باشد. قبرستان ظهیر الدوله در سال ۱۳۷۸ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/12/14/1325959/%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%B8%D9%87%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87/photo/1|عنوان=گورستان}}&lt;/ref&gt;<br /> ====پیام یغما====<br /> :در آخرین ساعت که مجلهٔ یغما زیر چاپ بود از مرگ شاعرِ استاد، دوست عزیز دانشمند، رهی معیری خبر رسید. جمعه ۲۳آبان ۱۳۴۷. رهی در میان شاعران معاصر به نام بود، ذوقی بسیار لطیف و طبعی نکته‌سنج داشت. خدا بیامرزدش. <br /> ::همه باید برویم از پی هم<br /> ::::آن دمی دیر و این زمانی زود <br /> ::هیچ صورت ز خاک بسته نشد<br /> ::::که به خاک اندرون ز هم نگشود<br /> ::هیچ منسوج روزگار نکرد <br /> ::::که بننگست تارش از هم و پود<br /> ::مرگ را زاده‌ایم مردنی‌ایم<br /> ::::پیشوای بزرگ ما فرمود...<br /> ====افسوس بناغلی علوی (از شعرای افغانستان)====<br /> از خبر مرگ سخن‌سرای عالی مقام پارسی رهی معیری تأثر بزرگی به من دست داد و این پارچه ارتجالی که مبین احساس من است تقدیم شد امید است اجازه نشرش بدهند. <br /> شعر زیر در رثای معیری است که توسط شاعر افغان فرستاده شده بود تا چاپ شود و حبیب یغمایی در مجله یغما آن را منتشر کرد.<br /> :شمعی خموش شد<br /> ::در خامشی سرد فرو رفت آشیان <br /> :::اما چه خامشی جان‌کاه و سینه‌سوز<br /> :دیگر صدای بلبل دستانسرای عشق <br /> ::زین اشیان سرد <br /> :::بیرون نمی‌شود<br /> :دیگر زبان شعر به شیوایی بیان <br /> ::آن شعرهای نغز<br /> :::انشا نمی‌کند<br /> :آری<br /> ::امشب ز تند باد خزان شمع نیم‌سوز<br /> ::کخاموش و سرد شد <br /> :دیگر میان سینه آزادهٔ رهی <br /> ::از عشق گلرخان <br /> :::آن دل نمی‌تپد<br /> :آن دل که گرم بود ز احساس و آرزو<br /> ::از عشق بی زوال <br /> :::از گرمی محبت و احساس مردمی<br /> دیگر نمی تپد<br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===سال‌شمار زندگی===<br /> ۱۲۸۸: تولد در ماه اردیبهشت<br /> ۱۳۰۵: سرودن اولین شعر در قالب رباعی<br /> ۱۳۲۲: ریاست کل انتشارات و تبلیغات وزارت پیشه و هنر که بعداً به وزارت صنایع تغییر یافت.<br /> ۱۳۴۵: چاپ مجموعه‌ای از اشعار با نام '''«سایه عمر»'''<br /> ===از کودکی تا پیری===<br /> محمدحسن معیری در سال۱۲۸۸ دیده به دنیا گشود. در همان سال پدرش دنیا را ترک گفت و او از کودکی در دامان مادری که هم برای او مادر بود و هم پدر رشد کرد. او در خانواده‌ای هنری زاده شد. هم خانواده پدری و هم مادری در موسیقی و نقاشی دستی داشتند. رهی معیری پسر محمدحسن خان و نوهٔ معیرالملک (نظام‌الدوله)، وزیر خزانه، و از طرف مادری نوه میرزا عباس‌خان قوا‌م‌ا‌لدوله تفرشی، وزیر خارجه دوره ناصری بود. در ابتدا آموزش‌های اولیه هنر را از مادر فراگرفت و در کنار مدرسه به موسیقی و نقاشی هم می‌پرداخت و آن‌ها را با هم پیش می‌برد. از همان اوان نوجوانی دل به سرودن داد و به اشعار شاعرانی چون سعدی، حافظ و ملای روم علاقه بسیاری داشت. پس از اتمام دبیرستان و گرفتن دیپلم در مشاغل دولتی استخدام شد. دهه۲۰ اوایل سرایش او بود در آن دوران ترانه هم می‌سرود، از همان ایام به انجمن ادبی حکیم نظامی رفت و آمد کرد و چندی بعد، از اعضای سخت‌کوش آن شد. هر چه گذشت قلمش در نظم، طنز، فکاهیات، اشعار طنزآلود و نیش‌دار، انتقادی، سیاسی و اجتماعی قوی‌تر شد. او این نوشته‌ها را با نام‌‌های مستعاری چون زاغچه، شاه‌پریون و... در روزنامه‌هایی چون «توفیق» و «باباشمل» به چاپ می‌رساند. در سال ۱۳۴۶ سرطان گریبانش را گرفت! برای معالجه به لندن سفر کرد اما مؤثر نیفتاد و در ۲۴آبان۱۳۴۷ دیده از دنیا بست. <br /> ===شخصیت و اندیشه===<br /> از صفات او شوریدگی، فروتنی و عشق‌ورزی را می‌توان نام برد. می‌توان گفت مهربانی۷ ادب، خوش‌رویی،‌تواضع، بلندهمتی، عاشق‌پیشگی و زیباپستی از برجسته‌ترین وجوه شخصیتی رهی به شمار می‌اید. وی مجهز به اخلاق و صفاتی نیکو بود همین بود که جایگاه ویژه‌ای در دل طرف‌دارانش داشت.<br /> ===زمینهٔ فعالیت===<br /> نقاشی و موسیقی ارثی بود که از خانواده پدری و مادری به او رسیده بود. موسیقی را با شنیدن قوی‌تر کرد. علاوه بر شعر و شاعری عاشقانه، طنز هم می‌نوشت. او گاهی برای روزنامه‌ها و مجلات قلم سیاست و اجتماع می‌زد و نقد می‌کرد.<br /> ===از نگاه دیگران===<br /> {{جعبه گفتاورد|نقل‌قول=&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:darkgreen&quot;&gt;'''[[محمدرضا شفیعی کدکنی]]: امروز رهی یکی از مهم‌ترین غزل‌سرایان معاصر به شمار میرود و شعرش دوست‌داران بسیار دارد'''{{سخ}}<br /> &lt;font color=darkcyan&gt;♦ ♦ ♦ ♦ ♦&lt;/font&gt;{{سخ}}<br /> &lt;span style=&quot;color:darkgreen&quot;&gt;'''محمد حقوقی: بر اثر رعایت تامِ شاعر از اصول و فنون و دقت تمام او در بیان مضمون، در میان غزل‌های امروز، کمتر همانند دارد.'''{{سخ}}<br /> &lt;font color=darkcyan&gt;♦ ♦ ♦ ♦ ♦&lt;/font&gt;{{سخ}}<br /> &lt;span style=&quot;color:darkgreen&quot;&gt;'''نادر نادر‌پور: رهی شاعر غزل‌سرای خوبی بود. او در کار خودش از بهترین شاعران پیرو سنت در غزل، و از غزل‌سرایان درجه یک امروز بود.'''{{سخ}}<br /> &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/center&gt;|تراز=چپ|عرض=۲۱%|رنگ پس‌زمینه=#d5fdf4}}<br /> ====عبدلعلی دستغیب====<br /> {{گفتاورد تزیینی|در روزگار ما شاعران چیره‌دستی چون ملک‌الشعرا بهار، فریدون توللی، محمدحسین شهریار، پژمان بختیاری، امیری فیروز‌کوهی، رهی معیری، موید ثابتی،‌احمد گلچین معانی،‌ هوشنگ ابتهاج، ابوالحسن وزیری، جلوه‌های دل‌انگیز احساسات و عواطف را در غزل‌های زیبایی نشان داده‌ و شعرهایی سروده‌اند که همیشه بر سر زبان‌ها‌ست ولی در میان این غزل‌سرایان ما، رهی معیری لطف و ظرافت خاصی دارد و در قدرت توصیف حالات روحی ممتاز است.}}<br /> ====جلال میزبان====<br /> {{گفتاورد تزیینی|جناب شاعر تقریبا پنجاه سال است از عمر شریفش می‌گذرد ۳۵ سال است که شعر می‌گوید و پنجاه سال تمام است که دوست‌دا ر موی خوش و روی دلکش است، اما با همه این احوال اگر کتاب رهی را رؤیت بفرمایید بس که به خودش ور می‌رود و ترگل و ورگل است که خیال می‌کنید با یک جوان ۲۵ساله رو به رو هستید.}}<br /> ====نوشته روزنامهٔ «اصلاحِ» کابل====<br /> :شعر رهی کیف و حالی داشت که با سلاست گفتار و روانی طبع مخصوص گوینده‌اش، خواننده و شنونده را لحظات غنیمتی مشغول می‌داشت و بر بال خیال به دنیای سوز و ساز و شور حالش می‌برد. ترانه‌ساز شیوا بیان غزل را به مفهوم غزل انشا می‌کرد و مطالعه شعرش اهل دل را جذب و شوری وصف‌ناپذیر می‌بخشید. اگر بتوان احساس را ترسیم کرد و اگر شعر گنجایش بیان احساس را دارد پس شعر رهی همه‌اش جذبه و احساس است. <br /> ====شفیعی کدکنی====<br /> {{گفتاورد تزیینی|رویکرد گشترده مخاطبان به شعر رهی، بی‌تردید به عوامل متعدد و متفاوتی مربوط می‌شود که دست‌یابی و درک همهٔ آن‌ها تقریباً ناشدنی می‌نماید، چون شعر هم شاخه‌ای از هنر است و هنر هم وقتی مصداق جمال و هنر دارد که تعریف‌ناپذیر باشد و در حجاب «ابهام» و پرده «ندانم»‌ها.}}<br /> ===گزارش جامعی از سفرها(نقشه همراه مکان‌هایی که به آن مسافرت کرده است)===<br /> ===برنامه‌های ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br /> ===تأثیرپذیری‌ها===<br /> طرز بیان شاعر در برخی شعرها گاهی به سبک عراقی، مخصوصا سعدی، و گاهی به سبک هندی، مخصوصا صائب، نزدیک است اما تقلید نیست که شباهت تامی با آن‌ها داشته باشد. او خواسته با ترکیب این دو شیوه کلام روان سعدی و خیال‌انگیزی و باریک‌بینی صائب را در یک‌جا جمع آورد و در این باره موفق هم بوده. به همین دلیل می‌توان اظهار کرد که رهی معیری گاهی از این دو شاعر تأثیر گرفته و پیروی کرده است.<br /> رهی از دوست‌داران سعدی، حافظ،‌ مولوی، صائب، مسعود سعد سلمان و نظامی بود اما سخنان او نخستین تأثیر را از سعدی می‌پذیرفتند و خود نیز دل‌بستگی و توجه بیشتری به اشعار سعدی داشت.<br /> ===علت شهرت===<br /> اغلب آثار معیری در مجلات و نشریات دوره خود به چاپ می‌رسیدند همین باعث شهرت هر چه بیشتر او شد. خاصه مطالب سیاسی و طنزآلود، موجب این نام‌داری شدند. <br /> ==آثار و کتاب‌شناسی==<br /> غزل، ترانه و تصنیف می‌سرود همچنین از سرودن اشعار سیاسی و اجتماعی عقب نمی‌ماند. اولین تصنیف سروده شده توسط او با نام '''«خزان عشق»''' شهرت عجیبی در سر تا سر کشور یافت.<br /> خزان عشق از سروده‌های بسیار دلپذیر اوست.<br /> <br /> <br /> شد خزان گلشن آشنایی{{سخ}}<br /> بازم آتش به جان زد جدایی{{سخ}}<br /> عمر من ای گل طی شد بهر تو{{سخ}}<br /> وز تو ندیدم جز بدعهدی و بی وفایی{{سخ}}<br /> <br /> <br /> با تو وفا کردم تا به تنم جان بود{{سخ}}<br /> عشق و وفاداری با تو چه دارد سود{{سخ}}<br /> <br /> <br /> آفت خرمن مهر و وفایی{{سخ}}<br /> نو گل گلشن جور و جفایی{{سخ}}<br /> از دل سنگت آه<br /> <br /> <br /> دلم از غم خونین است{{سخ}}<br /> روش بختم این است{{سخ}}<br /> از جام غم مستم{{سخ}}<br /> دشمن می‌پرستم{{سخ}}<br /> تا هستم<br /> <br /> <br /> تو و مست از می به چمن{{سخ}}<br /> چون گل خندان از مستی بر گریه من{{سخ}}<br /> با دگران در گلشن نوشی می{{سخ}}<br /> من ز فراغت ناله کنم تا کِی{{سخ}}<br /> <br /> <br /> تو و نی چون ناله کشیدن‌ها{{سخ}}<br /> من و چون گل جامه دریدن‌ها{{سخ}}<br /> ز رقیبان خواری دیدن‌ها{{سخ}}<br /> دلم از غم خون کردی{{سخ}}<br /> چه بگویم چون کردی{{سخ}}<br /> دردم افزون کردی{{سخ}}<br /> <br /> <br /> برو ای از مهر و وفا عاری{{سخ}}<br /> برو ای عاری ز وفاداری{{سخ}}<br /> بشکستی چون زلفت عهد مرا{{سخ}}<br /> <br /> <br /> دریغ و درد از عمرم{{سخ}}<br /> که در وفایت شد طی{{سخ}}<br /> ستم به یاران تا چند{{سخ}}<br /> جفا به عاشق تا کی{{سخ}}<br /> <br /> <br /> نمی‌کنی ای گل یک دم یادم{{سخ}}<br /> که همچو اشک از چشمت افتادم{{سخ}}<br /> <br /> <br /> تا کی بی تو بود{{سخ}}<br /> از غم خون دل من{{سخ}}<br /> آه از دل تو{{سخ}}<br /> <br /> <br /> گر چه ز محنت خوارم کردی{{سخ}}<br /> با غم و حسرت یارم کردی{{سخ}}<br /> مهر تو دارم باز{{سخ}}<br /> بکن ای گل با من{{سخ}}<br /> هر چه توانی ناز{{سخ}}<br /> هر چه توانی ناز{{سخ}}<br /> کز عشقت می‌سوزم باز{{سخ}}<br /> <br /> ===ویژگی آثار===<br /> اگر بخواهیم آثار شاعر را دسته‌بندی کنیم می‌توان آن‌ها را به پنج دسته: اشعار انتقادی، غزل،‌ مثنوی، ‌قصیده و قطعه تقسیم کرد.<br /> برخی صاحب‌نظران معتقدند که محتوای اغلب سروده‌های رهی درباره گل و باده و درد هجر است. <br /> مثل:<br /> خیال‌انگیز و جان پرور چو بوی گل سراپائی<br /> :نداری غیر از این عیبی که می‌دانی که زیبائی<br /> <br /> وی در شعرهایی چون «نیلوفر»، «سنگ‌ریزه» و «نغمه حسرت» از وصل می‌گوید و وصفش می‌کند.<br /> غزلیات رهی تاب این را ندارند که انتقادی اساسی شوند همچون ظرف بلور خوش‌تراش و حساسی که به دست هنرمندی ماهر ساخته شده و در عین حال شکننده است. سروده‌های وی لطیف است، ترکیبات بدیع در آن دیده می‌شود گاهی با چند ترکیب از اثار شاعران نام‌دار اثری زیبا ساخته اما تقلید نکرده زیرا سروده‌های شعر مختص خودش است و آن دارد. در اشعارش زبان خاصی به کار رفته که مخصوص خود اوست.<br /> ====اشعار انتقادی====<br /> از پررنگ‌ترین اشعار انتقادی او قطعه‌ای است که در رابطه با وکالت خانم‌ها در زمان تقدیم ماده واحده به مجلس چهاردهم سروده است. که بدین شرح است:<br /> بعد از این مجلس ما لاله‌ستان خواهد شد<br /> وین چمن جلوگه سرو قدان خواهد شد<br /> آید ان فتنه پدیدار که نشنیده کسی <br /> و ان قیامت که شنیدیم عیان خواهد شد<br /> دل «اکبر» به نگاهی ضربان خواهد یافت<br /> چشم «دشتی» به غزالی نگران خواهد شد<br /> مجلس امروز اگر جای دغل‌بازان است <br /> بعد از این قبلهٔ صاحب‌نطران خواهد شد<br /> من ندانم که از این ره چه شود حاصل ما <br /> دانم اینقدر که «ذوالقدر» جوان خواهد شد<br /> بعد از این رأی به خوبان دلارای دهید<br /> وز کرم «زاغچه» را نیز در آن جای دهید<br /> ====از قطعات او====<br /> وی قطعه‌ای هنگام جیره‌بندی و کم‌یابی قند سروده که در آن زمان زبان زد خاص و عام شد. این اثر در سال ۱۳۲۱ سروده شده.<br /> پیش آن نوش لب ز حسرت قند<br /> شکوه کردم به پاسخم این گفت<br /> قند اگر نیست بوسهد من هست<br /> جان فدای لبش که شیرین گفت<br /> ====شعری دل‌انگیز====<br /> سرودی برای ایران سرود که سال‌ها از رادیو پخش می‌شد<br /> تو ای پر گهر خاک ایران زمین<br /> که والاتری از بهشت برین<br /> هنر زنده از پرتو نام توست<br /> جهان سرخوش از جرعه جام توست...<br /> ===فهرست آثار===<br /> ====ترانه‌ها====<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; نوای نی{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; دارم شب و روز{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; شب جدائی{{سخ}} <br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; یار رمیده{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; لاله خونین{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; مرغ حق{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; به کنارم بنشین{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; من از روز ازل دیوانه بودم{{سخ}} <br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; کاروان{{سخ}}<br /> ====قطعه====<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; شمعدانی آتشین{{سخ}} <br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; گل یخ{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; آتش سنگ‌ریزه{{سخ}}<br /> &lt;font color=green&gt;♦&lt;/font&gt; مریم سپید{{سخ}}<br /> ===منبع‌شناسی===<br /> * '''«رهی معیری»''' به قلم عبدالعلی دستغیب، منتشر شده در نشریه پیام نوین، دوره سوم، شماره۲، آبان ۱۳۹۹<br /> * '''«رهی معیری»''' به کوشش جلال میزبان، منتشر شده در سالنامه کیان، ۱۳۳۸ <br /> * '''«مرگ رهی معیری»''' منتشر شده در مجله یغما، سال بیست و یکم، شماره۶، ۱۳۴۷<br /> * '''«مرگ رهی معیری»''' منتشر شده در مجله یغما۷ سال بیست و یکم، شماره۷، ۱۳۴۷<br /> * '''«بی‌دقتی در چاپ دیوان رهی معیری»''' به کوشش مححمد قنبری مرداسی، کتاب ماه ادبیات و فلسفه، شماره۷۳، آبان۱۳۸۲<br /> * '''«موضوع و مزمون در غزل رهی معیری»''' به کوشش پروین دخت مشهور،‌ منتشر شده در پژوهشنامه ادب غنایی، دوره نهم، شماره۱۷، پاییز و زمستان ۱۳۹۰<br /> * '''«بررسی رابطه ترامتنی غزل رهی معیری با سعدی»''' به قلم هوشنگ محمدی افشار وو مبین صالحی‌نیا، قند پارسی، شماره۴، پاییز۱۳۹۸<br /> * '''«نقد و طنز: بیان در غزلیات رهی معیری»''' به قلم عاقله شعبانی، کیهان فرهنگی، شماره ۲۵۳، آبان ۱۳۸۶<br /> * '''«یک خاطره و دو شعر چاپ نشده از رهی معیری»''' به کوشش رضا سجادی، حافظ آبان۷ شماره ۲۰، <br /> * '''«السخریه: مکانتها و مضامینها فی شعر رهی معیری و محمد الجواهری (دراسه مقارنه)»''' به قلم جهانگیر امیری و رضا کیانی، منشر شده در دراسات فی العلوم الانسانیه، دوره ۱۹، شمار۳، ۱۴۳۳<br /> * '''کار بست نشانه شناسی مایکل ریفاتر در تحلیل شعر «شبی در حرم قدس» رهی معیری''' به قلم اسماعیل آذر، فرهنگ رضوی، سال هفتم۷ شماره ۲۸، زمستان۱۳۹۸<br /> * '''«جایگاه رهی معیری پر میان شاعران معاصر و تحلیل برخی از جنبه‌های هنری سخن او»''' به کوشش اکبر صیادکوه، علی‌اکبر کمال ابادی فراهانی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی (باهنر کرمان)، دوره جدید، شماره ۱۸۷ زمستان۱۳۸۴<br /> * '''«رهی معیری»''' به معرفی عرفانی، منتشر در مجله هلال، اسفند ۱۳۳۵، شماره ۱۸، طی صفحات ۳۸ تا ۴۵<br /> * '''«رهی معیری»''' به قلم صفورا هوشیار،‌منتشر شده توسط دانشنامه جهان اسلام،‌۱۳۹۴، شماره ۲۰، طی صفحات ۸۸۰ تا ۸۸۲<br /> * '''«شعری چاپ نشده از رهی معیری»''' ‌به قلم شمس‌الدین سیدان تهران،‌ منتشر شده در مجله حافظ، شهریور ۱۳۸۸، شماره ۶۲، صفحه ۴۰<br /> * '''«نقد شعر رهی معیری از منظر روان‌شناسی لوشر»''' به کوشش سید مائده واقعه دشتی، مجله پژوهش‌های نقد ادبی و سبک شناسی، پاییز۱۳۹۳، شماره۱۷، طی صفحات ۱۹۳تا۲۱۶. &lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://ensani.ir/fa/article?ArticleSearch%5Btitle%5D=%D8%B1%D9%87%DB%8C-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%B1%DB%8C&amp;ArticleSearch%5BsortBy%5D=relevance|عنوان=رهی معیری}}&lt;/ref&gt;<br /> * '''بررسی موردی «همزیه» احمد شوقی و «در بزرگداشت پیامبر اکرم» رهی معیری'''، به قلم السیه خزعلی و محبوبه پارسایی، نتشر شده توسط مجله مطالعات ادبیات تطبیقی، تابستان ۱۳۹۶، شماره ۴۲، طی صفحات ۸۵ تا۱۰۰<br /> * '''پژوهشی در تنوع واژگان شعری؛ مطالعه ی موردی، اشعار رهی معیری، هوشنگ ابتهاج و فریدون مشیری'''، به کوشش ابراهیم بزچلوئی اناری و احمد امیدوار، منتشر شده در مجله پژوهش‌های نقد ادبی و سبک شناسی، زمستان ۱۳۹۱، شماره ۱۰،‌ طی صفحات ۳۱ تا ۵۸. &lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.noormags.ir/view/fa/search?q=%D8%B1%D9%87%DB%8C%20%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%B1%DB%8C&amp;origin=undefined&amp;index=|عنوان=رهی معیری}}&lt;/ref&gt; <br /> ===بررسی چند اثر===<br /> ====ساقی جلوه می‌کند====<br /> همان طور که می‌دانیم رهی معیری گاهی پیرو سبک عراقی و هندی بوده و در برخی سروده‌ها از جمله غزل «جلوه ساقی» این پیروی نمودار است. <br /> در این اثر بعضی ابیات به سبک عراقی و بعضی دیگر به سبک هندی سروده شده اما مسئله‌ای که نمود بیشتری دارد طرز بیان خاص شاعر است که عاری از سهل‌انگاری لفظی‌ست. همان اشتباهاتی که در اغلب اثار شعرای معاصر دیده می‌شود!<br /> در قدح عکس تو، با گل در گلاب افتاده است<br /> مهر در آئینه، یا اتش در اب افتاده است <br /> باده روشن دمی از دست ساقی دور نیست <br /> ماه امشب، هم‌نشین با آفتاب افتاده است<br /> (سبک عراقی)<br /> چشم او بیمار و از چشم من آید جوی خون <br /> زلف او پر تاب و جان ما به تاب افتاده است<br /> خفته از مستی به دامان ترم، آن لاله روی<br /> برق از گرمی در آغوش سحاب افتاده است <br /> (سبک هندی)<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> ==منابع==<br /> ==پیوند به بیرون==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%DB%8C&diff=47555 2022-07-24T06:10:02Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = رضا براهنی<br /> |تصویر = Reza-tfh.jpg<br /> |توضیح تصویر = «از آسمان کاغذ خالی می‌بارد»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://echolalia.ir/tag/%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AA%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D9%86%D8%B4%D8%A6%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%B2/|عنوان = تمرکز نشئه: برای ساناز (سروده‌شده در ۷اردیبهشت۱۳۷۶ در تورنتو|ناشر = اکولالیا(آرشیو شعر جهان)|تاریخ = |تاریخ بازدید = ۱۵اردیبهشت۹۸}}&lt;/ref&gt;<br /> |نام اصلی = <br /> |زمینه فعالیت = شعر، داستان، رمان و نقد ادبی<br /> |ملیت = <br /> |تاریخ تولد = ۲۱آذر۱۳۱۴<br /> |محل تولد = تبریز<br /> |والدین = محمدتقی و زهرا‌سلطان&lt;ref name= ''زندگی‌نامه''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.encyclopedia.com/arts/educational-magazines/baraheni-reza-1935|عنوان = زندگی‌نامهٔ رضا براهنی|ناشر = Encyclopedia.com|تاریخ = |تاریخ بازدید =۱۵اردیبهشت۹۸}}&lt;/ref&gt;<br /> |تاریخ مرگ = <br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |محل زندگی = تبریز، ترکیه، تهران، آمریکا، کانادا و...<br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی = <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = <br /> |سال‌های نویسندگی = ۱۳۴۰تا۱۳۹۵<br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = ''[[طلا در مس]]''، ''[[خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم]]'' و...<br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر(ها) = آنجلا مارنگوزیدی(Angela Marangozidi) از ۱۳۳۹تا۱۳۴۶ و ساناز صحتی از ۱۳۵۰ تاکنون<br /> |شریک زندگی = آنجلا مارنگوزیدی(Angela Marangozidi) از ۱۳۳۹تا۱۳۴۶ و ساناز صحتی از ۱۳۵۰ تاکنون<br /> |فرزندان = الکا، اُکتای‌محمد و ارسلان<br /> |تحصیلات = مدرک دکترای زبان و ادبیات انگلیسی<br /> |دانشگاه = دانشگاه استانبول<br /> |حوزه = <br /> |شاگرد =<br /> |استاد = <br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از =<br /> |وب‌گاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = Scholars at Risk Program Award، Award from International Freedom to Publish Committee{{سخ}}بهترین روزنامه‌نگار حقوق انسانی و...&lt;ref name= ''زندگی‌نامه''/&gt;<br /> |گفتاورد =<br /> |امضا = <br /> }}<br /> <br /> <br /> '''رضا براهنی''' شاعر، رمان‌نویس، داستان‌نویس، منتقد و نظریه‌پرداز ادبی، فعال سیاسی، مترجم و مدرس دانشگاه‌ در ایران و خارج از کشور و رئیس سابق انجمن قلم کاناداست.<br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> چشم گشودن در خانواده‌ای بی‌سواد و فقیر و روی‌آوردن به کار در کارخانه‌های مختلف، تصاویری است که رضا براهنی، کودکی خود را با آن‌ها توصیف می‌کند و اینکه پدر توان پرداخت خرج تحصیل او و برادر را نداشت تا‌اینکه بالاخره مردی به نام حاجی حسن بادامچی که پسر حاجی محمدعلی بادامچی از افراد مشهور مشروطیت و دوست نزدیک شیخ محمد خیابانی بود، خرج تحصيل او و برادر بزرگترِ رضا را برعهده گرفت و بدین‌ترتیب رضا و محمدنقی براهنی با کار و فقر و درس بزرگ شدند. اما این تمام ماجرا نیست؛ بیست‌ودو سال اول زندگی براهنی در تبریز به‌نوعی سرنوشت‌سازترین روزهای حضورش در این شهر بود. از مشاهدهٔ جنگ جهانی دوم، چَپیدن مردم در آب‌انبارها از ترس، قحطی، به‌خط‌ایستادن برای یک قرص نان سنگک از صبح تا شب گرفته تا دیدن مرگ قحطی‌زدگان در خیابان‌های تبریز و حتی دیدن مرگ برادرها و خواهرهای کوچکش، دربه‌دری‌های خانواده در نقل‌مکان از این خانهٔ وقفی به آن خانهٔ وقفی، و نیز دیدن سربازان چاق و اسب‌های بلند روس در سرمای زمهرير تبریز و پیدایش فرقه دموکرات که نخستین بارقه‌های امید را در دل مردم تبریز به‌وجود آورد و سرانجام به‌هم‌ریختن بساط فرقه و روی‌کارآمدن ارتش و کشته‌شدن فدائیان و اعدام بازماندگان فرقه در میدان ساعت شهرداری تبریز. این‌همه را رضا در بچگی، نوجوانی و جوانی به‌چشم خود دید که شعر و نثرش یادآور همان دورهٔ تبریز است. پس از آنکه کتاب‌های ترکی را در میدان‌های تبریز سوزاندند، براهنی به فارسی روی آورد. درعین‌حال زبان‌وادبیات انگلیسی را در دانشگاه تبریز تا مقطع لیسانس و در دانشگاه استانبول ترکیه تا دکتری به‌پیش برد.&lt;ref name=''ظل‌الله''&gt;{{پک|براهنی|۱۳۵۸|ک= ظل‌الله|ص= ۱۶۹تا۱۷۲}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> سرآغاز حضور رضا براهنی در عرصهٔ ادب و سیاست ایران که به‌همان دوران خفقان برمی‌گشت تا قبل از دههٔ پنجاه بیشتر حول شعر و داستان و رمان و مقاله گشت و به‌تدریج فرمی منسجم یافت. به‌ویژه با انتشار [[طلا در مس|طلا در مس: در شعر و شاعری]] و [[کیمیا و خاک]].&lt;ref name=''مادرم''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.youtube.com/watch?v=SlPIK9d_2_U|عنوان = هزارداستان با مسعود بهنود: دکتر براهنی|ناشر = یوتویوپ|تاریخ = |تاریخ بازدید =۱۵اردیبهشت۹۸}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> درخلال سفرهایش به مصر و آمریکا و کانادا و حضورش در دانشگاه‌های آن کشورها به‌عنوان مدرس، همچنین عضویت و ریاست انجمن قلم کانادا بود که چهرهٔ براهنی در عرصهٔ جهانی به‌عنوان «برجسته‌ترین صدای اپوزیسیون ایران علیه شاه و رژیم پهلوی» مطرح شد&lt;ref name=''ظل‌الله''/&gt; و تا مرز شناخته‌شدن به‌عنوان «پایه‌گذار نقد ادبی مدرن در ایران»از سوی برخی منتقدان به‌پیش رفت.&lt;ref name= ''زندگی‌نامه''/&gt; صدافسوس که این ''خطابگر به پروانه‌ها'' اکنون از آثاری که به‌قلم رانده است، چیزی به‌خاطر ندارد و در گیرودار آلزایمر به‌سوی فراموشی پیش می‌رود.&lt;ref name=''مادرم''/&gt;<br /> <br /> <br /> ==داستانک==<br /> ===نخوانید، ولی چاپ کنید!===<br /> اواسط دههٔ چهل است و براهنی مشغول تدریس ادبیات انگلیسی در مدرسهٔ عالی ادبیات تهران. حین یکی از جلسات امتحان، صدایی می‌شنود:<br /> :&lt;font color=violet&gt;'''''اره را بیار بالا...'''''&lt;/font&gt;{{سخ}}<br /> همانجا و همان لحظه قلم روی کاغذ نچرخانده، ده‌بیست صفحه از [[روزگار دوزخی آقای ایاز]] را می‌نویسد. اوایل خودش هم از این اثر می‌ترسید، برای‌آنکه بی‌هوا نسوزاندش، همان چند صفحه را نوروز ۴۵ یا ۴۶ در مجلهٔ فردوسی چاپ می‌کند. شجاعتی می‌گیرد و داستان را ادامه می‌دهد؛ ولی باز همه را پاره می‌کند. پاره‌های رمان را چهار سال بعد به‌هم می‌چسباند و به انتشارات امیرکبیر می‌سپارد با این درخواست:<br /> :&lt;font color=darkmagenta&gt;'''''نخوانید؛ ولی چاپ کنید!'''''&lt;/font&gt;{{سخ}}<br /> امیرکبیر چاپ می‌کند یک نسخه برای براهنی می‌فرستند و بعدها مابقی را خمیر می‌کند؛ چراکه به‌نظرش آن اثر، قابلیت چاپ در ایران نداشته است. تک‌نسخه‌ایی که نزد نویسنده مانده، سال‌ها بعد، توسط یکی از دانشجویانش در آمریکا برای رسالهٔ دکتری به‌انگلیسی ترجمه می‌شود و اثر، جان دوباره می‌گیرد.&lt;ref name=''رودرواز''/&gt;<br /> <br /> ===ازدواج استاد و شاگرد===<br /> نقل مسعود بهنود از ازدواج براهنی با صحتی:<br /> &lt;font color=darkviolet&gt;{{گفتاورد تزیینی|''ازدواج براهنی با ساناز صحتی بازیگر، مترجم، ملکهٔ گردشگری ایران و دانشجوی رضا براهنی در دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران، از یک جنبه منحصربه‌فرد و از جنبهٔ دیگر مبارک بود. منحصربه‌فرد از این لحاظ که خلاف گرایش جامعهٔ روشن‌فکری ایران به انزوا و فخر به فقر، مراسم آن‌ها در روف‌گاردن هتل ورسای تهران و با حضور تقریباً تمام جامعهٔ ادبی که اکثراً از نیش قلم براهنی بی‌نصیب نمانده بودند و البته به‌جز چند نفر که این نقدها را به‌دل‌گرفته و نیامده بودند، با شکوه تمام برگزار شد؛ و مبارک از این لحاظ که براهنی در آن دوران در اوج نقدنویسی‌های روزنامه‌ای و شدیداللحن خود بود که ازدواج با ساناز آرامشی به زندگی او آورد و نتیجه‌اش خلق «طلا در مس» شد که شاید اولین اثر منسجم و روشمند نقد شعر در آن دوران محسوب می‌شد.''&lt;ref name=''ازدواج''/&gt;}}&lt;/font&gt;<br /> <br /> ===اگر صادق باشیم با زخم می‌میریم===<br /> کانون شعر و ادب ایوار خرم‌آباد در سال۱۳۸۴، پس از نظرخواهی از ۱۰۰ شاعر، نویسنده و منتقد کشور، اولین جایزهٔ ملی منتقدان را به رضا براهنی اهدا کرد. براهنی به این مناسبت پیامی برای این کانون فرستاد که در بخشی از آن می‌گوید: <br /> :«ما با زخم به‌دنیا نمی‌آییم؛ اما اگر صادق باشیم با زخم می‌میریم. اگر زخمی از این دست گریبانتان را گرفت، به بیابان بروید. در آنجا یک نفر را خواهید دید که برگشته است و شتاب دارد که دست راست زخمی‌اش را به شما نشان دهد. کاری به کار او نداشته باشید.»&lt;ref name=''صادق زخم''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= اگر صادق باشیم با زخم می‌میریم|ژورنال= بایا|شماره= ۳۸|صفحات= ۷۹-۹۰|سال= اردیبهشت۱۳۸۴|تاریخ بازبینی= ۱اردیبهشت۱۳۹۸}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نقش مادر بر قصه‌ها===<br /> {{گفتاورد تزیینی|مادر براهنی برای دیدن او به آمریکا رفته بود. مادر در خانه منتظر بود تا رضا از جلسهٔ انجمن قلم بازگردد. مسعود بهنود به‌نقل از براهنی می‌گوید:<br /> :حینِ بحثی که در جلسه درگرفت، گذار به قصه‌ها افتاد. براهنی یکی دو قصه تعریف می‌کند و «آرتور میلر»، نمایشنامه‌نویس شهیر آمریکایی، که از حاضران جلسه بود، خیلی هیجان‌زده می‌شود. براهنی اشاره می‌کند که مایهٔ اصلی این قصه‌ها را از مادرش گرفته و اینکه مادر اتفاقاً الان در آمریکاست. هنگام برگشت از جلسه، «آرتور میلر» اظهار تمایل می‌کند، مادری را که چنین خاطرات عجیبی دارد، ببیند. باهم به خانهٔ براهنی می‌روند. مادر فقط زبان ترکی می‌دانست. «میلر» با ورود به خانه، دستانش را باز می‌کند تا مادر براهنی را در آغوش بگیرد؛ ولی مادرِ چادربه‌سر رضا، وحشت می‌کند و می‌گوید این مردک را دور کنید. براهنی و ''[[غلامحسین ساعدی]]'' سعی می‌کنند به‌ترکی به مادر بفهمانند که میلر آدم حسابی است و قصد بدی ندارد؛ ولی آرتور میلر اصلاً تعجب نکرده و گفته بود: «کاملاً می‌فهمم که آن قصه‌ها از کجا آمده‌اند».&lt;ref name=''مادرم''/&gt;}}<br /> <br /> ===سخنرانی خطرناک===<br /> براهنی بیش از صد بار بر پرده‌های تلویزیون‌های امریکا ظاهر شد و جنایات شاه را افشاء کرد. در سال۱۹۷۶ از براهنی دعوت شد که در کنگره آمریکا دربارهٔ وضع خفقان در ایران شهادت دهد. پیش از دادن شهادت، دولت ایران گروه‌های ضربتی خود را به نیویورک فرستاد تا براهنی را از میان بردارند. براهنی طی مصاحبه‌ای این توطئه شاه را هم نقش برآب کرد و در کنگرهٔ آمریکا پرده از جنایات شاه برگرفت.&lt;ref name=''ظل‌الله''/&gt;<br /> <br /> ===آه... ساناز! این رضا براهنیه!===<br /> {{گفتاورد تزیینی|از فرودگاه به خانه می‌رویم. پدرم روی صندلی چرخ‌دار نشسته؛ من می‌روم و جلوش می‌ایستم. پدرم به من نگاه غریبی می‌کند. من به او نگاه می‌کنم. مادرم جلو می‌آید و بازهم شیطنت او ادامه دارد:<br /> :«اگه گفتی این کیه؟»<br /> ::پدرم می‌گوید: «می‌شناسم.»<br /> :مادرم می‌گوید: «بگو.»<br /> ::پدرم می‌گوید: «فکر می‌کنم از همسایه‌های قدیممون باشه.»{{سخ}}<br /> گریه را قورت می‌دهم و کلاه از سر برمی‌دارم. اشک به چشم دارم. یک‌دفعه پدرم نگاهی از سر شوق می‌کند. انگار چیزی یادش آمده! سعی می‌کند به‌یاد آورد! و ناگهان به من اشاره می‌کند و جملهٔ عجیبی می‌گوید:<br /> ::«آه ساناز! این رضا براهنیه!»{{سخ}}<br /> طوری این جمله را می‌گوید که انگار او هیچ‌کس نیست، جز یک طرف‌دار رضا براهنی و یک‌دفعه رضا براهنی به خانهٔ او آمده و ما همگی، ساکن گذشته‌ایم. او تنها مادرم را هنوز درست‌ودقیق می‌شناسد.&lt;ref name=''اکتای تجربه''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان =پدران و پسران | ژورنال = تجربه|شماره =۵۴ |صفحات= |سال =دی۱۳۹۶| تاریخ بازبینی = ۱خرداد۱۳۹۸}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ===نصرت و رضا===<br /> محمود استادمحمد-هنرمند فقید تئاتر- در یک گفت‌وگو ماجرای عجیبی را از دعوای نصرت رحمانی و رضا براهنی روایت کرده است:<br /> <br /> «اصلا و به هیچ وجه نصرت بی‌احترام نبود. حتا در جامعهٔ شعرا هم. حالا این را به شما می‌گویم ظلمی که رضا براهنی در حق شعر ما کرد و از یک طرف در حق نصرت کرد چه بود. نصرت رضا براهنی را در کافه فیروز کتک زد و از آن به بعد... رضا براهنی «مربع مرگ» را نوشت و در آن به شاملو اهانت کرد و شاملو جواب او را داد... نصرت گفت:« احمد کار بدی کرد. نباید که به رضا براهنی با مطلب جواب داد. باید کتکش زد.» رضا براهنی آمد (کافه) فیروز و اتفاقا زمانی بود که نصرت باز هم داشت این حرف را می‌زد که «چرا احمد به این جواب داد و این کیه که احمد رفته و در مجله به این جواب داده.» و یکهو رضا براهنی آمد داخل و نصرت هم او را زد و بدجوری زد. حالا این مسأله باعث شد که رضا براهنی از آن موقع به بعد نصرت را بایکوت کند.»&lt;ref name=''کافه ۲''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://journali.st/broadcasts/390870076|عنوان = کافه‌کتابی‌ها گفت‌وگوی این هفته رضا براهنی ۲}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==زندگی و تراث==<br /> ===براهنی در تقویم تاریخ&lt;ref name=''حیرت''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= ویژه‌نامهٔ رضا براهنی| ژورنال = حیرت (داستان خلاقانهٔ سال)|شماره= ۲|صفحات= ۱۹۲-۱۹۵ |سال =دوم، شهریور۱۳۹۵| تاریخ بازبینی = ۱خرداد۱۳۹۸}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=''بایا''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= ویژه‌نامهٔ رضا براهنی|ژورنال= بایا|شماره= ۳۷|صفحات= ۱۳-۹۸ |سال= فروردین۱۳۸۴| تاریخ بازبینی = ۱خرداد۱۳۹۸}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=''آثار''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.ketab.ir/BookList.aspx|عنوان= فهرست آثار ضا براهنی|ناشر = وبگاه خانه کتاب|تاریخ =|تاریخ بازدید =۱خرداد۱۳۹۸}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=''روزنامه بهار''/&gt;===<br /> * ۱۳۱۴: تولد در تبریز، ۲۱ آذر<br /> * ۱۳۳۶: دریافت لیسانس زبان‌وادبیات انگلیسی از دانشگاه تبریز<br /> * ۱۳۳۷تا۱۳۴۰: سفر به ترکیه برای ادامه تحصیل؛ ازدواج با همسر یونانی‌اش؛ دریافت مدرک دکترای زبان‌وادبیات انگلیسی از ترکیه؛ بازگشت به ایران <br /> * ۱۳۴۰: شروع همکاری با نشریات جگن، کتاب هفته، آناهیتا، آرش، انتقاد کتاب و نگین<br /> * ۱۳۴۱: انتشار اولین منتخب اشعار رضا براهنی تحت عنوان «آهوان باغ»؛ ترجمهٔ «پلی بر رودخانه درینا» نوشتهٔ ایو آندریچ<br /> * ۱۳۴۲: آغاز مقاله‌نویسی در مجلهٔ فردوسی؛ ترجمهٔ «کلئوپاتر» نوشتهٔ کالروماریا فرانزرو؛ انتشار منظومهٔ «جنگل و شهر بر فراز دار»<br /> * ۱۳۴۳: استخدام در دانشگاه تهران و آغاز تدریس ادبیات انگلیسی و ادبیات تطبیقی در این دانشگاه؛ ترجمهٔ «تراژدی شاه ریچارد سوم» نوشتهٔ ویلیام شکسپیر<br /> * ۱۳۴۴: انتشار «شبی از نیمروز و منظومهٔ یک زندگی منثور»(شعر)؛ انتشار [[طلا در مس|طلا در مس: در شعر و شاعری]]<br /> * ۱۳۴۵تا۱۳۴۷: سردبیری مجلهٔ جهان نو؛ عضویت در [[کانون نویسندگان ایران]]؛ رفتن نزد امیرعباس هویدا جهت اعتراض به سانسور (باهمراهی [[جلال آل‌احمد]] و تنی چند از شاعران و نویسندگان)؛ جدایی از همسر یونانی‌اش با داشتن الکا، دخترش<br /> * ۱۳۴۸: انتشار «قصه‌نویسی»؛ ترجمهٔ «عرب و اسرائیل» نوشتهٔ ماکسیم رودنسون<br /> * ۱۳۴۹: انتشار «مصیبتی زیر آفتاب»(شعر)؛ انتشار «گل بر گسترهٔ ماه»(شعر)؛ انتشار «تاریخ مذکر (رساله‌ای دربارهٔ علل تشتت فرهنگی در ایران)»<br /> * ۱۳۵۰: ازدواج با همسر دومش ساناز صحتی؛ تدریس در دانشگاه آمریکایی قاهره به‌عنوان استاد مدعو<br /> * ۱۳۵۱: سفر به آمریکا و آغاز تدریس ادبیات انگلیسی و ادبیات تطبیقی در دانشگاه تگزاس؛ آغاز مقاله‌نویسی در نشریات آمریکایی مانند نیویورک‌‌تایمز و نیویورک‌ریویو؛ تدریس ادبیات انگلیسی و ادبیات تطبیقی در دانشگاه یوتا؛ بازگشت به ایران؛ ترجمهٔ «فانون» نوشتهٔ دیوید کات؛ انتشار رمان [[روزگار دوزخی آقای ایاز]]؛ انتشار «سفر مصر و حالات من در طول سفر»(سفرنامه)؛ انتشار «جنون نوشتن»<br /> *‌ ۱۳۵۲: زندانی‌شدن به‌دلیل حمایت از مخالفان شاه و تحمل شکنجه به‌مدت سه ماه و دوازده روز<br /> * ۱۳۵۳: تولد «اکتای‌محمد» اولین فرزند پسر<br /> *‌ ۱۳۵۴: سفر مجدد به آمریکا؛ ریاست کمیتهٔ آزادی برای هنر و اندیشه در ایران؛ عضویت در انجمن قلم جهانی در بخش آمریکا؛ همکاری با سازمان عفو بین‌الملل و سایر سازمان‌های ضداختناق در آن زمان<br /> * ۱۳۵۵: حضور در برنامهٔ نویسندگان بین‌المللی در دانشگاه آیوا به‌عنوان شاعر مدعو؛ تدریس ادبیات خلاقانه در دانشگاه ایندیانا؛ چاپ متن انگلیسی «ظل‌الله» در دانشگاه ایندیانا<br /> * ۱۳۵۶: دریافت جایزهٔ بهترین روزنامه‌نگار حقوق انسانی برای نگارش مقالهٔ «اتاق‌های تمشیت» به‌انگلیسی با مقدمهٔ ای.ال.دکتروف؛ برگزیده‌شدن به‌عنوان استادی دائم ادبیات خلاقانه در دانشگاه مریلند؛ نگارش کتاب «نقاب‌ها و بندها» به‌انگلیسی؛ ترجمهٔ «برنامهٔ انتقالی برای انقلاب سوسیالیستی» نوشتهٔ لئون تروتسکی؛ ترجمهٔ انگلیسی «آدم‌خواران تاجدار»<br /> * ۱۳۵۷: بازگشت به ایران؛ چاپ آثاری که پیش از انقلاب اجازهٔ چاپ نداشتند در مجلات مختلف نظیر «قابلهٔ سرزمین من»، «کینهٔ ازلی»، «پدر و پسران»، «سروان آمریکایی و سرهنگ ایرانی»، «تبریزی‌ها»<br /> * ۱۳۵۸: انتشار «ظل‌الله (شعرهای زندان)»؛ انتشار «در انقلاب اسلامی چه شده است و چه خواهد شد؟ (سخنرانی)»<br /> *‌ ۱۳۶۱: پایان تدریس در دانشگاه تهران؛ انتشار داستان «بعد از عروسی چه گذشت؟»؛ تولد «ارسلان» دومین پسرش <br /> * ۱۳۶۲: انتشار داستان «چاه‌به‌چاه»؛ انتشار داستان «آواز کشتگان»؛ تصحیح دیوان حافظ از روی نسخه خطی [[قاسم غنی]] و [[محمد قزوینی]]<br /> * ۱۳۶۳: انتشار مجموعه‌اشعار «غم‌های بزرگ ما»؛ انتشار «سفر مصر و جلال آل‌احمد و فلسطین»؛ انتشار مجموعه‌مقاله با عنوان «ت‍اری‍خ‌ م‍ذک‍ر: ف‍ره‍ن‍گ‌ ح‍اک‍م‌ و ف‍ره‍ن‍گ‌ م‍ح‍ک‍وم‌»<br /> * ۱۳۶۴: انتشار «کیمیا و خاک: موخره‌ای بر فلسفه ادبیات»<br /> * ۱۳۶۶: انتشار رمان «رازهای سرزمین من»؛ انتشار شعر بلند «اسماعیل»<br /> * ۱۳۶۷: انتشار شعر «بیا کنار پنجره» <br /> * ۱۳۶۸: انتشار «جنون نوشتن: گزیده آثار رضا براهنی» <br /> * ۱۳۶۹: انتشار شعر «یار خوش چیزی است»<br /> * ۱۳۷۰: برگزاری چندین دوره کارگاه نقد، شعر و قصه‌نویسی؛ سفر به کانادا؛ تدریس پاره‌وقت در دانشگاه یورک تورنتو<br /> *‌ ۱۳۷۲: نگارش مقدمهٔ کتاب «ده شاعر نامدار از قرن بیستم»<br /> * ۱۳۷۳: انتشار «رویای بیدار (مجموعه‌مقاله دربارهٔ نظریهٔ نگارش و خواندن متن ادبی»<br /> * ۱۳۷۴: انتشار شعر «خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم؟»؛ انتشار سخنرانی‌ها و مصاحبه‌ها با عنوان «گزارش به نسل بی‌سن فردا»<br /> * ۱۳۷۵: انتشار «بحران رهبری نقد ادبی: گفت‌و‌گوی ملک ابراهیم امیری و رسالهٔ حافظ»<br /> * ۱۳۷۶: انتشار رمان «آزاده‌خانم و نویسنده‌اش یا آشویتس خصوصی دکتر شریفی»<br /> * ۱۳۷۹تا۱۳۸۱: برگزیده‌شدن به‌عنوان رئیس انجمن قلم کانادابه مدت دو سال؛ برگزاری کارگاه نقد ادبی در کانادا؛ انتشار «الیاس در نیویورک» در فرانسه<br /> * ۱۳۸۳: انتشار داستان «برخورد نزدیک در نیویورک»<br /> * ۱۳۸۴: دریافت جایزهٔ ادبی یلدا برای یک عمر فعالیت فرهنگی در زمینهٔ نقد ادبی؛ برگزاری سمینار بزرگداشت رضا براهنی در دانشگاه تورنتو<br /> * ۱۳۹۳: انتشار «منتخب اشعار رضا براهنی: شعرهای منتشرشده به‌همراه شعرهای جدید»؛ حضور در فیلم مستند «کیمیا و خاک» دربارهٔ خودش به کارگردانی پسرش ارسلان<br /> * ۱۳۹۴: انتشار مجموعه یادداشت‌های «از پس باده‌پیمایی اژدها در تموز»<br /> * ۱۳۹۵: دریافت تندیس چهره‌های شاخص شعر آوانگارد<br /> * ۱۳۹۶: انتشار مجموعه اشعار ترکی آذربایجانی شاعران ایرانی با عنوان «بال دنیزی یاغیر گیجه باغیندان شعر مجموعه‌سی» با ترجمهٔ صمد صباغ، شامل چند شعر ترکی از رضا براهنی<br /> <br /> ===از تولد تا فراموشی===<br /> براهنی به سال۱۳۱۴ در تبریز از پدری کارگر و مادری نیمه‌روستایی متولد شد. تا بیست‌ودوسالگی در زادگاهش ماند و هم‌زمان با کار در کارخانه‌های مختلف، درس خواند. بحران‌های شدید آن روزگاران ایران که دامن‌گیر خانواده و دیگر هم‌وطنانش بود برای گذر از دوران کودکی و نوجوانی کم نبود؛ اما گرفتاری در قحطی شدید و دیدن مرگ خواهر و برادرهایش در اثر فقر تصویری نیست که از پیش چشمش پاک شود. با این‌همه، سر از دانشگاه تبریز درآورد و لیسانس زبان‌وادبیات انگلیسی گرفت و برای ادامهٔ تحصیل در همین رشته به ترکیه رفت و بعد از دو سال با مدرک دکتری از دانشگاه استانبول بازگشت. در تهران خدمت سربازی را تمام کرد و بعد از آن به تدریس ادبیات انگلیسی در دانشگاه تهران پرداخت.&lt;ref name=''ظل‌الله''/&gt;<br /> <br /> حین تحصیل در ترکیه با آنجلا مارنگوزیدی(Angela Marangozidi) ازدواج کرد که حاصل آن دختری شد به‌ نام الکا. البته این ازدواج دیری نپایید و در سال۱۳۴۶ به جدایی انجامید.&lt;ref name=''سال‌شمار حیرت''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان =سال‌شمار زندگی رضا براهنی | ژورنال = داستان خلاقانهٔ سال(حیرت)| دوره = ۲|صفحات= ۱۹۲-۱۹۵}}&lt;/ref&gt; چهار سال بعد با ساناز صحتی، یکی از دانشجویان دانشگاه تهران، بار دیگر پیوند زناشویی بست. پیوندی که تا امروز پابرجاست و ارسلان و اُکتای‌محمد را برادران الکا کرد و ساناز را تا هم‌اکنون نیز کنار رضا نگه‌ داشته و این سال‌ها پرستار رضا در گرفتاری‌اش به آلزایمر کرده است.&lt;ref name=''ازدواج''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.televram.com/behnouddastan|عنوان = هزارداستان با مسعود بهنود: ساناز و براهنی|ناشر = یوتویوپ|تاریخ = |تاریخ بازدید =۱۵اردیبهشت۹۸}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> از رضا براهنی تا سال۱۳۵۲، نوشته‌های متعددی در زمینهٔ شعر، داستان و رمان، نقد ادبی، ترجمه و مقاله به‌چاپ رسیده است. مقاله‌های انتقادی در مجلهٔ فردوسی بخش مهمی از فعالیت ادبی او تا اواسط دههٔ چهل است که درنهایت سال۱۳۴۷ با انتشار کتاب [[طلا در مس|طلا در مس: در شعر و شاعری]] فرمی منسجم پیدا می‌کند.&lt;ref name=''مادرم''/&gt;<br /> <br /> سفر او به مصر به‌دعوت دانشگاه‌های آن دیار برای شعرخوانی و سخنرانی و نیز تدریس ادبیات انگلیسی و ادبیات تطبیقی در دانشگاه‌های تگزاس و یوتا در آمریکا از دیگر فعالیت‌های او تا سال۱۳۵۱ است. پس از بازگشت به ایران، در بیستم شهریور۱۳۵۲، سازمان امنیت، رضا براهنی را از وسط خیابان‌های تهران ربود و سه ماه و دوازده روز در سلول انفرادی، شکنجه داد. فعالیت مستمر نویسندگان و شاعران از یک‌سو و تلاش‌ انجمن قلم آمریکا و نیز کمیتهٔ آزادی‌خواه هنر و اندیشه در ایران از سوی دیگر، آزادی براهنی را به او باز گرداند؛ اما آثار ادبی براهنی در ایران تا زمان انقلاب به‌دلیل سانسور، محدود به چاپ چند قصه و مقاله در مطبوعات و یکی دو ترجمه شد. او سرانجام در مهرماه۱۳۵۳ به دعوت‌هایی که از آمریکا دریافت می‌کرد پاسخ مثبت داد و تا زمان انقلاب در آن کشور به افشای خفقان ایران و نیز تدریس ادبیات خلاقانه در دانشگاه‌ ایندیانا مشغول شد. آثاری که براهنی در زمینهٔ خفقان دوران سلطنت شاه و خیانت امپریالیسم آمریکا و سیا به مردم ایران و سایر کشورهای دنیای سوم نوشت، در اکثر مطبوعات معتبر جهان چاپ شد.&lt;ref name=''ظل‌الله''/&gt;<br /> <br /> براهنی در سال۱۳۵۷ یک هفته پس از خروج شاه به ایران بازگشت و در اوایل انقلاب بسیاری از آثار خود را که تا قبل از انقلاب اجازهٔ چاپ نداشت، به‌چاپ رساند.&lt;ref name=''ظل‌الله''/&gt; وی همچنین از آن زمان تاکنون، آثار پرشماری در زمینه‌های مختلف به هم‌میهنانش عرضه کرده است. براهنی تا اواسط دههٔ هفتاد که به کانادا مهاجرت کرد، چندین دوره کارگاه نقد، شعر و قصه‌نویسی برگزار کرد و شاگردان زیادی پرورش داد.&lt;ref name=''روزنامه بهار''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://bahardaily.ir/fa/Main/Detail/3478/%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D8%AE%D9%88%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85|عنوان = رضا براهنی در گفت‌وگو با بهار|ناشر = وبگاه روزنامهٔ بهار|تاریخ =۶آبان۱۳۹۴|تاریخ بازدید =۱اردیبهشت۱۳۹۸}}&lt;/ref&gt; از فعالیت‌های او در کانادا می‌توان به تدریس در دانشگاه یورک تورنتو و ریاست انجمن قلم کانادا به‌مدت دو سال اشاره کرد.&lt;ref name=''سال‌شمار حیرت''/&gt;<br /> <br /> گرچه سرآغاز حضور رضا براهنی در عرصهٔ ادب و سیاست ایران به‌ دوران قبل از ۲۲سالگی‌اش برمی‌گردد؛ لیکن به‌همین میزان ختم نمی‌شود و تا مطرح‌شدنش در عرصهٔ جهانی به‌عنوان «برجسته‌ترین صدای اپوزیسیون ایران علیه شاه و رژیم پهلوی»&lt;ref name=''ظل‌الله''/&gt; و شناخته‌شدن به‌عنوان «پایه‌گذار نقد ادبی مدرن در ایران»&lt;ref name= ''زندگی‌نامه''/&gt; از سوی برخی منتقدان ادامه می‌یابد. دریغا که حافظهٔ سرایندهٔ «آهوان باغ» و نویسندهٔ «از پس باده‌پیمایی اژدها در تموز» به‌رغم آن‌همه مطالعه و پژوهش، از نیمهٔ دوم دههٔ هفتاد زندگی به‌کام فراموشی افتاده است&lt;ref name=''مادرم''/&gt;، هرچند پسرش اُکتای‌محمد در سال ۱۳۹۳ ابراز امیدواری کرد که ادیب‌دوستان و خوانندگان آثار پدر، از زدن برچسب آلزایمر به رضا براهنی پرهیز کنند.&lt;ref name=''وضعیت پدر''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.isna.ir/news/93060301710/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%B1%D8%B4|عنوان= زدن وصله «آلزایمر» به رضا براهنی سنگ‌دلانه است!}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===شخصیت و اندیشه===<br /> دوران ابتدایی زندگی براهنی یک خصیصه را در او تثبیت کرده و آن «انضباط در کارکردن» است. او بعدها این ویژگی را به عرصهٔ مطالعه و فعالیت ادبی انتقال می‌دهد و می‌توان گفت رمز فعالیت بی‌وقفهٔ او طی بیش از نیم قرن، نظم است و انضباط.&lt;ref name=''مستند''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.aparat.com/v/SHgul/%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF_%26quot%3B%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7_%D9%88_%D8%AE%D8%A7%DA%A9%26quot%3B_%D8%A7%D8%B2_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF_%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%DB%8C|عنوان= مستند کیمیا و خاک}}&lt;/ref&gt; و نیز به‌گفته خودش:<br /> :«من از پدر و مادرم و تعهدی که در آن‌ها مبنی‌بر تفکیک قائل‌شدن بین مال خود و مال دیگران می‌دیدم، یک نوع وجدان اجتماعی به‌ارث بردم.»&lt;ref name=''رودرواز''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.youtube.com/watch?v=SvWpJxBSUw4|عنوان= گفت‌وگوی مهدی فلاحتی با رضا براهنی در برنامهٔ «رودرواز» صدای آمریکا}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> درگیری رضا براهنی در امر سیاست را می‌توان در علاقهٔ او به نوشتن ریشه‌یابی کرد. براهنی عاشق یک چیز است: &lt;font color=green&gt;'''«نوشتن»'''&lt;/font&gt;. او برای‌اینکه آنچه در ذهن دارد به روی کاغذ بیاورد، ناخواسته درگیر سیاست می‌شود و ازآنجاکه آزادی بیان به‌نحوه دلخواهش در جامعه نبود، با دستگاه حاکم درگیر شد و کارش حتی به زندان و جلای وطن کشد؛ اما به‌قول خودش: <br /> &lt;font color=darkcyan&gt;'''''«شاعر همیشه در تبعید است.»'''''&lt;/font&gt;&lt;ref name=''مستند''/&gt;<br /> <br /> رضا براهنی روشن‌فکری فرهنگی است که به نقد خردورزانهٔ وضعیت فرهنگ و هنر عصر خود می‌پردازد با این امید که ساختارهای کهنه را بشناسد و فروکوبد و به معماری جدید خلاقیت ادبی رهنمون شود. آینه را چه روبه‌روی هریک از کتاب‌های براهنی بگیریم، چه رویاروی زندگی‌اش، تفاوتی ندارد. براهنی توانسته است آن‌ طور که زندگی می‌کند بنویسد و آن‌ گونه‌ که در عالم نوشتن آرزو کرده، زندگی فردی و اجتماعی خود را در متن فعالیت تاریخی مردمش حرکت دهد. او آغازگر بود در نقد مدرن ادبی و آغازگر است در عصیان علیه شعر مرسوم نیمایی. به‌سنت [[صادق هدایت|هدایت]]، رمان‌نویسی بی‌پروا شد که به پروپای تابوهای سیاسی و اخلاقی ابدمدت پیچید. از معترضانی است که در فعالیت‌های فکری‌فرهنگی [[کانون نویسندگان ایران|کانون نویسندگان]] در هر وضعیتی به‌گونه‌ای رادیکال عمل کرد. از پیشتازان ادبیات متعهد بود که صدای قلم خود را با سکوت خشمگین جامعهٔ بی‌صداشده، گره زد.&lt;ref name=''مجابی''&gt;{{یادکرد ژورنال| عنوان =در عالم رضا اژدهایی هست که آن را یقین خوانند... |ژورنال= بایا|شماره= ۳۷|صفحات = ۴۸-۵۴ }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> براهنی در زمینهٔ نقد شعر و ادبیات داستانی با انتشار هزاران صفحه، جغرافیای ادب امروز ایران را با دقت و دلسوزی کاویده است و با صدها نوار سخنرانی که درانتظار کتاب‌شدن، جایی پروانه می‌شود، به تحليل ادبیات جدی جهان پرداخته است. منتظر نمانده که فضای فرهنگی ساکن پیرامون، فعال و مستعد شود؛ بلکه کوشیده تا با دینامیسم ذهنی‌اش، فضای راکد را به‌جنبش درآورد و حیاتی‌بودن ادبیات را امری ضروری بشناساند.&lt;ref name=''مجابی''/&gt;<br /> <br /> ===زمینهٔ فعالیت===<br /> ==== رمان و داستان ====<br /> براهنی از اولین تجربه‌های نویسندگی خود به رمانی اشاره می‌کند که به‌زبان انگلیسی در دوران تحصیل در ترکیه نوشت؛ اما آن را چاپ نکرد.&lt;ref name=''شاملو دودوزه''&gt;{{یادکرد ژورنال | عنوان =شاملو دودوزه‌باز بود: گفت‌وگو با رضا براهنی دربارهٔ زندگی و زمانه‌اش | ژورنال = اندیشهٔ پویا}}&lt;/ref&gt; نگارش رمان [[روزگار دوزخی آقای ایاز]] را باید سرآغاز فعالیت او در حوزهٔ داستان‌نویسی دانست؛ این رمان همچنین اولین تجربهٔ او در درگیریِ خلاقانه با زبان نه‌تنها به‌مثابهٔ وسیله، که غایت آفرینش هنری است.&lt;ref name=''رودرواز''/&gt; در آثار داستانی دیگری که براهنی خلق کرده، گنجینه‌ای غنی و متنوع، هم به‌لحاظ محتوایی و هم ساختاری به‌دست می‌آید. از گزارش سرگذشت «حسین میرزا» در رمان «رازهای سرزمین من» که درواقع تحلیلی جامع از اتفاقات جوانی نویسنده در دوران قبل و بعد از انقلاب است، تا آزمایش تکنیک‌های مختلف داستان‌نویسی در «آزاده‌خانم و نویسنده‌اش» و نگارش هفت ورسیون از یک واقعه در «الیاس در نیویورک» که البته در تمامی آن‌ها به آنچه قصد داشته، دست یافته است.&lt;ref name=''سیدحسینی''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= سخنرانی رضا سیدحسینی در مراسم بزرگداشت رضا براهنی: ۲۵ ژوئن ۲۰۰۵، دانشگاه تورنتو|ژورنال= بایا|شماره =۳۷ |صفحات= ۴۳-۴۷ }}&lt;/ref&gt; علاوه‌بر آثار داستانی فراوانی که از براهنی در دست داریم، هنوز هم می‌توان منتظر داستان‌های دیگری بود که از این قلم منتشر شود؛ نظیر رمان «مردگان خانهٔ وقفی» که گویا بعد از «روزگار دوزخی...» نوشته شد؛ اما تاکنون انتشار نیافته است.&lt;ref name=''رودرواز''/&gt;<br /> <br /> ==== شعر ====<br /> از رضا براهنی بیش از ده مجموعه شعر به‌چاپ رسیده است. اگر سیر اشعار او را از اولین کتابش «آهوان باغ» که شامل اشعار تغزلی و عاشقانه است، تا کتاب «خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم؟» پی بگیریم، بین اشعار او در اولین کتاب‌هایش با اشعار متأخرش تفاوت زیادی می‌یابیم. او این تفاوت را حاصل حک و اصلاحاتی می‌داند که «براهنی منتقد» بر ذهن و زبان «براهنی شاعر» اعمال کرده است.&lt;ref name=''مهرنامه''&gt;{{یادکرد ژورنال | عنوان =دوست دارم به ایران بازگردم، اما...: گفت‌وگوی مهرنامه با رضا براهنی دربارهٔ ادبیات، روزمرگی‌ها و بازگشتش | ژورنال = مهرنامه}}&lt;/ref&gt; براهنی، اشعار مجموعهٔ «خطاب به پروانه‌ها و...» را به‌عنوان عصیانی علیه همهٔ قراردادهایی که در زبان فارسی به هر نوع شعری تحمیل شده است، می‌داند.&lt;ref name=''رودرواز''/&gt; در مؤخرهٔ این کتاب، وی در مقالهٔ «چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم؟»، دیدگاه جدید خود را دربارهٔ شعر بیان می‌کند که اشعار این مجموعه درواقع نمونه و مصداقی برای نظریهٔ شاعری او در این مقاله‌اند.<br /> <br /> ==== نقد ادبی ====<br /> فعالیت براهنی در زمینهٔ نقد ادبی با مقاله‌های دهه چهل او در مجلهٔ فردوسی آغاز شد. جالب این‌جاست که هدف این نقدها شعر نو فارسی بود که تازه از جنگ و جدال با شعر کهن، پیروزمندانه فراغت یافته بود و معمولا کسی انتظار حمله به نمایندگان اصلی این شعر را نداشت.&lt;ref name=''سیدحسینی''/&gt; دو اثر معروف براهنی در این زمینه «طلا در مس» و «قصه‌نویسی» هستند که در سال‌های ۱۳۴۷ و ۱۳۴۸ منتشر می‌شوند و تقریبا اولین بار در ایران نظریات جدید ادبی در این دو کتاب مطمح نظر قرار می‌گیرند. در سال‌های بعد از انقلاب هم او در کتاب‌هایی مانند «کیمیا و خاک» و «رویای بیدار» ادامهٔ این بحث‌ها را پی می‌گیرد.<br /> <br /> ==== ترجمه ====<br /> از رضا براهنی ترجمه‌های متعددی دردست است. تنی از نویسندگانی که او آثاری از آنان را به فارسی برگردانده است: «آنتوان دوسنت اگزوپری»، «ایو آندریچ»، «ویلیام شکسپیر»، «کالروماریا فرانزرو»، « ماکسیم رودنسون»، « دیوید کات» و «لئون ترتسکی»&lt;ref name=''سال‌شمار حیرت''/&gt;<br /> <br /> ==== مقاله‌نویسی ====<br /> نمود مکتوب فعالیت سیاسی براهنی در مقاله‌های متعدد او پیرامون فرهنگ، تاریخ، سیاست و... هویداست. شروع درگیری صریح او با رژیم شاهنشاهی به‌دنبال انتشار مقالهٔ «فرهنگ حاکم و فرهنگ محکوم» در روزنامهٔ اطلاعات به سال۱۳۵۲ است که به‌موجب آن براهنی از زندان ساواک سردرمی‌آورد.&lt;ref name=''رودرواز''/&gt; سال‌ها بعد در آمریکا با نوشتن مقاله‌های متعدد به افشای خیانت‌های رژیم شاهنشاهی می‌پردازد که از آن جمله مقالهٔ «اتاق‌‌های تمشیت» و خاطرات زندان او در «آدم‌خواران تاجدار» دو نمونهٔ درخور توجه است و هر دو به‌زبان انگلیسی نیز منتشر شد.&lt;ref name=''ظل‌الله''/&gt; از دیگر آثار براهنی در این زمینه، «تاریخ مذکر: رساله‌ای پیرامون علل تشتت فرهنگی در ایران» و سخنرانی منتشرشدهٔ «در انقلاب اسلامی چه شده است و چه خواهد شد؟» است. <br /> <br /> ==== نمایشنامه و سفرنامه ====<br /> خلق آثاری در ژانرها نمایشنامه و سفرنامه نظیر سفرنامهٔ «سفر مصر و حالات من در طول سفر» و نمایشنامهٔ «بازی بی‌بازی» نیز در کارنامهٔ براهنی به‌چشم می‌خورد که نمایشنامهٔ او در یوتای آمریکا به‌چاپ رسید و در اول مه۱۹۷۳ در سالن کتابخانهٔ عمومی سالت نیک‌سیتی اجرا شد.&lt;ref name=''ظل‌الله''/&gt;<br /> <br /> ===یادمان و بزرگداشت‌ها===<br /> ساعت ۱۰ صبح شنبه ۴تیرماه۱۳۸۴ در سالن دانشکدهٔ علوم زمین‌شناسی دانشگاه تورنتو با پخش پیام «بهروز شیدا» سمینار بزرگداشت رضا براهنی آغاز شد. بخشی از این پیام:<br /> :&lt;font color=SteelBlue&gt;'''''متن‌های رضا براهنی به‌سوی پلهٔ آخر دویده‌اند. هم بر خواب آب‌ها، هم بر بال کهکشان‌ها، هم بر رقص آن نگاه زاویه‌دار اریب به پشت روح بیابان. متن‌های رضا براهنی بر خواب آب‌ها حرکت افقی را غوطه خورده‌اند، بر بال کهکشان‌ها حرکت عمودی را پریده‌اند، بر رقص آن نگاه زاویه‌دار اریب به پشت روح بیابان در هزار سو منتشر شده‌اند.'''''&lt;/font&gt;<br /> <br /> در این سمینار دوروزه، سخنرانانی از ایران و دیگر کشورها به تحلیل آثار و شخصیت براهنی پرداختند که در بین آن‌ها «جواد مجابی»، «رضا سیدحسینی»، «امیر حسن‌پور»، «ساناز صحتی» و نیز «منیر پرویز» از جامعهٔ ادبی پاکستان، همچنین «صبورالله سیاسنگ» نویسندهٔ افغان حضور داشتند. ضمن‌آنکه ‌پیام‌های متعددی از طرف نویسندگان و شخصیت‌های مطرح ادبی، سیاسی و اجتماعی جهان به این مراسم رسیده بود؛ نظیر: پیام‌های «هلن سیکسو» منتقد ادبی و فیلسوف فرانسوی، «ران گراهام» نویسنده و رئیس سابق انجمن قلم کانادا، «نوام چامسکی» زبان‌شناس و متفکر اجتماعی‌سیاسی، «جری لیبر» نخستین رئیس نگهبان حقوق بشر، «دالتون مک‌گینتی» نخست‌وزیر آنتاریو، «جان راستین سال» فیلسوف و رئیس افتخاری انجمن قلم کانادا، «آلن کامین» رمان‌نویس و رئیس افتخاری انجمن قلم کانادا، [[محمود دولت‌آبادی]] و نیز شعری از «اسماعیل خویی».&lt;ref name=''سلطانی بزرگداشت''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= گزارش مراسم بزرگداشت رضا براهنی|ژورنال= بایا|شماره= ۳۷|صفحات= ۱۷-۴۲}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در مراسم اختتامیهٔ این بزرگداشت، براهنی اشاره کرد که نویسنده‌ای که تقدیری از او صورت می‌گیرد، باید سعی کند لیاقت چنین تقدیری را به‌دست آورد و این امر، نیازمند ریاضتی از نوع دیگر است: &lt;font color=#FF0090&gt;'''''دقت در خود و دقت در هستی آدم‌هایی از نوع خود.'''''&lt;/font&gt;&lt;ref name=''سپاس سپاس''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان =سپاس دکتر براهنی از کانون فرهنگی سپاس|ژورنال= بایا|شماره= ۳۷|صفحات= ۹۶-۹۸ }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===چنین و چنان دیدنش===<br /> ====نوام چامسکی====<br /> رضا براهنی را شخصیتی برجسته در مبارزه علیه خشونت و خفقان رژیم شاه توصیف می‌کند و افتخار می‌کند به اینکه در تمام سال‌های آشنایی، هر وقت توانسته به او بپیوندد، از فعالیت و سرمشق او آموخته است.&lt;ref name=''سلطانی بزرگداشت''/&gt; <br /> <br /> ====رضا سیدحسینی====<br /> {{گفتاورد تزیینی|سیدحسینی:<br /> :رضا نه‌تنها بزرگ‌ترین رمان‌نویس زبان فارسی که یکی از بزرگان رمان‌نویسان معاصر جهان است. فعالیت براهنی از جنبهٔ نقد ادبی، خصوصاً در دههٔ چهل را باید با «ویکتور هوگو»ی جوان مقایسه کرد که در بیست‌وپنج‌سالگی با نوشتن مقدمهٔ معروف خود بر نمایشنامهٔ کرومول، جاافتاده‌ترین نوع نمایشنامهٔ مطرح در فرانسه یعنی تراژدی را به باد حمله گرفت.&lt;ref name=''سیدحسینی''/&gt;}}<br /> <br /> ====[[منوچهر آتشی]]====<br /> نگاه آتشی، اما از جنس نگاه همیشه آتشین خودِ براهنی است. پاییز ۱۳۸۷ میزگردی دربارهٔ شعر رضا براهنی، تشکیل شده بود. هوشیار انصاری‌فر سعی می‌کرد سیر فکری براهنی را باتوجه‌به خاستگاه‌های فکری اواز سارتر، تروتسکی، لوسین گلدمن، لوکاچ و فروید تا هایدگر و نیچه، تحلیل کند. منوچهر آتشی، به‌صراحت گفت که نمود اصیل تفکرات هیچ‌کدام از این نظریه‌پردازان در کار براهنی مشهود نیست و ابراز کرد که براهنی را حتی در «خطاب به پروانه‌ها» هنوز یک «نیمای فقیر» می‌بیند.&lt;ref name=''براهنی شاعر''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان =براهنی شاعر، براهنی نظریه‌پرداز: میزگرد با حضور منوچهر آتشی، عنایت سمیعی، حافظ موسوی، شهریار وقفی‌پور، هوشیار انصاری‌فر|ژورنال= کارنامه |شماره= ۴۶و۴۷|صفحات= }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[یدالله رؤیایی]]====<br /> رؤیایی در جستاری به بحران معنا در شعر معاصر ایران پرداخته و کوشیده است راه برون‌رفتی از این بحران نشان دهد. وی در این تحلیل از براهنی نام ‌نمی‌برد؛ اما خطابِ گاه به عتاب‌‌آلوده‌اش، با براهنی است. از نظر رؤیایی، طرح دیدگاه‌های اخیر براهنی در فضای ادبیات امروز، اگرچه تنها علت نیست، از علل بسیار مهم این بحران خصوصاً در زمینهٔ شعر است. رؤیایی عقیده دارد زبان نمی‌تواند در شعر جدا از شاعران برای خودش برود و دستور نپذیرد. چنین زبانی از متن بیرون می‌رود و به «شعر بدون انسان» می‌رسد.&lt;ref name=''مشکل رؤیایی''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= مشکل رؤیایی با براهنی: نگاهی به بحران معنا در شعر امروز و تئوری زبانیت |ژورنال= کارنامه|شماره= ۴۶و۴۷|صفحات= }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====جواد مجابی====<br /> مجابی عقیده دارد در کشورهایی مانند ایران، وظیفهٔ یک روشن‌فکر فرهنگی به تکاپوی تخصصی در عرصهٔ فرهنگ محدود نمی‌شود. شبکهٔ درهم‌تنیدهٔ فرهنگ و سیاست در ایران هیچ‌گاه هنرمند روشن‌فکر را فارغ از سیاست و تاثیرگذاری‌ اجتماعی، به‌رسمیت نمی‌شناسد؛ بلکه از او همه چیز می‌خواهد: شعر و داستان خوب، کارشناسی آسیب‌های جامعه و درمان آن‌ها، مبارزه اجتماعی به‌مثابهٔ فعال حزبی و تحمل عواقب آن و در آخر به‌قول «نیما»: «مقامی شبیه شهادت». به نظر مجابی، انجام همهٔ این کارها به‌نوعی معجزه است و براهنی از این معجزه‌گران.&lt;ref name=''مجابی''/&gt;<br /> <br /> ===و من آن وسط قرار می‌گیرم===<br /> براهنی دربارهٔ آثار خود به این نکته اشاره می‌کند که از سال چهل به بعد، نخست در کافه‌های شاه‌آباد و نادری و بعد بر روی کاغذ و در مجلات و گاهنامه‌های مختلف، همواره در قامت یک «دشمن‌ساز حرفه‌ای» ظاهر شده است. به نظر او تعاریف گذشته از شعر، قصه، حکایت و روایت و حتی تعاریف به‌ظاهر جدید از این پدیده‌ها در فضای فرهنگی ایران، به‌درد نمی‌خوردند؛ بلکه تعاریف جدیدتری، نه‌تنها برای درک آثار گذشتگان که برای درک آثار معاصران ضرورت دارد و او در آثارش کمر به ارائهٔ این تعاریف جدید بسته است. البته طبیعی است در کشوری که نویسندگان و شاعران آن، همه خود را نابغه می‌دانسته‌اند، جداکردن عالی از خوب، خوب از بد و بد از بدتر، دل شیر می‌خواهد. در این راه او تحول زبان خود را این گونه توضیح می‌دهد:<br /> :«زبانم پیچیده‌تر شد و آموختم که اندیشه‌ام را در جملهٔ مختلط و مرکب بریزیم؛ چراکه برای بیان اندیشهٔ پیچیده، جملهٔ ساده باید از خود فراتر برود... . من «هایدگر»، «فوکو»، «دریدا» و «هومی بهابها» را به این دلیل می‌خوانم که آن‌ها از زبان در جایگاه ابزار بیان اندیشه استفاده نمی‌کنند؛ بلکه در آن‌ها زبان می‌اندیشد و پیش می‌رود و من آن وسط قرار می‌گیرم».&lt;ref name=''صادق زخم''/&gt;<br /> <br /> ===تفسیر براهنی از آثارش===<br /> ====[[روزگار دوزخی آقای ایاز]]====<br /> اولین تلاشم در مسیر تجاوز به زبان است. شیوهٔ نگارش این اثر را شبیه به کتیبه‌های تاریخی انتخاب کردم و در آن از متون کهن ادبی، دینی و تاریخی مانند «قرآن» و «تاریخ بیهقی» به‌کرات بهره گرفتم. انتخاب رابطهٔ محمود و ایاز برای این رمان و فرم روایت به‌صورت تک‌گویی طولانی از زبان ایاز را به‌کار برم تا سراسر تاریخ ۲۵۰۰ سالهٔ ایران را از زبان همین شخصیت بیان کنم.&lt;ref name=''رودرواز''/&gt;<br /> <br /> ====[[خطاب به پروانه‌ها]]====<br /> براهنی در مقالهٔ «چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم؟»، دو تعریف ارائه می‌کند که شاید بتوان آن‌ها را دربارهٔ اشعار خود او خصوصاً در مجموعهٔ «خطاب به پروانه‌ها» صادق دانست:<br /> :«جدی‌گرفتن شعر یعنی جدی‌گرفتن ابزارها و تمهیدات شاعری. شاعری از اجرای شعر سرچشمه می‌گیرد و اجرای شعر تمهیدات بیان شاعری را مطرح می‌کند؛ پس نمی‌توان گفت شعر فقط بیان مطلب است. درواقع شعر خوب، شعری است که خود بیان شاعری را در هر نوبت اجرا، با اجرای خود بشکند و تعریف کند، تعریف کند و بشکند و شاعر واقعی کسی است که با اجرای شعر خود، تئوری‌های همه، از جمله تئوری خود از عمل شاعری را زیر سؤال برد.»&lt;ref name=''خطاب پروانه''&gt;{{پک|براهنی|۱۳۷۴|ک= خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم|ص= ۱۲۴تا۱۲۶}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===زیر ذره‌بین براهنی===<br /> کمتر کسی از شاعران و نویسندگان معاصر از نگاه موشکافانهٔ براهنی به دور مانده است.<br /> ====[[نیما یوشیج]]====<br /> شکستن یک سنت ادبی دیرپای و بنیادگذاردن سنتی دیگر که امید دیرپای‌بودن را در دل‌ها بپروراند، از شاعری انتظار می‌رود که چهار رسالت را درک کند:<br /> :اول بداند در چه دوره‌ای از تاریخ بشر و در چه عصری از تاریخ قوم خود زندگی می‌کند و قوم او در دورهٔ زندگی شاعر از او چه می‌خواهد. (رسالت تاریخی در برابر بشر و قوم و ملت خود)<br /> :دوم بداند که چه چیزهایی زندگی محیط او را تشکیل می‌دهند؛ یعنی بداند روی چه سرزمینی ایستاده است. (رسالت جغرافیایی در برابر سرزمین خود)<br /> : سوم به صمیمیت برداشت خود از اجتماع و محیط و موقعیت طبقاتی متکی باشد و در این باره جز روشن‌بینی و تعمق راهی در پیش نگیرد. (رسالت اندیشهٔ اجتماعی)<br /> : چهارم بداند در چه دوره‌ای از تاریخ ادبی قوم خود زندگی می‌کند و نمایندهٔ کامل و جامع جلوه‌های راستین و ضروریِ ادبیات زمان خود، چه از لحاظ فرمی و چه از لحاظ محتوایی باشد. (رسالت ادبی در برابر تاریخ ادبیات جهان و تاریخ ادبیات قوم خود)<br /> <br /> به نظر رضا براهنی، این چهار رسالت، به‌ترتیب چهار مسئولیت را به‌بار می‌آورند و «نیما یوشیج» شاعری است که به این رسالت‌ها و مسئولیت‌ها آگاهی کامل داشت.&lt;ref&gt;{{پک|براهنی|۱۳۷۱|ک= طلا در مس: در شعر و شاعری|ص= ۶۳۵تا۶۴۵}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[احمد شاملو]]====<br /> براهنی در چاپ اول [[طلا در مس]] از شاملو به‌عنوان «بهترین نمایندهٔ شعر فارسی امروز بعد از نیما» و کسی که پس از نیما، بزرگ‌ترین تأثیر را روی نحوهٔ تفکر شاعرانه گذاشته نام می‌برد و شعر شاملو را نشانهٔ قیام انسان در برابر ظلمت و تیرگی می‌داند.&lt;ref&gt;{{پک|براهنی|۱۳۷۱|ک= طلا در مس: در شعر و شاعری|ص= ۸۶۳و۸۶۴}}&lt;/ref&gt; بعدها البته نظرش درباره‌ٔ شاملو تعدیل می‌شود و انتقاداتی اساسی به کار او وارد می‌کند. جدی‌ترین این نقدها چنین است: شاملو یک فرمالیست است؛ به این معنا که فقط فرم شعر خود را می‌شناسد و همه چیز را از دریچه‌ٔ فرمی که به نام خود ثبت کرده می‌بیند، درحالی‌که هر محتوایی فرم خودش را می‌طلبد.&lt;ref&gt;{{پک|براهنی|۱۳۷۱|ک= طلا در مس: در شعر و شاعری|ص= ۹۱۱}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[مهدی اخوان ثالث]]====<br /> {{گفتاورد تزیینی|«موقعی که به یادداشت‌های اصحاب اخوان نگاه می‌کنیم و موقعی که ادعاهای عجیب‌وغریب خود اخوان را می‌خوانیم، با کمال تعجب می‌بینیم که طرفداران اخوان، او را تبدیل به نوعی امام‌زاده کرده‌اند و جالب اینجاست که امر به خود اخوان آنچنان مشتبه شده که او به‌سادگی، بدون آنکه خنده‌اش بگیرد یا اگر گرفته باشد، خنده را به روی مبارک خود بیاورد، تعارف‌های اصحابش را به‌عنوان حقایق اساسی و اصیل قبول کرده و در طول این چند سال ناچیز، در نقش امامی، امام‌زاده‌ای یا پیر مغانی انجام وظیفه کرده است!»&lt;ref&gt;{{پک|براهنی|۱۳۷۱|ک= طلا در مس: در شعر و شاعری|ص= ۹۶۵و۹۶۶}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====[[فروغ فرخزاد]]====<br /> براهنی خود و مردان نسل خود را با تمام تفاوت‌ها از لحاظ بینش و اندیشه و برداشت و خلاقیت و...، بازهم درخور مقایسه باهم می‌داند؛ اما به نظر او فروغ فرخزاد، به‌دلیل موقعیت خاصی که داشت، با هیچ‌‌کس مقایسه‌شدنی نیست، زیرا که اگر شاعران مرد هرکدام سهمی از ظرفیت مردانگی خود را نشان داده و نقشی بر دوش داشته باشند، فروغ به‌تنهایی زبان گویای زن صامت ایرانی در طول قرن‌هاست. به نظر براهنی، فروغ گرچه مانند «اوفیلیا»، به‌سوی سهمناک‌ترین غارهای دریایی و گوشت‌خوارترین ماهیان، حرکت یک‌دست دیوانگان غریق را داشته است، عواطف صمیمی و ساده و عمیق او چنان نیرویی دارد که نسل‌های بعد هرگز از تأثیرش گریز و گزیری نخواهند داشت.&lt;ref&gt;{{پک|براهنی|۱۳۷۱|ک= طلا در مس: در شعر و شاعری|ص= ۱۰۶۲و۱۰۶۳}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[سیاوش کسرایی]]====<br /> {{گفتاورد تزیینی|براهنی تنها مضمونی را که از هر جای شعر سیاوش کسرایی سرک می‌کشد، این گونه بیان می‌کند:<br /> :پرستوهای کوچ‌کرده، شب‌های به‌روزنیامده، برادرهای دشمن‌شده، شاعرهای به‌پستی‌گراییده و... و البته نوعی امیدواری که از پس هر شب تاریک، روشنایی روزی است.{{سخ}}<br /> براهنی می‌پرسد: جدای از صحت‌وسقم این محتوا آیا تحمیل‌کردن این حرف‌ها بر گردهٔ شعر و آن‌هم همیشه، کار درستی است؟&lt;ref&gt;{{پک|براهنی|۱۳۷۱|ک= طلا در مس: در شعر و شاعری|ص= ۱۱۱۳و۱۱۱۴}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====[[هوشنگ گلشیری]]====<br /> براهنی، همتایان هوشنگ گلشیری را در داستان کوتاه انگشت‌شمار می‌داند: هدایت و چوبک، و شاید، بهرام صادقی و غلامحسین ساعدی. به نظر او، گلشیری هم از قصهٔ کوتاه بلند و هم از رمان، نوع‌زدایی کرده است که حاصل آن «شازده احتجاب» است. به نظر براهنی، در این اثر و قصه‌های بی‌شمار کوتاه گلشیری، با وسواس انسان و زبان سر و کار داریم، و نیز با وسوسه‌ٔ مرگ و وسوسه‌های شهادت و معصومیت و نقیض‌های رندانه‌ٔ این دو. او در مرگ گلشیری می‌نویسد:<br /> <br /> «مرگ هوشنگ گلشیری مرگ هر کسی نیست... مدام کتیبه ی مرگ نوشته است. این وسواس ها، وسوسه ها، در ذهن و خیال همه بوده اند. در گلشیری اما این ها تعیین کنندهٔ ذات اثراند، و تعیین کنندهٔ ذات زبان اثر و آنچه با اثر عموما به دیگران منتقل می‌شود. این مرگ واگیر است. گلشیری همیشه با مرگ در جدال بوده است. در این پیکار، لذت نگارش، به صورتی که او آن را می دید، مرگ اثر و نویسنده در اثر را تحمل پذیرتر می‌کرده است. نگارش درونی زبان، زبان از درون، زبان از زیر زبان، نگارش زندگی و مرگ زبان است... جنازه‌های نویسندگان جدی ما از میدان تیرهایی که از هر سو به سوی آنها روان مي‌شده، بیرون کشیده می‌شوند. گلشیری مثل هر نویسندهٔ ریشه‌دار ایرانی از جهان و از آدمیان متوقع شناسایی این تیرها بوده و شاید خواست بگوید من این تکه‌پارگی، پلاسیدگی، نفلگی را با جان، و حتی با تنم حس کرده‌ام، و به رغم اینها من نقش زده‌ام، پرنقش هم زده‌ام و چرا جهان این همه سرسری از کار من میگذرد؟»&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان =مرگ هوشنگ گلشیری مرگ هر کسی نیست|ژورنال= بایا |شماره= ۱۰ و ۱۱ و ۱۲|صفحات= ۴۱ }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===زیباترین بیت شعر فارسی===<br /> براهنی در ''[[طلا در مس]]'' این بیت مولانا را زیباترین بیت زبان فارسی می‌داند:<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:green}}<br /> {{ب|'''تن ما به ماه ماند که ز عشق می‌گدازد'''|'''دل ما چو چنگ زهره که گسسته‌تار بادا'''&lt;ref name = ''کافه ۲''/&gt;}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> ===متن ۱۳۴===<br /> براهنی در دوران فعالیت سیاسی خود علیه اختناق حکومت پهلوی، از نویسندگانی بود که بیانیهٔ معروف نویسندگان و شاعران ایرانی در اعتراض به سانسور را امضا کرد. این بیانیه که به «متن ۱۳۴» معروف است، امضای ۱۳۴ نویسنده و شاعر ایرانی را به پای خود دید و هدف اصلی آن دفاع از آزادی اندیشه و بیان بدون هیچ حصر و استثنا بود. پس از بحث‌ و گفت‌وگوی بسیار بر روی تک‌تک جملات بیانیه در [[کانون نویسندگان ایران]]، براهنی متن امضاشده را به «آرتور میلر» می‌سپارد تا به انجمن قلم جهانی در اروپای شرقی ببرد. «آرتور میلر» پس از انجام این مأموریت، تلفنی کرده و ضمن تبریک به او و دیگر امضاکنندگان، می‌گوید درپی این مکاتبه، تمامیِ ۱۳۴ نویسنده به‌عنوان عضو انجمن قلم جهانی شناخته شدند.&lt;ref name=''مستند''/&gt;<br /> <br /> ===خلقیات===<br /> {{گفتاورد تزیینی|ارسلان براهنی، پدر را در مستندی که برایش ساخته، چنین توصیف می‌کند:<br /> :«هرگز یک ایدئولوژی، فکر یا حتی کار خاصی را به بچه‌هایش دیکته نکرده است. به‌جای اینکه پدر ما باشد، رفیق ما بوده ‌است.»{{سخ}}<br /> از سوی دیگر جدیت در نویسندگی، تمام ابعاد زندگی براهنی را تحت سیطره داشته است. در دورانی که تهران زندگی می‌کرد، جلسه‌های ادبی‌ رضا براهنی که در زیرزمین خانهٔ‌ خودش برگزار می‌شد و شاگردانش که به این جلسات می‌آمدند، تمام زندگی او بود طوری که گاهی پیش می‌آمد که خانواده و فرزندانش در اولویت دوم قرار می‌گرفتند. ارسلان، از قول براهنی خطاب به فرزندانش نقل می‌کند:<br /> :«من یک نویسنده‌ٔ جدی‌ام. چیزی حدود ۵۰ جلد کتاب نوشته‌ام. شما باید از وقتی که باهم می‌گذرانیم استفاده کنید و مثلاً باهم دربارهٔ چیزهایی مثل «ساختارگرایی»، «فاصله‌گذاری» و «پسامدرنیسم» صحبت کنیم!»&lt;ref name=''مستند''/&gt;{{سخ}}<br /> این جدیت و حرفه‌ای‌گری در نوشتن، می‌تواند کلیدی باشد برای توجیه لحن شدید او در نقدهایش؛ خصیصه‌ای که شاید بیشترین مخالفت با او از همینجا سرچشمه می‌گیرد. آنجاکه مثلاً می‌خواهد از نفهمیدن آثار [[صادق چوبک]] در بین ایرانی‌ها گله کند و می‌گوید:<br /> :«اگر چوبک ریش گذاشته باشد، آن را به‌حساب ریش «همینگوی» گذاشته‌ایم؛ چون از نظر ما ریش فقط در کادر «همینگوی» می‌گنجد و دیگران حق استفاده از ریش را ندارند. اگر چوبک پیرهن قرمز پوشیده باشد او را مقلد «هنری میلر» یا نویسنده‌‌ٔ پیراهن قرمز دیگری شناخته‌ایم. اگر عصا به دست گرفته باشد او را نسخهٔ ثانی «اسکار وایلد» شناخته‌ایم. اگر شکمش کمی گنده باشد او را با مدیرکل‌های شکم‌گنده عوضی گرفته‌ایم.»&lt;ref&gt;{{پک|براهنی|۱۳۶۸|ک= قصه‌نویسی|ص= ۴۵۶}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> کسی که تمام زندگی‌اش را وقف نوشتن و فهمیدن کرده باشد، مشکل بتوان لحن شدیدش را در برابر مشکلات فرهنگی نبخشید.}}<br /> <br /> ===بنیان‌گذاری کانون نویسندگان ایران===<br /> براهنی در دوره‌ٔ سربازی با غلامحسین ساعدی و سیروس طاهباز آشنا می‌شود؛ در دوران کار در کتاب هفته با احمد شاملو و بعد از آن با [[جلال آل‌احمد]] و [[سیمین دانشور]]. این آشنایی‌ها قوت می‌گیرد و کانون نویسندگان ایران به همت همین رفقااز دل آن بیرون می‌آید.&lt;ref name=''مستند''/&gt;<br /> <br /> ===پسر رابطه‌اش با پدر را به‌تصویر می‌کشد===<br /> [[کیمیا و خاک]] عنوان کتابی در زمینهٔ نقد ادبی نوشتهٔ رضا براهنی است که نامی شد برای فیلم مستندی به‌ساختهٔ پسرش ارسلان برای معرفی پدر با تأکید بر رابطهٔ شخصی خود با پدر و نیز روایتی تصویری از اشعار او.{{سخ}}<br /> ارسلان که متولد ۱۳۶۱ است در چهارده‌سالگی به‌دلیل وضعیت پدر تن به مهاجرت از ایران داده و به کانادا می‌رود. در این بستر عاشق سینما می‌شود. درنتیجه تحصیلاتش در این رشته را پی‌می‌گیرد و در کنار آن به فیلم‌سازی می‌پردازد. فسلفهٔ عرفانی، مذهب و اساطیر نیز از دیگر گرایش‌های مطالعاتی اوست. ارسلان براهنی در کارنامهٔ فیلم‌سازی خود مجموعهٔ سه‌گانه‌ای دارد با نام «غربت» که ''کیمیا و خاک'' یکی از آن سه فیلم است. در این اثر که از رابطهٔ پدر و پسری در بیشترین حد خود آشنایی‌زدایی می‌کند، معرفی رضا براهنی نیز همچون دیگر فیلم‌های که ژانر بیوگرافی دارد، دنبال نمی‌شود؛ درعوض حس میهن‌دوستی و علقه و علاقهٔ مثال‌زدنی براهنی به نفس و ماهیت شعر و ادبیات چنان پررنگ می‌نماید که گویی بندبند وجودش آن را فریاد می‌زند و از سویی به‌زعم پسر، غرق‌شدن پدر در کار و بار خویش، چنان شکاف عمیقی در روابط پدرفرزندی انداخته که گویی این فیلم صدای رسای اعتراض فرزند به پدر است.&lt;ref name = ''مستند''/&gt;<br /> <br /> ===تازه‌واردی در کافه نادری===<br /> مهدی اخوان لنگرودی از دوران حضور براهنی در کافه نادری می‌گوید:<br /> <br /> «در کافه نادری دکتر براهنی هم می‌آمد. حضورش در آنجا همیشه بحث‌برانگیز بود. نقدهایش در آن روزها، تکان و حرکتی بود که از دکتر به دیگر شاعران انتقال پیدا می‌کرد. خیلی‌ها او را با حبّ و بغض نگاه می‌کردند و خیلی‌های دیگر هم با دید منصفانه‌تر ... دشمن زیاد داشت. چون آن وقت‌ها در ایران نقدی وجود نداشت. کسی را با کسی کاری نبود. هر کس شعری می‌گفت یا کتابی چاپ می‌کرد. شعرها و کتاب‌ها بیشتر به ژست و تعریف و به‌به گفتن مسیرشان را طی می‌کردند و مقدمه‌نویسان سیاه‌دل حرفه‌ای شعر هم، چنان از سرایندهٔ شعر بتی می‌ساختند که خواننده با خواندن شعر و یا داستان، چشم‌بسته همه چیز را می‌پذیرفت. براهنی خیال‌شکن این ماجراها بود. می‌خواست شعر را از متداول یا بهتر بگویم از آبکی بودنش بیرون بیاورد و ذات اصل هنر را به دیگران نشان دهد. با این اسناد بی‌هیچ تعارفی لی‌لی به لالای هیچ هنرمندی نمی‌گذاشت. کارش تکان‌دادن و نشان‌دادن قلب هنر بود. به جان کوچک‌ترها و جوان‌ها نمی‌افتاد. ضعیف‌کش نبود. بیشتر رودر‌روی بزرگ‌ترها می‌ایستاد. مخصوصا یلان شعر معاصر. بی‌هیچ تعارفی شعرها و کارهایشان را تجزیه و تحلیل می‌کرد. از شاعر و نویسنده، اثر هنریِ خوب و کامل می‌خواست. اصل را می‌جست. الماس را از شیشه جدا می‌کرد و برای همهٔ این چیزها خیلی‌ها از دکتر براهنی فراری بودند. با همه درمی‌افتاد، حتی با احمد شاملو! کشتی گرفتن با او جرات و شهامت شیر می‌خواست. اما زبان تلخ او دشمنی او را نسبت به این شاعران ثابت نمی‌کرد، بلکه خواستن اثرهای بزرگ‌تر و والاتری از آنها بود. همچنان درافتادنش با نصرت رحمانیِ همیشه شاعر. در قلعه‌ای برای دفاع ایستاده بود که نمی‌شد حرف و حدیث‌‌هایش را نسبت به شعر و هنر انکار کرد. به طوری که خیلی‌ها می‌خواستند خنجر بر گلوگاهش بگذارند. دکتر با انتظار هر چه بهتر کردن ادبیات معاصر پا به میدان گذاشته بود. به همین دلایل وقتی به کافه نادری می‌آمد غم و غصه را در چهرهٔ خیلی‌ها می‌دیدی که مثلا نوبت‌شان کی و چه وقت می‌شود!»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://journali.st/broadcasts/720473286|عنوان= کافه کتابی ها: گفتگوی این هفته رضا براهنی ۱}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===سلطنت‌آباد(پاسداران فعلی)، گلستان پنجم، خیابان فرید، پ ۱۶=== <br /> براهنی در زیرزمین خانه‌ای که تا قبل از مهاجرت از ایران داشت، کلاس‌هایی تشکیل داده بود. این کلاس‌های زیرزمینی تاثیر گسترده‌ای بر ادبیات ایران داشت. شاگردان براهنی در آنجا جمع می‌شدند، شعر و داستان می‌خواندند و آثار مختلف به نقد گذاشته می‌شد. این کلاس‌ها مدت زیادی از زندگی براهنی را به خود اختصاص داد و در دوره‌هایی، تمام هم و غم او، برگزاری هرچه پربارتر این کلاس‌ها بود. براهنی در مصاحبه‌ای درباره‌ٔ این کلاس‌ها صحبت می‌کند:<br /> <br /> «برای من افتخار بزرگی است که پس از اخراج از دانشگاه تهران، زیرزمین آپارتمان خود را در گلستان پنجم، خیابان پاسداران، میعادگاه زنان و مردان جوانی کردم که همه ی دغدغه ها را کنار می گذاشتند تا هفته ای دو عصر و گاهی سه عصر را به دقت در آثار بزرگان ادبی جهان، اعم از نویسنده و شاعر و نظریه پرداز قرار دهند. یاد دادن، یاد گرفتن و تحویل دادن آموخته ها، پس از عبور از درون به آثار بعدی، نوعی عرق‌ریزان روحی است، اما به قداست ارتباطی ندارد. کسی که آنچه را یاد نگرفته به دیگری یاد ندهد، به آنچه یاد گرفته خیانت کرده است. نگذاشتند من در دانشگاه این کار را بکنم. من زیرزمین خانه ام را مدرسه کردم. برگردم، اگر بخواهند هم، به دانشگاه نمی روم. به یک زیرزمین می‌روم. انعکاس صدایم در آنجا آشناتر است. نوشتن باید غریزهٔ هر کسی بشود. اما وظیفهٔ من کشف آن غریزه در نوشتهٔ زن یا مرد جوانی است که اثرش را به من نشان می‌دهد. من روی اثر او به همان صورت کار می کنم که روی نسخهٔ اول قصه یا شعر خودم. یادم داده اند، تحویل می دهم. هیچ ارتباطی پاک‌تر و ارضا کننده‌تر از رابطه ی ادبی نیست. من ممکن است با زنی کارم به طلاق کشیده باشد، اما نه من طاقت مطلقه‌شدن از ادبیات را دارم نه ادبیات از من. ادبیات زندگی من است. خواندنش، نوشتنش، بررسی‌اش، دغدغه‌هایش. برای من دیدن چهره های تک تک اعضای کارگاهم -باور کنید!- نوعی زیارت است! چون می دانستیم، و هر وقت همدیگر را دیده‌ایم، فهمیده‌ایم که ما زمانی کاری می‌کردیم که با دیگران نمی‌کردیم و دیگران با ما نمی‌کردند.»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://bahal66.persianblog.ir/MBJ4Q4yl0Nu46NywBG5X-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%AE%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%DB%8C|عنوان= زیرزمین خانه‌ام را مدرسه کردم}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==آثار و منبع‌شناسی==<br /> ===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br /> اولین و مهمترین مسئله‌ای که در آثار براهنی-چه شعر و چه داستان- قابل پیگیری است، دلمشغولی او به زبان است. او عقیده دارد:<br /> <br /> «زبان هیچ‌گونه تقدسی را نه در حضور حافظ، نه در حضور مولوی، نه در حضور فردوسی و نه نظامی و ... به رسمیت نمی‌شناسد. زبان جز سیلان مداوم خودش، که ذات پرتلاطم و دریادل خود زبان است، چیزی را به رسمیت نمی شناسد. زبان فارسی اگر می‌خواهد منزلت یک زبان شعر را پیدا کند، باید به تمامی، در همه ی ابعادش، به کار گرفته شود. اگر زبان دیگری در آن دخالت کرد، چه بهتر . زبان با زبان‌های دیگر قوی می‌شود . هر وقت زبان فارسی متاثر شده، قوی شده، مثل عصر فردوسی که عرصهٔ برخورد سه زبان و صاحبان سه زبان بوده، و سه قوم فارس و ترک و عرب. منتهی نسبت در فردوسی به طرف فارسی چرخیده و در قصاید عصر او به ترکیب عناصری از عربی، که منوچهری، بزرگترین قصیده‌سرای آن عصر یک نمونه است؛ و بعد ناصر خسرو، یکی دیگر. منصور حلاج ایرانی، اصلا چیزی به فارسی ننوشته است. کسی که شرق و غرب او را مساوی عیسی مسیح می‌دانند. حافظ و مولوی عربی را مثل زبان مادری بلدند و ...»&lt;ref name = ''کافه ۲''/&gt;<br /> <br /> براهنی در مقالهٔ «چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم؟» دلیل این تمرکز بر روی زبان را در شعر توضیح می‌دهد. اگر به قول نیچه، در تاریخ، این انسان است که ساختار فراروی را از طریق «وقوع مکرر همان» تکرار می‌کند، پس موضوع اصلی ادبیات(خصوصا شعر) زبان است. چیزی که بین شاعران معاصر و امثال حافظ مشترک است و در ذات آن تغییری رخ نداده این است که حافظ، به موضوع مشترک هویت و ابزار اصلی هستی‌شناسی ما، یعنی زبان، شکل زیبایی‌شناسانه بخشیده است؛ یعنی شکل لذت‌بخش آن را. نویسنده و شاعر معاصر هم همین کوشش را می‌کنند. در هر عصر، هر کس که مدرن است ساختار هر آدمی را که در گذشته و در عصر خود می‌خواسته مدرن باشد، تکرار می‌کند. نکته این‌جاست که استفاده از فرهنگ گذشته برای بیان خود و عصر خود، هرگز به معنای استفادهٔ خطی و زمان‌بندی تاریخی نیست، بلکه درک حالیت حال در گذشتگی بخشی از گذشته است که جان‌های مایل به هم، جان‌های جان‌ها را به هم مایل می‌کند.&lt;ref&gt;{{پک|براهنی|۱۳۷۴|ک= خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم؟|ص= ۱۵۱ و ۱۵۲}}&lt;/ref&gt; براهنی در ادامهٔ همین مقاله به این امر اشاره می‌کند که هر شاعر بزرگی در زندگی خود اشخاصی را می‌شناسد که صد برابر او و امثال او، تجربهٔ چشیدن زهرهای زندگی و مرگ را داشته‌اند، ولی تاکنون شعری نسروده‌اند. از این امر نتیجه می‌گیریم که دردمندبودن یک نفر او را به سوی شعر نمی‌راند تا ما به همه پیشنهاد کنیم درد و شادی را تجربه کنید تا شاعر شوید. براهنی بر همین اساس به شاملو خرده می‌گیرد که می‌گوید: «کلمه را بگذارید و بگذرید، قناری را ببینید» و این حرف را سخن یک شاعر نمی‌داند بلکه می‌گوید می‌تواند سخن یک قناری‌فروش باشد؛ این نوع طرز تلقی، بها دادن به کار هزاران آدم بیکاره‌ای است که با نوشتن چند شیء در نثری قطعه‌قطعه‌شده، بدون کوچک‌ترین توجه به راز قرار گرفتن کلمات در شعر، و اصلیت کلمه در برابر اصلیت شیء، چیزهایی به عنوان شعر به مجلات می‌فرستند.&lt;ref&gt;{{پک|براهنی|۱۳۷۴|ک= خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم؟|ص= ۱۷۲}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در مورد مسئلهٔ زبان در رمان و داستان، در آثار براهنی می‌توان به مفهوم «نگارش کور» اشاره کرد. این اصطلاح به این معنی است که براهنی در آثار داستانی خود، قدم به عرصه‌ای می‌گذارد که به کلی ناشناخته و نامکشوف است و این عرصه همان جهان زبان است که براهنی آن را آشنا نمی‌یابد. این نابینایی نویسنده به یک امر دیگر منتهی می‌شود و آن «اختراع زبان» است. براهنی در این باره می‌گوید:<br /> <br /> «من چراغ به دست دنبال چهره‌ها نمى‌گردم. با کورى درونى دنبال جهانى مى‌گردم که پیش‏ از گفتن من، پیش‏ از اختراع من از دل تاریکى وجود نداشته است. شاید آن فضا، همان چیزى باشد که میشل فوکو آن را «هتروتوپی» (heterotopy) نامیده است. نگارش‏ رمان براى من مثل یادگیرى خطى قدیمى است که پیش‏ از یادگیرى من به کلى نامکشوف مانده بوده است.»&lt;ref&gt;بخشی از سخنرانى رضا براهنی در آوریل ۲۰۰۰، در زمان چاپ «روزگار دوزخى آقاى ایاز» به فرانسه در «کالج بین‌المللى ترجمه‌هاى ادبى» در آرل فرانسه&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===کارنامهٔ رضا براهنی===<br /> ====آثار فارسی و ترجمه‌ها&lt;ref name= ''ملی''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.nlai.ir/|عنوان = آثار رضا براهنی از سایت کتابخانه ملی ایران}}&lt;/ref&gt;====<br /> * ''[[آهوان باغ]]'' (مجموعه شعر)، انتشارات اشرفی، ۱۳۴۱.<br /> * ''[[پلی بر رودخانهٔ درینا]]'' ترجمهٔ رمانی از ایو آندریچ، انتشارات نیل، ۱۳۴۱،در سال ۱۳۴۳، ۱۳۴۵ و ۱۳۵۵ همین انتشارات، سال ۱۳۹۴ انتشارات افراز و سال ۱۳۹۶ نشر شورآفرین، بازچاپ کردند.<br /> * ''[[کلئوپاترا]]'' ترجمهٔ داستانی از کالروماریا فرانزرو، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۴۱، چاپ دوم ۱۳۹۶<br /> * ''[[منظومهٔ جنگل و شهر بر فراز دار]]'' (مجموعه شعر)، نشر مطبوعاتی جاوید، ۱۳۴۲.<br /> * ''[[ریچارد سوم]]'' ترجمهٔ تراژدی از ویلیام شکسپیر، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۴۳، در سال ۱۳۸۳ ن‍ش‍ر و پ‍ژوه‍ش‌ دادار و در سال ۱۳۹۳ انتشارات نگاه بازچاپ کرد.<br /> * ''[[شبی از نیمروز و منظومهٔ یک زندگی منثور]]'' (مجموعه شعر)، چاپخانهٔ چهر تبریز، ۱۳۴۴. <br /> * ''[[طلا در مس: در شعر و شاعری]]'' (نقد ادبی)، چاپخانهٔ چهر تبریز، ۱۳۴۴، در سال‌ ۱۳۷۱ در سه جلد توسط مؤلف و در سال ۱۳۷۸ نشر بزرگمهر بازچاپ کرد.<br /> * ''[[قصه‌نویسی]]'' (نقد ادبی)، انتشارات اشرفی، ۱۳۴۸، در سال‌ ۱۳۶۲ توسط نشر نو و در سال ۱۳۹۳ نشر نگاه بازچاپ کرد.<br /> * ''[[مصیبتی زیر آفتاب]]'' (مجموعه شعر)، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۴۹. <br /> * ''[[گل بر گسترهٔ ماه]]'' (مجموعه شعر)، انتشارات نوید شیراز، ۱۳۴۹، چاپ دوم ۱۳۶۲<br /> * ''[[تاریخ مذکر: رساله‌ای پیرامون علل تشتت فرهنگی در ایران]]'' (مقاله)، نشر علمی، ۱۳۴۹، در سال ۱۳۶۳ نشر اول به‌همراه مقالهٔ فرهنگ حاکم و محکوم چاپ کرد؛ این مجموعه مقاله را نشر دادار در سال ۱۳۸۱ و انتشارات نگاه در سال ۱۳۹۳ بازچاپ کردند.<br /> * ''[[فانون]]'' ترجمهٔ داستانی از دیوید کات، انتشارات خوارزمی، ۱۳۵۱. <br /> * ''[[روزگار دوزخی آقای ایاز]]'' (رمان)، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۵۱. <br /> * ''[[سفر مصر و حالات من در طول سفر]]'' (سفرنامه)، انتشارات ارغنون، ۱۳۵۱، در همین سال نشر کتابخانهٔ ایرانمهر هم چاپ کرده است و در سال ۱۳۶۳ نشر اول، «سفر مصر و جلال آل‌احمد و فلسطین» در یک مجموعه چاپ می‌کند.<br /> * ''[[جنون نوشتن]]''، نشر ایرانمهر، ۱۳۵۱، نشر رسام گزیده آثار مفصلی نیز از رضا براهنی در سال ۱۳۶۸ با همین عنوان، چاپ کرد؛ این گزیده آثار را در سال ۱۳۸۱ نشر دادار بازچاپ کرد.<br /> * ''[[برنامهٔ انتقالی برای انقلاب سوسیالیستی]]'' ترجمهٔ اثری از لئون تروتسکی، انتشارات زبرجد، ۱۳۵۶. <br /> * ''[[ظل‌الله: شعرهای زندان]]'' (مجموعه شعر)، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۵۸، در سال ۱۳۹۶ انتشارات افراز بازچاپ کرد.<br /> * ''[[بعد از عروسی چه گذشت؟]]'' (داستان)، نشر نو، ۱۳۶۱، بازچاپ توسط نشر نگاه در سال ۱۳۸۶<br /> * ''[[چاه به چاه]]'' (داستان)، نشر نو، ۱۳۶۲، بازچاپ توسط نشر نگاه در سال ۱۳۸۶<br /> * ''[[آواز کشتگان]]'' (داستان)، نشر نو، ۱۳۶۲، بازچاپ توسط نشر البرز در سال ۱۳۶۸، نشر دادار به سال ۱۳۸۲ و نشر نگاه در سال ۱۳۸۷<br /> * ''[[تصحیح دی‍وان‌ ح‍اف‍ظ/ از روی‌ ن‍س‍خ‍ه‌ خ‍طی‌ م‍ح‍م‍د ق‍زوی‍ن‍ی‌ و ق‍اس‍م‌ غ‍ن‍ی‌]]''، نشر بامداد، ۱۳۶۲.<br /> * ''[[غم‌های بزرگ ما: مراثی]]''، نشر اول، ۱۳۶۳. <br /> * ''[[کیمیا و خاک: موخره‌ای بر فلسفهٔ ادبیات]]'' (نقد ادبی)، نشر مرغ آمین، ۱۳۶۴، بازچاپ توسط نشر نگاه در سال ۱۳۹۳<br /> * ''[[رازهای سرزمین من]]'' (رمان)، نشر مغان، ۱۳۵۱، بازچاپ توسط نشر مرغ آمین در سال ۱۳۶۸، نشر زریاب در سال ۱۳۷۸، نشر دادار در سال ۱۳۸۱ و نشر نگاه در سال ۱۳۸۶ <br /> * ''[[بیا کنار پنجره]]'' (مجموعه شعر)، انتشارات مرغ آمین، ۱۳۶۷.<br /> * ''[[یار خوش چیزی است: شعرهای تغزلی ۱۳۳۶-۱۳۶۸]]''، نشر ویس، ۱۳۶۹.<br /> * ''[[رویای بیدار (مجموعه مقاله پیرامون نظریهٔ نگارش و خواندن متن ادبی)]]''، نشر قطره، ۱۳۷۳، بازچاپ توسط نشر کاروان در سال ۱۳۸۶ و نشر کتاب کاغذ در سال ۱۳۹۷<br /> * ''[[خ‍طاب‌ ب‍ه‌ پ‍روان‍ه‌ه‍ا (ش‍ع‍ر)، و چ‍را م‍ن‌ دی‍گ‍ر ش‍اع‍ر ن‍ی‍م‍ای‍ی‌ ن‍ی‍س‍ت‍م؟‌ (ب‍ح‍ث‍ی‌ در ش‍اع‍ری‌)]]''، نشر مرکز، ۱۳۷۴، چاپ دوم و سوم توسط همین انتشارات در سال ۱۳۸۸<br /> * ''[[گزارش به نسل بی‌سن فردا]]''، (سخنرانی‌ها و مصاحبه‌ها)، نشر مرکز، ۱۳۷۴، چاپ دوم و سوم توسط همین انتشارات تا سال ۱۳۷۹<br /> * ''[[بحران رهبری نقد ادبی: گفت‌و‌گوی ملک ابراهیم امیری و رسالهٔ حافظ]]''، نشر ویستار، ۱۳۷۵، بازچاپ توسط نشر دریچه در سال ۱۳۸۰<br /> * ''[[آزاده‌خانم و نویسنده‌اش یا آشویتس خصوصی دکتر شریفی]]'' (رمان)، نشر قطره، ۱۳۷۶، بازچاپ توسط نشر کاروان در سال ۱۳۸۱ و نشر نگاه در سال ۱۳۹۳<br /> * ''[[برخورد نزدیک در نیویورک]]'' (داستان)، نشر جامه‌دران، ۱۳۸۳.<br /> * ''[[منتخب اشعار رضا براهنی : شعرهای منتشرشده به‌همراه شعرهای جدید]]''، نشر سرزمین اهورایی، ۱۳۹۳.<br /> * ''[[از پس باده‌پیمایی اژدها در تموز]]'' (مجموعه یادداشت‌ها، طرح‌ها و...)، نشر چشمه، ۱۳۹۴.<br /> <br /> ====آثار انگلیسی&lt;ref name= ''زندگی‌نامه''/&gt;====<br /> * Play No Play (one-act play), first produced in Salt Lake City, UT, at Salt Lake City Public Auditorium, 1973.<br /> * Zillulah, Abjad Publications (New York, NY), 1975, translation by the author published as God's Shadow: Prison Poems, Indiana University Press (Bloomington, IN), 1976.<br /> * The Crowned Cannibals: Writings on Repression in Iran, introduction by E. L. Doctorow, Vintage (New York, NY), 1977.<br /> <br /> <br /> ===نگاهی به آثار براهنی===<br /> ====روزگار دوزخی آقای ایاز====<br /> «رومن یاکوبسن» در نظریهٔ خود بر این نکته تأکید گذاشته که آنچه هر اثر را به کار هنری تبدیل می‌کند، «ادبیات» نیست؛ بلکه «ادبیت» است. بدین‌ترتیب در این دیدگاه هر واژه به‌عنوان واژه و نه به‌عنوان جایگزین، مفومی مدنظر یا بیان پرشور احساس، درخور توجه است. توجه به ریتم در کلام و کارکرد آن در داستان، وجهی از کاربرد نقش شعری زبان در داستان است. تکرار که از ارکان اصلی ریتم است در سطح یک یا چند واج، واژه و حتی جمله، از عناصری است که به‌وفور و هنرمندانه در رمان «روزگار دوزخی آقای ایاز» براهنی استفاده شده است. به عبارت زیر که از این کتاب انتخاب شده است توجه کنید:<br /> :&lt;font color=purple&gt;'''''«من و محمود، نه! محمود و من، نه! من و محمود، نه! محمود و من... زبان او را بریده...»'''''&lt;/font&gt;{{سخ}}<br /> این تکرار از سویی تأکیدی بر این موضوع است که نام محمود و راوی، همواره در کنار یکدیگر قرار می‌گیرد. از سوی دیگر نمایانگر حال پریشان راوی است که نمی‌تواند جمله‌ای را با قاطعیت بر زبان آورد، از طرف دیگر، نشان‌دهنده‌ٔ این است که راوی درنهایت، محمود را بر خود مقدم می‌داند؛ بنابراین چنین تکراری برای خوانندهٔ دقیق، انباری از اطلاعات را دربارهٔ شخصیت راوی برملا می‌کند.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =قانع | نام = صدیقه |عنوان =بررسی ریتم و نقش شعری زبان در «روزگار دوزخی آقای ایاز» | ژورنال= نشریهٔ داستان خلاقانهٔ سال(حیرت)| شماره =۲ |صفحات= ۲۱۲-۲۱۵| سال =شهریور۱۳۹۵| تاریخ بازبینی = ۱۸خرداد۱۳۹۸}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> براهنی در مصاحبه‌ای، بخش ابتدایی رمان [[روزگار دوزخی آقای ایاز]] را از روی تنها نسخهٔ موجود این کتاب، می‌خواند:<br /> :&lt;font color=olive&gt;''«گفت اره را بیار بالا! و من درحالی‌که پاهای خشک و لاغر و خاک‌آلوده و خون‌آلودهٔ آن یکی را می‌دیدم و تماشا می‌کردم و می‌ترسیدم و آب دهنم خشک شده بود و نفسم درنمی‌آمد، اره‌ٔ بزرگ و سفید و براق و وحشی را که دندانه‌های تیز و درشت و خشن و بی‌رحم داشت، در یک دست گرفتم و با دست دیگر محکم پله‌های نردبان را یک‌یک چسبیدم و تماشاکنان و بهت‌زده، از پشت آن یکی که نفسش سنگین بود و زیر لبش چیزی می‌گفت که نشنیدم، بالا رفتم و در بالارفتن چشمم نه به زمین بود و نه به آسمان، بلکه نخست به پاها و بعد به ساق پاها و بعد به ران‌های سیاه‌وسوخته یا حتی بهتر است بگویم ران‌های کهنه و عتیقهٔ او، آن یکی بود که هنوز می‌ترسم اسمش را بر زبان بیاورم گرچه اسمش را سخت دوست دارم و البته رنگی مندرس بود آنجا سرخ و خاکستری و آلوده به‌خون بر دور کمرش که کمری باریک بود و موهای دور کمرش آنچنان آلوده به خون بود که گویی ناخن‌هایی باریک و خنجرسان و منحوس خواسته بودند مو را بکنند و درعوض پوست زیر مو را کنده بودند؛ ولی مو همچنان در میان تفاله‌های راکد مانده بود و چون خون زیادی در آنجا نبود، عصارهٔ تن را که چیزی چون خونابه بود، به‌سختی بیرون کشیده بود و موها را آلوده کرده و موها را کثیف و چرک و به‌خون‌آلوده کرده بود. گفت اره را بیار بالا! گفتم: آوردم و...»&lt;ref name=''رودرواز''/&gt;''&lt;/font&gt;<br /> <br /> ====خطاب به پروانه‌ها====<br /> برای بررسی این کتاب، سطری از اشعار براهنی را در آن(از دیدگاه خود او) مطمح نظر قرار می‌دهیم:<br /> <br /> یک روزَمی که بوی شانه‌ٔ تو خواب می‌بَرَدم<br /> <br /> در این سطر، ما عمل نوشتن را، خود نوشته را می‌خوانیم و نه معنای نوشته را و در این عمل نوشتن، پرسش شاعر از آن فضاهایی است که در اطراف کلمات وجود دارد. نمی‌گوید: «یک روز من هستی،» بلکه می‌گوید:«یک روزمی». نمی‌دانیم «شانه» (به هر چند معنای آن) بو دارد یا ندارد، و نمی‌دانیم که بوی شانهٔ کسی می تواند کسی دیگر را به خواب ببرد یا نه، ولی می‌دانیم که فضاهای اطراف كلمات، و به هم خوردن منطق دستور و شاخصه های معنی‌شناسی منطقی، و جدا کردن کلمات از معانی قطعی و قاطع آنها، این سطر شعر را به صورت نوشته‌ای در می‌آورد که فقط به صورت شعر، نوشته شده است؛ این امر هنگامی اتفاق می‌افتد که فضاهای کلمات به دور یکدیگر می‌چرخند و به درون، به یک مخفیگاه درونی، که ناشی از قطع حرکت دستور، قطع حرکت معنا، قطع حرکت منطق است، می‌ریزند. وقتی که «یک روز» می‌خواهد حرکت کند، «بوی شانهٔ تو» آن را قطع می کند، و بعد آن دو را «خواب می بَرَدم» غیر دستوری، قطع می‌کند. از قطع یک حرکت زبانی توسط حرکت زبانی دیگری که توسط یک حرکت دیگر قطع خواهد شد، ما به درون نوشته، به درون عمل نوشتن، برمی‌گردیم. وقتی که رشد معنی‌شناختی و حرکت معنی‌شناختی را قطع می کنیم، زبان معنای زبان بودن خود را در برابر ما می‌گذارد. اگر این سطر، لذتی داشته باشد، لذتش ناشی از رفتاری است که با زبان شده است؛ بازگرداندن آن به جهان منطقی و فیزیکی به همان اندازهٔ بازگرداندن پدیدهٔ انسان به پدیدهٔ میمون، غیرممکن است. نگاه کردن ساده در شعر عاشقانه کافی نیست، دیدن اهمیت دارد.<br /> <br /> سطرهای دیگری از این کتاب در ادامه می آیند که صورتهای مختلفی از بیان شعری را پیش می‌کشند که اساس آن بر تجاوز از قواعد دستوری و نحوی برای ایجاد بيان مستقل شاعرانه است:<br /> <br /> * اگر تو مرا نبینی اگر تو مرا نخوابانی، من هم نمی‌بینَمَم من هم نمی‌خوابانَمَم<br /> * اسبی شبیه سبز که از یک ستاره به آن سراسر سکوت سرازیر ساز<br /> * عاشق‌تر از همی.../ مثل همین تو که در یک هما.../شُرّا<br /> * آن چشم‌ها: فضای سینهٔ من-بودا-را-دید؟/یادت هست؟<br /> * و بعد، بر یک گلیم کهنه، خدا را خوابم برد<br /> * ... ای قهقه گدازه‌ٔ مس در تب طلا، دَفدَفدَفِ تنور تنم را بدف! دف خود را رها نکن!<br /> * سیًالهٔ طراوتی از شیوه‌های دف، دَفدَفدَفَست که می‌کوبد، می‌بارد&lt;ref&gt;{{پک|براهنی|۱۳۷۴|ک= خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم؟|ص= ۱۸۵ تا ۱۸۷}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====رازهای سرزمین من====<br /> رازهای سرزمین من نام رمانی است از رضا براهنی که در بارهٔ فضای ایران قبل از انقلاب اسلامی نوشته شده است. این رمان تا کنون به زبان‌های مختلف ترجمه شده است. قهرمان این داستان «حسین تنظیفی» است که شاهد ترور یک افسر آمریکایی بوده و تا پیروزی انقلاب در زندان به سر می‌برد. وی بعد از انقلاب به دنبال تهمینه، خواهرزن «تیمسار شادان» است. این تیمسار از شخصیت «سرتیپ مهرداد» که زمانی رئیس ساواک تبریز بود و در شیراز کشته شد، گرته‌برداری شده است. براهنی دراین رمان در ارائهٔ دو شخصیت «حاجی جبار» و دخترش «شکوفه» به موفقیتی چشمگیر دست می یابد؛ دو تیپی که با انقلاب به سیاست روی می آورند، یکی به قدرت می رسد و دیگری در خیابان‌ها به خاک می افتد. براهنی در پرداخت شخصیت «شکوفه» تیپ و آدمی را به رمان فارسی معرفی می کند که نو، زنده و جاندار بوده و نشانهٔ قدرت نویسنده است. «رازهای سرزمین من» را یکی از پرشخصیت‌ترین رمان‌های فارسی می‌دانند که راوی واحدی نداشته و راویان متعدد در زمان‌ها و مکان‌های مختلف داستان را پیش می‌برند. این اثر تاریخی که بلندترین رمان رضا براهنی به شمار می‌آید از لحاظ تصویری و فرمی و نیز سبک روایت مورد توجه منتقدان قرار گرفته است.&lt;ref name = ''کافه ۲''/&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ===ناشران همراه طی سال‌ها تلاش===<br /> ===== ناشران داخلی =====<br /> اشرفی، نیل، افراز، شورآفرین، امیرکبیر، نشر مطبوعاتی جاوید، نگاه، دادار، چاپخانهٔ چهر تبریز، بزرگمهر، نشر نو، نوید شیراز، نشر علمی، نشر اول، خوارزمی، ارغنون، نشر کتابخانهٔ ایرانمهر، رسام، زبرجد، البرز، بامداد، مرغ آمین، مغان، زریاب، ویس، قطره، کاروان، کتاب کاغذ، مرکز، ویستار، دریچه، جامه‌دران، سرزمین اهورایی و چشمه<br /> <br /> ===== ناشران خارجی =====<br /> Abjad Publications و Vintage و Random House و...<br /> <br /> <br /> ===جوایز و افتخارات===<br /> رضا براهنی طی سال‌های فعالیت قلمی خود جوایز متعددی را در ایران و خارج از ایران دریافت کرده است که در زیر به چند مورد از آنها اشاره می‌شود.<br /> <br /> * براهنی در سال ۱۹۷۷، جایزهٔ بهترین روزنامه‌نگار حقوق انسانی را از سوی مجمع نویسندگان مطبوعات جهان دریافت کرد. این جایزه به فعالیت‌هایی اختصاص دارد که باعث اطلاع‌یافتن جامعهٔ بین‌الملل از هرگونه مسئلهٔ مربوط به حقوق بشر شود و براهنی به خاطر افشاگری‌های بین‌المللی خود دربارهٔ رژیم پهلوی مفتخر به دریافت آن شد.&lt;ref name=''ظل‌الله''/&gt;<br /> * در سال ۲۰۰۰ از طرف دانشگاه تورنتو، جایزهٔ Scholars at Risk Program Award به او اهدا شد. در همین سال، از طرف کمیتهٔ آزادی نشر بین‌المللی در آمریکا نیز جایزه‌ای به براهنی تعلق گرفت.&lt;ref name=''زندگی‌نامه''/&gt;<br /> * در دومین دورهٔ جایزهٔ شعر تجربه‌گرا(آوانگاردها) از رضا براهنی در کنار یدالله رؤیایی به عنوان پیشگامان شاخص شعر آوانگارد تقدیر شد و تندیس شعر آوانگارد به این دو شاعر اهدا شد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://avangardha.com/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7/|عنوان = گزارش اختتامیه جایزه شعر تجربه گرا}}&lt;/ref&gt;<br /> * اولین جایزهٔ ملی منتقدان از طرف کانون شعر و ادب ایوار خرم‌آباد در سال ۱۳۸۴ به رضا براهنی اهدا شد.&lt;ref name=''صادق زخم''/&gt;<br /> * در سال ۱۳۸۴، جایزهٔ ادبی یلدا برای یک همر فعالیت فرهنگی در زمینه‌ٔ نقد ادبی به رضا براهنی اهدا شد.&lt;ref name=''سال‌شمار حیرت''/&gt;<br /> <br /> ===منبع‌شناسی (منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br /> <br /> * تاریخ تحلیلی شعر نو، محمد شمس لنگرودی، مرکز، ۱۳۷۷.<br /> * در بزم اهریمن(دربارهٔ رضا براهنی)، مصطفی فعله‌گری، شرکت انتشارات سورهٔ مهر، ۱۳۸۴.<br /> * رازه‍ای‌ س‍ق‍وط ذوق‌ و ان‍دی‍ش‍ه‌ در س‍رزم‍ی‍ن‌ م‍ن‌ (س‍خ‍ن‍ی‌ درب‍اره‌ ک‍ت‍اب‌ رازه‍ای‌ س‍رزم‍ی‍ن‌ م‍ن‌)، ا. زنوزی، لندن، ۱۳۷۱.<br /> * حدیث غربت سعدی(جستارهایی در ادبیات و فرهنگ)، رضا فرخ‌فال، مرکز، ۱۳۸۸.<br /> * چاه پرکژدم(دربارهٔ رضا براهنی)، مصطفی فعله‌گری، شرکت انتشارات سورهٔ مهر، ۱۳۸۴.<br /> * مصاحبه تاريخ شفاهی با احسان شریعتی، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران: موسسه مهرگان فرهنگ آسیا‏، ‏‫۱۳۸۶(در جلسهٔ اول و دوم این مصاحبهٔ سه جلسه‌ای، احسان شریعتی اشاره‌هایی به درگیری‌های براهنی با رژیم پهلوی، زندانی‌شدن او و توقیف آثار او دارد.)‬‬<br /> <br /> <br /> ==نوا، نما، نگاه==<br /> ===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونه‌های شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br /> <br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> # {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی= براهنی|نام= رضا|عنوان= ظل‌الله|سال= ۱۳۵۸|ناشر = امیرکبیر|مکان = تهران|شابک= }}<br /> # {{یادکرد ژورنال | عنوان =سال‌شمار زندگی رضا براهنی|ژورنال = داستان خلاقانهٔ سال(حیرت)|مکان= |دوره = ۲| شماره =۲ | سال =شهریور۱۳۹۵| تاریخ بازبینی = ۱اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد ژورنال | عنوان =از جمهوری اسلامی دلخور نیستم (رضا براهنی در گفت‌وگو با بهار) | ژورنال = روزنامهٔ بهار | شماره =۳۲ | سال =۶آبان۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۱اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =مجابی | نام = جواد | نام خانوادگی۲ = سلطانی | نام۲ = پژمان| عنوان =در عالم رضا اژدهایی هست که آن را یقین خوانند... ، سخنرانی رضا سیدحسینی در مراسم بزرگداشت رضا براهنی: ۲۵ ژوئن ۲۰۰۵، دانشگاه تورنتو؛ گزارش مراسم بزرگداشت رضا براهنی: نویسنده، شاعر، منتقد و استاد دانشگاه؛ سپاس دکتر براهنی از کانون فرهنگی سپاس| ژورنال = بایا| شماره =۳۷ | سال = فروردین۱۳۸۴ | تاریخ بازبینی= ۱اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد ژورنال | عنوان =شاملو دودوزه‌باز بود: گفت‌وگو با رضا براهنی دربارهٔ زندگی و زمانه‌اش | ژورنال = اندیشهٔ پویا|شماره =۴ | سال =آبان‌وآذر۱۳۹۱| تاریخ بازبینی = ۱۰اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد ژورنال | عنوان =دوست دارم به ایران بازگردم؛ اما...: گفت‌وگوی مهرنامه با رضا براهنی دربارهٔ ادبیات، روزمرگی‌ها و بازگشتش | ژورنال = مهرنامه | شماره =۳۸ | سال =مهر۱۳۹۳| تاریخ بازبینی = ۱۲اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =فرخفال | نام = رضا|عنوان = براهنی شاعر، براهنی نظریه‌پرداز: میزگرد با حضور منوچهر آتشی، عنایت سمیعی، حافظ موسوی، شهریار وقفی‌پور، هوشیار انصاری‌فر؛ مشکل رؤیایی با براهنی: نگاهی به بحران معنا در شعر امروز و تئوری زبانیت|ژورنال = کارنامه | شماره =۴۶و۴۷ | سال =آذرودی۱۳۸۷| تاریخ بازبینی = ۲۲اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =براهنی | نام =رضا | پیوند نویسنده =رضا براهنی | عنوان =خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم | سال = ۱۳۷۴| ناشر = مرکز|مکان = تهران| شابک = }}<br /> # {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =براهنی | نام = رضا |عنوان =اگر صادق باشیم با زخم می‌میریم | ژورنال = بایا | شماره =۳۸ | سال =فروردین۱۳۸۴| تاریخ بازبینی = ۱اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =براهنی | نام =رضا | پیوند نویسنده =رضا براهنی | عنوان =طلا در مس: در شعر و شاعری |جلد = ۲| سال = ۱۳۷۱| ناشر = مؤلف}}<br /> # {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی =براهنی | نام = اکتای |عنوان =پدران و پسران | ژورنال = تجربه|شماره =۵۴ | سال =دی۱۳۹۶| تاریخ بازبینی = ۱خرداد۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =براهنی | نام =رضا | پیوند نویسنده =رضا براهنی | عنوان = قصه‌نویسی| ترجمه = | سال = ۱۳۶۸| ناشر = البرز|مکان = تهران| شابک = }}<br /> # {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =قانع | نام = صدیقه |عنوان =بررسی ریتم و نقش شعری زبان در «روزگار دوزخی آقای ایاز» | ژورنال = نشریهٔ داستان خلاقانهٔ سال(حیرت)| شماره =۲ | سال =شهریور۱۳۹۵| تاریخ بازبینی = ۲۸خرداد۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی =براهنی | نام = رضا |عنوان =مرگ هوشنگ گلشیری مرگ هر کسی نیست | ژورنال = بایا|شماره =۱۰ و ۱۱ و ۱۲| سال =۱۳۷۹| تاریخ بازبینی = ۳۰خرداد۱۳۹۸}}<br /> <br /> ==پیوند به بیرون==<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://echolalia.ir/tag/%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AA%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D9%86%D8%B4%D8%A6%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%B2/|عنوان = تمرکز نشئه: برای ساناز (سروده‌شده در ۷اردیبهشت۱۳۷۶ در تورنتو|ناشر = اکولالیا(آرشیو شعر جهان)|تاریخ = |تاریخ بازدید =۱۵اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://journali.st/broadcasts/390870076|عنوان = کافه‌کتابی‌ها گفت‌وگوی این هفته رضا براهنی ۲|ناشر = وبگاه ژورنالی|تاریخ = ۱۱مهر۱۳۹۷|تاریخ بازدید =۱۵اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.encyclopedia.com/arts/educational-magazines/baraheni-reza-1935|عنوان = زندگی‌نامهٔ رضا براهنی |ناشر = Encyclopedia.com|تاریخ = |تاریخ بازدید =۱۵اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://ruslar.pro/video/2NXTWjJfMaQ|عنوان = هزار داستان با مسعود بهنود: ساناز و براهنی|ناشر = ruslar.pro|تاریخ = |تاریخ بازدید =۱۵اردیبهشت۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.isna.ir/news/93060301710/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%B1%D8%B4|عنوان= زدن وصلهٔ «آلزایمر» به رضا براهنی سنگ‌دلانه است!|ناشر = ایسنا|تاریخ =۳شهریور۱۳۹۳|تاریخ بازدید =۱۸خرداد۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.aparat.com/v/SHgul/%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF_%26quot%3B%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7_%D9%88_%D8%AE%D8%A7%DA%A9%26quot%3B_%D8%A7%D8%B2_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF_%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%DB%8C|عنوان= مستند کیمیا و خاک|ناشر= آپارات|تاریخ= ۱۳۹۳|تاریخ بازدید =۱خرداد۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.youtube.com/watch?v=SvWpJxBSUw4|عنوان= گفت‌وگوی مهدی فلاحتی با رضا براهنی در برنامهٔ «رودرواز» صدای آمریکا|ناشر = یوتیوپ|تاریخ= ۷آذر۱۳۸۹(۲۹نوامبر۲۰۰۹)|تاریخ بازدید =۱خرداد۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://www.nlai.ir/|عنوان = آثار رضا براهنی از سایت کتابخانه ملی ایران |ناشر = مرکز اسناد و کتابخانه ملی|تاریخ بازدید =۱۵اردیبهشت۱۳۹۸}}</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD%DB%8C&diff=47554 2022-07-24T06:06:24Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = سید علی صالحی <br /> |تصویر = Seyed ali.jpeg<br /> |اندازه تصویر = 200px<br /> |توضیح تصویر = <br /> |نام اصلی = سید علی صالحی<br /> |زمینه فعالیت = سرایش<br /> |ملیت = ایرانی<br /> |تاریخ تولد = ۱ فروردین ۱۳۳۴<br /> |محل تولد =<br /> |والدین = <br /> |آخرین محل زندگی = <br /> |مختصات محل زندگی = <br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی= <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیان‌گذار = <br /> |پیشه = شاعری<br /> |سال‌های نویسندگی = <br /> |سبک نوشتاری = موج ناب <br /> |کتاب‌ها = «لیالیِ لا»، «یوماآنادا»، «نشانی‌ها»، «ساده بودم، تو نبودی، باران بود» و «دختر ویولن‌زن در کوچه‌های برفی آذر ماه»<br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = <br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = <br /> |تحصیلات = <br /> |دانشگاه =<br /> |حوزه = <br /> |شاگرد =<br /> |استاد = <br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از =<br /> |وب‌گاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا = <br /> }}<br /> '''سید علی صالحی''' از شاعران و نویسندگان معاصر ایرانی است که کار خود را در دهه پنجاه آغاز کرد و از گروه شعرای نوپای قالب «موج ناب» محسوب می‌شود.<br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> موج ناب چند سال پیش از انقلاب ظهور کرد و توجه عده زیادی از جمله صالحی را به خود جلب کرد. اما این سبک عمر چندانی نداشت. و سید علی که در ابتدا با این سبک آغاز کرده بود و در این قالب اشعاری سروده بود مسیر خود را تغییر داد و به شیوه و روش جدیدی به اسم «شعر گفتار» روی آورد. شعر گفتار در واقع جنبشی بود حاصل از تجارب شاعر در حوزه نقد و نظریه‌پردازی. این جنبش که پس از انقلاب تکامل یافته بود بر شاعران بسیاری اثر گذاشت. پس از آن صالحی شیوه دیگری به نام فراگفتمان را معرفی کرد. فراگفتمان مبتنی بر تجدیدنظری در شعر گفتار بود.<br /> در واقع شعرگفتار شعری دارای پیشینه و واجد هویتی تاریخی و فرهنگی است و برخی از صاحب‌نظران معتقدند گونه‌هایی از آن به صورت لایه‌ای ظریف در شعر گذشتهٔ فارسی از جمله در اشعار انوری، سعدی، حافظ و دیگر شاعران وجود داشته است.&lt;ref name= قالب&gt; {{یادکرد وب|نشانی =http://ensani.ir/fa/article?ArticleSearch%5Btitle%5D=%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD%DB%8C&amp;ArticleSearch%5BsortBy%5D=relevance|عنوان=شعر گفتار و سمبولیسم}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==از میان یادها ==<br /> ===ماجراهای انتشار===<br /> ===ماجرای عشق===<br /> ===ماجرای استاد=== <br /> ===ماجرای شاگرد===<br /> ===ماجرای مردم===<br /> ===بین ده تا بیست مطلب برگرفته از مجلات دوره خود===<br /> ===ماجراهای دشمنی===<br /> ===ماجراهای دوستی===<br /> ===ماجراهای قهرها===<br /> ===ماجراهای آشتی‌ها===<br /> ===ماجراهای نگرفتن جوایز===<br /> ===ماجراهای حرفی که در حین گرفتن جایزه زده است===<br /> ===مذهب و ارتباط با خدا===<br /> ===ماجراهای عصبانیت، ترک مجالس، مهمانی‌ها، برنامه‌ها، استعفا و مشابه آن===<br /> ===ماجراهای دارایی===<br /> ===ماجراهای زندگی شخصی===<br /> ===ماجرای شکایت‌هایی از دیگران کرده به محاکم و شکایت‌هایی که از او شده===<br /> ===ماجراهای مشهور ممیزی===<br /> ===ماجراهای مربوط به مصاحبه‌ها، سخنرانی‌ها و حضور رادیو یا تلویزیون یا فضای مجازی===<br /> ===ماجراهای دیگر===<br /> <br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br /> سید علی صالحی ابداع کنندهٔ جریان ادبی «موج ناب» و «شعر گفتار» است. «لیالیِ لا»، «یوماآنادا»، «نشانی‌ها»، «ساده بودم، تو نبودی، باران بود» و «دختر ویولن‌زن در کوچه‌های برفی آذر ماه»، نمونه‌های برجسته‌ای از آثار او هستند. رمان‌های «علو» و «چشم به راه بانو» هم به قلم این شاعر توانا هستند.<br /> در سال ۱۳۵۴، سید علی جریان موج نو را در شعر سپید بنا کرد. اما بعد از گذشت چند سال، از این جریان فاصله گرفت. چون احساس می‌کرد هر چه زمان می‌گذرد شاعران موج ناب، شباهت بیشتری به یک‌دیگر پیدا می‌کنند. پس از آن دوره و چالش‌هایش صالحی همچنان به فعالیت ادبی و شعری خود ادامه داد؛ آن‌چنان که در سال ۱۳۶۳ جریان شعر گفتار را آغاز کرد. با این که خودش آغازگر این سبک از شعر بود اما همیشه معتقد بود [[فروغ فرخزاد|فروغ]] نمونه کامل شاعری در سبک شعر گفتار است.<br /> به عقیده خودش او فقط مبانی نظری سبک شعر گفتار را بیان کرده است و برای آن عنوانی انتخاب کرده است. همین. نه کمتر نه بیشتر. <br /> صالحی چندان دلِ خوشی از ظاهرسازی‌های دروغین ندارد؛ یک جایزه کمتر یا بیشتر فرقی به حال او نمی‌کند. او رسالت بزرگ‌تری دارد، دغدغهٔ جایزه و جام برای شاعران و هنرمندانی است که در نوشتن و سرودن اهداف تجاری و تبلیغاتی را دنبال می‌کنند. او آنقدر به رسالتش پایبند است که وقتی در سال ۱۳۸۹ به خاطر مجموعه شعر «انیس آخر همین هفته می‌آید» برنده‌ی جایزه‌ی شعر نیما شد، در این مراسم شرکت نکرد و حتی جایزه را هم نپذیرفت. صالحی در پیامی نسبت به این مراسم و جوایز از پیامی منتشر کرده که در آن از مردم حرف می‌زند؛ مردمی که گرسنه و پابرهنه هستند، با این حال صورت خود را با سیلی سرخ نگه می‌دارند و با آبرو زندگی می‌کنند. صالحی ترس و نگرانی بزرگی دارد، از این که مبادا فقرو تنگ‌دستی روزی آن‌قدر به این مردم فشار آورد که همین اندک شرافت و اعتباری هم که در جامعه باقی مانده، از بین برود. و این یعنی از دست دادن عالی‌ترین میراث مردم ایران، یعنی فرهنگ و معرفت ملی. صالحی چنین مراسم و جوایزی را نمایشی ظاهری می‌داند که از فرهنگ و هنر، فقط نامش را دارند. او از وضعیت فرهنگی و معیشتی مردم در هراس است و با نگاه عمیق خود می‌بیند که چطور زندگی روز به روز سخت‌تر و دشوارتر می‌شود. همان‌طور که خودش می‌گوید «گاهی نشانه‌هایی می‌بینم که تنم می‌لرزد. انسان ایرانی اهل این همه دروغ نبوده است». در سال ۱۳۹۷ صالحی در بیست و یکمین جشنواره‌ی ادبی گلاویژ در اقلیم کردستان برنده‌ی جایزه‌ی طلایی شد. اما باز هم در این مراسم حضور نداشت. او در پیامی به مردم کرد عراق از پیروزی می‌نویسد، از آیین مقاومت و پایداری انسان‌های آزاده. او می‌گوید که به انسان ایمان دارد، و انسان یعنی فکر، کلمه، شعر و قلم.<br /> صالحی معتقد است که شعر فارسی در دوره گذار به سر می‌برد. در این دوره، دو جریان وجود دارد، جریانی رو به عقب و به سمت شعر کلاسیک، به‌ویژه غزل و رباعی و جریان دیگری رو به جلو. در جریان دوم، شاعران زبان را به خدمت خود درمی‌آورند و با بازی با کلمات شعر می‌گویند. صالحی این جریان را «بردگی زبانی» تعریف می‌کند. او معتقد است ترس از زمانِ حالِ شعر و ادبیات فارسی، باعث به وجود آمدن این جریان است. او معتقد است که در عصری که همه چیز به شکل انبوه تولید می‌شود، خلاقیت معنای خود را از دست می‌دهد و ادبیات دست‌مایه‌ی تجارت و رقابت می‌شود. با این حال او امیدوار است که شعر فارسی در جریانی طبیعی می‌تواند مسیر ناب و نوین خود را پیدا کند و به تکامل برسد. فقط باید به آن فرصت داد و همان‌طور که خودش می‌گوید «هزاران صدف، اما فقط یکی مروارید». سید علی صالحی عصر مدرن را دورانی می‌داند که در آن از کاغذ و دوات خبری نیست. حجم زیادی از کتاب، نوشته و سروده هر روز در فضای مجازی منتشر می‌شود و در این میان رقابتی تنگاتنگ بین نویسندگان و شاعران ایجاد شده که کیفیت آثار جدید ادبی را به‌شدت کاهش داده است.<br /> به اعتقاد صالحی، زبان فارسی گنجینه‌ای سرشار از ذوق و قریحه است که فارسی‌زبان امکانات زیادی برای ایجاد سخن و پیام در قالب‌های شعری و داستانی در آن پیدا می‌کند. در سرگذشت پرفراز و نشیب ایران و ایرانی، شعر همیشه بستری برای آرامش و تسکین رنج‌ها و دردهای زندگی بوده است. <br /> ===شخصیت و اندیشه===<br /> نگرش، دیدگاه و احساسات درونی شاعرها در تعدادی از سروده‌هایشان نمایان می‌شود. البته این مسئله می‌تواند خواسته یا ناخواسته باشد. آن چنان که از برخی اشعار صالحی می‌توانیم به <br /> وارستگی و آزادگی او، که از ویژگی‌های برجسته شخصیتش است، پی ببریم. سید علی صالحی شاعری‌ است که جهان را با تمام سر و صدا و قیل و قالش،‌ کوچک‌تر از یک دانه جو می‌بیند. بی‌نیازی او زیستی با قناعت و سربلندی را برایش به ارمغان آورده است.&lt;ref name= ویژگی&gt; {{یادکرد وب|نشانی =http://ensani.ir/file/download/article/20140125102453-9476-44.pdf|عنوان=تجربیات شاعرانه سید علی صالحی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> من اولاد آهسته نورم{{سخ}}<br /> نیازی ندارم به آفتاب معرفی شوم{{سخ}}<br /> نیازی به فتح فال و{{سخ}}<br /> قصه قال و{{سخ}}<br /> هوای حال ندارم<br /> <br /> <br /> ...راضی‌ام{{سخ}}<br /> زیرا بی‌نیاز‌تر از مرگ زیسته‌ام<br /> <br /> <br /> ...تا هستم{{سخ}}<br /> هستم!{{سخ}}<br /> همین‌طور هستم{{سخ}}<br /> قانع، بردار، سربلند، پاکیزه، رستگار<br /> <br /> <br /> ...من زیبا زیسته‌ام حتی به وقت رنج...<br /> <br /> <br /> ...به مادرم بگو{{سخ}}<br /> نگران داشته‌های مکن نباش{{سخ}}<br /> من سال‌هاست{{سخ}}<br /> با ثروت کلان کلمات خود{{سخ}}<br /> بر حضور هفت آسمانِ حامله{{سخ}}<br /> حکومت کرده‌ام<br /> <br /> <br /> ...سربلندی آفتاب{{سخ}}<br /> از قامت تغزل من کوتا‌ه‌تر است<br /> <br /> <br /> ...جهان با این همه هیاهوی بی‌دلیل{{سخ}}<br /> فقط تاکید کسی{{سخ}}<br /> بر علامت آشکار تعجب است<br /> <br /> <br /> ...من هرگز جهان را به قدر یکی دانه جو حتی{{سخ}}<br /> جدی نگرفته‌ام<br /> <br /> ===زمینه فعالیت===<br /> ===یادمان‌ها و بزرگداشت‌ها===<br /> ===از نگاه دیگران===<br /> ===نظرات فرد در مورد خودش و آثارش===<br /> ===تفسیر خود از آثارش===<br /> ===از زبان او درباره دیگران===<br /> ====معمار شعرگفتار====<br /> حافظ معمار شعر گفتار است. عناصر گفتار در شعر حافظ به اوج رسیده است.&lt;ref name= قالب/&gt;<br /> ====ایرج میرزا====<br /> در میان شاعران عصر مشروطیت، ایرج میرزا با توجه به اینکه تمایل زیادب به بهره‌گیری از ظرفیت‌های زبان عامیانه داشته، بسیاری از ویژگی‌های زبان گفتاری را در شعر خود راه داده است.<br /> ====آغازگر اصلی جریان گفتارگرایی====<br /> در عصر ما نیما یوشیج، آغازگر اصلی جریان گفتارگرایی در شعر فارسی به شمار می‌آید. نیما با تحولی بنیادی که در ساختار زبان کلاسیک شعر پدید اورد، عناصر و امکانات مختلفی را از زبان گفتار وارد شعر نمود که تا زمان وی سابقه نداشت. نیما زبان شعر را به نثر و طبیعت زبان گفتار نزدیک کرد و بدین واسطه توانست آن را با زبان و لحنی بی‌تکلف و طبیعی پیوند دهد. &lt;ref name= قالب/&gt;<br /> ===همراهی‌های سیاسی===<br /> ===مخالفت‌های سیاسی===<br /> ===نامه‌های سرگشاده===<br /> ===نام‌های دسته جمعی===<br /> ===بیانیه‌ها===<br /> ===جمله مورد علاقه در کتاب‌هایش===<br /> ===جمله یا جملاتی که از کتابش کالت شده است===<br /> ===نحوه پوشش===<br /> ===تکیه کلام‌ها===<br /> ===خلقیات===<br /> ===منزلی که در آن زندگی می‌کند===<br /> ===گزارش جامعی از سفرها===<br /> ===برنامه‌های ادبی که در دیگر کشورها اجرا کرده است===<br /> ===ناشرانی که با او کار کرده‌اند===<br /> ===بنیان‌گذاری‌===<br /> ===تأثیرپذیری‌ها===<br /> ===استادان و شاگردان===<br /> ===علت شهرت===<br /> ===فیلم ساخته شده بر اساس===<br /> ===حضور در فیلمهای مستند درباره خود===<br /> ===اتفاقات بعد از انتشار آثار===<br /> ===نام جاهایی که به اسم این فرد است===<br /> ===کاریکاتورهایی که دربارهاش کشیده‌اند===<br /> ===مجسمه و نگارههایی که از او کشیده‌اند===<br /> ===ده تا بیست مطلب نقل شده از موارد فوق از مجلات آن دوره===<br /> ===برگه‌هایی از مصاحبه‌های فرد===<br /> <br /> ==آثار و منبع‌شناسی==<br /> ===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br /> هنگامی که آثار صالحی را می‌خوانیم متوجهِ صمیمیت و جذابیت خاصِ کلامِ او می‌شویم آمیخته شده. این ویژگی با اشراف تمام و کمالِ او بر زبان محاوره و شناخت صحیح آن، ارتباط دارد. شاعر با داشتن چنین پشتوانه‌ای موفق شده تا ظرفیت‌های پنهان این زبان را آشکار سازد.{{سخ}}<br /> صالحی همانند دیگر شاعران که از عشق، معشوق، ناامیدی، امیدواری، زندگی، شادی و اندوه سخن می‌گوید. اما تفاوت عمده‌ای با آن‌ها دارد. <br /> او هم این عناصر را در شعر خود دارد. اما زن در شعر او یک موجود معمولیِ زمینی نیست بلکه خصوصیات و ویژگی‌‌هایی ماورایی دارد، انسانی غیرزمینی است که رسیدن به او کار دشواری‌ست. او منبع الهام عشق و منبع الهام ابراز احساسات ناب شاعر است. همچنین شاعر برای این زن‌ها نام‌های خاصی انتخاب کرده است.&lt;ref name= ویژگی/&gt;<br /> <br /> <br /> شعر صالحی، شعری نغز و دلکش است. جایی که کلمات در اوج سادگی و هم‌نشینی زیبا، پیام شاعر را به مخاطب منتقل می‌کنند. صالحی اصراری به پیچیده کردن کلمات و عبارات ندارد، با این حال مضامین جدیدی خلق می‌کند که در نظر فارسی‌زبان زنده می‌شوند و جان می‌گیرند. اشعار سید علی صالحی از نمونه‌های عالی و برجسته‌ی ادبیات ایران در دوران معاصر هستند. سروده‌های این شاعر بزرگ، می‌تواند هنوز هم جای امیدواری برای خواندن عاشقانه‌ای ناب و دلکش در این بازار آشفته‌ی شعر و ادبیات باشد.<br /> ===کارنامه و فهرست آثار===<br /> * خط هفتم کیمیانویس<br /> * شبانه‌ها در غیاب احمد شاملو<br /> * راه دور<br /> * سرود روح بزرگ<br /> * منشور شعر حکمت<br /> * دختر ویولن‌زن در کوچه‌ای برفی آذر ماه<br /> * نگران نباش همه چیز درست خواهد شد<br /> ===جوایز و افتخارات===<br /> ===منابعی که درباره آثار فرد نوشته شده است===<br /> ===بررسی موردی چند اثر===<br /> ===ناشرینی که با او کار کرده‌اند===<br /> ===تعداد چاپ‌ها و تجدید چاپ‌های کتاب‌ها===<br /> <br /> ==نوا، نما و نگاه==<br /> ===خواندنی و شنیداری و تصویری===<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> ==پیوند به بیرون==<br /> * {{یادکرد وب|نشانی=http://ensani.ir/fa/article?ArticleSearch%5Btitle%5D=%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD%DB%8C&amp;ArticleSearch%5BsortBy%5D=relevance |عنوان= شعرِ گفتار و سمبولیسم|ناشر= مجله شعرپژوهی |تاریخ انتشار= تابستان ۱۳۹۳ |تاریخ بازدید=}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://ensani.ir/fa/article?ArticleSearch%5Btitle%5D=%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD%DB%8C&amp;ArticleSearch%5BsortBy%5D=relevance|عنوان= تجربیات شاعرانه سید علی صالحی در سه دفتر شعر او|ناشر= پژوهشنامه ادب غنایی |تاریخ انتشار= بهار و تابستان ۱۳۹۲|تاریخ بازدید=}}</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF_%D9%81%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C&diff=47544 2022-07-16T11:12:23Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = محمود فتوحی<br /> |تصویر = فتوحی۲.jpg<br /> |توضیح تصویر = <br /> |نام اصلی = محمود فتوحی رودمعجنی<br /> |زمینه فعالیت = نقد ادبی، سبکشناسی<br /> |ملیت = ایرانی<br /> |تاریخ تولد = ۲ شهریور ۱۳۴۳<br /> |محل تولد = تربت حیدریه<br /> |والدین = <br /> |تاریخ مرگ = <br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |آخرین محل زندگی = <br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی = <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = <br /> |سال‌های نویسندگی = <br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = <br /> |مقاله‌ها = <br /> |نمایشنامه‌ها = <br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار = <br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = <br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = <br /> |تحصیلات = دکتری زبان و ادبیات فارسی<br /> |دانشگاه = دانشگاه تهران<br /> |حوزه = <br /> |شاگرد = <br /> |استاد = <br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از = <br /> |وب‌گاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> <br /> '''محمود فتوحی'''، منتقد و پژوهشگر ادبی است.&lt;ref name=&quot;محمود&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://fa.m.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF_%D9%81%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C_%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%85%D8%B9%D8%AC%D9%86%DB%8C|عنوان=محمود فتوحی رودمعجنی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> <br /> محمود فتوحی رودمعجنی، روز دوم شهریور ۱۳۴۳ در رودمعجن، از روستاهای تربت حیدریه در خراسان به‌ دنیا آمد. دوره دبیرستان را در شهر خود گذراند و در سال ۱۳۶۸ از دانشگاه تربیت معلم تهران مدرک کارشناسی ادبیات فارسی گرفت. کارشناسی ارشد را در دانشگاه تهران گذراند و دوره دکتری زبان و ادبیات فارسی را در سال ۱۳۷۴ در دانشگاه تهران با نگارش پایان‌نامه با عنوان «دیدگاه‌های نقد ادبی در عصر صفوی» زیر نظر دکتر [[عبدالحسین زرین‌کوب]] و دکتر [[محمدرضا شفیعی کدکنی]] به‌پایان برد.<br /> در سال ۱۳۷۵ در سِمَت استادیاری دانشگاه تربیت معلم تهران آغاز به کار کرد. مدت دو سال (۱۳۷۹–۱۳۸۱) مدیریت کتابخانه مرکزی این دانشگاه را بر عهده داشت. در همین سال‌ها دوره آموزشی روش‌های تأمین مدارک الکترونیک کتابخانه‌ای را در کتابخانه بریتانیا در لندن گذراند. از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۴ در دانشکده فیلولوژی دانشگاه بلگراد زبان و ادبیات فارسی تدریس کرد. او از سال ۱۳۸۶ به دانشگاه فردوسی مشهد رفت. فتوحی در سال ۲۰۱۲ به مدت یک سال در مرکز مطالعات اسلام و عرب در دانشگاه ملی استرالیا تدریس کرد. او هم‌اکنون استاد تمام‌وقت دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد است. فعالیت‌های فتوحی در مطبوعات دانشگاهی نیز قابل ذکر است. از سال ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۱ در هیئت تحریریه «کتاب ماه ادبیات و فلسفه» به سردبیری [[علی‌اصغر محمدخانی]] همکاری فعّال داشت. در فاصله سال‌های ۱۳۷۶–۱۳۸۷ سردبیر مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تربیت معلم بود و از سال ۱۳۸۷ سردبیری فصلنامه نقد ادبی را به‌عهده دارد. فتوحی در سال‌های ۱۳۸۹–۱۳۹۱ پس از درگذشت استاد [[علی‌محمد حق‌شناس]] به ریاست انجمن علمی نقد ادبی ایران برگزیده شد. در همین زمان نخستین همایش ملی نظریه و نقد ادبی در ایران (اسفند ۱۳۹۰) با دبیری وی در دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد.<br /> <br /> پژوهش‌های محمود فتوحی بیشتر در قلمروهای نظریه‌های بلاغت، سبک‌شناسی، تاریخ ادبیات و ادبیات عصر صفوی یا سبک هندی است. فتوحی در شعر نیز دستی دارد و دفتر شعری با نام «[[سیب پرتابی]]» ۱۳۸۱ منتشر کرده‌است. کتاب «سبک‌شناسی» وی نامزد دریافت جایزهٔ قلم زرین شد. علاوه بر این، برنده ششمین دوره «[[جایزه ادبی جلال آل‌احمد]]» و برنده جایزه بیست‌ویکمین دوره کتاب فصل جمهوری اسلامی ایران شد. فتوحی در سال ۲۰۱۴ در همایش بین‌المللی ایران‌شناسان در شهر مونترالِ کانادا شرکت کرد و در سال ۲۰۱۵ فرصت مطالعاتی خود را در دانشگاه تورنتو گذراند.&lt;ref name=&quot;محمود&quot;/&gt;<br /> [[پرونده:محمود فتوحی.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:سبک‌شناسی.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:فتوحی.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:آیین نگارش.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:درآمدی بر ادبیات.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:فتوحی۳.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:عشق مجازی.png|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:بلاغت تصویر.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> <br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===دیدگاه و اندیشه===<br /> ====تقابل پارسی‌زبانان====<br /> در عصر کهن می‌بینیم که بدون دبیر و دیوان رسایل اساسا، قدرت معنایی ندارد و اتفاقا نقطه‌ای که تقابل در زبان فارسی وجود دارد، آن‌جا است که سخن از عرب و عجم رانده می‌شود یعنی تقابل پارسی‌زبانان در کلمه اتفاق می‌افتد.&lt;ref name=&quot;زبان&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://khrz.farhang.gov.ir/fa/news/281821/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|عنوان=محمود فتوحی: زبان فارسی مرکز اقتدار و رانش است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حکومت ایرانشهری====<br /> من این‌گونه تصور می‌کنم که زبان فارسی خود یک حکومت است و در استعاره‌های چون کاخ نظم، تیغ سخن، ملک سخن نیز این نکته را می‌بینیم. ایرانیان هویت و قدرت ایران‌شهری خود را در زبان فارسی شکل می‌دادند.&lt;ref name=&quot;زبان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====تدوین تاریخ سیاسی====<br /> این زبان، زبان ایران‌شهری است و اتفاقا این‌جا است که ما باید به خود یادآوری کنیم که باید تاریخ سیاسی زبان فارسی را نوشت کاری که ما تاکنون نکرده‌ایم.&lt;ref name=&quot;زبان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شاهنامه، اثر فرهنگی====<br /> باید واقعیتی را در نظر داشت و آن این است که روزی که «شاهنامه» به دربار سلطان غزنوی ارائه می‌شود، یک شاهکار نیست بلکه این اثر کم‌کم به مرکز فرهنگی رانده می‌شود و جایگاه خود را به‌عنوان شاهکار در یک توافق فرهنگی به دست می‌آورد.&lt;ref name=&quot;زبان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====راز ماندگاری شاهنامه====<br /> این امر که شاهنامه توانسته است پس از ده قرن ماندگاری خود را حفظ کند، نشان‌دهنده میزان قدرت فرم آن است. آثار بسیاری به سبک و سیاق شاهنامه نوشته‌اند اما هیچ‌کدام نتوانسته‌اند ماندگاری شاهنامه را داشته باشند و این مساله موفقیت شاهنامه را در فرم نشان می‌دهد.&lt;ref name=&quot;زبان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====فارسی‌گریزی====<br /> در قرون پسااسلام می‌توان کسانی چون کسایی مروزی، صاحب عباد طالقانی، قاضی جرجانی، ابوالقاسم جرجانی را از جمله نخبگان جامعه دانست اما هیچ‌کدام آن‌ها یک کلمه به فارسی ننوشتند و حتی در تصوف نیز تا قرن پنجم وضع به همین روال است.&lt;ref name=&quot;زبان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====پشتوانه یا بستر وجودی====<br /> به‌نظر من زبان فارسی برای کسانی چون فردوسی و توسی به مثابه یک پشتوانه نیست بلکه یک بستر وجودی است.&lt;ref name=&quot;زبان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====بالندگی زبان فارسی====<br /> من چنین عقیده‌ای ندارم که زبان فارسی در حال احتضار بوده است و فردوسی آن را احیا کرده است بلکه فردوسی موجب بالندگی آن شده است.&lt;ref name=&quot;زبان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شاهکاری به نام شاهنامه====<br /> در بلخ که مرکز زبان فارسی دری بوده است ابوسعید بلخی شاهنامه می‌سراید و مسعودی مروزی نیز چنین می‌کند و همه این اتفاقات بیش از فردوسی می‌افتد یعنی در آن‌جا زبان فارسی تثبیت شده است پس این‌گونه نبوده است که زمین خشکی باشد و فردوسی بخواهد بر روی آن چیزی بکارد و اساسا چنین چیزی در مورد یک شاهکار جهانی ممکن نیست، زیرا برای خلق یک شاهکار باید بستری از پیش شکل گرفته باشد.&lt;ref name=&quot;زبان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====زبان فارسی در اوج====<br /> در زمانی که فردوسی شاهنامه را می‌نویسد، زبان فارسی در اوج خود قرار دارد و حتی شاید اگر شاهنامه نبود،‌ آن متون دیگر اکنون در پیش روی ما بودند و اکنون نگاه ما به ماجرا به‌گونه‌ای دیگر بود.&lt;ref name=&quot;زبان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====ادب یا علم؟====<br /> اساساً سنت پرورش شاگرد در گروه‌های ادبیات فارسی خیلی مرسوم نیست. به ندرت می‌توانید یک استاد ادبیات پیدا کنید مثل شادروان [[محمدتقی بهار]] که در سبک‌شناسی شاگردانش، به روش و اسلوب استاد رفته باشند. دکتر [[محمدجعفر محجوب]] در کتاب سبک خراسانی (۱۳۵۰ش) و دکتر [[حسین خطیبی]] در فن نثر (۱۳۶۶ ش) کار استادشان را ادامه دادند. کم‌اند استادانی که در مطالعات ادبی یک جریان فکری، یا سبک و روش برجسته‌ای پدید آورده باشند. شاید عامل این امر این باشد که استادان ما بیشتر صفت ادیب داشتند و کمتر صفت عالِم. میان ادیب و عالم تفاوت زیادی است. تقریباً در طول تاریخ ادب ما ادیب همان دانای همه فن بوده است. خوب ادیبان ما در عالی‌ترین سطح، علّامۀ همه چیزدان بودند و نه عالِم متخصص.&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1130294-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%87-%DA%86%D8%A7%D9%BE-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D9%88-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%B3%DA%A9%D9%88%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%88%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D9%87%DB%8C%DA%86-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%B3%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7-%D8%B9%D9%84-%D8%A7%D9%85-%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D9%86%D9%87-%D8%B9%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%AA%D8%AE%D8%B5%D8%B5 |عنوان=چه کسی اجازه چاپ دو قرن سکوت را نداد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====در مکتب استاد====<br /> بنده به‌عنوان شاگرد دکتر [[عبدالحسین زرین‌کوب]] نمی‌توانم بر آن دریای اطلاعات و محفوظات که استادم طی ۵۰ -۶۰ سال حاصل کرده اطلاع یابم، حتی اگر بر همان سیاق ایشان بروم، یعنی هرچه دلم خواست بخوانم و دربارۀ بهترین‌ یافته‌هایم بنویسم، قطعاً موضوع نوشتار و حاصل کار منِ شاگرد با استاد بسیار متفاوت خواهد بود. شاگردان یک ادیب، به لحاظ منش و رفتار و اسلوب گفتار و سلیقۀ انتخاب، ممکن است شبیه استاد شوند یا به صفت ارادت او متصف گردند؛ اما در روش اندیشیدن و نگرش و اسلوب نگارش هر کدام به راه خود خواهند رفت.&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====توجه به فرم یا محتوا====<br /> استادان ادبیات معمولاً در خوانش متن ادبی، انبوه اطلاعات متنوع گوناگون و گاه نامربوط با متن را به صحنه می‌آورند. گاه این اطلاعات چندان پراکنده و البته جذّاب است که اصل متن فراموش می‌شود. گاه آنقدر به فرم درمی‌پیچیم که محتوا از یاد می‌رود. اصولاً کلاس‌های ادبیات دچار غربت معنا است. سخن همه از صورت است و اطلاعات پیرامون متن.&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====گنج ادبیات فارسی====<br /> ما محققان ادبی بر سر گنج نشسته‌ایم ولی به شکل و هیأت گنج مشغولیم. متون ادبی سرشار است از حکمت و اندیشه، اخلاق، دانش سیاسی، و تجربۀ فرهنگی و اجتماعی. شاهکار ادبی پیمانۀ حکمت است، مطالعات ادبی ما از بس دلدادۀ پیمانه است جانب دانۀ معنی را فرو می‌گذارد؛ ابرمتن‌ها گنج معانی‌اند در قصر صورت و ساختار. در کلاس ادبیات درون‌مایه‌های ارزشمند شاهکارها در اولویت نیست. در واقع فقر معرفتی در مطالعات ادبی ناشی از غلبۀ فرم‌گرایی و فقدان روش کشف و تحلیل محتوای متن ادبی است. شاید سرشت تخصصی مطالعات ادبی بررسی اَدَبیت و وجوه هنری کلام باشد اما شناخت این وجوه بدون پیوند با اندیشه و درونمایۀ انسانی فاقد نقش خواهد بود.&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====رستاخیز کلمات====<br /> فیلسوف در جستجوی معنا است. غرض خوانش او حصول فهم است از صورت و معنا؛ استخراج اندیشه از هزارتوی فرم ادبی است. اما من ادبیاتی تنها شیدای رستاخیز کلمات هستم. شاید بگویید اقتضای تخصص ادبیات‌شناسی صورت و ساختار است؛ درست! اما غرض از تحلیل صورت، یافتن نقش آن است در آفرینش و پردازش معنا. خود فرم فی نفسه غرض نباید باشد. باید بدانیم فرم چگونه فهم و دریافت ما را از معانی تغییر می‌دهد؟&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====ملی‌گرایی «دو قرن سکوت»====<br /> کتاب دو قرن سکوت، کتاب از حیث تحقیقی و سندیت چندان معتبر نیست. حقیقت این است که شهرت این کتاب بیش از آنکه مرهون ارزش و اعتبار علمی‌اش باشد، حاصل محتوای ایدئولوژیک آن است. این متن نمایندگی می‌کند از احساسات ملی‌گرایانه ضد عرب در ایران معاصر. ببینید جالب است که این کتاب دو ویراست دارد. چاپ اول در سال ۱۳۳۰ و ویراست دوم در سال ۱۳۳۶. بعد از رحلت استاد هم بخشی از کتاب خدمات متقابل اسلام و ایران، شهید مطهری را بر مقدمۀ آن افزودند. سؤال این است چرا همه دنبال تحریر اول هستند؟ با وجود اینکه تحریر دوم محققانه‌تر شده است. چرا می‌گویند تحریر اول؟ جواب روشن است. کسی با مقاصد علمی و تحقیقی دو قرن سکوت را نمی‌خواند. این کتاب بیش از آن که یک متن علمی در تاریخ باشد به یک متن نمادین بدل شده و به بطن باورها و ایدئولوژی ملی‌گرایی سوق یافته و نماد مواجهه با تازیان شده است. پاسخگوی احساسات و هیجانات ملی است تا نیازهای تحقیقی.&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====غبارزدایی از فضای علمی!====<br /> امروز دسترسی به عین متون گذشته و جستجوی اطلاعات بسیار آسان و سریع است. رسانه‌ها و نرم افزارها و قالب‌های دیجیتالی اطلاعات و متون، حجم گسترده‌ای از اطلاعات را در اختیار خوانندگان می‌گذارند. اما این خوانندگان در طوفان اطلاعات و گرد و غبار شبه علم، دچار کم‌بینی و بدبینی می‌شوند. جای کسانی خالی است که در این فضای غبارناک، اطلاعات را اعتبارسنجی کنند، ارزیابی کنند، تبارشناسی کنند و نسبتش را با وضعیت اکنون ما تبیین کند. چنین نقشی را بسیاری از استادان روزگار استاد [[عبدالحسین زرین‌کوب]] هم چندان ایفا نکردند. الان هم بسیار نادر و نایابند چنین کسانی.&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====جایگاه ادبیات معاصر====<br /> نسبت به ده سال پیش ادبیات معاصر خیلی بیشتر در دانشگاه مورد توجه است. گشایش گرایش کارشناسی ارشد ادبیات معاصر در برخی دانشگاه‌ها (مثلاً دانشگاه شیراز) حاکی از رویکرد تخصصی به دانشگاه است. در بعضی دانشگاه‌ها رشته ادبیات داستانی در دورۀ لیسانس بیش از ۱۰ سال است که دایر شده، گرایش روایت‌شناسی در کارشناسی ارشد نیز اختصاصاٌ به ادبیات داستانی و عمدتاً داستان معاصر می‌پردازد. گرایش ادبیات کودک هم عمدتاً امری امروزی و معاصر است. از سه دهۀ پیش در برنامۀ درسی کارشناسی ادبیات فارسی شش واحد درسی، شامل تاریخ ادبیات چهار، نظم معاصر و نثر معاصر، ادبیات دورۀ قاجار تا امروز را تدریس می‌کنند.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.cgie.org.ir/fa/news/213816/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C--%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1%D8%B4-%C2%AB%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1%C2%BB-%D8%A2%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA |عنوان=محمود فتوحی: پذیرش «بیتوجهی دانشگاه به ادبیات معاصر» آسان نیست}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سهم ادبیات در دانشگاه====<br /> سهم ادبیات معاصر در دانشگاه آن‌طور هم که می‌نمایند کم نیست. ادبیات معاصر جزو زندگی امروز ماست و دانشجویان در زندگی روزمره خود در جلسات شعرخوانی و داستان‌خوانی و در کارگاه‌های نقد و شعر و داستان و جلسات نقد کتاب، پیوسته با آن سر و کار دارند. همچنین پژوهش‌های دانشگاهی در موضوع ادبیات معاصر کم نیست.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====کرسی‌های تخصصی دانشگاه====<br /> دانشگاه نباید مثل دبیرستان باشد که یک واحد درسی برای سراسر کشور تعیین شود. تدریس و پژوهش یک موضوع در دانشگاه بر مدار کرسی‌های تخصصی می‌چرخد. اگر کرسی تخصصی ادبیات معاصر در یک دپارتمان ادبی باشد – یعنی یک استادیار یا دانشیار متخصص و یا استاد تمام متخصص در ادبیات معاصر عهده‌دار آن کرسی باشد – آن وقت می‌شود گفت دانشگاه با ادبیات معاصر به روش حرفه‌ای می‌پردازد. وگرنه تدریس به روش دبیرستانی – که کسی برود به روش عمومی دو واحد درس بدهد – کار دانشگاهی نیست. حال اگر نیمی از واحدهای درسی رشته ادبیات هم ادبیات معاصر باشد، کاری از پیش نمی‌رود. به معنای کار تخصصی، بله با شما موافقم که ادبیات معاصر در دانشگاه به اندازه ادبیات کلاسیک مورد توجه نیست. یعنی کرسی شناخته شده و معروف ادبیات معاصر در دانشگاه کم داریم.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====مفهوم دشوار معاصر====<br /> مفهوم معاصریت خود مفهوم پر‌چالشی است. معاصر از کی تا کی است؟ چه کسی با چه کسی معاصر است؟ آیا شما الان با محمد حجازی و محمد مسعود معاصرید؟ آیا [[نیما یوشیج]] با [[قیصر امین‌پور]] معاصر است؟ ما بنا بر کتاب «[[از صبا تا نیما]]»، یکصد و پنجاه سال اخیر را معاصر می‌دانیم. یا در کتاب صد سال داستان‌نویسی [[حسن میرعابدینی]] صد و بیست سال اخیر را معاصر می‌نامیم. گمان نمی‌کنم کسی که تحولات ادبی و فرهنگی ایران قرن اخیر را خوب می‌شناسد، بتواند این‌ها را معاصر خود یا معاصر هم بداند. وقتی تبیین دقیقی از معاصریت نداریم، ادبیات مشروطه را معاصر با امروز به حساب می‌آوریم، در حالی‌که از مشروطه تا اکنون چهار تا پنج دورۀ تاریخی مشخص می‌گذرد. مشروطه تاریخ است، مصدق تاریخ است، حتی جنگ ایران و عراق و ادبیاتش تاریخ است. به دلیل میل کلی‌نگری ما، دوره معاصرمان برابر است با تاریخ کشورهایی مثل استرالیا، یا کانادا که از زمان استقلالشان تا امروز بیش از ۱۶۰ سال نمی‌گذرد، بنابراین اول باید محدوده زمانی تعیین کنیم.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====«اکنون ادبی» در دانشگاه‌ها====<br /> قرار است بگوییم دانشجویی که سر کلاس ادبیات معاصر می‌نشیند معاصر با کیست؟ یا نه هشتاد ساله‌های ما معاصر با چه کسانی بوده‌اند؟ اگر محدوده زمانی را معین نکنیم، بحث همچنان ادامه خواهد داشت. پیشنهاد می‎‌کنم از اصطلاح «ادبیات اکنون» یا «ادبیات امروز» استفاده کنیم. با این اصطلاح دیگر نمی‌توانیم آثار و رخدادهای ادبی صد سال یا پنجاه سال حتی سی سال پیش را ذیل ادبیات اکنون قرار دهیم. برخی ملل مثل افریقای جنوبی، ده سال اخیر را معاصر می‌دانند یعنی ادبیات اکنون را؛ احسان عباس محقق بزرگ ادبیات عرب، سی سال اخیر را معاصر می‌شمارد. به گمان من اگر مفهوم «اکنون ادبی» را وارد بحث ادبیات معاصر کنیم این مشکل تا اندازه‌ای حل می‌شود. آن موقع پرسش این می‌شود که دانشگاه برای پرداختن به «اکنون ادبی» چه روش و راهکاری دارد؟ آیا آمادگی پرداختن به اکنون ادبی را دارد یا باید یکی دو دهه صبر کند تا آثار ادبی از چنبرۀ مقبولیت تاریخی بگذرند. محافظه‌کاری دانشگاه (به‌ویژه دانشگاهی که از دولت ارتزاق می‌کند) را براساس پرداختن به اکنون ادبی، اکنون فرهنگی، سیاسی، اجتماعی می‌توان سنجید.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====ادبیات، قلمرو خلاقیت====<br /> از آن‌جا که ادبیات بخش جداناپذیر از هر ملت است چراکه شیوه تفکر و زیست فردی و اجتماعی در شکل‌های ادبی ثبات می‌یابد. آثار ادبی فارسی عالی‌ترین سطوح کاربرد زبان را در خود دارند و نمط عالی و موثر سخن هستند. ادبیات به تعبیر بسیاری از زبان‌شناسان زبان به اضافه چیز دیگر است و این افزونه که بر ادبیات است شامل زبان‌شناسی و عناصر جمال‌شناسانه، ذوق و تجربه و فرهنگ و گذشته است. وی با تاکید بر این‌که ادبیات قلمرو خلاقیت است، ادبیات را قلمروی برای تفکر انتقادی و به هم پیوستن گسست‌های اجتماعی دانست.&lt;ref name=&quot;برگزاری&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.um.ac.ir/component/print/content/z4zT9.html |عنوان=برگزاری پنجمین جلسه انجمن ترویج زبان و ادبیات فارسی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====فرهنگ‌آفرینی متون====<br /> معنای متن و فربهی تفسیر متن مولود حیات تاریخی آن است. هر چه متن بیشتر خوانده شود، از نظر معنا متکثرتر و فربه‌تر می‌شود. متن در گذار تاریخ به کانون فرهنگ می‌آید و شاهکار می‌شود. متن‌های بزرگ خودشان فرهنگ می‌شوند، و فرهنگ می‌آفرینند و سازه هویتی یک ملت می‌شوند، پیرامون چنین متن‌هایی، انباشت تفسیری بیشتر و افق‌های معنایی متکثرتر می‌شود. این افق‌های معنایی متکثر، زمینه بررسی‌ها، تأملات و تحقیقات علمی را فراهم می‌آورد. متنی که هنوز زمان زیادی از آن نگذشته و در مواجهه با ادوار تاریخ قرار نگرفته این سرمایۀ تاریخی را برای کلاس درس و تحقیق ندارد.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====توجه به متون کلاسیک====<br /> دانشگاه به جهت این‌که باید کارش را مبتنی بر دانش انجام دهد، سراغ متنی می‌رود که مجال بیشتری برای بررسی علمی فراهم کند؛ دانشی که پیرامون یک شاهکار تاریخی است مثل حافظ یا خاقانی بسیار بیشتر از شاعر معاصر است، بنابراین طبیعی است که پژوهشگر دانشگاهی به متن پر‌مجادلۀ کلاسیک بیشتر بگراید تا به متن امروزی.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====اقبال به متون معاصر====<br /> سال به سال متن‌های معاصر فارسی بیشتر به کانون بحث‌های دانشگاهی می‌آیند. رساله‌های دکتری و پایان‌نامه‌های فوق‌لیسانس زیادی در مورد شعر معاصر نوشته شده و نوشته می‌شود. برای اثبات این مدعا، فقط به تعداد مقالات پژوهشی منتشر شده درباره شاعران و نویسندگان معاصر استناد می‌کنم.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====رویکرد اکتشافی یا انتقادی====<br /> وظیفه اصلی و اساسی استاد ایجاد پرسش در ذهن دانشجو است. دانشجویان ممکن است پاسخ‌های متعددی داشته باشند و حتی بعضی از آن‌ها اشتباه هم باشد. این همان روشی است که از آن به دو رویکرد اکتشافی و انتقادی یاد می‌شود. با این روش‌ها قدرت استدلال دانشجو بالا می‌رود و نگرش او به متن تغییر می‌کند. رویکردهای انتقادی و اکتشافی تفاوت‌های زیادی با هم دارند و این تصمیم بر عهده استاد است که انتخاب کند با چه شیوه‌ای می‌خواهد به دانشجو آموزش بدهد.&lt;ref name=&quot;رویکرد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.ibna.ir/fa/report/309228/%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C<br /> |عنوان=رویکردهای آموزش در رشته زبان و ادبیات فارسی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====رویکرد داده‌بنیاد====<br /> به‌صورت کلی پنح رویکرد آموزشی وجود دارد که می‌توان با آن متن ادبی را به دانشجو آموزش داد. اولی، رویکرد داده‌بنیاد یا آموزش‌بنیاد است. در این روش اطلاعات از سوی استاد به دانشجو منتقل می‌شود و دانشجو در این یادگیری نقش فعالی ندارد. این اطلاعات کلید فهم متن برای دانشجو است و استاد باید اطلاعاتی را به دانشجو منتقل کند.&lt;ref name=&quot;رویکرد&quot;/&gt; <br /> <br /> ====متن و جهان امروز====<br /> باید بگویم که استاد وظیفه دارد رابطه متن را با جهان امروز هم نشان بدهد. استاد نباید با ورود به کلاس وارد چند صد سال گذشته شود و کارکرد متن در جهان امروز را از یاد ببرد. نکته دیگر اینکه اگر استاد قصد دارد چنین رویکردی را در تدریس اتخاذ کند، باید منابع دست اول و معتبر را به دانشجو معرفی کند. امروزه سیل اطلاعات به همه هجوم آورده است که بیشتر آن‌ها شبه‌علم است. بنابراین باید سره را از ناسره جدا کرد و به دانشجو نشان داد. آزمون در این رویکرد باید جوری طراحی شود که دانشجو بتواند دانش خود را بسنجد.&lt;ref name=&quot;رویکرد&quot;/&gt; <br /> <br /> ====کشف نویسنده====<br /> در رویکرد سبک بنیاد دانشجو به کشف اسلوب سخن نویسنده می‌پردازد و متن را با این نگاه می‌آموزد. ما در این روش از دانشجو می‌خواهیم شیوه‌های بیانی و گویشی متن را استخراج کند. تمهیدات بلاغی و وجوه زیبایی‌شناسی نیز از معیارهای دیگری است که در این روش باید به آن توجه کرد.&lt;ref name=&quot;رویکرد&quot;/&gt; <br /> <br /> ====محفوظات یا مهارت‌ها؟====<br /> آموزش سبک‌بنیاد نباید به حفظ کردن برخی متر و معیارها محدود شود. این‌ها باید تبدیل به مهارتی برای تحلیل متن شوند. دانشجو باید بتواند شخصیت و سبک نویسنده را از متن استخراج کند. البته این کار بسیار دشواری است. یکی از راه‌های آموزش در این رویکرد درخواست از دانشجو برای نوشتن به سبک نویسنده و شاعر است.&lt;ref name=&quot;رویکرد&quot;/&gt; <br /> <br /> ====تشویق دانشجو به نقد====<br /> رویکرد واکنش‌بنیاد نیز رویکرد دیگری است که می‌توان به آن اشاره کرد. در این مکتب واکنش و نظر دانشجو به متن و درباره متن است که اهمیت دارد. معلمانی که دانشجویان و دانش‌آموزان به آن‌ها علاقه‌مند می‌شوند، معمولا از این روش استفاده می‌کنند. آن‌ها مفاهیم ازپیش‌دانسته را دیکته نمی‌کنند و واکنش‌ها و نگاه‌های دانشجو برایشان اهمیت دارد. آن‌ها شاگردان را تشویق می‌کنند تا متن را بر اساس تفکر خود تفسیر کنند. این کار زمینه را برای تمرین نقد و اظهارنظر فراهم می‌کند. در این روش دانشجو احضار می‌کند که کلاس به معنای واقعی کلمه جای حضور است.&lt;ref name=&quot;رویکرد&quot;/&gt; <br /> <br /> ====رمز و راز در متون====<br /> رویکرد تفسیربنیاد نیز متن را برای دانشجو تفسیر و تبیین می‌کند و رازها و نکته‌های متن را به دانشجو می‌آموزد. وقتی با متن مواجه می‌شویم به گره‌هایی برمی‌خوریم که می‌توان با مراجعه به متن‌های دیگر آن را تفسیر و تاویل کرد. البته بحث تاویل کمی متفاوت است. تاویل به دانش ضمنی دانشجو مانند اطلاعات فلسفی، دینی و تاریخی برمی‌گردد. این روش و درگیری با احتمالات معنایی یک متن منجر به افزایش هوش دانشجو و دانش‌آموز می‌شود. دانشجوی این مکتب متوجه می‌شود که هر متنی را هزارگونه می‌توان تفسیر کرد و هرکسی می‌تواند از ظن خود یار متن شود.&lt;ref name=&quot;رویکرد&quot;/&gt; <br /> <br /> ====فرصت یادگیری و فضای مجازی====<br /> امروزه در مواجهه با متن باید از روش‌های دیگری استفاده ‌شود که فعالیت دانشجو را در کلاس بیشتر می‌کند. خوشبختانه امروزه با فراهم‌شدن فضاهای مجازی دانشجویان تریبون‌های متعددی برای ارائه نظرات خود و بحث درباره آن‌ها در اختیار دارند. با وجود این امکانات، معلم ادبیات باید بیشتر دانشجو را به فعالیت وادارد. اجرای متن در قالب‌ها مختلف مانند دکلمه‌کردن، اجرای رادیویی، اجرای تئاتر و... از این روش‌ها است. این کار باعث می‌شود دانشجو در نهایت حد خود با متن آشنا شود. راه دوم بازنمایی متن است. اقتباس از متن، تقلید سبک، بازآفرینی و.. مثال‌هایی برای این روش است.&lt;ref name=&quot;رویکرد&quot;/&gt; <br /> <br /> ====از ویژگی‌های مدرس ادبی====<br /> مدرس ادبی باید محفوظات ادبی بسیار داشته باشد، فن بیان، ذوق زیبایی‌شناسی، قدرت برقراری ارتبا با دانشجو، نیک‌‌محضر بودن و داشتن حافظه قوی، سواد فرهنگی، داشتن شناخت از جامعه، گفتار فصیح، نوشتار دارای سبک و... ویژگی‌هایی است که یک مدرس ادبیات باید به آنان آراسته باشد. کسانی که در امر استخدام استادان و معلمان ادبیات دخیل هستند، باید این مسائل را در آن شخص نیز در نظر بگیرند و تنها به مسائل علمی اکتفا نکنند. استادان بزرگ ادبیات فارسی به بیشتر این صفات آراسته بودند.&lt;ref name=&quot;رویکرد&quot;/&gt; <br /> <br /> ====پایتخت ادبی====<br /> مفهوم پایتخت ادبی در زبان های بزرگ را در نظر بگیرید. کتاب ها و آثار هنری که نماینده فرهنگی هستند در لندن و نیویورک اجازه ورود به فرهنگ انگلیسی را می گیرند حتی اگر در کانادا یا در نیوزیلند نوشته شوند. زمانی که ما زبان فارسی را به گویش های قوم فروشکستیم، ادبیات خرد و کوچک در کجا نمایندگی فرهنگی خواهند کرد؟ چقدر خواننده خواهند یافت. الان شعرهای محمد قهرمان به لهجه تربتی را (با آن اقتدار زبان و عاطفه و تصویر) چگونه می توان به زبان فارسی و نه به جهان معرفی کرد.&lt;ref name=&quot;خرد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://khorasannews.com/Newspaper/MobileBlock?NewspaperBlockID=617002 |عنوان=ادبیات خرد و کوچک نمیتواند نماینده فرهنگی باشد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====قدرت زبان فارسی====<br /> در قلمرو پارسی‌گویان صدها زبان و گویش وجود دارد اما هیچ‌کدام به قدرت زبان پارسی نشده است. قدرت فرهنگی و هویت ساز زبان پارسی زبان ادبی و سیاسی و فرهنگی و شالوده قدرت ایرانی را ساخته حالا راه  تجزیه‌کردن این پیکره قدرتمند فرهنگی، ایجاد نزاع های زبانی است. تجربه ای که در خیلی کشورها جواب داده است.&lt;ref name=&quot;خرد&quot;/&gt;<br /> <br /> ====ارتباط در فضای ادبی====<br /> در دانشگاه‌های مطرح دنیا یک سری ورک‌شاپ‌ها برگزار می‌شود و امکان رویارویی نویسندگان و شاعران بزرگ که تحصیلات دانشگاهی مرتبط نداشته‌اند فراهم شده و انتقال تجربه صورت می‌گیرد. حال اگر ما بخواهیم بین شاعران و نویسندگان بدون تحصیلات آکادمیک مرتبط و دانشگاه پیوند برقرار کنیم، چه باید کرد؟&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====محفلی برای ارتباط====<br /> در دانشگاه نهادهای مختلفی هستند که کارشان اجرای این برنامه‌هاست. یکی انجمن‌های علمی که دانشجویی‌اند و مرتب کارگاه‌هایی از این دست برگزار می‌کنند. اساتید و نویسندگان را دعوت می‌کنند و کارگاه برگزار می‌کنند. از این کارگاه‌ها در دانشگاه فردوسی که من هستم، زیاد برگزار می‌شود و انجمن‌های علمی دانشجویی با حمایت دپارتمان‌های ادبیات این کارها را انجام می‌دهند. شکل دیگر کار به این صورت است که خود دپارتمان‌ها از کسی در این حوزه دعوت می‌کنند. کارگاه‌هایی که نویسنده یا شاعر برون دانشگاهی برگزار می‌کند، کارگاه «نوشتن خلاق» است. نویسنده یا شاعر روش‌های تجربی خود در نوشتن و سرودن را به مخاطبان می‌آموزند. نویسنده موفق، مهارت‌های نوشتن خود را طرح می‌کند و مخاطبان هم در کارگاه‌ها شرکت می‌کنند؛ اما اگر نویسنده یا شاعر بخواهد ایده‌های علمی خود را در‌باره ادبیات بیان کند یا بخواهد به روش علمی درباره مسائل ادبی صحبت کنند، باید در کنفرانس‌ها و سمینارهای دانشگاهی شرکت کند.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====نقد ادبی====<br /> در رابطه با نقد ادبی دو رویکرد نقد آکادمیک، یعنی افرادی که در حوزه نقد تحصیلات دانشگاهی دارند و نقد کارگاهی، یعنی افرادی که با شرکت در کارگاه‌ها نقد، منتقد ادبی شده‌اند، مطرح است، به نظر شما با کدام رویکرد نقد باید به سراغ متون ادبی رفت؟&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====واکنش اجتماعی به آثار ادبی====<br /> ما دو نوع نقد داریم: نقد آکادمیک و نقد ژورنالیستی یا مطبوعاتی. این دو نوع نقد دو سرشت جداگانه و دو نقش اجتماعی متفاوت دارند. نقد آکادمیک نقدی کاملا استدلالی‌برهانی، مبتنی بر روش‌های علمی است اما نقد ژورنالیسی مبتنی بر واکنش‌های مرامی، ذوقی، و اجتماعی‌فرهنگی است. هر کدام از این دو نوع نقد نقش ویژه خود را در جامعه برعهده دارند، وقتی یک رمان به بازار می‌آید، نقد ژورنالیستی به سرعت به آن واکنش نشان می‌دهد و در کوتاه‌ترین مدت تلقی‌ و قرائتش نسبت آن رمان را مطرح می‌کند. این واکنش عمدتاً اجتماعی، فرهنگی یا سیاسی است. این عمل یک ضرورت است و جامعه هم انتظار این نقدهای به هنگام و متناسب با وضعیت کنونی را دارد.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====جامعه و نقد ادبی====<br /> جامعه انتظار دارد وقتی رمانی وارد بازار شد، منتقدان بلافاصله درباره آن حرف بزنند و بنویسند. این نقد طبعا نقدی بسیار زودهنگام، به موقع و متناسب با درک و دریافت مخاطبان عام است. چنین نقدی ممکن است، ذوقی، احساسی، مرامی یا مبتنی بر باورها، عقاید و تلقی‌های شخصی یا حاکی از عصبیت و موضعگیری باشد که امری طبیعی است. زیرا نوشتن خلاق، همیشه به مثابه یک عمل سیاسی و اجتماعی است. مطبوعات به چنین نقدی نیاز دارند. خوانندگان ادبیات هم به این واکنش‌های فرهنگی سیاسی و اجتماعی سخت محتاجند.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====نقش نقد علمی====<br /> اما نقد آکادمیک نقدی است که مبتنی بر معیارها و استانداردهای علمی‌ و بی‌طرف یا حتی خنثی است، از این رو با تاخیر بیشتری نسبت به نقد مطبوعاتی به میدان می‌آید. در نقد دانشگاهی ذوق و دخالت شخصی منتقد نسبت به نقد ژورنالیستی کمتر است.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====نظریه معرفت‌بخش====<br /> تعبیر «استفاده از نظریه» مولود نگرشی ابزاری و مکانیکی به نظریه است. نظریه ابزار نیست، بلکه یک پدیده معرفت‌بخش است و برای شخص آگاهی به همراه می‌آورد. وقتی خواننده یا مخاطب از نظریه معرفت تازه‌ای حاصل کند، خود به خود، خوانش یا قرائتی تازه از متن ارائه خواهد داد. مثلا وقتی شما اطلاعاتی درباره دیدگاه‌های یونگ از ناخودآگاه پیدا کردید، این مجال برایتان فراهم می‌آید که خوانشی بر اساس آراء یونگ شکل دهید. یا مثلا وقتی با فلسفه ملاصدرا درباره خیال صدوری و نظریۀ «حرکت جوهری» آشنا شوید، قطعا در پرتو اندیشه‌های صدرا می‌توانید شعر صائب را به وجه دیگری بخوانید و بفهمید. پس این پرسش که از نظریه چه اندازه می‌توان استفاده کرد یا تا کجا مجال استفاده هست، وجهی ندارد. نظریه معرفت می‌آورد و معرفت سبب تفسیر جدید می‌شود و تفسیر امری است آزاد و حتی رهایی‌بخش. مرزهای آن محدود و بسته نیست. به میزانی که شخص معرفت نظری غنی و متفاوتی داشته باشد به همان میزان هم تفسیر و تحلیل او از متن ادبی متفاوت خواهد بود.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====آگاهی‌بخشی نظریه‌ها====<br /> نظریه‌ها عمدتا شکلی از آگاهی هستند که در مواجه با متن ادبی باب فهم متن را می‌گشایند و خوانش‌ متفاوتی از متن ادبی را شکل می‌دهند. هر گاه فلسفه جدیدی ظهور کرده، میدان‌های تفسیر جدیدی در پی آن پدید آمده‌اند. با ظهور فلسفه ساختارگرایی نظریه ادبی ساختگرایی پدیدار شد. ساختگرایی تمام ایعاد زندگی ما را دچار خوانش و تفسیر دیگری کرد، متن هم که بخشی از حیات وجودی و مولود زندگی اجتماعی انسان است، دچار خوانش ساختگرایانه می‌شود. باید دید که یک نظریه به اندازه قدرت تبیین مفاهیم و مسائل ادبیات را دارد و چقدر قدرت صورت‌بندی مفاهیم ادبی را دارد.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ===دیگران از نگاه محمود فتوحی===<br /> ====[[عبدالحسین زرین‌کوب]] و اسلوب علمی ایشان====<br /> اولین باری که من پای درس استاد زرین‌کوب زانو زدم، مهر سال ۱۳۶۹ بود. ما پنج نفر دانشجو بودیم در درس مثنوی معنوی. انضباط در رفتار و تشخص در گفتار استاد، بسیار برای من جالب توجه بود. ایشان استاد بازنشسته و در آستانۀ ۷۰ سالگی بودند. در ده سالی که از انقلاب گذشته بود، دربارۀ استادن بزرگی مثل ایشان ضد و نقیض‌ها شنیده بودیم. عمدتاً در آن زمان ذهنیت مسلط این بود که استادان مؤثر دورۀ پهلوی، مخالف انقلاب و اسلام و به تعبیر آن روزها طاغوتی هستند. در اولین روز کلاس یک ترس همراه با شک و بیگانگی نسبت به استاد داشتم. ترسم نتیجۀ ابهت و حشمت استادی بود و شک هم حاصل شنیده‌هایی که از انقلابیون چپ و راست به ما رسیده بود. اما برعکس شنیده‌ها دیدم استاد مردی است آرام و البته جدی. با ما دانشجویان در نهایت ادب و احترام سخن می‌گفت. سنجیده حرف می‌زد. در کلاس مطلقاً به مسائل روز و به‌ویژه رخدادهای سیاسی نمی‌پرداخت. برخورد مودبانه و منش بسیار منطقی و سنجیده‌اش در پاسخ به سوالات، مرا تحت‌تأثیر قرار می‌داد. در کلاس مثنوی، منقولات قرآن و اخبار و احادیث بسیار می‌شنیدیم و نیز از عرفان و حکمت و وعظ و تاریخ سخن‌ها می‌رفت. خلاصه هرچه دنبال نشانه‌های سرسپردگی به طاغوت در ایشان می‌گشتم، چیزی پیدا نمی‌کردم. مستقل بود و به هیچ جریانی سرسپردگی نداشت.<br /> <br /> مهمترین تغییری که در نظر بنده نسبت به ایشان رخ داد، همین بود که برخلاف آن‌چه شنیده بودم با یک شخصیتی مواجه شدم منطقی، دانا و سنجیده که برخلاف اغلب رجال پرجنجال آن روزها نه رفتار تند داشت و نه گفتارهیجانی.&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1130294-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%87-%DA%86%D8%A7%D9%BE-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D9%88-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%B3%DA%A9%D9%88%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%88%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D9%87%DB%8C%DA%86-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%B3%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7-%D8%B9%D9%84-%D8%A7%D9%85-%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D9%86%D9%87-%D8%B9%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%AA%D8%AE%D8%B5%D8%B5 |عنوان=چه کسی اجازه چاپ دو قرن سکوت را نداد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> کتاب‌های ایشان را که می‌خواندم به لحاظ منطق، تحقیق و اسلوب بیان، فرهیخته بود و به نمَطِ عالی. سبک سخن گفتنِ ایشان با دانشجو هم نزدیک بود به همان اسلوب عالیِ فرهیخته که بر حشمت استادی می‌افزود. اما گاهی که مهربانی و صمیمیتی چاشنی کلامش می‌شد، دیگر به قول حافظ «لذت حضور» بود و «گلش امن». <br /> قلمرو تحقیقات استاد زرین‌کوب بسیار متنوع و گسترده است از فلسفه و کلام و دین و تاریخ گرفته تا تصوف و شعر و داستان و نقد ادبی و فرهنگ عامه و ادبیات ملل و نحل. مسلم است که کشف یک نظام معرفتی و دانش منسجم در تحقیقاتی چنین متنوع و گونه‌گون آسان نیست. روش و نگرش یک عالم از دلِ دانش منسجم و نظم معرفتی حاکم بر پژوهش‌های او بازشناخته می‌شود. از طرف دیگر توفیق و اثرگذاری آثار استاد زرین‌کوب مرهون خلاقیت شخصی ایشان بود. ایشان در روایت‌گریِ موضوع تحقیقشان، یک قلم ویژه و فردی داشت که بیش از هر چیز از جذابیت روایت‌گری و بلاغتِ نوشتار برخوردار بود. مثلاً عین مطلب تاریخ طبری یا اشراف الانساب بلاذری و یا کتاب مقدسی را با اسلوبی بسیار جذاب و اقناعی برای خوانندۀ فارسی زبان به تحریر می‌کشید. خب این یک موهبت خلاقه و فردی است که من شاگرد ندارم.&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;/&gt;<br /> <br /> یکی از ویژگی‌های منحصر به فرد دکتر زرین‌کوب مهارت و قدرت در تصنیف کتاب‌های علمی و تحقیقی برای خوانندۀ متخصص گرفته تا خوانندۀ عادی است. یعنی نوشتن کتابی که هم اعتبار علمی خود را نسبتاً حفظ می‌کند و هم نزد طبقه متوسط خوانندگان خوش‌خوان است. در حال حاضر ما در تحقیقات علوم انسانی تألیفاتی با چنین سبک و سیاقی نداریم. جالب است که در بسیاری از دانشگاه‌های جهان حرکتی به سوی نوشتن برای خوانندگان معمولی آغاز شده است. مباحث تخصصی علم را ساده با بیان جذاب، روایتگری می‌کنند. رمان جامعه‌شناختی، روانشناختی، اقتصادی، تاریخی می‌نویسند. در دو دهه اخیر نوشتار علوم انسانی فارسی سخت در زبان تخصصی و سبک فنی فرو غلتیده است. کتاب‌ها و مقالات دانشگاهی را فقط متخصصان همان موضوع می‌توانند بخوانند. این تخصص‌گراییِ صرف، سبب گسست علوم انسانی دانشگاهی از بدنۀ کتابخوان جامعه شده است. زرین‌کوب موضوعات علمی را به سبک ادبی برای هر دو گروه متخصص و متوسط می‌نوشت. جای خالی قلم و سبک او در منشورات علوم انسانی امروز بسیار محسوس است. سبک او که آمیزه‌ای بود از اطلاعات وسیع و مقبول علمی در بیانی سرشار از جذابیت ادبی و روایتگری.&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;/&gt;<br /> <br /> استاد زرین‌کوب در تاریخ ادبیات‌نگاری و بخصوص تاریخ شعر فارسی همین اسلوب تاریخ‌نگاری عمومی را دارد. با این تفاوت که در تاریخ ادبی قائل به نگارش «تاریخ درونی» ادبیات بود. در مقدمه یکی از کتاب سیری در شعر فارسی روش «تاریخ درونی ادبیات» را پیشنهاد داده‌اند. مراد ایشان از تاریخ درونی ادبیات، استخراج اطلاعات و رخدادهای ادبی از درون متن ادبی است. ایشان متن را می‌خوانَد و گام‌به‌گام با متن پیش می‌رود و یافته‌هایش را گزارش می‌کند. گرچه غالباً نوشته ایشان به یک نقد و تحقیق تأثری بدل می‌شود، اما با این همه از متن دور نیست. البته با اینکه بر تاریخ درونی ادبی تأکید داشت اما همچنان بر استنادسازی روایتش به اطلاعات برون متنی از تذکره‌ها و تواریخ ادبی تکیه می‌کرد.&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===جوایز و افتخارات===<br /> * ۱۳۹۷: برندۀ پانزدهمین دوره جشنواره نقد کتاب. برای مقالۀ «نقد درسنامه‌های سبک‌شناسی».<br /> * ۱۳۹۶: برندۀ پانزدهمین دورۀ جایزۀ قلم زرین، ؛ برای کتاب [[صد سال عشق مجازی]]<br /> * ۱۳۹۶: کسب نشان دهخدا، سومین دوره کتاب سال اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌های سراسر کشور نشان دهخدا؛ برای کتاب [[صد سال عشق مجازی]]<br /> * ۱۳۹۶: برندۀ جایزۀ دوازدهمین دورۀ جشنوارۀ شعر فجر ۱۳۹۶ برای کتاب [[صد سال عشق مجازی]]<br /> * ۱۳۹۲: برگزیده تشویقیِ ششمین دوره [[جایزه ادبی جلال آل‌احمد]]؛ برای کتاب [[سبک‌‌شناسی: نظریه‌ها، روش‌ها و رویکردها]]<br /> * ۱۳۹۲: برگزیده تشویقیِ سی‌ویکمین دوره کتاب سال جمهوری اسلامی ایران؛ برای کتاب [[سبک‌‌شناسی: نظریه‌ها، روش‌ها و رویکردها]]<br /> <br /> ==آثار و کتابشناسی==<br /> * ۱۳۸۶: [[بلاغت تصویر]]، تهران: سخن. ۴۶۰ ص. چاپ چهارم ۱۳۹۵ ش (بحثی تطبیقی در مبانی تصویر در شعر فارسی و مکتب‌های ادبی اروپا)<br /> * ۱۳۸۵: [[نقد ادبی در سبک هندی]]. تهران: سخن (تجدید چاپ نقد خیال) ۴۶۰ ص.<br /> * ۱۳۸۵: [[آیین نگارش مقالهٔ پژوهشی]]، تهران: سخن. ۳۲۰ ص. (ویراست سوم، چاپ بیست و دوم ۱۴۰۰. انتشار در تاجیکستان: برگردان به خط سیریلیک، عمرالدین یوسفی، تاجیکستان:انتشارات بخارا، اسفند ۱۳۹۴<br /> * ۱۳۸۴: [[حماسه‌های صربی]]. (ترجمه و تألیف) تهران: ناژ، ۱۵۰ ص<br /> * ۱۳۸۴: [[تاریخ ادبیات صربستان]]. (ترجمه و تألیف) تهران ناژ، ۲۵۰ ص<br /> * ۱۳۸۱: [[سیب پرتابی]]. دفتر شعر، تهران: ناژ – ۱۳۰ ص<br /> * ۱۳۷۹: [[نقد خیال: بررسی دیدگاه‌های نقد ادبی در سبک هندی]]. تهران: روزگار، ۵۲۸ ص (برندۀ جایزهٔ تشویقی کتاب سال ۱۳۷۹)<br /> *‌ ۱۳۷۸: فارسی عمومی (درس‌نامهٔ دانشگاهی)، با دکتر [[حبیب‌الله عباسی]]. تهران: سخن ۳۵۰ ص (چاپ صد و دهم سال ۱۴۰۰)<br /> <br /> ===تعدادی از مقالات===<br /> از محمود فتوحی تاکنون بیش از ۱۰۰ مقاله در نشریات دانشگاهی و غیردانشگاهی به چاپ رسیده‌است. برخی از این مقالات عبارتند از:<br /> <br /> * ۱۳۹۵: «متون کهن فارسی و نظریۀ ادبی مدرن». فصلنامۀ نقد ادبی. شماره ۳۳. بهار ۱۳۹۵<br /> * ۱۳۹۲: «شیطان‌های شاعران: شعر عربی، میانهٔ الهام و تلاش قریحه‌ها»، دکتر احسان عباس، مترجم محمود فتوحی. بخشی از کتاب احسان عباس. کتاب ماه ادبیات. سال هفتم، شمارهٔ ۷۵ (پیاپی ۱۸۹)، تیر ۱۳۹۲. صص ۲–۸<br /> * ۱۳۹۲: «خیال»، از اصطلاحات نقد ادبی در سبک هندی. دانشنامهٔ شبه‌قاره ج ۳.<br /> * ۱۳۹۲: «کارنامه هشتاد ساله رشته زبان و ادبیات فارسی». بخارا. شماره ۹۳<br /> * ۱۳۸۷: «ارزش ادبی ابهام: از دو معنایی تا چندلایه‌گی معنا». مجلهٔ دانشکده ادبیات دانشگاه تربیت معلم، پاییز، ۱۳۸۷، ش ۶۲. صص ۱۷–۳۶.<br /> * ۱۳۸۷: «ساخت‌شکنی بلاغی: نقش صناعات بلاغی در شکست و واسازی متن». فصل‌نامه نقد ادبی. شماره ۳. پاییز ۱۳۸۷<br /> * ۱۳۸۸: «سبک، گفتمان و ایدئولوژی». کتاب نقد آگاه. پاییز ۱۳۸۸<br /> * ۱۳۸۸: «بررسی رابطه تجربه عرفانی و زبان تصویری در عبهرالعاشقین». مجله ادب‌پژوهی. زمستان ۱۳۸۸؛ ۳ (۱۰): ۷–۲۵. با همکاری مریم علی‌نژاد.<br /> * ۱۳۸۱: «تأثیر نقد یونانی بر نقد ادبی عرب». ماهنامهٔ ادبیات و فلسفه تهران: ش ۶۵–۶۶<br /> * ۱۳۸۰: «بلاغت سیاسی»، روزنامه نوروز، ۲۶ اردیبهشت.<br /> * ۱۳۸۰: «ادبیات داستانی و دانشگاه»، ماهنامه ادبیات و فلسفه، آبان ۱۳۸۰ – سال ۵، شماره ۴۹.<br /> * ۱۳۹۴: «ضیافت اجتماعی عشق در بزم‌های وقوعی عهد شاه طهماسب». فصلنامه دریچه. سال ۱۱ شماره ۳۶. بهار ۱۳۹۴.<br /> *‌ ۱۳۹۳: «سبک واسوخت در شعر فارسی: پیشرو و سرآمد واسوخت محتشم است نه وحشی» در نامه فرهنگستان ویژه نامه شبه قاره. شماره سوم، پیاپی ۳، پاییز ـ زمستان ۱۳۹۳.<br /> * ۱۳۹۲: «سبک دورخیالان هندی: شاخه هندی شعر فارسی در قرن دوازدهم». در کتاب ماه ادبیات. سال هفتم، شماره ۷۴ (پیاپی ۱۸۸)، خرداد ۱۳۹۲ صص ۱۵–۲۳.<br /> * ۱۳۹۲: سبک هندی. دانشنامه شبه قاره هند. فرهنگستان زبان و ادبی فارسی. ج ۳. (مدخل ۲۵ هزار واژه‌ای دانشنامه).<br /> * ۱۳۹۲: «نازک‌خیالی اصفهانی و دورخیالی هندی»، نامه فرهنگستان. ویژه‌نامه شبه قاره. شماره ۱. فروردین ۱۳۹۲.<br /> * ۱۳۹۱: «سبک‌شناسی رسائل سعدی». سعدی‌شناسی دفتر پانزدهم. اردیبهشت ۱۳۹۱. شیراز. مرکز سعدی‌شناسی<br /> * ۱۳۸۹: «سبک چیست». در چون من در این دیار: جشن‌نامه استاد دکتر رضا انزابی‌نژاد/به کوشش محمدرضا راشد محصل، محمدجعفر یاحقی، سلمان ساکت؛ با همکاری قطب علمی فردوسی‌شناسی و ادبیات خراسان دانشگاه فردوسی مشهد. تهران: سخن، ۱۳۸۹.<br /> * ۱۳۸۸: «سبک‌شناسی در سطح نحوی». مجله پژوهشی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران. پاییز ۱۳۸۸. ش ۱۹۰ دوره ۶۰ ص ۷۹–۹۹<br /> * ۱۳۸۹: «نقش بافت و مخاطب در تفاوت سبک نثر امیر ارسلان و ملک جمشید». در جستارهای ادبی (ادبیات و علوم انسانی مشهد) شماره ۴ (پیاپی ۱۶۷)، ۱۳۸۹. با همکاری هادی یاوری.<br /> * ۱۳۸۹: «از متن متمکن تا متن مغلوب: گونه‌شناسی نثر صوفیه». فصل‌نامهٔ نقد ادبی. شماره ۱۰. تابستان. ۱۳۸۹٫۳ (۱۰). ۷۱–۱۲۶.<br /> * ۱۳۸۸: «سبک‌شناسی ادبی: سرشت سخن ادبی، برجستگی و شخصی‌سازی زبان». زبان و ادب پارسی. در دانشگاه علامه طباطبایی. سال ۱۳. ش ۴۱ پاییز ۱۳۸۸ صص ۲۴–۴۰<br /> * ۱۳۷۹: سبک و ایده در آثار شریعتی، همایش بازشناسی اندیشه‌های شریعتی، ایران، مشهد. (چاپ در مجموعه مقالات)<br /> * ۱۳۸۷: «مختارنامه و سبک شخصی». مجلهٔ شهروند. ۲۹ فروردین.<br /> <br /> ===نگاهی به برخی آثار===<br /> ====کتاب «[[سبک‌شناسی]]»====<br /> سبک شناسی کتابی است نوشته‌ٔ دکتر &quot;محمود فتوحی&quot; که در آن به بررسی &quot;نظریه‌ها، رویکردها و روش‌ها&quot; می‌پردازد. در دو دهه اخیر، نظریات ادبی، متون ادبی فارسی را زیربنای خوانش‌ها و تفسیرهای خود قرار داده‌اند. در این نگرش، متن، بهانه‌ای برای تولید دوباره‌ی ایده و بررسی مجدد مبانی نظریه‌ها می‌شود. متأسفانه در این‌گونه قرائت‌ها، اصل و منشأ متن و نیز رابطه آن با تاریخ، سنت و بافت اجتماعی آن شناخته نمی‌شود. نقد ادبی فارسی شاید در ارائه خوانش‌های سلیقه‌ای، تفسیر آزاد و برداشت‌های شخصی موفق بوده است، اما در شناخت خلاقیت، اصالت، سبک و شخصیت خلاق نویسنده شکست خورده و حتی به درجه‌بندی و ارزیابی آن‌ها، راهی پیدا نمی‌کند.<br /> زمانی که مورخ ادبی نتواند در انبوه نقدها و نظرات، نتیجه‌ای قابل اعتماد درباره اصالت و نوآوری‌های خلاقانه نویسنده، تبارشناسی متن، تأثیر‌گرفتن و پذیرفتن روابط بینامتنی پیدا کند، به شکست خود پی می‌برد. در پژوهش‌ها و نقدهای موجود معیار یا دستورالعملی وجود ندارد که بر اساس آن بتوان سبک‌های شخصی و کلی، انواع متون، انواع ادبی یا دوره‌های ادبی را از هم تشخیص داد.<br /> <br /> کتاب &quot;سبک‌شناسی&quot; از دکتر &quot;محمود فتوحی&quot; به دو بخش &quot;سبک‌‌شناسی نظری&quot; و &quot;سبک‌‌شناسی عملی&quot; و در مجموع چهارده فصل تقسیم شده است. پنج فصل اول به ملاحظات نظری در مورد زبان و چیستی سبک، ماهیت سبک ادبی و مسائل مربوط به آن و ماهیت دانش &quot;سبک‌‌شناسی&quot; اختصاص دارد و رویکردهای سبکی و پیوند دانش &quot;سبک ‌شناسی&quot; با دانش ادبی و زبانی را بررسی کرده است. بخش دوم در نه فصل با هدف نشان‌دادن روش مطالعه عملی و تحلیل عینی &quot;سبک‌شناسی&quot; طراحی شده است. نویسنده در ابتدای هر فصل با هدف آشنایی خواننده با ایده‌ٔ کلی متن، اشاره کوتاهی به محتوای آن می‌کند و بحث‌ها در پایان هر فصل خلاصه می‌شود.&lt;ref name=&quot;عنوان&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.iranketab.ir/book/40265-sabk-shenasi |عنوان=کتاب سبک شناسی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====کتاب «[[بلاغت تصویر]]»====<br /> کتاب «بلاغت تصویر» نوشته محمود فتوحی در است نویسنده در این کتاب کوشیده فن تصویرگری در سبک‌های شعری طرح و تفاوت مبانی و اصول آن‌ها آشکارتر شود. برای کسب این هدف، بحث بر مدار سبک‌های شعری فارسی و مطابقه‌ٔ آن‌ها با مکتب‌های ادبی اروپایی می‌گردد. در هر بخش پس از بحث درباره‌ٔ مبانی سبک شعری از ماهیت تصویر در آن سبک، کارکرد تصویر و مبانی معرفتی آن و نیز جایگاه آن در بافت شعر سخن گفته‌ شده و مفهوم برخی اصطلاحات بلاغی با تکیه بر دیدگاه‌های موجود روشن‌تر شده است. در خلال مباحث کتاب به روشنی درمی‌یابیم که مبانی معرفتی و زیبایی‌شناسی تصویر در هر سبک از اساس با دیگر سبک‌ها متفاوت است. مراد از مبانی معرفتی، فلسفه‌ٔ هستی‌شناسی و شیوه‌ٔ نگرش به جهان و اشیا و روش تخیل است. مسلما نوع جهان‌نگری در هر یک از سبک‌های هنری، شیوه‌ٔ نگاه هنرمند به جهان و اشیا و نیز روش خلاقیت و تخیل و تصویرگری او را شکل می‌دهد. کتاب «بلاغت تصویر» اثر محمود فتوحی از سوی انتشارات سخن منتشر و وارد بازار کتاب شده است.&lt;ref name=&quot;بلاغت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://daryaketab.ir/product/106069/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D8%AA-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C|عنوان=کتاب بلاغت تصویر اثر محمود فتوحی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%85%D9%88%D9%84%D9%88%DB%8C_%D9%88_%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B1_%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C&diff=47543 2022-07-13T11:19:30Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> |عنوان = مولوی و اسرار خاموشی<br /> |تصویر = مولوی و اسرار خاموشی.jpg<br /> |اندازه تصویر = <br /> |زیرنویس تصویر = <br /> |نویسنده = [[علی محمدی آسیاآبادی]]<br /> |تصویرگر = <br /> |طراح جلد = <br /> |زبان = <br /> |مجموعه =<br /> |موضوع = <br /> |سبک = <br /> |ناشر = انتشارات سخن<br /> |ناشر فارسی = <br /> |محل انتشارات = <br /> |تاریخ نشر = ۱۳۹۰<br /> |تاریخ نشر فارسی=<br /> |محل ناشر فارسی =<br /> |تعداد صفحات = ۵۸۴<br /> |نوع رسانه = کتاب<br /> |صفحه = <br /> |شابک = ۹۷۸-۹۶۴۳۷۲۵۰۰۶<br /> |پس از = <br /> |پیش از = <br /> }}<br /> کتاب «'''مولوی و اسرار خاموشی'''؛ فلسفه، عرفان و بوطیقای خاموشی» اثری از دکتر [[علی محمدی آسیابادی]] است که به پژوهش درباره‌ٔ خاموشی از نظر مولوی و نیز در شعر او، می‌پردازد.&lt;ref name=&quot;ایران کتاب&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.iranketab.ir/book/79202-molawi |عنوان=کتاب مولوی و اسرار خاموشی اثر علی محمدی آسیابادی | ایران کتاب}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> مولوی، عارف و شاعر نامدار ایرانی قرن هفتم هجری است و این کتاب یکی از آثاری که درباره‌ٔ مولوی نگاشته شده و گامی است برای شناخت مولوی و آفاق فکر و اندیشه او. نویسنده در این کتاب به نقد و تفسیر آراء، اندیشه‌ها و اشعار مولوی پرداخته است. دکتر «[[علی محمدی آسیابادی]]» در این کتاب ضمن اشاره به دیدگاه‌های فلسفی قدیم و جدید درباره خود‌شناسی و معرفت‌نفس، با رویکردی جدید آرای عرفانی مولانا را تحلیل و بررسی می‌کند. در این اثر تفاوت رویکرد عرفا به نفس و فرآیندهای متفاوت ذهنی را شرح داده می شود و با اشاره به حکایت‌ها و داستان‌های گوناگون از مثنوی، به نقد روان‌شناختی و فلسفی مفاهیم این داستان‌ها پرداخته شده. مبحثی درباره نفس‌شناسی نزد صوفیه و نظریات مرتبط با آن را در علم روان‌شناسی ؛ مبحث محبت و عشق مقدس، مفهوم دل و عقل از دیدگاه عرفا، دیگر مبانی عرفانی و فکری مولانا؛ عرفان خاموشی و اسرار آن و تحلیل داستان‌های مرتبط با آن، از جمله موضوعاتی است که در کتاب حاضر به آن‌ها پرداخته شده است.&lt;ref name=&quot;ساربوک&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.sarbook.com/product/344008 |عنوان=مشخصات، قیمت و خرید کتاب مولوی و اسرار خاموشی: فلسفه، عرفان و بوطیقای خاموشی اثر علی محمدی‌آسیابادی انتشارات سخن | ساربوک}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> این کتاب به‌عنوان اثر شایسته تقدیر پنجمین دوره [[جایزه ادبی جلال آل‌احمد]] در بخش نقد ادبی در آذرماه ۱۳۹۱ هجری خورشیدی معرفی شد.&lt;ref name=&quot;زمزار&quot;/&gt;<br /> [[پرونده:آسیاآبادی.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:علی محمدی آسیاآبادی.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> ==برای کسانی که کتاب را نخوانده‌اند==<br /> <br /> ===خلاصه کتاب===<br /> موضوع کتاب حاضر، نقد و تفسیر آراء، اندیشه‌ها و اشعار مولوی، عارف و شاعر نامدار ایرانی قرن هفتم هجری است. نگارنده، ضمن اشاره به دیدگاه‌های فلسفی قدیم و جدید درباره خود‌شناسی و معرفت‌ نفس، با رویکردی جدید آرای عرفانی مولانا را تحلیل و بررسی می‌کند. سپس تفاوت رویکرد عرفا به نفس و فرآیندهای متفاوت ذهنی را شرح می‌دهد و با اشاره به حکایت‌ها و داستان‌های گوناگون از مثنوی، به نقد روان‌شناختی و فلسفی مفاهیم این داستان‌ها می‌پردازد. در ادامه، مبحثی درباره نفس‌شناسی نزد صوفیه و نظریات مرتبط با آن را در علم روان‌شناسی مطرح می‌کند. در خاتمه مبحث محبت و عشق مقدس، مفهوم دل و عقل از دیدگاه عرفا، دیگر مبانی عرفانی و فکری مولانا و در نهایت عرفان خاموشی و اسرار آن و تحلیل داستان‌های مرتبط با آن را مورد توجه قرار می‌دهد.&lt;ref name=&quot;کتاب&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.google.com/amp/s/www.gisoom.com/book/1765114/%25DA%25A9%25D8%25AA%25D8%25A7%25D8%25A8-%25D9%2585%25D9%2588%25D9%2584%25D9%2588%25DB%258C-%25D9%2588-%25D8%25A7%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25A7%25D8%25B1-%25D8%25AE%25D8%25A7%25D9%2585%25D9%2588%25D8%25B4%25DB%258C-%25D9%2581%25D9%2584%25D8%25B3%25D9%2581%25D9%2587-%25D8%25B9%25D8%25B1%25D9%2581%25D8%25A7%25D9%2586-%25D9%2588-%25D8%25A8%25D9%2588%25D8%25B7%25DB%258C%25D9%2582%25D8%25A7%25DB%258C-%25D8%25AE%25D8%25A7%25D9%2585%25D9%2588%25D8%25B4%25DB%258C/%3famp|عنوان=کتاب مولوی و اسرار خاموشی: فلسفه، عرفان و بوطیقای خاموشی‎‎}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====در مقدمه‌ٔ اثر می‌خوانيم:====<br /> «برای فهم دقيق‌تر و عميق‌تر موضوع، لازم بود درباره نفس‌شناسی عموما و نفس‌شناسی صوفيانه خصوصا تحقيق شود و اين تحقيق در راستای تبيين موضوع خاموشی باشد. آثار مولوی پيش از آن که نظريه‌ای منسجم را در برابر ما قرار دهد، انبوهی از آگاهی را که در ساختاری دايره‌المعارف‌گونه ارايه شده است، عرضه می کند. اما ساختار آن به نحوی نيست که بتوان در آن مقدمه و موخره‌ای يافت. همين موضوع ايجاب می‌کند که برای تبيين ديدگاه‌های مولوی به‌ناچار به سراغ کسانی بروی که آفاق فکری آن‌ها تا اندازه‌ای به مولوی نزديک است. به همين سبب در اين نوشته، نظريه‌هايی معرفی شده است که گرچه متعلق به قرن حاضر است، اما موضع وجودشناختی يا معرفت شناختی آن‌ها با موضوع مولوی تشابهات قابل توجهی داشته است.»&lt;ref name=&quot;ایران کتاب&quot;/&gt;<br /> <br /> ===معرفی نویسنده===<br /> دکتر [[علی محمدی آسیابادی]] متولد ۱۳۵۰ است. او در خانواده‌ای سنتی که به شعایر مذهبی اهمیت بسیار می‌دادند به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی و راهنمایی خود را در روستای محل تولدش شهر کرکوند از شهرستان مبارکه گذراند. دورهٔ دبیرستان را در دبیرستان‌های امام خمینی و شهید بهشتی شهر مبارکه طی کرد و در عین حال وقت‌های آزاد خود را با مطالعه کتابهای متعدد در موضوعات ادبی، تاریخی، دینی پر می‌کرد.<br /> <br /> در سال ۱۳۷۰ وارد دانشگاه شهید بهشتی تهران شد و در سال ۱۳۷۵ مدرک کارشناسی رشته زبان و ادبیات فارسی را از این دانشگاه اخذ کرد. در سال ۱۳۷۵ برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد پذیرفته شد و در همان سال در اولین المپیاد علمی دانشجویی کشور برگزیده شد. مقطع کارشناسی ارشد را در دانشگاه تربیت معلم تهران گذراند و در تابستان ۱۳۷۸ از پایان نامه خود با عنوان «مواجهه نیما با طبیعت» دفاع کرد و فارغ‌التحصیل شد. در بهمن ماه همان سال در آزمون دکتری دانشگاه علامه طباطبایی پذیرفته شد و در سال ۱۳۸۲ دکتری خود را دریافت کرد در تمام این مدت مطالعه و تحقیق یکی از مهمترین دغدغه‌های ایشان بود. پس از اتمام دوره دکتری و از بهمن ماه ۱۳۸۲ به‌طور تمام‌وقت در دانشگاه شهرکرد مشغول به کار شد. در سال ۱۳۸۳ به ریاست کتابخانه مرکزی و انتشارات دانشگاه منصوب شد و تا ۱۳۸۵ در این سمت بود. او در طی این مدت کتاب‌های متعددی تألیف یا ترجمه کرده‌ و نیز ده‌ها مقاله به تالیف وی به چاپ رسیده است.&lt;ref name=&quot;زمزار&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.zamzar.ir/25570/%D9%85%D9%88%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%DB%8C.html/ |عنوان=مولوی و اسرار خاموشی (دکتر علی محمدی آسیابادی) | زمزار | تفریح و سرگرمی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===از زبان نویسندهٔ کتاب===<br /> ====انگیزه چاپ کتاب چه بود؟====<br /> بی‌تردید مولوی نه تنها یکی از بزرگ‌ترین شخصیت‌های ادبی در تاریخ ادبیات فارسی است بلکه یکی از بزرگترین شخصیت‌های فرهنگ و تمدن اسلامی است که مخاطبان او حتی بیرون از قلمرو جهان اسلام هم بسیارند و امروزه حتی در غرب، به‌ویژه در امریکا مخاطبان زیادی دارد، تا جایی که در این کشور انگلیسی‌زبان، علاقمندان به آثار مولوی، مخصوصا مثنوی، بیشتر از علاقمندان به آثار شکسپیرند که آثارش در اصل به زبان انگلیسی نوشته شده است. در واقع آثار مولوی از معدود آثار فرهنگی‌ای است که برای پر کردن خلأ معنویتی که در دنیای امروز گریبان‌گیر بشر شده است بسیار سودمند است. تفکر معنوی‌ای که از دل آن نه خشم و نفرت و انزجار بلکه عشق و آبادانی و سازندگی می‌جوشد و گوهر والایی را که در درون هر انسانی به ودیعه نهاده‌اند، پیراسته از غبارهای غفلت فردی و قومی و اجتماعی در برابر آینه‌ای می‌نهد که جان‌های انسان‌ها برای عشق ورزیدن به خود نظاره‌گر آن هستند. مثنوی مولوی نردبان آسمان است و غزلیات او حدیث لایزال عشق است که بدون حضور آن هیچ انسانی نمی‌تواند به ملکوت آسمان‌ها دست یابد. علاقه ادب دوستان عموماً و دانشجویان ادبیات خصوصاً به این دو اثر مولوی روز‌به‌روز در حال افزایش است.&lt;ref name=&quot;زمزار&quot;/&gt;<br /> <br /> ====چرا خاموشی؟====<br /> یکی از مهمترین ابعاد گفتمان عرفانی عموماً و صوفیانه خصوصاً بعد روان‌شناسی‌ای است که به جنبه معرفت‌شناسی آن مربوط می‌شود و معرفت‌شناسی هم که در کنار وجودشناسی و خداشناسی یکی از سه رکن اصلی تفکر عرفانی است. علاقه به دانش روان‌شناسی از یک طرف و علاقه به استفاده از آن در نقد و بررسی آثار ادبی از طرف دیگر موضوعی است که در حوزه مولوی‌پژوهی توجه کسان زیادی را از طیف‌های مختلف به خود جلب کرده است و در این میان عده‌ای هم که آشنایی کافی با مولوی یا برخی نظریه‌های روان‌شناسی نداشته‌اند به قضاوت‌های شتاب‌زده روی آورده و مطالبی را مطرح کرده‌اند که از آفاق فکری مولوی بسیار دور است. لذا توجه به این جنبه از تفکر مولوی یکی از کارهای ضروری است که انگیزه این جانب در طرح مسایلی بوده است که در کتاب مولوی و اسرار خاموشی مطرح شده است. از آن‌جا که مفهوم خاموشی نزد مولوی مهمترین مفهومی است که هم با روان‌شناسی صوفیانه ارتباط ژرفی دارد و هم با سایر دیدگاه‌های مولوی، پرداختن به این موضوع و تحقیق درباره معنا و حقیقت خاموشی از نظر مولوی بسیار لازم می‌نمود و البته تحقیقی تازه در این موضوع، در کنار تحقیق‌های دیگران، می‌توانست و می‌تواند قدمی لازم در جهت مولوی پژوهی باشد.&lt;ref name=&quot;زمزار&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ====ویژگی کتاب «مولوی و اسرار خاموشی» چیست؟====<br /> مشاهده دیدگاه روان‌شناختی مولوی در آینه برخی از نظریه‌های روان‌شناسی جدید و دیدن آن نظریات در آینه آثار مولوی از یک سو و تحقیق در ابعاد مختلف معنی و حقیقت خاموشی در گفتمان صوفیانه و نقش و معنای آن در بوطیقا (شعرشناسی)، مخصوصاً بوطیقای صوفیانه، مهمترین ویژگی این کتاب است. در این کتاب به‌طور نسبتاً مفصّل به علم‌النفس صوفیانه و فرایند تبدیل من نفسانی به من روحانی پرداخته شده است و مشخص شده است که خاموشی چه نقشی در این فرایند دارد و محصول کدام مرتبه از سلوک است. همچنین مفاهیم و معارفی که به این تبدیل نفسانی مربوط می‌شود توجه شده است و مثلاً مفهوم «اُمّی» که هم ویژگی حضرت رسول‌(ص) و هم ویژگی بسیاری از عرفا بوده است به تفصیل و با نگاهی تازه و متفاوت بررسی شده است.&lt;ref name=&quot;زمزار&quot;/&gt;<br /> <br /> ====جایگاه مولوی در ادبیا عرفانی====<br /> اگر بخواهیم مهمترین اثر عرفانی را در زبان فارسی نام ببریم، بی‌تردید آن اثر، مثنوی معنوی مولوی است. اهمیت این اثر در زبان فارسی و در تصوف تا جایی است که جامی درباره آن گفته است:<br /> <br /> مثنوی معنوی مولوی هست قرآن در زبان پهلوی پیش از مولوی، سنایی با سرودن حدیقة‌الحقیقه (و مثنوی‌های دیگر) و عطار با سرودن منطق‌الطیر (و مثنوی‌های دیگر) راهگشای مولوی در سرودن مثنوی بودند و البته مثنوی به‌تدریج اهمیت و مخاطبان بیشتری پیدا کرد و الحق ارزش ادبی و عرفانی آن هم برتر از آثار پیش از خود است. گرچه در اهمیت و ارزش آن آثار نیز جای تردید نیست. شروح متعددی که بر مثنوی نوشته شده است و آثار بسیار زیادی که درباره آن تألیف شده است بیانگر اهمیت ویژه‌ای است که این اثر در میان اقشار مختلف مردم داشته است. حجم آثاری که درباره حدیقه یا منطق‌الطیر نوشته شده است نسبت به حجم آثاری که درباره مثنوی نوشته شده است، قابل مقایسه نیست.<br /> <br /> غزلیات مولوی نیز نقطه اوج غزل عرفانی فارسی است و اگر بخواهیم سه غزل‌سرای سرآمد زبان فارسی را نام ببریم، بی‌تردید مولوی یکی از آن سه تن است. ضمن اینکه هیچ مضمون عارفانه‌ای نیست که در مثنوی مطرح شده باشد ولی در غزلیات به آن پرداخته نشده باشد. صرف نظر از حکایات مثنوی، مضامین مثنوی در غزلیات شمس هم، گرچه با زبانی متفاوت و با ایجاز تمام، منعکس شده است و خود این بیانگر اهمیت غزلیات شمس است.&lt;ref name=&quot;زمزار&quot;/&gt;<br /> <br /> ====منظور از «اسرار خاموشی» در این کتاب چیست؟====<br /> خاموشی یکی از بنیادی‌ترین مسایل در عرفان عموماً و در عرفان مکتب خراسان خصوصاً است. حتماً این سخن مشهور بایزید بسطامی را شنیده‌اید که می‌گوید:<br /> <br /> روشنتر از خاموشی چراغی ندیدم<br /> <br /> و سخنی به از بی‌سخنی نشنیدم<br /> <br /> ساکن سرای سکوت شدم<br /> <br /> و صدره صابری در پوشیدم . . .<br /> <br /> این اهمیت خاموشی نزد مولوی تا حدی است که تبدیل به تخلص مولوی شده است و مولوی علاوه بر اشاراتی که در مثنوی به آن دارد در پایان اکثر غزلیات خود از آن به عنوان تخلص استفاده می‌کند و البته باید گفت خاموشی در ارتباط با حقیقت تخلص و مراتب تأویل آن در غزلیات مولوی مطرح است نه به گونه یک سنت ادبی صرف که در شعر فارسی رواج داشته است.<br /> <br /> مسأله مهمی که درباره خاموشی مطرح است این است که این خاموشی با جنبه‌های مختلفی از عرفان و تصوف و نیز بوطیقای عرفانی شعر و هنر اسلامی مرتبط است و حتی می‌توان بر اساس آن عرفا را به سه دسته تقسیم کرد؛ یکی عرفایی که موضع و رهیافت عارفانةه آن‌ها خاموشی است، مثلاً بایزید بسطامی یا اکثر عرفای مکتب خراسان. اکثر این دسته از عرفا را می‌توان با عنوان «صوفیان اُمّی» توصیف کرد زیرا امّی بودن بالاترین تجلّی خاموشی است. دوم عرفایی که موضع و رهیافتی بینابین دارند و در مقامی میان گفتن و نگفتن هستند ولی گرایش بیشتر آن‌ها به نگفتن است. کسانی مثل سنایی، عطار و مولوی از این زمره‌اند و کسی مثل مولوی با اینکه آثار متعددی را به وجود آورده و ظاهراً اهل بسیار گفتن بوده است ولی در اصل منطق او مایل به خاموشی است و حتی می‌توان گفت منطق او منطق خاموشی است، ولی به دلیل آثاری که از خود به جای گذاشته باید او را در موضعی بینابین قرار داد. سوم عرفایی هستند که منطق آن‌ها منطقِ گفتن است. این دسته هر چقدر هم که دم از خاموشی زده باشند فقط مربوط به تجربه عرفانی آنهاست، نه موضع و رهیافت عملی آن‌ها. مثلاً محی‌الدین عربی چنین رهیافتی دارد یا نجم‌الدین رازی. زیرا این گروه کوشیده‌اند از گفتمان صوفیانه یک دستگاه منسجم فکری بدست دهند. مفهوم‌سازی یک فرایند عقلی است که با منطقِ گفتن ارتباط دارد نه با منطق خاموشی. وقتی کسانی همچون ابن عربی اقدام به مفهوم‌سازی می‌کنند به منطق گفتار و زبان روی آورده‌اند و از منطق خاموشی فاصله گرفته‌اند.&lt;ref name=&quot;زمزار&quot;/&gt;<br /> <br /> خاموشی در گفتمان صوفیانه ابعاد متعددی دارد که برخی از آن‌ها در هاله‌ای از ابهام است. گویی عرفا خود از اینکه همه این ابعاد را بر ملا کنند اجتناب می‌کرده‌اند و این جزو اسرار آن‌ها بوده است. آنچه مسلّم است آن‌ها اسراری داشته‌اند که از هویدا کردن آن دوری می‌کرده‌اند و خاموشی نیز، لااقلّ در برخی ابعاد آن، جزو همین اسرار بوده است. برخلاف برخی از فلاسفه غربی معاصر که کوشیده‌اند درباره خاموشی نظریه‌پردازی کنند عرفای ما هرگز اقدام به چنین کاری نکرده‌اند و برای فهم دیدگاه آن‌ها فرد پژوهشگر باید از همان ابتدا بپذیرد که تا جایی که به خاموشی مربوط است در گفتمان صوفیانه اسراری وجود دارد که باید به کاوش در آن‌ها بپردازد.&lt;ref name=&quot;زمزار&quot;/&gt;<br /> <br /> ==پانویس==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%85%D9%88%D9%84%D9%88%DB%8C_%D9%88_%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B1_%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C&diff=47542 2022-07-13T11:19:01Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> |عنوان = مولوی و اسرار خاموشی<br /> |تصویر = مولوی و اسرار خاموشی.jpg<br /> |اندازه تصویر = <br /> |زیرنویس تصویر = <br /> |نویسنده = [[علی محمدی آسیاآبادی]]<br /> |تصویرگر = <br /> |طراح جلد = <br /> |زبان = <br /> |مجموعه =<br /> |موضوع = <br /> |سبک = <br /> |ناشر = انتشارات سخن<br /> |ناشر فارسی = <br /> |محل انتشارات = <br /> |تاریخ نشر = ۱۳۹۰<br /> |تاریخ نشر فارسی=<br /> |محل ناشر فارسی =<br /> |تعداد صفحات = ۵۸۴<br /> |نوع رسانه = کتاب<br /> |صفحه = <br /> |شابک = ۹۷۸-۹۶۴۳۷۲۵۰۰۶<br /> |پس از = <br /> |پیش از = <br /> }}<br /> کتاب «'''مولوی و اسرار خاموشی'''؛ فلسفه، عرفان و بوطیقای خاموشی» اثری از دکتر [[علی محمدی آسیابادی]] است که به پژوهش درباره‌ٔ خاموشی از نظر مولوی و نیز در شعر او، می‌پردازد.&lt;ref name=&quot;ایران کتاب&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.iranketab.ir/book/79202-molawi |عنوان=کتاب مولوی و اسرار خاموشی اثر علی محمدی آسیابادی | ایران کتاب}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> مولوی، عارف و شاعر نامدار ایرانی قرن هفتم هجری است و این کتاب یکی از آثاری که درباره‌ٔ مولوی نگاشته شده و گامی است برای شناخت مولوی و آفاق فکر و اندیشه او. نویسنده در این کتاب به نقد و تفسیر آراء، اندیشه‌ها و اشعار مولوی پرداخته است. دکتر «[[علی محمدی آسیابادی]]» در این کتاب ضمن اشاره به دیدگاه‌های فلسفی قدیم و جدید درباره خود‌شناسی و معرفت‌نفس، با رویکردی جدید آرای عرفانی مولانا را تحلیل و بررسی می‌کند. در این اثر تفاوت رویکرد عرفا به نفس و فرآیندهای متفاوت ذهنی را شرح داده می شود و با اشاره به حکایت‌ها و داستان‌های گوناگون از مثنوی، به نقد روان‌شناختی و فلسفی مفاهیم این داستان‌ها پرداخته شده. مبحثی درباره نفس‌شناسی نزد صوفیه و نظریات مرتبط با آن را در علم روان‌شناسی ؛ مبحث محبت و عشق مقدس، مفهوم دل و عقل از دیدگاه عرفا، دیگر مبانی عرفانی و فکری مولانا؛ عرفان خاموشی و اسرار آن و تحلیل داستان‌های مرتبط با آن، از جمله موضوعاتی است که در کتاب حاضر به آن‌ها پرداخته شده است.&lt;ref name=&quot;ساربوک&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.sarbook.com/product/344008 |عنوان=مشخصات، قیمت و خرید کتاب مولوی و اسرار خاموشی: فلسفه، عرفان و بوطیقای خاموشی اثر علی محمدی‌آسیابادی انتشارات سخن | ساربوک}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> این کتاب به‌عنوان اثر شایسته تقدیر پنجمین دوره [[جایزه ادبی جلال آل‌احمد]] در بخش نقد ادبی در آذرماه ۱۳۹۱ هجری خورشیدی قرار گرفت.&lt;ref name=&quot;زمزار&quot;/&gt;<br /> [[پرونده:آسیاآبادی.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:علی محمدی آسیاآبادی.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> ==برای کسانی که کتاب را نخوانده‌اند==<br /> <br /> ===خلاصه کتاب===<br /> موضوع کتاب حاضر، نقد و تفسیر آراء، اندیشه‌ها و اشعار مولوی، عارف و شاعر نامدار ایرانی قرن هفتم هجری است. نگارنده، ضمن اشاره به دیدگاه‌های فلسفی قدیم و جدید درباره خود‌شناسی و معرفت‌ نفس، با رویکردی جدید آرای عرفانی مولانا را تحلیل و بررسی می‌کند. سپس تفاوت رویکرد عرفا به نفس و فرآیندهای متفاوت ذهنی را شرح می‌دهد و با اشاره به حکایت‌ها و داستان‌های گوناگون از مثنوی، به نقد روان‌شناختی و فلسفی مفاهیم این داستان‌ها می‌پردازد. در ادامه، مبحثی درباره نفس‌شناسی نزد صوفیه و نظریات مرتبط با آن را در علم روان‌شناسی مطرح می‌کند. در خاتمه مبحث محبت و عشق مقدس، مفهوم دل و عقل از دیدگاه عرفا، دیگر مبانی عرفانی و فکری مولانا و در نهایت عرفان خاموشی و اسرار آن و تحلیل داستان‌های مرتبط با آن را مورد توجه قرار می‌دهد.&lt;ref name=&quot;کتاب&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.google.com/amp/s/www.gisoom.com/book/1765114/%25DA%25A9%25D8%25AA%25D8%25A7%25D8%25A8-%25D9%2585%25D9%2588%25D9%2584%25D9%2588%25DB%258C-%25D9%2588-%25D8%25A7%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25A7%25D8%25B1-%25D8%25AE%25D8%25A7%25D9%2585%25D9%2588%25D8%25B4%25DB%258C-%25D9%2581%25D9%2584%25D8%25B3%25D9%2581%25D9%2587-%25D8%25B9%25D8%25B1%25D9%2581%25D8%25A7%25D9%2586-%25D9%2588-%25D8%25A8%25D9%2588%25D8%25B7%25DB%258C%25D9%2582%25D8%25A7%25DB%258C-%25D8%25AE%25D8%25A7%25D9%2585%25D9%2588%25D8%25B4%25DB%258C/%3famp|عنوان=کتاب مولوی و اسرار خاموشی: فلسفه، عرفان و بوطیقای خاموشی‎‎}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====در مقدمه‌ٔ اثر می‌خوانيم:====<br /> «برای فهم دقيق‌تر و عميق‌تر موضوع، لازم بود درباره نفس‌شناسی عموما و نفس‌شناسی صوفيانه خصوصا تحقيق شود و اين تحقيق در راستای تبيين موضوع خاموشی باشد. آثار مولوی پيش از آن که نظريه‌ای منسجم را در برابر ما قرار دهد، انبوهی از آگاهی را که در ساختاری دايره‌المعارف‌گونه ارايه شده است، عرضه می کند. اما ساختار آن به نحوی نيست که بتوان در آن مقدمه و موخره‌ای يافت. همين موضوع ايجاب می‌کند که برای تبيين ديدگاه‌های مولوی به‌ناچار به سراغ کسانی بروی که آفاق فکری آن‌ها تا اندازه‌ای به مولوی نزديک است. به همين سبب در اين نوشته، نظريه‌هايی معرفی شده است که گرچه متعلق به قرن حاضر است، اما موضع وجودشناختی يا معرفت شناختی آن‌ها با موضوع مولوی تشابهات قابل توجهی داشته است.»&lt;ref name=&quot;ایران کتاب&quot;/&gt;<br /> <br /> ===معرفی نویسنده===<br /> دکتر [[علی محمدی آسیابادی]] متولد ۱۳۵۰ است. او در خانواده‌ای سنتی که به شعایر مذهبی اهمیت بسیار می‌دادند به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی و راهنمایی خود را در روستای محل تولدش شهر کرکوند از شهرستان مبارکه گذراند. دورهٔ دبیرستان را در دبیرستان‌های امام خمینی و شهید بهشتی شهر مبارکه طی کرد و در عین حال وقت‌های آزاد خود را با مطالعه کتابهای متعدد در موضوعات ادبی، تاریخی، دینی پر می‌کرد.<br /> <br /> در سال ۱۳۷۰ وارد دانشگاه شهید بهشتی تهران شد و در سال ۱۳۷۵ مدرک کارشناسی رشته زبان و ادبیات فارسی را از این دانشگاه اخذ کرد. در سال ۱۳۷۵ برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد پذیرفته شد و در همان سال در اولین المپیاد علمی دانشجویی کشور برگزیده شد. مقطع کارشناسی ارشد را در دانشگاه تربیت معلم تهران گذراند و در تابستان ۱۳۷۸ از پایان نامه خود با عنوان «مواجهه نیما با طبیعت» دفاع کرد و فارغ‌التحصیل شد. در بهمن ماه همان سال در آزمون دکتری دانشگاه علامه طباطبایی پذیرفته شد و در سال ۱۳۸۲ دکتری خود را دریافت کرد در تمام این مدت مطالعه و تحقیق یکی از مهمترین دغدغه‌های ایشان بود. پس از اتمام دوره دکتری و از بهمن ماه ۱۳۸۲ به‌طور تمام‌وقت در دانشگاه شهرکرد مشغول به کار شد. در سال ۱۳۸۳ به ریاست کتابخانه مرکزی و انتشارات دانشگاه منصوب شد و تا ۱۳۸۵ در این سمت بود. او در طی این مدت کتاب‌های متعددی تألیف یا ترجمه کرده‌ و نیز ده‌ها مقاله به تالیف وی به چاپ رسیده است.&lt;ref name=&quot;زمزار&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.zamzar.ir/25570/%D9%85%D9%88%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%DB%8C.html/ |عنوان=مولوی و اسرار خاموشی (دکتر علی محمدی آسیابادی) | زمزار | تفریح و سرگرمی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===از زبان نویسندهٔ کتاب===<br /> ====انگیزه چاپ کتاب چه بود؟====<br /> بی‌تردید مولوی نه تنها یکی از بزرگ‌ترین شخصیت‌های ادبی در تاریخ ادبیات فارسی است بلکه یکی از بزرگترین شخصیت‌های فرهنگ و تمدن اسلامی است که مخاطبان او حتی بیرون از قلمرو جهان اسلام هم بسیارند و امروزه حتی در غرب، به‌ویژه در امریکا مخاطبان زیادی دارد، تا جایی که در این کشور انگلیسی‌زبان، علاقمندان به آثار مولوی، مخصوصا مثنوی، بیشتر از علاقمندان به آثار شکسپیرند که آثارش در اصل به زبان انگلیسی نوشته شده است. در واقع آثار مولوی از معدود آثار فرهنگی‌ای است که برای پر کردن خلأ معنویتی که در دنیای امروز گریبان‌گیر بشر شده است بسیار سودمند است. تفکر معنوی‌ای که از دل آن نه خشم و نفرت و انزجار بلکه عشق و آبادانی و سازندگی می‌جوشد و گوهر والایی را که در درون هر انسانی به ودیعه نهاده‌اند، پیراسته از غبارهای غفلت فردی و قومی و اجتماعی در برابر آینه‌ای می‌نهد که جان‌های انسان‌ها برای عشق ورزیدن به خود نظاره‌گر آن هستند. مثنوی مولوی نردبان آسمان است و غزلیات او حدیث لایزال عشق است که بدون حضور آن هیچ انسانی نمی‌تواند به ملکوت آسمان‌ها دست یابد. علاقه ادب دوستان عموماً و دانشجویان ادبیات خصوصاً به این دو اثر مولوی روز‌به‌روز در حال افزایش است.&lt;ref name=&quot;زمزار&quot;/&gt;<br /> <br /> ====چرا خاموشی؟====<br /> یکی از مهمترین ابعاد گفتمان عرفانی عموماً و صوفیانه خصوصاً بعد روان‌شناسی‌ای است که به جنبه معرفت‌شناسی آن مربوط می‌شود و معرفت‌شناسی هم که در کنار وجودشناسی و خداشناسی یکی از سه رکن اصلی تفکر عرفانی است. علاقه به دانش روان‌شناسی از یک طرف و علاقه به استفاده از آن در نقد و بررسی آثار ادبی از طرف دیگر موضوعی است که در حوزه مولوی‌پژوهی توجه کسان زیادی را از طیف‌های مختلف به خود جلب کرده است و در این میان عده‌ای هم که آشنایی کافی با مولوی یا برخی نظریه‌های روان‌شناسی نداشته‌اند به قضاوت‌های شتاب‌زده روی آورده و مطالبی را مطرح کرده‌اند که از آفاق فکری مولوی بسیار دور است. لذا توجه به این جنبه از تفکر مولوی یکی از کارهای ضروری است که انگیزه این جانب در طرح مسایلی بوده است که در کتاب مولوی و اسرار خاموشی مطرح شده است. از آن‌جا که مفهوم خاموشی نزد مولوی مهمترین مفهومی است که هم با روان‌شناسی صوفیانه ارتباط ژرفی دارد و هم با سایر دیدگاه‌های مولوی، پرداختن به این موضوع و تحقیق درباره معنا و حقیقت خاموشی از نظر مولوی بسیار لازم می‌نمود و البته تحقیقی تازه در این موضوع، در کنار تحقیق‌های دیگران، می‌توانست و می‌تواند قدمی لازم در جهت مولوی پژوهی باشد.&lt;ref name=&quot;زمزار&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ====ویژگی کتاب «مولوی و اسرار خاموشی» چیست؟====<br /> مشاهده دیدگاه روان‌شناختی مولوی در آینه برخی از نظریه‌های روان‌شناسی جدید و دیدن آن نظریات در آینه آثار مولوی از یک سو و تحقیق در ابعاد مختلف معنی و حقیقت خاموشی در گفتمان صوفیانه و نقش و معنای آن در بوطیقا (شعرشناسی)، مخصوصاً بوطیقای صوفیانه، مهمترین ویژگی این کتاب است. در این کتاب به‌طور نسبتاً مفصّل به علم‌النفس صوفیانه و فرایند تبدیل من نفسانی به من روحانی پرداخته شده است و مشخص شده است که خاموشی چه نقشی در این فرایند دارد و محصول کدام مرتبه از سلوک است. همچنین مفاهیم و معارفی که به این تبدیل نفسانی مربوط می‌شود توجه شده است و مثلاً مفهوم «اُمّی» که هم ویژگی حضرت رسول‌(ص) و هم ویژگی بسیاری از عرفا بوده است به تفصیل و با نگاهی تازه و متفاوت بررسی شده است.&lt;ref name=&quot;زمزار&quot;/&gt;<br /> <br /> ====جایگاه مولوی در ادبیا عرفانی====<br /> اگر بخواهیم مهمترین اثر عرفانی را در زبان فارسی نام ببریم، بی‌تردید آن اثر، مثنوی معنوی مولوی است. اهمیت این اثر در زبان فارسی و در تصوف تا جایی است که جامی درباره آن گفته است:<br /> <br /> مثنوی معنوی مولوی هست قرآن در زبان پهلوی پیش از مولوی، سنایی با سرودن حدیقة‌الحقیقه (و مثنوی‌های دیگر) و عطار با سرودن منطق‌الطیر (و مثنوی‌های دیگر) راهگشای مولوی در سرودن مثنوی بودند و البته مثنوی به‌تدریج اهمیت و مخاطبان بیشتری پیدا کرد و الحق ارزش ادبی و عرفانی آن هم برتر از آثار پیش از خود است. گرچه در اهمیت و ارزش آن آثار نیز جای تردید نیست. شروح متعددی که بر مثنوی نوشته شده است و آثار بسیار زیادی که درباره آن تألیف شده است بیانگر اهمیت ویژه‌ای است که این اثر در میان اقشار مختلف مردم داشته است. حجم آثاری که درباره حدیقه یا منطق‌الطیر نوشته شده است نسبت به حجم آثاری که درباره مثنوی نوشته شده است، قابل مقایسه نیست.<br /> <br /> غزلیات مولوی نیز نقطه اوج غزل عرفانی فارسی است و اگر بخواهیم سه غزل‌سرای سرآمد زبان فارسی را نام ببریم، بی‌تردید مولوی یکی از آن سه تن است. ضمن اینکه هیچ مضمون عارفانه‌ای نیست که در مثنوی مطرح شده باشد ولی در غزلیات به آن پرداخته نشده باشد. صرف نظر از حکایات مثنوی، مضامین مثنوی در غزلیات شمس هم، گرچه با زبانی متفاوت و با ایجاز تمام، منعکس شده است و خود این بیانگر اهمیت غزلیات شمس است.&lt;ref name=&quot;زمزار&quot;/&gt;<br /> <br /> ====منظور از «اسرار خاموشی» در این کتاب چیست؟====<br /> خاموشی یکی از بنیادی‌ترین مسایل در عرفان عموماً و در عرفان مکتب خراسان خصوصاً است. حتماً این سخن مشهور بایزید بسطامی را شنیده‌اید که می‌گوید:<br /> <br /> روشنتر از خاموشی چراغی ندیدم<br /> <br /> و سخنی به از بی‌سخنی نشنیدم<br /> <br /> ساکن سرای سکوت شدم<br /> <br /> و صدره صابری در پوشیدم . . .<br /> <br /> این اهمیت خاموشی نزد مولوی تا حدی است که تبدیل به تخلص مولوی شده است و مولوی علاوه بر اشاراتی که در مثنوی به آن دارد در پایان اکثر غزلیات خود از آن به عنوان تخلص استفاده می‌کند و البته باید گفت خاموشی در ارتباط با حقیقت تخلص و مراتب تأویل آن در غزلیات مولوی مطرح است نه به گونه یک سنت ادبی صرف که در شعر فارسی رواج داشته است.<br /> <br /> مسأله مهمی که درباره خاموشی مطرح است این است که این خاموشی با جنبه‌های مختلفی از عرفان و تصوف و نیز بوطیقای عرفانی شعر و هنر اسلامی مرتبط است و حتی می‌توان بر اساس آن عرفا را به سه دسته تقسیم کرد؛ یکی عرفایی که موضع و رهیافت عارفانةه آن‌ها خاموشی است، مثلاً بایزید بسطامی یا اکثر عرفای مکتب خراسان. اکثر این دسته از عرفا را می‌توان با عنوان «صوفیان اُمّی» توصیف کرد زیرا امّی بودن بالاترین تجلّی خاموشی است. دوم عرفایی که موضع و رهیافتی بینابین دارند و در مقامی میان گفتن و نگفتن هستند ولی گرایش بیشتر آن‌ها به نگفتن است. کسانی مثل سنایی، عطار و مولوی از این زمره‌اند و کسی مثل مولوی با اینکه آثار متعددی را به وجود آورده و ظاهراً اهل بسیار گفتن بوده است ولی در اصل منطق او مایل به خاموشی است و حتی می‌توان گفت منطق او منطق خاموشی است، ولی به دلیل آثاری که از خود به جای گذاشته باید او را در موضعی بینابین قرار داد. سوم عرفایی هستند که منطق آن‌ها منطقِ گفتن است. این دسته هر چقدر هم که دم از خاموشی زده باشند فقط مربوط به تجربه عرفانی آنهاست، نه موضع و رهیافت عملی آن‌ها. مثلاً محی‌الدین عربی چنین رهیافتی دارد یا نجم‌الدین رازی. زیرا این گروه کوشیده‌اند از گفتمان صوفیانه یک دستگاه منسجم فکری بدست دهند. مفهوم‌سازی یک فرایند عقلی است که با منطقِ گفتن ارتباط دارد نه با منطق خاموشی. وقتی کسانی همچون ابن عربی اقدام به مفهوم‌سازی می‌کنند به منطق گفتار و زبان روی آورده‌اند و از منطق خاموشی فاصله گرفته‌اند.&lt;ref name=&quot;زمزار&quot;/&gt;<br /> <br /> خاموشی در گفتمان صوفیانه ابعاد متعددی دارد که برخی از آن‌ها در هاله‌ای از ابهام است. گویی عرفا خود از اینکه همه این ابعاد را بر ملا کنند اجتناب می‌کرده‌اند و این جزو اسرار آن‌ها بوده است. آنچه مسلّم است آن‌ها اسراری داشته‌اند که از هویدا کردن آن دوری می‌کرده‌اند و خاموشی نیز، لااقلّ در برخی ابعاد آن، جزو همین اسرار بوده است. برخلاف برخی از فلاسفه غربی معاصر که کوشیده‌اند درباره خاموشی نظریه‌پردازی کنند عرفای ما هرگز اقدام به چنین کاری نکرده‌اند و برای فهم دیدگاه آن‌ها فرد پژوهشگر باید از همان ابتدا بپذیرد که تا جایی که به خاموشی مربوط است در گفتمان صوفیانه اسراری وجود دارد که باید به کاوش در آن‌ها بپردازد.&lt;ref name=&quot;زمزار&quot;/&gt;<br /> <br /> ==پانویس==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%AD%D8%A7%D8%AC%DB%8C%E2%80%8C%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=47541 2022-07-13T11:17:58Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = محمداسماعیل حاجی‌علیان<br /> |تصویر = حاجی علیان.jpg<br /> |توضیح تصویر = <br /> |نام اصلی = <br /> |زمینه فعالیت = <br /> |ملیت = <br /> |تاریخ تولد = ۱۳۵۹<br /> |محل تولد = سنگسر<br /> |والدین = <br /> |تاریخ مرگ = <br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |آخرین محل زندگی = <br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی = <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = <br /> |سال‌های نویسندگی = <br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = [[سمفونی بابونه‌های سرخ]]، [[چهار زن]]، [[ایوار]]، [[مقام گورخانه]]، [[اپرای مردان سبیل استالینی]]، [[ نیست‌درجهان]]، [[دختری با روسری سرخ در پنجره روبرو]]،[[درست یک پا روی زمین]]، [[بیداری]]، [[می‌نار]]، [[آدمک چوبی، سوت بلبلی]]، [[درست یک پا روی زمین]]<br /> |مقاله‌ها = <br /> |نمایشنامه‌ها = <br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار = <br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = <br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = <br /> |تحصیلات = کارشناسی ارشد حفاظت و مرمت اشیاء تاریخی و فرهنگی<br /> |دانشگاه = <br /> |حوزه = <br /> |شاگرد = <br /> |استاد = <br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از = <br /> |وب‌گاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> <br /> '''محمداسماعیل حاجی‌علیان'''، نویسنده و استاد دانشگاه است.<br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> محمد‌اسماعیل حاجی‌علیان در سال ۱۳۵۹ در شهر سنگسر متولد شد. وی فارغ‌التحصیل ارشد حفاظت و مرمت اشیاء تاریخی و فرهنگی از دانشگاه هنر است و نویسندگی را بصورت حرفه‌ای از سال ۱۳۸۴ شروع کرده است. ابتدا به نوشتن داستان کوتاه و بعد نمایشنامه و فیلمنامه و رمان پرداخت. بالغ بر صد داستان کوتاه نوشته که بیشترشان در جشنواره‌های ادبی حائز رتبه و مقام شده‌اند و منتخب آن‌ها در مجموعه داستان‌های: [[قربونی]]، [[آدمک چوبی]]، [[سوت بلبلی]]، [[اگه زنش بشم می‌تونم شمر رو بغل کنم]]، [[سی و یک روز و پنج انگشت]]، [[ساعت دَنگی]]و… تاکنون چاپ شده است.&lt;ref name=&quot;ققنونس&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://blog.qoqnoos.ir/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84-%D8%AD%D8%A7%D8%AC%DB%8C%E2%80%8C%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86/ |عنوان=محمداسماعیل حاجی‌علیان – وبلاگ انتشارات ققنوس}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> همچنین رمان‌های «[[سمفونی بابونه‌های سرخ]]»، «[[مقام گورخانه]]» و «[[چهار زن]]» از کتاب‌های قابل توجه این نویسنده است. از دیگر آثار محمداسماعیل حاجی‌علیان می‌‌توان به کتاب‌های «[[ایوار]]»، «[[بیداری]]»، «[[آتون‌نامه]]»، «[[ایرانشاه]]»، «[[اپرای مردان سبیل استالینی]]»، «[[نیستدرجهان]]»، «[[پاپیلو]]»، «[[دختری با روسری سرخ در پنجره روبه‌رو]]» و «[[می نار]]» اشاره کرد. آثار حاجی‌علیان در جشنواره‌های ادبی مختلف مانند: داستان کوتاه رضوی «کبوتر حرم»، شعر و داستان جوان فلک الافلاک خرم آباد، قصص قرآنی، بالاتر از زلالی (ایثار و شهادت)، داستان «مهر» همدان، چهارمین دوره جایزه ادبی یوسف، هفتمین دوره جایزه ادبی اصفهان، اولین دوره جشنواره وقف، چشمه همیشه جاری و جشنواره لباسی برای فرشته «حجاب و عفاف» برگزیده شده است. در سال ۱۴۰۰ هم کتاب «[[ساعت دنگی]]» این نویسنده در چهاردهمین دوره [[جایزه ادبی جلال آل‌احمد]] به‌عنوان اثر شایسته تقدیر اعلام و از آن تقدیر شد.&lt;ref name=&quot;بسته&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ghatreh.com/news/nn63350274/%D8%AF%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان= درهای بسته دانشگاه به روی ادبیات داستانی | ایران آنلاین‎‎}}&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:چهارزن.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:سااعت دنگیی.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:سمفونی۲.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:اپرای استالین.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:ایرانشاه.jpg320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:۳۱روز.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:درست یک پا روی زمین.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:آدمک چوبی سوت بلبلی.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:پاپیلو.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:آنوننامهه.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:ایوار.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:بیداری.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:مینار.png|320px|thumb|چپ]]<br /> ==آیینه‌ای از محمداسماعیل حاجی‌علیان==<br /> ===منتظر جایزه جلال بودم===<br /> من خیلی پیش‌تر از این‌ها منتظر [[جایزه ادبی جلال‌ آل‌احمد]] بودم. به‌واسطه اینکه به‌زعم خودم به‌خاطر تلاشی که برای ارائه روایت‌های متفاوت در داستان‌هایی که برایشان زحمت کشیده بودم و به‌نظرم می‌‌آمد که باید در این جوایز دیده می‌‌شد و در سال‌های گذشته به‌واسطه دلایل مختلف دیده نشده بود. موقعی که کتاب «[[چهار زن]]» درآمد منتظر [[جایزه ادبی جلال آل‌احمد]] بودم. بعدش وقتی «[[اپرای مردان سبیل استالینی]]» منتشر شد و بعد وقتی «[[نیستدرجهان]]» منتشر شد و حتی بعد که «[[بیداری]]» منتشر شد و همچنین «[[آتون‌نامه]]» که جایزه قلم زرین را برده بود در داوری‌های جایزه ادبی جلال آل‌احمد نیامد. در میان آثار من، تعداد کارهایی که قبل از چاپ جایزه گرفته زیاد است. این آثار هم بعد از چاپ اقبال نداشته و منِ محمداسماعیل حاجی‌‎علیان پیش‎تر از این‌ها منتظر دریافت این جایزه بودم. نمی‌دانم شاید برداشت من است.&lt;ref name=&quot;بسته&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===دیدگاه و اندیشه===<br /> ====رمان‌های انقلاب====<br /> رمان‌های اولیه انقلاب غالباً واقع‌گرایانه و اجتماعی بوده‌اند. به‌ویژه در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ در این ژانر پرداخته می‌شدند و حتی در دهه ۸۰ تعدادی از آثار به این جریان گرایش داشته‌اند، اما آثار شبهه رئالیستی در دهه ۸۰ و ۹۰ و به‌ویژه سال‌های اخیر در این حوزه افزایش یافته‌اند.<br /> علت این امر شاید فعالیت نویسندگان جوانی باشد که جسارت روایت متفاوت از جریان انقلاب را دارند. به‌نظرم تجارب و نوشته‌های آن‌ها به لحاظ تکنیکی نیز در این سال‌ها ارتقا یافته است و از فضای صرفاً رئالیستی فاصله گرفته‌اند.&lt;ref name=&quot;بی‌داد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.cinemapress.ir/news/124993/%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF |عنوان=نویسندگان جوان روایت متفاوتی از انقلاب ارائه داده‌اند - اخبار سینمای ایران و جهان - سینماپرس}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====تأثیر برپایی جوایز ادبی بر ادبیات داستانی و کار نویسندگان====<br /> جوایزی همچون [[جایزه ادبی جلال آل‌احمد]] قرار نیست به‌عنوان ثمره تلاش چندین ساله یک نویسنده باشند. قرار بوده از بین آثار ادبی که در یک سال منتشر شده در هر بخش اثری به‌عنوان برگزیده انتخاب شود. اما چه می‌‌شود که داوران محترم و برگزارکنندگان می‌‌آیند در کمال خونسردی و با آرامش کامل می‌‌گویند از بین همه آثار منتشر شده هیچ‌کدام حائز رتبه برگزیده نبوده است. به‌نظرم این یک رویکرد ناصحیح نسبت به نویسنده‌هاست، چرا که اگر نویسنده شایسته نبوده پس چرا اثرش تا این مرحله بالا آمده است. به‌نظر خودم، واقعاً نمی‌شود گفت من ثمره سال‌ها تلاشم در حوزه نویسندگی را گرفته‌ام. من مثلاً ۱۸ سال شبانه‌روزی پشت سر هم تلاش کرده‌ام. خب وظیفه من است به عنوان نویسنده کاری را که پیشه کرده‌ام و دارم عشق می‌‌کنم با ادبیات برایش زحمت بکشم بالطبع این اتفاق هم می‌‌افتد. تا به امروز ۲۲ عنوان از کتاب‌های من منتشر شده و چند عنوان دیگر هم آماده چاپ است که در سال‌های آینده منتشر می‌‌شود اما آیا این جایزه‌ای که به من تعلق گرفته برای جبران زحمت‌های من به‌عنوان یک نویسنده است؟ به‌نظرم این اطلاق درستی نیست به‌واسطه اینکه اساسنامه جایزه ادبی جلال آل‌احمد می‌‌گوید آثاری که در طول یک سال منتشر شده باید بررسی و از بین آن‌ها اثری انتخاب شود. با همه احترام و تشکری که نسبت به همه برگزارکنندگان این جایزه دارم، واقعیتش این است که این جایزه یا دیگر جوایز ادبی سر سوزنی از زحمات نویسنده را پاسخگو نیستند. به‌خصوص رقم‌هایی که پرداخته می‌‌شود اصلاً در حد و اندازه‌ای نیست که بخواهد یک نویسنده با دریافت آن حداقل از غم نان آن سالش رهایی پیدا کند.&lt;ref name=&quot;بسته&quot;/&gt;<br /> <br /> ==== کسب جوایز معتبر دولتی و خصوصی داخلی در سرنوشت یک کتاب====<br /> انتخاب‌شدن کتاب در جوایز ادبی مختلف منجر به ورود این آثار به محافل علمی و مجامع تخصصی و مجامع دانشگاهی و کتابخانه‌ها و مراکزی که با کتاب و کتابخوانی در ارتباط هستند خواهد شد. از گذشته هم این چنین بوده و این نوع موفقیت‌های ادبی برای یک کتاب رمز ورود به فضاهای جدی‌تر ادبیات خواهد بود. در مجموع، تأثیر بسیار به‌سزایی در رشد و توسعه فرهنگ کتاب و کتابخوانی در بخش‌های مختلف و جدی‎تر جامعه خواهد داشت. واقعیت این است که ما نیازمند این هستیم که به داستان و رمان ایرانی بیشتر از گذشته توجه شود. به‌واسطه اینکه احساس می‌‌کنم داستان و رمان ایرانی الان زیر هجمه زیاد داستان ترجمه‌ای دارد له می‌‌شود. اثری از آثارش باقی نمانده و این نیازمند همین حمایت‌های این چنینی و جوایز ادبی است که کمک می‌‌کند داستان و رمان ایران بیشتر دیده شود. یقیناً این جوایز ادبی برای ناشران که سرمایه‌گذاران آثار ادبی هستند خیلی انگیزه‌دهنده است. علاوه بر اینکه برای نویسنده هم انگیزه ایجاد می‌‌کند. در چنین شرایطی رغبت ناشران برای چاپ آثار ایرانی افزایش می‌‌یابد. به جای اینکه بروند به بازار ترجمه توجه کنند به سمت آثار ایرانی گرایش پیدا می‌‌کنند و این حمایت به سود همه است؛ هم ناشر هم نویسنده و هم مخاطب.&lt;ref name=&quot;بسته&quot;/&gt;<br /> <br /> ====بازار کتاب ایران====<br /> واقعیت امر این است که نویسنده‌ها آثارشان را می‌‌نویسند که خوانده شود و فقط چاپ‌شدن هدف هیچ نویسنده‌ای نیست، اگر به هر طریقی مخاطبان بیشتری با اثر برخورد کنند و بتوانند با آن ارتباط برقرار کنند به‌نظرم بیشتر می‌‌تواند مثمرثمر باشد. به همین خاطر است که هم تلاش می‌‌کنم مستمر در فضای چاپ و نشر باشم که مخاطب بتواند قدرت انتخابش را روی آثارم داشته باشد و هم از فضاها و کرانه‌های مختلفی که به‌واسطه حضور ناشران مختلف ایجاد می‌‌شود برای جذب مخاطب استفاده کنم.&lt;ref name=&quot;بسته&quot;/&gt;<br /> <br /> ====راهکار بهبود وضعیت نقد در حوزه ادبیات داستانی====<br /> عقیده من این است که در دانشگاه‌ها باید بحث نقد جدی‌تر پیگیری شود، چون متأسفانه هنوز ادبیات معاصر در دانشگاه‌های ما راه باز نکرده که امیدوارم ان شاءالله راه باز کند، زیرا مجامع علمی نقش بسیار مؤثری در بهبود کیفیت آثار خواهند داشت که این نقیصه اگر در کشورمان برطرف شود و دانشگاه به جای پرداختن به این حجم زیاد به ادبیات کهن، حجمی را هم به ادبیات معاصر اختصاص دهد به‌نظرم خیلی به بهبود آثار ادبی کمک می‌‌کند.&lt;ref name=&quot;بسته&quot;/&gt;<br /> <br /> ====نقش فعالیت‌های جنبی حوزه کتاب و کتابخوانی در توسعه فرهنگ کتابخوانی====<br /> تعداد آثاری که در طول یک سال چاپ و روانه بازار کتاب می‌‌شود، قابل توجه و تعداد کتاب‌ها واقعاً زیاد است و مخاطب در سال‌های مختلف که این کتاب‌ها چاپ می‌‌شود و در کنار هم قرار می‌‌گیرد با انبوهی از انتخاب و گستره وسیع آن مواجه است اما آیا مخاطب فرصت می‌‌کند همه علاقه‌مندی‌هایش را، همه آثار را بتواند بخواند و از بین انبوه این آثار کتاب مورد علاقه خود را انتخاب کند؟ به‌طور قطع نه. یقیناً با این هجمه سریع زندگی‌های شهری ما امکان‌پذیر نیست. پس بنابراین، نیازمند ابزارهایی برای معرفی بهتر نویسنده‌ها و آثارشان هستیم. محفل‌های ادبی و جلسات مرتبط با معرفی یا نقد و بررسی کتاب می‌‌تواند به‌عنوان یکی از کمک‌‌کننده‌ها به فرایند انتخاب مخاطب باشد برای اینکه بتواند انتخاب بهتری داشته باشد از این گزینه‌هایی که در اختیارش است. بنابر‌این جلسات و محافل نقد و بررسی کتاب که به توسعه فرهنگ کتاب و کتابخوانی در جامعه کمک می‌‌کند بسیار مفید و لازم و ضروری است.&lt;ref name=&quot;بسته&quot;/&gt;<br /> <br /> ====ظرفیت‌های بازار کتاب ایران====<br /> برخلاف برخی دوستان که عقیده دارند جامعه ایرانی کتاب نمی‌خواند، من معتقدم که جامعه ایرانی اتفاقاً جامعه کتابخوانی است؛ برای کتاب ارزش قائل است و از گذشته کهنش تا به امروز برای کتاب و کتابخوانی ارزش قائل است، اما مسأله اصلی در عدم معرفی درست آثار به این مخاطبان است. به‌نظرم ناشران و صنعت نشر اگر اقدامات مناسبی برای معرفی بهتر آثار داشته باشند، بیشترین توفیق را در این زمینه خواهند داشت. ضمن اینکه ناگفته نماند مباحث اقتصادی نشر به‌واسطه افزایش قیمت کاغذ و فرایند چاپ و نشر نویسنده‌ها را هم مثل قشر کتابخوان جامعه دچار مشکل کرده است. این معضل نیازمند سیاستگذاری سیاستگذاران کلان کشور است تا تمام تلاش‌شان را بکنند که سبد دانایی حذف یا کمرنگ نشود. من معتقدم کتاب سبد دانایی خانواده‌هاست. جایگاه این کالای فرهنگی باید در سبد خانوارها حفظ شود و حتی افزایش پیدا کند، چون به واسطه آن، خردورزی در جامعه افزایش پیدا می‌‌کند و نتایج بسیار مثبتی هم در زمینه فردی و هم زمینه‌های اجتماعی حاصل می‌‌شود.&lt;ref name=&quot;بسته&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ====توصیه‌ای برای تقویت جایگاه رمان و داستان ایرانی====<br /> عواملی که می‌‌تواند باعث تقویت رمان و داستان ایرانی شود، گسترش فضای نقد سالم و بدون غرض‌ورزی است؛ ما با کمبود نقد علمی مواجه‌ایم و یکی از نمودهایش کاهش چاپ آثار در حوزه نقد ادبی است. در میان نامزدهای جایزه جلال هم اگر نگاه کنیم، می‌‌بینیم که از نظر کمّی، تعداد کتاب‌ها در حوزه نقد ادبی کاهش زیادی داشته است. دانشگاه‌هایمان باید رویکرد به ادبیات کهن را تعدیل کنند و بیشتر به ادبیات معاصر بپردازند؛ بسیاری از دانشگاه‌ها در کشور ما که باید دارای کرسی‌های نقد ادبیات معاصر باشند هنوز داستان معاصر ایرانی را قبول ندارند و فقط به ادبیات کهن می‌‌پردازند. استادان دانشگاهی باید داستان معاصر ایرانی را بخوانند و قضاوت کنند، حتی منظورم ادبیات ۵۰ سال پیش هم نیست، من از ادبیات سال‌های اخیر صحبت می‌‌کنم، نسل‌های چهارم، پنجم و ششم داستان‌نویسی گویا هنوز این اجازه را پیدا نکرده‌اند که مورد نقد و بررسی استادان دانشگاهی در رشته ادبیات فارسی قرار بگیرند.&lt;ref name=&quot;بسته&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شاخصه‌های ادبیات بومی====<br /> بیاییم در مورد معنای بوم صحبت کنیم. ما بوم را به چه می‌گوییم؟ آیا منظورمان از بوم فقط مکان است یا انسانی که در آن مکان زندگی می‌کند؟ و یا منظور سوژه و موقعیت‌های بومی است؟ یا داریم کل فرهنگ را تعریف می‌کنیم و منظورمان فرهنگی است که هم به مکان می پردازد و هم به انسانی که در آن مکان زندگی می‌کند و هم به گستره جغرافیای، فرهنگی و تاریخی انسان می‌پردازد. از نظر من تعریف بوم این است. یعنی همه این پتانسیل‌های که وجود دارد و آن را معنا می‌دهد؛ و چون صحبت ما در مورد ادبیات است، انسان‌محور می‌شود.<br /> محوری که در آن فضا می‌چرخد و حرف‌های زیادی برای گفتن دارد؛ یعنی زبان گفتنی دارد. قصه و حکایت‌هایی دارد که برآمده از دل تاریخ و فرهنگ و جغرافیایی است که در آن زندگی می‌کند و به گفتمانی می‌پردازد که در آن عصر رایج است.&lt;ref name=&quot;هجمه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====ادبیات بومی را جدی نگرفته‌ایم====<br /> واقعیت این است که این حوزه از ادبیات را جدی نگرفتیم، در‌حالی‌که اگر به سابقه ۱۰۰ ساله داستان‌نویسی ایران رجوع کنیم، اولین داستان‌هایی که نوشته شده رویکرد بومی داشته‌اند، اما این آثار جدی گرفته نشده‌اند. حتی اگر به قله‌های ادبیات نگاه کنیم، آثاری وجود دارند که ما بعد از چند دهه هنوز داریم در موردشان حرف می‌زنیم، این آثار از بوم خودشان نوشتند و خارج از آن نگفتند. حالا این بوم متأثر از فعالیت زمانه هم هست. این زمانه اگر در دوره‌ای، زمانه ایدئولوگ بوده و شعارهای ایدئولوگ در آن نقش اساسی داشته، این بوم به آن سمت کشیده شده است. به‌طور مثال کتاب‌های اول ما تحت‌تأثیر دعواهای ارباب رعیتی، افکار حزبی و توده‌ای هست و همین‌طور که جلو می‌آییم، می‌بینیم که این اتفاقات وجود دارد. به‌نظرم این از دید نویسنده‌ها همیشه مهم بوده است. ضمن اینکه در این سال‌ها توجه به آن بیشتر شده است. علتش هم اضافه شدن تجربه آثار بومی ترجمه شده است.&lt;ref name=&quot;هجمه&quot;/&gt;<br /> <br /> زمانی که ما اولین نمونه‌های کتاب‌های بومی آمریکای لاتین در کشور منتشر شد، خیلی حس غریبگی نسبت به آن نداشتیم. در حقیقت همه آن رئال جادویی‌ها برای ما آشناست و گویی در کشور ما در حال وقوع است. از این دید این اتفاق از قبل هم بوده و هنوز هم وجود دارد. اما مسئله‌ای که باید به آن توجه شود سلیقه شخصی افراد است. اساساً علاقه شخصی هر نویسنده به مکان و موقعیت و فضای داستانی که دارد، بسیار تأثیرگذار است. اما اینکه چرا این مسئله عمومی نشده، این است که ما اجازه ندادیم هر نویسنده زبان و ادبیات خاص خودش را داشته باشد.&lt;ref name=&quot;هجمه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====مرعوب فرهنگ غرب====<br /> واقعیت این است که خود کوچک‌‌پنداری شدیدی داریم. ما همه نویسندگانی را که این سال‌ها تلاش کردند، به دلیل ایرانی بودن، اصلاً ندیدیم و آن‌ها را زیر هجمه ادبیات ترجمه له کردیم؛ هرچند توانا بودند و کارهای خوبی در این زمینه نوشتند. گویی ما پسندیدیم حرف کم دیگران را به جای حرف خوب خودمان بشنویم. واقعأ ضرب‌المثل «مرغ همسایه غازه» در اینجا صدق می‌کند.&lt;ref name=&quot;هجمه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.google.com/url?sa=i&amp;url=https%3A%2F%2Fhozehonari.ir%2Fnews%2F%25D9%2586%25D9%2588%25DB%258C%25D8%25B3%25D9%2586%25D8%25AF%25DA%25AF%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25B1%25D8%25A7-%25D8%25B2%25DB%258C%25D8%25B1-%25D9%2587%25D8%25AC%25D9%2585%25D9%2587-%25D8%25A7%25D8%25AF%25D8%25A8%25DB%258C%25D8%25A7%25D8%25AA-%25D8%25AA%25D8%25B1%25D8%25AC%25D9%2585%25D9%2587-%25D9%2584%25D9%2587-%25DA%25A9%2F&amp;psig=AOvVaw1yiEdllAQpk0uDx9OzDa2H&amp;ust=1653731477649000&amp;source=images&amp;cd=vfe&amp;ved=2ahUKEwigrMD7s__3AhWHgc4BHbzPCTAQr4kDegQIARBG |عنوان= نویسندگان را زیر هجمه ادبیات ترجمه له کردیم}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====راه‌های ترویج فرهنگ رضوی====<br /> جشنواره ملی داستان کوتاه رضوی &quot;کبوتر حرم&quot; مربوط به داستان‌های چاپ نشده است و برای استعداد‌یابی و کشف نویسندگان کارآمد برگزار می‌شود. بهتر است آثار برگزیده این جشنواره، بعد از چاپ به‌درستی در بین آحاد مردم توزیع شود. اگر بخواهیم فرهنگ رضوی در جامعه بیشتر رشد کند به‌نظر می‌رسد باید کتاب‌های برگزیده جشنواره‌های مختلف را با حمایت از مولفان، نویسندگان و مصححان بعد از چاپ به‌درستی توزیع کرد و شرایطی فراهم آورد تا مردم با این آثار آشنایی پیدا کنند. ملاک‌های یک اثر شاخص در حوزه ادبی، بکارگیری ساختار قوی و چینش خوب وقایع داستان است؛ اگر کسی در هر زمینه‌ای بخواهد پیشرفت کند باید ابزار کار را خوب بشناسد. نویسنده داستا‌ن‌های مذهبی و انقلابی نیز برای اینکه بتوانند اثری فاخر خلق کند باید کلمات را خوب بشناسد، تکنیک‌ها را رعایت کند و با نحوه درست چینش وقایع داستان و بهره‌گیری از فنون نویسندگی شروع به نوشتن کند.&lt;ref name=&quot;آستان&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.google.com/url?sa=i&amp;url=https%3A%2F%2Fnews.razavi.ir%2Ffa%2F136380%2F%25D8%25A8%25DB%258C%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25AC%25D9%2586%25D8%25A8%25D9%2587%25E2%2580%258C%25E2%2580%258C%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C-%25D9%2585%25D8%25AE%25D8%25AA%25D9%2584%25D9%2581-%25D8%25A7%25D9%2586%25D9%2582%25D9%2584%25D8%25A7%25D8%25A8-%25D8%25A7%25D8%25B3%25D9%2584%25D8%25A7%25D9%2585%25DB%258C-%25D8%25A7%25DB%258C%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25AF%25D8%25B1-%25DA%25A9%25D8%25AA%25D8%25A7%25D8%25A8-%25C2%25AB%25D8%25A8%25DB%258C%25D8%25AF%25D8%25A7%25D8%25B1%25DB%258C%25C2%25BB&amp;psig=AOvVaw1nHKcAEywTMZivKbpZbr-G&amp;ust=1653732267587000&amp;source=images&amp;cd=vfe&amp;ved=0CAcQjhxqFwoTCLi69aa3__cCFQAAAAAdAAAAABAF |عنوان= بیان جنبه‌‌های مختلف انقلاب اسلامی ایران در کتاب «بیداری» | آستان نیوز}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====تأثیرگذاری آثار انقلابی و رضوی بر جوانان====<br /> نگارش آثار انقلابی در قالب داستان و رمان چندصدایی خیلی به نسل نوجوان و جوان کشور کمک می‌کند تا به درک بهتری از اتفاقات دوران انقلاب برسند. اگر به موضوع انقلاب اسلامی به‌صورت داستانی نگاه کرده و خوبی‌ها را پیدا و رصد کنیم، خواهیم توانست یک فضای کاملا معتدلانه از انقلاب به دور از نگاه شیفتگی که در ابتدای کار وجود داشت، ارائه دهیم.&lt;ref name=&quot;آستان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====جايگاه امروز داستان كوتاه در ادبيات پايداری====<br /> نگارش داستان كوتاه بايد برای مولف دغدغه باشد. ادبيات پايداری هنوز در مرحله گذار است و قوام نيافته است. [[حبيب احمد‌زاده]]، [[مجيد قيصری]] و ‌[[حسين‌علی جعفری]] به‌عنوان نويسندگانی كه جنگ را لمس كرده‌اند با ذوق ادبی كه داشتند به سوی خلق اثر پيش آمدند. تعداد اين نوع نويسندگان به نسبت کسانی كه به مساله دفاع مقدس ‌پرداختند بسيار كم است. هنوز بسياری از خاطرات شنيدنی ثبت نشده‌‌اند. در واقع ثبت و ضبط اين خاطرات يكی از ضرروت‌های جامعه هنری برای خلق آثار در زمينه فيلم، ‌تئاتر، داستان و نمايشنامه است كه می‌‌تواند برای نويسندگان جوان و مولفان نسل‌های بعد زمينه نگارش داستان يا رمان را فراهم آورد. زيرا داستان يک گام جلوتر از خاطره است و به دليل ارايه دادن جلوه‌های متفاوت حوادث سال‌های گذشته می‌تواند اثری درام و ماندگار بر اساس خاطراتی كه امروز ثبت می‌شوند خلق كند.&lt;ref name=&quot;خلق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.google.com/url?sa=i&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.ibna.ir%2Ffa%2Fnaghli%2F150520%2F%25D8%25AF%25D8%25A7%25D8%25B3%25D8%25AA%25D8%25A7%25D9%2586-%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C-%25D9%2585%25D8%25A7%25D9%2586%25D8%25AF%25DA%25AF%25D8%25A7%25D8%25B1-%25D8%25A7%25D8%25B3%25D8%25A7%25D8%25B3-%25D8%25AE%25D8%25A7%25D8%25B7%25D8%25B1%25D8%25A7%25D8%25AA-%25D8%25AE%25D9%2584%25D9%2582-%25D9%2585%25D9%258A-%25D8%25B4%25D9%2588%25D9%2586%25D8%25AF&amp;psig=AOvVaw1nHKcAEywTMZivKbpZbr-G&amp;ust=1653732267587000&amp;source=images&amp;cd=vfe&amp;ved=2ahUKEwj6oZb0tv_3AhUHixoKHTHRCm0Qr4kDegQIARA2 |عنوان=داستان‌های ماندگار بر اساس خاطرات خلق مي‌شوند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==آثار و کتابشناسی==<br /> ===کتاب‌های پژوهشی در حوزه ادبیات:===<br /> * داستان‌های عامیانه استان سمنان، نشر زمزم هدایت<br /> * فرود (تاریخ شفاهی و داستان‌های ابوطالب ملاجعفری)<br /> <br /> ===رمان‌‌ها===<br /> * [[سمفونی بابونه‌های سرخ]]،نشر آموت، '''کاندید ۲۲ دوره کتاب فصل'''.<br /> * [[چهار زن]]، نشر آموت، '''برنده جایزه اول رمان ماندگار'''.<br /> * [[ایوار]]، نشر سوره،'''تقدیر شده جایزه رمان انقلاب'''.<br /> * [[مقام گورخانه]]، نشر سوره.<br /> * [[اپرای مردان سبیل استالینی]]، نشر هیلا، گروه انتشاراتی ققنوس.<br /> * [[ نیست‌درجهان]]، نشر هیلا، گروه انتشاراتی ققنوس.<br /> * [[دختری با روسری سرخ در پنجره روبرو]]، نشر آبرخ.<br /> * [[درست یک پا روی زمین]]، نشر سوره.<br /> * [[زندگینامه داستانی ناخدا سلیمان محبوبی]].<br /> * [[بیداری]]، انتشارات به نشر، '''برنده جایزه رمان انقلاب و رمان پاپیلو'''.&lt;ref name=&quot;ققنونس&quot;/&gt;<br /> * [[می‌نار]]، انتشارات کتابستان، ۱۴۰۰.<br /> * [[آدمک چوبی، سوت بلبلی]]<br /> * [[درست یک پا روی زمین]]<br /> ===نظر نویسنده دربارهٔ آثارش===<br /> ====[[آتون‌نامه]]====<br /> =====دلیل انتخاب نام کتاب=====<br /> رستم‌الحکما جزء یکی از کتاب‌هایی است که در دوره تاریخ فتحعلی‌شاهی نوشته شده؛ در آنجا ذکر شده به کسانی که به دختران آموزش می‌دادند آتون می‌گفتند و خواهر اسماعیل، زبیده خاتون آتون بوده است. به دختران بافتن، سوزن دوزی و تزئینات زندگی زنانه آموزش می‌داده است. به این خاطر لقبی که اسماعیل برای خواهرش در نظر گرفته و در رمان هم راجع به آن صحبت می‌گردد. نامه‌ها و مراسلاتی که بین اسماعیل و خواهرش رد و بدل شده یعنی آتون‌نامه را به‌عنوان نام رمان انتخاب کردم.&lt;ref name=&quot;لوکو&quot;/&gt;<br /> <br /> =====تاریخ دغدغهٔ من است=====<br /> «آتون‌نامه» شرایط شکل‌گیری شخصیت در اوضاع بحرانی جنگ و ارتقای شخصیت و تحول شخصیت را طی می‌نماید. هم‌زمان شرایط اجتماعی را که محمل بروز این شخصیت‌ها می‌گردد را آنالیز می‌نماید و از این منظر اتفاقات ویژه‌ای را رقم می‌زند. ضمن اینکه با فرهنگ یک قومی به اسم تنگه سر بیشتر آشنا شده و مردمش را بیشتر می‌شناسیم.<br /> تحقیقات قبل از نگارش آتون‌نامه حدود چهار تا چهار و نیم سال طول کشید و در این حوزه من خیلی از کتاب‌هایی را که راجع به این دوره و جنگ ایران و روس نوشته شده بودند، مطالعه کردم. حتی برای مشی نگارش نامه‌ها، از کتاب‌هایی مثل منشآت قائم مقام خیلی استفاده کردم و این کار علاوه بر آنکه عنصر خیال در آن حرف اول را می‌زند اما از مستندات تاریخی بسیاری برخوردار است.&lt;ref name=&quot;لوکو&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://luku.ir/post/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84-%D8%B7%D9%84%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%AA%D9%88%D9%86-9404 |عنوان=ماجرای اسماعیل طلا در رمان آتون نامه ، این اثر علاوه بر عنصر خیال دارای مستندات تاریخی است - لوکو}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[ساعت دنگی]]====<br /> به‌نظرم یکی از ویژگی‌های خاص ساعت دنگی، همین مدل روایت تریلوژی یا سه‌گانه آن است که به این شکل در روایت‌های داستانی ایرانی نداریم. چنین شیوه نگارشی، آن هم در این سطح یک زورآزمایی تکنیکی خیلی خوب برای خودم بود که امیدوارم مخاطبان هم آن را بپسندند. هرچند تا جایی که بازخوردهای این کتاب را دریافت کرده‌ام به‌نظر می‌رسد مخاطبان خاص آن را پسندیده‌اند ان‌شاءالله مخاطبان عام و کتابخوان‌ها هم این کار را بپسندند. من ساعت دنگی را مستحق جایزه جلال می‌‌دانم، به‌نظرم ساعت دنگی حتی باید برگزیده این جایزه می‌‌شد و شایسته تقدیر بودن کمی کم‌لطفی به این کتاب است. درباره ویژگی کتاب «ساعت دنگی» هم بگویم که این مجموعه ۹ تریلوژی درباره زن و زمان و زمانه است. زن ایرانی و گونه‌های مختلفی از او را در این اثر می‌بینید. زن ایرانی برای من مهم است و تلاشم بر این است روایت‌های متفاوتی از تقدیر زنان سرزمینم بدهم، شاید تقدیر برخی‌ها تکراری است، اما سعی کرده‌ام شیوه روایت نو باشد. موضوع زن از علاقه‌مندی‌های من و بقیه کار‌ها هم روایت زنان سرزمینم است. رویکرد سه‌گانه بودن هم کدی است برای اینکه زنانگی بیشتری را داشته باشد. زنان امروزی، زن در تاریخ و اسطوره، زن سیاس، زن قربانی، زنی که اسلحه دست می‌گیرد و زنی که تمام‌قد خود را تسلیم جامعه می‌کند، همه در داستان‌هایم هستند و سعی کرده‌ام آن‌ها را در زمانه‌های مختلف روایت کنم. نکته دیگری که داستان‌های این مجموعه را به هم پیوند می‌‌دهد بافت حوادث اجتماعی محور اصلی داستان‌ها زن، زمانه‌اش و زمان است؛ یعنی سه عنصری که در کل مجموعه به طرق مختلف خود را نشان می‌دهد. زن قربانی معاصر، زن سیاس معاصر، زن قربانی اسطوره‌ای و تاریخی که از دل تاریخ درآمده تا زن جنگجویی که جلوی داعش ایستاده و مادر شهیدی که جگرگوشه‌اش را از دست داده، همه این زنان آدم‌های قصه‌های سه‌گانه‌ای هستند که در کتاب روایت می‌شوند و آسیب‌های اجتماعی است که در اکثر داستان‌ها وجود دارد.&lt;ref name=&quot;بسته&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[می نار]]====<br /> داستان «می‎‌نار» تخیل بر پایه واقعیت‌های جامعه ما است. کاری در سال‌های گذشته با عنوان «[[سمفونی بابونه‌های سرخ]]» از سوی انتشارات «آموت» روانه بازار کتاب کرده‌ام که به عملکرد ارامنه ایران در ورودشان به ایران از دوره صفویه اشاره دارد و به اتفاقاتی که در کمک به فرهنگ و هنر این سرزمین انجام داده‌اند می‌پردازد. کاری در آن حوزه انجام شد و از آن زمان خیلی دوست داشتم راجع به اتفاق‌های معاصر ارامنه ایران هم یک اثری به واسطه اینکه به عقیده شخصی و علاقه‌مندی من به این شکل وحدت همه ایرانی‌های عزیز در کنار هم و برای هم می‌‌توانند زندگی خوش و سالم و سلامتی داشته باشند و اینکه در این سال‌ها زحمات زیادی کشیده شده برای اینکه این وحدت زیر پرچم این نام وطن اتفاق بیفتد، در این اثرم داشته باشم. بنابراین، «می‌نار» اولین کار از این مجموعه است که راجع به اقلیت‌ها نوشته شده و یک کلان‌پروژه ذهنی من است، برای اینکه در سال‌های آینده هم بتوانم زبان اقلیت‌های کشورم باشم. این ویژگی انگیزه اصلی روایت می‌نار برای من بود. به نظر من، دو تا قله ماجرایی و فرهنگی در تاریخ معاصر کشورمان داریم که یکی از آن‌ها انقلاب اسلامی است که از انقلاب مشروطه شروع شده تا رسیده به انقلاب اسلامی سال ۵۷؛ یک نکته خیلی مهم در تاریخ معاصر کشورمان. قله دیگری، جنگ تحمیلی عراق علیه جمهوری اسلامی ایران است که تلاش همه‌جانبه مردم برای نگه‌داشتن وحدت را در پی داشت. اشاره به این دو قله هم از انگیزه‌های من در روایت می‌نار بود. می‌‌خواستم در این دوره زمانی از این دو تا اتفاق هم بیشترین استفاده را داشته باشم. به این خاطر می‌نار از سال ۵۳ شروع می‌‌شود تا سال ۶۵ و در این برهه زمانی زندگی یک خانواده ارمنی ساکن اصفهان را محور روایت خودش قرار داده است. این خانواده به واسطه اتفاق‌هایی که در طول اثر برایشان می‌افتد مجبور به مهاجرت به خرمشهر می‌‌شوند و درگیر وقایع اولیه جنگ و تبعات آن در آنجا می‌‌شوند و یک جوری تزکیه هنری برای شخصیت خیالی من به اسم آتورش در این رمان اتفاق می‌‌افتد.&lt;ref name=&quot;بسته&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[مقام گورخانه]]====<br /> داستان این رمان درباره آزادسازی عتبات عالیات توسط شاه‌عباس است. در این رمان شاه‌عباس گویی یک اتوبیوگرافی از خودش نوشته است و كسانی هم كه این رمان را پیش از چاپ خوانده‌اند، اذعان دارند كه این كار تحلیلی روان‌كاوانه از شخصیت شاه عباس ارائه می‌كند. مخاطب در این رمان حس می‌كند با یک كار ترجمه روبه‌رو است؛ در‌حالی‌كه این یک روایت تالیفی است. در مقام گورخانه سعی كردیم از موسیقی سنتی ایرانی نیز بهره ببرم و شور و حال فصل‌ها نیز بر همین اساس چیده شده است.&lt;ref name=&quot;مقام&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.google.com/url?sa=i&amp;url=http%3A%2F%2Fshabestan.ir%2Fdetail%2FNews%2F545946&amp;psig=AOvVaw1yiEdllAQpk0uDx9OzDa2H&amp;ust=1653731477649000&amp;source=images&amp;cd=vfe&amp;ved=2ahUKEwigrMD7s__3AhWHgc4BHbzPCTAQr4kDegQIARAw |عنوان=كتاب «مقام گورخانه» نوشته «محمداسماعیل حاجی‌علیان» به چاپ رسید}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[سمفونی بابونه‌های سرخ]]====<br /> این کتاب یک اثر رضوی است. من این کتاب را در سال ۱۳۹۰ با موضوع آزاد‌سازی آستان مقدس رضوی دوره صفویه توسط شاه عباس از دست ازبک‌ها نوشتم که این اثر در همین سال توسط نشر آموت چاپ شد و در سال ۱۳۹۴ چاپ دوم آن روانه بازار کتاب شد و به زودی چاپ سومش نیز منتشر می‌شود.&lt;ref name=&quot;آستان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[بیداری]]====<br /> انقلاب اسلامی ایران بزرگترین اتفاق اجتماعی تاریخ معاصر است. من در این اثر سعی کرده‌ام از منظرهای مختلف به آن بنگرم و نگاهی به فعالیت‌های دانشجویی دوران انقلاب داشته باشم. برای نگارش این رمان با چند نفر از سفیران ایرانی که در شهر قدیمی زارچ حوالی شهر یزد زندگی می‌کردند، آشنا شدم. از آن‌ها مشورت گرفتم و قصه زندگی‌هایشان را شنیدم تا فضایی شبیه به اتفاقات آن‌ها را در رمانم ایجاد کنم. نوشتن نسخه اولیه این کتاب ۹ ماه و مصاحبه و پژوهش‌ها ۶ ماه به طول انجامید و در نهایت این اثر، برگزیده بخش رمان در نهمین دوره جشنواره داستان انقلاب‌(جایزه امیرحسین فردی) شد. این کتاب به بیان اتفاقات دوران انقلاب در شهرهای یزد و تبریز می‌‌پردازد و شخصیت راوی قصه، فردی از روستاهای یزد است که به عنوان دانشجو به دانشگاه آذرآبادگان تبریز می‌رود و به دلیل برخی فعالیت‌های انقلابی از دانشگاه اخراج می‌شود. او سپس در شهرش برای اولین بار نمایشی ضد استکباری را اجرا می‌کند که به دستگیری‌اش از سوی ساواک می‌انجامد. خواننده در این رمان به صورت فلش‌بک، با تمام حوادث ریز و درشت زندگی این سفیر و جنبش‌‌های دانشجویی زمان انقلاب و رفتار خشم‌‌آمیز ساواک با دانشجویان و... آشنا می‌شود. من در این اثر سعی کردم به تظاهرات شهرهای مختلف در دوران انقلاب اسلامی اشاره کرده و جنبه‌های متفاوتی از انقلاب اسلامی را بیان کنم.&lt;ref name=&quot;آستان&quot;/&gt;<br /> <br /> ===معرفی تعدادی از آثار===<br /> ====[[چهار زن]]====<br /> این رمان که برگزیده اول در نخستین دوره رمان ماندگار است بر پایه دو مضمون اصلی استوار است؛ یکی از معضلات جامعه ما متاسفانه تهمت‌زدن به دیگران و سهل‌پنداشتن این امر است که عواقب آن در زندگی ما و دیگران تاثیر‌گذار است که این معضل دستمایه مضمونی این اثر است. لایه دیگر مضمونی اثر به این نظریه علمی اشاره دارد که ذهن هر ایرانی مثل خانه‌های سنتی از بخش‌های مختلفی نظیر اندرونی، بیرونی، حیاط پسران، حیاط دختران و سرداب تشکیل شده و کارکرد هر کدام در زندگی مربوط به کدام اعمال و رفتارمان می‌شود. این رمان دارای نثری روان است و از تکنیک‌های متفاوت داستان‌نویسی برخوردار است تا کمترین خستگی را به مخاطب تحمیل کند.&lt;ref name=&quot;نقد چهارزن&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/amp/2437007/ |عنوان=رمان &quot;چهار زن&quot; نقد می شود/ &quot;چهار زن&quot; برگزیده اول رمان ماندگار}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[می‌نار]]====<br /> در رمان می‌نار؛ تخیل ادبی بر بال وقایع تاریخ معاصر نشسته و مخاطب را به دنیایی تازه می‌برد. ارامنه ایران، محور این رمان هستند و تجسم واقع‌گرایانه زندگی، آداب و رسوم، رفتارها و کردارهایشان در قالب حوادث متعدد، دستمایه این آفرینش ادبی شده است.<br /> آرتوش، در بستر کهن‌الگوی سفر قهرمان، رازهای زندگی‌اش را یکی یکی برای مخاطب عیان می‌سازد. زمانه با او سر ناسازگاری دارد و او برای رسیدن به آرزویش راه پر فراز و نشیبی دارد. روایت تصویری و سینمایی در کنار لحن متفاوت و نثر روان اثر، روایت لایه به لایه می‌نار را شکل می‌دهد. رازهای ناگفته تاریخ معاصر چاشنی لذت و سرگرمی خواندن این رمان است. شور و شیرین، گس و می‌خوش است اناری که در این خم به می روایت رسیده و روسری زنان جنوبی شده تا اصفهان و خرمشهر را به هم پیوند دهد. یاقوت دانه‌های سرخ، نماد عشق و تراژدی می‌شوند و جام خون رنگ ایثار و مقاومت را لبریز می‌کنند.&lt;ref name=&quot;مینار&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/amp/5329495/ |عنوان=«می نار» وارد بازار نشر شد/ رمانی درباره شهدای مسیحی جنگ}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[پاپیلو]]====<br /> رمان «پاپیلو» تابستان و پاییز سال ۹۸ نوشته شده و دربارهٔ زندگی زنی به‌نام رعنا است. به‌این‌ترتیب زندگی این‌شخصیت از نوجوانی، بزرگسالی تا زمانی که مادر شود، همراه با امیدها و یاس‌هایش روایت می‌شود. داستان این رمان درباره یک زن به‌عنوان قاتل قتل‌های زنجیره‌ای است. از این‌جهت نویسنده کتاب تلاش کرده شخصیت اصلی داستانش را از منظر روان‌شناسی کند و کاو کند و با استفاده از عامل تعلیق، دربارهٔ شیوه‌های متفاوت ارتکاب جنایت توسط شخصیت قصه هم مطالبی را روایت کرده است.&lt;ref name=&quot;پاپیلو&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=<br /> https://www.google.com/amp/s/www.mehrnews.com/amp/5153172/ |عنوان=رمان ایرانی «پاپیلو» منتشر شد/رمانی درباره زنی که قاتل سریالی بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> '''در بخشی از این‌کتاب می‌خوانیم:'''<br /> <br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''رعنا حالی‌اش نمی‌شود. حاضر است هر خفتی را به جان بخرد تا ... اسم بچه را هم برگشتم، فهمیدم رعنا بهرام گذاشته. من توی مدرسه خوانده بودم: «بهرام که گور می‌گرفتی همه عمر، دیدی که چگونه گور بهرام گرفت.»''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''نمی‌دانم چرا عدلی همین شعر را از بر بودم؟ فکر می‌کردم بهرام‌ها باید گورکن باشند. درست هم فکر می‌کردم، بهرام من گور مرا کند و حالا هم که شما می‌گویید... گور همه‌مان یکدفعه کنده شده. به خدا قسم، من از چیزی خبر ندارم! این آدم‌هایی که می‌گویید و این عکس‌هایی که نشانم می‌دهید، تا به الآن، هیچ‌کدامشان را ندیده‌ام چه برسد به این‌که بشناسمشان.''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''رعنا دختر عموی من است جناب سروان. من از بچگی می‌شناسمش. چی می‌گویم؟ من از بچگی‌اش عاشقش بودم. یعنی من ده‌ساله‌ بودم که رعنا به دنیا آمد. آخرین دختر عمو صفدرم. روزهای اولِ خندیدنش را یادم است. همه را یادم است. شاید کسی مثل من نداند، دخترهایم کپی برابر اصل کار و کردار و خلق و خوی بچگی مادرشان‌اند. هر سه تایشان را عاشقانه دیده‌ام که چطور بزرگ شده‌اند، ولی آن پسری که می‌خواستم بهرام نبود. هیچ چیزش آنی نبود که من می‌خواستم. خودش هم با همه بی‌زبانی‌اش این را می‌داند.&lt;ref name=&quot;پاپیلو&quot;/&gt;''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> ====[[ایرانشاه]]====<br /> رمان ایرانشاه، داستان یک کتاب عجیب را روایت می‌کند که شما را به قرن چهارم هجری می‌برد. داستان با یک نامه آغاز می‌شود. نامه مولف به ناشرش و اینکه چه شد این اثر را فرستاده تا منتشر شود. لحن نامه طنز است. نویسنده می‌نویسد که کارمند اداره حج و اوقاف است و برای بررسی وضعیت روستایش که تازگی‌ها ادعا شده وقف آستان قدس است به مشهد می‌رود و آنجا با کتابی عجیب روبرو می‌شود. نوشته از قرن چهارم است که داستان امیراسماعیل سامانی است و شرح فتوحاتش. کارمند آستان قدس داستان عجیب و غریبی از نحوه رسیدن این اثر به مشهد را بیان می‌کند که شنیدنی است. اصل اثر ایرانشاه همان متن شرح فتوحات امیراسماعیل سامانی است با زبان تاریخی که بسیار شیرین است و اطلاعات تاریخی ارزشمندی دارد.<br /> <br /> '''برشی از متن کتاب:'''<br /> <br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''وقف‌نامه به یک مجموعه موقوفه از زمان سامانیان مربوط بود و واقفش هم امیراسماعیل سامانی بود. نمی‌خواهم سرتان را درد بیاورم و می‌دانم سرتان خیلی شلوغ است و اگر همهٔ نویسنده‌ها بخواهند نامه‌های به این طول و تفسیری برایتان بنویسند، دیگر وقت کار دیگری برای شما نمی‌ماند، ولی اگر اجازه بدهید ماجرا را همان‌طور که اتفاق افتاد، برایتان بنویسم تا دلم راضی شود. باز هم ببخشید!'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''وقف‌نامه به خط دبیری، به گفتهٔ متصدی موزه، نوشته شده بود و خیلی راحت قابل خواندن نبود. گفتم: «مثل دست خط خودمه؛ هیچکی نمی‌تونه ازش سر دربیاره! موضوعش چیه؟ ماجرا چی بوده؟» گفت: «امیراسماعیل سامانی مثل اینکه موقعی که به رحمت خدا مِرفته، یه چند تا از محله‌ها و روستاهای دوروبر بخارا رو که توش زندگی می‌کرده، وقف موکنه بچه‌های خودش و نواده‌هاش ناظر و مجری موقوفه‌اند و بایست آبادشون کنند و خلاصه از این حرفا... بعد به رحمت خدا رفته و سامانی‌ها بساطشون جَمع رفته، غزنویا سرِ کار اومدن، زمینا رو از دست مردم درشون میارن. یکی از نواده‌های امیراسماعیل، اسمش از خاطرم رفته، دعوی موقوفه موکنه و خلاصه اسناد و مدارک رو بیرون می‌کشن. مثل اینکه اون موقع یه اداره واسه وقف توی دربارشون داشتن مثل ادارهٔ شما. بالأخره این بنده خدا کار دیوانی کرده بوده، اونقده عریضه می‌نویسه و با هزار دبَدَبه و کَبکَبه موقوفات رو برمی‌گردونه و خودش مِدِه دست رعیت، به قول خودشون و امین موقوفه جد جد جدش مِرِه وقف‌نامه دُرُست ادا شه.»'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''گفتم: «خُب اینا اینجا چکار می‌کنه؟ نکنه اینم وقف امام رضاست؟!»'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''خندید و باز دستی به گرده‌ام زد و گفت: «نه خدای نکرده اینجا موزه‌اس!'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''خیلی از اسناد که اینجان، مردم هدیه کردن به آقا، مثل همین وقف‌نامه و کتاب روش، یکی از بندهای وقف‌نامه‌اس. وقتی شوروی کمونیستی مِرِه و همه چیزای مذهبی رو می‌سوزوندند، یه دختر ازبک پای پیاده و از دل کوه‌ها و توی برف و بوران خودشو می‌رسونه مِشِد و اینا رو مِدِه و توی صحن آقا علی‌بن‌موسی‌الرضا، جون مِدِه. عمر و جوانی‌اش رو مِذِاره پای این وقف‌نامه، نسوزه و بمونه تا امروز.»'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''خیلی متأثر شده بودم. گفتم: «خُب بعدش چی میشه؟»'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;ref name=&quot;ایرانشاه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://taaghche.com/book/83225/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87|عنوان=دانلود و خرید کتاب ایرانشاه | محمد‌اسماعیل حاجی‌علیان | طاقچه}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[بی‌داد]]====<br /> رمان «بی‌داد» به پنج ماهه اول سال ۵۸ و اوایل دوران پیروزی انقلاب می پردازد. زمانی که برای تثبیت بنیان‌های انقلاب تلاش‌هایی صورت می‌گرفته است. همچنین ماجرای زندگی دختری دانشجو در رشته مامایی دانشگاه اصفهان است و فعالیت‌های انقلابی او پیش و پس از پیروزی به همراه دوستانش را روایت می‌کند؛ از رفراندوم گرفته تا تصویب قانون اساسی و شروع فضاهای تبلیغاتی برای برگزاری اولین دوره انتخابات ریاست جمهوری.<br /> «بی‌داد» به تعبیری یک رمان اجتماعی تاریخی است. البته این کتاب تا حدی فراژانر است اما موضوع انقلاب به‌طور کلی می‌تواند در هر ژانری مورد توجه قرار بگیرد. تکنیک روایت این اثر نیز یادداشت‌های شخصی یک راوی است؛ روایت کننده‌ای که بعدها در طول داستان مشخص می‌شود به دلیل مسائل جریان زندگی شخصی و مبارزات خود دروغ می‌گوید.&lt;ref name=&quot;بی‌داد&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[آتون‌نامه]]====<br /> این رمان کوتاه درباره شخصیت اسمال طلایی یا همان اسماعیل خان، فرزند طالب خان از سرداران نام‌آور دوران فتحعلی‌شاه و کسی است که سقاخانه اسمال طلایی در مشهد مقدس و صحن عتیق به نام اوست. این رمان با تکنیک نامه‌نگاری نوشته شده است. ۱۰ نامه بین اسمال طلایی و خواهرش زبیده در طول جنگ ایران و روس، دوره فتحعلی شاهی ردوبدل می گردد. زندگی این سردار و اوضاع ایران در آن دوران پرآشوب، محور این رمان حماسی است.<br /> عباس میرزا برای اولین بار دارد ارتش ایران را آموزش نظامی می‌دهد که برای آموزش از مستشاران فرانسوی و انگلیسی استفاده می‌نماید. می‌توان گفت فضای این جنگ فضای غالب رمان است.<br /> در این اثر از فرم نامه‌نگاری استفاده شده که نمونه نامه‌های عاشقانه در تاریخ ادبیات زیاد داریم. از این فرم برای بهتر نشان دادن فرآیند و همچنین برای نشان دادن علاقه و ارتباط مناسب بین خواهر و برادر و مفهوم خانواده در رمان استفاده شده است.<br /> صیانت از سرزمین اولین آیتمی است که در آتون نامه به آن پرداخته می‌گردد. ضمن اینکه نوینده هم‌زمان با صیانت از سرزمین، صیانت از خانواده را هم پیش می‌برد که افراد برای زنده نگه داشتن نام و آبرو و شرف خانواده چه کوشش‌ها و چه فداکاری‌هایی را باید انجام دهند که این دو محور اصلی داستان است.&lt;ref name=&quot;لوکو&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[اپرای مردان سبیل استالینی]]====<br /> کودتای ۲۸مرداد۱۳۳۲ یکی از مهم‌ترین وقایع معاصر است که بستری برای روایت بسیاری از داستان‌ها و دیگر آثار هنری بوده است، این کتاب نیز، ماجرای کودتا را در سه فصل و با سه زاویه دید مجزا ترسیم می‌کند. تصاویر اولیه این رمان را سور و سات عروسی توران شاه تشکیل می‌دهد، که کم‌کم اتفاقات این عروسی و آدم‌هایش با اتفاقات روزهای کودتا پیوند می‌خورد و شخصیت جدیدی به نام اصغر خالدار وارد رمان می‌شود که سرنوشت او با سرنوشت توران در خطی موازی به هم نزدیک شده و درهم‌تنیده می‌شود.&lt;ref name=&quot;استالین&quot;/&gt; <br /> <br /> '''در بخشی از کتاب «اپرای مردان سبیل استالینی» می‌خوانیم:'''<br /> <br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''«سایه‌ام چندتا شده و روی رگه‌های لاکی زمینه قالی کاشان زیرپایم دور خورد و دنبال آبنوس کشیده شد تا درگاهی و پیش بخاری و بوفه و میز ناهارخوری و پنجره ایوان و بعد، وقتی از حضورش تهی شدم، نمی‌دانم چرا یاد حرف اکبرنژاد افتادم. اکبرنژاد وقتی توی ساعت استراحت جلوی پنجره ایستاده بودم و داشتم توی کوه‌ها سیر می‌کردم، بهم گفت: «توران چرا ازدواج نمی‌کنی؟» با این‌که یک‌‌سال بود با هم معلم مدرسه شاه‌پسند سنگسر بودیم و چند باری توی سخنرانی‌ها کنار صندلی‌ام نشسته بود، هیچ گپ و گفت خاصی نداشتیم که این‌طور بی‌هوا زبانش را دور بدهد تو چال دهانش و از زندگی خصوصی‌ام بپرسد. تمام تلاشم را کردم تا دلخوری‌ام را به زبان نیاورم».''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;ref name=&quot;استالین&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://fidibo.com/book/7191-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%BE%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A8%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%86%DB%8C |عنوان=دانلود کتاب اپرای مردان سبیل استالینی اثر محمداسماعیل حاجی‌علیان - فیدیبو}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[بیداری]]====<br /> رمان «بیداری» در هفت فصل به شخصیت «یوسف» می‌پردازد که یک سفیر ایرانی و دیپلمات جمهوری اسلامی ایران است و بعد از شنیدن خبر فوت پدرش یحیی به زادگاهش برمی‌گردد. این سفر عینی برگشت به زادگاه با سفر ذهنی که برگشت به خاطرات همراه است و سپس در طی هفت فصل حرکت ذهنی و چگونگی شکل‌گیری شخصیت اصلی را دنبال می‌کنیم. در این اثر با مرور وقایع تاریخی یک قرن گذشته از فرم روایی و اسطوره‌ها و روایت‌های موازی بهره گرفته شده است. در این رمان سعی شده مراسم آدابی و مذهبی با جزءنگاری روایت شود که می‌تواند مورد توجه پژوهشگران مسائل فرهنگی قرار بگیرد. به‌عنوان مثال در این اثر نویسنده مراسم عقد و عزا را با جزء‌نگاری و دقتی ترسیم می‌کند که گذشته از خوانندگان رمان، می‌تواند مورد توجه پژوهشگران مسائل اجتماعی و فرهنگی هم قرار گیرد. در این رمان از افسانه‌های مردمی برای عمق بخشیدن به ماجرای داستان استفاده شده است. در طول رمان باز هم با عدد هفت روبه‌رو می‌شویم؛ هفت شمع، هفت مردی که پشت سر یوسف نماز می‌خوانند یا مدت اقامت یوسف در روستا که هفت روز است. اشاره به عدد هفت نشان‌دهنده مشغله ذهنی نویسنده یعنی گرایش به‌نوعی اسطوره‌پردازی است. همچنین نام هر فصل مصراعی از شعر معروف سپانلوست؛ نام تمام مردگان یحیی است؛ سپانلو این شعر را هنگام شهادت تمام بچه‌های یک کوچه شهر تهران در اثر بمباران در جنگ سرود و اشاره دارد به اینکه تمام بچه‌ها زنده‌اند و نام یحیی برگرفته از حی به معنای زنده و پایدار است.<br /> داستان کتاب، در قالب ۷ فصل با نام‌های‌ &quot;پنجره‌ای رو به دریا باز&quot;، &quot;یک رشته گلدان می‌برند از خواب‌های ناز&quot;، &quot;ما را تماشا می‌کنند از دور&quot;، &quot;هم‌صدا با بچه‌های مرده می‌خوانیم&quot;، &quot;آوازمان در برف پایان زمستانی بر آب‌های مرده می‌بارد&quot;، &quot;خرگوش و خاکستر شدی ای بچه ترسو&quot;، &quot;دریای فردا کشتزار ماست، نام تمام مردگان یحیاست&quot;، روایت می‌شود.&lt;ref name=&quot;بیداری&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ghatreh.com/news/nn62549195/%D8%A8%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان= بیداری؛ روایت زندگی یک سفیر ایرانی | رمان «بیداری» نوشته - ایسنا}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''برشی از متن کتاب:'''<br /> <br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''«باز رفت توی فکر و خیال. سرش چرخید به سمت پنجره و چشم‌هایش توی دور کوره‌ها و تپه‌ها چرخید و دلش پی منطق مظفر. یادش آمد در شرح منطق مظفر شیروانی خوانده بود تنها بر ذات نمی‌توان شک برد. با خودش فکر کرد، چرا وقتی پدرش آن سوال را ازش پرسیده بود، یادش نبوده جواب چیست؟ چرا بعضی وقت‌ها این‌طوری می‌شود و جواب سوال‌هایی را که می‌داند، نمی‌تواند بدهد؟ منطق این ناتوانی در چیست؟ معروف است یا مشهود؟ استدلال است یا استنتاج؟ جبر است یا اختیار؟ با خودش کلنجار می‌رفت و دم هوا از پنجره راه باز می‌کرد روی صورتش و چشم‌هایش را گرم می‌کرد...»'''&lt;span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> ====[[درست یک پا روی زمین]]====<br /> نویسنده در کتاب خود به شرح مختصر و مفیدی از دوران کودکی و نوجوانی، خاطرات زندگی و جنگ و ایثار و فداکاری های یکی از قهرمانان نیروی دریایی، ناخدا یکم تکاور سلیمان محبوبی، در هشت سال دفاع مقدس پرداخته و در پایان کتاب تصاویری را که نمایانگر گوشه‌ای از خاطرات دوران خدمت سلیمان محبوبی و روزگار جنگ هستند به نمایش گذاشته است.&lt;ref name=&quot;پا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.iranketab.ir/book/80066-dorost-yek-pa-rooye-zamin |عنوان=کتاب درست یک پا روی زمین اثر محمداسماعیل حاجی علیان | ایران کتاب‎‎}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[آدمک چوبی، سوت بلبلی]]====<br /> این کتاب مجموعه داستانی با محوريت فرهنگ عامه است كه فضای انقلاب، هشت سال دفاع‌مقدس و سال‌های پس از آن را در بر می‌‌گيرد.<br /> مكان داستان از شهر‌های مركزی ايران تا نفوذ به خاک عراق پيش می‌‌رود. نگاه من در اين كتاب به دنبال بيان نگاه انسان‌های درگير جنگ از منظر انسان شناسی و جامعه‌شناختی است.<br /> «آدمک چوبی، سوت بلبلی» هشت داستان كوتاه را در بر می‌گيرد كه از آن ميان «راستش را بگويم»، «حال بر هم»، «خواهر خورشيد، برادر ماه»، «ليست دامادی» و «هزار و يک شب شهر‌زاد» برخی از داستان‌های اين مجموعه‌اند كه بر اساس خاطرات نوشته شده و ديگر داستان‌ها با شنيده‌های جنگ و خيال در آميخته‌اند.<br /> اين داستان خيالی بر اساس شنيده‌ها خلق شده اما كاملا برای مخاطب قابل باور است. در اين داستان ارتش عراق مي‌خواهد به پيش‌روی خود ادامه دهد به همين دليل دختران نوجوانی را كه از شهر‌ها به اسارت گرفته‌اند جلوی تانک‌ها می‌‌بندند تا رزمندگان ايرانی به تانک‌های آن‌‌ها شليک نكنند. البته مشابه اين نوع قساوت‌های رژيم بعث عراق وجود دارد اما من برای اين شنيده سندی پيدا نكردم.&lt;ref name=&quot;خلق&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[اگه زنش بشم می تونم شمر رو بغل کنم]]====<br /> کتاب اگه زنش بشم... از سیزده داستان کوتاه تشکیل شده است. &quot;سرداب&quot; واژه‌ای است که ناخودآگاه گذشته‌های دور را تداعی می‌کند چرا که خانه‌های قدیمی ما ایرانیان با معماری بسیار زیبا و معنادارش از فضاهای کاربردی و زیبایی برخوردار است که به‌نوعی با خاطرات نسل‌های پیشین ما گره خورده است. دراین خانه‌های قدیمی سردابخانه از اندرونی‌ترین بخش این خانه‌ها بود که فقط زنان و دختران و خدمه می‌توانستند داخل آنجا شوند و البته گاهی اوقات پسربچه‌های شوخ و شنگ و گاهی دختربچه‌های سربه هوا. سردابخانه پر از خاطرات تلخ و شیرین بود بخصوص در فصل تابستان. در زمستان هم می‌شد خانه عذاب. در کتاب اگه زنش بشم می‌تونم شمر رو بغل کنم؟ این سردابخانه بروز داستانی پیدا کرده است. داستان‌های کوتاهی از برش‌های زندگی مردمان همین سرزمین پاک اما از دریچه پنجره همین سردابخانه‌ها و این داستان‌ها حول محور روانشناسی شخصیت‌ها می‌چرخد. تاب می‌خورد و تاب می‌دهد. لذت کودکی و دنیای خیال دارد و از ناخودآگاه شخصیت‌هایش به شما مخاطب گرانسنگ خبر می‌دهد با نمایه‌های بیرونی‌اش. سبک داستان‌ها و نثر آن‌ها به‌نوعی بومی‌نگاری متفاوتی دارد و نگاه تازه و کنکاش درون شخصیت‌ها از ویژگی‌های این مجموعه است. اغلب داستان‌های این کتاب در جشنواره‌های مختلف ادبی حائز رتبه و مقام شده‌اند.&lt;ref name=&quot;شمر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.iranketab.ir/book/16632-if-i-become-his-wife |عنوان=کتاب اگه زنش بشم می تونم شمر رو بغل کنم اثر محمداسماعیل حاجی علیان}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ==پانویس==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF_%D9%81%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C&diff=47540 2022-07-13T06:46:28Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = محمود فتوحی<br /> |تصویر = فتوحی۲.jpg<br /> |توضیح تصویر = <br /> |نام اصلی = محمود فتوحی رودمعجنی<br /> |زمینه فعالیت = نقد ادبی، سبکشناسی<br /> |ملیت = ایرانی<br /> |تاریخ تولد = ۲ شهریور ۱۳۴۳<br /> |محل تولد = رودمعجن، تربت حیدریه<br /> |والدین = <br /> |تاریخ مرگ = <br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |آخرین محل زندگی = <br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی = <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = <br /> |سال‌های نویسندگی = <br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = <br /> |مقاله‌ها = <br /> |نمایشنامه‌ها = <br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار = <br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = <br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = <br /> |تحصیلات = دکتری زبان و ادبیات فارسی<br /> |دانشگاه = دانشگاه تهران<br /> |حوزه = <br /> |شاگرد = <br /> |استاد = <br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از = <br /> |وب‌گاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> <br /> '''محمود فتوحی'''، منتقد و پژوهشگر ادبی است.&lt;ref name=&quot;محمود&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://fa.m.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF_%D9%81%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C_%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%85%D8%B9%D8%AC%D9%86%DB%8C|عنوان=محمود فتوحی رودمعجنی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> <br /> محمود فتوحی رودمعجنی، روز دوم شهریور ۱۳۴۳ در رودمعجن، از روستاهای تربت حیدریه در خراسان به‌ دنیا آمد. دوره دبیرستان را در شهر خود گذراند و در سال ۱۳۶۸ از دانشگاه تربیت معلم تهران مدرک کارشناسی ادبیات فارسی گرفت. کارشناسی ارشد را در دانشگاه تهران گذراند و دوره دکتری زبان و ادبیات فارسی را در سال ۱۳۷۴ در دانشگاه تهران با نگارش پایان‌نامه با عنوان «دیدگاه‌های نقد ادبی در عصر صفوی» زیر نظر دکتر [[عبدالحسین زرین‌کوب]] و دکتر [[محمدرضا شفیعی کدکنی]] به‌پایان برد.<br /> در سال ۱۳۷۵ در سِمَت استادیاری دانشگاه تربیت معلم تهران آغاز به کار کرد. مدت دو سال (۱۳۷۹–۱۳۸۱) مدیریت کتابخانه مرکزی این دانشگاه را بر عهده داشت. در همین سال‌ها دوره آموزشی روش‌های تأمین مدارک الکترونیک کتابخانه‌ای را در کتابخانه بریتانیا در لندن گذراند. از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۴ در دانشکده فیلولوژی دانشگاه بلگراد زبان و ادبیات فارسی تدریس کرد. او از سال ۱۳۸۶ به دانشگاه فردوسی مشهد رفت. فتوحی در سال ۲۰۱۲ به مدت یک سال در مرکز مطالعات اسلام و عرب در دانشگاه ملی استرالیا تدریس کرد. او هم‌اکنون استاد تمام‌وقت دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد است. فعالیت‌های فتوحی در مطبوعات دانشگاهی نیز قابل ذکر است. از سال ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۱ در هیئت تحریریه «کتاب ماه ادبیات و فلسفه» به سردبیری [[علی‌اصغر محمدخانی]] همکاری فعّال داشت. در فاصله سال‌های ۱۳۷۶–۱۳۸۷ سردبیر مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تربیت معلم بود و از سال ۱۳۸۷ سردبیری فصلنامه نقد ادبی را به‌عهده دارد. فتوحی در سال‌های ۱۳۸۹–۱۳۹۱ پس از درگذشت استاد [[علی‌محمد حق‌شناس]] به ریاست انجمن علمی نقد ادبی ایران برگزیده شد. در همین زمان نخستین همایش ملی نظریه و نقد ادبی در ایران (اسفند ۱۳۹۰) با دبیری وی در دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد.<br /> <br /> پژوهش‌های محمود فتوحی بیشتر در قلمروهای نظریه‌های بلاغت، سبک‌شناسی، تاریخ ادبیات و ادبیات عصر صفوی یا سبک هندی است. فتوحی در شعر نیز دستی دارد و دفتر شعری با نام «[[سیب پرتابی]]» ۱۳۸۱ منتشر کرده‌است. کتاب «سبک‌شناسی» وی نامزد دریافت جایزهٔ قلم زرین شد. علاوه بر این، برنده ششمین دوره «[[جایزه ادبی جلال آل‌احمد]]» و برنده جایزه بیست‌ویکمین دوره کتاب فصل جمهوری اسلامی ایران شد. فتوحی در سال ۲۰۱۴ در همایش بین‌المللی ایران‌شناسان در شهر مونترالِ کانادا شرکت کرد و در سال ۲۰۱۵ فرصت مطالعاتی خود را در دانشگاه تورنتو گذراند.&lt;ref name=&quot;محمود&quot;/&gt;<br /> [[پرونده:محمود فتوحی.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:سبک‌شناسی.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:فتوحی.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:آیین نگارش.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:درآمدی بر ادبیات.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:فتوحی۳.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:عشق مجازی.png|320px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:بلاغت تصویر.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> <br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===دیدگاه و اندیشه===<br /> ====تقابل پارسی‌زبانان====<br /> در عصر کهن می‌بینیم که بدون دبیر و دیوان رسایل اساسا، قدرت معنایی ندارد و اتفاقا نقطه‌ای که تقابل در زبان فارسی وجود دارد، آن‌جا است که سخن از عرب و عجم رانده می‌شود یعنی تقابل پارسی‌زبانان در کلمه اتفاق می‌افتد.&lt;ref name=&quot;زبان&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://khrz.farhang.gov.ir/fa/news/281821/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|عنوان=محمود فتوحی: زبان فارسی مرکز اقتدار و رانش است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حکومت ایرانشهری====<br /> من این‌گونه تصور می‌کنم که زبان فارسی خود یک حکومت است و در استعاره‌های چون کاخ نظم، تیغ سخن، ملک سخن نیز این نکته را می‌بینیم. ایرانیان هویت و قدرت ایران‌شهری خود را در زبان فارسی شکل می‌دادند.&lt;ref name=&quot;زبان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====تدوین تاریخ سیاسی====<br /> این زبان، زبان ایران‌شهری است و اتفاقا این‌جا است که ما باید به خود یادآوری کنیم که باید تاریخ سیاسی زبان فارسی را نوشت کاری که ما تاکنون نکرده‌ایم.&lt;ref name=&quot;زبان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شاهنامه، اثر فرهنگی====<br /> باید واقعیتی را در نظر داشت و آن این است که روزی که «شاهنامه» به دربار سلطان غزنوی ارائه می‌شود، یک شاهکار نیست بلکه این اثر کم‌کم به مرکز فرهنگی رانده می‌شود و جایگاه خود را به‌عنوان شاهکار در یک توافق فرهنگی به دست می‌آورد.&lt;ref name=&quot;زبان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====راز ماندگاری شاهنامه====<br /> این امر که شاهنامه توانسته است پس از ده قرن ماندگاری خود را حفظ کند، نشان‌دهنده میزان قدرت فرم آن است. آثار بسیاری به سبک و سیاق شاهنامه نوشته‌اند اما هیچ‌کدام نتوانسته‌اند ماندگاری شاهنامه را داشته باشند و این مساله موفقیت شاهنامه را در فرم نشان می‌دهد.&lt;ref name=&quot;زبان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====فارسی‌گریزی====<br /> در قرون پسااسلام می‌توان کسانی چون کسایی مروزی، صاحب عباد طالقانی، قاضی جرجانی، ابوالقاسم جرجانی را از جمله نخبگان جامعه دانست اما هیچ‌کدام آن‌ها یک کلمه به فارسی ننوشتند و حتی در تصوف نیز تا قرن پنجم وضع به همین روال است.&lt;ref name=&quot;زبان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====پشتوانه یا بستر وجودی====<br /> به‌نظر من زبان فارسی برای کسانی چون فردوسی و توسی به مثابه یک پشتوانه نیست بلکه یک بستر وجودی است.&lt;ref name=&quot;زبان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====بالندگی زبان فارسی====<br /> من چنین عقیده‌ای ندارم که زبان فارسی در حال احتضار بوده است و فردوسی آن را احیا کرده است بلکه فردوسی موجب بالندگی آن شده است.&lt;ref name=&quot;زبان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شاهکاری به نام شاهنامه====<br /> در بلخ که مرکز زبان فارسی دری بوده است ابوسعید بلخی شاهنامه می‌سراید و مسعودی مروزی نیز چنین می‌کند و همه این اتفاقات بیش از فردوسی می‌افتد یعنی در آن‌جا زبان فارسی تثبیت شده است پس این‌گونه نبوده است که زمین خشکی باشد و فردوسی بخواهد بر روی آن چیزی بکارد و اساسا چنین چیزی در مورد یک شاهکار جهانی ممکن نیست، زیرا برای خلق یک شاهکار باید بستری از پیش شکل گرفته باشد.&lt;ref name=&quot;زبان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====زبان فارسی در اوج====<br /> در زمانی که فردوسی شاهنامه را می‌نویسد، زبان فارسی در اوج خود قرار دارد و حتی شاید اگر شاهنامه نبود،‌ آن متون دیگر اکنون در پیش روی ما بودند و اکنون نگاه ما به ماجرا به‌گونه‌ای دیگر بود.&lt;ref name=&quot;زبان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====ادب یا علم؟====<br /> اساساً سنت پرورش شاگرد در گروه‌های ادبیات فارسی خیلی مرسوم نیست. به ندرت می‌توانید یک استاد ادبیات پیدا کنید مثل شادروان [[محمدتقی بهار]] که در سبک‌شناسی شاگردانش، به روش و اسلوب استاد رفته باشند. دکتر [[محمدجعفر محجوب]] در کتاب سبک خراسانی (۱۳۵۰ش) و دکتر [[حسین خطیبی]] در فن نثر (۱۳۶۶ ش) کار استادشان را ادامه دادند. کم‌اند استادانی که در مطالعات ادبی یک جریان فکری، یا سبک و روش برجسته‌ای پدید آورده باشند. شاید عامل این امر این باشد که استادان ما بیشتر صفت ادیب داشتند و کمتر صفت عالِم. میان ادیب و عالم تفاوت زیادی است. تقریباً در طول تاریخ ادب ما ادیب همان دانای همه فن بوده است. خوب ادیبان ما در عالی‌ترین سطح، علّامۀ همه چیزدان بودند و نه عالِم متخصص.&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1130294-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%87-%DA%86%D8%A7%D9%BE-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D9%88-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%B3%DA%A9%D9%88%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%88%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D9%87%DB%8C%DA%86-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%B3%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7-%D8%B9%D9%84-%D8%A7%D9%85-%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D9%86%D9%87-%D8%B9%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%AA%D8%AE%D8%B5%D8%B5 |عنوان=چه کسی اجازه چاپ دو قرن سکوت را نداد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====در مکتب استاد====<br /> بنده به‌عنوان شاگرد دکتر [[عبدالحسین زرین‌کوب]] نمی‌توانم بر آن دریای اطلاعات و محفوظات که استادم طی ۵۰ -۶۰ سال حاصل کرده اطلاع یابم، حتی اگر بر همان سیاق ایشان بروم، یعنی هرچه دلم خواست بخوانم و دربارۀ بهترین‌ یافته‌هایم بنویسم، قطعاً موضوع نوشتار و حاصل کار منِ شاگرد با استاد بسیار متفاوت خواهد بود. شاگردان یک ادیب، به لحاظ منش و رفتار و اسلوب گفتار و سلیقۀ انتخاب، ممکن است شبیه استاد شوند یا به صفت ارادت او متصف گردند؛ اما در روش اندیشیدن و نگرش و اسلوب نگارش هر کدام به راه خود خواهند رفت.&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====توجه به فرم یا محتوا====<br /> استادان ادبیات معمولاً در خوانش متن ادبی، انبوه اطلاعات متنوع گوناگون و گاه نامربوط با متن را به صحنه می‌آورند. گاه این اطلاعات چندان پراکنده و البته جذّاب است که اصل متن فراموش می‌شود. گاه آنقدر به فرم درمی‌پیچیم که محتوا از یاد می‌رود. اصولاً کلاس‌های ادبیات دچار غربت معنا است. سخن همه از صورت است و اطلاعات پیرامون متن.&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====گنج ادبیات فارسی====<br /> ما محققان ادبی بر سر گنج نشسته‌ایم ولی به شکل و هیأت گنج مشغولیم. متون ادبی سرشار است از حکمت و اندیشه، اخلاق، دانش سیاسی، و تجربۀ فرهنگی و اجتماعی. شاهکار ادبی پیمانۀ حکمت است، مطالعات ادبی ما از بس دلدادۀ پیمانه است جانب دانۀ معنی را فرو می‌گذارد؛ ابرمتن‌ها گنج معانی‌اند در قصر صورت و ساختار. در کلاس ادبیات درون‌مایه‌های ارزشمند شاهکارها در اولویت نیست. در واقع فقر معرفتی در مطالعات ادبی ناشی از غلبۀ فرم‌گرایی و فقدان روش کشف و تحلیل محتوای متن ادبی است. شاید سرشت تخصصی مطالعات ادبی بررسی اَدَبیت و وجوه هنری کلام باشد اما شناخت این وجوه بدون پیوند با اندیشه و درونمایۀ انسانی فاقد نقش خواهد بود.&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====رستاخیز کلمات====<br /> فیلسوف در جستجوی معنا است. غرض خوانش او حصول فهم است از صورت و معنا؛ استخراج اندیشه از هزارتوی فرم ادبی است. اما من ادبیاتی تنها شیدای رستاخیز کلمات هستم. شاید بگویید اقتضای تخصص ادبیات‌شناسی صورت و ساختار است؛ درست! اما غرض از تحلیل صورت، یافتن نقش آن است در آفرینش و پردازش معنا. خود فرم فی نفسه غرض نباید باشد. باید بدانیم فرم چگونه فهم و دریافت ما را از معانی تغییر می‌دهد؟&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====ملی‌گرایی «دو قرن سکوت»====<br /> کتاب دو قرن سکوت، کتاب از حیث تحقیقی و سندیت چندان معتبر نیست. حقیقت این است که شهرت این کتاب بیش از آنکه مرهون ارزش و اعتبار علمی‌اش باشد، حاصل محتوای ایدئولوژیک آن است. این متن نمایندگی می‌کند از احساسات ملی‌گرایانه ضد عرب در ایران معاصر. ببینید جالب است که این کتاب دو ویراست دارد. چاپ اول در سال ۱۳۳۰ و ویراست دوم در سال ۱۳۳۶. بعد از رحلت استاد هم بخشی از کتاب خدمات متقابل اسلام و ایران، شهید مطهری را بر مقدمۀ آن افزودند. سؤال این است چرا همه دنبال تحریر اول هستند؟ با وجود اینکه تحریر دوم محققانه‌تر شده است. چرا می‌گویند تحریر اول؟ جواب روشن است. کسی با مقاصد علمی و تحقیقی دو قرن سکوت را نمی‌خواند. این کتاب بیش از آن که یک متن علمی در تاریخ باشد به یک متن نمادین بدل شده و به بطن باورها و ایدئولوژی ملی‌گرایی سوق یافته و نماد مواجهه با تازیان شده است. پاسخگوی احساسات و هیجانات ملی است تا نیازهای تحقیقی.&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====غبارزدایی از فضای علمی!====<br /> امروز دسترسی به عین متون گذشته و جستجوی اطلاعات بسیار آسان و سریع است. رسانه‌ها و نرم افزارها و قالب‌های دیجیتالی اطلاعات و متون، حجم گسترده‌ای از اطلاعات را در اختیار خوانندگان می‌گذارند. اما این خوانندگان در طوفان اطلاعات و گرد و غبار شبه علم، دچار کم‌بینی و بدبینی می‌شوند. جای کسانی خالی است که در این فضای غبارناک، اطلاعات را اعتبارسنجی کنند، ارزیابی کنند، تبارشناسی کنند و نسبتش را با وضعیت اکنون ما تبیین کند. چنین نقشی را بسیاری از استادان روزگار استاد [[عبدالحسین زرین‌کوب]] هم چندان ایفا نکردند. الان هم بسیار نادر و نایابند چنین کسانی.&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====جایگاه ادبیات معاصر====<br /> نسبت به ده سال پیش ادبیات معاصر خیلی بیشتر در دانشگاه مورد توجه است. گشایش گرایش کارشناسی ارشد ادبیات معاصر در برخی دانشگاه‌ها (مثلاً دانشگاه شیراز) حاکی از رویکرد تخصصی به دانشگاه است. در بعضی دانشگاه‌ها رشته ادبیات داستانی در دورۀ لیسانس بیش از ۱۰ سال است که دایر شده، گرایش روایت‌شناسی در کارشناسی ارشد نیز اختصاصاٌ به ادبیات داستانی و عمدتاً داستان معاصر می‌پردازد. گرایش ادبیات کودک هم عمدتاً امری امروزی و معاصر است. از سه دهۀ پیش در برنامۀ درسی کارشناسی ادبیات فارسی شش واحد درسی، شامل تاریخ ادبیات چهار، نظم معاصر و نثر معاصر، ادبیات دورۀ قاجار تا امروز را تدریس می‌کنند.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.cgie.org.ir/fa/news/213816/%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C--%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1%D8%B4-%C2%AB%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1%C2%BB-%D8%A2%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA |عنوان=محمود فتوحی: پذیرش «بیتوجهی دانشگاه به ادبیات معاصر» آسان نیست}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سهم ادبیات در دانشگاه====<br /> سهم ادبیات معاصر در دانشگاه آن‌طور هم که می‌نمایند کم نیست. ادبیات معاصر جزو زندگی امروز ماست و دانشجویان در زندگی روزمره خود در جلسات شعرخوانی و داستان‌خوانی و در کارگاه‌های نقد و شعر و داستان و جلسات نقد کتاب، پیوسته با آن سر و کار دارند. همچنین پژوهش‌های دانشگاهی در موضوع ادبیات معاصر کم نیست.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====کرسی‌های تخصصی دانشگاه====<br /> دانشگاه نباید مثل دبیرستان باشد که یک واحد درسی برای سراسر کشور تعیین شود. تدریس و پژوهش یک موضوع در دانشگاه بر مدار کرسی‌های تخصصی می‌چرخد. اگر کرسی تخصصی ادبیات معاصر در یک دپارتمان ادبی باشد – یعنی یک استادیار یا دانشیار متخصص و یا استاد تمام متخصص در ادبیات معاصر عهده‌دار آن کرسی باشد – آن وقت می‌شود گفت دانشگاه با ادبیات معاصر به روش حرفه‌ای می‌پردازد. وگرنه تدریس به روش دبیرستانی – که کسی برود به روش عمومی دو واحد درس بدهد – کار دانشگاهی نیست. حال اگر نیمی از واحدهای درسی رشته ادبیات هم ادبیات معاصر باشد، کاری از پیش نمی‌رود. به معنای کار تخصصی، بله با شما موافقم که ادبیات معاصر در دانشگاه به اندازه ادبیات کلاسیک مورد توجه نیست. یعنی کرسی شناخته شده و معروف ادبیات معاصر در دانشگاه کم داریم.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====مفهوم دشوار معاصر====<br /> مفهوم معاصریت خود مفهوم پر‌چالشی است. معاصر از کی تا کی است؟ چه کسی با چه کسی معاصر است؟ آیا شما الان با محمد حجازی و محمد مسعود معاصرید؟ آیا [[نیما یوشیج]] با [[قیصر امین‌پور]] معاصر است؟ ما بنا بر کتاب «[[از صبا تا نیما]]»، یکصد و پنجاه سال اخیر را معاصر می‌دانیم. یا در کتاب صد سال داستان‌نویسی [[حسن میرعابدینی]] صد و بیست سال اخیر را معاصر می‌نامیم. گمان نمی‌کنم کسی که تحولات ادبی و فرهنگی ایران قرن اخیر را خوب می‌شناسد، بتواند این‌ها را معاصر خود یا معاصر هم بداند. وقتی تبیین دقیقی از معاصریت نداریم، ادبیات مشروطه را معاصر با امروز به حساب می‌آوریم، در حالی‌که از مشروطه تا اکنون چهار تا پنج دورۀ تاریخی مشخص می‌گذرد. مشروطه تاریخ است، مصدق تاریخ است، حتی جنگ ایران و عراق و ادبیاتش تاریخ است. به دلیل میل کلی‌نگری ما، دوره معاصرمان برابر است با تاریخ کشورهایی مثل استرالیا، یا کانادا که از زمان استقلالشان تا امروز بیش از ۱۶۰ سال نمی‌گذرد، بنابراین اول باید محدوده زمانی تعیین کنیم.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====«اکنون ادبی» در دانشگاه‌ها====<br /> قرار است بگوییم دانشجویی که سر کلاس ادبیات معاصر می‌نشیند معاصر با کیست؟ یا نه هشتاد ساله‌های ما معاصر با چه کسانی بوده‌اند؟ اگر محدوده زمانی را معین نکنیم، بحث همچنان ادامه خواهد داشت. پیشنهاد می‎‌کنم از اصطلاح «ادبیات اکنون» یا «ادبیات امروز» استفاده کنیم. با این اصطلاح دیگر نمی‌توانیم آثار و رخدادهای ادبی صد سال یا پنجاه سال حتی سی سال پیش را ذیل ادبیات اکنون قرار دهیم. برخی ملل مثل افریقای جنوبی، ده سال اخیر را معاصر می‌دانند یعنی ادبیات اکنون را؛ احسان عباس محقق بزرگ ادبیات عرب، سی سال اخیر را معاصر می‌شمارد. به گمان من اگر مفهوم «اکنون ادبی» را وارد بحث ادبیات معاصر کنیم این مشکل تا اندازه‌ای حل می‌شود. آن موقع پرسش این می‌شود که دانشگاه برای پرداختن به «اکنون ادبی» چه روش و راهکاری دارد؟ آیا آمادگی پرداختن به اکنون ادبی را دارد یا باید یکی دو دهه صبر کند تا آثار ادبی از چنبرۀ مقبولیت تاریخی بگذرند. محافظه‌کاری دانشگاه (به‌ویژه دانشگاهی که از دولت ارتزاق می‌کند) را براساس پرداختن به اکنون ادبی، اکنون فرهنگی، سیاسی، اجتماعی می‌توان سنجید.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====ادبیات، قلمرو خلاقیت====<br /> از آن‌جا که ادبیات بخش جداناپذیر از هر ملت است چراکه شیوه تفکر و زیست فردی و اجتماعی در شکل‌های ادبی ثبات می‌یابد. آثار ادبی فارسی عالی‌ترین سطوح کاربرد زبان را در خود دارند و نمط عالی و موثر سخن هستند. ادبیات به تعبیر بسیاری از زبان‌شناسان زبان به اضافه چیز دیگر است و این افزونه که بر ادبیات است شامل زبان‌شناسی و عناصر جمال‌شناسانه، ذوق و تجربه و فرهنگ و گذشته است. وی با تاکید بر این‌که ادبیات قلمرو خلاقیت است، ادبیات را قلمروی برای تفکر انتقادی و به هم پیوستن گسست‌های اجتماعی دانست.&lt;ref name=&quot;برگزاری&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.um.ac.ir/component/print/content/z4zT9.html |عنوان=برگزاری پنجمین جلسه انجمن ترویج زبان و ادبیات فارسی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====فرهنگ‌آفرینی متون====<br /> معنای متن و فربهی تفسیر متن مولود حیات تاریخی آن است. هر چه متن بیشتر خوانده شود، از نظر معنا متکثرتر و فربه‌تر می‌شود. متن در گذار تاریخ به کانون فرهنگ می‌آید و شاهکار می‌شود. متن‌های بزرگ خودشان فرهنگ می‌شوند، و فرهنگ می‌آفرینند و سازه هویتی یک ملت می‌شوند، پیرامون چنین متن‌هایی، انباشت تفسیری بیشتر و افق‌های معنایی متکثرتر می‌شود. این افق‌های معنایی متکثر، زمینه بررسی‌ها، تأملات و تحقیقات علمی را فراهم می‌آورد. متنی که هنوز زمان زیادی از آن نگذشته و در مواجهه با ادوار تاریخ قرار نگرفته این سرمایۀ تاریخی را برای کلاس درس و تحقیق ندارد.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====توجه به متون کلاسیک====<br /> دانشگاه به جهت این‌که باید کارش را مبتنی بر دانش انجام دهد، سراغ متنی می‌رود که مجال بیشتری برای بررسی علمی فراهم کند؛ دانشی که پیرامون یک شاهکار تاریخی است مثل حافظ یا خاقانی بسیار بیشتر از شاعر معاصر است، بنابراین طبیعی است که پژوهشگر دانشگاهی به متن پر‌مجادلۀ کلاسیک بیشتر بگراید تا به متن امروزی.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====اقبال به متون معاصر====<br /> سال به سال متن‌های معاصر فارسی بیشتر به کانون بحث‌های دانشگاهی می‌آیند. رساله‌های دکتری و پایان‌نامه‌های فوق‌لیسانس زیادی در مورد شعر معاصر نوشته شده و نوشته می‌شود. برای اثبات این مدعا، فقط به تعداد مقالات پژوهشی منتشر شده درباره شاعران و نویسندگان معاصر استناد می‌کنم.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====رویکرد اکتشافی یا انتقادی====<br /> وظیفه اصلی و اساسی استاد ایجاد پرسش در ذهن دانشجو است. دانشجویان ممکن است پاسخ‌های متعددی داشته باشند و حتی بعضی از آن‌ها اشتباه هم باشد. این همان روشی است که از آن به دو رویکرد اکتشافی و انتقادی یاد می‌شود. با این روش‌ها قدرت استدلال دانشجو بالا می‌رود و نگرش او به متن تغییر می‌کند. رویکردهای انتقادی و اکتشافی تفاوت‌های زیادی با هم دارند و این تصمیم بر عهده استاد است که انتخاب کند با چه شیوه‌ای می‌خواهد به دانشجو آموزش بدهد.&lt;ref name=&quot;رویکرد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.ibna.ir/fa/report/309228/%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C<br /> |عنوان=رویکردهای آموزش در رشته زبان و ادبیات فارسی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====رویکرد داده‌بنیاد====<br /> به‌صورت کلی پنح رویکرد آموزشی وجود دارد که می‌توان با آن متن ادبی را به دانشجو آموزش داد. اولی، رویکرد داده‌بنیاد یا آموزش‌بنیاد است. در این روش اطلاعات از سوی استاد به دانشجو منتقل می‌شود و دانشجو در این یادگیری نقش فعالی ندارد. این اطلاعات کلید فهم متن برای دانشجو است و استاد باید اطلاعاتی را به دانشجو منتقل کند.&lt;ref name=&quot;رویکرد&quot;/&gt; <br /> <br /> ====متن و جهان امروز====<br /> باید بگویم که استاد وظیفه دارد رابطه متن را با جهان امروز هم نشان بدهد. استاد نباید با ورود به کلاس وارد چند صد سال گذشته شود و کارکرد متن در جهان امروز را از یاد ببرد. نکته دیگر اینکه اگر استاد قصد دارد چنین رویکردی را در تدریس اتخاذ کند، باید منابع دست اول و معتبر را به دانشجو معرفی کند. امروزه سیل اطلاعات به همه هجوم آورده است که بیشتر آن‌ها شبه‌علم است. بنابراین باید سره را از ناسره جدا کرد و به دانشجو نشان داد. آزمون در این رویکرد باید جوری طراحی شود که دانشجو بتواند دانش خود را بسنجد.&lt;ref name=&quot;رویکرد&quot;/&gt; <br /> <br /> ====کشف نویسنده====<br /> در رویکرد سبک بنیاد دانشجو به کشف اسلوب سخن نویسنده می‌پردازد و متن را با این نگاه می‌آموزد. ما در این روش از دانشجو می‌خواهیم شیوه‌های بیانی و گویشی متن را استخراج کند. تمهیدات بلاغی و وجوه زیبایی‌شناسی نیز از معیارهای دیگری است که در این روش باید به آن توجه کرد.&lt;ref name=&quot;رویکرد&quot;/&gt; <br /> <br /> ====محفوظات یا مهارت‌ها؟====<br /> آموزش سبک‌بنیاد نباید به حفظ کردن برخی متر و معیارها محدود شود. این‌ها باید تبدیل به مهارتی برای تحلیل متن شوند. دانشجو باید بتواند شخصیت و سبک نویسنده را از متن استخراج کند. البته این کار بسیار دشواری است. یکی از راه‌های آموزش در این رویکرد درخواست از دانشجو برای نوشتن به سبک نویسنده و شاعر است.&lt;ref name=&quot;رویکرد&quot;/&gt; <br /> <br /> ====تشویق دانشجو به نقد====<br /> رویکرد واکنش‌بنیاد نیز رویکرد دیگری است که می‌توان به آن اشاره کرد. در این مکتب واکنش و نظر دانشجو به متن و درباره متن است که اهمیت دارد. معلمانی که دانشجویان و دانش‌آموزان به آن‌ها علاقه‌مند می‌شوند، معمولا از این روش استفاده می‌کنند. آن‌ها مفاهیم ازپیش‌دانسته را دیکته نمی‌کنند و واکنش‌ها و نگاه‌های دانشجو برایشان اهمیت دارد. آن‌ها شاگردان را تشویق می‌کنند تا متن را بر اساس تفکر خود تفسیر کنند. این کار زمینه را برای تمرین نقد و اظهارنظر فراهم می‌کند. در این روش دانشجو احضار می‌کند که کلاس به معنای واقعی کلمه جای حضور است.&lt;ref name=&quot;رویکرد&quot;/&gt; <br /> <br /> ====رمز و راز در متون====<br /> رویکرد تفسیربنیاد نیز متن را برای دانشجو تفسیر و تبیین می‌کند و رازها و نکته‌های متن را به دانشجو می‌آموزد. وقتی با متن مواجه می‌شویم به گره‌هایی برمی‌خوریم که می‌توان با مراجعه به متن‌های دیگر آن را تفسیر و تاویل کرد. البته بحث تاویل کمی متفاوت است. تاویل به دانش ضمنی دانشجو مانند اطلاعات فلسفی، دینی و تاریخی برمی‌گردد. این روش و درگیری با احتمالات معنایی یک متن منجر به افزایش هوش دانشجو و دانش‌آموز می‌شود. دانشجوی این مکتب متوجه می‌شود که هر متنی را هزارگونه می‌توان تفسیر کرد و هرکسی می‌تواند از ظن خود یار متن شود.&lt;ref name=&quot;رویکرد&quot;/&gt; <br /> <br /> ====فرصت یادگیری و فضای مجازی====<br /> امروزه در مواجهه با متن باید از روش‌های دیگری استفاده ‌شود که فعالیت دانشجو را در کلاس بیشتر می‌کند. خوشبختانه امروزه با فراهم‌شدن فضاهای مجازی دانشجویان تریبون‌های متعددی برای ارائه نظرات خود و بحث درباره آن‌ها در اختیار دارند. با وجود این امکانات، معلم ادبیات باید بیشتر دانشجو را به فعالیت وادارد. اجرای متن در قالب‌ها مختلف مانند دکلمه‌کردن، اجرای رادیویی، اجرای تئاتر و... از این روش‌ها است. این کار باعث می‌شود دانشجو در نهایت حد خود با متن آشنا شود. راه دوم بازنمایی متن است. اقتباس از متن، تقلید سبک، بازآفرینی و.. مثال‌هایی برای این روش است.&lt;ref name=&quot;رویکرد&quot;/&gt; <br /> <br /> ====از ویژگی‌های مدرس ادبی====<br /> مدرس ادبی باید محفوظات ادبی بسیار داشته باشد، فن بیان، ذوق زیبایی‌شناسی، قدرت برقراری ارتبا با دانشجو، نیک‌‌محضر بودن و داشتن حافظه قوی، سواد فرهنگی، داشتن شناخت از جامعه، گفتار فصیح، نوشتار دارای سبک و... ویژگی‌هایی است که یک مدرس ادبیات باید به آنان آراسته باشد. کسانی که در امر استخدام استادان و معلمان ادبیات دخیل هستند، باید این مسائل را در آن شخص نیز در نظر بگیرند و تنها به مسائل علمی اکتفا نکنند. استادان بزرگ ادبیات فارسی به بیشتر این صفات آراسته بودند.&lt;ref name=&quot;رویکرد&quot;/&gt; <br /> <br /> ====پایتخت ادبی====<br /> مفهوم پایتخت ادبی در زبان های بزرگ را در نظر بگیرید. کتاب ها و آثار هنری که نماینده فرهنگی هستند در لندن و نیویورک اجازه ورود به فرهنگ انگلیسی را می گیرند حتی اگر در کانادا یا در نیوزیلند نوشته شوند. زمانی که ما زبان فارسی را به گویش های قوم فروشکستیم، ادبیات خرد و کوچک در کجا نمایندگی فرهنگی خواهند کرد؟ چقدر خواننده خواهند یافت. الان شعرهای محمد قهرمان به لهجه تربتی را (با آن اقتدار زبان و عاطفه و تصویر) چگونه می توان به زبان فارسی و نه به جهان معرفی کرد.&lt;ref name=&quot;خرد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://khorasannews.com/Newspaper/MobileBlock?NewspaperBlockID=617002 |عنوان=ادبیات خرد و کوچک نمیتواند نماینده فرهنگی باشد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====قدرت زبان فارسی====<br /> در قلمرو پارسی‌گویان صدها زبان و گویش وجود دارد اما هیچ‌کدام به قدرت زبان پارسی نشده است. قدرت فرهنگی و هویت ساز زبان پارسی زبان ادبی و سیاسی و فرهنگی و شالوده قدرت ایرانی را ساخته حالا راه  تجزیه‌کردن این پیکره قدرتمند فرهنگی، ایجاد نزاع های زبانی است. تجربه ای که در خیلی کشورها جواب داده است.&lt;ref name=&quot;خرد&quot;/&gt;<br /> <br /> ====ارتباط در فضای ادبی====<br /> در دانشگاه‌های مطرح دنیا یک سری ورک‌شاپ‌ها برگزار می‌شود و امکان رویارویی نویسندگان و شاعران بزرگ که تحصیلات دانشگاهی مرتبط نداشته‌اند فراهم شده و انتقال تجربه صورت می‌گیرد. حال اگر ما بخواهیم بین شاعران و نویسندگان بدون تحصیلات آکادمیک مرتبط و دانشگاه پیوند برقرار کنیم، چه باید کرد؟&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====محفلی برای ارتباط====<br /> در دانشگاه نهادهای مختلفی هستند که کارشان اجرای این برنامه‌هاست. یکی انجمن‌های علمی که دانشجویی‌اند و مرتب کارگاه‌هایی از این دست برگزار می‌کنند. اساتید و نویسندگان را دعوت می‌کنند و کارگاه برگزار می‌کنند. از این کارگاه‌ها در دانشگاه فردوسی که من هستم، زیاد برگزار می‌شود و انجمن‌های علمی دانشجویی با حمایت دپارتمان‌های ادبیات این کارها را انجام می‌دهند. شکل دیگر کار به این صورت است که خود دپارتمان‌ها از کسی در این حوزه دعوت می‌کنند. کارگاه‌هایی که نویسنده یا شاعر برون دانشگاهی برگزار می‌کند، کارگاه «نوشتن خلاق» است. نویسنده یا شاعر روش‌های تجربی خود در نوشتن و سرودن را به مخاطبان می‌آموزند. نویسنده موفق، مهارت‌های نوشتن خود را طرح می‌کند و مخاطبان هم در کارگاه‌ها شرکت می‌کنند؛ اما اگر نویسنده یا شاعر بخواهد ایده‌های علمی خود را در‌باره ادبیات بیان کند یا بخواهد به روش علمی درباره مسائل ادبی صحبت کنند، باید در کنفرانس‌ها و سمینارهای دانشگاهی شرکت کند.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====نقد ادبی====<br /> در رابطه با نقد ادبی دو رویکرد نقد آکادمیک، یعنی افرادی که در حوزه نقد تحصیلات دانشگاهی دارند و نقد کارگاهی، یعنی افرادی که با شرکت در کارگاه‌ها نقد، منتقد ادبی شده‌اند، مطرح است، به نظر شما با کدام رویکرد نقد باید به سراغ متون ادبی رفت؟&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====واکنش اجتماعی به آثار ادبی====<br /> ما دو نوع نقد داریم: نقد آکادمیک و نقد ژورنالیستی یا مطبوعاتی. این دو نوع نقد دو سرشت جداگانه و دو نقش اجتماعی متفاوت دارند. نقد آکادمیک نقدی کاملا استدلالی‌برهانی، مبتنی بر روش‌های علمی است اما نقد ژورنالیسی مبتنی بر واکنش‌های مرامی، ذوقی، و اجتماعی‌فرهنگی است. هر کدام از این دو نوع نقد نقش ویژه خود را در جامعه برعهده دارند، وقتی یک رمان به بازار می‌آید، نقد ژورنالیستی به سرعت به آن واکنش نشان می‌دهد و در کوتاه‌ترین مدت تلقی‌ و قرائتش نسبت آن رمان را مطرح می‌کند. این واکنش عمدتاً اجتماعی، فرهنگی یا سیاسی است. این عمل یک ضرورت است و جامعه هم انتظار این نقدهای به هنگام و متناسب با وضعیت کنونی را دارد.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====جامعه و نقد ادبی====<br /> جامعه انتظار دارد وقتی رمانی وارد بازار شد، منتقدان بلافاصله درباره آن حرف بزنند و بنویسند. این نقد طبعا نقدی بسیار زودهنگام، به موقع و متناسب با درک و دریافت مخاطبان عام است. چنین نقدی ممکن است، ذوقی، احساسی، مرامی یا مبتنی بر باورها، عقاید و تلقی‌های شخصی یا حاکی از عصبیت و موضعگیری باشد که امری طبیعی است. زیرا نوشتن خلاق، همیشه به مثابه یک عمل سیاسی و اجتماعی است. مطبوعات به چنین نقدی نیاز دارند. خوانندگان ادبیات هم به این واکنش‌های فرهنگی سیاسی و اجتماعی سخت محتاجند.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====نقش نقد علمی====<br /> اما نقد آکادمیک نقدی است که مبتنی بر معیارها و استانداردهای علمی‌ و بی‌طرف یا حتی خنثی است، از این رو با تاخیر بیشتری نسبت به نقد مطبوعاتی به میدان می‌آید. در نقد دانشگاهی ذوق و دخالت شخصی منتقد نسبت به نقد ژورنالیستی کمتر است.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====نظریه معرفت‌بخش====<br /> تعبیر «استفاده از نظریه» مولود نگرشی ابزاری و مکانیکی به نظریه است. نظریه ابزار نیست، بلکه یک پدیده معرفت‌بخش است و برای شخص آگاهی به همراه می‌آورد. وقتی خواننده یا مخاطب از نظریه معرفت تازه‌ای حاصل کند، خود به خود، خوانش یا قرائتی تازه از متن ارائه خواهد داد. مثلا وقتی شما اطلاعاتی درباره دیدگاه‌های یونگ از ناخودآگاه پیدا کردید، این مجال برایتان فراهم می‌آید که خوانشی بر اساس آراء یونگ شکل دهید. یا مثلا وقتی با فلسفه ملاصدرا درباره خیال صدوری و نظریۀ «حرکت جوهری» آشنا شوید، قطعا در پرتو اندیشه‌های صدرا می‌توانید شعر صائب را به وجه دیگری بخوانید و بفهمید. پس این پرسش که از نظریه چه اندازه می‌توان استفاده کرد یا تا کجا مجال استفاده هست، وجهی ندارد. نظریه معرفت می‌آورد و معرفت سبب تفسیر جدید می‌شود و تفسیر امری است آزاد و حتی رهایی‌بخش. مرزهای آن محدود و بسته نیست. به میزانی که شخص معرفت نظری غنی و متفاوتی داشته باشد به همان میزان هم تفسیر و تحلیل او از متن ادبی متفاوت خواهد بود.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ====آگاهی‌بخشی نظریه‌ها====<br /> نظریه‌ها عمدتا شکلی از آگاهی هستند که در مواجه با متن ادبی باب فهم متن را می‌گشایند و خوانش‌ متفاوتی از متن ادبی را شکل می‌دهند. هر گاه فلسفه جدیدی ظهور کرده، میدان‌های تفسیر جدیدی در پی آن پدید آمده‌اند. با ظهور فلسفه ساختارگرایی نظریه ادبی ساختگرایی پدیدار شد. ساختگرایی تمام ایعاد زندگی ما را دچار خوانش و تفسیر دیگری کرد، متن هم که بخشی از حیات وجودی و مولود زندگی اجتماعی انسان است، دچار خوانش ساختگرایانه می‌شود. باید دید که یک نظریه به اندازه قدرت تبیین مفاهیم و مسائل ادبیات را دارد و چقدر قدرت صورت‌بندی مفاهیم ادبی را دارد.&lt;ref name=&quot;پذیرش&quot;/&gt;<br /> <br /> ===دیگران از نگاه محمود فتوحی===<br /> ====[[عبدالحسین زرین‌کوب]] و اسلوب علمی ایشان====<br /> اولین باری که من پای درس استاد زرین‌کوب زانو زدم، مهر سال ۱۳۶۹ بود. ما پنج نفر دانشجو بودیم در درس مثنوی معنوی. انضباط در رفتار و تشخص در گفتار استاد، بسیار برای من جالب توجه بود. ایشان استاد بازنشسته و در آستانۀ ۷۰ سالگی بودند. در ده سالی که از انقلاب گذشته بود، دربارۀ استادن بزرگی مثل ایشان ضد و نقیض‌ها شنیده بودیم. عمدتاً در آن زمان ذهنیت مسلط این بود که استادان مؤثر دورۀ پهلوی، مخالف انقلاب و اسلام و به تعبیر آن روزها طاغوتی هستند. در اولین روز کلاس یک ترس همراه با شک و بیگانگی نسبت به استاد داشتم. ترسم نتیجۀ ابهت و حشمت استادی بود و شک هم حاصل شنیده‌هایی که از انقلابیون چپ و راست به ما رسیده بود. اما برعکس شنیده‌ها دیدم استاد مردی است آرام و البته جدی. با ما دانشجویان در نهایت ادب و احترام سخن می‌گفت. سنجیده حرف می‌زد. در کلاس مطلقاً به مسائل روز و به‌ویژه رخدادهای سیاسی نمی‌پرداخت. برخورد مودبانه و منش بسیار منطقی و سنجیده‌اش در پاسخ به سوالات، مرا تحت‌تأثیر قرار می‌داد. در کلاس مثنوی، منقولات قرآن و اخبار و احادیث بسیار می‌شنیدیم و نیز از عرفان و حکمت و وعظ و تاریخ سخن‌ها می‌رفت. خلاصه هرچه دنبال نشانه‌های سرسپردگی به طاغوت در ایشان می‌گشتم، چیزی پیدا نمی‌کردم. مستقل بود و به هیچ جریانی سرسپردگی نداشت.<br /> <br /> مهمترین تغییری که در نظر بنده نسبت به ایشان رخ داد، همین بود که برخلاف آن‌چه شنیده بودم با یک شخصیتی مواجه شدم منطقی، دانا و سنجیده که برخلاف اغلب رجال پرجنجال آن روزها نه رفتار تند داشت و نه گفتارهیجانی.&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1130294-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%87-%DA%86%D8%A7%D9%BE-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D9%88-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%B3%DA%A9%D9%88%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%88%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D9%87%DB%8C%DA%86-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%B3%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7-%D8%B9%D9%84-%D8%A7%D9%85-%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D9%86%D9%87-%D8%B9%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%AA%D8%AE%D8%B5%D8%B5 |عنوان=چه کسی اجازه چاپ دو قرن سکوت را نداد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> کتاب‌های ایشان را که می‌خواندم به لحاظ منطق، تحقیق و اسلوب بیان، فرهیخته بود و به نمَطِ عالی. سبک سخن گفتنِ ایشان با دانشجو هم نزدیک بود به همان اسلوب عالیِ فرهیخته که بر حشمت استادی می‌افزود. اما گاهی که مهربانی و صمیمیتی چاشنی کلامش می‌شد، دیگر به قول حافظ «لذت حضور» بود و «گلش امن». <br /> قلمرو تحقیقات استاد زرین‌کوب بسیار متنوع و گسترده است از فلسفه و کلام و دین و تاریخ گرفته تا تصوف و شعر و داستان و نقد ادبی و فرهنگ عامه و ادبیات ملل و نحل. مسلم است که کشف یک نظام معرفتی و دانش منسجم در تحقیقاتی چنین متنوع و گونه‌گون آسان نیست. روش و نگرش یک عالم از دلِ دانش منسجم و نظم معرفتی حاکم بر پژوهش‌های او بازشناخته می‌شود. از طرف دیگر توفیق و اثرگذاری آثار استاد زرین‌کوب مرهون خلاقیت شخصی ایشان بود. ایشان در روایت‌گریِ موضوع تحقیقشان، یک قلم ویژه و فردی داشت که بیش از هر چیز از جذابیت روایت‌گری و بلاغتِ نوشتار برخوردار بود. مثلاً عین مطلب تاریخ طبری یا اشراف الانساب بلاذری و یا کتاب مقدسی را با اسلوبی بسیار جذاب و اقناعی برای خوانندۀ فارسی زبان به تحریر می‌کشید. خب این یک موهبت خلاقه و فردی است که من شاگرد ندارم.&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;/&gt;<br /> <br /> یکی از ویژگی‌های منحصر به فرد دکتر زرین‌کوب مهارت و قدرت در تصنیف کتاب‌های علمی و تحقیقی برای خوانندۀ متخصص گرفته تا خوانندۀ عادی است. یعنی نوشتن کتابی که هم اعتبار علمی خود را نسبتاً حفظ می‌کند و هم نزد طبقه متوسط خوانندگان خوش‌خوان است. در حال حاضر ما در تحقیقات علوم انسانی تألیفاتی با چنین سبک و سیاقی نداریم. جالب است که در بسیاری از دانشگاه‌های جهان حرکتی به سوی نوشتن برای خوانندگان معمولی آغاز شده است. مباحث تخصصی علم را ساده با بیان جذاب، روایتگری می‌کنند. رمان جامعه‌شناختی، روانشناختی، اقتصادی، تاریخی می‌نویسند. در دو دهه اخیر نوشتار علوم انسانی فارسی سخت در زبان تخصصی و سبک فنی فرو غلتیده است. کتاب‌ها و مقالات دانشگاهی را فقط متخصصان همان موضوع می‌توانند بخوانند. این تخصص‌گراییِ صرف، سبب گسست علوم انسانی دانشگاهی از بدنۀ کتابخوان جامعه شده است. زرین‌کوب موضوعات علمی را به سبک ادبی برای هر دو گروه متخصص و متوسط می‌نوشت. جای خالی قلم و سبک او در منشورات علوم انسانی امروز بسیار محسوس است. سبک او که آمیزه‌ای بود از اطلاعات وسیع و مقبول علمی در بیانی سرشار از جذابیت ادبی و روایتگری.&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;/&gt;<br /> <br /> استاد زرین‌کوب در تاریخ ادبیات‌نگاری و بخصوص تاریخ شعر فارسی همین اسلوب تاریخ‌نگاری عمومی را دارد. با این تفاوت که در تاریخ ادبی قائل به نگارش «تاریخ درونی» ادبیات بود. در مقدمه یکی از کتاب سیری در شعر فارسی روش «تاریخ درونی ادبیات» را پیشنهاد داده‌اند. مراد ایشان از تاریخ درونی ادبیات، استخراج اطلاعات و رخدادهای ادبی از درون متن ادبی است. ایشان متن را می‌خوانَد و گام‌به‌گام با متن پیش می‌رود و یافته‌هایش را گزارش می‌کند. گرچه غالباً نوشته ایشان به یک نقد و تحقیق تأثری بدل می‌شود، اما با این همه از متن دور نیست. البته با اینکه بر تاریخ درونی ادبی تأکید داشت اما همچنان بر استنادسازی روایتش به اطلاعات برون متنی از تذکره‌ها و تواریخ ادبی تکیه می‌کرد.&lt;ref name=&quot;اجازه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===جوایز و افتخارات===<br /> * ۱۳۹۷: برندۀ پانزدهمین دوره جشنواره نقد کتاب. برای مقالۀ «نقد درسنامه‌های سبک‌شناسی».<br /> * ۱۳۹۶: برندۀ پانزدهمین دورۀ جایزۀ قلم زرین، ؛ برای کتاب [[صد سال عشق مجازی]]<br /> * ۱۳۹۶: کسب نشان دهخدا، سومین دوره کتاب سال اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌های سراسر کشور نشان دهخدا؛ برای کتاب [[صد سال عشق مجازی]]<br /> * ۱۳۹۶: برندۀ جایزۀ دوازدهمین دورۀ جشنوارۀ شعر فجر ۱۳۹۶ برای کتاب [[صد سال عشق مجازی]]<br /> * ۱۳۹۲: برگزیده تشویقیِ ششمین دوره [[جایزه ادبی جلال آل‌احمد]]؛ برای کتاب [[سبک‌‌شناسی: نظریه‌ها، روش‌ها و رویکردها]]<br /> * ۱۳۹۲: برگزیده تشویقیِ سی‌ویکمین دوره کتاب سال جمهوری اسلامی ایران؛ برای کتاب [[سبک‌‌شناسی: نظریه‌ها، روش‌ها و رویکردها]]<br /> <br /> ==آثار و کتابشناسی==<br /> * ۱۳۸۶: [[بلاغت تصویر]]، تهران: سخن. ۴۶۰ ص. چاپ چهارم ۱۳۹۵ ش (بحثی تطبیقی در مبانی تصویر در شعر فارسی و مکتب‌های ادبی اروپا)<br /> * ۱۳۸۵: [[نقد ادبی در سبک هندی]]. تهران: سخن (تجدید چاپ نقد خیال) ۴۶۰ ص.<br /> * ۱۳۸۵: [[آیین نگارش مقالهٔ پژوهشی]]، تهران: سخن. ۳۲۰ ص. (ویراست سوم، چاپ بیست و دوم ۱۴۰۰. انتشار در تاجیکستان: برگردان به خط سیریلیک، عمرالدین یوسفی، تاجیکستان:انتشارات بخارا، اسفند ۱۳۹۴<br /> * ۱۳۸۴: [[حماسه‌های صربی]]. (ترجمه و تألیف) تهران: ناژ، ۱۵۰ ص<br /> * ۱۳۸۴: [[تاریخ ادبیات صربستان]]. (ترجمه و تألیف) تهران ناژ، ۲۵۰ ص<br /> * ۱۳۸۱: [[سیب پرتابی]]. دفتر شعر، تهران: ناژ – ۱۳۰ ص<br /> * ۱۳۷۹: [[نقد خیال: بررسی دیدگاه‌های نقد ادبی در سبک هندی]]. تهران: روزگار، ۵۲۸ ص (برندۀ جایزهٔ تشویقی کتاب سال ۱۳۷۹)<br /> *‌ ۱۳۷۸: فارسی عمومی (درس‌نامهٔ دانشگاهی)، با دکتر [[حبیب‌الله عباسی]]. تهران: سخن ۳۵۰ ص (چاپ صد و دهم سال ۱۴۰۰)<br /> <br /> ===تعدادی از مقالات===<br /> از محمود فتوحی تاکنون بیش از ۱۰۰ مقاله در نشریات دانشگاهی و غیردانشگاهی به چاپ رسیده‌است. برخی از این مقالات عبارتند از:<br /> <br /> * ۱۳۹۵: «متون کهن فارسی و نظریۀ ادبی مدرن». فصلنامۀ نقد ادبی. شماره ۳۳. بهار ۱۳۹۵<br /> * ۱۳۹۲: «شیطان‌های شاعران: شعر عربی، میانهٔ الهام و تلاش قریحه‌ها»، دکتر احسان عباس، مترجم محمود فتوحی. بخشی از کتاب احسان عباس. کتاب ماه ادبیات. سال هفتم، شمارهٔ ۷۵ (پیاپی ۱۸۹)، تیر ۱۳۹۲. صص ۲–۸<br /> * ۱۳۹۲: «خیال»، از اصطلاحات نقد ادبی در سبک هندی. دانشنامهٔ شبه‌قاره ج ۳.<br /> * ۱۳۹۲: «کارنامه هشتاد ساله رشته زبان و ادبیات فارسی». بخارا. شماره ۹۳<br /> * ۱۳۸۷: «ارزش ادبی ابهام: از دو معنایی تا چندلایه‌گی معنا». مجلهٔ دانشکده ادبیات دانشگاه تربیت معلم، پاییز، ۱۳۸۷، ش ۶۲. صص ۱۷–۳۶.<br /> * ۱۳۸۷: «ساخت‌شکنی بلاغی: نقش صناعات بلاغی در شکست و واسازی متن». فصل‌نامه نقد ادبی. شماره ۳. پاییز ۱۳۸۷<br /> * ۱۳۸۸: «سبک، گفتمان و ایدئولوژی». کتاب نقد آگاه. پاییز ۱۳۸۸<br /> * ۱۳۸۸: «بررسی رابطه تجربه عرفانی و زبان تصویری در عبهرالعاشقین». مجله ادب‌پژوهی. زمستان ۱۳۸۸؛ ۳ (۱۰): ۷–۲۵. با همکاری مریم علی‌نژاد.<br /> * ۱۳۸۱: «تأثیر نقد یونانی بر نقد ادبی عرب». ماهنامهٔ ادبیات و فلسفه تهران: ش ۶۵–۶۶<br /> * ۱۳۸۰: «بلاغت سیاسی»، روزنامه نوروز، ۲۶ اردیبهشت.<br /> * ۱۳۸۰: «ادبیات داستانی و دانشگاه»، ماهنامه ادبیات و فلسفه، آبان ۱۳۸۰ – سال ۵، شماره ۴۹.<br /> * ۱۳۹۴: «ضیافت اجتماعی عشق در بزم‌های وقوعی عهد شاه طهماسب». فصلنامه دریچه. سال ۱۱ شماره ۳۶. بهار ۱۳۹۴.<br /> *‌ ۱۳۹۳: «سبک واسوخت در شعر فارسی: پیشرو و سرآمد واسوخت محتشم است نه وحشی» در نامه فرهنگستان ویژه نامه شبه قاره. شماره سوم، پیاپی ۳، پاییز ـ زمستان ۱۳۹۳.<br /> * ۱۳۹۲: «سبک دورخیالان هندی: شاخه هندی شعر فارسی در قرن دوازدهم». در کتاب ماه ادبیات. سال هفتم، شماره ۷۴ (پیاپی ۱۸۸)، خرداد ۱۳۹۲ صص ۱۵–۲۳.<br /> * ۱۳۹۲: سبک هندی. دانشنامه شبه قاره هند. فرهنگستان زبان و ادبی فارسی. ج ۳. (مدخل ۲۵ هزار واژه‌ای دانشنامه).<br /> * ۱۳۹۲: «نازک‌خیالی اصفهانی و دورخیالی هندی»، نامه فرهنگستان. ویژه‌نامه شبه قاره. شماره ۱. فروردین ۱۳۹۲.<br /> * ۱۳۹۱: «سبک‌شناسی رسائل سعدی». سعدی‌شناسی دفتر پانزدهم. اردیبهشت ۱۳۹۱. شیراز. مرکز سعدی‌شناسی<br /> * ۱۳۸۹: «سبک چیست». در چون من در این دیار: جشن‌نامه استاد دکتر رضا انزابی‌نژاد/به کوشش محمدرضا راشد محصل، محمدجعفر یاحقی، سلمان ساکت؛ با همکاری قطب علمی فردوسی‌شناسی و ادبیات خراسان دانشگاه فردوسی مشهد. تهران: سخن، ۱۳۸۹.<br /> * ۱۳۸۸: «سبک‌شناسی در سطح نحوی». مجله پژوهشی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران. پاییز ۱۳۸۸. ش ۱۹۰ دوره ۶۰ ص ۷۹–۹۹<br /> * ۱۳۸۹: «نقش بافت و مخاطب در تفاوت سبک نثر امیر ارسلان و ملک جمشید». در جستارهای ادبی (ادبیات و علوم انسانی مشهد) شماره ۴ (پیاپی ۱۶۷)، ۱۳۸۹. با همکاری هادی یاوری.<br /> * ۱۳۸۹: «از متن متمکن تا متن مغلوب: گونه‌شناسی نثر صوفیه». فصل‌نامهٔ نقد ادبی. شماره ۱۰. تابستان. ۱۳۸۹٫۳ (۱۰). ۷۱–۱۲۶.<br /> * ۱۳۸۸: «سبک‌شناسی ادبی: سرشت سخن ادبی، برجستگی و شخصی‌سازی زبان». زبان و ادب پارسی. در دانشگاه علامه طباطبایی. سال ۱۳. ش ۴۱ پاییز ۱۳۸۸ صص ۲۴–۴۰<br /> * ۱۳۷۹: سبک و ایده در آثار شریعتی، همایش بازشناسی اندیشه‌های شریعتی، ایران، مشهد. (چاپ در مجموعه مقالات)<br /> * ۱۳۸۷: «مختارنامه و سبک شخصی». مجلهٔ شهروند. ۲۹ فروردین.<br /> <br /> ===نگاهی به برخی آثار===<br /> ====کتاب «[[سبک‌شناسی]]»====<br /> سبک شناسی کتابی است نوشته‌ٔ دکتر &quot;محمود فتوحی&quot; که در آن به بررسی &quot;نظریه‌ها، رویکردها و روش‌ها&quot; می‌پردازد. در دو دهه اخیر، نظریات ادبی، متون ادبی فارسی را زیربنای خوانش‌ها و تفسیرهای خود قرار داده‌اند. در این نگرش، متن، بهانه‌ای برای تولید دوباره‌ی ایده و بررسی مجدد مبانی نظریه‌ها می‌شود. متأسفانه در این‌گونه قرائت‌ها، اصل و منشأ متن و نیز رابطه آن با تاریخ، سنت و بافت اجتماعی آن شناخته نمی‌شود. نقد ادبی فارسی شاید در ارائه خوانش‌های سلیقه‌ای، تفسیر آزاد و برداشت‌های شخصی موفق بوده است، اما در شناخت خلاقیت، اصالت، سبک و شخصیت خلاق نویسنده شکست خورده و حتی به درجه‌بندی و ارزیابی آن‌ها، راهی پیدا نمی‌کند.<br /> زمانی که مورخ ادبی نتواند در انبوه نقدها و نظرات، نتیجه‌ای قابل اعتماد درباره اصالت و نوآوری‌های خلاقانه نویسنده، تبارشناسی متن، تأثیر‌گرفتن و پذیرفتن روابط بینامتنی پیدا کند، به شکست خود پی می‌برد. در پژوهش‌ها و نقدهای موجود معیار یا دستورالعملی وجود ندارد که بر اساس آن بتوان سبک‌های شخصی و کلی، انواع متون، انواع ادبی یا دوره‌های ادبی را از هم تشخیص داد.<br /> <br /> کتاب &quot;سبک‌شناسی&quot; از دکتر &quot;محمود فتوحی&quot; به دو بخش &quot;سبک‌‌شناسی نظری&quot; و &quot;سبک‌‌شناسی عملی&quot; و در مجموع چهارده فصل تقسیم شده است. پنج فصل اول به ملاحظات نظری در مورد زبان و چیستی سبک، ماهیت سبک ادبی و مسائل مربوط به آن و ماهیت دانش &quot;سبک‌‌شناسی&quot; اختصاص دارد و رویکردهای سبکی و پیوند دانش &quot;سبک ‌شناسی&quot; با دانش ادبی و زبانی را بررسی کرده است. بخش دوم در نه فصل با هدف نشان‌دادن روش مطالعه عملی و تحلیل عینی &quot;سبک‌شناسی&quot; طراحی شده است. نویسنده در ابتدای هر فصل با هدف آشنایی خواننده با ایده‌ٔ کلی متن، اشاره کوتاهی به محتوای آن می‌کند و بحث‌ها در پایان هر فصل خلاصه می‌شود.&lt;ref name=&quot;عنوان&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.iranketab.ir/book/40265-sabk-shenasi |عنوان=کتاب سبک شناسی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====کتاب «[[بلاغت تصویر]]»====<br /> کتاب «بلاغت تصویر» نوشته محمود فتوحی در است نویسنده در این کتاب کوشیده فن تصویرگری در سبک‌های شعری طرح و تفاوت مبانی و اصول آن‌ها آشکارتر شود. برای کسب این هدف، بحث بر مدار سبک‌های شعری فارسی و مطابقه‌ٔ آن‌ها با مکتب‌های ادبی اروپایی می‌گردد. در هر بخش پس از بحث درباره‌ٔ مبانی سبک شعری از ماهیت تصویر در آن سبک، کارکرد تصویر و مبانی معرفتی آن و نیز جایگاه آن در بافت شعر سخن گفته‌ شده و مفهوم برخی اصطلاحات بلاغی با تکیه بر دیدگاه‌های موجود روشن‌تر شده است. در خلال مباحث کتاب به روشنی درمی‌یابیم که مبانی معرفتی و زیبایی‌شناسی تصویر در هر سبک از اساس با دیگر سبک‌ها متفاوت است. مراد از مبانی معرفتی، فلسفه‌ٔ هستی‌شناسی و شیوه‌ٔ نگرش به جهان و اشیا و روش تخیل است. مسلما نوع جهان‌نگری در هر یک از سبک‌های هنری، شیوه‌ٔ نگاه هنرمند به جهان و اشیا و نیز روش خلاقیت و تخیل و تصویرگری او را شکل می‌دهد. کتاب «بلاغت تصویر» اثر محمود فتوحی از سوی انتشارات سخن منتشر و وارد بازار کتاب شده است.&lt;ref name=&quot;بلاغت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://daryaketab.ir/product/106069/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D8%AA-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C|عنوان=کتاب بلاغت تصویر اثر محمود فتوحی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=47539 2022-07-06T07:17:33Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = احمد مهدوی دامغانی<br /> |تصویر = دامغانی۱.jpg<br /> |توضیح تصویر = <br /> |نام اصلی = <br /> |زمینه فعالیت = ادبیات عرب<br /> |ملیت = ایرانی<br /> |تاریخ تولد = ۱۳شهریور۱۳۰۵<br /> |محل تولد = مشهد<br /> |والدین = آیت‌الله محمدکاظم مهدوی دامغانی<br /> |تاریخ مرگ = ۲۸خرداد۱۴۰۱ فیلادلفیا آمریکا<br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |آخرین محل زندگی = مشهد، فیلادلفیا، پنسیلوانیا<br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی = <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = استاد دانشگاه<br /> |سال‌های نویسندگی = <br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = <br /> |مقاله‌ها = <br /> |نمایشنامه‌ها = <br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار = <br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = عصمت سعیدی، تاجماه آصفی شیرازی<br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = مرتضی، زهرا و فریده مهدوی دامغانی<br /> |تحصیلات = <br /> |دانشگاه = دانشگاه تهران، دانشگاه هاروارد آمریکا<br /> |حوزه = <br /> |شاگرد = <br /> |استاد = آيت‌الله ميرزا مهدى غروى اصفهانى، شيخ محمدتقى نيشابورى، علامه محمد قزوينى<br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از = <br /> |وب‌گاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> '''احمد مهدوى دامغانى'''، نویسنده و پژوهشگر ایرانی، متخصص در ادبیات عرب، فقه و كلام اسلامى، استاد دانشگاه تهران و دانشگاه هاروارد آمریکا است.&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;/&gt;<br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> <br /> احمد مهدوی دامغانی فرزند آيت‌الله محمدکاظم مهدوی دامغانی، از مفاخر خراسان است. وی در خانواده‌ای متدین و مذهبی در سال ۱۳۰۵ در مشهد پای به عرصه وجود گذاشت. &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان=}}&lt;/ref&gt; علوم متداول قدیم و جدید را در آن شهر فراگرفت و سپس در تهران اقامت گزید. در سال ۱۳۲۷ از دانشکدهٔ معقول و منقول دانشگاه تهران و در سال ۱۳۳۳ در رشتهٔ ادبیات فارسی از دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران لیسانس گرفت. در سال ۱۳۴۲ از دانشگاه تهران درجهٔ دکتری در زبان و ادبیات فارسی گرفت.<br /> استاد دامغانی در عنفوان جوان ازدواج کرده و دارای ۳ فرزند به نام های مرتضی، زهرا و فریده مهدوی دامغانی می باشد. دختر او فریده، به پنج زبان مسلط است و كتاب‌های دینی و داستانی بسياری را ترجمه كرده است. <br /> استاد دامغانی پس از گذراندن دورهٔ دکتری زبان و ادبیات فارسی به عنوان استاد دانشگاه تهران به تدریس در دانشکده‌های ادبیات و الهیات دانشگاه تهران پرداخت.&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;/&gt;<br /> چندین سال به شغل سردفتری در دفتراسناد رسمی ۲۵ تهران اشتغال داشت و با تصویب قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران در تاریخ ۲۵ تیرماه ۱۳۵۴ از همان سال به عنوان رئیس کانون سردفتران (کانون سردفتران و دفتریاران فعلی) انتخاب شد.&lt;ref name=&quot;میراث&quot;/&gt;<br /> <br /> او از شناخته‌شده‌ترين استادان ایرانی در زمينه ادبيات عرب و كلام اسلامی در دانشگاه‌های معتبر جهان بود.&lt;ref name=&quot;هاروارد&quot;/&gt; از سال ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۴ در دانشگاه مادرید به تدریس ادبیات عرب و فارسی و فقه اسلامی اشتغال داشت. احمد مهدوی دامغانی از سال ۱۳۶۶ مقیم آمریکا و در دانشگاه هاروارد و دانشگاه پنسیلوانیا مشغول به تدریس در مقطع دکترا و پست دکترا بوده‌است.<br /> احمد مهدوی دامغانی مقاله‌های متعددی در مجله‌های یغما، کلک، گلچرخ، ایران‌نامه، ایران‌شناسی، ره‌آورد و گلستان به چاپ رسانده‌است. از مشهورترین مقاله‌های او مآخذ ابیات عربی کلیله و دمنه و مآخذ ابیات عربی مرزبان‌نامه است.<br /> این نویسنده و محقق پیشکسوت، جمعه ۲۸ خردادماه در ۹۵ سالگی در فیلادلفیا، آمریکا در سن ۹۵ سالگی درگذشت.وصیت وی بر خاکسپاری در مشهد و حرم مطهر رضوی بوده است و گفته شده قبل از انقلاب قبری را نیز خریداری نموده‌اند. پیکر استاد مهدوی دامغانی برای تشییع و خاکسپاری در حرم امام رضا (ع) به ایران منتقل خواهد شد.&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;/&gt;<br /> <br /> [[پرونده:دامغانی۲.jpg|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:حج دامغانی.jpg|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:دامغانی۳.png|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:دستخط۲.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;&lt;font color=darkmagenta&gt;روایت دکتر احمد مهدوی دامغانی از عزاداری شیعیان در امریکا&lt;ref name=&quot;عزا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.razavi.news/fa/note/33562/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7|عنوان=روایت دکتر احمد مهدوی دامغانی از عزاداری شیعیان در امریکا}}&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/font&gt;&lt;/center&gt;]]<br /> ==آیینه‌ای از احمد مهدوی دامغانی==<br /> ===خانه پدری===<br /> در ۱۳ شهریور سال ۱۳۰۵ خورشیدی در محله نوغان مشهد متولد شده است: «خانه کوچکی که حقیر در آن به دنیا آمدم در محله نوغان (یکی از ۴ محله آن ایام مشهد) و در بازارچه معروف به «صاحبکار» و در قرب مسجد و حمامی که به همین نام خوانده می‌شد و نزدیک فلکه جدیدالاحداثی که محیط بر تأسیسات آستان قدس و مسجد گوهرشاد می‌بود، قرار داشت.<br /> «این خانه مسکونی که ۱۲۰ متر مساحت داشت با پنجره‌های ارسی که گشودن و بستن آن‌ها از بالا به پایین بود»، یادآور حضور پدر و مادر و خواهران و برادران و عزیزان و دیدار آشنایان اوست و بسیاری از ماجرا‌هایی که مهدوی در مقالات و آثار خود بدان‌ها اشاره می‌کند، یا از این خانه شروع می‌شود یا در آنجا به پایان می‌رسد.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> ===پدر و پدربزرگ===<br /> آیت‌الله حاج شیخ کاظم مهدوی دامغانی از فقهای بزرگوار و متقی خراسان و از مدرسان نامدار حوزه علمیه مشهد بود که بیشتر از نیم قرن به تدریس فقه و اصول سطح و خارج اشتغال داشت و شاگردان بسیاری را در فقه و اصول پرورش داد که بعد از ایشان در زمره مراجع تقلید، مجتهدین و استادان برجسته فقه و اصول حوزه علمیه خراسان و سایر بلاد گردیدند. وی در جمادی‌الاولی ۱۳۱۶ قمری در روستای شمس‌آباد دامغان دیده به جهان گشود. پدرش، آخوند ملا علی‌اکبر، از متقیان عصر خود بود که پس از تحصیل سطوح علوم حوزوی در مشهد به دامغان برگشت و به ترویج احکام الهی پرداخت و در جوانی درگذشت. از او مقداری کتاب از جمله یک دوره تفسیر دوجلدی «مجمع‌البیان» چاپ اول که نشان مراجعه او برای تفسیر در مسجد و مجالس وعظ در آن دیده می‌شود، باقی است که اکنون در کتابخانه مهدویه مشهد که به همت مرحوم آیت‌ا... شیخ محمدرضا مهدوی تأسیس شده است موجود است.<br /> <br /> آیت‌ا... شیخ کاظم مهدوی دامغانی سالیان بسیار با جدیت در درس استادان بزرگ فقه و اصول حاضر شد تا به درجه عالی اجتهاد نایل آمد. فق‌ها و مجتهدین بزرگ عصر اجتهاد ایشان را کتبی گواهی کردند. آیات عظام آقایان آقا ضیا عراقی، میرزای نایینی، سید ابوالحسن اصفهانی، میرزا محمد آقازاده، میرزا مهدی اصفهانی و ... اجتهاد ایشان را به‌صراحت بیان کرده‌اند. اجازه میرزای نایینی به ایشان اجازه اجتهاد متجزی است، ولی در بقیه اجازات، آیات عظام آقا ضیا عراقی، آقا سیدابوالحسن اصفهانی، میرزا مهدی اصفهانی و ... اجتهاد مطلق برای ایشان گواهی کرده‌اند.<br /> <br /> وی در تاریخ ۲۷ شعبان سال ۱۴۰۱ هجری قمری معادل ۱۰ تیر سال ۱۳۶۰ خورشیدی در مشهد درگذشت و پس از تشییع جنازه باشکوه در حرم مطهر رضوی، در دارالزهد به خاک سپرده شد.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===شروع از کلاس دوم===<br /> در شش‌سالگی مرا به مدرسه ابتدایی فرخی گذاشتند و معلمان آن مدرسه من را از همان سال به کلاس دوم نشاندند. از کلاس سوم «قرآن مجید» جزو مواد درسی بود و معلم ما جوانی بلندبالا و لاغراندام و ظریف و بسیار خوش صدا بود که با لحنی دل‌نشین قرآن را تلاوت می‌کرد و ما شاگردان که همگی کودکانی نه‌ساله و ده‌ساله بودیم، در سکوت محض به تلاوت او (آقای حافظیان) گوش می‌دادیم و مبهوت آن صوت خوش می‌شدیم.<br /> در کلاس پنجم یا ششم بودم که برای اولین‌بار داستان موسی و شبان مثنوی را از همین آقای حافظیان شنیدم که با لحن گیرای مثنوی‌خوانی، پس از پایان درس و پیش از آنکه زنگ بزنند با ما کودکان خواند و چه خواندن با حال و هوایی! با اینکه قریب ۸۰ سال از آن روز می‌گذرد، هنوز آن صدای ملیح در گوشم است.»&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> ===نخستین استاد او در حوزه علمیه مشهد===<br /> نخستین استاد او در حوزه علمیه مشهد، شهید مرتضی مطهری بود که در مدرسه سلیمان‌خان مشهد، در حلقه دروس سطح مرحوم پدر مکرم او حضور داشته است.<br /> وی دراین‌باره می‌نویسد:<br /> «باری، همین که من به مدرسه سلیمان‌خان رسیدم، دیدم پدرم دستم را گرفت و به طرف پلکان و درب ورودی مدرسه روان شد، ولی نزدیک پلکان که رسید، صدا زد: آقای آقامرتضی! آقای آقامرتضی، تشریف بیاورید! و در پاسخ به او دیدم جوان قدبلندی از اولین حجره سمت جنوبی (قبله) مدرسه خارج شد و به سوی پدرم آمد و پدرم او را گفت: «آقای آقامرتضی! این احمد است که چند دقیقه قبل با شما صحبتش را کردم، و خواهشمندم همان‌طور که عرض کردم از همین امروز و در همه روز‌های تحصیلی، در همین ساعت، مبحث مطهرات و صوم و صلوه و شکیات را از روی همین رساله آقای آقا سید ابوالحسن به او تعلیم بفرمایید.»&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===هم‌درسان حوزوی===<br /> دکتر مهدوی از چند تن از کسانی که در حوزه‌های علمیه مشهد و تهران با ایشان همدرس بوده‌اند یاد کرده است؛ مانند آیت‌الله العظمی علی سیستانی، آیت‌الله واعظ‌زاده خراسانی، دکتر محمدجعفر جعفری لنگرودی (که متقدم بر وی بود)، دکتر فلاطوری و ... که برخی از آن‌ها در دانشگاه نیز، هم‌چنان هم‌درس و همراه وی ماندند.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===تحصیلات در تهران===<br /> دکتر مهدوی دامغانی در دوره طولانی تحصیلات خود، از نواندیشی‌های مطرح در دانشگاه‌های نوبنیاد نیز بهره یافته است و همراه با استادان سرشناس روزگاران بعدی، چون شادروان استاد دکتر جعفر شهیدی، دکتر مهدی محقق، دکتر زرین‌کوب و دکتر قمر آریان، از محضر بدیع‌الزمان فروزانفر و مرحوم بدیع‌الزمانی کردستانی و دیگر بزرگان فرهنگ و ادب معاصر بهره‌مند شده و در نتیجه، به دیدی نو که ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای استادان معاصر است، دست یافته است.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> ===دانستن چند زبان===<br /> دانستن زبان‌های غربی از جمله انگلیسی و فرانسوی نیز به او امکان داده بود در مطالعات و تحقیقات خود، هم در ادب کهن و هم در عرصه‌های تازه دانش روشمند امروزی، به مدارک و اسناد دست اول در این زبان‌ها دسترسی داشته باشد، هرچند در کار‌های وی، سهم زبان و ادبیات عرب، بیش از دیگر زبان‌ها بوده است و به قول خود استاد در مراسم بزرگداشت ایشان: «هرچه دارم همه از دولت قرآن دارم.» و به‌طبع همه فضل و دانش خود را مدیون مطالعات قرآنی می‌دانند. از استادانی که همیشه نام آن‌ها بر زبان ایشان جاری بود، یکی استاد علامه بدیع‌الزمان فروزانفر است که مقاله‌ای بی بدیل درباره وی نگاشته است.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===تدریس در دانشگاه‌های ایران===<br /> استاد مهدوی دامغانی سال‌های متمادی در دانشگاه‌های داخل و خارج از ایران مشغول به تدریس بود و این سابقه طولانی آموزش و پژوهش دانشگاهی نمونه‌ای به تمام معنی ارزنده است.<br /> علاوه بر آنکه از ۱۳۲۷ تا سال ۱۳۴۲ به تدریس در دبیرستان‌ها اشتغال داشته و طبعا بسیاری از دانش‌آموزان در دبیرستان‌ها از وی عربی و فارسی آموخته‌اند، از سال ۱۳۴۲ نیز که به تدریس در دانشکده‌های ادبیات و معقول و منقول دانشگاه تهران پرداخته، در دوره‌های فوق‌لیسانس و دکتری تدریس کرده است.<br /> سپس به تدریس در دانشگاه تربیت مدرس تا سال‌های ۱۳۶۴ مشغول شد و راهنمایی و مشاورت پایان‌نامه‌های متعددی را بر عهده داشت. فارغ‌التحصیلان وی از استادان امروز دانشگاه‌های ایران شده‌اند و ذکر نام و نشان و رسالات آن‌ها در این مجموعه نمی‌گنجد.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===تدریس در دانشگاه‌های خارج===<br /> تدریس استاد در دانشگاه‌های معروف جهان، چون دانشگاه مادرید برای تدریس عرفان اسلامی در سال‌های ۱۳۵۴ و ۱۳۵۳ و دانشگاه‌های پنسیلوانیا و هاروارد در آمریکا از سال ۱۳۶۵ نیز نشان‌دهنده شأن والای علمی بین‌المللی استاد و توفیقات علمی ایشان در زمینه گسترش زبان و ادبیات فارسی و معارف اسلامی و مایه مباهات ایرانیان دانش‌دوست است، زیرا به قول دکتر فضل‌ا... رضا، رئیس سابق دانشگاه تهران که خود از استادان ایرانی سرشناس در علوم در خارج از کشور است، استاد مهدوی با حافظه شگفت‌انگیز و سرعت انتقال مفاهیمی که دارد، همتای یک دایرةالمعارف زنده و جوشان فرهنگ ایران است.<br /> <br /> او به گستره شعر سنتی فارسی اشراف داشت و رویداد‌های بارز ایام دور را مانند وقایع امروز به یاد می‌آورد. استاد سال‌های سال در دانشگاه هارواد به تدریس علوم اسلام و ادبیات عرب مشغول بوده است. تنها دانشجویان نبودند که در هاروارد از مجلس درس استاد استفاده می‌کردند. استادان و اهل علم اروپایی و آمریکایی و مشرق‌زمین و بسیاری از ایران‌شناسان و محققان بلاد اسلامی نیز که از گوشه و کنار جهان به هاروارد می‌آمدند، گاهی از خوشه‌چینان خرمن فضایل استاد بودند.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===خراسان‌دوستی و عشق به خراسان===<br /> مهدوی به دلیل آنکه خراسانی است و در مشهد بزرگ شده بود، معمولا از عبارت «ما مشهدی‌ها» استفاده می‌کرد. او شیعه دل‌بسته حضرت ثامن‌الحجج (ع) بود. به همین دلیل، جابه‌جا از آستان مقدسه وی سخن می‌گفت و روحانیان و علما و خدمه آن حرم قدسی را می‌شناخت و از آیین‌های مخصوص حرم یاد می‌کرد.<br /> <br /> وی در نامه‌ای به دکتر علی محمد سجادی نوشته است:<br /> <br /> و آه سجادی عزیز... و آه و آه که من بنده، اینک پس از ۷۰ سال، به یاد همان اتاق مرطوب و پلاس کهنه پشمین و چارقد سپید بی‌بی که آن را زیر گلویش سنجاق زده بود و میز و دستگاه چرخه او و به یاد علی، آن هم‌درس همسایه نازنینی که دامنه او را در همان خردسالی به کام مرگ فرستاد، می‌افتم.<br /> <br /> در این بامداد بسیار گرم فیلادلفیا، به زبان حال، با باد، حدیث آرزومندی به آن ایام می‌گویم و از او جان‌دارویی که غم غربت و شوق به مشهد مقدس مطهر را که «احب بلادا...» برای این بینواست، تسکین دهد، می‌طلبم و لطف و عنایت حق تعالی را مددکار خویش می‌گیرم و خاقانی‌وار زمزمه می‌کنم که:<br /> <br /> به خراسان شوم ان‌شاءا...<br /> و این ره آسان شوم ان‌شاءا...&lt;ref name=&quot;بینش&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/88489/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%DB%8C%D9%86%D8%B4-%D9%88-%D9%85%D9%86%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=روایتی از بینش و منش مرحوم دکتر احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===مأنوس با قرآن===<br /> در 5 سالگي قرآن را ياد گرفتم. جلو ضريح مطهر امام رضا مي‌ايستادم و زيارت جامعه و زيارت عاشورا را حفظ مي‌كردم. در 60 سال اخير هم زيارت جامعه و غسل جمعه‌ام ترك نشده است. در همان دوران كودكي قرآن را حفظ مي‌كردم و به قرآن متبرك مي‌‌شدم و اين امر زبان مرا به عربيت باز مي‌كرد، چون قرآن را از حفظ داشتم.&lt;ref name=&quot;هاروارد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.farsnews.ir/news/8708111219/%D8%AA%D8%A3%D9%83%D9%8A%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A2%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%83%D8%A7-%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86|عنوان=تأكيد استاد دانشگاه هاروارد آمريكا بر آموزش قرآن}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===وطن، از زبان استاد===<br /> * چرا وقتی نام ایران می‌آید، بغض می‌کنید و اشکتان سرازیر می‌شود؟<br /> * عجب سؤال سختی (با خنده)! من پیرمرد را با این سؤالات اذیت نکن! وقتی اسم ایران می‌آید، درونم آتش می‌گیرد (بغض).<br /> * دلتان برای ایران تنگ شده و طبیعی است.<br /> * نخیر، من در ایران زندگی کرده‌ام از بدو تولد در مشهد تا همین الان که در این آپارتمان در فیلادلفیا هزاران مایل دورتر از مشهد است. من همیشه در ایرانم؛ ایران من بزرگ‌تر است از این حرفها!<br /> * چقدر بزرگ است؟<br /> * به عظمت و بزرگی ایران حکیم طوس؛ به عظمت کاخ بلند شاهنامه، به بزرگی حافظ و سعدی، به بزرگی بزرگانی چون زکریای رازی، بوعلی سینا و ملاصدرا. ایران من به عظمت مولاناست.<br /> * ایران بزرگی است استاد مهدوی، کلاه از سر عقل می‌افتد!<br /> * این عظمت مدیون بزرگان ماست. چه همین افراد که نام بردیم و چه هم‌روزگاران ما. از استاد ما علامه بزرگوار محمد قزوینی، استاد عزیز ما بدیع‌الزمان فروزانفر و مرحوم بدیع‌الزمانی کردستانی و سیدالشعراء امیری فیروزکوهی، دکتر جعفر شهیدی، دکتر مهدی محقق، دکتر زرین‌کوب و دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی ادام الله ایامه و انعامه.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===اولین شخصیت تاثیرگذار===<br /> اولین شخصیت باید استاد عزیز ما علامه محمد قزوینی باشد که وجود شریف ایشان باعث و بانی مسیری شد که بنده الان در آن هستم. بنده زبان فرانسه را هم به تشویق ایشان پی گرفتم. به تشویق ایشان بود که مشتاق وادی این معانی دلنشین در دین و ادب و فرهنگ شدم. با مهربانی ایشان و راهنمایی‌های ایشان بود که راه برای بنده روشن شد. فعلا تنها کسی که زنده است و قزوینی را دیده، من هستم. دیگر کسی زنده نمانده.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===دلخوشی زندگی===<br /> من در این ۹۵ سالگی مطالعه می‌کنم (بغض) و بعد از فوت همسرم تاجماه که امروز سالگرد ایشان بود، اغلب دلتنگم و کم‌کار. در این مدت دو سه مقاله بیشتر نتوانستم بنویسم و منتشر کنم. حوصله ندارم، ولی مطالعه می‌کنم. قریب دو سه‌هزار جلد کتاب اینجا هست، مطالعه می‌کنم. خودم را غرق در این کتاب‌ها کردم و مطالعه می‌کنم.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===وصیت تدفین در مشهدالرضا(ع)===<br /> مرحوم استاد دانشمند دکتر احمد مهدوی دامغانی چون متولد مشهد بودند و اوایل زندگیشان را نیز در این شهر گذرانده بودند، انس خاصی با حرم مطهر حضرت رضا(ع) مثل بیشتر مشهدی‌ها داشتند. ضمن اینکه سابقه خدمت هم در آستان قدس رضوی داشتند؛ بنابراین وصیتی از سال‌های قبل داشتند که هر وقت اجلشان رسید و به رحمت خدا رفتند، برنامه‌ای تدارک دیده شود که حتماً مشهد، مدفن ایشان قرار گیرد.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> ===آخرین زیارت===<br /> شاید بیش از ۱۰ سال بوده که این قضیه مطرح می‌شده و حتی در این ۱۰ سال نیز چند دفعه صحبت از این بود که مرحوم استاد به ایران مراجعت کنند ولی مقدرات طور دیگری رقم خورد. به ‌خصوص تابستان امسال مقدماتی فراهم شده بود که خود ایشان به مشهد مشرف شوند و زیارت حضرت رضا(ع) را درک کنند ولی متأسفانه عارضه‌ای برای ایشان در خردادماه پیش آمد که منجر به فوت ایشان شد.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> ===تقید به خواندن زیارت عاشورا===<br /> ایشان زیارت عاشورا را از اوایل بلوغ و به اصطلاح خودشان پیش از ۲۰سالگی همواره می‌خواندند و مقید به نوافل، قرائت قرآن، دعاها و زیارت‌ها بودند و من هر زمان که در محضر ایشان بودم، این را می‌دیدم. در چند سفری که خدمت ایشان بودم، دیدم استاد ساعت‌ها در خلوت خودشان در حال عبادت بودند. یعنی فارغ از بحث‌های علمی یا مباحثات علمی که ما در محضر ایشان بودیم، یک ساعت‌های خاصی را در روز صرفاً به قرائت قرآن و زیارت‌ها و نمازها و نوافل خودشان اختصاص می‌دادند. درواقع دو سه ساعت در روز در مجموع برنامه عبادت شخصی داشتند.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.qudsonline.ir/news/804689/%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان=بی‌تاب زیارت امام رضا (ع) بود}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ===همه قبیله من عالمان دین بودند ===<br /> خداوند متعال والدین من را رحمت فرماید، هر دو بسیار دلبسته ائمه معصومین (ع) بودند و همواره به مناسبت‌های مختلف، در مصیبت عظمای کربلا به سختی می‌گریستند. عشق و سرسپردگی آن‌ها در مورد ائمه (ع) شاخص‌ترین حالت در زندگی آن‌ها بود. الحمدلله که همان حالت التجا برای این فقیر روسیاه با شیر اندرون شده و امیدوارم خداوند همیشه این نعمت را برای این فقیر مستدام نگه دارد.<br /> به قول سعدی؛ همه قبیله من عالمان دین بودند و اجداد پدری و مادری من همه در کسوت روحانیت بودند و لذا طبیعی است که نحوه زندگی آن‌ها و تمسک آن‌ها به دین محمد و آل محمد (ص) بزرگ‌ترین و مهم‌ترین ثمره زندگی آن‌ها بوده است و این روش والدین من در تربیت فرزندانشان مستمر بوده است. امیدوارم که نعمت خاکساری و سرسپردگی ائمه اطهار (ع) و نبی اکرم (ص) برای من جاری باشد و تا هستم دست توسل من بر دامن آن‌ها است و خواهد بود انشاالله.&lt;ref name=&quot;هشتاد&quot;/&gt;<br /> <br /> ===مأنوس با ادعیه===<br /> خداوند به من این توفیق را داده است که با زیارت عاشورای اباعبدالله مانوسم، ادعیه صحیفه سجادیه و ادعیه خاص مکارم الاخلاق را می‌خوانم و این توفیق را دارم که هفته‌ای یک بار ختم قرآن می‌کنم. از خداوند تقاضا دارم من را ببخشد و عاقبت بخیر کند و از آتش جهنم خلاص کند. به همه توصیه می‌کنم که زیارت عاشورا را ترک نکنند. من حداقل ۸۰ سال است که صبح‌ها زیارت عاشورا را تلاوت می‌کنم. زیارت جامعه را در روز‌های جمعه ترک نمی‌کنم.<br /> من در ۹۴ سال عمر خود هر برکت و هر موفقیتی که داشتم و هر عنایتی که به من شده است و هر توجه و هر خلاصی از بلایی که داشتم، به برکت قرآن و سیدالشهدا و، ولی نعمت‌مان حضرت علی بن موسی الرضا (ع) بوده است و همیشه آن‌ها دستگیر من هستند. من جز از خدا و ائمه (ع) دستم به سوی هیچ کسی دراز نشده است. خداوند زبان من را از کمک خواستن از گران حفظ کرده است.&lt;ref name=&quot;هشتاد&quot;/&gt;<br /> <br /> ===توصیه به جوان‌ها===<br /> به جوان‌ها توصیه می‌کنم که تمسک به قرآن کنند و تا آنجایی که می‌توانند و می‌فهمند قرآن بخوانند. قرآن سرمایه‌ای دنیوی و اخروی است. جوان‌ها شخصیت انسانی خود را حفظ کنند و خود را بالاتر از دنیا بدانند. توسل به حضرت سیدالشهدا و حضرت ولیعصر (عج) داشته باشند و همیشه از آن‌ها مدد بخواهند، نه از دیگری. مدد ز. غیر تو ننگ است یا علی مددی.&lt;ref name=&quot;هشتاد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.shia-news.com/fa/amp/news/196517 |عنوان=۸۰ سال هر صبح زیارت عاشورا خوانده‌ام}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===محاکمه در دادگاه انقلاب===<br /> در سال‌های منتهی به پیروزی انقلاب 1357 رییس کانون سردفتران اسناد رسمی بود و به سبب همین سِمَت و اسنادی که بالطبع و به تبع در دفترخانۀ او تنظیم و ثبت شده بود با عنوان‌ اتهامی «همکاری با رژیم پهلوی» به زندان افتاد و در دادگاه انقلاب به قضاوت و ریاست آیت‌‍‌الله محمدی گیلانی* محاکمه شد.<br /> جلسۀ محاکمۀ او از همه حیث با دیگران متفاوت بود چون با ادبیات فقهی آشنا و به مراتب فضیلت و چیرگی در ادبیات شهرت داشت. از این رو هر چه سید اسدالله لاجوردی علیه او اتهامات شِداد و غلاظ نوشته و می‌خواست بر او سخت بگیرد رییس دادگاه اما با او هم‌آوا نمی‌شد و در نهایت تحت تأثیر دفاعیات استاد قرار گرفت نه دادستانی که او را به اتهام &quot;‌تبلیغ اسلام آریامهری&quot; و &quot;‌دعوت نکردن سردفتران به اعتصاب در جریان انقلاب &quot; به زندان و محکمه کشانده بود.<br /> از همان آغاز که دکتر مهدوی وارد دادگاه شد شنید که محمدی گیلانی یک شعر مشهور و ضرب‌المثل شدۀ عربی را می خواند (‌گویا منسوب به صولی) و پاسخ داد و ابیات بعد را خواند و همین رد و بدل کردن اشعار عربی فضایی کاملا متفاوت با محاکمات پیشین را شکل داد.<br /> در بیرون هم روحانیون مختلف در سطوح فقهی و علمی متفاوت و گاه از دفاتر برخی مراجع تقلید در تلاش برای رهایی او بودند. سیاسیونی نیز حکم محکومیت زندان برای چهره‌ای در اندازه و آوازۀ علمی و ادبی و الهیاتی او را اعتبار‌بخشی به دیگر محکومین قلمداد می‌کردند. چرا که دادگاه انقلاب برای محاکمۀ شکنجه‌گران ساواک برپا شده بود و جای استاد ادبیات دانشگاه تهران در آن نبود.<br /> مجموعۀ مباحثات او با حاکم شرع و شاید توصیه‌هایی در بیرون یا دست‌کم شهادت به سود او و البته کیفیت دفاعیات خود مهدوی دامغانی و قانع شدن نهایی محمدی گیلانی به رغم اصرار و پافشاری سید اسدالله لاجوردی بر «طاغوتی بودن کسی که سند ازدواج شاه و همسرش در محضر او تنظیم شده» به صدور حکم برائت برای او و خلاصی از اوین انجامید.&lt;ref name=&quot;محاکمه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===لغو سفر به اسپانیا===<br /> در سال ۱۳۵۵دانشگاه مادرید از او دعوت کرد برای تدریس ادبیات عرب به اسپانیا برود و رفت. اما چون عاشق ایران و زبان فارسی بود چندان در اسپانیا نماند. جدای این و بر خلاف هم‌قطاران خود به زندگی در بیرون دانشگاه و کسب درآمد و ارتباطات فرادانشگاهی نیز علاقه داشت و نمی‌خواست به زندگی کارمندی -ولو در کسوت استادی در بالاترین رتبه با حقوق ممتاز- بسنده کند. پس، بازگشت و دفتر اسناد رسمی را که پیش از سفر به اسپانیا دایر کرده بود فعال کرد و سردفتر شد. در مادرید بود که کانون سردفتران مستقل و رییس آن انتخابی شد و در پی آن به ریاست کانون سردفتران اسناد رسمی هم رسید و در بازگشت بیشتر به این حرفه پرداخت تا اشتغالات سابق ادبی و به سبب آن ارتباطات گسترده‌ای با صاحبان قدرت و ثروت به دست آورد که اگرچه موقعیت اجتماعی او را ارتقا داد و به شخصیتی چند وجهی بدل ساخت اما همین جایگاه، بعد از انقلاب به عنوان اتهامی او و نشان همکاری با رژیم گذشته تلقی شد و سر از زندان اوین درآورد.&lt;ref name=&quot;محاکمه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.asriran.com/fa/amp/news/844859 |عنوان=مهدوی دامغانی؛ ادیب و فقیه و استادی که در دادگاه انقلاب محاکمه شد/از اوین تا هاروارد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تکذیب مصادره ملک استاد از زبان دخترش===<br /> با عرض سلام و ادب و احترام خدمت بزرگواران.<br /> <br /> من نمی‌دانم چه کسی بهتر و بیشتر از بنده و خواهرم و برادرم و فرزندانم روزانه و شبانه با پدر عزیزم در تماس بوده است که این مقدار اطلاعات به راستی عجیب با این همه جزئیات بیان می‌دارد؟!<br /> <br /> پیرو مطالبی که ظاهرا جناب آقای دکتر صادق خرازی بیان فرموده‌اند باید عرض کنم که مطالب و فرمایشات ایشان نادرست است؛ کذب مطلق.<br /> <br /> پدر عزیزم هرگز با ویلچر به دانشگاه هاروارد تشریف نمی‌برد چون از چند سال پیش به این طرف به دلیل کهولت سن دیگر به آن دانشگاه نمی‌رفتند، چه رسد به این که با ویلچر تشریف ببرند!!<br /> <br /> و نیاز مالی هم هرگز نداشتند چون در تمام عمرشان از خوان گسترده و بسیار سخاوتمندانه‌ی ولینعمتشان حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام بهره‌مند بودند و بحمدالله هرگز نیازمند کسی یا چیزی نبوده‌اند. منزل موردنظر هم در سال‌های اوائل دهه‌ی هشتاد شمسی طی مراحل قانونی به پدرم بازگردانده شد. آن هم با نهایت دوستی و محبت و احترام به مقام پدرم به عنوان یک معلم کهنسال و دانشمند. و بنده این صحبت‌ها را از آغاز تا پایان تکذیب می‌کنم.<br /> <br /> با تقدیم احترام<br /> <br /> فریده مهدوی دامغانی&lt;ref name=&quot;مصادره&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ghatreh.com/news/nn64129227/%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%84%DA%A9-%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D9%BE%D8%AF%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87 |عنوان=دختر مهدوی دامغانی: ملک مصادره شده‌ی پدرم در دهه‌ی ۸۰ به ایشان برگردانده شد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===تولد===<br /> در 13 شهريور سال 1304ش در بيت علم و فضيلت و تقوى، در شهر مقدس مشهد به دنيا آمد. پدرش آیت‌الله محمدکاظم مهدوی دامغانی از فقهای بزرگ و متقی خراسان و از مدرسان نامدار حوزه علمیه مشهد بود.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===تحصیلات===<br /> او تحصيلات مقدماتى را در مشهد گذراند و از محضر پرفيض علماى برجسته آن سامان همچون آيت‌الله ميرزا مهدى غروى اصفهانى، آيت‌الله حاج شيخ محمدرضا خدائى دامغانى، شيخ محمدتقى نيشابورى، مجتبى قزوينى بهره‌مند شد.<br /> وى همزمان با پايان دوره سطح علوم حوزوى، به دانشگاه تهران راه يافت. در سال 1327ش از دانشكده معقول و منقول (الهيات) دانشگاه تهران فارغ‌التحصيل شد و در سال 1333ش با كسب رتبه اول از رشته كارشناسى ادبيات فارسى از دانشكده ادبيات دانشگاه تهران، درجه ليسانس گرفت. در سال 1342ش از دانشگاه تهران درجه دكترى در زبان و ادبيات فارسى گرفت و موضوع رساله دكترى او تصحيح كتاب «كشف الحقايق عزيزالدين نسفى» به راهنمايى محمدتقى مدرس رضوى بود.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===مشاغل و فعالیت‌ها===<br /> پس از گذراندن دوره دكترى زبان و ادبيات فارسى، به تدريس در دانشكده‌هاى ادبيات و الهيات دانشگاه تهران پرداخت. از سال 1353 تا 1354ش در دانشگاه مادريد به تدريس عرفان اسلامى اشتغال داشت. وى چندين سال سردفتر اسناد رسمى در تهران و از سال 1354ش رئيس كانون سردفتران اسناد رسمى بود. وى در سال 1353-1354ش بنا به دعوت دانشگاه مادريد، جهت تدريس عرفان اسلامى به اسپانيا رفت و پس از بازگشت به ايران، تا سال 1364ش، به تدريس در دوره‌هاى كارشناسى ارشد و دكتراى زبان و ادبيات فارسى اشتغال داشت. وى از سال 1366ش مقيم آمريكا بوده و در دانشگاه هاروارد و دانشگاه پنسيلوانيا مشغول به فعاليت آموزشى مى‌باشد. رشته‌هاى تدريس او در آمريكا شامل معارف اسلامى، ادبيات عرب، متن‌هاى فارسى تصوف و فلسفه اسلامى بوده است. ايشان تا پایان عمر در دانشگاه‌هاى پنسيلوانيا و هاروارد امريكا، به تدريس ادبيات عرب، فقه و كلام اسلامى، اهتمام داشت.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===چاپ مقالات===<br /> ايشان مقاله‌هاى متعددى در مجله‌هاى يغما، كلك، گلچرخ، ايران‌نامه، ايران‌شناسى، ره‌آورد و گلستان به چاپ رسانده است. از مشهورترين مقاله‌هاى او مآخذ ابيات عربى كليلة و دمنة و مآخذ ابيات عربى مرزبان‌نامه مى‌باشد.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===اساتید استاد===<br /> او در تهران از درس استادانى همچون ميرزا مهدى آشتيانى، شيخ محمد آملى، علامه محمد قزوينى و جلال‌الدين همايى استفاده كرد و همچنين اجازه روايت حديث را از علامه حائرى سمنانى و آيت‌الله سيد شهاب‌الدين مرعشى نجفى دريافت نمود.وى در ميان حوزويان، همدرس بزرگانى چون آيت‌الله سيستانى و در ميان دانشگاهیان، همدوره سيد جعفر شهيدى بوده است.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> غیر از ادیب نیشابوری سالها نزد ادیب بدیع الزمان کردستانی به تحصیل انواع متون ادبی مهم عرب پرداخت تا از ایشان به دریافت اجازه مهمی در ادبیات عرب شد که در کتاب حاصل اوقات موجود است. دکتر احمد مهدوی دامغانی در ادبیات فارسی و عربی متخصص و مجتهد و صاحب نظر است و در این علوم در جهان معاصر کم نظیر است. ایشان دوران دبستان و دبیرستان را در مشهد گذراند و از سال 1314 هش تا حدود سال 1320 هش که بخشی از زمان همین تحصیلات بوده را در عصرها و شبهای این دوران را ملازم پدر خویش بوده و شبها بعد از نماز مغرب وعشا پدر ایشان در درس خارج اصول مرحوم میرزا مهدی اصفهانی حاضر می شده است و ایشان نیز در مجاورت کلاس درس پدر تکالیف دبستان و دبیرستان خود را انجام می داده است و لذا سالها میرزا مهدی اصفهانی را درک نموده است. قبل از شهریور 1320 ه ش طلبه گردیده و چندین سال در درس اخلاق و معارف اسلامی عمومی آیت الله میرزا مهدی اصفهانی در مدرسه علمیه نواب شرکت نمود. و خاطرات بسیار زیادی از شخصیت علمی و معنوی و اخلاقی و افکار ایشان دارد.<br /> <br /> دکتر احمد مهدوی دامغانی سیوطی را نزد آیت الله شیخ محمد رضا خدایی دامغانی اموخت.. شرایع محقق حلی و نیمه اول معالم الاصول را نزد استاد سید محمود رضوی قاینی و نیمه دوم معالم الاصول و کفایه را نزد آیت الله شیخ محمد رضا خانرودی ترابی و شرح لمعه را نزد آیت الله شیخ محمد علی مدرس خیابانی تبریزی صاحب ریحانه الادب. فرا گرفت. درس خارج را نزد آیت الله شیخ محمد تقی املی اموخت و از پدرش آیت الله شیخ کاظم دامغانی اجازه نقل حدیث گرفت. در علوم عقلی. شرح شمسیه در علم منطق را نزد شیخ محمد روحانی معروف به استاد. حاشیه ملا عبدالله را نزد آیت الله شیخ محمد رضا ترابی. لالی منظومه و شرح منظومه را نزد مرحوم آیت الله شیخ سیف الله ایسی. شرح هدایه ملاصدرا را نزد میرزا ابوالقاسم الهی ازغدی. شرح منظومه را نزد آیت الله میرزا مهدی اشتیانی. بخش دیگری از متون فلسفی را نزد علامه اکبر داناسرشت و سایر اساتید فرا گرفت. علامه محقق جناب دکتر احمد مهدوی دامغانی تحصیلات حوزوی خود را با سختکوشی و مطالعه و تحقیق و نزد اساتید برجسته در معقول و منقول فراگرفت. بزرگانی نظیر آیت الله سید محمد بجنوردی درباره شخصیت علمی ایشان این چنین اظهار نظر نموده اند:«ایشان نه تنها در ادبیات عرب و فقه و اصول بلکه تا حدودی در فلسفه نیز مجتهد است».&lt;ref name=&quot;ازدواج&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===آموختن قرآن===<br /> اين استاد بزرگ، اهتمام فراوانى به آموختن قرآن داشته و معتقد است كسى كه نمى‌تواند قرآن را درست بخواند، نبايد اجازه ورود به دوره كارشناسى ارشد و دكتراى رشته زبان و ادبيات عرب داد.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===ازدواج===<br /> دکتر احمد مهدوی دامغانی در سن جوانی ازدواج نمود. همسر ایشان خانم دکتر تاجماه آصفی بوده که دارای دکتری ادبیات فارسی از دانشگاه تهران بوده و سالیان بسیاری است که مانند دکتر احمد مهدوی دامغانی در دانشگاه پنسیلوانیا به تدریس ادبیات فارسی اشتغال دارد. حاصل ازدواج ایشان یک پسر و دو دختر است که عبارتند از: آقای ناصر مهدوی و خانم زهرا مهدوی و خانم دکتر فریده مهدوی دامغانی. خانم دکتر فریده مهدوی دامغانی یکی از چهره های مشهور ادبیات جهان معاصر است که به زبانهای فرانسوی. انگلیسی و... مسلط است و کتابهای زیادی را از زبان فرانسوی و انگلیسی و.... به فارسی ترجمه نموده است. ایشان به ادبیات فارسی و ادبیات اروپایی هم علاقه مند و هم اگاه است. قرآن. نهج البلاغه. صحیفه سجادیه. دعای ندبه. کمیل و.. را به زبانهای فرانسوی و انگلیسی در اروپا ترجمه نموده است.&lt;ref name=&quot;ازدواج&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/64029/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF |عنوان=احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===درگذشت===<br /> سرانجام در روز جمعه 27 خرداد 1401ش برابر با 17 ذی‌القعده 1443ق در سن 95سالگی در فیلادلفیا آمریکا درگذشت.[۱] پیکر دکتر مهدوی دامغانی پس از انتقال به ایران، در جوار بارگاه ملکوتی امام رضا(ع) آرام خواهد گرفت.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://wikinoor.ir/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF|عنوان= مهدودی دامغانی احمد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===پیام‌های تسلیت===<br /> ====آیت‌الله سیستانی====<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ<br /> <br /> بیت مکرم مرحوم آیت الله آقای مهدوی دامغانی دامت توفیقاتهم<br /> <br /> السلام علیکم و رحمه الله و برکاته<br /> <br /> خبر ارتحال دانشمند فرزانه، ادیب عالیقدر آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی (رضوان الله علیه) موجب بسی تأثر و تأسف گردید.<br /> <br /> پیام تسلیت آیت الله العظمی سیستانی در پی درگذشت مهدی دامغانی<br /> <br /> فقدان آن بزرگوار که از کمالات علمی و فضائل اخلاقی شایسته ای برخوردار بودند و سالیان متمادی از عمر شریفشان را در تحقیق و تعلیم و تألیف سپری کرده بودند ضایعه‌ای غم‌انگیز است.<br /> <br /> اینجانب مصیبت وارده را به شما عزیزان و به دیگر وابستگان و علاقمندان محترم آن فقید سعید تسلیت عرض نموده و برای ایشان علو درجات و برای بازماندگانشان صبر جمیل و اجر جزیل مسالت دارم.<br /> <br /> لَاحَوْلَ وَ لَاقُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ&lt;ref name=&quot;سیستانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5517825/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B8%D9%85%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پیام تسلیت آیت الله العظمی سیستانی در پی درگذشت مهدی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حسن بلخاری قهی، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی[[پرونده:بلخاری.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> انا لله و انا الیه راجعون<br /> <br /> قلب تپنده پیر فرزانه ایران‌دوست از تپش باز ایستاد!<br /> <br /> استاد احمد مهدوی دامغانی با عشقی سرشار به اسلام وتاریخ و تمدن ایران زیبا و سعادتمند و پس از سالها رنج و تعب در وادی تحقیق و تفحص در سپهر ِ فرهنگ سترگ ایرانِ اسلامی روی در نقاب خاک کشید و به بزم جاودان حضرت حق پیوست.<br /> <br /> اینک ما مانده‌ایم و حضور همیشگی او در سطر به سطر آثار ارجمندش که بی‌تردید سیراب‌گر جان ِ عطشناک ِجویندگان طریقت ِ دانش‌ورزی و حقیقت‌جویی خواهد بود.<br /> <br /> انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، فقدان این استاد خردمند را به جامعه فرهنگی کشور تسلیت گفته و از خداوند منّان برای ایشان آمرزش الهی و برای خانواده محترمشان، شاگردان و علاقمندان آثارشان صبر و سلامتی مسئلت می‌نماید.&lt;ref name=&quot;مفاخر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://anjom.ir/%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B5%DB%8C-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86/ |عنوان=رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[منوچهر صدوقی سها]]، فیلسوف و عرفان‌پژوه معاصر[[پرونده:منوچهر سها.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> «بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> رحلت اندوه آفرین عالم علامه جامع ناهج منهج مصطفوی سالک مسلک مرتضوی افضل المتاخرین زمانا و ارفعهم مکانا استاد الاساتید مولنا دکتر احمد مهدوی قدس الله سره اولوی داغی بر دل دوستداران نهاد که دیری بخواهد ماند و بخواهد سوزاند.<br /> <br /> رفتی و رفتن تو داغی نهاد بر دل<br /> <br /> از کاروان چه ماند جز آتشی به منزل<br /> <br /> آن بزرگ که بالحق و الانصاف عملا از سرآمدان برین نیکان و پاکان روزگار و علما از نمایندگان نخستین فرهنگ والای شیعی ایران مینوی نشان به شمار اندر می‌افتاد به عنایت بلا علت ازلی از سر طهارت و نزاهت ذات ملکوتی صفات و صدق و صفای نفس نفیس در ظل ظلیل حقیقت شیعتنا خلقوا من فاضل طینتا به گونه‌ای به اتصالی وجودی با ساحت قدسی ولایت حضرات اقطاب وجود صلوات الله علیهم متنعم آمده بود ولنعم ما قبل هنیئا لارباب النعیم نعیمهم.<br /> <br /> امید می‌رود که تحمل بار گران این مصیبت عظمای وارد بر اسلام و ایران بر خاندان جلیل و دوستان نبیل و شاگردان اصیل معظم له که بحمده و منه نوعا از اساتید عظام دانشگاه‌هایند آسان آید.&lt;ref name=&quot;صدوقی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/5518235/%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%B3%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%DA%AF%D9%81%D8%AA|عنوان=منوچهر صدوقی سها درگذشت احمد مهدوی دامغانی را تسلیت گفت - خبرگزاری مهر }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محمد فنایی اشکوری، [[پرونده:فنایی اشکوری.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]استاد تمام فلسفه در موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، به مناسبت درگذشت احمد مهدوی دامغانی====<br /> درگذشت استاد فقید و محقق فرهیخته مرحوم دکتر احمد مهدوی دامغانی رضوان الله تعالی علیه را به همه طالبان علم و فضیلت تسلیت عرض می‌کنم.<br /> او در دانشگاه هاروارد تاریخ اسلام تدریس می‌کرد. او در ادبیات فارسی و عربی و علوم اسلامی به ویژه تاریخ اسلام متبحر بود. از ویژگی‌های بارز او حبّ به اهل بیت بود. هرگاه نام مبارک سید الشهدا را می‌آورد اشک از دیدگانش جاری می‌شد.<br /> این استاد پرآوازه هاروارد از باب وظیفۀ دینی، نه به دلیل و انگیزه‌ای دیگر، در محافل دینی در آمریکا سخنرانی می‌کردند و در سخنرانی‌هایش توجه خاصی به ذکر مصائب اهل البیت (ع) داشت. حقیر ضمن این که بارها در مجالسشان شرکت داشتم چندبار توفیق دیدار با ایشان در منزلشان در فیلادلفیا را داشتم. ضمناً ایشان کتابخانۀ ارزشمندی در منزلشان داشتند که چند سال پیش شنیدم که کتابخانۀ کنگره آمریکا، تمام کتاب‌های ایشان را خریداری کرده است.<br /> آقای مهدوی از دوستان شهید مطهری و شهید دکتر بهشتی بود. هرگاه نامی از آن بزرگان به میان می‌آمد، خاطراتی از آن‌ها نقل می‌کرد و اشک از دیدگانش جاری می‌شد و از اینکه جامعۀ اسلامی چنین سرمایه‌های ارزشمندی را قبل از این‌که بهرۀ کافی را از وجودشان ببرد از دست داد، حسرت می‌خورد.<br /> با این‌که مشهور است ایشان با فلسفه و عرفان چندان موافق نیست، اما اصرار زیادی داشتند که بنده در دانشگاه هاروارد فلسفه و عرفان اسلامی تدریس کنم و معتقد بودند که حضورم در آنجا ضروری‌تر و مفید‌تر از حضورم در ایران است و تأکید می‌کردند که شخصاً مقدمات آن را فراهم می‌کنند. بنده به رغم احترامی که برای ایشان قائل بودم و تردیدی در نیت خیر و تشخیص صائب ایشان نداشتم به دلایلی نمی‌توانستم پیشنهادشان را بپذیرم.<br /> تواضع و خاکساری، لطف و مهربانی و اخلاص و صفای باطن در وجود این مرد عالم موج می‌زد. با وجود جایگاه علمی بسیار بالا و سال‌ها تدریس در دانشگاه‌های بزرگ جهان، روحیه‌اش همچنان همان روحیۀ طلبگی بود. چه نادرند چنین انسان‌هایی! خدایش رحمت کناد.&lt;ref name=&quot;اشک&quot;/&gt;<br /> <br /> ====احمدحسین شریفی، رئیس موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران[[پرونده:احمدحسین شریفی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> خداوند مرحوم استاد مهدوی دامغانی را با امام رضا (ع) محشور کند.<br /> او هر چند جسمش از ایران دور بود اما عشق به اهل بیت و عشق به امام رضا و عشق به مردم ایران همواره در قلبش فروزان بود.<br /> استاد احمد مهدوی دامغانی از استادان فاضل و بزرگی بود که در دهه‌های آخر عمرش خدمات موثری به زبان و ادبیات فارسی کرد. وی سال‌ها رئیس شورای گسترش زبان فارسی امریکای شمالی بود و با قوت تدبیر و حسن خلقی که داشت توانسته بود جمع ناهمگون ایرانیان مقیم آمریکا را در حوزه خدمت به زبان فارسی هماهنگ کند.<br /> او بسیار به ایران و اهل بیت و ائمه اطهار علیهم السلام علاقه‌مند بود به گونه‌ای که محال بود نام آن بزرگواران را بدون ذکر سلام و صلوات ببرد یا حتی بشنود مخصوصا همواره ذکر نام امام رضا علیه السلام و یاد مشهد بی‌اختیار گونه‌هایش را از سیل اشک خیس می‌کرد.&lt;ref name=&quot;اشک&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/03/28/2730194/%D8%A7%D8%B4%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AD%DB%8C%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%87%D9%85%DA%86%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%AD%DB%8C%DB%80-%D8%B7%D9%84%D8%A8%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان=اشک‌های دکتر مهدوی دامغانی برای شهید مطهری و دکتر بهشتی/ روحیه مهدوی دامغانی در آمریکا همچنان همان روحیۀ طلبگی بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====آیت الله علوی بروجردی===<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> جناب مستطاب حجت الاسلام والمسلمین آقای حاج شیخ علی مهدوی دامغانی دامت تائیداته<br /> <br /> ارتحال اسفناک ادیب فرزانه و محقق عالیمقدار مرحوم مغفور آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی رضوان الله علیه ضایعه ای سنگین برای ارباب فضل و تحقیق است. آن فقید سعید بحق پشتوانه استوار برای شیعیان آمریکا و مرجعی گرانبها برای اهل فضل بود و هیچگاه جز در مسیر ارشاد و عرضه معالم اهل بیت علیهم السلام به مراکز علمی و دانشگاهی قدمی برنداشت و در سالیان اخیر نیز کتابخانه ارزشمند خود را بمنظور آگاهی ارباب فکر وقف همین مراکز نمود.<br /> <br /> از خداوند منان، علوّ درجات ایشان و والد بزرگوارشان مرحوم آیت الله حاج شیخ کاظم دامغانی اعلی الله مقامه الشریف که از استوانه های علمی حوزه مقدسه مشهد بودند و اخوی گرانقدرشان مرحوم آیت الله حاج شیخ محمدرضا مهدوی دامغانی رضوان الله علیه که شخصیتی کم نظیر در عرصه علم و تحقیق و تدریس بشمار می آمدند، مسئلت داشته و این مصیبت بزرگ را به حضرتعالی و اخوان مکرم، برادر بزرگوار ایشان دکتر محمود و برادرزادگان فاضل و ارجمندشان و دیگر عزیزان این اسره کریمه و خاندان فضل و تقوی تسلیت گفته، برای همگان صبر و اجر مسئلت دارم.&lt;ref name=&quot;بروجردی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://fa.shafaqna.com/news/1393092/%d8%a2%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%88%db%8c-%d8%a8%d8%b1%d9%88%d8%ac%d8%b1%d8%af%db%8c-%d9%85%d8%b1%d8%ad%d9%88%d9%85-%d9%85%d9%87%d8%af%d9%88%db%8c-%d8%af%d8%a7%d9%85%d8%ba/<br /> |عنوان=آیت الله علوی بروجردی: مرحوم مهدوی دامغانی بحق پشتوانه استوار برای شیعیان آمریکا و مرجعی گرانبها برای اهل فضل بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پیام تسلیت دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو====<br /> حجت‌الله ایوبی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران، در پی درگذشت احمد مهدوی دامغانی، نویسنده و پژوهشگر ایرانی، پیام تسلیتی منتشر کرد.<br /> پیام تسلیت دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران در سوگ احمد مهدوی دامغانی<br /> به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران، در متن این پیام تسلیت آمده است: <br /> «ما زِ بالاییم و بالا می‌رویم»<br /> از گلستان معطر ادب و حکمت و فرهنگ ایران زمین گلی دیگر به گلزار کل پیوست؛ استاد احمد مهدوی دامغانی؛ بزرگی که فزون از هفت دهه از عمر گران بهای خویش را به گستراندن دانش و حکمت وادب پارسی سپری کرد؛ گر چه گل عمرش در این فانی کده به خاموشی گرایید؛ ولی گلاب آثارش همواره مشام جان عاشقان فرهنگ و دانایی را خوشبو و معطر خواهد کرد.<br /> نیک فرمود حکیم نظامی که:<br /> <br /> چنان خُسبان چو آید وقت خوابم که گر ریزد گلم ماند گلابم؛<br /> گل خاکی اش پژمرد اما گلاب جانش بشکفت؛<br /> <br /> اینجانب به نمایندگی از سوی کمسیون ملی یونسکوـ ایران، ضایعه درگذشت این دانشمند نجیب و علم پرور را به محضر خانواده محترم ایشان، و جامعه فرهنگی و علمی ایران زمین تسلیت عرض می‌کنم.<br /> <br /> احمد مهدوی دامغانی، ۱۳ شهریور ۱۳۰۵ در مشهد چشم به جهان گشود. این نویسنده، پژوهشگر و استاد پیشین دانشگاه‌های تهران و هاروارد ۲۷ خرداد ۱۴۰۱ دعوت حضرت حق را لبیک گفت.&lt;ref name=&quot;یونسکو&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/naghli/322981/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D9%84-%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%85%D9%84%DB%8C-%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3%DA%A9%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%88%DA%AF-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پیام تسلیت دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سعید جازاری معمویی، رئیس دانشگاه اهل بیت====<br /> «اذا مات العالم ثلم فی الاسلام ثلمه لا یسدها شی<br /> <br /> رحلت جانسوز و مولم عالم جلیل القدر، علامه گرانمایه و فرهیخته متخلق به خلق کریم، جناب استاد فرزانه آقای حاج احمد مهدوی دامغانی طاب ثراه را به اندیشمندان و نخبگان مکتب تشیع، حوزه‌های علمیه صانها الله عن التوانی و جامعه دانشگاهی تسلیت عرض می‌نماییم. آن نخبه روزگار، الگوی اهل معرفت و جمع بین محامد و محاسن حوزه و دانشگاه و زبده علمی و معرفتی این دو منزلگاه علم و اندیشه بود که سالیان متمادی رایت مکتب خردگرا و معرفت آیین تشیع را در دانشگاه‌های غرب بر افراشته نگاه داشت.<br /> <br /> ‌لسان او زمزمه توسل، نگاه او تجسم مفهوم انتظار، کردار او تجلی اخلاق کریمانه و اندیشه‌اش تداعی حکمت و معرفت بود که در پرتو این خصایص، بسا شاگرد و مشتاق که در مجلس درس او پرورش یافتند و صدها تشنه که از چشمه ارشادات و افاضات او سیراب شدند. گرچه خود را به جبر تقابل روزگار در عزلت غربت گرفتار می‌دید، مهر وجودش از تابش و چشمه تتبعش از جوشش نیفتاد و از صفای خاطر، بامدادش به جانب مشرق طوس ملتجی و غروبش به سمت سامرا ملتزم و در لب نغمه: «به مستجیری درگاهت آمدم رحمی» می‌نواخت.<br /> <br /> گوهری بود در ادب و فرهنگ بی نظیر، در تضلع و تواضع بی همتا و در ژرفای نظر و رای بی بدیل. گرچه از امواج مصایب دهر دون مصون نماند و از طریق ملالت آن، بی بهره عبور ننمود، اما نه عشقش به مکتب نشیبی دید و نه میلش به وطن کاستی یافت. گویی صلاح به این دید که نفس منفس او رونق سرزمین غربت بماند و کلامش حجت موجه اهل آن دیار. آنکه در فقاهت و اجتهادش بزرگانی همچون آیت الله العظمی مرعشی نجفی قدس الله نفسه تصدیق صادر فرمودند و در معرفتش ذو انفاس حوزه خراسان عصر معرفت گواهی مرقوم داشتند و اعیان حوزات و جامعات شهادت‌ها داده‌اند از این دار ملال رخت بربست و جمع مریدان و تشنگان تتبعات و افاضاتش را در حسرت گذاشت.<br /> <br /> بعید است که این روزگار را تاب و توان جلوه‌ای دگر همچو آن آفتاب اهل معنی فراهم آید و مادر گیتی به زایش همچون او مفتخر گردد. به نوبه خویش فقدان او را ضایعه‌ای سخت بر نسل بزرگان ادب و معرفت ایران اسلامی می‌دانم که برخی سالیان مدید در انتظار مراجعتش به موطن دست به دعا، جمله‌ای در ذکر محاسن او به ثنا و پاره‌ای در ذکر خیر او در حلقه اهل وفا بودند.<br /> <br /> قطعا در این آنات و لحظات بر مائده لطف مولایش علی بن موسی الرضا علیه التحیه و الثنا نشسته، دیده بر احسان آن اولیا نعم بسته و از محن و هموم این زمانه رسته است. یادش جاودانه این سرزمین اهل معرفت و روحش قرین عنایات اهل بیت عصمت و طهارت سلام الله علیهم باد.»&lt;ref name=&quot;برافراشته&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5517083/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87 |عنوان=مهدوی دامغانی پرچم تشیّع را در دانشگاههای غرب برافراشته نگاه داشت}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====روح الله دهقانی فیروزآبادی، رییس جهاددانشگاهی====<br /> «بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> انالله و اناالیه راجعون<br /> <br /> رحلت دانشمند برجسته و استاد مسلّم علوم معقول و منقول، ادیب عالیقدر دکتر احمد مهدوی دامغانی (ره) را به خاندان مکرّم آن فقید سعید، حوزویان و دانشگاهیان و عموم علاقمندان و بهره‌مندان از کمالات علمی و فضائل اخلاقی ایشان تسلیت عرض می‌کنم.<br /> <br /> بی تردید فقدان آن عالم فرزانه که سالیان متمادی از عمر شریف اش را مصروف پژوهش و تفقه و تعلیم نمود، ضایعه ای بزرگ است.<br /> <br /> اینجانب از خداوند سبحان برای آن ارادتمند حقیقی ساحت قدسی اهل بیت عصمت و طهارت که از دلدادگان آستان حضرت اباالحسن الرضا (ع) بود، رحمت واسعه و علوّ درجه و برای داغدیدگان این مصیبت و ثلمه‌ی جبران ناپذیر، شکیبائی و اجر الهی مسألت می‌نمایم.&lt;ref name=&quot;جهاد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401032920267/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پیام تسلیت رییس جهاددانشگاهی در پی درگذشت دکتر مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> ====احمد مروی، تولیت آستان قدس رضوی====<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> انّا لله و انّا الیه راجعون<br /> <br /> خبر درگذشت استاد و محقق فرزانه، ادیب و پیشکسوت شهیر عرصه علم و ادب، شادروان دکتر احمد مهدوی دامغانی طاب ثراه که عمر بابرکت خویش را وقف مجاهدت و خدمت به نشر و ترویج معارف نورانی قرآن و اهل‌بیت(ع) و تدریس فقه و علوم اسلامی و الهیات و زبان و ادبیات فارسی نمود، موجب تأثر و تألم گردید.<br /> <br /> این‌جانب در جوار مضجع شریف حضرت علی بن موسی‌الرضا(ع) فقدان آن دانشمند گران‌مایه را به همه ارادتمندان و شیفتگان عرصه علم و فرهنگ به‌ویژه خانواده محترم و همچنین علاقه‌مندان و شاگردان ایشان، تسلیت عرض نموده، برای بازماندگان صبر جزیل و برای روح آن فقید سعید، غفران و رحمت واسعه الهی مسألت می‌نمایم.<br /> <br /> بدون شک آرمیدن این استاد فقید در جوار مضجع شریف و نورانی حضرت ثامن‌الحجج علیه آلاف التحیة و الثناء نوعی قدردانی و تجلیل از خدمات ارزنده ایشان در توسعه معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام می‌باشد.&lt;ref name=&quot;آستان&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401032920199/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%AF%D8%B3-%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C |عنوان=پیام تسلیت تولیت آستان قدس رضوی در پی درگذشت استاد احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====علی کریمی جهرمی====<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> ‌انا لله و انا الیه راجعون<br /> <br /> جناب مستطاب حجت الاسلام و المسلمین آقای مهدوی دامغانی دامت برکاته<br /> <br /> خبر درگذشت عموی معظم، استاد گرانمایه و بلند پایه جناب آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی حشره الله مع اولیائه موجب تأسف و تأثر گردید.<br /> <br /> از خداوند متعامل مسئلت دارم ایشان را با موالیان گرامیشان محشور فرماید.<br /> <br /> عرض سلام و تسلیت مرا به بازماندگان آن دانشمند فرزانه ابلاغ فرمایید.<br /> <br /> سعادت و سلامت همگان به خصوص جنابعالی را از خداوند متعال مسئلت دارم.&lt;ref name=&quot;جهرم&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401032920031/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%B1%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پیام تسلیت آیت الله کریمی جهرمی درپی درگذشت دکتر مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه کشور====<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> درگذشت استاد فرزانه و محقق ارجمند فرهنگ ایران زمین، ادیب شهیر و پیشکسوت، شادروان دکتر احمد مهدوی دامغانی موجب تاثر و اندوه گردید.<br /> <br /> آن استاد و ادیب نام‌آشنا که شیفته و دلداده خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام بود و قلبش برای ایران عزیز می‌تپید، عمر با برکت خود را در خدمت به نشر و ترویج معارف نورانی قرآن و اهل بیت علیهم السلام و تدریس فقه و علوم اسلامی و الهیات و زبان و ادبیات شیرین فارسی سپری کرد.<br /> <br /> اینجانب فقدان آن دانشمند گرانمایه را به همه علاقه مندان و شیفتگان علم، فرهنگ و تمدن ایران اسلامی به خصوص خانواده عزیز و علاقمندان و شاگردان ایشان، همچنین جامعه ایرانیان شریف مقیم خارج از میهن تسلیت عرض می کنم و برای بازماندگان ارجمند ایشان صبر جزیل و برای روح آن فقید سعید آرامش و غفران واسعه الهی مسألت می نمایم.&lt;ref name=&quot;خارجه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401032819306/%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=تسلیت امیرعبداللهیان در پی درگذشت احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محمدجواد ظریف====<br /> « انا لله و انا الیه راجعون<br /> <br /> از شمار دو چشم یک تن کم<br /> <br /> وز شمار خرد هزاران بیش<br /> <br /> درگذشت استاد فرزانه، دانشمند وارسته، ادیب متخلق و عاشق پاکباخته ایران و اسلام و اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام، شادروان دکتر احمد مهدوی دامغانی، ضایعه‌ای دردناک و سهمگین است.<br /> <br /> اینجانب که در دوران خدمت در نیویورک و در سفرهایی که برای حضور در سازمان ملل متحد به آن دیار داشتم افتخار شاگردی، مصاحبت و بهره‌گیری از محضر پرفیض آن عزیز را داشتم، فقدان این ستاره علم و ادب ایران و تشیع را به خاندان و دلبستگان ایشان و به ویژه به فرزند دانشمندشان، سرکار خانم دکتر «فریده مهدوی دامغانی»، تسلیت عرض می‌نمایم. از خداوند بزرگ علو درجات این عاشق دلباخته اهل بیت و هم‌نشینی با موالیانش و صبر و اجر برای همه بازماندگان مسئلت دارم.<br /> <br /> روانش شاد و یادش جاودان باد.»&lt;ref name=&quot;ظریف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401032819351/%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=تسلیت ظریف برای درگذشت &quot;احمد مهدوی دامغانی&quot;}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[احمدرضا قائم‌مقامی]]، استاد گروه فرهنگ و زبان های باستانی دانشگاه تهران====<br /> استاد احمد مهدوی‌دامغانی، ادیب بزرگ و عربی‌دان یگانه و سرسپردهٔ آل رسول، دور از شهر و دیار و مولای خویش، در غربت جان سپرد. مرا نرسد که در بزرگی او سخنی بگویم؛ زبانم کوتاه است؛ قلم‌انداز قدری حسب حال می‌گویم.<br /> دانشجوی لیسانس که بودم، استاد آن مقالهٔ ممتع دربارهٔ ایوان مداین را به ایران فرستاده بودند که گویا در یکی از جشن‌نامه‌ها چاپ شود. پاکنویس آن را به اعتبار آنکه خطم ناخوش نبود به بنده سپردند. حیف که جوان بودم و خام و از آن دستخط شریف عکسی برنداشتم.<br /> مدتی بعد درس و بحثم به راه‌های دیگر کشید، ولی چند سال بعد آنچه از او به دست آوردم با شوق بسیار خواندم و به قدر حوصله از آن بهره چیدم. خواندن نوشته‌های او را به دوستان جوان نیز توصیه کردم و بعضی را سپاسگزار یافتم. انشاء ملایانهٔ او، که پسند نسل جوان نبود، گاه شیرینی، یا نمکی، داشت که وقتی کتابی را از او به دست می‌گرفتم، مخصوصاً خاطرات او را، معمولاً آن را زمین نمی‌گذاشتم تا تمام شود. نثر او علی‌الخصوص از آن جهت اهمیت داشت که به نظرم در زمان ما هیچ کس کلمات را مانند او در جای درست خود به کار نمی‌برد، و این فضیلتی بود که در نسل‌های پیشین بیشتر از همه از آن مرحوم تقی‌زاده و مینوی بود. دوری از وطن او را از «فارسی انقلابی» دور نگه داشته بود. فضل او جای دیگر نشیند. من بنده از خلال آثارش، به قدر توان، فضل و علم او را شناخته‌ام و این البته، چنانکه شاگردان و نزدیکانش گواهی داده‌اند، بهری از دانش بیکران او بود.<br /> وقتی که به عضویت افتخاری فرهنگستان زبان درآمدند، در پیامی مرقوم فرموده بودند که به قول فلان ادیب فرانسوی (فراموشی از بنده است) که به عضویت آکادمی فرانسه درآمد، من در قبال فضلای فرهنگستان صفری هستم در سمت چپ عدد، ولی در واقع عضویت او افتخاری بود برای فرهنگستان.<br /> تا آن جا که من بنده از دور دریافتم، همیشه آرزوی بازگشت به وطن داشتند، ولی موانع و عوایقی ظاهراً در کار بود. یکی از دولت‌مردان به ایشان گفته بودند که کسی مانع ورود شما به ایران نیست. به مزاح فرموده‌ بودند می‌ترسم مانع خروجم باشند!<br /> <br /> خداش بیامرزاد!»&lt;ref name=&quot;عادل&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[غلامعلی حداد عادل]]، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی====<br /> بسمه‌تعالی<br /> <br /> استاد ارجمند دکتر احمد مهدوی دامغانی، عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی، پس از یک عمر طولانی و پربرکت در دانشوری و دانش‌پژوهی دیده از جهان فروبست. او که به خاندانی از علمای دین تعلق داشت و در محضر بزرگانی از اهل علم و استادان دانشگاه دروس حوزوی و دانشگاهی را آموخته بود، ده‌ها سال در ایران و خارج از ایران در رشته‌هایی مانند ادبیات عرب و متون قدیم فارسی، در معارف اسلامی و عرفان و فقه و کلام به تحقیق و تدریس و تألیف اشتغال داشت و به‌ویژه در ادبیات عرب استادی بی‌بدیل بود.<br /> فرهنگستان زبان و ادب فارسی فقدان این دانشمند ایران‌دوست و ایران‌شناس را به جامعۀ علمی و فرهنگی و ادبی کشور و بازماندگان محترم و شاگردان و دوستان و ارادتمندان ایشان تسلیت می‌گوید و برای آن بزرگوار در جوار رحمت حق، علو درجات و مغفرت مسئلت می‌کند.»&lt;ref name=&quot;عادل&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401032819768/%D8%A2%D8%B1%D8%B2%D9%88%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%B7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B9%D8%B4<br /> |عنوان=آرزوی مهدوی‌ دامغانی برای بازگشت به وطن و موانعش}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محمدمهدی اسماعیلی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی====<br /> «انا لله وانا الیه راجعون<br /> <br /> خبر درگذشت استاد پیشکسوت، ادیب و محقق گرانمایه مرحوم‌ دکتر احمد مهدوی دامغانی موجب تاثر گردید.<br /> <br /> این پژوهشگر گرامی طی سالیان متمادی آثار گرانسنگی در حوزه‌های دینی و معرفتی را به جامعه فرهنگی و علمی ارایه کرد که از زمره خدمات ماندگار وی محسوب می‌شود. <br /> <br /> فرصت را مغتنم شمرده و از درگاه ربوبی برای ایشان رحمت و مغفرت واسعه و جهت بازماندگان و دوستداران خاصه خانواده گرامی صبر و اجر آرزو می‌کنم.»&lt;ref name=&quot;ارشاد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401032819851/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پیام وزیر ارشاد برای درگذشت احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====علی‌اکبر ولایتی====<br /> خبر درگذشت محقق، نویسنده و محقق پیشکسوت، جناب آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی موجب تاثر و تاسف فراوان گردید.<br /> ایشان که از چهره های ارزشمند علمی و ادبی بودند، عمر با برکت خویش را در راه اعتلای فرهنگ و ادب فارسی صرف نمود و خدمات ارزشمندی را ارایه کرد.<br /> اینجانب مصیبت وارده را به خانواده معزز و علاقه مندان تسلیت و تعزیت عرض نموده ، از درگاه خداوند متعال رحمت واسعه الهی و برای بازماندگان صبر و اجر مسئلت می‌نمایم.&lt;ref name=&quot;ولایتی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401032819938/%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=تسلیت ولایتی در پی درگذشت احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====رضا داوری اردکانی، رئیس فرهنگستان علوم====<br /> &quot;هوالباقی<br /> <br /> از شمار دو چشم یک تن کم<br /> <br /> وز شمار خرد هزاران بیش<br /> <br /> درگذشت استاد ادب و فرهنگ ایران و اسلام، مرحوم آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی ضایعه‌ای بزرگ است.<br /> این ضایعه و مصیبت بزرگ را به جامعه دانش و فرهنگ و به اعضای خاندان گرامی مهدوی دامغانی بخصوص به استاد گرامی جناب آقای دکتر محمود مهدوی دامغانی تسلیت عرض می‌کنم و از خداوند بزرگ برای دانشمند فقید رحمت و مغفرت و برای بازماندگان ارجمند صبر و سلامت مسئلت دارم.»&lt;ref name=&quot;علوم&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.isna.ir/news/1401032920688/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C|عنوان=پیام تسلیت رئیس فرهنگستان علوم در پی درگذشت دکتر مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حسن روحانی، رئیس جمهور سابق====<br /> انا لله و انا الیه راجعون<br /> <br /> ▫️با کمال تاثر، درگذشت محقق و اندیشمند وارسته و محب اهل بیت علیهم السلام، زنده یاد دکتر احمد مهدوی دامغانی را به اصحاب علم و ادب، دوستداران و به ویژه فرزندان بزرگوارش تسلیت می گویم.<br /> <br /> ▫️این شخصیت فرهیخته با برخورداری از کمالات علمی توام با فضایل اخلاقی و انسانی فراوان، آثار علمی ارزشمندی بخصوص در عرصه فرهنگ و ادب کشور از خود بر جا گذاشت که به یقین نام او را همواره در یادها زنده نگه خواهد داشت.<br /> <br /> ▫️ اینجانب ضمن تجلیل از یک عمر خدمات ماندگار آن مرحوم، از درگاه خداوند بزرگ برای ایشان رحمت الهی و جایگاه برین در سرای باقی و برای عموم بازماندگان صبر و سلامتی خواستارم.&lt;ref name=&quot;حسن روحانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.isna.ir/news/1401032920662/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C|عنوان=پیام تسلیت حسن روحانی درپی درگذشت مرحوم مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===سوابق علمی‌اجرایی===<br /> * عضو شورای عالی علمی دائرة المعارف بزرگ اسلامی: از 1392 تاکنون<br /> * تدريس عرفان اسلامی در دانشگاه مادريد: از 1353-1354ش<br /> * رئيس کانون سردفتران اسناد رسمی: از 1354ش<br /> * تدريس در دانشگاه هاروارد و پنسيلوانيا: از 1366ش/1987 تاکنون<br /> <br /> ===دیدگاه و اندیشه===<br /> ====تأكيد بر آموزش قرآن====<br /> به كسي كه نمي‌تواند قرآن را درست بخواند، نبايد اجازه ورود به دوره كارشناسي ارشد و دكتراي رشته زبان و ادبيات عرب داد. من از تمامي استادان ادبيات عرب در سراسر جهان مي‌خواهم كه به اين نكته مهم توجه كنند. من در دانشگاه، روز اول درس، قرآن را به دانشجويان مي‌دادم و اگر قرآن را بلند نبودند، به كلاس راه نمي‌دادم. محال است كسي كه قرآن را درست نمي‌خواند و نمي‌فهمد، بر ادبيات فارسي و عرب مسلط باشد. اگر چنين كسي مي‌گويد ادب فارسي يا عربي مي‌دانم، خيلي بي‌حيا بايد باشد. زيرا مبنا و پايه ادب فارسي و عربي قرآن كريم است.&lt;ref name=&quot;هاروارد&quot;/&gt;<br /> <br /> ====به نواندیشی دینی اعتقاد ندارم====<br /> من ابدا و اصلا اعتقادی به نواندیشی دینی ندارم و هرگونه نواندیشی را با اصول و فروع دین و مذهب اسلام و تشیع مغایر و معارض می‌دانم، زیرا آنچه نواندیشان به خیال خودشان از اسلام و تشیع تصور می‌کنند و ارائه می‌دهند، شیر بی‌یال و دم و خالی از دیانت و مذهب و تشیع است. آن کسانی که با حرف‌های خود انکار وحی محمدی‌ می‌کنند و به آن توهین‌ می‌کنند و توجیه می‌کنند و وحی را در حد خواب دیدن تنزل می‌دهند و در عین حال مثنوی مولوی را با قرآن مقایسه می‌کنند، همان مثنوی را نیز به درستی نخوانده‌اند، چه برسد به قرآن مجید. هر کسی وحی را نمی‌فهمد و وحی در مقام امر است نه در مقام فهم. این حرف‌ها، حرف‌های جسمیان است و از روح و اعتقاد و ایمان خالی است و بیشتر برای این است که خود را از تکالیف مذهبی خلاص کنند. نواندیشی در دین معنا ندارد، ما همان دینی را داریم که امیرالمومنین (ع) و سید الشهدا(ع) و ائمه معصومین همان را دارند. من نه تنها اعتقادی به نواندیشی ندارم، بلکه نواندیشی را مخالف دین و مذهب می‌شمارم.&lt;ref name=&quot;میراث&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://torbatema.com/1399/09/18/%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D8%A7%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A2%D9%82/|عنوان= احمد مهدوی دامغانی و میراث او}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===احمد مهدوی دامغانی از نگاه دیگران===<br /> ====[[مهدی فیروزان]]، مدیرعامل موسسه شهر کتاب[[پرونده:م ف.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> آدم‌های بزرگ، دو گونه تاثیرگذاری دارند؛ تاثیرات مشهود و تاثیرات غیرمشهود. تاثیرات مشهود شاید مصداقی و شاید عمومی باشند. همیشه این سوال در ذهنم بود و با وجود استاد احمدی مهدوی دامغانی جوابش را گرفتم که «ایرانی‌های باسواد و اهل دانش که به خارج از کشور می روند، چه نسبتی با دیگر ایرانی ها پیدا می کنند؟»<br /> حضور استاد احمد مهدوی دامغانی به نیابت از ایرانیان در آن سوی مرزها، یعنی حضور ایرانیان در جهان جدیدی که در حال شکل گیری است. اگر رجال ما بتوانند حضور موثری در عرصه بین الملل داشته باشند، ایران در آینده جهان سهیم خواهد بود.&lt;ref name=&quot;تاکید&quot;/&gt;<br /> <br /> ====حجت الاسلام والمسلمین سید محمود دعایی، مدیر موسسه مطبوعاتی اطلاعات[[پرونده:دعایی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]==== <br /> با رسیدگی های مقام معظم رهبری، استاد به هیچ عنوان ممنون الورود نیستند و می توانند به ایران بیایند. در برنامه ای به خدمت آیت الله شاهرودی رسیدم و ایشان هم به من گفت که رهبر انقلاب، بر روی حق تدریس و علم آقای دکتر تاکید زیادی دارند. دکتر مهدوی دامغانی علاوه بر دانشگاه هاروارد، استاد پروازی بسیاری از دانشگاه های معتبر دنیاست. آیت الله العظمی سیستانی در سفری که برای مداوا به لندن داشتند، هیچ کس را به حضور نپذیرفتند، اما دکتر دامغانی را پذیرفتند و ساعت ها با هم گپ و گفت داشته و صفا کردند.&lt;ref name=&quot;تاکید&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/2297034/%D8%AF%D8%B9%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF |عنوان=دعایی: رهبری روی علم دکتر مهدوی تاکید زیادی دارند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[فتح‌الله مجتبایی]][[پرونده:فتح‌الله.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> دکتر مهدوی از آن وجودهای باقیمتی است که وقتی در ایران بود، همه از وجودش بهره می‌بردند و حالا هم که خارج از ایران است، یک وجود قابل استفاده و بهره بردن است. آشنایی من با ایشان به سال 50 قبل بر می‌گردد که از دانشگاه ادبیات به دانشگاه الهیات دانشگاه تهران منتقل شدم. دکتر مهدوی در دانشگاه الهیات، زبان عرب تدریس می‌کرد. ما غالبا در اتاق دکتر یزدگردی یکدیگر را ملاقات می‌کردیم. دکتر یزدگردی کتابی درباره پرندگان می‌نوشت و از دکتر مهدوی کمک می‌گرفت. من از دیدن اطلاعاتی که دکتر مهدوی در اختیار دکتر یزدگردی می‌گذاشت، بسیار متعجب می‌شدم و می‌دیدم که این مرد چه میزان از زبان عربی آگاه است. مثلا نام‌های مختلف گنجشک را در دوره‌های عمرش می‌دانست و این لغات را به دکتر یزدگردی منتقل می‌کرد.<br /> دکتر مهدوی از نظر اخلاق و تواضع علمی، شایسته هزار گونه تقدیر و تجلیل است. ایشان به هیچ وجه دچار خودبزرگ بینی و اینگونه بیماری‌ها که برخی از جوانان و پیران رشته ما به آن مبتلا هستند، نیست. فروتنی خاص ایشان واقعا دکتر محمدی را متعجب می‌کرد چون یک بار که سوالی از دکتر مهدوی پرسید، ایشان گفت جواب این سوال را باید از استاد بدیع الزمانی پرسید. معمولاً رقبای علمی چنین کاری را در حق یکدیگر انجام نمی‌دهند.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> =====یک خاطره=====<br /> یک بار بعد از انقلاب، با مرحوم مطهری و مرحوم مفتح در اتاق دکتر مفتح در دانشکده الهیات بودیم. گفته شد که نسبت به دکتر مهدوی بی‌مهری‌هایی می‌شود. مرحوم مطهری برآشفت و گفت این حرف‌ها صحیح نیست و مهدوی از ستون‌های دانشکده الهیات است و حرف‌هایی که درباره ایشان زده‌اند، بیهوده است. با وجود سفارش‌هایی که مرحوم مطهری درباره دکتر مهدوی کرده بود، شرایطی پیش آمد که ایشان از ایران رفت و من هم دیگر ایشان را ندیدم تا چند سال پیش که در دانشگاه دنور آمریکا سخنرانی داشتم. ای‌کاش شرایط به گونه‌ای شود که اینجا و در ایران هم بشود از حضور دکتر استفاده کرد.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[مهدی محقق]]، مدیرعامل انجمن آثار و مفاخر فرهنگی کشور[[پرونده:مهدی محقق.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> به یاد دارم که در سال‌های جوانی در مدرسه سپهسالار با مرحوم مطهری، محیط طباطبایی و دکتر مهدوی جمع می‌شدیم و جلساتی داشتیم. در یکی از آن جلسات رهبر انقلاب هم آمدند. من با دکتر مهدوی قوم و خویش هستم و با هم ارتباط خانوادگی داریم. زمانی که داشتم معمم می‌شدم، آشیخ کاظم پدر دکتر مهدوی عمامه را روی سرم گذاشت. دکتر مهدوی هم به شوخی گفت: «اللهم توجّه به تاج العمامه». آشیخ کاظم هم به او گفت: تو لیاقتش را نداشتی. البته بعدها معلوم شد که من هم لیاقتش را نداشتم. به هر حال دکتر مهدوی علاقه فراوانی به ادبیات عرب داشت و همیشه هنگام ورود به مدرسه مشهد، اشعار عربی را با صدای بلند می‌خواند.<br /> بعدها استاد بزرگی را کشف کردیم که استاد بدیع الزمانی کردستانی نام داشت و نامش در این مجلس رفت. جالب و دردآور است که این مرد بزرگ ناچار بوده دفترنویس پادگانی در کرمانشاه باشد. بعد کسی ایشان را شناخته بود و کاری کرده بود که در یک دبیرستان به دبیری مشغول شود. به یاد دارم در جوانی می‌خواستم برای طلبگی به قم بروم که آیت الله وحید خراسانی رای من را زد و گفت قم از نظر ادبی قوی نیست. به مدرسه مشهد برو. به این ترتیب من هم به حوزه مشهد رفتم.<br /> در آن زمان 3 نفر الگوی من بودند و من را ترغیب به رفتن سر درس ادیب نیشابوری کردند. یکی از آن‌ها دکتر مهدوی دامغانی بود. حالا که نگاه می‌کنم این سوال به نظرم می‌رسد که واقعا آیا حیف نیست که دانشجویان ایرانی از محضرش استفاده نمی‌کنند؟ او در‌ هاروارد است و ما از وجودش بی بهره. البته در‌ هاروارد، ایشان به دانشجوها درس نمی‌دهد بلکه اساتید را تربیت می‌کند. این هم از ضایعات مملکت ماست که به جای جذب کردن، دفع می‌کنیم.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[جلال خالقی مطلق]][[پرونده:خاقی مطلق.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> دکتر مهدوی و فردوسی 3 شباهت با یکدیگر دارند. اول، ارادت هر دو به خاندان نبوت است. دوم، دلبستگی‌شان به زبان و ادبیات فارسی و سوم مهر این دو به میهن و ایران است. البته یک مورد هم هست که من درباره فردوسی حدس می‌زنم و درباره دکتر مهدوی مطمئن هستم و آن هم تواضع این مرد است. به این نکته هم اشاره کنم که بهترین و مستندترین مقاله درباره مذهب فردوسی، توسط دکتر مهدوی دامغانی نوشته شده است.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[بهاءالدین خرمشاهی]][[پرونده:خرمشاهی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> من شاگردی دکتر مهدوی دامغانی را کرده‌ام. ممکن است بپرسید چگونه؟ انتشارات امیرکبیر از من خواست تا 4 هزار بیت بوستان سعدی را که فروغی تصحیح کرده، دوباره تصحیح کنم و غلط‌هایش را بگیرم. خُب 700 بیت از این 4 هزار بیت، عربی هستند و من هم اصلا عربی بلد نیستم. به همین دلیل از دکتر مهدوی کمک خواستم. به این ترتیب من 20 جلسه به خدمت ایشان رسیدم و دکتر هم ابیات عربی بوستان را معنی کرد. یک بار هم به خاطر دارم که از دست من به فریاد درآمد که: خرمشاهی تو چرا این قدر، کم عربی می‌دانی؟&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/2297114/%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%87%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D9%84%D9%82|عنوان=شباهت‌های مهدوی دامغانی و فردوسی از نظر خالقی مطلق}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حجت‌الاسلام و المسلمین محمدجواد حجتی کرمانی[[پرونده:حجتی کرمانی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> بشریت مقصدی بالاتر از زندگی مادی دارد. انبیا و عالمان هم انسان را به خلیفه اللهی بودن و ارزش معنوی اش دعوت می کنند. استاد دامغانی، بقیه السلف ادبیات گذشته است و کسی را مثل او نمی شناسم که تا این اندازه نسبت به ادبیات گذشتگان وفادار باشد. مخاطب وقتی مقاله ای از استاد را می خواند، محظوظ می شود و به استاد آفرین می گوید.<br /> بسیاری از آیت‌الله های ما، بعد از لفظ آیت الله، عنوان دکتر دارند. حالا چرا آدمی مانند دکتر احمدی مهدوی دامغانی که در دنیای غرب به معنای واقعی حجت اسلام و آیت الله است، نباید آیت الله نامیده شود؟ این چه نوع انحصارطلبی است که ما آخوندها داریم که عنوان آیت الله را فقط برای خودمان می خواهیم؟ من می خواهم گلایه کنم. استاد مهدوی در زمینه آیت اللهی همه چیز دارد، فقط عمامه ندارد. پیشنهاد می کنم این مساله را به ایشان بگوییم.&lt;ref name=&quot;آیت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====حجت‌الاسلام و المسلمین سیدمحمد موسوی بجنوردی====<br /> دکتر احمدی مهدوی دامغانی، فرزند دانشمند معظم و ادیب توانا آشیخ کاظم دامغانی است. ایشان به حق در فقه و اصول مجتهد است و هم در ادبیات و فلسفه هم تا حدودی. اما در ادبیات به معنای واقعی مجتهد است. یعنی در ادبیات عرب اجتهاد می کرد و می کند. من، ادیب نیشابوری دوم را درک نکردم ولی می گویند که دکتر احمد در حوزه ادبیات عرب از او بهتر است. ایشان در دانشگاه هاروارد، بسیار منشا اثر است و با دایره المعارف بزرگ اسلامی نیز در ارتباط است. باید همه دعا کنیم تا خدا طول عمرش بدهد و بیت مهدوی دامغانی همیشه فروزان باشد.&lt;ref name=&quot;آیت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/amp/2297038/ |عنوان=حجتی کرمانی: چرا نباید دکتر مهدوی را آیت‌الله بنامیم؟}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حجت‌الاسلام والمسملین حسین مهدوی دامغانی، برادرزادهٔ استاد====<br /> من چند سفر زیارتی با استاد دامغانی همراه بودم، هم در مکه مکرمه و زیارت بیت‌الله‌الحرام و هم در دو سفر عتبات عالیات در خدمت ایشان بودم. ایشان یک حالت رقیق القلب و بکائی داشتند که هر وقت نام مبارک حضرت رضا(ع) می‌آمد، منقلب می‌شدند و اشک می‌ریختند و این قضیه در سال‌های آخر عمرشان شدت بیشتری پیدا کرده بود. با بالارفتن سن، بی‌تابی ایشان نیز برای زیارت حرم حضرت رضا(ع) بیشتر می‌شد کما اینکه تصاویر ارادت ایشان در حال سلام دادن به حضرت رضا(ع) در گفت‌وگو با برنامه شوکران صداوسیما را همه مردم ملاحظه کردند. <br /> ایشان علاقه‌مندی خاص و ارادت قلبی ویژه‌ای را برگرفته از مرحوم پدرشان آیت‌الله العظمی دامغانی به محضر مبارک حضرات معصومین(ع) داشتند. من چون در حرم حضرت امیرالمؤمنین(ع) و حرم حضرت امام حسین(ع) در خدمت ایشان بوده‌ام، آن حالت بکاء لا ینقطع و گریه مداوم ایشان که ناشی از رقت قلب ایشان بود را از نزدیک شاهد بودم.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> =====خاطره‌ای از دیدار استاد با آیت‌الله سیستانی=====<br /> با توجه به سوابقی که ایشان از جوانی با آیت‌الله سیستانی داشتند، مکرر اتفاق افتاده بود که خدمت این مرجع عالی‌قدر رسیده بودیم. در جلسه‌ای که من نیز در آن حضور داشتم، اظهار محبت و لطف آیت‌الله سیستانی به آقای دکتر مهدوی به نحوی بود که اطرافیان آقای سیستانی را متعجب کرده بود. وقتی افراد به ملاقات آیت‌الله سیستانی می‌روند معمولاً در حدود ۶-۵ دقیقه بیشتر وقت آقا را نمی‌گیرند ولی در جلساتی که ما به محضرشان می‌رسیدیم چیزی حدود نیم ساعت صحبت می‌کردیم. این نکته را هم نقل کنم که آیت‌الله سیستانی فرمودند: من در حال حاضر مسلط‌ ‌تر از شما به ادبیات عرب و ادبیات فارسی در عالم سراغ ندارم.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[محمدرضا شفیعی کدکنی]]====<br /> دکتر احمد مهدوی تسلط حیرت آوری بر زبان عرب دارد و یکی از برجسته‌ترین فرانسوی دانان ایران است. او را نمونه ایرانی دانشمند و ایده آل می‌دانم... دکتر مهدوی از نظر من، مظهر ایمان در معنی خالص و زلال آن است.&lt;ref name=&quot;شمسا&quot;/&gt; آدم در زندگی کمتر کسی را می‌تواند «دربست» قبول داشته باشد، هر قدر به آن شخص ارادت و اخلاص داشته باشد، اما من دکتر مهدوی را دربست قبول دارم و او را نمونه یک ایرانی اندیشمند و ایده‌آل می‌دانم، این مسئله از نوادر امور است و استثنا از قاعده‌ای عام و جهان‌شمول. شما هر قدر فانیِ در وجود کسی باشید، باز از اختلافات جزئی نمی‌توانید برکنار بمانید، اما در مورد دکتر مهدوی من این چنین حالتی دارم، دکتر مهدوی از نظر من مظهر ایمان در معنی خالص و زلال است. این‌همه دانش و جهان‌دیدگی و نشست و برخاست با همه نوع مردم، در ایران و فرانسه و آمریکا، هیچ نتوانسته است کوچکترین خدشه‌ای در تجربه روحی و ایمانی او ایجاد کند.&lt;ref name=&quot;دربست&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/03/28/2730217/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88%DA%AF%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1%D9%86%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B4%D9%81%DB%8C%D8%B9%DB%8C-%DA%A9%D8%AF%DA%A9%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%88-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA-%D9%82%D8%A8%D9%88%D9%84-%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA |عنوان=گفت‌وگویی منتشرنشده با احمد مهدوی دامغانی؛ مردی که شفیعی کدکنی او را «دربست» قبول داشت}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====دکتر علی شمسا، استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد====<br /> اینکه آن ور دنیا، انسانی مسلمان، هنگام خروج از منزل رو به بقعه نورانی حضرت رضا (ع)، دست به سینه ایستاده است و به حضرت سلام مخصوص می‌دهد: «السلام على علی بن موسی الرضا المرتضی، الأمام التقی النقی ...» چیز غریبی است.&lt;ref name=&quot;شمسا&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[دکتر محمود امیدسالار]]====<br /> استاد دانشمند دکتر احمد مهدوی دامغانی از معدود دانشمندانی است که هم از سلاله علم است، هم تحصیلات سنتی و دانشگاهی را گذرانده، و نیز شاگردانی پرورده است که از نظر اخلاقی و علمی راه و روش استاد بزرگوارشان را ادامه می‌دهند.<br /> استاد احمد مهدوی دامغانی که حافظ قرآن است در دوری از وطن نیز مایه افتخار ایرانیان بوده است و هست. به خاطر دارم که یکی از ایرانیانی که در یکی از دانشگاه‌های معتبر این سامان تدریس می‌فرماید برای من داستانی از احاطه علمی استاد روایت کرد که خود شاهد آن بود. بنده برای حسن ختام، این داستان را که بیش از ۳۰ سال پیش از او شنیده ام، در اینجا نقل به مضمون می‌کنم. این دوست می‌گفت که روزی با استاد مهدوی و مرحوم دکتر جورج مقدسی (George Makdisi ۱۹۲۰-۲۰۰۲) که از استادان نامدار عرب و سال‌ها رئیس دانشکده شرق شناسی دانشگاه پنسیلوانیا بود، در دانشگاه حضور داشته است.&lt;ref name=&quot;امید&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/88492/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1 |عنوان=درباره استاد دانشمند دکتر احمد مهدوی دامغانی از زبان دکتر محمود امیدسالار}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پروفسور فضل‌الله رضا===<br /> یکی از پرچم‌داران ادب سنتی فارسی، دکتر مهدوی دامغانی، استاد بی‌بدیل دانشگاه هاروارد آمریکاست که به ادبیات سنتی عربی و زبان فرانسه اشراف دارد. ریشه‌های بسیاری از صور خیال شاعران بزرگ ما را در ادبیات عرب شناسایی کرده است. استاد مهدوی از مدرسان و پژوهشگران حلقه استاد فروزانفر و استاد جلال همایی است که روانش، جد اندر جد، در خاندان دانشگاهی بلندآوازه محقق و مهدوی دامغانی با ادبیات فارسی و عربی عجین بوده است، سروی سایه‌فکن بر گستره معارف اسلامی، استادی خطیب و نویسنده و شاعر و خطاط. بخشی از نوشته‌های استاد مهدوی از شاهکار‌های نثر روان فارسی معاصر است.&lt;ref name=&quot;رضا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://shahraranews.ir/fa/news/113064/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%E2%80%8A-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%81%DA%A9%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C|عنوان=استاد مهدوی  دامغانی، سروی سایه‌فکن بر گستره معارف اسلامی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمدجعفر یاحقی]]====<br /> دکتر مهدوی دامغانی از معدود اندیشمندانی است که از پنجره حوزه به دانشگاه نگاه می‌کند، به این معنی که بنیاد خانوادگی و فکری‌اش حوزوی است و از آن طریق وارد مراحل آکادمیک شده است و تفکر حوزوی‌اش بر دانشگاهی غلبه دارد. با اینکه سال‌هاست در آمریکا به سر می‌برد، استاد هچون جزیره‌ای سرشار از دانش‌های تمدن اسلامی و ایرانی است و این مشخصه در آثارش نیز متبلور است.<br /> استاد مهدوی دامغانی از نسل بزرگانی، چون بدیع‌الزمان فروزانفر و جلال‌الدین همایی است که توانست علوم حوزوی را در کنار اندیشه‌های تمدنی جدید حفظ کند و با نگاه یک دانشمند عربی‌دان حوزوی به سراغ مطالعات ادبی برود. با همین نگاه، سال‌ها در دانشگاه تهران به تدریس پرداخت.<br /> چند نکته در آثار و نوشته‌های او وجود دارد که لازم است به آن‌ها اشاره کنم. نخست نکته‌یابی و گره‌یابی از متونی است که با ادبیات عربی عجین‌اند. غور و تأمل او در ادب عرب و فقه و حدیث مثال‌زدنی است. در زمان ما افرادی مثل او بسیار کمیاب‌اند.<br /> نکته دوم تواضع علمی و شخصیت عارفانه و عالمانه اوست. این ویژگی در نوشته‌هایش نیز متبلور شده است. این ویژگی از او یک عالم عامل ساخته است. وقتی آثار او را می‌خوانید، می‌بینید که در برابر همه‌کس حتی معاصران خود تواضعی مثال‌زدنی دارد. لحن حوزوی و طلبگی و لطافت قلمش نوشته‌هایش را خواندنی کرده است. بار‌ها شده است به دنبال نکته‌ای در میان نوشته‌های دکتر مهدوی بوده‌ام و بدون آنکه قصد خواندن همه نوشته را داشته باشم بی‌اختیار همه مقاله استاد را خوانده‌ام.&lt;ref name=&quot;یاحقی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/88493/%DA%AF%D9%81%D8%AA%E2%80%8C%D9%88%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AD%D9%82%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=گفت‌وگو با دکتر محمدجعفر یاحقی، درباره دکتر مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====اکبر ایرانی====<br /> چراغ عمر پرفروغ استاد احمد مهدوی دامغانی خاموش شد و جمع کثیری از علاقه‌مندان ادب و دانش از وجود پر فیض او محروم شدند، اما آثار وجودی او، یادگارهای ادبی و علمی‌اش، سخنان و نامه‌ها و مکتوباتش، چون شجره طیّبه‌ای که «اصلها ثابت و فرعها فی السماء»، فراموش نخواهد شد. او الگوی اخلاق و فروتنی بود. هرگز از او طعن و بدگویی از کسی را نشنیدم. از همه بزرگان با هر مذهب و مکتب و گرایشی که داشتند، به بزرگی و عظمت یاد می‌کرد. در ادبیات عرب همچون بدیع‌الزمان کردستانی، از بدایع و نوادر زمان حاضر بود. حاضر الذهن بود و مسلط به اشعار و نحو عربی. از این رو مرجع و علامه‌ای کم‌مانند برای اهل ادب و عربیت بود. استاد مهدوی دامغانی حافظه‌ای حیرت‌آور داشتند و بسیاری از اشعار شاعران بزرگ عرب را از مُتنبّی، بُحتُری، ابی‌تمّام طائی و... در حافظه داشتند و به مناسبت هم به کار می بردند. زنده‌یاد استاد مهدوی، از معدود برجای‌ماندگان نسل دانشمندان بسیار‌دان یک سدۀ اخیر بود که همواره نام او، فرزانگانی چون علامه بدیع‌الزمان فروزانفر و علامه محمد قزوینی را به یاد می‌آورد. ایران و تشیع، همواره دو مونس جان و مایۀ شادی روان استاد مهدوی بود. صفای باطن، تدیّن، رقّت قلب و ارادت خاصّش به اهل بیت علیهم السلام، وی را از دیگر دوستانش ممتاز کرده بود. هفته‌ای نبود که قرآن را ختم نکند و جمعه‌ای نبود که زبانش به زیارت جامعۀ کبیرۀ امام هادی (ع) مترنّم نباشد و روزی نبود که از خانه خارج شود و سرِ فروتنی و ارادت به آستان رضوی فرود نیاورد و سلام نکند.&lt;ref name=&quot;ایرانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/note/323021/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D8%B1%D9%82-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D8%AA-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%82%D9%84%D8%A8%D8%B4-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%BE%DB%8C%D8%AF |عنوان=مهدوی دامغانی، خورشید شرق در غربت غرب/ استادی که قلبش برای ایران می‌تپید}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حسن انصاری، پژوهشگر تاریخ====<br /> درگذشت شادروان استاد دکتر احمد مهدوی دامغانی به حق ضایعه‌ای بزرگ است. او از آخرین افراد نسل دانشمندانی بود که روزگار ما سخت به وجود آنان نیازمند است و متأسفانه کمتر شاهد بروز و ظهور آنان هستیم. نخستین بار با نام استاد احمد مهدوی دامغانی در دائرة المعارف بزرگ اسلامی شاید حدود سی و سه چهار سال پیش از طریق آشنایی با تصحیح کتاب کشف الحقائق عزیز نسفی آشنا شدم؛ تصحیحی خوب و با مقدمه‌ای مفید. بعد از آن از طریق استادم مرحوم محقق طباطبایی زمینه آشنایی من با استاد مهدوی بیشتر شد و آن هم از طریق آشنایی با تصحیح کتاب المجدی تألیف ابن الصوفی العمری بود که با همت محقق طباطبایی و با کوشش استاد مهدوی دامغانی با مقدمه‌ای به فارسی و مفصل منتشر شد.<br /> استاد مهدوی دامغانی به ویژه در سال‌هایی که در ایالات متحده رحل اقامت افکند بسیار فعال در حوزه تصحیح و تألیف کوشا بودند و علاوه بر آن سال‌ها برای تنی چند از دانشجویان دکتری و پست دکتری دانشگاه‌های هاروارد و پنسیلوانیا درس‌هایی را ارائه می‌دادند و متونی در ادب فارسی و عربی و گویا فقه و عقاید تدریس می‌کردند. نفس حضور ایشان در آمریکا و فعالیت در قالب تدریس برای شماری از دانشجویان و همچنین ارائه سخنرانی‌های مذهبی بی تردید در ترویج فرهنگ و ادب و زبان فارسی در میان ایرانیان و علاقه‌مندان به فرهنگ ایران و اسلام در آمریکا و همچنین تبیین مبانی تشیع تأثیر تمام داشت.<br /> استاد مهدوی علاوه بر زبان‌های فارسی و عربی از آثار فرانسه نیز به دلیل آشنایی خوبشان با این زبان بهره‌مند بودند و من خود مکرر سراغ دارم که در نوشته‌های خود به برخی منابع فرانسوی ارجاع داده‌اند و چنانکه گفتم به این زبان صحبت و حتی سخنرانی می‌کردند. از ویژگی‌های مهم استاد مهدوی دامغانی علاقه بی حد و اندازه و خالصانه نسبت به مقام مقدس اهل بیت عصمت و طهارت بود؛ و خداوند او را با موالی کرام محشور فرماید. در گفتار و در نوشتار بسیار به آداب اسلامی و ایرانی پایبند بودند و چنانکه گفتم حقیقتا آثارشان شیرینی و لطافت خاص خود را دارد.&lt;ref name=&quot;انصاری&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5517058/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%82%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%B9-%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%AA%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%B3-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF |عنوان=علاقه خالصانه به اهل بیت(ع) داشت/در آمریکا فقه تدریس می‌کرد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[میلاد عظیمی]]====<br /> احمد مهدوی دامغانی دانشمند برجسته و ادیبی بزرگ و عربی‌دانی کم‌مانند بود. اما او برای من چیزی بیشتر از «عالم» بود؛ حجتی زنده بود برای لمس این معنا که علم آدمیت است و جوانمردی و ادب؛ حجتی برای چشیدن «علمی» که منتج به «عمل صالح» می‌شود؛ نمونه‌ای روشن بود از توفیق دین برای تهذیب آدمی و تتمیم مکارم اخلاق و پرورش انسانی آزاده که «اعتقاد»» دارد اما «عقده» ندارد؛ ثابت‌قدم است اما کینه ندارد، مهربان است و ادب دارد و حلیم است و می‌تواند کریمانه ببخشد و بگذرد، چه باوفا مردی بود احمد مهدوی دامغانی، چه مهربان مردی بود. مهدوی دامغانی تلفیق و تلائمی بود از عشق سوزان به اهل‌بیت(ع) و مهر ژرف به ایران و فرهنگ ایران. او هرکه را دوستدار اهل‌بیت(ع) و خادم ایران می‌دانست ـ بدون توجه به مرام و مسلک سیاسی‌اش ـ حرمت می‌گزارد و دوست داشت، معیار مهدوی دامغانی این بود و لاغیر. نقطه کانونی شخصیت او حب اهل‌بیت(ع) و عشق به ایران بود؛ «انّی سلمٌ لمن سالمکم و حربٌ لمن حاربکم».&lt;ref name=&quot;دربست&quot;/&gt;<br /> <br /> ====حسن ذوالفقاری، نویسنده، پژوهشگر و استاد دانشگاه====<br /> استاد در دانشگاه هاروارد امریکا به تدریس مشغول بود. از ادبیات عرب گرفته تا فلسفه و منطق و فقه و اصول تدریس می‌کرد و الحق تا امروز در چیرگی و تسلط بر رموز و فنون صرف و نحو و بلاغت ادبیات عرب در ایران کسی به گرد او ‌نرسید. استاد بسیار خوش‌سخن بود و البته با ذهنی ورزیده و حاضرجواب. هیچ نکته‌ای را بدون استشهاد به شعر فارسی و عربی بیان نمی‌کرد. این چیرگی تنها منحصر به بیان شیرین و پرمغز و نغز ایشان نمی‌شد؛ بلکه مقالات پرمحتوا و عالمانه او گویای این است که قلمی استوار دارد. مقدمه‌های او بر کتاب‌های الوحشیات، دیوان خازن و اخبار النحویین البصریین سیرافی دامنه آشنایی و تسلط او را بر فنون ادب عرب نشان می‌دهد. صوابنامه تفسیر کشف الاسرار میبدی و شرح ابیات عربی کلیله و ده‌ها اثر دیگر وی حاکی از فضل و دقت نظر ممتاز وی است. استاد با تسلطی تحسین‌برانگیز به زبان عربی سخن می‌گفت. در یک هفته اقامت و همنشینی با استاد، از خرمن دانش بیکران او به مقدار وسع و بضاعت خود خوشه‌ها چیدم.&lt;ref name=&quot;پاسبانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401032920474/%DB%8C%DA%A9-%D8%B9%D9%85%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%B1%D8%AF%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 |عنوان=یک عمر پاسبانی خردمندانه از فرهنگ ایران}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===دیگران از نگاه احمد مهدوی دامغانی===<br /> ====آیت‌الله مطهری[[پرونده:شهید مطهری.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> ده روز قبل از مرگشان برای دیدن مرحوم دکتر مفتح به دانشکده الهیات رفته بودم که ایشان هم آمدند با هم صحبت کردیم و مرحوم آیت الله مطهری از این که طرفداران دکتر شریعتی خیلی حرف‌های بی‌جا می‌زنند و ادعای عجیب و غریب می‌کنند اظهار نگرانی می‌کرد و ناراحت بود.<br /> به من گفت به آقای حاج شیخ (یعنی پدر من) می‌خواهم بنویسم که ایشان چیزی خدمت آقای خمینی عرض کند چیزهای دیگری هم گفت که آن‌ها را نمی‌توانم بگویم. خدایش رحمت کند! صبح 12 اردیبهشت که شهید شد، پس از آن که به من خبر رسید پدرم به من تلفن کرد که آیا خبر راست است؟! وقتی صحت خبر را گفتم پشت تلفن گریه کرد ایشان خیلی آیت‌الله مطهری را دوست داشتند. مرحوم امام خمینی هم در جواب تسلیت برای خراسانی‌ها، به مرحوم پدرم نامه نوشته بودند. در تشییع‌اش های‌های گریه می‌کردم.&lt;ref name=&quot;شهید&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شهید بهشتی[[پرونده:شهید بهشتی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> ما 30 سال با هم رفاقت داشتیم با او از سال 1324 -که دانشجوی الهیات (یعنی دانشکده معقول و منقول) بود- دوست بودیم. او که دبیر شد من هم دبیر بودم. بعد به آلمان رفت و همیشه با هم ارتباط داشتیم. او رئیس یک قسمت کتابخانه کتاب‌های درسی بود. با مرحومان (شیخ محمدجواد) باهنر و سیدرضا برقعی -که محل کارشان نزدیک خانه ما بود- رفت و آمد داشتیم. دکتر بهشتی به من دلداری می‌داد که دلواپس نباش خیلی حرف می‌زنند ولی خیالت راحت باشد. من هستم. وقتی او شهید شد خیلی دلم سوخت نه برای خودم که یکی را از دست دادم؛ چون واقعاً یک نعمتی بود.&lt;ref name=&quot;شهید&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شهیدان رجایی و باهنر[[پرونده:شهیدان.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> من رجایی را نمی‌شناختم ولی می‌دانستم مرد خوبی است. وقتی به آمریکا رفته بود و اخبار را می‌خواندم به سادگی و صفای ذهنش احسنت و آفرین گفتم. خدایش بیامرزد! وقتی باهنر شهید شد، بر او هم خیلی گریه کردم و خیلی منقلب شدم. فی‌الواقع خیلی دلم سوخت. اگر بدانید جواد باهنر چقدر شریف بود! این مرد معصوم بود و روح مجسم بود. اصلاً نمی‌توانست بدی را تصور کند. او شاگرد من بود. به قدری آدم صاف و خوبی بود و به قدری آدم شریفی بود... که الان به گریه می‌افتم. خدایش بیامرزد! یک لا قبا و یک پیراهن کرباسی؛ در حالی که نخست وزیر بود. هیچ کدام از این‌ها هیچ بهره مادی از انقلاب نبردند. شهادت باهنر مرا بسیار منقلب کرد. درست مثل شهادت مرحوم آقای بهشتی و مرحوم آقای مطهری رحمت الله علیهما&quot;.&lt;ref name=&quot;شهید&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.ghatreh.com/news/nn64114083/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85|عنوان=خاطرات دکتر مهدوی دامغانی از شهادت ۳ نفر از یاران امام (ره) }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====علامه قزوینی====<br /> کتاب‌هایی که مرحوم قزوینی تصحیح کرده بود، در کتابخانه ما بود و من اینها را نگاه می‌کردم. قزوینی در طبقه درس‌خوانده نامی مشخص و آشنا بود، احتیاجی به معرفی نداشت. هر کس که مختصری در ادب کار کرده بود، ارادتمند قزوینی بود و برای سلامت ایشان دعا می‌کرد. من سال ۱۳۲۴ آمدم به تهران و از سال ۱۳۲۵ تا دو روز قبل از فوت مرحوم قزوینی در۱۳۲۷، خدمتشان می‌رسیدم. پنج شش مقاله هم در این زمینه نوشتم. خدا رحمتش کند! وجود لطیف ظریفی بود. خیلی عاشق علم و ادب بود؛ شیعه خیلی متعصبی هم بود. نسبت به کسانی که به حضرت امیر (صلوات الله علیه) بی‌ارادت و بی‌ادب هستند، سختگیر بود و خودش مشتاقانه ارادتمند امیرالمؤمنین (صلوات الله علیه) بود. یک روز عید غدیر سال ۲۶ یا ۲۷ بود، رفتم خدمت ایشان، خیلی خوشحال شد و گفت: مچه خوب کردی که عید غدیر آمدی» و گله کرد که: چرا دیگران نیامدند؟ فرمودند: «عید غدیر هویت شیعه است و باید قدر دانسته شود.»&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====مقایسه [[بدیع‌الزمان فروزانفر]] و [[جلال‌الدین همایی]]====<br /> مرحوم فروزانفر آیتی بود. اگرچه عنوان آیت‌الله برای فقها اطلاق می‌شود. اگر برای ادیب هم چنین لقبی بتوان گفت، ایشان آیت‌الله‌العظمی بود. خدا رحمتش کند! من مقاله‌ای درباره ایشان نوشتم به نام «استادی که آسمان بر سر چون اویی در ایران سایه نینداخت». نوع منحصر به فردی بود. من هیچ کسی مثل فروزانفر نیافتم، چه در حافظه از ادب عرب و عجم، و چه در مراتب علمی. مرحوم قزوینی مکرر از استاد فروزانفر در کتاب‌هایش نام برده و همیشه هم به ما می‌گفتند: «الان دیگر مثل آقای فروزانفر نیست» و درست می‌گفت. فروزانفر چیز عجیبی بود؛ موجودی بود که نمی‌شد گفت کس دیگری مثل او در آن دوران باشد؛ اما مرحوم همائی از نظر اخلاقی از استاد فروزانفر بهتر بود.<br /> مرحوم علامه همائی دنبال جاه و مقام نبودند؛ به سیاست کم‌توجه بود و دلش می‌خواست در فقر باشد؛ اما استاد فروزانفر علاقه زیادی به پست و مقام داشت و دلش می‌خواست در صدر باشد. در سیاست هم قواعد مشخصی نیست. از دکتر مدرس رضوی شنیدم که دو روز پیش از وفات استاد فروزانفر، ایشان را نزد دکتر نهاوندی دیدم که دکتر گفت: «قلب شما مثل ساعت کار می‌کند و قلب جوانی دارید.» احتمال می‌دهم استاد فروزانفر از موضوع بیرون رفتنش از چرخه تدریس در دانشگاه تهران توسط دکتر جهانشاه صالح و بازنشستگی زودتر از موعد، آزرده‌خاطر شد و همین باعث سکته قلبی ایشان شد. به نظرم دلشکسته شده بود. شاید علت مرگ ایشان همان بود که از کار تدریس بازمانده بود و زودتر اجباراً بازنشسته‌اش کرده بودند. این موضوع برای ایشان گران تمام شده بود.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====جایگاه [[بدیع‌الزمان فروزانفر]]====<br /> من مثل فروزانفر ندیدم. من که هیچ، ایران مثل او ندیده است. جامع صفات والا بود. در روزگار ما کمتر کسی به آن حد از جامعیت رسید. مرد شریف و نجیبی بود و بزرگوار و دلسوز؛ تنفر و تکبری در مقابل زیردستان نداشت. نهایت توجه را به آنها داشت و فروتن بود. نسبت به همکارانش با کمال احترام و ادب رفتار می‌کرد؛ خودشناس بود. خودشناسی یکی از بالاترین صفات است. مولای ما امیرالمؤمنین می‌فرماید: «رحم الله امرء عرف قدره و لم یتعد طوره: خدا رحمت کند کسی را که قدر خودش را بداند.» فروزانفر اندازه خودش را می‌شناخت و بیشتر از اندازه خود، نه کاری می‌کرد و نه حرفی می‌زد. این زمان کمتر کسانی هستند که قدر خودشان را بدانند؛ لاف‌زنی‌های زیاد. همه بدون شاهد، از گذشته می‌گویند! اما هیچ وقت مرحوم فروزانفر ندیدم حرف بی‌سند بزند. مدعی نیستم استاد فروزانفر از نظر دینی مثل مرحوم شهابی و استاد مدرس رضوی بود، نه، شاید یک سهل‌انگاری‌ها داشت، اما فوق‌العاده نسبت به پیامبر اکرم(ص) و ائمه (علیهم السلام) احترام می‌گذاشت. ندیدم و نشنیدم که نام پیامبر گرامی برده شود و احترام استاد فرزانفر، جلی و عیان نشان داده نشود. ندیدم و نشنیدم که نام حضرت امیر(ع) گفته شود و استاد فروزانفر نعت ایشان را نیاورد. یک خاطره از یک مجلس روضه یادم آمد.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://fa.shafaqna.com/news/1393661/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%82%D8%B2/ |عنوان=خاطرات استاد مهدوی دامغانی از علامه قزوینی: با راهنمایی‌های ایشان بود که راه برای بنده روشن شد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[سیدجعفر شهیدی]]====<br /> استاد فقید شهیدی پس از شاگردی بزرگان علمای نجف، آن مدرسه هزار ساله شیعه، از تعالیم اساتید بزرگ علم و ادب و عرفان بهره برده و سرآمد اقران خود گشته و در کسوت استادی هم شاگردان بسیاری تربیت کرده بود. تصحیح و تدوین کتاب عظیم لغت‌نامه دهخدا و تالیف و ترجمه کتب سودمند بخشی از خدمات اوست.<br /> <br /> فکر می‌کنم درباره ایشان اگر به دو بیت مولانای رومی که درباره حسام‌الدین گفته استشهاد کنم، مبالغه نباشد:<br /> <br /> مدح و تعریف است تخریق حجاب<br /> فارغ است از مدح و تعریف آفتاب<br /> <br /> مادح خورشید مدّاح خود است<br /> که دو چشمم روشن و نامرمد است<br /> <br /> مرحوم دکتر شهیدی علاوه بر علوم رسمی، قلب و روحش از علم حقیقی منور بود و به خلقیات حسنه متصف و مزین شده بود. خیرخواه و سخاوتمند و آزاده بود و سعه صدری، لطافت طبعی و... داشت. خانه وسیع و کتابخانه نفیس خود را وقف عام کرد و همه آثار او از مراجع موثق تحقیقات ادبی است. او واقعا سید علمای عصر بود و من آن استاد علامه را به سیدالطائفه تعبیر می‌کردم.&lt;ref name=&quot;شهیدی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/10/24/248952/%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A7%D8%A6%D9%81%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان=احمد مهدوی دامغانی: سیدجعفر شهیدی سیدالطائفه بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نامه‌ها===<br /> ====پاسخ تشکرآمیزحجت الاسلام والمسلمین سید حسن خمینی از دکتر احمد مهدوی دامغانی ====<br /> <br /> بسمه تعالی<br /> <br /> مخدوم عزیز و استاد گرانقدر، جناب آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی دامت برکاته<br /> <br /> مرقومه جناب عالی که امروز در روزنامه وزین اطلاعات شرف نشر یافت، بیش از آنکه تکریم حقیر باشد، نشان بزرگواری سرکار مستطاب عالی است. از حسن توجهتان و دقت نظرتان کمال تشکر را دارم.<br /> <br /> کتاب «تحریر توحید» که اگر شرفی دارد، به سبب انتساب به ارزشمندترین علوم و قرابت به ملأ اعلاست، نتیجه مباحثات و استنتاجاتی است که حقیر نیز در بخشی از آن سهیم هستم. نگاه عیب‌پوشتان مشوق همیشگی است؛ چنان که محبت دیگر اساتید نیز چنین بود. از اینکه به لطف آقای دعایی شمول توجهتان به این کتاب هم تعلق گرفت، از ایشان هم کمال تشکر را دارم.<br /> <br /> جا دارد یادآوری کنم که همت برادرم جناب آقای محمود صادقی در «تحریر توحید» نباید مغفول بماند و همت ایشان نیز همواره در غنای اثر مورد نظر است.<br /> <br /> لطفتان بادوام و سایه‌تان مستدام.<br /> <br /> سیدحسن خمینی&lt;ref name=&quot;حسن&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-5/916083-%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پاسخ تشکرآمیزحجت الاسلام والمسلمین سید حسن خمینی از دکتر احمد مهدوی دامغانی }}&lt;/ref&gt;<br /> ==آثار و کتاب‌شناسی==<br /> [[پرونده:|250px|thumb|چپ]]<br /> ===کتاب‌ها===<br /> * چهار مقاله دربارۀ مولی الموالی علی (ع) و داستان ضامن آهو، تهران، اميرکبير، 1385ش؛<br /> * رساله دربارۀ خضر عليه‌السلام، تهران، نشر کتاب مرجع، 1386ش؛<br /> * مقالاتی در حديث ديگران، تهران، مؤسسه نشر تير، 1383ش؛<br /> *‌ (تصحيح) المجدی فی انساب الطالبيين، اثر ابن صوفی، انتشارات کتابخانه آية الله مرعشی نجفی، 1409ق؛<br /> * مقدمه بر: تاريخ جمع قرآن، اثر محمدرضا جلالی نائينی، تهران، نشر نقره، 1365ش؛<br /> * مقدمه بر: زن در عرفان و تصوف اسلامی، اثر فريده مهدوی دامغانی، تهران، نشر تير، 1379ش؛<br /> * (تصحيح) کشف الحقايق، اثر عزيز نسفی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1344ش؛<br /> *‌ مقدمه بر: کمدی الهی، اثر دانته، مترجم فريده مهدوی دامغانی، مؤسسۀ نشر نی، 1378ش؛<br /> * (تصحيح) نسمة السحر بذکر من تشيع و شعر، اثر يوسف بن يحيی صنعانی، وزارت امور خارجه، 1380ش؛<br /> <br /> ===کتب تحقیقی===<br /> ۱. کشف الحقائق نَسَفی _ تحقیق و تحشیه<br /> ۲. المَجدی فی أنساب الطّالبیّین _ تحقیق<br /> ۳. نَسمةالسَّحر بذکر من تشیَّع و شعر _ تصحیح،تحقیق<br /> ۴. دیوان خازن (عبداللّٰه بن احمد خازن) تصحیح و تحقیق<br /> ۵.الوحشیات&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://harfetaze.com/243395/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%DA%A9%D8%B3/ |عنوان= بیوگرافی احمد مهدوی دامغانی نویسنده و همسر و فررندانش }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===مقالات===<br /> * &quot;مقدمه‌ای در باب اخبار النحويين قاضی سيرافی&quot;، گزارش ميراث، مرداد-آبان 1391، سال 6، شماره 52؛<br /> * &quot;يک احتمال: الابنية يا النبئة&quot;، گزارش ميراث، آذر و دی 1387، شماره‌های 27 و 28؛<br /> * &quot;معرفی اجمالی دو نسخۀ خطی: شرح اشارات امام فخر رازی- شرح العدة فی اللغة&quot;، نامه بهارستان، پاييز 1387، شماره 13 و14؛<br /> * &quot;سهم ايرانيان در ادب صوفيانه عرب در نظم و نثر&quot;، ايران‌نامه، زمستان 1371، شماره 41؛<br /> * &quot;مذهب فردوسی&quot;، ايران‌شناسی، بهار 1372، شماره 17؛<br /> * &quot;عقايد نظامی در توحيد و صفات باريتعالی&quot;، ايران‌شناسی، پاييز 1370، شماره 11؛<br /> * &quot;محاکمه قضايی در زمان قاجاريه&quot;، حافظ، خرداد 1383، شماره 3؛<br /> * سلسله مقالات &quot;مآخذ ابيات عربی مرزبان‌نامه&quot;، يغما، از فروردين 1345، شماره 213 تا بهمن 1346، شماره 235؛<br /> * &quot;ديوان خازن، گوهری نويافته&quot;، گزارش ميراث، آذر- اسفند 1391، شماره 5 و 6؛<br /> * &quot;دربارۀ ترجمۀ فارسی تذکرة السامع و المتکلم&quot;، گزارش ميراث، بهمن و اسفند، 1390، شماره 49؛<br /> * ”زن در داستان‌های قرآن&quot;، بخارا، مهر و دی 1388، شماره 72 و 73؛<br /> *‌ &quot;خاطراتی از محکمه انتظامی سردفتران و دفترياران&quot;، کانون، اسفند 1387، شماره 90؛<br /> * &quot;مأخذ ابيات عربی مرزبان نامه&quot;، يغما، از آبان 1344، شماره 208 تا بهمن 1346، شماره 234؛<br /> <br /> <br /> ===سخنرانی‌ها===<br /> * &quot;آشنايی با فلسفه و تکنولوژی غرب نبايد به دور شدن از پيشينۀ فرهنگی نيانجامد&quot;، کيهان فرهنگی، بهمن 1370، شماره 80؛<br /> * &quot;ارتباط فرهنگها، زمينه استقلال فرهنگی&quot;، کيهان فرهنگی، شهريور 1363، شماره 6؛<br /> <br /> ===معرفی تعدادی از آثار===<br /> [[پرونده:|60px|بی‌قاب|راست|هیچ]]<br /> ====[[چهار مقاله درباره مولی الموالی علی (ع) و داستان ضامن آهو]]====<br /> در این کتاب با استناد به منابع مختلف از مایملک حضرت علی(ع) و وقف نمودن آن‌ها، ازدواج حضرت امیرالمومنین علی(ع) با فاطمه‌ زهرا(س)، نیز داستان به عروسی یا مهمانی رفتن فاطمه‌ زهرا(س) و ضامن آهو شدن امام رضا(ع) سخن رفته است. گفتنی است منظومه‌ٔ &quot;مهمانی رفتن حضرت زهرا&quot; پیش‌تر در مکتب‌خانه‌ها تدریس می‌شده و در حدود هفتاد بیت داشته است. اولین بیت این منظومه چنین است: &quot;باز به طرف چمن بر اثر نوبهار/ آن‌چه به دل غنچه داشت کرد همه آشکار&quot;<br /> این منظومه بعدها در مجالس مولودی‌خوانی به کار گرفته شد.&lt;ref name=&quot;چهار&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://ketabnak.com/book/118497/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B9-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B6%D8%A7%D9%85%D9%86-%D8%A2%D9%87%D9%88|عنوان=چهار مقاله درباره مولی الموالی علی (ع) و داستان ضامن آهو | کتابناک}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==منبع‌شناسی==<br /> [[پرونده:برخی مکاتبات.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]<br /> {{بلی}} [[برخی مکاتبات استاد جلال الدین آشتیانی با استاد احمد مهدوی دامغانی]]، اثر [[منوچهر صدوقی سها]]: کتاب حاضر مجموعه سیزده نامه از استاد ( سیدجلال الدین آشتیانی ) به استاد (احمد مهدوی دامغانی) است؛ که از سوی آقای مهدوی در اختیار آقای ( صدوقی سها ) قرار گرفته است. گفت و گویی با استاد مهدوی دامغانی درباره سید جلال الدین آشتیانی و مقاله ای از همو در سوگ ایشان، ضمیمه کتاب است.&lt;ref name=&quot;برخی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.iranketab.ir/book/61021-correspondence|عنوان=کتاب برخی مکاتبات استاد جلال الدین آشتیانی با استاد احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> [[پرونده:آیینه.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]<br /> {{بلی}} [[آیینه در برابر خورشید]] اثر سیدحسین حسینی نورزاد:<br /> این کتاب که به کوشش سیدحسین حسینی نورزاد و سیدمحسن علوی زاده جمع آوری شده است، حاصل ۲۰ جلسه پرسش و پاسخ از استاد علامه دکتر مهدی مهدوی دامغانی، از علمای نادر و به قول خودش طلبه ای، پسر طلبه‌ای دیگر است. سوالات در این کتاب، درباره زندگانی دکتر مهدی مهدوی دامغانی و مصاحبه‌ها در آذر۱۳۹۲ تا آذر ۱۳۹۳ هفته‌ای یکی دوبار و هربار حدود دو تا دو ساعت و نیم است. علامه به قول خودش، خاطرات و حوادث تاریخی را از دوسالگی به کمک ذهن خلاقش به یاد داشت. در پایان کتاب دو مقاله منسوب به استاد آمده است. یکی با عنوان «در معرفی استاد» نوشته شیخ محمدباقر مهدوی دامغانی و دیگری «خورشید در آیینه» به قلم دکتر فریده مهدوی دامغانی، دختر دانشمند استاد، درباره پدرش که خود اعجوبه‌ای است با دانستن پنج زبان زنده دنیا و نوشتن ۶۰۰کتاب و ترجمه برخی ادعیه و کتب شیعه به زبان‌های دیگر دنیا و دارنده جوایز متعدد ملی و بین المللی. در «آینه در برابر خورشید»، تصاویر متعددی از بزرگان علم و ادب همچون موزه ساکنی به غنای کتاب افزوده است. کتاب به بیشتر از یک بار خواندن می‌ارزد. این اثر را در ۴۳۹صفحه، «نشر نی» به قیمت ۹۸هزار تومان در سال۱۳۹۹ به زیور طبع آراسته است.&lt;ref name=&quot;شمسا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/82086/%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF |عنوان=دیدار و شناخت زندگی استاد دکتر احمد مهدوی دامغانی در کتاب «آینه در برابر خورشید»}}&lt;/ref&gt;<br /> &lt;ref name=&quot;آیینه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.iranketab.ir/book/44476-mirror-against-the-sun |عنوان=کتاب آیینه در برابر خورشید اثر سیدحسین حسینی نورزاد | ایران کتاب}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> {{بلی}} [[در برف پیری]]<br /> <br /> این کتاب مجموعه‌ای جدید از مقالات احمد مهدوی دامغانی، پژوهشگر، به کوشش علی‌محمد سجادی و سعید واعظ منتشر شد.<br /> این کتاب مجموعه‌ای است از مقاله‌های استاد دکتر احمد مهدوی دامغانی که از شناساندن مستغنی است و نوشته‌ها نیز از لحاظ لفظ چندان زیبا و از نظر محتوا آنقدر غنی است که خود معرف خویشتن است. هر اثر، عتیقه‌ای است که جوانان را به دیدار خود فرامی‌خواند تا تجربه‌های ارزشمند خود را بدانان رایگان ارزانی دارد، باشد که آزموده را دوباره نیازمایند و پیران را نوید و امید می‌بخشد که آینده را در آیینه و صافی ضمیر خویش به تماشا بنشینند و دل از مهر ایزدی برنگیرند؛ خواندنی است و ماندنی. دریافتنی و بازگفتنی...<br /> <br /> در مقدمه این کتاب آمده است: استاد دکتر مهدوی را همچون استاد اوستادان سخن، فردوسی دو غم مونس جان و شادی روان است: ایران و تشیّع و این دو سکان‌دار کشتی نجات او در دنیا و آخرتند. از بارزترین جلوه‌های تشیّع، اعتقاد و اهتمام به مضامین بلندی است که در زیارت جامعه کبیره منقول از حضرت امام علی‌النّقی الهادی(ع) آمده است و استاد ضمن مقاله‌ای آکنده از اخلاص در این مجموعه از آن سخن گفته‌اند و اقرار آورده که هیچ جمعه‌ای نبوده است مگر آنکه با این زیارت نسبت به معصومان پاک ادای احترام و عرض سرسپردگی کرده است و از این توسّل و تمسّک، یافته است آنچه یافته.&lt;ref name=&quot;برف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/05/09/1479178/%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D9%81-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=«در برف پیری»؛ مجموعه مقالات احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=47538 2022-07-06T06:53:47Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = احمد مهدوی دامغانی<br /> |تصویر = دامغانی۱.jpg<br /> |توضیح تصویر = <br /> |نام اصلی = <br /> |زمینه فعالیت = ادبیات عرب<br /> |ملیت = ایرانی<br /> |تاریخ تولد = ۱۳شهریور۱۳۰۵<br /> |محل تولد = مشهد<br /> |والدین = آیت‌الله محمدکاظم مهدوی دامغانی<br /> |تاریخ مرگ = ۲۸خرداد۱۴۰۱ فیلادلفیا آمریکا<br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |آخرین محل زندگی = مشهد، فیلادلفیا، پنسیلوانیا<br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی = <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = استاد دانشگاه<br /> |سال‌های نویسندگی = <br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = <br /> |مقاله‌ها = <br /> |نمایشنامه‌ها = <br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار = <br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = عصمت سعیدی، تاجماه آصفی شیرازی<br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = مرتضی، زهرا و فریده مهدوی دامغانی<br /> |تحصیلات = <br /> |دانشگاه = دانشگاه تهران، دانشگاه هاروارد آمریکا<br /> |حوزه = <br /> |شاگرد = <br /> |استاد = آيت‌الله ميرزا مهدى غروى اصفهانى، شيخ محمدتقى نيشابورى، علامه محمد قزوينى<br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از = <br /> |وب‌گاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> '''احمد مهدوى دامغانى'''، نویسنده و پژوهشگر ایرانی، متخصص در ادبیات عرب، فقه و كلام اسلامى، استاد دانشگاه تهران و دانشگاه هاروارد آمریکا است.&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;/&gt;<br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> <br /> احمد مهدوی دامغانی فرزند آيت‌الله محمدکاظم مهدوی دامغانی، از مفاخر خراسان است. وی در خانواده‌ای متدین و مذهبی در سال ۱۳۰۵ در مشهد پای به عرصه وجود گذاشت. &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان=}}&lt;/ref&gt; علوم متداول قدیم و جدید را در آن شهر فراگرفت و سپس در تهران اقامت گزید. در سال ۱۳۲۷ از دانشکدهٔ معقول و منقول دانشگاه تهران و در سال ۱۳۳۳ در رشتهٔ ادبیات فارسی از دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران لیسانس گرفت. در سال ۱۳۴۲ از دانشگاه تهران درجهٔ دکتری در زبان و ادبیات فارسی گرفت.<br /> استاد دامغانی در عنفوان جوان ازدواج کرده و دارای ۳ فرزند به نام های مرتضی، زهرا و فریده مهدوی دامغانی می باشد. دختر او فریده، به پنج زبان مسلط است و كتاب‌های دینی و داستانی بسياری را ترجمه كرده است. <br /> استاد دامغانی پس از گذراندن دورهٔ دکتری زبان و ادبیات فارسی به عنوان استاد دانشگاه تهران به تدریس در دانشکده‌های ادبیات و الهیات دانشگاه تهران پرداخت.&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;/&gt;<br /> چندین سال به شغل سردفتری در دفتراسناد رسمی ۲۵ تهران اشتغال داشت و با تصویب قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران در تاریخ ۲۵ تیرماه ۱۳۵۴ از همان سال به عنوان رئیس کانون سردفتران (کانون سردفتران و دفتریاران فعلی) انتخاب شد.&lt;ref name=&quot;میراث&quot;/&gt;<br /> <br /> او از شناخته‌شده‌ترين استادان ایرانی در زمينه ادبيات عرب و كلام اسلامی در دانشگاه‌های معتبر جهان بود.&lt;ref name=&quot;هاروارد&quot;/&gt; از سال ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۴ در دانشگاه مادرید به تدریس ادبیات عرب و فارسی و فقه اسلامی اشتغال داشت. احمد مهدوی دامغانی از سال ۱۳۶۶ مقیم آمریکا و در دانشگاه هاروارد و دانشگاه پنسیلوانیا مشغول به تدریس در مقطع دکترا و پست دکترا بوده‌است.<br /> احمد مهدوی دامغانی مقاله‌های متعددی در مجله‌های یغما، کلک، گلچرخ، ایران‌نامه، ایران‌شناسی، ره‌آورد و گلستان به چاپ رسانده‌است. از مشهورترین مقاله‌های او مآخذ ابیات عربی کلیله و دمنه و مآخذ ابیات عربی مرزبان‌نامه است.<br /> این نویسنده و محقق پیشکسوت، جمعه ۲۸ خردادماه در ۹۵ سالگی در فیلادلفیا، آمریکا در سن ۹۵ سالگی درگذشت.وصیت وی بر خاکسپاری در مشهد و حرم مطهر رضوی بوده است و گفته شده قبل از انقلاب قبری را نیز خریداری نموده‌اند. پیکر استاد مهدوی دامغانی برای تشییع و خاکسپاری در حرم امام رضا (ع) به ایران منتقل خواهد شد.&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;/&gt;<br /> <br /> [[پرونده:دامغانی۲.jpg|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:حج دامغانی.jpg|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:دامغانی۳.png|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:دستخط۲.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;&lt;font color=darkmagenta&gt;روایت دکتر احمد مهدوی دامغانی از عزاداری شیعیان در امریکا&lt;ref name=&quot;عزا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.razavi.news/fa/note/33562/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7|عنوان=روایت دکتر احمد مهدوی دامغانی از عزاداری شیعیان در امریکا}}&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/font&gt;&lt;/center&gt;]]<br /> ==آیینه‌ای از احمد مهدوی دامغانی==<br /> ===خانه پدری===<br /> در ۱۳ شهریور سال ۱۳۰۵ خورشیدی در محله نوغان مشهد متولد شده است: «خانه کوچکی که حقیر در آن به دنیا آمدم در محله نوغان (یکی از ۴ محله آن ایام مشهد) و در بازارچه معروف به «صاحبکار» و در قرب مسجد و حمامی که به همین نام خوانده می‌شد و نزدیک فلکه جدیدالاحداثی که محیط بر تأسیسات آستان قدس و مسجد گوهرشاد می‌بود، قرار داشت.<br /> «این خانه مسکونی که ۱۲۰ متر مساحت داشت با پنجره‌های ارسی که گشودن و بستن آن‌ها از بالا به پایین بود»، یادآور حضور پدر و مادر و خواهران و برادران و عزیزان و دیدار آشنایان اوست و بسیاری از ماجرا‌هایی که مهدوی در مقالات و آثار خود بدان‌ها اشاره می‌کند، یا از این خانه شروع می‌شود یا در آنجا به پایان می‌رسد.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> ===پدر و پدربزرگ===<br /> آیت‌الله حاج شیخ کاظم مهدوی دامغانی از فقهای بزرگوار و متقی خراسان و از مدرسان نامدار حوزه علمیه مشهد بود که بیشتر از نیم قرن به تدریس فقه و اصول سطح و خارج اشتغال داشت و شاگردان بسیاری را در فقه و اصول پرورش داد که بعد از ایشان در زمره مراجع تقلید، مجتهدین و استادان برجسته فقه و اصول حوزه علمیه خراسان و سایر بلاد گردیدند. وی در جمادی‌الاولی ۱۳۱۶ قمری در روستای شمس‌آباد دامغان دیده به جهان گشود. پدرش، آخوند ملا علی‌اکبر، از متقیان عصر خود بود که پس از تحصیل سطوح علوم حوزوی در مشهد به دامغان برگشت و به ترویج احکام الهی پرداخت و در جوانی درگذشت. از او مقداری کتاب از جمله یک دوره تفسیر دوجلدی «مجمع‌البیان» چاپ اول که نشان مراجعه او برای تفسیر در مسجد و مجالس وعظ در آن دیده می‌شود، باقی است که اکنون در کتابخانه مهدویه مشهد که به همت مرحوم آیت‌ا... شیخ محمدرضا مهدوی تأسیس شده است موجود است.<br /> <br /> آیت‌ا... شیخ کاظم مهدوی دامغانی سالیان بسیار با جدیت در درس استادان بزرگ فقه و اصول حاضر شد تا به درجه عالی اجتهاد نایل آمد. فق‌ها و مجتهدین بزرگ عصر اجتهاد ایشان را کتبی گواهی کردند. آیات عظام آقایان آقا ضیا عراقی، میرزای نایینی، سید ابوالحسن اصفهانی، میرزا محمد آقازاده، میرزا مهدی اصفهانی و ... اجتهاد ایشان را به‌صراحت بیان کرده‌اند. اجازه میرزای نایینی به ایشان اجازه اجتهاد متجزی است، ولی در بقیه اجازات، آیات عظام آقا ضیا عراقی، آقا سیدابوالحسن اصفهانی، میرزا مهدی اصفهانی و ... اجتهاد مطلق برای ایشان گواهی کرده‌اند.<br /> <br /> وی در تاریخ ۲۷ شعبان سال ۱۴۰۱ هجری قمری معادل ۱۰ تیر سال ۱۳۶۰ خورشیدی در مشهد درگذشت و پس از تشییع جنازه باشکوه در حرم مطهر رضوی، در دارالزهد به خاک سپرده شد.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===شروع از کلاس دوم===<br /> در شش‌سالگی مرا به مدرسه ابتدایی فرخی گذاشتند و معلمان آن مدرسه من را از همان سال به کلاس دوم نشاندند. از کلاس سوم «قرآن مجید» جزو مواد درسی بود و معلم ما جوانی بلندبالا و لاغراندام و ظریف و بسیار خوش صدا بود که با لحنی دل‌نشین قرآن را تلاوت می‌کرد و ما شاگردان که همگی کودکانی نه‌ساله و ده‌ساله بودیم، در سکوت محض به تلاوت او (آقای حافظیان) گوش می‌دادیم و مبهوت آن صوت خوش می‌شدیم.<br /> در کلاس پنجم یا ششم بودم که برای اولین‌بار داستان موسی و شبان مثنوی را از همین آقای حافظیان شنیدم که با لحن گیرای مثنوی‌خوانی، پس از پایان درس و پیش از آنکه زنگ بزنند با ما کودکان خواند و چه خواندن با حال و هوایی! با اینکه قریب ۸۰ سال از آن روز می‌گذرد، هنوز آن صدای ملیح در گوشم است.»&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> ===نخستین استاد او در حوزه علمیه مشهد===<br /> نخستین استاد او در حوزه علمیه مشهد، شهید مرتضی مطهری بود که در مدرسه سلیمان‌خان مشهد، در حلقه دروس سطح مرحوم پدر مکرم او حضور داشته است.<br /> وی دراین‌باره می‌نویسد:<br /> «باری، همین که من به مدرسه سلیمان‌خان رسیدم، دیدم پدرم دستم را گرفت و به طرف پلکان و درب ورودی مدرسه روان شد، ولی نزدیک پلکان که رسید، صدا زد: آقای آقامرتضی! آقای آقامرتضی، تشریف بیاورید! و در پاسخ به او دیدم جوان قدبلندی از اولین حجره سمت جنوبی (قبله) مدرسه خارج شد و به سوی پدرم آمد و پدرم او را گفت: «آقای آقامرتضی! این احمد است که چند دقیقه قبل با شما صحبتش را کردم، و خواهشمندم همان‌طور که عرض کردم از همین امروز و در همه روز‌های تحصیلی، در همین ساعت، مبحث مطهرات و صوم و صلوه و شکیات را از روی همین رساله آقای آقا سید ابوالحسن به او تعلیم بفرمایید.»&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===هم‌درسان حوزوی===<br /> دکتر مهدوی از چند تن از کسانی که در حوزه‌های علمیه مشهد و تهران با ایشان همدرس بوده‌اند یاد کرده است؛ مانند آیت‌الله العظمی علی سیستانی، آیت‌الله واعظ‌زاده خراسانی، دکتر محمدجعفر جعفری لنگرودی (که متقدم بر وی بود)، دکتر فلاطوری و ... که برخی از آن‌ها در دانشگاه نیز، هم‌چنان هم‌درس و همراه وی ماندند.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===تحصیلات در تهران===<br /> دکتر مهدوی دامغانی در دوره طولانی تحصیلات خود، از نواندیشی‌های مطرح در دانشگاه‌های نوبنیاد نیز بهره یافته است و همراه با استادان سرشناس روزگاران بعدی، چون شادروان استاد دکتر جعفر شهیدی، دکتر مهدی محقق، دکتر زرین‌کوب و دکتر قمر آریان، از محضر بدیع‌الزمان فروزانفر و مرحوم بدیع‌الزمانی کردستانی و دیگر بزرگان فرهنگ و ادب معاصر بهره‌مند شده و در نتیجه، به دیدی نو که ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای استادان معاصر است، دست یافته است.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> ===دانستن چند زبان===<br /> دانستن زبان‌های غربی از جمله انگلیسی و فرانسوی نیز به او امکان داده بود در مطالعات و تحقیقات خود، هم در ادب کهن و هم در عرصه‌های تازه دانش روشمند امروزی، به مدارک و اسناد دست اول در این زبان‌ها دسترسی داشته باشد، هرچند در کار‌های وی، سهم زبان و ادبیات عرب، بیش از دیگر زبان‌ها بوده است و به قول خود استاد در مراسم بزرگداشت ایشان: «هرچه دارم همه از دولت قرآن دارم.» و به‌طبع همه فضل و دانش خود را مدیون مطالعات قرآنی می‌دانند. از استادانی که همیشه نام آن‌ها بر زبان ایشان جاری بود، یکی استاد علامه بدیع‌الزمان فروزانفر است که مقاله‌ای بی بدیل درباره وی نگاشته است.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===تدریس در دانشگاه‌های ایران===<br /> استاد مهدوی دامغانی سال‌های متمادی در دانشگاه‌های داخل و خارج از ایران مشغول به تدریس بود و این سابقه طولانی آموزش و پژوهش دانشگاهی نمونه‌ای به تمام معنی ارزنده است.<br /> علاوه بر آنکه از ۱۳۲۷ تا سال ۱۳۴۲ به تدریس در دبیرستان‌ها اشتغال داشته و طبعا بسیاری از دانش‌آموزان در دبیرستان‌ها از وی عربی و فارسی آموخته‌اند، از سال ۱۳۴۲ نیز که به تدریس در دانشکده‌های ادبیات و معقول و منقول دانشگاه تهران پرداخته، در دوره‌های فوق‌لیسانس و دکتری تدریس کرده است.<br /> سپس به تدریس در دانشگاه تربیت مدرس تا سال‌های ۱۳۶۴ مشغول شد و راهنمایی و مشاورت پایان‌نامه‌های متعددی را بر عهده داشت. فارغ‌التحصیلان وی از استادان امروز دانشگاه‌های ایران شده‌اند و ذکر نام و نشان و رسالات آن‌ها در این مجموعه نمی‌گنجد.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===تدریس در دانشگاه‌های خارج===<br /> تدریس استاد در دانشگاه‌های معروف جهان، چون دانشگاه مادرید برای تدریس عرفان اسلامی در سال‌های ۱۳۵۴ و ۱۳۵۳ و دانشگاه‌های پنسیلوانیا و هاروارد در آمریکا از سال ۱۳۶۵ نیز نشان‌دهنده شأن والای علمی بین‌المللی استاد و توفیقات علمی ایشان در زمینه گسترش زبان و ادبیات فارسی و معارف اسلامی و مایه مباهات ایرانیان دانش‌دوست است، زیرا به قول دکتر فضل‌ا... رضا، رئیس سابق دانشگاه تهران که خود از استادان ایرانی سرشناس در علوم در خارج از کشور است، استاد مهدوی با حافظه شگفت‌انگیز و سرعت انتقال مفاهیمی که دارد، همتای یک دایرةالمعارف زنده و جوشان فرهنگ ایران است.<br /> <br /> او به گستره شعر سنتی فارسی اشراف داشت و رویداد‌های بارز ایام دور را مانند وقایع امروز به یاد می‌آورد. استاد سال‌های سال در دانشگاه هارواد به تدریس علوم اسلام و ادبیات عرب مشغول بوده است. تنها دانشجویان نبودند که در هاروارد از مجلس درس استاد استفاده می‌کردند. استادان و اهل علم اروپایی و آمریکایی و مشرق‌زمین و بسیاری از ایران‌شناسان و محققان بلاد اسلامی نیز که از گوشه و کنار جهان به هاروارد می‌آمدند، گاهی از خوشه‌چینان خرمن فضایل استاد بودند.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===خراسان‌دوستی و عشق به خراسان===<br /> مهدوی به دلیل آنکه خراسانی است و در مشهد بزرگ شده بود، معمولا از عبارت «ما مشهدی‌ها» استفاده می‌کرد. او شیعه دل‌بسته حضرت ثامن‌الحجج (ع) بود. به همین دلیل، جابه‌جا از آستان مقدسه وی سخن می‌گفت و روحانیان و علما و خدمه آن حرم قدسی را می‌شناخت و از آیین‌های مخصوص حرم یاد می‌کرد.<br /> <br /> وی در نامه‌ای به دکتر علی محمد سجادی نوشته است:<br /> <br /> و آه سجادی عزیز... و آه و آه که من بنده، اینک پس از ۷۰ سال، به یاد همان اتاق مرطوب و پلاس کهنه پشمین و چارقد سپید بی‌بی که آن را زیر گلویش سنجاق زده بود و میز و دستگاه چرخه او و به یاد علی، آن هم‌درس همسایه نازنینی که دامنه او را در همان خردسالی به کام مرگ فرستاد، می‌افتم.<br /> <br /> در این بامداد بسیار گرم فیلادلفیا، به زبان حال، با باد، حدیث آرزومندی به آن ایام می‌گویم و از او جان‌دارویی که غم غربت و شوق به مشهد مقدس مطهر را که «احب بلادا...» برای این بینواست، تسکین دهد، می‌طلبم و لطف و عنایت حق تعالی را مددکار خویش می‌گیرم و خاقانی‌وار زمزمه می‌کنم که:<br /> <br /> به خراسان شوم ان‌شاءا...<br /> و این ره آسان شوم ان‌شاءا...&lt;ref name=&quot;بینش&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/88489/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%DB%8C%D9%86%D8%B4-%D9%88-%D9%85%D9%86%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=روایتی از بینش و منش مرحوم دکتر احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===مأنوس با قرآن===<br /> در 5 سالگي قرآن را ياد گرفتم. جلو ضريح مطهر امام رضا مي‌ايستادم و زيارت جامعه و زيارت عاشورا را حفظ مي‌كردم. در 60 سال اخير هم زيارت جامعه و غسل جمعه‌ام ترك نشده است. در همان دوران كودكي قرآن را حفظ مي‌كردم و به قرآن متبرك مي‌‌شدم و اين امر زبان مرا به عربيت باز مي‌كرد، چون قرآن را از حفظ داشتم.&lt;ref name=&quot;هاروارد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.farsnews.ir/news/8708111219/%D8%AA%D8%A3%D9%83%D9%8A%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A2%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%83%D8%A7-%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86|عنوان=تأكيد استاد دانشگاه هاروارد آمريكا بر آموزش قرآن}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===وطن، از زبان استاد===<br /> * چرا وقتی نام ایران می‌آید، بغض می‌کنید و اشکتان سرازیر می‌شود؟<br /> * عجب سؤال سختی (با خنده)! من پیرمرد را با این سؤالات اذیت نکن! وقتی اسم ایران می‌آید، درونم آتش می‌گیرد (بغض).<br /> * دلتان برای ایران تنگ شده و طبیعی است.<br /> * نخیر، من در ایران زندگی کرده‌ام از بدو تولد در مشهد تا همین الان که در این آپارتمان در فیلادلفیا هزاران مایل دورتر از مشهد است. من همیشه در ایرانم؛ ایران من بزرگ‌تر است از این حرفها!<br /> * چقدر بزرگ است؟<br /> * به عظمت و بزرگی ایران حکیم طوس؛ به عظمت کاخ بلند شاهنامه، به بزرگی حافظ و سعدی، به بزرگی بزرگانی چون زکریای رازی، بوعلی سینا و ملاصدرا. ایران من به عظمت مولاناست.<br /> * ایران بزرگی است استاد مهدوی، کلاه از سر عقل می‌افتد!<br /> * این عظمت مدیون بزرگان ماست. چه همین افراد که نام بردیم و چه هم‌روزگاران ما. از استاد ما علامه بزرگوار محمد قزوینی، استاد عزیز ما بدیع‌الزمان فروزانفر و مرحوم بدیع‌الزمانی کردستانی و سیدالشعراء امیری فیروزکوهی، دکتر جعفر شهیدی، دکتر مهدی محقق، دکتر زرین‌کوب و دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی ادام الله ایامه و انعامه.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===اولین شخصیت تاثیرگذار===<br /> اولین شخصیت باید استاد عزیز ما علامه محمد قزوینی باشد که وجود شریف ایشان باعث و بانی مسیری شد که بنده الان در آن هستم. بنده زبان فرانسه را هم به تشویق ایشان پی گرفتم. به تشویق ایشان بود که مشتاق وادی این معانی دلنشین در دین و ادب و فرهنگ شدم. با مهربانی ایشان و راهنمایی‌های ایشان بود که راه برای بنده روشن شد. فعلا تنها کسی که زنده است و قزوینی را دیده، من هستم. دیگر کسی زنده نمانده.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===دلخوشی زندگی===<br /> من در این ۹۵ سالگی مطالعه می‌کنم (بغض) و بعد از فوت همسرم تاجماه که امروز سالگرد ایشان بود، اغلب دلتنگم و کم‌کار. در این مدت دو سه مقاله بیشتر نتوانستم بنویسم و منتشر کنم. حوصله ندارم، ولی مطالعه می‌کنم. قریب دو سه‌هزار جلد کتاب اینجا هست، مطالعه می‌کنم. خودم را غرق در این کتاب‌ها کردم و مطالعه می‌کنم.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===وصیت تدفین در مشهدالرضا(ع)===<br /> مرحوم استاد دانشمند دکتر احمد مهدوی دامغانی چون متولد مشهد بودند و اوایل زندگیشان را نیز در این شهر گذرانده بودند، انس خاصی با حرم مطهر حضرت رضا(ع) مثل بیشتر مشهدی‌ها داشتند. ضمن اینکه سابقه خدمت هم در آستان قدس رضوی داشتند؛ بنابراین وصیتی از سال‌های قبل داشتند که هر وقت اجلشان رسید و به رحمت خدا رفتند، برنامه‌ای تدارک دیده شود که حتماً مشهد، مدفن ایشان قرار گیرد.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> ===آخرین زیارت===<br /> شاید بیش از ۱۰ سال بوده که این قضیه مطرح می‌شده و حتی در این ۱۰ سال نیز چند دفعه صحبت از این بود که مرحوم استاد به ایران مراجعت کنند ولی مقدرات طور دیگری رقم خورد. به ‌خصوص تابستان امسال مقدماتی فراهم شده بود که خود ایشان به مشهد مشرف شوند و زیارت حضرت رضا(ع) را درک کنند ولی متأسفانه عارضه‌ای برای ایشان در خردادماه پیش آمد که منجر به فوت ایشان شد.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> ===تقید به خواندن زیارت عاشورا===<br /> ایشان زیارت عاشورا را از اوایل بلوغ و به اصطلاح خودشان پیش از ۲۰سالگی همواره می‌خواندند و مقید به نوافل، قرائت قرآن، دعاها و زیارت‌ها بودند و من هر زمان که در محضر ایشان بودم، این را می‌دیدم. در چند سفری که خدمت ایشان بودم، دیدم استاد ساعت‌ها در خلوت خودشان در حال عبادت بودند. یعنی فارغ از بحث‌های علمی یا مباحثات علمی که ما در محضر ایشان بودیم، یک ساعت‌های خاصی را در روز صرفاً به قرائت قرآن و زیارت‌ها و نمازها و نوافل خودشان اختصاص می‌دادند. درواقع دو سه ساعت در روز در مجموع برنامه عبادت شخصی داشتند.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.qudsonline.ir/news/804689/%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان=بی‌تاب زیارت امام رضا (ع) بود}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ===همه قبیله من عالمان دین بودند ===<br /> خداوند متعال والدین من را رحمت فرماید، هر دو بسیار دلبسته ائمه معصومین (ع) بودند و همواره به مناسبت‌های مختلف، در مصیبت عظمای کربلا به سختی می‌گریستند. عشق و سرسپردگی آن‌ها در مورد ائمه (ع) شاخص‌ترین حالت در زندگی آن‌ها بود. الحمدلله که همان حالت التجا برای این فقیر روسیاه با شیر اندرون شده و امیدوارم خداوند همیشه این نعمت را برای این فقیر مستدام نگه دارد.<br /> به قول سعدی؛ همه قبیله من عالمان دین بودند و اجداد پدری و مادری من همه در کسوت روحانیت بودند و لذا طبیعی است که نحوه زندگی آن‌ها و تمسک آن‌ها به دین محمد و آل محمد (ص) بزرگ‌ترین و مهم‌ترین ثمره زندگی آن‌ها بوده است و این روش والدین من در تربیت فرزندانشان مستمر بوده است. امیدوارم که نعمت خاکساری و سرسپردگی ائمه اطهار (ع) و نبی اکرم (ص) برای من جاری باشد و تا هستم دست توسل من بر دامن آن‌ها است و خواهد بود انشاالله.&lt;ref name=&quot;هشتاد&quot;/&gt;<br /> <br /> ===مأنوس با ادعیه===<br /> خداوند به من این توفیق را داده است که با زیارت عاشورای اباعبدالله مانوسم، ادعیه صحیفه سجادیه و ادعیه خاص مکارم الاخلاق را می‌خوانم و این توفیق را دارم که هفته‌ای یک بار ختم قرآن می‌کنم. از خداوند تقاضا دارم من را ببخشد و عاقبت بخیر کند و از آتش جهنم خلاص کند. به همه توصیه می‌کنم که زیارت عاشورا را ترک نکنند. من حداقل ۸۰ سال است که صبح‌ها زیارت عاشورا را تلاوت می‌کنم. زیارت جامعه را در روز‌های جمعه ترک نمی‌کنم.<br /> من در ۹۴ سال عمر خود هر برکت و هر موفقیتی که داشتم و هر عنایتی که به من شده است و هر توجه و هر خلاصی از بلایی که داشتم، به برکت قرآن و سیدالشهدا و، ولی نعمت‌مان حضرت علی بن موسی الرضا (ع) بوده است و همیشه آن‌ها دستگیر من هستند. من جز از خدا و ائمه (ع) دستم به سوی هیچ کسی دراز نشده است. خداوند زبان من را از کمک خواستن از گران حفظ کرده است.&lt;ref name=&quot;هشتاد&quot;/&gt;<br /> <br /> ===توصیه به جوان‌ها===<br /> به جوان‌ها توصیه می‌کنم که تمسک به قرآن کنند و تا آنجایی که می‌توانند و می‌فهمند قرآن بخوانند. قرآن سرمایه‌ای دنیوی و اخروی است. جوان‌ها شخصیت انسانی خود را حفظ کنند و خود را بالاتر از دنیا بدانند. توسل به حضرت سیدالشهدا و حضرت ولیعصر (عج) داشته باشند و همیشه از آن‌ها مدد بخواهند، نه از دیگری. مدد ز. غیر تو ننگ است یا علی مددی.&lt;ref name=&quot;هشتاد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.shia-news.com/fa/amp/news/196517 |عنوان=۸۰ سال هر صبح زیارت عاشورا خوانده‌ام}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===محاکمه در دادگاه انقلاب===<br /> در سال‌های منتهی به پیروزی انقلاب 1357 رییس کانون سردفتران اسناد رسمی بود و به سبب همین سِمَت و اسنادی که بالطبع و به تبع در دفترخانۀ او تنظیم و ثبت شده بود با عنوان‌ اتهامی «همکاری با رژیم پهلوی» به زندان افتاد و در دادگاه انقلاب به قضاوت و ریاست آیت‌‍‌الله محمدی گیلانی* محاکمه شد.<br /> جلسۀ محاکمۀ او از همه حیث با دیگران متفاوت بود چون با ادبیات فقهی آشنا و به مراتب فضیلت و چیرگی در ادبیات شهرت داشت. از این رو هر چه سید اسدالله لاجوردی علیه او اتهامات شِداد و غلاظ نوشته و می‌خواست بر او سخت بگیرد رییس دادگاه اما با او هم‌آوا نمی‌شد و در نهایت تحت تأثیر دفاعیات استاد قرار گرفت نه دادستانی که او را به اتهام &quot;‌تبلیغ اسلام آریامهری&quot; و &quot;‌دعوت نکردن سردفتران به اعتصاب در جریان انقلاب &quot; به زندان و محکمه کشانده بود.<br /> از همان آغاز که دکتر مهدوی وارد دادگاه شد شنید که محمدی گیلانی یک شعر مشهور و ضرب‌المثل شدۀ عربی را می خواند (‌گویا منسوب به صولی) و پاسخ داد و ابیات بعد را خواند و همین رد و بدل کردن اشعار عربی فضایی کاملا متفاوت با محاکمات پیشین را شکل داد.<br /> در بیرون هم روحانیون مختلف در سطوح فقهی و علمی متفاوت و گاه از دفاتر برخی مراجع تقلید در تلاش برای رهایی او بودند. سیاسیونی نیز حکم محکومیت زندان برای چهره‌ای در اندازه و آوازۀ علمی و ادبی و الهیاتی او را اعتبار‌بخشی به دیگر محکومین قلمداد می‌کردند. چرا که دادگاه انقلاب برای محاکمۀ شکنجه‌گران ساواک برپا شده بود و جای استاد ادبیات دانشگاه تهران در آن نبود.<br /> مجموعۀ مباحثات او با حاکم شرع و شاید توصیه‌هایی در بیرون یا دست‌کم شهادت به سود او و البته کیفیت دفاعیات خود مهدوی دامغانی و قانع شدن نهایی محمدی گیلانی به رغم اصرار و پافشاری سید اسدالله لاجوردی بر «طاغوتی بودن کسی که سند ازدواج شاه و همسرش در محضر او تنظیم شده» به صدور حکم برائت برای او و خلاصی از اوین انجامید.&lt;ref name=&quot;محاکمه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===لغو سفر به اسپانیا===<br /> در سال ۱۳۵۵دانشگاه مادرید از او دعوت کرد برای تدریس ادبیات عرب به اسپانیا برود و رفت. اما چون عاشق ایران و زبان فارسی بود چندان در اسپانیا نماند. جدای این و بر خلاف هم‌قطاران خود به زندگی در بیرون دانشگاه و کسب درآمد و ارتباطات فرادانشگاهی نیز علاقه داشت و نمی‌خواست به زندگی کارمندی -ولو در کسوت استادی در بالاترین رتبه با حقوق ممتاز- بسنده کند. پس، بازگشت و دفتر اسناد رسمی را که پیش از سفر به اسپانیا دایر کرده بود فعال کرد و سردفتر شد. در مادرید بود که کانون سردفتران مستقل و رییس آن انتخابی شد و در پی آن به ریاست کانون سردفتران اسناد رسمی هم رسید و در بازگشت بیشتر به این حرفه پرداخت تا اشتغالات سابق ادبی و به سبب آن ارتباطات گسترده‌ای با صاحبان قدرت و ثروت به دست آورد که اگرچه موقعیت اجتماعی او را ارتقا داد و به شخصیتی چند وجهی بدل ساخت اما همین جایگاه، بعد از انقلاب به عنوان اتهامی او و نشان همکاری با رژیم گذشته تلقی شد و سر از زندان اوین درآورد.&lt;ref name=&quot;محاکمه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.asriran.com/fa/amp/news/844859 |عنوان=مهدوی دامغانی؛ ادیب و فقیه و استادی که در دادگاه انقلاب محاکمه شد/از اوین تا هاروارد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تکذیب مصادره ملک استاد از زبان دخترش===<br /> با عرض سلام و ادب و احترام خدمت بزرگواران.<br /> <br /> من نمی‌دانم چه کسی بهتر و بیشتر از بنده و خواهرم و برادرم و فرزندانم روزانه و شبانه با پدر عزیزم در تماس بوده است که این مقدار اطلاعات به راستی عجیب با این همه جزئیات بیان می‌دارد؟!<br /> <br /> پیرو مطالبی که ظاهرا جناب آقای دکتر صادق خرازی بیان فرموده‌اند باید عرض کنم که مطالب و فرمایشات ایشان نادرست است؛ کذب مطلق.<br /> <br /> پدر عزیزم هرگز با ویلچر به دانشگاه هاروارد تشریف نمی‌برد چون از چند سال پیش به این طرف به دلیل کهولت سن دیگر به آن دانشگاه نمی‌رفتند، چه رسد به این که با ویلچر تشریف ببرند!!<br /> <br /> و نیاز مالی هم هرگز نداشتند چون در تمام عمرشان از خوان گسترده و بسیار سخاوتمندانه‌ی ولینعمتشان حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام بهره‌مند بودند و بحمدالله هرگز نیازمند کسی یا چیزی نبوده‌اند. منزل موردنظر هم در سال‌های اوائل دهه‌ی هشتاد شمسی طی مراحل قانونی به پدرم بازگردانده شد. آن هم با نهایت دوستی و محبت و احترام به مقام پدرم به عنوان یک معلم کهنسال و دانشمند. و بنده این صحبت‌ها را از آغاز تا پایان تکذیب می‌کنم.<br /> <br /> با تقدیم احترام<br /> <br /> فریده مهدوی دامغانی&lt;ref name=&quot;مصادره&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ghatreh.com/news/nn64129227/%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%84%DA%A9-%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D9%BE%D8%AF%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87 |عنوان=دختر مهدوی دامغانی: ملک مصادره شده‌ی پدرم در دهه‌ی ۸۰ به ایشان برگردانده شد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===تولد===<br /> در 13 شهريور سال 1304ش در بيت علم و فضيلت و تقوى، در شهر مقدس مشهد به دنيا آمد. پدرش آیت‌الله محمدکاظم مهدوی دامغانی از فقهای بزرگ و متقی خراسان و از مدرسان نامدار حوزه علمیه مشهد بود.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===تحصیلات===<br /> او تحصيلات مقدماتى را در مشهد گذراند و از محضر پرفيض علماى برجسته آن سامان همچون آيت‌الله ميرزا مهدى غروى اصفهانى، آيت‌الله حاج شيخ محمدرضا خدائى دامغانى، شيخ محمدتقى نيشابورى، مجتبى قزوينى بهره‌مند شد.<br /> وى همزمان با پايان دوره سطح علوم حوزوى، به دانشگاه تهران راه يافت. در سال 1327ش از دانشكده معقول و منقول (الهيات) دانشگاه تهران فارغ‌التحصيل شد و در سال 1333ش با كسب رتبه اول از رشته كارشناسى ادبيات فارسى از دانشكده ادبيات دانشگاه تهران، درجه ليسانس گرفت. در سال 1342ش از دانشگاه تهران درجه دكترى در زبان و ادبيات فارسى گرفت و موضوع رساله دكترى او تصحيح كتاب «كشف الحقايق عزيزالدين نسفى» به راهنمايى محمدتقى مدرس رضوى بود.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===مشاغل و فعالیت‌ها===<br /> پس از گذراندن دوره دكترى زبان و ادبيات فارسى، به تدريس در دانشكده‌هاى ادبيات و الهيات دانشگاه تهران پرداخت. از سال 1353 تا 1354ش در دانشگاه مادريد به تدريس عرفان اسلامى اشتغال داشت. وى چندين سال سردفتر اسناد رسمى در تهران و از سال 1354ش رئيس كانون سردفتران اسناد رسمى بود. وى در سال 1353-1354ش بنا به دعوت دانشگاه مادريد، جهت تدريس عرفان اسلامى به اسپانيا رفت و پس از بازگشت به ايران، تا سال 1364ش، به تدريس در دوره‌هاى كارشناسى ارشد و دكتراى زبان و ادبيات فارسى اشتغال داشت. وى از سال 1366ش مقيم آمريكا بوده و در دانشگاه هاروارد و دانشگاه پنسيلوانيا مشغول به فعاليت آموزشى مى‌باشد. رشته‌هاى تدريس او در آمريكا شامل معارف اسلامى، ادبيات عرب، متن‌هاى فارسى تصوف و فلسفه اسلامى بوده است. ايشان تا پایان عمر در دانشگاه‌هاى پنسيلوانيا و هاروارد امريكا، به تدريس ادبيات عرب، فقه و كلام اسلامى، اهتمام داشت.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===چاپ مقالات===<br /> ايشان مقاله‌هاى متعددى در مجله‌هاى يغما، كلك، گلچرخ، ايران‌نامه، ايران‌شناسى، ره‌آورد و گلستان به چاپ رسانده است. از مشهورترين مقاله‌هاى او مآخذ ابيات عربى كليلة و دمنة و مآخذ ابيات عربى مرزبان‌نامه مى‌باشد.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===اساتید استاد===<br /> او در تهران از درس استادانى همچون ميرزا مهدى آشتيانى، شيخ محمد آملى، علامه محمد قزوينى و جلال‌الدين همايى استفاده كرد و همچنين اجازه روايت حديث را از علامه حائرى سمنانى و آيت‌الله سيد شهاب‌الدين مرعشى نجفى دريافت نمود.وى در ميان حوزويان، همدرس بزرگانى چون آيت‌الله سيستانى و در ميان دانشگاهیان، همدوره سيد جعفر شهيدى بوده است.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> غیر از ادیب نیشابوری سالها نزد ادیب بدیع الزمان کردستانی به تحصیل انواع متون ادبی مهم عرب پرداخت تا از ایشان به دریافت اجازه مهمی در ادبیات عرب شد که در کتاب حاصل اوقات موجود است. دکتر احمد مهدوی دامغانی در ادبیات فارسی و عربی متخصص و مجتهد و صاحب نظر است و در این علوم در جهان معاصر کم نظیر است. ایشان دوران دبستان و دبیرستان را در مشهد گذراند و از سال 1314 هش تا حدود سال 1320 هش که بخشی از زمان همین تحصیلات بوده را در عصرها و شبهای این دوران را ملازم پدر خویش بوده و شبها بعد از نماز مغرب وعشا پدر ایشان در درس خارج اصول مرحوم میرزا مهدی اصفهانی حاضر می شده است و ایشان نیز در مجاورت کلاس درس پدر تکالیف دبستان و دبیرستان خود را انجام می داده است و لذا سالها میرزا مهدی اصفهانی را درک نموده است. قبل از شهریور 1320 ه ش طلبه گردیده و چندین سال در درس اخلاق و معارف اسلامی عمومی آیت الله میرزا مهدی اصفهانی در مدرسه علمیه نواب شرکت نمود. و خاطرات بسیار زیادی از شخصیت علمی و معنوی و اخلاقی و افکار ایشان دارد.<br /> <br /> دکتر احمد مهدوی دامغانی سیوطی را نزد آیت الله شیخ محمد رضا خدایی دامغانی اموخت.. شرایع محقق حلی و نیمه اول معالم الاصول را نزد استاد سید محمود رضوی قاینی و نیمه دوم معالم الاصول و کفایه را نزد آیت الله شیخ محمد رضا خانرودی ترابی و شرح لمعه را نزد آیت الله شیخ محمد علی مدرس خیابانی تبریزی صاحب ریحانه الادب. فرا گرفت. درس خارج را نزد آیت الله شیخ محمد تقی املی اموخت و از پدرش آیت الله شیخ کاظم دامغانی اجازه نقل حدیث گرفت. در علوم عقلی. شرح شمسیه در علم منطق را نزد شیخ محمد روحانی معروف به استاد. حاشیه ملا عبدالله را نزد آیت الله شیخ محمد رضا ترابی. لالی منظومه و شرح منظومه را نزد مرحوم آیت الله شیخ سیف الله ایسی. شرح هدایه ملاصدرا را نزد میرزا ابوالقاسم الهی ازغدی. شرح منظومه را نزد آیت الله میرزا مهدی اشتیانی. بخش دیگری از متون فلسفی را نزد علامه اکبر داناسرشت و سایر اساتید فرا گرفت. علامه محقق جناب دکتر احمد مهدوی دامغانی تحصیلات حوزوی خود را با سختکوشی و مطالعه و تحقیق و نزد اساتید برجسته در معقول و منقول فراگرفت. بزرگانی نظیر آیت الله سید محمد بجنوردی درباره شخصیت علمی ایشان این چنین اظهار نظر نموده اند:«ایشان نه تنها در ادبیات عرب و فقه و اصول بلکه تا حدودی در فلسفه نیز مجتهد است».&lt;ref name=&quot;ازدواج&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===آموختن قرآن===<br /> اين استاد بزرگ، اهتمام فراوانى به آموختن قرآن داشته و معتقد است كسى كه نمى‌تواند قرآن را درست بخواند، نبايد اجازه ورود به دوره كارشناسى ارشد و دكتراى رشته زبان و ادبيات عرب داد.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===ازدواج===<br /> دکتر احمد مهدوی دامغانی در سن جوانی ازدواج نمود. همسر ایشان خانم دکتر تاجماه آصفی بوده که دارای دکتری ادبیات فارسی از دانشگاه تهران بوده و سالیان بسیاری است که مانند دکتر احمد مهدوی دامغانی در دانشگاه پنسیلوانیا به تدریس ادبیات فارسی اشتغال دارد. حاصل ازدواج ایشان یک پسر و دو دختر است که عبارتند از: آقای ناصر مهدوی و خانم زهرا مهدوی و خانم دکتر فریده مهدوی دامغانی. خانم دکتر فریده مهدوی دامغانی یکی از چهره های مشهور ادبیات جهان معاصر است که به زبانهای فرانسوی. انگلیسی و... مسلط است و کتابهای زیادی را از زبان فرانسوی و انگلیسی و.... به فارسی ترجمه نموده است. ایشان به ادبیات فارسی و ادبیات اروپایی هم علاقه مند و هم اگاه است. قرآن. نهج البلاغه. صحیفه سجادیه. دعای ندبه. کمیل و.. را به زبانهای فرانسوی و انگلیسی در اروپا ترجمه نموده است.&lt;ref name=&quot;ازدواج&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/64029/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF |عنوان=احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===درگذشت===<br /> سرانجام در روز جمعه 27 خرداد 1401ش برابر با 17 ذی‌القعده 1443ق در سن 95سالگی در فیلادلفیا آمریکا درگذشت.[۱] پیکر دکتر مهدوی دامغانی پس از انتقال به ایران، در جوار بارگاه ملکوتی امام رضا(ع) آرام خواهد گرفت.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://wikinoor.ir/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF|عنوان= مهدودی دامغانی احمد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===پیام‌های تسلیت===<br /> ====آیت‌الله سیستانی====<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ<br /> <br /> بیت مکرم مرحوم آیت الله آقای مهدوی دامغانی دامت توفیقاتهم<br /> <br /> السلام علیکم و رحمه الله و برکاته<br /> <br /> خبر ارتحال دانشمند فرزانه، ادیب عالیقدر آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی (رضوان الله علیه) موجب بسی تأثر و تأسف گردید.<br /> <br /> پیام تسلیت آیت الله العظمی سیستانی در پی درگذشت مهدی دامغانی<br /> <br /> فقدان آن بزرگوار که از کمالات علمی و فضائل اخلاقی شایسته ای برخوردار بودند و سالیان متمادی از عمر شریفشان را در تحقیق و تعلیم و تألیف سپری کرده بودند ضایعه‌ای غم‌انگیز است.<br /> <br /> اینجانب مصیبت وارده را به شما عزیزان و به دیگر وابستگان و علاقمندان محترم آن فقید سعید تسلیت عرض نموده و برای ایشان علو درجات و برای بازماندگانشان صبر جمیل و اجر جزیل مسالت دارم.<br /> <br /> لَاحَوْلَ وَ لَاقُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ&lt;ref name=&quot;سیستانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5517825/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B8%D9%85%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پیام تسلیت آیت الله العظمی سیستانی در پی درگذشت مهدی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حسن بلخاری قهی، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی[[پرونده:بلخاری.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> انا لله و انا الیه راجعون<br /> <br /> قلب تپنده پیر فرزانه ایران‌دوست از تپش باز ایستاد!<br /> <br /> استاد احمد مهدوی دامغانی با عشقی سرشار به اسلام وتاریخ و تمدن ایران زیبا و سعادتمند و پس از سالها رنج و تعب در وادی تحقیق و تفحص در سپهر ِ فرهنگ سترگ ایرانِ اسلامی روی در نقاب خاک کشید و به بزم جاودان حضرت حق پیوست.<br /> <br /> اینک ما مانده‌ایم و حضور همیشگی او در سطر به سطر آثار ارجمندش که بی‌تردید سیراب‌گر جان ِ عطشناک ِجویندگان طریقت ِ دانش‌ورزی و حقیقت‌جویی خواهد بود.<br /> <br /> انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، فقدان این استاد خردمند را به جامعه فرهنگی کشور تسلیت گفته و از خداوند منّان برای ایشان آمرزش الهی و برای خانواده محترمشان، شاگردان و علاقمندان آثارشان صبر و سلامتی مسئلت می‌نماید.&lt;ref name=&quot;مفاخر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://anjom.ir/%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B5%DB%8C-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86/ |عنوان=رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[منوچهر صدوقی سها]]، فیلسوف و عرفان‌پژوه معاصر[[پرونده:منوچهر سها.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> «بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> رحلت اندوه آفرین عالم علامه جامع ناهج منهج مصطفوی سالک مسلک مرتضوی افضل المتاخرین زمانا و ارفعهم مکانا استاد الاساتید مولنا دکتر احمد مهدوی قدس الله سره اولوی داغی بر دل دوستداران نهاد که دیری بخواهد ماند و بخواهد سوزاند.<br /> <br /> رفتی و رفتن تو داغی نهاد بر دل<br /> <br /> از کاروان چه ماند جز آتشی به منزل<br /> <br /> آن بزرگ که بالحق و الانصاف عملا از سرآمدان برین نیکان و پاکان روزگار و علما از نمایندگان نخستین فرهنگ والای شیعی ایران مینوی نشان به شمار اندر می‌افتاد به عنایت بلا علت ازلی از سر طهارت و نزاهت ذات ملکوتی صفات و صدق و صفای نفس نفیس در ظل ظلیل حقیقت شیعتنا خلقوا من فاضل طینتا به گونه‌ای به اتصالی وجودی با ساحت قدسی ولایت حضرات اقطاب وجود صلوات الله علیهم متنعم آمده بود ولنعم ما قبل هنیئا لارباب النعیم نعیمهم.<br /> <br /> امید می‌رود که تحمل بار گران این مصیبت عظمای وارد بر اسلام و ایران بر خاندان جلیل و دوستان نبیل و شاگردان اصیل معظم له که بحمده و منه نوعا از اساتید عظام دانشگاه‌هایند آسان آید.&lt;ref name=&quot;صدوقی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/5518235/%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%B3%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%DA%AF%D9%81%D8%AA|عنوان=منوچهر صدوقی سها درگذشت احمد مهدوی دامغانی را تسلیت گفت - خبرگزاری مهر }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محمد فنایی اشکوری، [[پرونده:فنایی اشکوری.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]استاد تمام فلسفه در موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، به مناسبت درگذشت احمد مهدوی دامغانی====<br /> درگذشت استاد فقید و محقق فرهیخته مرحوم دکتر احمد مهدوی دامغانی رضوان الله تعالی علیه را به همه طالبان علم و فضیلت تسلیت عرض می‌کنم.<br /> او در دانشگاه هاروارد تاریخ اسلام تدریس می‌کرد. او در ادبیات فارسی و عربی و علوم اسلامی به ویژه تاریخ اسلام متبحر بود. از ویژگی‌های بارز او حبّ به اهل بیت بود. هرگاه نام مبارک سید الشهدا را می‌آورد اشک از دیدگانش جاری می‌شد.<br /> این استاد پرآوازه هاروارد از باب وظیفۀ دینی، نه به دلیل و انگیزه‌ای دیگر، در محافل دینی در آمریکا سخنرانی می‌کردند و در سخنرانی‌هایش توجه خاصی به ذکر مصائب اهل البیت (ع) داشت. حقیر ضمن این که بارها در مجالسشان شرکت داشتم چندبار توفیق دیدار با ایشان در منزلشان در فیلادلفیا را داشتم. ضمناً ایشان کتابخانۀ ارزشمندی در منزلشان داشتند که چند سال پیش شنیدم که کتابخانۀ کنگره آمریکا، تمام کتاب‌های ایشان را خریداری کرده است.<br /> آقای مهدوی از دوستان شهید مطهری و شهید دکتر بهشتی بود. هرگاه نامی از آن بزرگان به میان می‌آمد، خاطراتی از آن‌ها نقل می‌کرد و اشک از دیدگانش جاری می‌شد و از اینکه جامعۀ اسلامی چنین سرمایه‌های ارزشمندی را قبل از این‌که بهرۀ کافی را از وجودشان ببرد از دست داد، حسرت می‌خورد.<br /> با این‌که مشهور است ایشان با فلسفه و عرفان چندان موافق نیست، اما اصرار زیادی داشتند که بنده در دانشگاه هاروارد فلسفه و عرفان اسلامی تدریس کنم و معتقد بودند که حضورم در آنجا ضروری‌تر و مفید‌تر از حضورم در ایران است و تأکید می‌کردند که شخصاً مقدمات آن را فراهم می‌کنند. بنده به رغم احترامی که برای ایشان قائل بودم و تردیدی در نیت خیر و تشخیص صائب ایشان نداشتم به دلایلی نمی‌توانستم پیشنهادشان را بپذیرم.<br /> تواضع و خاکساری، لطف و مهربانی و اخلاص و صفای باطن در وجود این مرد عالم موج می‌زد. با وجود جایگاه علمی بسیار بالا و سال‌ها تدریس در دانشگاه‌های بزرگ جهان، روحیه‌اش همچنان همان روحیۀ طلبگی بود. چه نادرند چنین انسان‌هایی! خدایش رحمت کناد.&lt;ref name=&quot;اشک&quot;/&gt;<br /> <br /> ====احمدحسین شریفی، رئیس موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران[[پرونده:احمدحسین شریفی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> خداوند مرحوم استاد مهدوی دامغانی را با امام رضا (ع) محشور کند.<br /> او هر چند جسمش از ایران دور بود اما عشق به اهل بیت و عشق به امام رضا و عشق به مردم ایران همواره در قلبش فروزان بود.<br /> استاد احمد مهدوی دامغانی از استادان فاضل و بزرگی بود که در دهه‌های آخر عمرش خدمات موثری به زبان و ادبیات فارسی کرد. وی سال‌ها رئیس شورای گسترش زبان فارسی امریکای شمالی بود و با قوت تدبیر و حسن خلقی که داشت توانسته بود جمع ناهمگون ایرانیان مقیم آمریکا را در حوزه خدمت به زبان فارسی هماهنگ کند.<br /> او بسیار به ایران و اهل بیت و ائمه اطهار علیهم السلام علاقه‌مند بود به گونه‌ای که محال بود نام آن بزرگواران را بدون ذکر سلام و صلوات ببرد یا حتی بشنود مخصوصا همواره ذکر نام امام رضا علیه السلام و یاد مشهد بی‌اختیار گونه‌هایش را از سیل اشک خیس می‌کرد.&lt;ref name=&quot;اشک&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/03/28/2730194/%D8%A7%D8%B4%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AD%DB%8C%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%87%D9%85%DA%86%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%AD%DB%8C%DB%80-%D8%B7%D9%84%D8%A8%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان=اشک‌های دکتر مهدوی دامغانی برای شهید مطهری و دکتر بهشتی/ روحیه مهدوی دامغانی در آمریکا همچنان همان روحیۀ طلبگی بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====آیت الله علوی بروجردی===<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> جناب مستطاب حجت الاسلام والمسلمین آقای حاج شیخ علی مهدوی دامغانی دامت تائیداته<br /> <br /> ارتحال اسفناک ادیب فرزانه و محقق عالیمقدار مرحوم مغفور آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی رضوان الله علیه ضایعه ای سنگین برای ارباب فضل و تحقیق است. آن فقید سعید بحق پشتوانه استوار برای شیعیان آمریکا و مرجعی گرانبها برای اهل فضل بود و هیچگاه جز در مسیر ارشاد و عرضه معالم اهل بیت علیهم السلام به مراکز علمی و دانشگاهی قدمی برنداشت و در سالیان اخیر نیز کتابخانه ارزشمند خود را بمنظور آگاهی ارباب فکر وقف همین مراکز نمود.<br /> <br /> از خداوند منان، علوّ درجات ایشان و والد بزرگوارشان مرحوم آیت الله حاج شیخ کاظم دامغانی اعلی الله مقامه الشریف که از استوانه های علمی حوزه مقدسه مشهد بودند و اخوی گرانقدرشان مرحوم آیت الله حاج شیخ محمدرضا مهدوی دامغانی رضوان الله علیه که شخصیتی کم نظیر در عرصه علم و تحقیق و تدریس بشمار می آمدند، مسئلت داشته و این مصیبت بزرگ را به حضرتعالی و اخوان مکرم، برادر بزرگوار ایشان دکتر محمود و برادرزادگان فاضل و ارجمندشان و دیگر عزیزان این اسره کریمه و خاندان فضل و تقوی تسلیت گفته، برای همگان صبر و اجر مسئلت دارم.&lt;ref name=&quot;بروجردی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://fa.shafaqna.com/news/1393092/%d8%a2%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%88%db%8c-%d8%a8%d8%b1%d9%88%d8%ac%d8%b1%d8%af%db%8c-%d9%85%d8%b1%d8%ad%d9%88%d9%85-%d9%85%d9%87%d8%af%d9%88%db%8c-%d8%af%d8%a7%d9%85%d8%ba/<br /> |عنوان=آیت الله علوی بروجردی: مرحوم مهدوی دامغانی بحق پشتوانه استوار برای شیعیان آمریکا و مرجعی گرانبها برای اهل فضل بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پیام تسلیت دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو====<br /> حجت‌الله ایوبی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران، در پی درگذشت احمد مهدوی دامغانی، نویسنده و پژوهشگر ایرانی، پیام تسلیتی منتشر کرد.<br /> پیام تسلیت دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران در سوگ احمد مهدوی دامغانی<br /> به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران، در متن این پیام تسلیت آمده است: <br /> «ما زِ بالاییم و بالا می‌رویم»<br /> از گلستان معطر ادب و حکمت و فرهنگ ایران زمین گلی دیگر به گلزار کل پیوست؛ استاد احمد مهدوی دامغانی؛ بزرگی که فزون از هفت دهه از عمر گران بهای خویش را به گستراندن دانش و حکمت وادب پارسی سپری کرد؛ گر چه گل عمرش در این فانی کده به خاموشی گرایید؛ ولی گلاب آثارش همواره مشام جان عاشقان فرهنگ و دانایی را خوشبو و معطر خواهد کرد.<br /> نیک فرمود حکیم نظامی که:<br /> <br /> چنان خُسبان چو آید وقت خوابم که گر ریزد گلم ماند گلابم؛<br /> گل خاکی اش پژمرد اما گلاب جانش بشکفت؛<br /> <br /> اینجانب به نمایندگی از سوی کمسیون ملی یونسکوـ ایران، ضایعه درگذشت این دانشمند نجیب و علم پرور را به محضر خانواده محترم ایشان، و جامعه فرهنگی و علمی ایران زمین تسلیت عرض می‌کنم.<br /> <br /> احمد مهدوی دامغانی، ۱۳ شهریور ۱۳۰۵ در مشهد چشم به جهان گشود. این نویسنده، پژوهشگر و استاد پیشین دانشگاه‌های تهران و هاروارد ۲۷ خرداد ۱۴۰۱ دعوت حضرت حق را لبیک گفت.&lt;ref name=&quot;یونسکو&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/naghli/322981/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D9%84-%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%85%D9%84%DB%8C-%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3%DA%A9%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%88%DA%AF-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پیام تسلیت دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سعید جازاری معمویی، رئیس دانشگاه اهل بیت====<br /> «اذا مات العالم ثلم فی الاسلام ثلمه لا یسدها شی<br /> <br /> رحلت جانسوز و مولم عالم جلیل القدر، علامه گرانمایه و فرهیخته متخلق به خلق کریم، جناب استاد فرزانه آقای حاج احمد مهدوی دامغانی طاب ثراه را به اندیشمندان و نخبگان مکتب تشیع، حوزه‌های علمیه صانها الله عن التوانی و جامعه دانشگاهی تسلیت عرض می‌نماییم. آن نخبه روزگار، الگوی اهل معرفت و جمع بین محامد و محاسن حوزه و دانشگاه و زبده علمی و معرفتی این دو منزلگاه علم و اندیشه بود که سالیان متمادی رایت مکتب خردگرا و معرفت آیین تشیع را در دانشگاه‌های غرب بر افراشته نگاه داشت.<br /> <br /> ‌لسان او زمزمه توسل، نگاه او تجسم مفهوم انتظار، کردار او تجلی اخلاق کریمانه و اندیشه‌اش تداعی حکمت و معرفت بود که در پرتو این خصایص، بسا شاگرد و مشتاق که در مجلس درس او پرورش یافتند و صدها تشنه که از چشمه ارشادات و افاضات او سیراب شدند. گرچه خود را به جبر تقابل روزگار در عزلت غربت گرفتار می‌دید، مهر وجودش از تابش و چشمه تتبعش از جوشش نیفتاد و از صفای خاطر، بامدادش به جانب مشرق طوس ملتجی و غروبش به سمت سامرا ملتزم و در لب نغمه: «به مستجیری درگاهت آمدم رحمی» می‌نواخت.<br /> <br /> گوهری بود در ادب و فرهنگ بی نظیر، در تضلع و تواضع بی همتا و در ژرفای نظر و رای بی بدیل. گرچه از امواج مصایب دهر دون مصون نماند و از طریق ملالت آن، بی بهره عبور ننمود، اما نه عشقش به مکتب نشیبی دید و نه میلش به وطن کاستی یافت. گویی صلاح به این دید که نفس منفس او رونق سرزمین غربت بماند و کلامش حجت موجه اهل آن دیار. آنکه در فقاهت و اجتهادش بزرگانی همچون آیت الله العظمی مرعشی نجفی قدس الله نفسه تصدیق صادر فرمودند و در معرفتش ذو انفاس حوزه خراسان عصر معرفت گواهی مرقوم داشتند و اعیان حوزات و جامعات شهادت‌ها داده‌اند از این دار ملال رخت بربست و جمع مریدان و تشنگان تتبعات و افاضاتش را در حسرت گذاشت.<br /> <br /> بعید است که این روزگار را تاب و توان جلوه‌ای دگر همچو آن آفتاب اهل معنی فراهم آید و مادر گیتی به زایش همچون او مفتخر گردد. به نوبه خویش فقدان او را ضایعه‌ای سخت بر نسل بزرگان ادب و معرفت ایران اسلامی می‌دانم که برخی سالیان مدید در انتظار مراجعتش به موطن دست به دعا، جمله‌ای در ذکر محاسن او به ثنا و پاره‌ای در ذکر خیر او در حلقه اهل وفا بودند.<br /> <br /> قطعا در این آنات و لحظات بر مائده لطف مولایش علی بن موسی الرضا علیه التحیه و الثنا نشسته، دیده بر احسان آن اولیا نعم بسته و از محن و هموم این زمانه رسته است. یادش جاودانه این سرزمین اهل معرفت و روحش قرین عنایات اهل بیت عصمت و طهارت سلام الله علیهم باد.»&lt;ref name=&quot;برافراشته&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5517083/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87 |عنوان=مهدوی دامغانی پرچم تشیّع را در دانشگاههای غرب برافراشته نگاه داشت}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====روح الله دهقانی فیروزآبادی، رییس جهاددانشگاهی====<br /> «بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> انالله و اناالیه راجعون<br /> <br /> رحلت دانشمند برجسته و استاد مسلّم علوم معقول و منقول، ادیب عالیقدر دکتر احمد مهدوی دامغانی (ره) را به خاندان مکرّم آن فقید سعید، حوزویان و دانشگاهیان و عموم علاقمندان و بهره‌مندان از کمالات علمی و فضائل اخلاقی ایشان تسلیت عرض می‌کنم.<br /> <br /> بی تردید فقدان آن عالم فرزانه که سالیان متمادی از عمر شریف اش را مصروف پژوهش و تفقه و تعلیم نمود، ضایعه ای بزرگ است.<br /> <br /> اینجانب از خداوند سبحان برای آن ارادتمند حقیقی ساحت قدسی اهل بیت عصمت و طهارت که از دلدادگان آستان حضرت اباالحسن الرضا (ع) بود، رحمت واسعه و علوّ درجه و برای داغدیدگان این مصیبت و ثلمه‌ی جبران ناپذیر، شکیبائی و اجر الهی مسألت می‌نمایم.&lt;ref name=&quot;جهاد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401032920267/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پیام تسلیت رییس جهاددانشگاهی در پی درگذشت دکتر مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> ====احمد مروی، تولیت آستان قدس رضوی====<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> انّا لله و انّا الیه راجعون<br /> <br /> خبر درگذشت استاد و محقق فرزانه، ادیب و پیشکسوت شهیر عرصه علم و ادب، شادروان دکتر احمد مهدوی دامغانی طاب ثراه که عمر بابرکت خویش را وقف مجاهدت و خدمت به نشر و ترویج معارف نورانی قرآن و اهل‌بیت(ع) و تدریس فقه و علوم اسلامی و الهیات و زبان و ادبیات فارسی نمود، موجب تأثر و تألم گردید.<br /> <br /> این‌جانب در جوار مضجع شریف حضرت علی بن موسی‌الرضا(ع) فقدان آن دانشمند گران‌مایه را به همه ارادتمندان و شیفتگان عرصه علم و فرهنگ به‌ویژه خانواده محترم و همچنین علاقه‌مندان و شاگردان ایشان، تسلیت عرض نموده، برای بازماندگان صبر جزیل و برای روح آن فقید سعید، غفران و رحمت واسعه الهی مسألت می‌نمایم.<br /> <br /> بدون شک آرمیدن این استاد فقید در جوار مضجع شریف و نورانی حضرت ثامن‌الحجج علیه آلاف التحیة و الثناء نوعی قدردانی و تجلیل از خدمات ارزنده ایشان در توسعه معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام می‌باشد.&lt;ref name=&quot;آستان&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401032920199/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%AF%D8%B3-%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C |عنوان=پیام تسلیت تولیت آستان قدس رضوی در پی درگذشت استاد احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====علی کریمی جهرمی====<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> ‌انا لله و انا الیه راجعون<br /> <br /> جناب مستطاب حجت الاسلام و المسلمین آقای مهدوی دامغانی دامت برکاته<br /> <br /> خبر درگذشت عموی معظم، استاد گرانمایه و بلند پایه جناب آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی حشره الله مع اولیائه موجب تأسف و تأثر گردید.<br /> <br /> از خداوند متعامل مسئلت دارم ایشان را با موالیان گرامیشان محشور فرماید.<br /> <br /> عرض سلام و تسلیت مرا به بازماندگان آن دانشمند فرزانه ابلاغ فرمایید.<br /> <br /> سعادت و سلامت همگان به خصوص جنابعالی را از خداوند متعال مسئلت دارم.&lt;ref name=&quot;جهرم&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401032920031/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%B1%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پیام تسلیت آیت الله کریمی جهرمی درپی درگذشت دکتر مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه کشور====<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> درگذشت استاد فرزانه و محقق ارجمند فرهنگ ایران زمین، ادیب شهیر و پیشکسوت، شادروان دکتر احمد مهدوی دامغانی موجب تاثر و اندوه گردید.<br /> <br /> آن استاد و ادیب نام‌آشنا که شیفته و دلداده خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام بود و قلبش برای ایران عزیز می‌تپید، عمر با برکت خود را در خدمت به نشر و ترویج معارف نورانی قرآن و اهل بیت علیهم السلام و تدریس فقه و علوم اسلامی و الهیات و زبان و ادبیات شیرین فارسی سپری کرد.<br /> <br /> اینجانب فقدان آن دانشمند گرانمایه را به همه علاقه مندان و شیفتگان علم، فرهنگ و تمدن ایران اسلامی به خصوص خانواده عزیز و علاقمندان و شاگردان ایشان، همچنین جامعه ایرانیان شریف مقیم خارج از میهن تسلیت عرض می کنم و برای بازماندگان ارجمند ایشان صبر جزیل و برای روح آن فقید سعید آرامش و غفران واسعه الهی مسألت می نمایم.&lt;ref name=&quot;خارجه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401032819306/%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=تسلیت امیرعبداللهیان در پی درگذشت احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محمدجواد ظریف====<br /> « انا لله و انا الیه راجعون<br /> <br /> از شمار دو چشم یک تن کم<br /> <br /> وز شمار خرد هزاران بیش<br /> <br /> درگذشت استاد فرزانه، دانشمند وارسته، ادیب متخلق و عاشق پاکباخته ایران و اسلام و اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام، شادروان دکتر احمد مهدوی دامغانی، ضایعه‌ای دردناک و سهمگین است.<br /> <br /> اینجانب که در دوران خدمت در نیویورک و در سفرهایی که برای حضور در سازمان ملل متحد به آن دیار داشتم افتخار شاگردی، مصاحبت و بهره‌گیری از محضر پرفیض آن عزیز را داشتم، فقدان این ستاره علم و ادب ایران و تشیع را به خاندان و دلبستگان ایشان و به ویژه به فرزند دانشمندشان، سرکار خانم دکتر «فریده مهدوی دامغانی»، تسلیت عرض می‌نمایم. از خداوند بزرگ علو درجات این عاشق دلباخته اهل بیت و هم‌نشینی با موالیانش و صبر و اجر برای همه بازماندگان مسئلت دارم.<br /> <br /> روانش شاد و یادش جاودان باد.»&lt;ref name=&quot;ظریف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401032819351/%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=تسلیت ظریف برای درگذشت &quot;احمد مهدوی دامغانی&quot;}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[احمدرضا قائم‌مقامی]]، استاد گروه فرهنگ و زبان های باستانی دانشگاه تهران====<br /> استاد احمد مهدوی‌دامغانی، ادیب بزرگ و عربی‌دان یگانه و سرسپردهٔ آل رسول، دور از شهر و دیار و مولای خویش، در غربت جان سپرد. مرا نرسد که در بزرگی او سخنی بگویم؛ زبانم کوتاه است؛ قلم‌انداز قدری حسب حال می‌گویم.<br /> دانشجوی لیسانس که بودم، استاد آن مقالهٔ ممتع دربارهٔ ایوان مداین را به ایران فرستاده بودند که گویا در یکی از جشن‌نامه‌ها چاپ شود. پاکنویس آن را به اعتبار آنکه خطم ناخوش نبود به بنده سپردند. حیف که جوان بودم و خام و از آن دستخط شریف عکسی برنداشتم.<br /> مدتی بعد درس و بحثم به راه‌های دیگر کشید، ولی چند سال بعد آنچه از او به دست آوردم با شوق بسیار خواندم و به قدر حوصله از آن بهره چیدم. خواندن نوشته‌های او را به دوستان جوان نیز توصیه کردم و بعضی را سپاسگزار یافتم. انشاء ملایانهٔ او، که پسند نسل جوان نبود، گاه شیرینی، یا نمکی، داشت که وقتی کتابی را از او به دست می‌گرفتم، مخصوصاً خاطرات او را، معمولاً آن را زمین نمی‌گذاشتم تا تمام شود. نثر او علی‌الخصوص از آن جهت اهمیت داشت که به نظرم در زمان ما هیچ کس کلمات را مانند او در جای درست خود به کار نمی‌برد، و این فضیلتی بود که در نسل‌های پیشین بیشتر از همه از آن مرحوم تقی‌زاده و مینوی بود. دوری از وطن او را از «فارسی انقلابی» دور نگه داشته بود. فضل او جای دیگر نشیند. من بنده از خلال آثارش، به قدر توان، فضل و علم او را شناخته‌ام و این البته، چنانکه شاگردان و نزدیکانش گواهی داده‌اند، بهری از دانش بیکران او بود.<br /> وقتی که به عضویت افتخاری فرهنگستان زبان درآمدند، در پیامی مرقوم فرموده بودند که به قول فلان ادیب فرانسوی (فراموشی از بنده است) که به عضویت آکادمی فرانسه درآمد، من در قبال فضلای فرهنگستان صفری هستم در سمت چپ عدد، ولی در واقع عضویت او افتخاری بود برای فرهنگستان.<br /> تا آن جا که من بنده از دور دریافتم، همیشه آرزوی بازگشت به وطن داشتند، ولی موانع و عوایقی ظاهراً در کار بود. یکی از دولت‌مردان به ایشان گفته بودند که کسی مانع ورود شما به ایران نیست. به مزاح فرموده‌ بودند می‌ترسم مانع خروجم باشند!<br /> <br /> خداش بیامرزاد!»&lt;ref name=&quot;عادل&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[غلامعلی حداد عادل]]، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی====<br /> بسمه‌تعالی<br /> <br /> استاد ارجمند دکتر احمد مهدوی دامغانی، عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی، پس از یک عمر طولانی و پربرکت در دانشوری و دانش‌پژوهی دیده از جهان فروبست. او که به خاندانی از علمای دین تعلق داشت و در محضر بزرگانی از اهل علم و استادان دانشگاه دروس حوزوی و دانشگاهی را آموخته بود، ده‌ها سال در ایران و خارج از ایران در رشته‌هایی مانند ادبیات عرب و متون قدیم فارسی، در معارف اسلامی و عرفان و فقه و کلام به تحقیق و تدریس و تألیف اشتغال داشت و به‌ویژه در ادبیات عرب استادی بی‌بدیل بود.<br /> فرهنگستان زبان و ادب فارسی فقدان این دانشمند ایران‌دوست و ایران‌شناس را به جامعۀ علمی و فرهنگی و ادبی کشور و بازماندگان محترم و شاگردان و دوستان و ارادتمندان ایشان تسلیت می‌گوید و برای آن بزرگوار در جوار رحمت حق، علو درجات و مغفرت مسئلت می‌کند.»&lt;ref name=&quot;عادل&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401032819768/%D8%A2%D8%B1%D8%B2%D9%88%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%B7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B9%D8%B4<br /> |عنوان=آرزوی مهدوی‌ دامغانی برای بازگشت به وطن و موانعش}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محمدمهدی اسماعیلی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی====<br /> «انا لله وانا الیه راجعون<br /> <br /> خبر درگذشت استاد پیشکسوت، ادیب و محقق گرانمایه مرحوم‌ دکتر احمد مهدوی دامغانی موجب تاثر گردید.<br /> <br /> این پژوهشگر گرامی طی سالیان متمادی آثار گرانسنگی در حوزه‌های دینی و معرفتی را به جامعه فرهنگی و علمی ارایه کرد که از زمره خدمات ماندگار وی محسوب می‌شود. <br /> <br /> فرصت را مغتنم شمرده و از درگاه ربوبی برای ایشان رحمت و مغفرت واسعه و جهت بازماندگان و دوستداران خاصه خانواده گرامی صبر و اجر آرزو می‌کنم.»&lt;ref name=&quot;ارشاد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401032819851/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پیام وزیر ارشاد برای درگذشت احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====علی‌اکبر ولایتی====<br /> خبر درگذشت محقق، نویسنده و محقق پیشکسوت، جناب آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی موجب تاثر و تاسف فراوان گردید.<br /> ایشان که از چهره های ارزشمند علمی و ادبی بودند، عمر با برکت خویش را در راه اعتلای فرهنگ و ادب فارسی صرف نمود و خدمات ارزشمندی را ارایه کرد.<br /> اینجانب مصیبت وارده را به خانواده معزز و علاقه مندان تسلیت و تعزیت عرض نموده ، از درگاه خداوند متعال رحمت واسعه الهی و برای بازماندگان صبر و اجر مسئلت می‌نمایم.&lt;ref name=&quot;ولایتی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401032819938/%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=تسلیت ولایتی در پی درگذشت احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====رضا داوری اردکانی، رئیس فرهنگستان علوم====<br /> &quot;هوالباقی<br /> <br /> از شمار دو چشم یک تن کم<br /> <br /> وز شمار خرد هزاران بیش<br /> <br /> درگذشت استاد ادب و فرهنگ ایران و اسلام، مرحوم آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی ضایعه‌ای بزرگ است.<br /> این ضایعه و مصیبت بزرگ را به جامعه دانش و فرهنگ و به اعضای خاندان گرامی مهدوی دامغانی بخصوص به استاد گرامی جناب آقای دکتر محمود مهدوی دامغانی تسلیت عرض می‌کنم و از خداوند بزرگ برای دانشمند فقید رحمت و مغفرت و برای بازماندگان ارجمند صبر و سلامت مسئلت دارم.»&lt;ref name=&quot;علوم&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.isna.ir/news/1401032920688/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C|عنوان=پیام تسلیت رئیس فرهنگستان علوم در پی درگذشت دکتر مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حسن روحانی، رئیس جمهور سابق====<br /> انا لله و انا الیه راجعون<br /> <br /> ▫️با کمال تاثر، درگذشت محقق و اندیشمند وارسته و محب اهل بیت علیهم السلام، زنده یاد دکتر احمد مهدوی دامغانی را به اصحاب علم و ادب، دوستداران و به ویژه فرزندان بزرگوارش تسلیت می گویم.<br /> <br /> ▫️این شخصیت فرهیخته با برخورداری از کمالات علمی توام با فضایل اخلاقی و انسانی فراوان، آثار علمی ارزشمندی بخصوص در عرصه فرهنگ و ادب کشور از خود بر جا گذاشت که به یقین نام او را همواره در یادها زنده نگه خواهد داشت.<br /> <br /> ▫️ اینجانب ضمن تجلیل از یک عمر خدمات ماندگار آن مرحوم، از درگاه خداوند بزرگ برای ایشان رحمت الهی و جایگاه برین در سرای باقی و برای عموم بازماندگان صبر و سلامتی خواستارم.&lt;ref name=&quot;حسن روحانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.isna.ir/news/1401032920662/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C|عنوان=پیام تسلیت حسن روحانی درپی درگذشت مرحوم مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===سوابق علمی‌اجرایی===<br /> * عضو شورای عالی علمی دائرة المعارف بزرگ اسلامی: از 1392 تاکنون<br /> * تدريس عرفان اسلامی در دانشگاه مادريد: از 1353-1354ش<br /> * رئيس کانون سردفتران اسناد رسمی: از 1354ش<br /> * تدريس در دانشگاه هاروارد و پنسيلوانيا: از 1366ش/1987 تاکنون<br /> <br /> ===دیدگاه و اندیشه===<br /> ====تأكيد بر آموزش قرآن====<br /> به كسي كه نمي‌تواند قرآن را درست بخواند، نبايد اجازه ورود به دوره كارشناسي ارشد و دكتراي رشته زبان و ادبيات عرب داد. من از تمامي استادان ادبيات عرب در سراسر جهان مي‌خواهم كه به اين نكته مهم توجه كنند. من در دانشگاه، روز اول درس، قرآن را به دانشجويان مي‌دادم و اگر قرآن را بلند نبودند، به كلاس راه نمي‌دادم. محال است كسي كه قرآن را درست نمي‌خواند و نمي‌فهمد، بر ادبيات فارسي و عرب مسلط باشد. اگر چنين كسي مي‌گويد ادب فارسي يا عربي مي‌دانم، خيلي بي‌حيا بايد باشد. زيرا مبنا و پايه ادب فارسي و عربي قرآن كريم است.&lt;ref name=&quot;هاروارد&quot;/&gt;<br /> <br /> ====به نواندیشی دینی اعتقاد ندارم====<br /> من ابدا و اصلا اعتقادی به نواندیشی دینی ندارم و هرگونه نواندیشی را با اصول و فروع دین و مذهب اسلام و تشیع مغایر و معارض می‌دانم، زیرا آنچه نواندیشان به خیال خودشان از اسلام و تشیع تصور می‌کنند و ارائه می‌دهند، شیر بی‌یال و دم و خالی از دیانت و مذهب و تشیع است. آن کسانی که با حرف‌های خود انکار وحی محمدی‌ می‌کنند و به آن توهین‌ می‌کنند و توجیه می‌کنند و وحی را در حد خواب دیدن تنزل می‌دهند و در عین حال مثنوی مولوی را با قرآن مقایسه می‌کنند، همان مثنوی را نیز به درستی نخوانده‌اند، چه برسد به قرآن مجید. هر کسی وحی را نمی‌فهمد و وحی در مقام امر است نه در مقام فهم. این حرف‌ها، حرف‌های جسمیان است و از روح و اعتقاد و ایمان خالی است و بیشتر برای این است که خود را از تکالیف مذهبی خلاص کنند. نواندیشی در دین معنا ندارد، ما همان دینی را داریم که امیرالمومنین (ع) و سید الشهدا(ع) و ائمه معصومین همان را دارند. من نه تنها اعتقادی به نواندیشی ندارم، بلکه نواندیشی را مخالف دین و مذهب می‌شمارم.&lt;ref name=&quot;میراث&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://torbatema.com/1399/09/18/%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D8%A7%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A2%D9%82/|عنوان= احمد مهدوی دامغانی و میراث او}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===احمد مهدوی دامغانی از نگاه دیگران===<br /> ====[[مهدی فیروزان]]، مدیرعامل موسسه شهر کتاب[[پرونده:م ف.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> آدم‌های بزرگ، دو گونه تاثیرگذاری دارند؛ تاثیرات مشهود و تاثیرات غیرمشهود. تاثیرات مشهود شاید مصداقی و شاید عمومی باشند. همیشه این سوال در ذهنم بود و با وجود استاد احمدی مهدوی دامغانی جوابش را گرفتم که «ایرانی‌های باسواد و اهل دانش که به خارج از کشور می روند، چه نسبتی با دیگر ایرانی ها پیدا می کنند؟»<br /> حضور استاد احمد مهدوی دامغانی به نیابت از ایرانیان در آن سوی مرزها، یعنی حضور ایرانیان در جهان جدیدی که در حال شکل گیری است. اگر رجال ما بتوانند حضور موثری در عرصه بین الملل داشته باشند، ایران در آینده جهان سهیم خواهد بود.&lt;ref name=&quot;تاکید&quot;/&gt;<br /> <br /> ====حجت الاسلام والمسلمین سید محمود دعایی، مدیر موسسه مطبوعاتی اطلاعات[[پرونده:دعایی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]==== <br /> با رسیدگی های مقام معظم رهبری، استاد به هیچ عنوان ممنون الورود نیستند و می توانند به ایران بیایند. در برنامه ای به خدمت آیت الله شاهرودی رسیدم و ایشان هم به من گفت که رهبر انقلاب، بر روی حق تدریس و علم آقای دکتر تاکید زیادی دارند. دکتر مهدوی دامغانی علاوه بر دانشگاه هاروارد، استاد پروازی بسیاری از دانشگاه های معتبر دنیاست. آیت الله العظمی سیستانی در سفری که برای مداوا به لندن داشتند، هیچ کس را به حضور نپذیرفتند، اما دکتر دامغانی را پذیرفتند و ساعت ها با هم گپ و گفت داشته و صفا کردند.&lt;ref name=&quot;تاکید&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/2297034/%D8%AF%D8%B9%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF |عنوان=دعایی: رهبری روی علم دکتر مهدوی تاکید زیادی دارند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[فتح‌الله مجتبایی]][[پرونده:فتح‌الله.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> دکتر مهدوی از آن وجودهای باقیمتی است که وقتی در ایران بود، همه از وجودش بهره می‌بردند و حالا هم که خارج از ایران است، یک وجود قابل استفاده و بهره بردن است. آشنایی من با ایشان به سال 50 قبل بر می‌گردد که از دانشگاه ادبیات به دانشگاه الهیات دانشگاه تهران منتقل شدم. دکتر مهدوی در دانشگاه الهیات، زبان عرب تدریس می‌کرد. ما غالبا در اتاق دکتر یزدگردی یکدیگر را ملاقات می‌کردیم. دکتر یزدگردی کتابی درباره پرندگان می‌نوشت و از دکتر مهدوی کمک می‌گرفت. من از دیدن اطلاعاتی که دکتر مهدوی در اختیار دکتر یزدگردی می‌گذاشت، بسیار متعجب می‌شدم و می‌دیدم که این مرد چه میزان از زبان عربی آگاه است. مثلا نام‌های مختلف گنجشک را در دوره‌های عمرش می‌دانست و این لغات را به دکتر یزدگردی منتقل می‌کرد.<br /> دکتر مهدوی از نظر اخلاق و تواضع علمی، شایسته هزار گونه تقدیر و تجلیل است. ایشان به هیچ وجه دچار خودبزرگ بینی و اینگونه بیماری‌ها که برخی از جوانان و پیران رشته ما به آن مبتلا هستند، نیست. فروتنی خاص ایشان واقعا دکتر محمدی را متعجب می‌کرد چون یک بار که سوالی از دکتر مهدوی پرسید، ایشان گفت جواب این سوال را باید از استاد بدیع الزمانی پرسید. معمولاً رقبای علمی چنین کاری را در حق یکدیگر انجام نمی‌دهند.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> =====یک خاطره=====<br /> یک بار بعد از انقلاب، با مرحوم مطهری و مرحوم مفتح در اتاق دکتر مفتح در دانشکده الهیات بودیم. گفته شد که نسبت به دکتر مهدوی بی‌مهری‌هایی می‌شود. مرحوم مطهری برآشفت و گفت این حرف‌ها صحیح نیست و مهدوی از ستون‌های دانشکده الهیات است و حرف‌هایی که درباره ایشان زده‌اند، بیهوده است. با وجود سفارش‌هایی که مرحوم مطهری درباره دکتر مهدوی کرده بود، شرایطی پیش آمد که ایشان از ایران رفت و من هم دیگر ایشان را ندیدم تا چند سال پیش که در دانشگاه دنور آمریکا سخنرانی داشتم. ای‌کاش شرایط به گونه‌ای شود که اینجا و در ایران هم بشود از حضور دکتر استفاده کرد.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[مهدی محقق]]، مدیرعامل انجمن آثار و مفاخر فرهنگی کشور[[پرونده:مهدی محقق.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> به یاد دارم که در سال‌های جوانی در مدرسه سپهسالار با مرحوم مطهری، محیط طباطبایی و دکتر مهدوی جمع می‌شدیم و جلساتی داشتیم. در یکی از آن جلسات رهبر انقلاب هم آمدند. من با دکتر مهدوی قوم و خویش هستم و با هم ارتباط خانوادگی داریم. زمانی که داشتم معمم می‌شدم، آشیخ کاظم پدر دکتر مهدوی عمامه را روی سرم گذاشت. دکتر مهدوی هم به شوخی گفت: «اللهم توجّه به تاج العمامه». آشیخ کاظم هم به او گفت: تو لیاقتش را نداشتی. البته بعدها معلوم شد که من هم لیاقتش را نداشتم. به هر حال دکتر مهدوی علاقه فراوانی به ادبیات عرب داشت و همیشه هنگام ورود به مدرسه مشهد، اشعار عربی را با صدای بلند می‌خواند.<br /> بعدها استاد بزرگی را کشف کردیم که استاد بدیع الزمانی کردستانی نام داشت و نامش در این مجلس رفت. جالب و دردآور است که این مرد بزرگ ناچار بوده دفترنویس پادگانی در کرمانشاه باشد. بعد کسی ایشان را شناخته بود و کاری کرده بود که در یک دبیرستان به دبیری مشغول شود. به یاد دارم در جوانی می‌خواستم برای طلبگی به قم بروم که آیت الله وحید خراسانی رای من را زد و گفت قم از نظر ادبی قوی نیست. به مدرسه مشهد برو. به این ترتیب من هم به حوزه مشهد رفتم.<br /> در آن زمان 3 نفر الگوی من بودند و من را ترغیب به رفتن سر درس ادیب نیشابوری کردند. یکی از آن‌ها دکتر مهدوی دامغانی بود. حالا که نگاه می‌کنم این سوال به نظرم می‌رسد که واقعا آیا حیف نیست که دانشجویان ایرانی از محضرش استفاده نمی‌کنند؟ او در‌ هاروارد است و ما از وجودش بی بهره. البته در‌ هاروارد، ایشان به دانشجوها درس نمی‌دهد بلکه اساتید را تربیت می‌کند. این هم از ضایعات مملکت ماست که به جای جذب کردن، دفع می‌کنیم.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[جلال خالقی مطلق]][[پرونده:خاقی مطلق.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> دکتر مهدوی و فردوسی 3 شباهت با یکدیگر دارند. اول، ارادت هر دو به خاندان نبوت است. دوم، دلبستگی‌شان به زبان و ادبیات فارسی و سوم مهر این دو به میهن و ایران است. البته یک مورد هم هست که من درباره فردوسی حدس می‌زنم و درباره دکتر مهدوی مطمئن هستم و آن هم تواضع این مرد است. به این نکته هم اشاره کنم که بهترین و مستندترین مقاله درباره مذهب فردوسی، توسط دکتر مهدوی دامغانی نوشته شده است.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[بهاءالدین خرمشاهی]][[پرونده:خرمشاهی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> من شاگردی دکتر مهدوی دامغانی را کرده‌ام. ممکن است بپرسید چگونه؟ انتشارات امیرکبیر از من خواست تا 4 هزار بیت بوستان سعدی را که فروغی تصحیح کرده، دوباره تصحیح کنم و غلط‌هایش را بگیرم. خُب 700 بیت از این 4 هزار بیت، عربی هستند و من هم اصلا عربی بلد نیستم. به همین دلیل از دکتر مهدوی کمک خواستم. به این ترتیب من 20 جلسه به خدمت ایشان رسیدم و دکتر هم ابیات عربی بوستان را معنی کرد. یک بار هم به خاطر دارم که از دست من به فریاد درآمد که: خرمشاهی تو چرا این قدر، کم عربی می‌دانی؟&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/2297114/%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%87%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D9%84%D9%82|عنوان=شباهت‌های مهدوی دامغانی و فردوسی از نظر خالقی مطلق}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حجت‌الاسلام و المسلمین محمدجواد حجتی کرمانی[[پرونده:حجتی کرمانی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> بشریت مقصدی بالاتر از زندگی مادی دارد. انبیا و عالمان هم انسان را به خلیفه اللهی بودن و ارزش معنوی اش دعوت می کنند. استاد دامغانی، بقیه السلف ادبیات گذشته است و کسی را مثل او نمی شناسم که تا این اندازه نسبت به ادبیات گذشتگان وفادار باشد. مخاطب وقتی مقاله ای از استاد را می خواند، محظوظ می شود و به استاد آفرین می گوید.<br /> بسیاری از آیت‌الله های ما، بعد از لفظ آیت الله، عنوان دکتر دارند. حالا چرا آدمی مانند دکتر احمدی مهدوی دامغانی که در دنیای غرب به معنای واقعی حجت اسلام و آیت الله است، نباید آیت الله نامیده شود؟ این چه نوع انحصارطلبی است که ما آخوندها داریم که عنوان آیت الله را فقط برای خودمان می خواهیم؟ من می خواهم گلایه کنم. استاد مهدوی در زمینه آیت اللهی همه چیز دارد، فقط عمامه ندارد. پیشنهاد می کنم این مساله را به ایشان بگوییم.&lt;ref name=&quot;آیت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====حجت‌الاسلام و المسلمین سیدمحمد موسوی بجنوردی====<br /> دکتر احمدی مهدوی دامغانی، فرزند دانشمند معظم و ادیب توانا آشیخ کاظم دامغانی است. ایشان به حق در فقه و اصول مجتهد است و هم در ادبیات و فلسفه هم تا حدودی. اما در ادبیات به معنای واقعی مجتهد است. یعنی در ادبیات عرب اجتهاد می کرد و می کند. من، ادیب نیشابوری دوم را درک نکردم ولی می گویند که دکتر احمد در حوزه ادبیات عرب از او بهتر است. ایشان در دانشگاه هاروارد، بسیار منشا اثر است و با دایره المعارف بزرگ اسلامی نیز در ارتباط است. باید همه دعا کنیم تا خدا طول عمرش بدهد و بیت مهدوی دامغانی همیشه فروزان باشد.&lt;ref name=&quot;آیت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/amp/2297038/ |عنوان=حجتی کرمانی: چرا نباید دکتر مهدوی را آیت‌الله بنامیم؟}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حجت‌الاسلام والمسملین حسین مهدوی دامغانی، برادرزادهٔ استاد====<br /> من چند سفر زیارتی با استاد دامغانی همراه بودم، هم در مکه مکرمه و زیارت بیت‌الله‌الحرام و هم در دو سفر عتبات عالیات در خدمت ایشان بودم. ایشان یک حالت رقیق القلب و بکائی داشتند که هر وقت نام مبارک حضرت رضا(ع) می‌آمد، منقلب می‌شدند و اشک می‌ریختند و این قضیه در سال‌های آخر عمرشان شدت بیشتری پیدا کرده بود. با بالارفتن سن، بی‌تابی ایشان نیز برای زیارت حرم حضرت رضا(ع) بیشتر می‌شد کما اینکه تصاویر ارادت ایشان در حال سلام دادن به حضرت رضا(ع) در گفت‌وگو با برنامه شوکران صداوسیما را همه مردم ملاحظه کردند. <br /> ایشان علاقه‌مندی خاص و ارادت قلبی ویژه‌ای را برگرفته از مرحوم پدرشان آیت‌الله العظمی دامغانی به محضر مبارک حضرات معصومین(ع) داشتند. من چون در حرم حضرت امیرالمؤمنین(ع) و حرم حضرت امام حسین(ع) در خدمت ایشان بوده‌ام، آن حالت بکاء لا ینقطع و گریه مداوم ایشان که ناشی از رقت قلب ایشان بود را از نزدیک شاهد بودم.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> =====خاطره‌ای از دیدار استاد با آیت‌الله سیستانی=====<br /> با توجه به سوابقی که ایشان از جوانی با آیت‌الله سیستانی داشتند، مکرر اتفاق افتاده بود که خدمت این مرجع عالی‌قدر رسیده بودیم. در جلسه‌ای که من نیز در آن حضور داشتم، اظهار محبت و لطف آیت‌الله سیستانی به آقای دکتر مهدوی به نحوی بود که اطرافیان آقای سیستانی را متعجب کرده بود. وقتی افراد به ملاقات آیت‌الله سیستانی می‌روند معمولاً در حدود ۶-۵ دقیقه بیشتر وقت آقا را نمی‌گیرند ولی در جلساتی که ما به محضرشان می‌رسیدیم چیزی حدود نیم ساعت صحبت می‌کردیم. این نکته را هم نقل کنم که آیت‌الله سیستانی فرمودند: من در حال حاضر مسلط‌ ‌تر از شما به ادبیات عرب و ادبیات فارسی در عالم سراغ ندارم.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[محمدرضا شفیعی کدکنی]]====<br /> دکتر احمد مهدوی تسلط حیرت آوری بر زبان عرب دارد و یکی از برجسته‌ترین فرانسوی دانان ایران است. او را نمونه ایرانی دانشمند و ایده آل می‌دانم... دکتر مهدوی از نظر من، مظهر ایمان در معنی خالص و زلال آن است.&lt;ref name=&quot;شمسا&quot;/&gt; آدم در زندگی کمتر کسی را می‌تواند «دربست» قبول داشته باشد، هر قدر به آن شخص ارادت و اخلاص داشته باشد، اما من دکتر مهدوی را دربست قبول دارم و او را نمونه یک ایرانی اندیشمند و ایده‌آل می‌دانم، این مسئله از نوادر امور است و استثنا از قاعده‌ای عام و جهان‌شمول. شما هر قدر فانیِ در وجود کسی باشید، باز از اختلافات جزئی نمی‌توانید برکنار بمانید، اما در مورد دکتر مهدوی من این چنین حالتی دارم، دکتر مهدوی از نظر من مظهر ایمان در معنی خالص و زلال است. این‌همه دانش و جهان‌دیدگی و نشست و برخاست با همه نوع مردم، در ایران و فرانسه و آمریکا، هیچ نتوانسته است کوچکترین خدشه‌ای در تجربه روحی و ایمانی او ایجاد کند.&lt;ref name=&quot;دربست&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/03/28/2730217/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88%DA%AF%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1%D9%86%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B4%D9%81%DB%8C%D8%B9%DB%8C-%DA%A9%D8%AF%DA%A9%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%88-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA-%D9%82%D8%A8%D9%88%D9%84-%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA |عنوان=گفت‌وگویی منتشرنشده با احمد مهدوی دامغانی؛ مردی که شفیعی کدکنی او را «دربست» قبول داشت}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====دکتر علی شمسا، استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد====<br /> اینکه آن ور دنیا، انسانی مسلمان، هنگام خروج از منزل رو به بقعه نورانی حضرت رضا (ع)، دست به سینه ایستاده است و به حضرت سلام مخصوص می‌دهد: «السلام على علی بن موسی الرضا المرتضی، الأمام التقی النقی ...» چیز غریبی است.&lt;ref name=&quot;شمسا&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[دکتر محمود امیدسالار]]====<br /> استاد دانشمند دکتر احمد مهدوی دامغانی از معدود دانشمندانی است که هم از سلاله علم است، هم تحصیلات سنتی و دانشگاهی را گذرانده، و نیز شاگردانی پرورده است که از نظر اخلاقی و علمی راه و روش استاد بزرگوارشان را ادامه می‌دهند.<br /> استاد احمد مهدوی دامغانی که حافظ قرآن است در دوری از وطن نیز مایه افتخار ایرانیان بوده است و هست. به خاطر دارم که یکی از ایرانیانی که در یکی از دانشگاه‌های معتبر این سامان تدریس می‌فرماید برای من داستانی از احاطه علمی استاد روایت کرد که خود شاهد آن بود. بنده برای حسن ختام، این داستان را که بیش از ۳۰ سال پیش از او شنیده ام، در اینجا نقل به مضمون می‌کنم. این دوست می‌گفت که روزی با استاد مهدوی و مرحوم دکتر جورج مقدسی (George Makdisi ۱۹۲۰-۲۰۰۲) که از استادان نامدار عرب و سال‌ها رئیس دانشکده شرق شناسی دانشگاه پنسیلوانیا بود، در دانشگاه حضور داشته است.&lt;ref name=&quot;امید&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/88492/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1 |عنوان=درباره استاد دانشمند دکتر احمد مهدوی دامغانی از زبان دکتر محمود امیدسالار}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پروفسور فضل‌الله رضا===<br /> یکی از پرچم‌داران ادب سنتی فارسی، دکتر مهدوی دامغانی، استاد بی‌بدیل دانشگاه هاروارد آمریکاست که به ادبیات سنتی عربی و زبان فرانسه اشراف دارد. ریشه‌های بسیاری از صور خیال شاعران بزرگ ما را در ادبیات عرب شناسایی کرده است. استاد مهدوی از مدرسان و پژوهشگران حلقه استاد فروزانفر و استاد جلال همایی است که روانش، جد اندر جد، در خاندان دانشگاهی بلندآوازه محقق و مهدوی دامغانی با ادبیات فارسی و عربی عجین بوده است، سروی سایه‌فکن بر گستره معارف اسلامی، استادی خطیب و نویسنده و شاعر و خطاط. بخشی از نوشته‌های استاد مهدوی از شاهکار‌های نثر روان فارسی معاصر است.&lt;ref name=&quot;رضا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://shahraranews.ir/fa/news/113064/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%E2%80%8A-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%81%DA%A9%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C|عنوان=استاد مهدوی  دامغانی، سروی سایه‌فکن بر گستره معارف اسلامی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمدجعفر یاحقی]]====<br /> دکتر مهدوی دامغانی از معدود اندیشمندانی است که از پنجره حوزه به دانشگاه نگاه می‌کند، به این معنی که بنیاد خانوادگی و فکری‌اش حوزوی است و از آن طریق وارد مراحل آکادمیک شده است و تفکر حوزوی‌اش بر دانشگاهی غلبه دارد. با اینکه سال‌هاست در آمریکا به سر می‌برد، استاد هچون جزیره‌ای سرشار از دانش‌های تمدن اسلامی و ایرانی است و این مشخصه در آثارش نیز متبلور است.<br /> استاد مهدوی دامغانی از نسل بزرگانی، چون بدیع‌الزمان فروزانفر و جلال‌الدین همایی است که توانست علوم حوزوی را در کنار اندیشه‌های تمدنی جدید حفظ کند و با نگاه یک دانشمند عربی‌دان حوزوی به سراغ مطالعات ادبی برود. با همین نگاه، سال‌ها در دانشگاه تهران به تدریس پرداخت.<br /> چند نکته در آثار و نوشته‌های او وجود دارد که لازم است به آن‌ها اشاره کنم. نخست نکته‌یابی و گره‌یابی از متونی است که با ادبیات عربی عجین‌اند. غور و تأمل او در ادب عرب و فقه و حدیث مثال‌زدنی است. در زمان ما افرادی مثل او بسیار کمیاب‌اند.<br /> نکته دوم تواضع علمی و شخصیت عارفانه و عالمانه اوست. این ویژگی در نوشته‌هایش نیز متبلور شده است. این ویژگی از او یک عالم عامل ساخته است. وقتی آثار او را می‌خوانید، می‌بینید که در برابر همه‌کس حتی معاصران خود تواضعی مثال‌زدنی دارد. لحن حوزوی و طلبگی و لطافت قلمش نوشته‌هایش را خواندنی کرده است. بار‌ها شده است به دنبال نکته‌ای در میان نوشته‌های دکتر مهدوی بوده‌ام و بدون آنکه قصد خواندن همه نوشته را داشته باشم بی‌اختیار همه مقاله استاد را خوانده‌ام.&lt;ref name=&quot;یاحقی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/88493/%DA%AF%D9%81%D8%AA%E2%80%8C%D9%88%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AD%D9%82%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=گفت‌وگو با دکتر محمدجعفر یاحقی، درباره دکتر مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====اکبر ایرانی====<br /> چراغ عمر پرفروغ استاد احمد مهدوی دامغانی خاموش شد و جمع کثیری از علاقه‌مندان ادب و دانش از وجود پر فیض او محروم شدند، اما آثار وجودی او، یادگارهای ادبی و علمی‌اش، سخنان و نامه‌ها و مکتوباتش، چون شجره طیّبه‌ای که «اصلها ثابت و فرعها فی السماء»، فراموش نخواهد شد. او الگوی اخلاق و فروتنی بود. هرگز از او طعن و بدگویی از کسی را نشنیدم. از همه بزرگان با هر مذهب و مکتب و گرایشی که داشتند، به بزرگی و عظمت یاد می‌کرد. در ادبیات عرب همچون بدیع‌الزمان کردستانی، از بدایع و نوادر زمان حاضر بود. حاضر الذهن بود و مسلط به اشعار و نحو عربی. از این رو مرجع و علامه‌ای کم‌مانند برای اهل ادب و عربیت بود. استاد مهدوی دامغانی حافظه‌ای حیرت‌آور داشتند و بسیاری از اشعار شاعران بزرگ عرب را از مُتنبّی، بُحتُری، ابی‌تمّام طائی و... در حافظه داشتند و به مناسبت هم به کار می بردند. زنده‌یاد استاد مهدوی، از معدود برجای‌ماندگان نسل دانشمندان بسیار‌دان یک سدۀ اخیر بود که همواره نام او، فرزانگانی چون علامه بدیع‌الزمان فروزانفر و علامه محمد قزوینی را به یاد می‌آورد. ایران و تشیع، همواره دو مونس جان و مایۀ شادی روان استاد مهدوی بود. صفای باطن، تدیّن، رقّت قلب و ارادت خاصّش به اهل بیت علیهم السلام، وی را از دیگر دوستانش ممتاز کرده بود. هفته‌ای نبود که قرآن را ختم نکند و جمعه‌ای نبود که زبانش به زیارت جامعۀ کبیرۀ امام هادی (ع) مترنّم نباشد و روزی نبود که از خانه خارج شود و سرِ فروتنی و ارادت به آستان رضوی فرود نیاورد و سلام نکند.&lt;ref name=&quot;ایرانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/note/323021/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D8%B1%D9%82-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D8%AA-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%82%D9%84%D8%A8%D8%B4-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%BE%DB%8C%D8%AF |عنوان=مهدوی دامغانی، خورشید شرق در غربت غرب/ استادی که قلبش برای ایران می‌تپید}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حسن انصاری، پژوهشگر تاریخ====<br /> درگذشت شادروان استاد دکتر احمد مهدوی دامغانی به حق ضایعه‌ای بزرگ است. او از آخرین افراد نسل دانشمندانی بود که روزگار ما سخت به وجود آنان نیازمند است و متأسفانه کمتر شاهد بروز و ظهور آنان هستیم. نخستین بار با نام استاد احمد مهدوی دامغانی در دائرة المعارف بزرگ اسلامی شاید حدود سی و سه چهار سال پیش از طریق آشنایی با تصحیح کتاب کشف الحقائق عزیز نسفی آشنا شدم؛ تصحیحی خوب و با مقدمه‌ای مفید. بعد از آن از طریق استادم مرحوم محقق طباطبایی زمینه آشنایی من با استاد مهدوی بیشتر شد و آن هم از طریق آشنایی با تصحیح کتاب المجدی تألیف ابن الصوفی العمری بود که با همت محقق طباطبایی و با کوشش استاد مهدوی دامغانی با مقدمه‌ای به فارسی و مفصل منتشر شد.<br /> استاد مهدوی دامغانی به ویژه در سال‌هایی که در ایالات متحده رحل اقامت افکند بسیار فعال در حوزه تصحیح و تألیف کوشا بودند و علاوه بر آن سال‌ها برای تنی چند از دانشجویان دکتری و پست دکتری دانشگاه‌های هاروارد و پنسیلوانیا درس‌هایی را ارائه می‌دادند و متونی در ادب فارسی و عربی و گویا فقه و عقاید تدریس می‌کردند. نفس حضور ایشان در آمریکا و فعالیت در قالب تدریس برای شماری از دانشجویان و همچنین ارائه سخنرانی‌های مذهبی بی تردید در ترویج فرهنگ و ادب و زبان فارسی در میان ایرانیان و علاقه‌مندان به فرهنگ ایران و اسلام در آمریکا و همچنین تبیین مبانی تشیع تأثیر تمام داشت.<br /> استاد مهدوی علاوه بر زبان‌های فارسی و عربی از آثار فرانسه نیز به دلیل آشنایی خوبشان با این زبان بهره‌مند بودند و من خود مکرر سراغ دارم که در نوشته‌های خود به برخی منابع فرانسوی ارجاع داده‌اند و چنانکه گفتم به این زبان صحبت و حتی سخنرانی می‌کردند. از ویژگی‌های مهم استاد مهدوی دامغانی علاقه بی حد و اندازه و خالصانه نسبت به مقام مقدس اهل بیت عصمت و طهارت بود؛ و خداوند او را با موالی کرام محشور فرماید. در گفتار و در نوشتار بسیار به آداب اسلامی و ایرانی پایبند بودند و چنانکه گفتم حقیقتا آثارشان شیرینی و لطافت خاص خود را دارد.&lt;ref name=&quot;انصاری&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5517058/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%82%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%B9-%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%AA%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%B3-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF |عنوان=علاقه خالصانه به اهل بیت(ع) داشت/در آمریکا فقه تدریس می‌کرد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[میلاد عظیمی]]====<br /> احمد مهدوی دامغانی دانشمند برجسته و ادیبی بزرگ و عربی‌دانی کم‌مانند بود. اما او برای من چیزی بیشتر از «عالم» بود؛ حجتی زنده بود برای لمس این معنا که علم آدمیت است و جوانمردی و ادب؛ حجتی برای چشیدن «علمی» که منتج به «عمل صالح» می‌شود؛ نمونه‌ای روشن بود از توفیق دین برای تهذیب آدمی و تتمیم مکارم اخلاق و پرورش انسانی آزاده که «اعتقاد»» دارد اما «عقده» ندارد؛ ثابت‌قدم است اما کینه ندارد، مهربان است و ادب دارد و حلیم است و می‌تواند کریمانه ببخشد و بگذرد، چه باوفا مردی بود احمد مهدوی دامغانی، چه مهربان مردی بود. مهدوی دامغانی تلفیق و تلائمی بود از عشق سوزان به اهل‌بیت(ع) و مهر ژرف به ایران و فرهنگ ایران. او هرکه را دوستدار اهل‌بیت(ع) و خادم ایران می‌دانست ـ بدون توجه به مرام و مسلک سیاسی‌اش ـ حرمت می‌گزارد و دوست داشت، معیار مهدوی دامغانی این بود و لاغیر. نقطه کانونی شخصیت او حب اهل‌بیت(ع) و عشق به ایران بود؛ «انّی سلمٌ لمن سالمکم و حربٌ لمن حاربکم».&lt;ref name=&quot;دربست&quot;/&gt;<br /> <br /> ====حسن ذوالفقاری، نویسنده، پژوهشگر و استاد دانشگاه====<br /> استاد در دانشگاه هاروارد امریکا به تدریس مشغول بود. از ادبیات عرب گرفته تا فلسفه و منطق و فقه و اصول تدریس می‌کرد و الحق تا امروز در چیرگی و تسلط بر رموز و فنون صرف و نحو و بلاغت ادبیات عرب در ایران کسی به گرد او ‌نرسید. استاد بسیار خوش‌سخن بود و البته با ذهنی ورزیده و حاضرجواب. هیچ نکته‌ای را بدون استشهاد به شعر فارسی و عربی بیان نمی‌کرد. این چیرگی تنها منحصر به بیان شیرین و پرمغز و نغز ایشان نمی‌شد؛ بلکه مقالات پرمحتوا و عالمانه او گویای این است که قلمی استوار دارد. مقدمه‌های او بر کتاب‌های الوحشیات، دیوان خازن و اخبار النحویین البصریین سیرافی دامنه آشنایی و تسلط او را بر فنون ادب عرب نشان می‌دهد. صوابنامه تفسیر کشف الاسرار میبدی و شرح ابیات عربی کلیله و ده‌ها اثر دیگر وی حاکی از فضل و دقت نظر ممتاز وی است. استاد با تسلطی تحسین‌برانگیز به زبان عربی سخن می‌گفت. در یک هفته اقامت و همنشینی با استاد، از خرمن دانش بیکران او به مقدار وسع و بضاعت خود خوشه‌ها چیدم.&lt;ref name=&quot;پاسبانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401032920474/%DB%8C%DA%A9-%D8%B9%D9%85%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%B1%D8%AF%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 |عنوان=یک عمر پاسبانی خردمندانه از فرهنگ ایران}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===دیگران از نگاه احمد مهدوی دامغانی===<br /> ====آیت‌الله مطهری[[پرونده:شهید مطهری.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> ده روز قبل از مرگشان برای دیدن مرحوم دکتر مفتح به دانشکده الهیات رفته بودم که ایشان هم آمدند با هم صحبت کردیم و مرحوم آیت الله مطهری از این که طرفداران دکتر شریعتی خیلی حرف‌های بی‌جا می‌زنند و ادعای عجیب و غریب می‌کنند اظهار نگرانی می‌کرد و ناراحت بود.<br /> به من گفت به آقای حاج شیخ (یعنی پدر من) می‌خواهم بنویسم که ایشان چیزی خدمت آقای خمینی عرض کند چیزهای دیگری هم گفت که آن‌ها را نمی‌توانم بگویم. خدایش رحمت کند! صبح 12 اردیبهشت که شهید شد، پس از آن که به من خبر رسید پدرم به من تلفن کرد که آیا خبر راست است؟! وقتی صحت خبر را گفتم پشت تلفن گریه کرد ایشان خیلی آیت‌الله مطهری را دوست داشتند. مرحوم امام خمینی هم در جواب تسلیت برای خراسانی‌ها، به مرحوم پدرم نامه نوشته بودند. در تشییع‌اش های‌های گریه می‌کردم.&lt;ref name=&quot;شهید&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شهید بهشتی[[پرونده:شهید بهشتی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> ما 30 سال با هم رفاقت داشتیم با او از سال 1324 -که دانشجوی الهیات (یعنی دانشکده معقول و منقول) بود- دوست بودیم. او که دبیر شد من هم دبیر بودم. بعد به آلمان رفت و همیشه با هم ارتباط داشتیم. او رئیس یک قسمت کتابخانه کتاب‌های درسی بود. با مرحومان (شیخ محمدجواد) باهنر و سیدرضا برقعی -که محل کارشان نزدیک خانه ما بود- رفت و آمد داشتیم. دکتر بهشتی به من دلداری می‌داد که دلواپس نباش خیلی حرف می‌زنند ولی خیالت راحت باشد. من هستم. وقتی او شهید شد خیلی دلم سوخت نه برای خودم که یکی را از دست دادم؛ چون واقعاً یک نعمتی بود.&lt;ref name=&quot;شهید&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شهیدان رجایی و باهنر[[پرونده:شهیدان.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> من رجایی را نمی‌شناختم ولی می‌دانستم مرد خوبی است. وقتی به آمریکا رفته بود و اخبار را می‌خواندم به سادگی و صفای ذهنش احسنت و آفرین گفتم. خدایش بیامرزد! وقتی باهنر شهید شد، بر او هم خیلی گریه کردم و خیلی منقلب شدم. فی‌الواقع خیلی دلم سوخت. اگر بدانید جواد باهنر چقدر شریف بود! این مرد معصوم بود و روح مجسم بود. اصلاً نمی‌توانست بدی را تصور کند. او شاگرد من بود. به قدری آدم صاف و خوبی بود و به قدری آدم شریفی بود... که الان به گریه می‌افتم. خدایش بیامرزد! یک لا قبا و یک پیراهن کرباسی؛ در حالی که نخست وزیر بود. هیچ کدام از این‌ها هیچ بهره مادی از انقلاب نبردند. شهادت باهنر مرا بسیار منقلب کرد. درست مثل شهادت مرحوم آقای بهشتی و مرحوم آقای مطهری رحمت الله علیهما&quot;.&lt;ref name=&quot;شهید&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.ghatreh.com/news/nn64114083/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85|عنوان=خاطرات دکتر مهدوی دامغانی از شهادت ۳ نفر از یاران امام (ره) }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====علامه قزوینی====<br /> کتاب‌هایی که مرحوم قزوینی تصحیح کرده بود، در کتابخانه ما بود و من اینها را نگاه می‌کردم. قزوینی در طبقه درس‌خوانده نامی مشخص و آشنا بود، احتیاجی به معرفی نداشت. هر کس که مختصری در ادب کار کرده بود، ارادتمند قزوینی بود و برای سلامت ایشان دعا می‌کرد. من سال ۱۳۲۴ آمدم به تهران و از سال ۱۳۲۵ تا دو روز قبل از فوت مرحوم قزوینی در۱۳۲۷، خدمتشان می‌رسیدم. پنج شش مقاله هم در این زمینه نوشتم. خدا رحمتش کند! وجود لطیف ظریفی بود. خیلی عاشق علم و ادب بود؛ شیعه خیلی متعصبی هم بود. نسبت به کسانی که به حضرت امیر (صلوات الله علیه) بی‌ارادت و بی‌ادب هستند، سختگیر بود و خودش مشتاقانه ارادتمند امیرالمؤمنین (صلوات الله علیه) بود. یک روز عید غدیر سال ۲۶ یا ۲۷ بود، رفتم خدمت ایشان، خیلی خوشحال شد و گفت: مچه خوب کردی که عید غدیر آمدی» و گله کرد که: چرا دیگران نیامدند؟ فرمودند: «عید غدیر هویت شیعه است و باید قدر دانسته شود.»&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====مقایسه [[بدیع‌الزمان فروزانفر]] و [[جلال‌الدین همایی]]====<br /> مرحوم فروزانفر آیتی بود. اگرچه عنوان آیت‌الله برای فقها اطلاق می‌شود. اگر برای ادیب هم چنین لقبی بتوان گفت، ایشان آیت‌الله‌العظمی بود. خدا رحمتش کند! من مقاله‌ای درباره ایشان نوشتم به نام «استادی که آسمان بر سر چون اویی در ایران سایه نینداخت». نوع منحصر به فردی بود. من هیچ کسی مثل فروزانفر نیافتم، چه در حافظه از ادب عرب و عجم، و چه در مراتب علمی. مرحوم قزوینی مکرر از استاد فروزانفر در کتاب‌هایش نام برده و همیشه هم به ما می‌گفتند: «الان دیگر مثل آقای فروزانفر نیست» و درست می‌گفت. فروزانفر چیز عجیبی بود؛ موجودی بود که نمی‌شد گفت کس دیگری مثل او در آن دوران باشد؛ اما مرحوم همائی از نظر اخلاقی از استاد فروزانفر بهتر بود.<br /> مرحوم علامه همائی دنبال جاه و مقام نبودند؛ به سیاست کم‌توجه بود و دلش می‌خواست در فقر باشد؛ اما استاد فروزانفر علاقه زیادی به پست و مقام داشت و دلش می‌خواست در صدر باشد. در سیاست هم قواعد مشخصی نیست. از دکتر مدرس رضوی شنیدم که دو روز پیش از وفات استاد فروزانفر، ایشان را نزد دکتر نهاوندی دیدم که دکتر گفت: «قلب شما مثل ساعت کار می‌کند و قلب جوانی دارید.» احتمال می‌دهم استاد فروزانفر از موضوع بیرون رفتنش از چرخه تدریس در دانشگاه تهران توسط دکتر جهانشاه صالح و بازنشستگی زودتر از موعد، آزرده‌خاطر شد و همین باعث سکته قلبی ایشان شد. به نظرم دلشکسته شده بود. شاید علت مرگ ایشان همان بود که از کار تدریس بازمانده بود و زودتر اجباراً بازنشسته‌اش کرده بودند. این موضوع برای ایشان گران تمام شده بود.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====جایگاه [[بدیع‌الزمان فروزانفر]]====<br /> من مثل فروزانفر ندیدم. من که هیچ، ایران مثل او ندیده است. جامع صفات والا بود. در روزگار ما کمتر کسی به آن حد از جامعیت رسید. مرد شریف و نجیبی بود و بزرگوار و دلسوز؛ تنفر و تکبری در مقابل زیردستان نداشت. نهایت توجه را به آنها داشت و فروتن بود. نسبت به همکارانش با کمال احترام و ادب رفتار می‌کرد؛ خودشناس بود. خودشناسی یکی از بالاترین صفات است. مولای ما امیرالمؤمنین می‌فرماید: «رحم الله امرء عرف قدره و لم یتعد طوره: خدا رحمت کند کسی را که قدر خودش را بداند.» فروزانفر اندازه خودش را می‌شناخت و بیشتر از اندازه خود، نه کاری می‌کرد و نه حرفی می‌زد. این زمان کمتر کسانی هستند که قدر خودشان را بدانند؛ لاف‌زنی‌های زیاد. همه بدون شاهد، از گذشته می‌گویند! اما هیچ وقت مرحوم فروزانفر ندیدم حرف بی‌سند بزند. مدعی نیستم استاد فروزانفر از نظر دینی مثل مرحوم شهابی و استاد مدرس رضوی بود، نه، شاید یک سهل‌انگاری‌ها داشت، اما فوق‌العاده نسبت به پیامبر اکرم(ص) و ائمه (علیهم السلام) احترام می‌گذاشت. ندیدم و نشنیدم که نام پیامبر گرامی برده شود و احترام استاد فرزانفر، جلی و عیان نشان داده نشود. ندیدم و نشنیدم که نام حضرت امیر(ع) گفته شود و استاد فروزانفر نعت ایشان را نیاورد. یک خاطره از یک مجلس روضه یادم آمد.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://fa.shafaqna.com/news/1393661/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%82%D8%B2/ |عنوان=خاطرات استاد مهدوی دامغانی از علامه قزوینی: با راهنمایی‌های ایشان بود که راه برای بنده روشن شد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[سیدجعفر شهیدی]]====<br /> منِ بیچاره که بیش از 60 سال از عمرم را به نعمت دوستی و اخوت استاد شهیدی متنعم بوده‌ام، اینک جز بیان اشتیاق و شرح درد فراق چه می‌توانم بگویم. استاد فقید شهیدی پس از شاگردی بزرگان علمای نجف، آن مدرسه هزار ساله شیعه، از تعالیم اساتید بزرگ علم و ادب و عرفان بهره برده و سرآمد اقران خود گشته و در کسوت استادی هم شاگردان بسیاری تربیت کرده بود. تصحیح و تدوین کتاب عظیم لغت‌نامه دهخدا و تالیف و ترجمه کتب سودمند بخشی از خدمات اوست.<br /> <br /> فکر می‌کنم درباره ایشان اگر به دو بیت مولانای رومی که درباره حسام‌الدین گفته استشهاد کنم، مبالغه نباشد:<br /> <br /> مدح و تعریف است تخریق حجاب<br /> فارغ است از مدح و تعریف آفتاب<br /> <br /> مادح خورشید مدّاح خود است<br /> که دو چشمم روشن و نامرمد است<br /> <br /> مرحوم دکتر شهیدی علاوه بر علوم رسمی، قلب و روحش از علم حقیقی منور بود و به خلقیات حسنه متصف و مزین شده بود. خیرخواه و سخاوتمند و آزاده بود و سعه صدری، لطافت طبعی و... داشت. خانه وسیع و کتابخانه نفیس خود را وقف عام کرد و همه آثار او از مراجع موثق تحقیقات ادبی است. او واقعا سید علمای عصر بود و من آن استاد علامه را به سیدالطائفه تعبیر می‌کردم.&lt;ref name=&quot;شهیدی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/10/24/248952/%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A7%D8%A6%D9%81%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان=احمد مهدوی دامغانی: سیدجعفر شهیدی سیدالطائفه بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نامه‌ها===<br /> ====پاسخ تشکرآمیزحجت الاسلام والمسلمین سید حسن خمینی از دکتر احمد مهدوی دامغانی ====<br /> <br /> بسمه تعالی<br /> <br /> مخدوم عزیز و استاد گرانقدر، جناب آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی دامت برکاته<br /> <br /> مرقومه جناب عالی که امروز در روزنامه وزین اطلاعات شرف نشر یافت، بیش از آنکه تکریم حقیر باشد، نشان بزرگواری سرکار مستطاب عالی است. از حسن توجهتان و دقت نظرتان کمال تشکر را دارم.<br /> <br /> کتاب «تحریر توحید» که اگر شرفی دارد، به سبب انتساب به ارزشمندترین علوم و قرابت به ملأ اعلاست، نتیجه مباحثات و استنتاجاتی است که حقیر نیز در بخشی از آن سهیم هستم. نگاه عیب‌پوشتان مشوق همیشگی است؛ چنان که محبت دیگر اساتید نیز چنین بود. از اینکه به لطف آقای دعایی شمول توجهتان به این کتاب هم تعلق گرفت، از ایشان هم کمال تشکر را دارم.<br /> <br /> جا دارد یادآوری کنم که همت برادرم جناب آقای محمود صادقی در «تحریر توحید» نباید مغفول بماند و همت ایشان نیز همواره در غنای اثر مورد نظر است.<br /> <br /> لطفتان بادوام و سایه‌تان مستدام.<br /> <br /> سیدحسن خمینی&lt;ref name=&quot;حسن&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-5/916083-%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پاسخ تشکرآمیزحجت الاسلام والمسلمین سید حسن خمینی از دکتر احمد مهدوی دامغانی }}&lt;/ref&gt;<br /> ==آثار و کتاب‌شناسی==<br /> [[پرونده:|250px|thumb|چپ]]<br /> ===کتاب‌ها===<br /> * چهار مقاله دربارۀ مولی الموالی علی (ع) و داستان ضامن آهو، تهران، اميرکبير، 1385ش؛<br /> * رساله دربارۀ خضر عليه‌السلام، تهران، نشر کتاب مرجع، 1386ش؛<br /> * مقالاتی در حديث ديگران، تهران، مؤسسه نشر تير، 1383ش؛<br /> *‌ (تصحيح) المجدی فی انساب الطالبيين، اثر ابن صوفی، انتشارات کتابخانه آية الله مرعشی نجفی، 1409ق؛<br /> * مقدمه بر: تاريخ جمع قرآن، اثر محمدرضا جلالی نائينی، تهران، نشر نقره، 1365ش؛<br /> * مقدمه بر: زن در عرفان و تصوف اسلامی، اثر فريده مهدوی دامغانی، تهران، نشر تير، 1379ش؛<br /> * (تصحيح) کشف الحقايق، اثر عزيز نسفی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1344ش؛<br /> *‌ مقدمه بر: کمدی الهی، اثر دانته، مترجم فريده مهدوی دامغانی، مؤسسۀ نشر نی، 1378ش؛<br /> * (تصحيح) نسمة السحر بذکر من تشيع و شعر، اثر يوسف بن يحيی صنعانی، وزارت امور خارجه، 1380ش؛<br /> <br /> ===کتب تحقیقی===<br /> ۱. کشف الحقائق نَسَفی _ تحقیق و تحشیه<br /> ۲. المَجدی فی أنساب الطّالبیّین _ تحقیق<br /> ۳. نَسمةالسَّحر بذکر من تشیَّع و شعر _ تصحیح،تحقیق<br /> ۴. دیوان خازن (عبداللّٰه بن احمد خازن) تصحیح و تحقیق<br /> ۵.الوحشیات&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://harfetaze.com/243395/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%DA%A9%D8%B3/ |عنوان= بیوگرافی احمد مهدوی دامغانی نویسنده و همسر و فررندانش }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===مقالات===<br /> * &quot;مقدمه‌ای در باب اخبار النحويين قاضی سيرافی&quot;، گزارش ميراث، مرداد-آبان 1391، سال 6، شماره 52؛<br /> * &quot;يک احتمال: الابنية يا النبئة&quot;، گزارش ميراث، آذر و دی 1387، شماره‌های 27 و 28؛<br /> * &quot;معرفی اجمالی دو نسخۀ خطی: شرح اشارات امام فخر رازی- شرح العدة فی اللغة&quot;، نامه بهارستان، پاييز 1387، شماره 13 و14؛<br /> * &quot;سهم ايرانيان در ادب صوفيانه عرب در نظم و نثر&quot;، ايران‌نامه، زمستان 1371، شماره 41؛<br /> * &quot;مذهب فردوسی&quot;، ايران‌شناسی، بهار 1372، شماره 17؛<br /> * &quot;عقايد نظامی در توحيد و صفات باريتعالی&quot;، ايران‌شناسی، پاييز 1370، شماره 11؛<br /> * &quot;محاکمه قضايی در زمان قاجاريه&quot;، حافظ، خرداد 1383، شماره 3؛<br /> * سلسله مقالات &quot;مآخذ ابيات عربی مرزبان‌نامه&quot;، يغما، از فروردين 1345، شماره 213 تا بهمن 1346، شماره 235؛<br /> * &quot;ديوان خازن، گوهری نويافته&quot;، گزارش ميراث، آذر- اسفند 1391، شماره 5 و 6؛<br /> * &quot;دربارۀ ترجمۀ فارسی تذکرة السامع و المتکلم&quot;، گزارش ميراث، بهمن و اسفند، 1390، شماره 49؛<br /> * ”زن در داستان‌های قرآن&quot;، بخارا، مهر و دی 1388، شماره 72 و 73؛<br /> *‌ &quot;خاطراتی از محکمه انتظامی سردفتران و دفترياران&quot;، کانون، اسفند 1387، شماره 90؛<br /> * &quot;مأخذ ابيات عربی مرزبان نامه&quot;، يغما، از آبان 1344، شماره 208 تا بهمن 1346، شماره 234؛<br /> <br /> <br /> ===سخنرانی‌ها===<br /> * &quot;آشنايی با فلسفه و تکنولوژی غرب نبايد به دور شدن از پيشينۀ فرهنگی نيانجامد&quot;، کيهان فرهنگی، بهمن 1370، شماره 80؛<br /> * &quot;ارتباط فرهنگها، زمينه استقلال فرهنگی&quot;، کيهان فرهنگی، شهريور 1363، شماره 6؛<br /> <br /> ===معرفی تعدادی از آثار===<br /> [[پرونده:|60px|بی‌قاب|راست|هیچ]]<br /> ====[[چهار مقاله درباره مولی الموالی علی (ع) و داستان ضامن آهو]]====<br /> در این کتاب با استناد به منابع مختلف از مایملک حضرت علی(ع) و وقف نمودن آن‌ها، ازدواج حضرت امیرالمومنین علی(ع) با فاطمه‌ زهرا(س)، نیز داستان به عروسی یا مهمانی رفتن فاطمه‌ زهرا(س) و ضامن آهو شدن امام رضا(ع) سخن رفته است. گفتنی است منظومه‌ٔ &quot;مهمانی رفتن حضرت زهرا&quot; پیش‌تر در مکتب‌خانه‌ها تدریس می‌شده و در حدود هفتاد بیت داشته است. اولین بیت این منظومه چنین است: &quot;باز به طرف چمن بر اثر نوبهار/ آن‌چه به دل غنچه داشت کرد همه آشکار&quot;<br /> این منظومه بعدها در مجالس مولودی‌خوانی به کار گرفته شد.&lt;ref name=&quot;چهار&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://ketabnak.com/book/118497/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B9-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B6%D8%A7%D9%85%D9%86-%D8%A2%D9%87%D9%88|عنوان=چهار مقاله درباره مولی الموالی علی (ع) و داستان ضامن آهو | کتابناک}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==منبع‌شناسی==<br /> [[پرونده:برخی مکاتبات.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]<br /> {{بلی}} [[برخی مکاتبات استاد جلال الدین آشتیانی با استاد احمد مهدوی دامغانی]]، اثر [[منوچهر صدوقی سها]]: کتاب حاضر مجموعه سیزده نامه از استاد ( سیدجلال الدین آشتیانی ) به استاد (احمد مهدوی دامغانی) است؛ که از سوی آقای مهدوی در اختیار آقای ( صدوقی سها ) قرار گرفته است. گفت و گویی با استاد مهدوی دامغانی درباره سید جلال الدین آشتیانی و مقاله ای از همو در سوگ ایشان، ضمیمه کتاب است.&lt;ref name=&quot;برخی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.iranketab.ir/book/61021-correspondence|عنوان=کتاب برخی مکاتبات استاد جلال الدین آشتیانی با استاد احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> [[پرونده:آیینه.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]<br /> {{بلی}} [[آیینه در برابر خورشید]] اثر سیدحسین حسینی نورزاد:<br /> این کتاب که به کوشش سیدحسین حسینی نورزاد و سیدمحسن علوی زاده جمع آوری شده است، حاصل ۲۰ جلسه پرسش و پاسخ از استاد علامه دکتر مهدی مهدوی دامغانی، از علمای نادر و به قول خودش طلبه ای، پسر طلبه‌ای دیگر است. سوالات در این کتاب، درباره زندگانی دکتر مهدی مهدوی دامغانی و مصاحبه‌ها در آذر۱۳۹۲ تا آذر ۱۳۹۳ هفته‌ای یکی دوبار و هربار حدود دو تا دو ساعت و نیم است. علامه به قول خودش، خاطرات و حوادث تاریخی را از دوسالگی به کمک ذهن خلاقش به یاد داشت. در پایان کتاب دو مقاله منسوب به استاد آمده است. یکی با عنوان «در معرفی استاد» نوشته شیخ محمدباقر مهدوی دامغانی و دیگری «خورشید در آیینه» به قلم دکتر فریده مهدوی دامغانی، دختر دانشمند استاد، درباره پدرش که خود اعجوبه‌ای است با دانستن پنج زبان زنده دنیا و نوشتن ۶۰۰کتاب و ترجمه برخی ادعیه و کتب شیعه به زبان‌های دیگر دنیا و دارنده جوایز متعدد ملی و بین المللی. در «آینه در برابر خورشید»، تصاویر متعددی از بزرگان علم و ادب همچون موزه ساکنی به غنای کتاب افزوده است. کتاب به بیشتر از یک بار خواندن می‌ارزد. این اثر را در ۴۳۹صفحه، «نشر نی» به قیمت ۹۸هزار تومان در سال۱۳۹۹ به زیور طبع آراسته است.&lt;ref name=&quot;شمسا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/82086/%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF |عنوان=دیدار و شناخت زندگی استاد دکتر احمد مهدوی دامغانی در کتاب «آینه در برابر خورشید»}}&lt;/ref&gt;<br /> &lt;ref name=&quot;آیینه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.iranketab.ir/book/44476-mirror-against-the-sun |عنوان=کتاب آیینه در برابر خورشید اثر سیدحسین حسینی نورزاد | ایران کتاب}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> {{بلی}} [[در برف پیری]]<br /> <br /> این کتاب مجموعه‌ای جدید از مقالات احمد مهدوی دامغانی، پژوهشگر، به کوشش علی‌محمد سجادی و سعید واعظ منتشر شد.<br /> این کتاب مجموعه‌ای است از مقاله‌های استاد دکتر احمد مهدوی دامغانی که از شناساندن مستغنی است و نوشته‌ها نیز از لحاظ لفظ چندان زیبا و از نظر محتوا آنقدر غنی است که خود معرف خویشتن است. هر اثر، عتیقه‌ای است که جوانان را به دیدار خود فرامی‌خواند تا تجربه‌های ارزشمند خود را بدانان رایگان ارزانی دارد، باشد که آزموده را دوباره نیازمایند و پیران را نوید و امید می‌بخشد که آینده را در آیینه و صافی ضمیر خویش به تماشا بنشینند و دل از مهر ایزدی برنگیرند؛ خواندنی است و ماندنی. دریافتنی و بازگفتنی...<br /> <br /> در مقدمه این کتاب آمده است: استاد دکتر مهدوی را همچون استاد اوستادان سخن، فردوسی دو غم مونس جان و شادی روان است: ایران و تشیّع و این دو سکان‌دار کشتی نجات او در دنیا و آخرتند. از بارزترین جلوه‌های تشیّع، اعتقاد و اهتمام به مضامین بلندی است که در زیارت جامعه کبیره منقول از حضرت امام علی‌النّقی الهادی(ع) آمده است و استاد ضمن مقاله‌ای آکنده از اخلاص در این مجموعه از آن سخن گفته‌اند و اقرار آورده که هیچ جمعه‌ای نبوده است مگر آنکه با این زیارت نسبت به معصومان پاک ادای احترام و عرض سرسپردگی کرده است و از این توسّل و تمسّک، یافته است آنچه یافته.&lt;ref name=&quot;برف&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/05/09/1479178/%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D9%81-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=«در برف پیری»؛ مجموعه مقالات احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=47427 2022-06-22T08:08:25Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = احمد مهدوی دامغانی<br /> |تصویر = دامغانی۱.jpg<br /> |توضیح تصویر = <br /> |نام اصلی = <br /> |زمینه فعالیت = ادبیات عرب<br /> |ملیت = ایرانی<br /> |تاریخ تولد = ۱۳شهریور۱۳۰۵<br /> |محل تولد = مشهد<br /> |والدین = آیت‌الله محمدکاظم مهدوی دامغانی<br /> |تاریخ مرگ = ۲۸خرداد۱۴۰۱ فیلادلفیا آمریکا<br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |آخرین محل زندگی = مشهد، فیلادلفیا، پنسیلوانیا<br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی = <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = استاد دانشگاه<br /> |سال‌های نویسندگی = <br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = <br /> |مقاله‌ها = <br /> |نمایشنامه‌ها = <br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار = <br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = عصمت سعیدی، تاجماه آصفی شیرازی<br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = مرتضی، زهرا و فریده مهدوی دامغانی<br /> |تحصیلات = <br /> |دانشگاه = دانشگاه تهران، دانشگاه هاروارد آمریکا<br /> |حوزه = <br /> |شاگرد = <br /> |استاد = آيت‌الله ميرزا مهدى غروى اصفهانى، شيخ محمدتقى نيشابورى، علامه محمد قزوينى<br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از = <br /> |وب‌گاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> '''احمد مهدوى دامغانى'''، نویسنده و پژوهشگر ایرانی، متخصص در ادبیات عرب، فقه و كلام اسلامى، استاد دانشگاه تهران و دانشگاه هاروارد آمریکا است.&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;/&gt;<br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> <br /> احمد مهدوی دامغانی فرزند آيت‌الله محمدکاظم مهدوی دامغانی، از مفاخر خراسان است. وی در خانواده ای متدین و مذهبی در سال ۱۳۰۵ در مشهد پای به عرصه وجود گذاشت. پدرش علامه محمد کاظم مهدوی دامغانی از چهره های معروف در مشهد بود و نسیت فامیلی و خویشاوندی نیز با محمود مهدوی دامغانی دارد. &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان=}}&lt;/ref&gt;<br /> علوم متداول قدیم و جدید را در آن شهر فراگرفت و سپس در تهران اقامت گزید. در سال ۱۳۲۷ از دانشکدهٔ معقول و منقول دانشگاه تهران و در سال ۱۳۳۳ در رشتهٔ ادبیات فارسی از دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران لیسانس گرفت. در سال ۱۳۴۲ از دانشگاه تهران درجهٔ دکتری در زبان و ادبیات فارسی گرفت.<br /> استاد دامغانی در عنفوان جوان ازدواج کرده و دارای ۳ فرزند به نام های مرتضی، زهرا و فریده مهدوی دامغانی می باشد. دختر او فریده، به پنج زبان مسلط است و كتاب‌های دینی و داستانی بسياری را ترجمه كرده است. <br /> استاد دامغانی پس از گذراندن دورهٔ دکتری زبان و ادبیات فارسی به عنوان استاد دانشگاه تهران به تدریس در دانشکده‌های ادبیات و الهیات دانشگاه تهران پرداخت.&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;/&gt;<br /> چندین سال به شغل سردفتری در دفتراسناد رسمی ۲۵ تهران اشتغال داشت و با تصویب قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران در تاریخ ۲۵ تیرماه ۱۳۵۴ از همان سال به عنوان رئیس کانون سردفتران (کانون سردفتران و دفتریاران فعلی) انتخاب شد.&lt;ref name=&quot;میراث&quot;/&gt;<br /> <br /> او از شناخته‌شده‌ترين استادان ایرانی در زمينه ادبيات عرب و كلام اسلامی در دانشگاه‌های معتبر جهان بود.&lt;ref name=&quot;هاروارد&quot;/&gt; از سال ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۴ در دانشگاه مادرید به تدریس ادبیات عرب و فارسی و فقه اسلامی اشتغال داشت. احمد مهدوی دامغانی از سال ۱۳۶۶ مقیم آمریکا و در دانشگاه هاروارد و دانشگاه پنسیلوانیا مشغول به تدریس در مقطع دکترا و پست دکترا بوده‌است.<br /> احمد مهدوی دامغانی مقاله‌های متعددی در مجله‌های یغما، کلک، گلچرخ، ایران‌نامه، ایران‌شناسی، ره‌آورد و گلستان به چاپ رسانده‌است. از مشهورترین مقاله‌های او مآخذ ابیات عربی کلیله و دمنه و مآخذ ابیات عربی مرزبان‌نامه است.<br /> این نویسنده و محقق پیشکسوت، جمعه ۲۸ خردادماه در ۹۵ سالگی در فیلادلفیا، آمریکا در سن ۹۵ سالگی درگذشت.وصیت وی بر خاکسپاری در مشهد و حرم مطهر رضوی بوده است و گفته شده قبل از انقلاب قبری را نیز خریداری نموده‌اند. پیکر استاد مهدوی دامغانی برای تشییع و خاکسپاری در حرم امام رضا (ع) به ایران منتقل خواهد شد.&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;/&gt;<br /> [[پرونده:دامغانی۱.jpg|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:دامغانی۲.jpg|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:حج دامغانی.jpg|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:دامغانی۳.png|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:دستخط۲.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;&lt;font color=darkmagenta&gt;روایت دکتر احمد مهدوی دامغانی از عزاداری شیعیان در امریکا&lt;ref name=&quot;عزا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.razavi.news/fa/note/33562/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7|عنوان=روایت دکتر احمد مهدوی دامغانی از عزاداری شیعیان در امریکا}}&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/font&gt;&lt;/center&gt;]]<br /> ==آیینه‌ای از احمد مهدوی دامغانی==<br /> ===خانه پدری===<br /> در ۱۳ شهریور سال ۱۳۰۵ خورشیدی در محله نوغان مشهد متولد شده است: «خانه کوچکی که حقیر در آن به دنیا آمدم در محله نوغان (یکی از ۴ محله آن ایام مشهد) و در بازارچه معروف به «صاحبکار» و در قرب مسجد و حمامی که به همین نام خوانده می‌شد و نزدیک فلکه جدیدالاحداثی که محیط بر تأسیسات آستان قدس و مسجد گوهرشاد می‌بود، قرار داشت.<br /> «این خانه مسکونی که ۱۲۰ متر مساحت داشت با پنجره‌های ارسی که گشودن و بستن آن‌ها از بالا به پایین بود»، یادآور حضور پدر و مادر و خواهران و برادران و عزیزان و دیدار آشنایان اوست و بسیاری از ماجرا‌هایی که مهدوی در مقالات و آثار خود بدان‌ها اشاره می‌کند، یا از این خانه شروع می‌شود یا در آنجا به پایان می‌رسد.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> ===پدر و پدربزرگ===<br /> آیت‌ا... حاج شیخ کاظم مهدوی دامغانی از فقهای بزرگوار و متقی خراسان و از مدرسان نامدار حوزه علمیه مشهد بود که بیش از نیم قرن به تدریس فقه و اصول سطح و خارج اشتغال داشت و شاگردان بسیاری را در فقه و اصول پرورش داد که بعد از ایشان در زمره مراجع تقلید، مجتهدین و استادان برجسته فقه و اصول حوزه علمیه خراسان و سایر بلاد گردیدند. وی در جمادی‌الاولی ۱۳۱۶ قمری در روستای شمس‌آباد دامغان دیده به جهان گشود. پدرش، آخوند ملا علی‌اکبر، از متقیان عصر خود بود که پس از تحصیل سطوح علوم حوزوی در مشهد به دامغان برگشت و به ترویج احکام الهی پرداخت و در جوانی درگذشت. از او مقداری کتاب از جمله یک دوره تفسیر دوجلدی «مجمع‌البیان» چاپ اول که نشان مراجعه او برای تفسیر در مسجد و مجالس وعظ در آن دیده می‌شود، باقی است که اکنون در کتابخانه مهدویه مشهد که به همت مرحوم آیت‌ا... شیخ محمدرضا مهدوی تأسیس شده است موجود است.<br /> <br /> آیت‌ا... شیخ کاظم مهدوی دامغانی سالیان بسیار با جدیت در درس استادان بزرگ فقه و اصول حاضر شد تا به درجه عالی اجتهاد نایل آمد. فق‌ها و مجتهدین بزرگ عصر اجتهاد ایشان را کتبی گواهی کردند. آیات عظام آقایان آقا ضیا عراقی، میرزای نایینی، سید ابوالحسن اصفهانی، میرزا محمد آقازاده، میرزا مهدی اصفهانی و ... اجتهاد ایشان را به‌صراحت بیان کرده‌اند. اجازه میرزای نایینی به ایشان اجازه اجتهاد متجزی است، ولی در بقیه اجازات، آیات عظام آقا ضیا عراقی، آقا سیدابوالحسن اصفهانی، میرزا مهدی اصفهانی و ... اجتهاد مطلق برای ایشان گواهی کرده‌اند.<br /> <br /> وی در تاریخ ۲۷ شعبان سال ۱۴۰۱ هجری قمری معادل ۱۰ تیر سال ۱۳۶۰ خورشیدی در مشهد درگذشت و پس از تشییع جنازه باشکوه در حرم مطهر رضوی، در دارالزهد به خاک سپرده شد.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===شروع از کلاس دوم===<br /> در شش‌سالگی مرا به مدرسه ابتدایی فرخی گذاشتند و معلمان آن مدرسه من را از همان سال به کلاس دوم نشاندند. از کلاس سوم «قرآن مجید» جزو مواد درسی بود و معلم ما جوانی بلندبالا و لاغراندام و ظریف و بسیار خوش صدا بود که با لحنی دل‌نشین قرآن را تلاوت می‌کرد و ما شاگردان که همگی کودکانی نه‌ساله و ده‌ساله بودیم، در سکوت محض به تلاوت او (آقای حافظیان) گوش می‌دادیم و مبهوت آن صوت خوش می‌شدیم.<br /> در کلاس پنجم یا ششم بودم که برای اولین‌بار داستان موسی و شبان مثنوی را از همین آقای حافظیان شنیدم که با لحن گیرای مثنوی‌خوانی، پس از پایان درس و پیش از آنکه زنگ بزنند با ما کودکان خواند و چه خواندن با حال و هوایی! با اینکه قریب ۸۰ سال از آن روز می‌گذرد، هنوز آن صدای ملیح در گوشم است.»&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> ===نخستین استاد او در حوزه علمیه مشهد===<br /> نخستین استاد او در حوزه علمیه مشهد، شهید مرتضی مطهری بود که در مدرسه سلیمان‌خان مشهد، در حلقه دروس سطح مرحوم پدر مکرم او حضور داشته است.<br /> وی دراین‌باره می‌نویسد:<br /> «باری، همین که من به مدرسه سلیمان‌خان رسیدم، دیدم پدرم دستم را گرفت و به طرف پلکان و درب ورودی مدرسه روان شد، ولی نزدیک پلکان که رسید، صدا زد: آقای آقامرتضی! آقای آقامرتضی، تشریف بیاورید! و در پاسخ به او دیدم جوان قدبلندی از اولین حجره سمت جنوبی (قبله) مدرسه خارج شد و به سوی پدرم آمد و پدرم او را گفت: «آقای آقامرتضی! این احمد است که چند دقیقه قبل با شما صحبتش را کردم، و خواهشمندم همان‌طور که عرض کردم از همین امروز و در همه روز‌های تحصیلی، در همین ساعت، مبحث مطهرات و صوم و صلوه و شکیات را از روی همین رساله آقای آقا سید ابوالحسن به او تعلیم بفرمایید.»&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===هم‌درسان حوزوی===<br /> دکتر مهدوی از چند تن از کسانی که در حوزه‌های علمیه مشهد و تهران با ایشان همدرس بوده‌اند یاد کرده است؛ مانند حضرت آیت‌ا... العظمی علی سیستانی، آیت‌ا... واعظ‌زاده خراسانی، دکتر محمدجعفر جعفری لنگرودی (که متقدم بر وی بود)، دکتر فلاطوری و ... که برخی از آن‌ها در دانشگاه نیز، هم‌چنان هم‌درس و همراه وی ماندند.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===تحصیلات در تهران===<br /> دکتر مهدوی دامغانی در دوره طولانی تحصیلات خود، از نواندیشی‌های مطرح در دانشگاه‌های نوبنیاد نیز بهره یافته است و همراه با استادان سرشناس روزگاران بعدی، چون شادروان استاد دکتر جعفر شهیدی، دکتر مهدی محقق، دکتر زرین‌کوب و دکتر قمر آریان، از محضر بدیع‌الزمان فروزانفر و مرحوم بدیع‌الزمانی کردستانی و دیگر بزرگان فرهنگ و ادب معاصر بهره‌مند شده و در نتیجه، به دیدی نو که ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای استادان معاصر است، دست یافته است.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> ===دانستن چند زبان===<br /> دانستن زبان‌های غربی از جمله انگلیسی و فرانسوی نیز به او امکان داده است در مطالعات و تحقیقات خود، هم در ادب کهن و هم در عرصه‌های تازه دانش روشمند امروزی، به مدارک و اسناد دست اول در این زبان‌ها دسترسی داشته باشد، هرچند به دلایلی که تربیت خانوادگی و انگیزه‌های اعتقادی در سرلوحه آن است، در کار‌های وی، سهم زبان و ادبیات عرب، بیش از دیگر زبان‌ها بوده است و به قول خود استاد در مراسم بزرگداشت ایشان:<br /> «هرچه دارم همه از دولت قرآن دارم.» و به‌طبع همه فضل و دانش خود را مدیون مطالعات قرآنی می‌دانند. از استادانی که همیشه نام متبرک آن‌ها بر زبان ایشان جاری است، یکی استاد علامه بدیع‌الزمان فروزانفر است که مقاله‌ای بی بدیل درباره وی نگاشته است.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===تدریس در دانشگاه‌های ایران===<br /> استاد مهدوی دامغانی سال‌های متمادی در دانشگاه‌های داخل و خارج از ایران مشغول به تدریس بود و این سابقه طولانی آموزش و پژوهش دانشگاهی نمونه‌ای به تمام معنی ارزنده است.<br /> علاوه بر آنکه از ۱۳۲۷ تا سال ۱۳۴۲ به تدریس در دبیرستان‌ها اشتغال داشته و طبعا بسیاری از دانش‌آموزان در دبیرستان‌ها از وی عربی و فارسی آموخته‌اند، از سال ۱۳۴۲ نیز که به تدریس در دانشکده‌های ادبیات و معقول و منقول دانشگاه تهران پرداخته، در دوره‌های فوق‌لیسانس و دکتری تدریس کرده است.<br /> سپس به تدریس در دانشگاه تربیت مدرس تا سال‌های ۱۳۶۴ مشغول شد و راهنمایی و مشاورت پایان‌نامه‌های متعددی را بر عهده داشت. فارغ‌التحصیلان وی از استادان امروز دانشگاه‌های ایران شده‌اند و ذکر نام و نشان و رسالات آن‌ها در این مجموعه نمی‌گنجد.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===تدریس در دانشگاه‌های خارج===<br /> تدریس استاد در دانشگاه‌های معروف جهان، چون دانشگاه مادرید برای تدریس عرفان اسلامی در سال‌های ۱۳۵۴ و ۱۳۵۳ و دانشگاه‌های پنسیلوانیا و هاروارد در آمریکا از سال ۱۳۶۵ نیز نشان‌دهنده شأن والای علمی بین‌المللی استاد و توفیقات علمی ایشان در زمینه گسترش زبان و ادبیات فارسی و معارف اسلامی و مایه مباهات ایرانیان دانش‌دوست است، زیرا به قول دکتر فضل‌ا... رضا، رئیس سابق دانشگاه تهران که خود از استادان ایرانی سرشناس در علوم در خارج از کشور است، استاد مهدوی با حافظه شگفت‌انگیز و سرعت انتقال مفاهیمی که دارد، همتای یک دایرةالمعارف زنده و جوشان فرهنگ ایران است.<br /> <br /> او به گستره شعر سنتی فارسی اشراف داشت و رویداد‌های بارز ایام دور را مانند وقایع امروز به یاد می‌آورد. استاد سال‌های سال در دانشگاه هارواد به تدریس علوم اسلام و ادبیات عرب مشغول بوده است. تنها دانشجویان نبودند که در هاروارد از مجلس درس استاد استفاده می‌کردند. استادان و اهل علم اروپایی و آمریکایی و مشرق‌زمین و بسیاری از ایران‌شناسان و محققان بلاد اسلامی نیز که از گوشه و کنار جهان به هاروارد می‌آمدند، گاهی از خوشه‌چینان خرمن فضایل استاد بودند.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===خراسان‌دوستی و عشق به خراسان===<br /> مهدوی به دلیل آنکه خراسانی است و در مشهد بزرگ شده بود، معمولا از عبارت «ما مشهدی‌ها» استفاده می‌کرد. او شیعه دل‌بسته حضرت ثامن‌الحجج (ع) بود. به همین دلیل، جابه‌جا از آستان مقدسه وی سخن می‌گفت و روحانیان و علما و خدمه آن حرم قدسی را می‌شناخت و از آیین‌های مخصوص حرم یاد می‌کرد.<br /> <br /> وی در نامه‌ای به دکتر علی محمد سجادی نوشته است:<br /> <br /> و آه سجادی عزیز... و آه و آه که من بنده، اینک پس از ۷۰ سال، به یاد همان اتاق مرطوب و پلاس کهنه پشمین و چارقد سپید بی‌بی که آن را زیر گلویش سنجاق زده بود و میز و دستگاه چرخه او و به یاد علی، آن هم‌درس همسایه نازنینی که دامنه او را در همان خردسالی به کام مرگ فرستاد، می‌افتم.<br /> <br /> در این بامداد بسیار گرم فیلادلفیا، به زبان حال، با باد، حدیث آرزومندی به آن ایام می‌گویم و از او جان‌دارویی که غم غربت و شوق به مشهد مقدس مطهر را که «احب بلادا...» برای این بینواست، تسکین دهد، می‌طلبم و لطف و عنایت حق تعالی را مددکار خویش می‌گیرم و خاقانی‌وار زمزمه می‌کنم که:<br /> <br /> به خراسان شوم ان‌شاءا...<br /> و این ره آسان شوم ان‌شاءا...&lt;ref name=&quot;بینش&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/88489/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%DB%8C%D9%86%D8%B4-%D9%88-%D9%85%D9%86%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=روایتی از بینش و منش مرحوم دکتر احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===مأنوس با قرآن===<br /> در 5 سالگي قرآن را ياد گرفتم. جلو ضريح مطهر امام رضا مي‌ايستادم و زيارت جامعه و زيارت عاشورا را حفظ مي‌كردم. در 60 سال اخير هم زيارت جامعه و غسل جمعه‌ام ترك نشده است. در همان دوران كودكي قرآن را حفظ مي‌كردم و به قرآن متبرك مي‌‌شدم و اين امر زبان مرا به عربيت باز مي‌كرد، چون قرآن را از حفظ داشتم.&lt;ref name=&quot;هاروارد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.farsnews.ir/news/8708111219/%D8%AA%D8%A3%D9%83%D9%8A%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A2%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%83%D8%A7-%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86|عنوان=تأكيد استاد دانشگاه هاروارد آمريكا بر آموزش قرآن}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===وطن، از زبان استاد===<br /> * چرا وقتی نام ایران می‌آید، بغض می‌کنید و اشکتان سرازیر می‌شود؟<br /> * عجب سؤال سختی (با خنده)! من پیرمرد را با این سؤالات اذیت نکن! وقتی اسم ایران می‌آید، درونم آتش می‌گیرد (بغض).<br /> * دلتان برای ایران تنگ شده و طبیعی است.<br /> * نخیر، من در ایران زندگی کرده‌ام از بدو تولد در مشهد تا همین الان که در این آپارتمان در فیلادلفیا هزاران مایل دورتر از مشهد است. من همیشه در ایرانم؛ ایران من بزرگ‌تر است از این حرفها!<br /> * چقدر بزرگ است؟<br /> * به عظمت و بزرگی ایران حکیم طوس؛ به عظمت کاخ بلند شاهنامه، به بزرگی حافظ و سعدی، به بزرگی بزرگانی چون زکریای رازی، بوعلی سینا و ملاصدرا. ایران من به عظمت مولاناست.<br /> * ایران بزرگی است استاد مهدوی، کلاه از سر عقل می‌افتد!<br /> * این عظمت مدیون بزرگان ماست. چه همین افراد که نام بردیم و چه هم‌روزگاران ما. از استاد ما علامه بزرگوار محمد قزوینی، استاد عزیز ما بدیع‌الزمان فروزانفر و مرحوم بدیع‌الزمانی کردستانی و سیدالشعراء امیری فیروزکوهی، دکتر جعفر شهیدی، دکتر مهدی محقق، دکتر زرین‌کوب و دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی ادام الله ایامه و انعامه.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===اولین شخصیت تاثیرگذار===<br /> اولین شخصیت باید استاد عزیز ما علامه محمد قزوینی باشد که وجود شریف ایشان باعث و بانی مسیری شد که بنده الان در آن هستم. بنده زبان فرانسه را هم به تشویق ایشان پی گرفتم. به تشویق ایشان بود که مشتاق وادی این معانی دلنشین در دین و ادب و فرهنگ شدم. با مهربانی ایشان و راهنمایی‌های ایشان بود که راه برای بنده روشن شد. فعلا تنها کسی که زنده است و قزوینی را دیده، من هستم. دیگر کسی زنده نمانده.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===دلخوشی زندگی===<br /> من در این ۹۵ سالگی مطالعه می‌کنم (بغض) و بعد از فوت همسرم تاجماه که امروز سالگرد ایشان بود، اغلب دلتنگم و کم‌کار. در این مدت دو سه مقاله بیشتر نتوانستم بنویسم و منتشر کنم. حوصله ندارم، ولی مطالعه می‌کنم. قریب دو سه‌هزار جلد کتاب اینجا هست، مطالعه می‌کنم. خودم را غرق در این کتاب‌ها کردم و مطالعه می‌کنم.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===وصیت تدفین در مشهدالرضا(ع)===<br /> مرحوم استاد دانشمند دکتر احمد مهدوی دامغانی چون متولد مشهد بودند و اوایل زندگیشان را نیز در این شهر گذرانده بودند، انس خاصی با حرم مطهر حضرت رضا(ع) مثل بیشتر مشهدی‌ها داشتند. ضمن اینکه سابقه خدمت هم در آستان قدس رضوی داشتند؛ بنابراین وصیتی از سال‌های قبل داشتند که هر وقت اجلشان رسید و به رحمت خدا رفتند، برنامه‌ای تدارک دیده شود که حتماً مشهد، مدفن ایشان قرار گیرد.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> ===آخرین زیارت===<br /> شاید بیش از ۱۰ سال بوده که این قضیه مطرح می‌شده و حتی در این ۱۰ سال نیز چند دفعه صحبت از این بود که مرحوم استاد به ایران مراجعت کنند ولی مقدرات طور دیگری رقم خورد. به ‌خصوص تابستان امسال مقدماتی فراهم شده بود که خود ایشان به مشهد مشرف شوند و زیارت حضرت رضا(ع) را درک کنند ولی متأسفانه عارضه‌ای برای ایشان در خردادماه پیش آمد که منجر به فوت ایشان شد.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> ===تقید به خواندن زیارت عاشورا===<br /> ایشان زیارت عاشورا را از اوایل بلوغ و به اصطلاح خودشان پیش از ۲۰سالگی همواره می‌خواندند و مقید به نوافل، قرائت قرآن، دعاها و زیارت‌ها بودند و من هر زمان که در محضر ایشان بودم، این را می‌دیدم. در چند سفری که خدمت ایشان بودم، دیدم استاد ساعت‌ها در خلوت خودشان در حال عبادت بودند. یعنی فارغ از بحث‌های علمی یا مباحثات علمی که ما در محضر ایشان بودیم، یک ساعت‌های خاصی را در روز صرفاً به قرائت قرآن و زیارت‌ها و نمازها و نوافل خودشان اختصاص می‌دادند. درواقع دو سه ساعت در روز در مجموع برنامه عبادت شخصی داشتند.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.qudsonline.ir/news/804689/%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان=بی‌تاب زیارت امام رضا (ع) بود}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ===همه قبیله من عالمان دین بودند ===<br /> خداوند متعال والدین من را رحمت فرماید، هر دو بسیار دلبسته ائمه معصومین (ع) بودند و همواره به مناسبت‌های مختلف، در مصیبت عظمای کربلا به سختی می‌گریستند. عشق و سرسپردگی آن‌ها در مورد ائمه (ع) شاخص‌ترین حالت در زندگی آن‌ها بود. الحمدلله که همان حالت التجا برای این فقیر روسیاه با شیر اندرون شده و امیدوارم خداوند همیشه این نعمت را برای این فقیر مستدام نگه دارد.<br /> به قول سعدی؛ همه قبیله من عالمان دین بودند و اجداد پدری و مادری من همه در کسوت روحانیت بودند و لذا طبیعی است که نحوه زندگی آن‌ها و تمسک آن‌ها به دین محمد و آل محمد (ص) بزرگ‌ترین و مهم‌ترین ثمره زندگی آن‌ها بوده است و این روش والدین من در تربیت فرزندانشان مستمر بوده است. امیدوارم که نعمت خاکساری و سرسپردگی ائمه اطهار (ع) و نبی اکرم (ص) برای من جاری باشد و تا هستم دست توسل من بر دامن آن‌ها است و خواهد بود انشاالله.&lt;ref name=&quot;هشتاد&quot;/&gt;<br /> <br /> ===مأنوس با ادعیه===<br /> خداوند به من این توفیق را داده است که با زیارت عاشورای اباعبدالله مانوسم، ادعیه صحیفه سجادیه و ادعیه خاص مکارم الاخلاق را می‌خوانم و این توفیق را دارم که هفته‌ای یک بار ختم قرآن می‌کنم. از خداوند تقاضا دارم من را ببخشد و عاقبت بخیر کند و از آتش جهنم خلاص کند. به همه توصیه می‌کنم که زیارت عاشورا را ترک نکنند. من حداقل ۸۰ سال است که صبح‌ها زیارت عاشورا را تلاوت می‌کنم. زیارت جامعه را در روز‌های جمعه ترک نمی‌کنم.<br /> من در ۹۴ سال عمر خود هر برکت و هر موفقیتی که داشتم و هر عنایتی که به من شده است و هر توجه و هر خلاصی از بلایی که داشتم، به برکت قرآن و سیدالشهدا و، ولی نعمت‌مان حضرت علی بن موسی الرضا (ع) بوده است و همیشه آن‌ها دستگیر من هستند. من جز از خدا و ائمه (ع) دستم به سوی هیچ کسی دراز نشده است. خداوند زبان من را از کمک خواستن از گران حفظ کرده است.&lt;ref name=&quot;هشتاد&quot;/&gt;<br /> <br /> ===توصیه به جوان‌ها===<br /> به جوان‌ها توصیه می‌کنم که تمسک به قرآن کنند و تا آنجایی که می‌توانند و می‌فهمند قرآن بخوانند. قرآن سرمایه‌ای دنیوی و اخروی است. جوان‌ها شخصیت انسانی خود را حفظ کنند و خود را بالاتر از دنیا بدانند. توسل به حضرت سیدالشهدا و حضرت ولیعصر (عج) داشته باشند و همیشه از آن‌ها مدد بخواهند، نه از دیگری. مدد ز. غیر تو ننگ است یا علی مددی.&lt;ref name=&quot;هشتاد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.shia-news.com/fa/amp/news/196517 |عنوان=۸۰ سال هر صبح زیارت عاشورا خوانده‌ام}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===محاکمه در دادگاه انقلاب===<br /> در سال‌های منتهی به پیروزی انقلاب 1357 رییس کانون سردفتران اسناد رسمی بود و به سبب همین سِمَت و اسنادی که بالطبع و به تبع در دفترخانۀ او تنظیم و ثبت شده بود با عنوان‌ اتهامی «همکاری با رژیم پهلوی» به زندان افتاد و در دادگاه انقلاب به قضاوت و ریاست آیت‌‍‌الله محمدی گیلانی* محاکمه شد.<br /> جلسۀ محاکمۀ او از همه حیث با دیگران متفاوت بود چون با ادبیات فقهی آشنا و به مراتب فضیلت و چیرگی در ادبیات شهرت داشت. از این رو هر چه سید اسدالله لاجوردی علیه او اتهامات شِداد و غلاظ نوشته و می‌خواست بر او سخت بگیرد رییس دادگاه اما با او هم‌آوا نمی‌شد و در نهایت تحت تأثیر دفاعیات استاد قرار گرفت نه دادستانی که او را به اتهام &quot;‌تبلیغ اسلام آریامهری&quot; و &quot;‌دعوت نکردن سردفتران به اعتصاب در جریان انقلاب &quot; به زندان و محکمه کشانده بود.<br /> از همان آغاز که دکتر مهدوی وارد دادگاه شد شنید که محمدی گیلانی یک شعر مشهور و ضرب‌المثل شدۀ عربی را می خواند (‌گویا منسوب به صولی) و پاسخ داد و ابیات بعد را خواند و همین رد و بدل کردن اشعار عربی فضایی کاملا متفاوت با محاکمات پیشین را شکل داد.<br /> در بیرون هم روحانیون مختلف در سطوح فقهی و علمی متفاوت و گاه از دفاتر برخی مراجع تقلید در تلاش برای رهایی او بودند. سیاسیونی نیز حکم محکومیت زندان برای چهره‌ای در اندازه و آوازۀ علمی و ادبی و الهیاتی او را اعتبار‌بخشی به دیگر محکومین قلمداد می‌کردند. چرا که دادگاه انقلاب برای محاکمۀ شکنجه‌گران ساواک برپا شده بود و جای استاد ادبیات دانشگاه تهران در آن نبود.<br /> مجموعۀ مباحثات او با حاکم شرع و شاید توصیه‌هایی در بیرون یا دست‌کم شهادت به سود او و البته کیفیت دفاعیات خود مهدوی دامغانی و قانع شدن نهایی محمدی گیلانی به رغم اصرار و پافشاری سید اسدالله لاجوردی بر «طاغوتی بودن کسی که سند ازدواج شاه و همسرش در محضر او تنظیم شده» به صدور حکم برائت برای او و خلاصی از اوین انجامید.&lt;ref name=&quot;محاکمه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===لغو سفر به اسپانیا===<br /> در سال ۱۳۵۵دانشگاه مادرید از او دعوت کرد برای تدریس ادبیات عرب به اسپانیا برود و رفت. اما چون عاشق ایران و زبان فارسی بود چندان در اسپانیا نماند. جدای این و بر خلاف هم‌قطاران خود به زندگی در بیرون دانشگاه و کسب درآمد و ارتباطات فرادانشگاهی نیز علاقه داشت و نمی‌خواست به زندگی کارمندی -ولو در کسوت استادی در بالاترین رتبه با حقوق ممتاز- بسنده کند. پس، بازگشت و دفتر اسناد رسمی را که پیش از سفر به اسپانیا دایر کرده بود فعال کرد و سردفتر شد. در مادرید بود که کانون سردفتران مستقل و رییس آن انتخابی شد و در پی آن به ریاست کانون سردفتران اسناد رسمی هم رسید و در بازگشت بیشتر به این حرفه پرداخت تا اشتغالات سابق ادبی و به سبب آن ارتباطات گسترده‌ای با صاحبان قدرت و ثروت به دست آورد که اگرچه موقعیت اجتماعی او را ارتقا داد و به شخصیتی چند وجهی بدل ساخت اما همین جایگاه، بعد از انقلاب به عنوان اتهامی او و نشان همکاری با رژیم گذشته تلقی شد و سر از زندان اوین درآورد.&lt;ref name=&quot;محاکمه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.asriran.com/fa/amp/news/844859 |عنوان=مهدوی دامغانی؛ ادیب و فقیه و استادی که در دادگاه انقلاب محاکمه شد/از اوین تا هاروارد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تکذیب مصادره ملک استاد از زبان دخترش===<br /> با عرض سلام و ادب و احترام خدمت بزرگواران.<br /> <br /> من نمی‌دانم چه کسی بهتر و بیشتر از بنده و خواهرم و برادرم و فرزندانم روزانه و شبانه با پدر عزیزم در تماس بوده است که این مقدار اطلاعات به راستی عجیب با این همه جزئیات بیان می‌دارد؟!<br /> <br /> پیرو مطالبی که ظاهرا جناب آقای دکتر صادق خرازی بیان فرموده‌اند باید عرض کنم که مطالب و فرمایشات ایشان نادرست است؛ کذب مطلق.<br /> <br /> پدر عزیزم هرگز با ویلچر به دانشگاه هاروارد تشریف نمی‌برد چون از چند سال پیش به این طرف به دلیل کهولت سن دیگر به آن دانشگاه نمی‌رفتند، چه رسد به این که با ویلچر تشریف ببرند!!<br /> <br /> و نیاز مالی هم هرگز نداشتند چون در تمام عمرشان از خوان گسترده و بسیار سخاوتمندانه‌ی ولینعمتشان حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام بهره‌مند بودند و بحمدالله هرگز نیازمند کسی یا چیزی نبوده‌اند. منزل موردنظر هم در سال‌های اوائل دهه‌ی هشتاد شمسی طی مراحل قانونی به پدرم بازگردانده شد. آن هم با نهایت دوستی و محبت و احترام به مقام پدرم به عنوان یک معلم کهنسال و دانشمند. و بنده این صحبت‌ها را از آغاز تا پایان تکذیب می‌کنم.<br /> <br /> با تقدیم احترام<br /> <br /> فریده مهدوی دامغانی&lt;ref name=&quot;مصادره&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ghatreh.com/news/nn64129227/%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%84%DA%A9-%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D9%BE%D8%AF%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87 |عنوان=دختر مهدوی دامغانی: ملک مصادره شده‌ی پدرم در دهه‌ی ۸۰ به ایشان برگردانده شد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===تولد===<br /> در 13 شهريور سال 1304ش در بيت علم و فضيلت و تقوى، در شهر مقدس مشهد به دنيا آمد. پدرش آیت‌الله محمدکاظم مهدوی دامغانی از فقهای بزرگ و متقی خراسان و از مدرسان نامدار حوزه علمیه مشهد بود.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===تحصیلات===<br /> او تحصيلات مقدماتى را در مشهد گذراند و از محضر پرفيض علماى برجسته آن سامان همچون آيت‌الله ميرزا مهدى غروى اصفهانى، آيت‌الله حاج شيخ محمدرضا خدائى دامغانى، شيخ محمدتقى نيشابورى، مجتبى قزوينى بهره‌مند شد.<br /> وى همزمان با پايان دوره سطح علوم حوزوى، به دانشگاه تهران راه يافت. در سال 1327ش از دانشكده معقول و منقول (الهيات) دانشگاه تهران فارغ‌التحصيل شد و در سال 1333ش با كسب رتبه اول از رشته كارشناسى ادبيات فارسى از دانشكده ادبيات دانشگاه تهران، درجه ليسانس گرفت. در سال 1342ش از دانشگاه تهران درجه دكترى در زبان و ادبيات فارسى گرفت و موضوع رساله دكترى او تصحيح كتاب «كشف الحقايق عزيزالدين نسفى» به راهنمايى محمدتقى مدرس رضوى بود.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===مشاغل و فعالیت‌ها===<br /> پس از گذراندن دوره دكترى زبان و ادبيات فارسى، به تدريس در دانشكده‌هاى ادبيات و الهيات دانشگاه تهران پرداخت. از سال 1353 تا 1354ش در دانشگاه مادريد به تدريس عرفان اسلامى اشتغال داشت. وى چندين سال سردفتر اسناد رسمى در تهران و از سال 1354ش رئيس كانون سردفتران اسناد رسمى بود. وى در سال 1353-1354ش بنا به دعوت دانشگاه مادريد، جهت تدريس عرفان اسلامى به اسپانيا رفت و پس از بازگشت به ايران، تا سال 1364ش، به تدريس در دوره‌هاى كارشناسى ارشد و دكتراى زبان و ادبيات فارسى اشتغال داشت. وى از سال 1366ش مقيم آمريكا بوده و در دانشگاه هاروارد و دانشگاه پنسيلوانيا مشغول به فعاليت آموزشى مى‌باشد. رشته‌هاى تدريس او در آمريكا شامل معارف اسلامى، ادبيات عرب، متن‌هاى فارسى تصوف و فلسفه اسلامى بوده است. ايشان تا پایان عمر در دانشگاه‌هاى پنسيلوانيا و هاروارد امريكا، به تدريس ادبيات عرب، فقه و كلام اسلامى، اهتمام داشت.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===چاپ مقالات===<br /> ايشان مقاله‌هاى متعددى در مجله‌هاى يغما، كلك، گلچرخ، ايران‌نامه، ايران‌شناسى، ره‌آورد و گلستان به چاپ رسانده است. از مشهورترين مقاله‌هاى او مآخذ ابيات عربى كليلة و دمنة و مآخذ ابيات عربى مرزبان‌نامه مى‌باشد.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===اساتید استاد===<br /> او در تهران از درس استادانى همچون ميرزا مهدى آشتيانى، شيخ محمد آملى، علامه محمد قزوينى و جلال‌الدين همايى استفاده كرد و همچنين اجازه روايت حديث را از علامه حائرى سمنانى و آيت‌الله سيد شهاب‌الدين مرعشى نجفى دريافت نمود.وى در ميان حوزويان، همدرس بزرگانى چون آيت‌الله سيستانى و در ميان دانشگاهیان، همدوره سيد جعفر شهيدى بوده است.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> غیر از ادیب نیشابوری سالها نزد ادیب بدیع الزمان کردستانی به تحصیل انواع متون ادبی مهم عرب پرداخت تا از ایشان به دریافت اجازه مهمی در ادبیات عرب شد که در کتاب حاصل اوقات موجود است. دکتر احمد مهدوی دامغانی در ادبیات فارسی و عربی متخصص و مجتهد و صاحب نظر است و در این علوم در جهان معاصر کم نظیر است. ایشان دوران دبستان و دبیرستان را در مشهد گذراند و از سال 1314 هش تا حدود سال 1320 هش که بخشی از زمان همین تحصیلات بوده را در عصرها و شبهای این دوران را ملازم پدر خویش بوده و شبها بعد از نماز مغرب وعشا پدر ایشان در درس خارج اصول مرحوم میرزا مهدی اصفهانی حاضر می شده است و ایشان نیز در مجاورت کلاس درس پدر تکالیف دبستان و دبیرستان خود را انجام می داده است و لذا سالها میرزا مهدی اصفهانی را درک نموده است. قبل از شهریور 1320 ه ش طلبه گردیده و چندین سال در درس اخلاق و معارف اسلامی عمومی آیت الله میرزا مهدی اصفهانی در مدرسه علمیه نواب شرکت نمود. و خاطرات بسیار زیادی از شخصیت علمی و معنوی و اخلاقی و افکار ایشان دارد.<br /> <br /> دکتر احمد مهدوی دامغانی سیوطی را نزد آیت الله شیخ محمد رضا خدایی دامغانی اموخت.. شرایع محقق حلی و نیمه اول معالم الاصول را نزد استاد سید محمود رضوی قاینی و نیمه دوم معالم الاصول و کفایه را نزد آیت الله شیخ محمد رضا خانرودی ترابی و شرح لمعه را نزد آیت الله شیخ محمد علی مدرس خیابانی تبریزی صاحب ریحانه الادب. فرا گرفت. درس خارج را نزد آیت الله شیخ محمد تقی املی اموخت و از پدرش آیت الله شیخ کاظم دامغانی اجازه نقل حدیث گرفت. در علوم عقلی. شرح شمسیه در علم منطق را نزد شیخ محمد روحانی معروف به استاد. حاشیه ملا عبدالله را نزد آیت الله شیخ محمد رضا ترابی. لالی منظومه و شرح منظومه را نزد مرحوم آیت الله شیخ سیف الله ایسی. شرح هدایه ملاصدرا را نزد میرزا ابوالقاسم الهی ازغدی. شرح منظومه را نزد آیت الله میرزا مهدی اشتیانی. بخش دیگری از متون فلسفی را نزد علامه اکبر داناسرشت و سایر اساتید فرا گرفت. علامه محقق جناب دکتر احمد مهدوی دامغانی تحصیلات حوزوی خود را با سختکوشی و مطالعه و تحقیق و نزد اساتید برجسته در معقول و منقول فراگرفت. بزرگانی نظیر آیت الله سید محمد بجنوردی درباره شخصیت علمی ایشان این چنین اظهار نظر نموده اند:«ایشان نه تنها در ادبیات عرب و فقه و اصول بلکه تا حدودی در فلسفه نیز مجتهد است».&lt;ref name=&quot;ازدواج&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===آموختن قرآن===<br /> اين استاد بزرگ، اهتمام فراوانى به آموختن قرآن داشته و معتقد است كسى كه نمى‌تواند قرآن را درست بخواند، نبايد اجازه ورود به دوره كارشناسى ارشد و دكتراى رشته زبان و ادبيات عرب داد.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===ازدواج===<br /> دکتر احمد مهدوی دامغانی در سن جوانی ازدواج نمود. همسر ایشان خانم دکتر تاجماه آصفی بوده که دارای دکتری ادبیات فارسی از دانشگاه تهران بوده و سالیان بسیاری است که مانند دکتر احمد مهدوی دامغانی در دانشگاه پنسیلوانیا به تدریس ادبیات فارسی اشتغال دارد. حاصل ازدواج ایشان یک پسر و دو دختر است که عبارتند از: آقای ناصر مهدوی و خانم زهرا مهدوی و خانم دکتر فریده مهدوی دامغانی. خانم دکتر فریده مهدوی دامغانی یکی از چهره های مشهور ادبیات جهان معاصر است که به زبانهای فرانسوی. انگلیسی و... مسلط است و کتابهای زیادی را از زبان فرانسوی و انگلیسی و.... به فارسی ترجمه نموده است. ایشان به ادبیات فارسی و ادبیات اروپایی هم علاقه مند و هم اگاه است. قرآن. نهج البلاغه. صحیفه سجادیه. دعای ندبه. کمیل و.. را به زبانهای فرانسوی و انگلیسی در اروپا ترجمه نموده است.&lt;ref name=&quot;ازدواج&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/64029/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF |عنوان=احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===درگذشت===<br /> سرانجام در روز جمعه 27 خرداد 1401ش برابر با 17 ذی‌القعده 1443ق در سن 95سالگی در فیلادلفیا آمریکا درگذشت.[۱] پیکر دکتر مهدوی دامغانی پس از انتقال به ایران، در جوار بارگاه ملکوتی امام رضا(ع) آرام خواهد گرفت.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://wikinoor.ir/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF|عنوان= مهدودی دامغانی احمد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===پیام‌های تسلیت===<br /> ====آیت‌الله سیستانی====<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ<br /> <br /> بیت مکرم مرحوم آیت الله آقای مهدوی دامغانی دامت توفیقاتهم<br /> <br /> السلام علیکم و رحمه الله و برکاته<br /> <br /> خبر ارتحال دانشمند فرزانه، ادیب عالیقدر آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی (رضوان الله علیه) موجب بسی تأثر و تأسف گردید.<br /> <br /> پیام تسلیت آیت الله العظمی سیستانی در پی درگذشت مهدی دامغانی<br /> <br /> فقدان آن بزرگوار که از کمالات علمی و فضائل اخلاقی شایسته ای برخوردار بودند و سالیان متمادی از عمر شریفشان را در تحقیق و تعلیم و تألیف سپری کرده بودند ضایعه‌ای غم‌انگیز است.<br /> <br /> اینجانب مصیبت وارده را به شما عزیزان و به دیگر وابستگان و علاقمندان محترم آن فقید سعید تسلیت عرض نموده و برای ایشان علو درجات و برای بازماندگانشان صبر جمیل و اجر جزیل مسالت دارم.<br /> <br /> لَاحَوْلَ وَ لَاقُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ&lt;ref name=&quot;سیستانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5517825/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B8%D9%85%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پیام تسلیت آیت الله العظمی سیستانی در پی درگذشت مهدی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حسن بلخاری قهی، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی[[پرونده:بلخاری.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> انا لله و انا الیه راجعون<br /> <br /> قلب تپنده پیر فرزانه ایران‌دوست از تپش باز ایستاد!<br /> <br /> استاد احمد مهدوی دامغانی با عشقی سرشار به اسلام وتاریخ و تمدن ایران زیبا و سعادتمند و پس از سالها رنج و تعب در وادی تحقیق و تفحص در سپهر ِ فرهنگ سترگ ایرانِ اسلامی روی در نقاب خاک کشید و به بزم جاودان حضرت حق پیوست.<br /> <br /> اینک ما مانده‌ایم و حضور همیشگی او در سطر به سطر آثار ارجمندش که بی‌تردید سیراب‌گر جان ِ عطشناک ِجویندگان طریقت ِ دانش‌ورزی و حقیقت‌جویی خواهد بود.<br /> <br /> انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، فقدان این استاد خردمند را به جامعه فرهنگی کشور تسلیت گفته و از خداوند منّان برای ایشان آمرزش الهی و برای خانواده محترمشان، شاگردان و علاقمندان آثارشان صبر و سلامتی مسئلت می‌نماید.&lt;ref name=&quot;مفاخر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://anjom.ir/%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B5%DB%8C-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86/ |عنوان=رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[منوچهر صدوقی سها]]، فیلسوف و عرفان‌پژوه معاصر[[پرونده:منوچهر سها.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> «بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> رحلت اندوه آفرین عالم علامه جامع ناهج منهج مصطفوی سالک مسلک مرتضوی افضل المتاخرین زمانا و ارفعهم مکانا استاد الاساتید مولنا دکتر احمد مهدوی قدس الله سره اولوی داغی بر دل دوستداران نهاد که دیری بخواهد ماند و بخواهد سوزاند.<br /> <br /> رفتی و رفتن تو داغی نهاد بر دل<br /> <br /> از کاروان چه ماند جز آتشی به منزل<br /> <br /> آن بزرگ که بالحق و الانصاف عملا از سرآمدان برین نیکان و پاکان روزگار و علما از نمایندگان نخستین فرهنگ والای شیعی ایران مینوی نشان به شمار اندر می‌افتاد به عنایت بلا علت ازلی از سر طهارت و نزاهت ذات ملکوتی صفات و صدق و صفای نفس نفیس در ظل ظلیل حقیقت شیعتنا خلقوا من فاضل طینتا به گونه‌ای به اتصالی وجودی با ساحت قدسی ولایت حضرات اقطاب وجود صلوات الله علیهم متنعم آمده بود ولنعم ما قبل هنیئا لارباب النعیم نعیمهم.<br /> <br /> امید می‌رود که تحمل بار گران این مصیبت عظمای وارد بر اسلام و ایران بر خاندان جلیل و دوستان نبیل و شاگردان اصیل معظم له که بحمده و منه نوعا از اساتید عظام دانشگاه‌هایند آسان آید.&lt;ref name=&quot;صدوقی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/5518235/%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%B3%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%DA%AF%D9%81%D8%AA|عنوان=منوچهر صدوقی سها درگذشت احمد مهدوی دامغانی را تسلیت گفت - خبرگزاری مهر }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محمد فنایی اشکوری، [[پرونده:فنایی اشکوری.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]استاد تمام فلسفه در موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، به مناسبت درگذشت احمد مهدوی دامغانی====<br /> درگذشت استاد فقید و محقق فرهیخته مرحوم دکتر احمد مهدوی دامغانی رضوان الله تعالی علیه را به همه طالبان علم و فضیلت تسلیت عرض می‌کنم.<br /> او در دانشگاه هاروارد تاریخ اسلام تدریس می‌کرد. او در ادبیات فارسی و عربی و علوم اسلامی به ویژه تاریخ اسلام متبحر بود. از ویژگی‌های بارز او حبّ به اهل بیت بود. هرگاه نام مبارک سید الشهدا را می‌آورد اشک از دیدگانش جاری می‌شد.<br /> این استاد پرآوازه هاروارد از باب وظیفۀ دینی، نه به دلیل و انگیزه‌ای دیگر، در محافل دینی در آمریکا سخنرانی می‌کردند و در سخنرانی‌هایش توجه خاصی به ذکر مصائب اهل البیت (ع) داشت. حقیر ضمن این که بارها در مجالسشان شرکت داشتم چندبار توفیق دیدار با ایشان در منزلشان در فیلادلفیا را داشتم. ضمناً ایشان کتابخانۀ ارزشمندی در منزلشان داشتند که چند سال پیش شنیدم که کتابخانۀ کنگره آمریکا، تمام کتاب‌های ایشان را خریداری کرده است.<br /> آقای مهدوی از دوستان شهید مطهری و شهید دکتر بهشتی بود. هرگاه نامی از آن بزرگان به میان می‌آمد، خاطراتی از آن‌ها نقل می‌کرد و اشک از دیدگانش جاری می‌شد و از اینکه جامعۀ اسلامی چنین سرمایه‌های ارزشمندی را قبل از این‌که بهرۀ کافی را از وجودشان ببرد از دست داد، حسرت می‌خورد.<br /> با این‌که مشهور است ایشان با فلسفه و عرفان چندان موافق نیست، اما اصرار زیادی داشتند که بنده در دانشگاه هاروارد فلسفه و عرفان اسلامی تدریس کنم و معتقد بودند که حضورم در آنجا ضروری‌تر و مفید‌تر از حضورم در ایران است و تأکید می‌کردند که شخصاً مقدمات آن را فراهم می‌کنند. بنده به رغم احترامی که برای ایشان قائل بودم و تردیدی در نیت خیر و تشخیص صائب ایشان نداشتم به دلایلی نمی‌توانستم پیشنهادشان را بپذیرم.<br /> تواضع و خاکساری، لطف و مهربانی و اخلاص و صفای باطن در وجود این مرد عالم موج می‌زد. با وجود جایگاه علمی بسیار بالا و سال‌ها تدریس در دانشگاه‌های بزرگ جهان، روحیه‌اش همچنان همان روحیۀ طلبگی بود. چه نادرند چنین انسان‌هایی! خدایش رحمت کناد.&lt;ref name=&quot;اشک&quot;/&gt;<br /> <br /> ====احمدحسین شریفی، رئیس موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران[[پرونده:احمدحسین شریفی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> خداوند مرحوم استاد مهدوی دامغانی را با امام رضا (ع) محشور کند.<br /> او هر چند جسمش از ایران دور بود اما عشق به اهل بیت و عشق به امام رضا و عشق به مردم ایران همواره در قلبش فروزان بود.<br /> استاد احمد مهدوی دامغانی از استادان فاضل و بزرگی بود که در دهه‌های آخر عمرش خدمات موثری به زبان و ادبیات فارسی کرد. وی سال‌ها رئیس شورای گسترش زبان فارسی امریکای شمالی بود و با قوت تدبیر و حسن خلقی که داشت توانسته بود جمع ناهمگون ایرانیان مقیم آمریکا را در حوزه خدمت به زبان فارسی هماهنگ کند.<br /> او بسیار به ایران و اهل بیت و ائمه اطهار علیهم السلام علاقه‌مند بود به گونه‌ای که محال بود نام آن بزرگواران را بدون ذکر سلام و صلوات ببرد یا حتی بشنود مخصوصا همواره ذکر نام امام رضا علیه السلام و یاد مشهد بی‌اختیار گونه‌هایش را از سیل اشک خیس می‌کرد.&lt;ref name=&quot;اشک&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/03/28/2730194/%D8%A7%D8%B4%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AD%DB%8C%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%87%D9%85%DA%86%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%AD%DB%8C%DB%80-%D8%B7%D9%84%D8%A8%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان=اشک‌های دکتر مهدوی دامغانی برای شهید مطهری و دکتر بهشتی/ روحیه مهدوی دامغانی در آمریکا همچنان همان روحیۀ طلبگی بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====آیت الله علوی بروجردی===<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> جناب مستطاب حجت الاسلام والمسلمین آقای حاج شیخ علی مهدوی دامغانی دامت تائیداته<br /> <br /> ارتحال اسفناک ادیب فرزانه و محقق عالیمقدار مرحوم مغفور آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی رضوان الله علیه ضایعه ای سنگین برای ارباب فضل و تحقیق است. آن فقید سعید بحق پشتوانه استوار برای شیعیان آمریکا و مرجعی گرانبها برای اهل فضل بود و هیچگاه جز در مسیر ارشاد و عرضه معالم اهل بیت علیهم السلام به مراکز علمی و دانشگاهی قدمی برنداشت و در سالیان اخیر نیز کتابخانه ارزشمند خود را بمنظور آگاهی ارباب فکر وقف همین مراکز نمود.<br /> <br /> از خداوند منان، علوّ درجات ایشان و والد بزرگوارشان مرحوم آیت الله حاج شیخ کاظم دامغانی اعلی الله مقامه الشریف که از استوانه های علمی حوزه مقدسه مشهد بودند و اخوی گرانقدرشان مرحوم آیت الله حاج شیخ محمدرضا مهدوی دامغانی رضوان الله علیه که شخصیتی کم نظیر در عرصه علم و تحقیق و تدریس بشمار می آمدند، مسئلت داشته و این مصیبت بزرگ را به حضرتعالی و اخوان مکرم، برادر بزرگوار ایشان دکتر محمود و برادرزادگان فاضل و ارجمندشان و دیگر عزیزان این اسره کریمه و خاندان فضل و تقوی تسلیت گفته، برای همگان صبر و اجر مسئلت دارم.&lt;ref name=&quot;بروجردی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://fa.shafaqna.com/news/1393092/%d8%a2%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%88%db%8c-%d8%a8%d8%b1%d9%88%d8%ac%d8%b1%d8%af%db%8c-%d9%85%d8%b1%d8%ad%d9%88%d9%85-%d9%85%d9%87%d8%af%d9%88%db%8c-%d8%af%d8%a7%d9%85%d8%ba/<br /> |عنوان=آیت الله علوی بروجردی: مرحوم مهدوی دامغانی بحق پشتوانه استوار برای شیعیان آمریکا و مرجعی گرانبها برای اهل فضل بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پیام تسلیت دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو====<br /> حجت‌الله ایوبی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران، در پی درگذشت احمد مهدوی دامغانی، نویسنده و پژوهشگر ایرانی، پیام تسلیتی منتشر کرد.<br /> پیام تسلیت دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران در سوگ احمد مهدوی دامغانی<br /> به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران، در متن این پیام تسلیت آمده است: <br /> «ما زِ بالاییم و بالا می‌رویم»<br /> از گلستان معطر ادب و حکمت و فرهنگ ایران زمین گلی دیگر به گلزار کل پیوست؛ استاد احمد مهدوی دامغانی؛ بزرگی که فزون از هفت دهه از عمر گران بهای خویش را به گستراندن دانش و حکمت وادب پارسی سپری کرد؛ گر چه گل عمرش در این فانی کده به خاموشی گرایید؛ ولی گلاب آثارش همواره مشام جان عاشقان فرهنگ و دانایی را خوشبو و معطر خواهد کرد.<br /> نیک فرمود حکیم نظامی که:<br /> <br /> چنان خُسبان چو آید وقت خوابم که گر ریزد گلم ماند گلابم؛<br /> گل خاکی اش پژمرد اما گلاب جانش بشکفت؛<br /> <br /> اینجانب به نمایندگی از سوی کمسیون ملی یونسکوـ ایران، ضایعه درگذشت این دانشمند نجیب و علم پرور را به محضر خانواده محترم ایشان، و جامعه فرهنگی و علمی ایران زمین تسلیت عرض می‌کنم.<br /> <br /> احمد مهدوی دامغانی، ۱۳ شهریور ۱۳۰۵ در مشهد چشم به جهان گشود. این نویسنده، پژوهشگر و استاد پیشین دانشگاه‌های تهران و هاروارد ۲۷ خرداد ۱۴۰۱ دعوت حضرت حق را لبیک گفت.&lt;ref name=&quot;یونسکو&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/naghli/322981/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D9%84-%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%85%D9%84%DB%8C-%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3%DA%A9%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%88%DA%AF-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پیام تسلیت دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سعید جازاری معمویی، رئیس دانشگاه اهل بیت====<br /> «اذا مات العالم ثلم فی الاسلام ثلمه لا یسدها شی<br /> <br /> رحلت جانسوز و مولم عالم جلیل القدر، علامه گرانمایه و فرهیخته متخلق به خلق کریم، جناب استاد فرزانه آقای حاج احمد مهدوی دامغانی طاب ثراه را به اندیشمندان و نخبگان مکتب تشیع، حوزه‌های علمیه صانها الله عن التوانی و جامعه دانشگاهی تسلیت عرض می‌نماییم. آن نخبه روزگار، الگوی اهل معرفت و جمع بین محامد و محاسن حوزه و دانشگاه و زبده علمی و معرفتی این دو منزلگاه علم و اندیشه بود که سالیان متمادی رایت مکتب خردگرا و معرفت آیین تشیع را در دانشگاه‌های غرب بر افراشته نگاه داشت.<br /> <br /> ‌لسان او زمزمه توسل، نگاه او تجسم مفهوم انتظار، کردار او تجلی اخلاق کریمانه و اندیشه‌اش تداعی حکمت و معرفت بود که در پرتو این خصایص، بسا شاگرد و مشتاق که در مجلس درس او پرورش یافتند و صدها تشنه که از چشمه ارشادات و افاضات او سیراب شدند. گرچه خود را به جبر تقابل روزگار در عزلت غربت گرفتار می‌دید، مهر وجودش از تابش و چشمه تتبعش از جوشش نیفتاد و از صفای خاطر، بامدادش به جانب مشرق طوس ملتجی و غروبش به سمت سامرا ملتزم و در لب نغمه: «به مستجیری درگاهت آمدم رحمی» می‌نواخت.<br /> <br /> گوهری بود در ادب و فرهنگ بی نظیر، در تضلع و تواضع بی همتا و در ژرفای نظر و رای بی بدیل. گرچه از امواج مصایب دهر دون مصون نماند و از طریق ملالت آن، بی بهره عبور ننمود، اما نه عشقش به مکتب نشیبی دید و نه میلش به وطن کاستی یافت. گویی صلاح به این دید که نفس منفس او رونق سرزمین غربت بماند و کلامش حجت موجه اهل آن دیار. آنکه در فقاهت و اجتهادش بزرگانی همچون آیت الله العظمی مرعشی نجفی قدس الله نفسه تصدیق صادر فرمودند و در معرفتش ذو انفاس حوزه خراسان عصر معرفت گواهی مرقوم داشتند و اعیان حوزات و جامعات شهادت‌ها داده‌اند از این دار ملال رخت بربست و جمع مریدان و تشنگان تتبعات و افاضاتش را در حسرت گذاشت.<br /> <br /> بعید است که این روزگار را تاب و توان جلوه‌ای دگر همچو آن آفتاب اهل معنی فراهم آید و مادر گیتی به زایش همچون او مفتخر گردد. به نوبه خویش فقدان او را ضایعه‌ای سخت بر نسل بزرگان ادب و معرفت ایران اسلامی می‌دانم که برخی سالیان مدید در انتظار مراجعتش به موطن دست به دعا، جمله‌ای در ذکر محاسن او به ثنا و پاره‌ای در ذکر خیر او در حلقه اهل وفا بودند.<br /> <br /> قطعا در این آنات و لحظات بر مائده لطف مولایش علی بن موسی الرضا علیه التحیه و الثنا نشسته، دیده بر احسان آن اولیا نعم بسته و از محن و هموم این زمانه رسته است. یادش جاودانه این سرزمین اهل معرفت و روحش قرین عنایات اهل بیت عصمت و طهارت سلام الله علیهم باد.»&lt;ref name=&quot;برافراشته&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5517083/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87 |عنوان=مهدوی دامغانی پرچم تشیّع را در دانشگاههای غرب برافراشته نگاه داشت}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===سوابق علمی‌اجرایی===<br /> * عضو شورای عالی علمی دائرة المعارف بزرگ اسلامی: از 1392 تاکنون<br /> * تدريس عرفان اسلامی در دانشگاه مادريد: از 1353-1354ش<br /> * رئيس کانون سردفتران اسناد رسمی: از 1354ش<br /> * تدريس در دانشگاه هاروارد و پنسيلوانيا: از 1366ش/1987 تاکنون<br /> <br /> ===دیدگاه و اندیشه===<br /> ====تأكيد بر آموزش قرآن====<br /> به كسي كه نمي‌تواند قرآن را درست بخواند، نبايد اجازه ورود به دوره كارشناسي ارشد و دكتراي رشته زبان و ادبيات عرب داد. من از تمامي استادان ادبيات عرب در سراسر جهان مي‌خواهم كه به اين نكته مهم توجه كنند. من در دانشگاه، روز اول درس، قرآن را به دانشجويان مي‌دادم و اگر قرآن را بلند نبودند، به كلاس راه نمي‌دادم. محال است كسي كه قرآن را درست نمي‌خواند و نمي‌فهمد، بر ادبيات فارسي و عرب مسلط باشد. اگر چنين كسي مي‌گويد ادب فارسي يا عربي مي‌دانم، خيلي بي‌حيا بايد باشد. زيرا مبنا و پايه ادب فارسي و عربي قرآن كريم است.&lt;ref name=&quot;هاروارد&quot;/&gt;<br /> <br /> ====به نواندیشی دینی اعتقاد ندارم====<br /> من ابدا و اصلا اعتقادی به نواندیشی دینی ندارم و هرگونه نواندیشی را با اصول و فروع دین و مذهب اسلام و تشیع مغایر و معارض می‌دانم، زیرا آنچه نواندیشان به خیال خودشان از اسلام و تشیع تصور می‌کنند و ارائه می‌دهند، شیر بی‌یال و دم و خالی از دیانت و مذهب و تشیع است. آن کسانی که با حرف‌های خود انکار وحی محمدی‌ می‌کنند و به آن توهین‌ می‌کنند و توجیه می‌کنند و وحی را در حد خواب دیدن تنزل می‌دهند و در عین حال مثنوی مولوی را با قرآن مقایسه می‌کنند، همان مثنوی را نیز به درستی نخوانده‌اند، چه برسد به قرآن مجید. هر کسی وحی را نمی‌فهمد و وحی در مقام امر است نه در مقام فهم. این حرف‌ها، حرف‌های جسمیان است و از روح و اعتقاد و ایمان خالی است و بیشتر برای این است که خود را از تکالیف مذهبی خلاص کنند. نواندیشی در دین معنا ندارد، ما همان دینی را داریم که امیرالمومنین (ع) و سید الشهدا(ع) و ائمه معصومین همان را دارند. من نه تنها اعتقادی به نواندیشی ندارم، بلکه نواندیشی را مخالف دین و مذهب می‌شمارم.&lt;ref name=&quot;میراث&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://torbatema.com/1399/09/18/%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D8%A7%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A2%D9%82/|عنوان= احمد مهدوی دامغانی و میراث او}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===احمد مهدوی دامغانی از نگاه دیگران===<br /> ====[[مهدی فیروزان]]، مدیرعامل موسسه شهر کتاب[[پرونده:م ف.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> آدم‌های بزرگ، دو گونه تاثیرگذاری دارند؛ تاثیرات مشهود و تاثیرات غیرمشهود. تاثیرات مشهود شاید مصداقی و شاید عمومی باشند. همیشه این سوال در ذهنم بود و با وجود استاد احمدی مهدوی دامغانی جوابش را گرفتم که «ایرانی‌های باسواد و اهل دانش که به خارج از کشور می روند، چه نسبتی با دیگر ایرانی ها پیدا می کنند؟»<br /> حضور استاد احمد مهدوی دامغانی به نیابت از ایرانیان در آن سوی مرزها، یعنی حضور ایرانیان در جهان جدیدی که در حال شکل گیری است. اگر رجال ما بتوانند حضور موثری در عرصه بین الملل داشته باشند، ایران در آینده جهان سهیم خواهد بود.&lt;ref name=&quot;تاکید&quot;/&gt;<br /> <br /> ====حجت الاسلام والمسلمین سید محمود دعایی، مدیر موسسه مطبوعاتی اطلاعات[[پرونده:دعایی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]==== <br /> با رسیدگی های مقام معظم رهبری، استاد به هیچ عنوان ممنون الورود نیستند و می توانند به ایران بیایند. در برنامه ای به خدمت آیت الله شاهرودی رسیدم و ایشان هم به من گفت که رهبر انقلاب، بر روی حق تدریس و علم آقای دکتر تاکید زیادی دارند. دکتر مهدوی دامغانی علاوه بر دانشگاه هاروارد، استاد پروازی بسیاری از دانشگاه های معتبر دنیاست. آیت الله العظمی سیستانی در سفری که برای مداوا به لندن داشتند، هیچ کس را به حضور نپذیرفتند، اما دکتر دامغانی را پذیرفتند و ساعت ها با هم گپ و گفت داشته و صفا کردند.&lt;ref name=&quot;تاکید&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/2297034/%D8%AF%D8%B9%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF |عنوان=دعایی: رهبری روی علم دکتر مهدوی تاکید زیادی دارند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[فتح‌الله مجتبایی]][[پرونده:فتح‌الله.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> دکتر مهدوی از آن وجودهای باقیمتی است که وقتی در ایران بود، همه از وجودش بهره می‌بردند و حالا هم که خارج از ایران است، یک وجود قابل استفاده و بهره بردن است. آشنایی من با ایشان به سال 50 قبل بر می‌گردد که از دانشگاه ادبیات به دانشگاه الهیات دانشگاه تهران منتقل شدم. دکتر مهدوی در دانشگاه الهیات، زبان عرب تدریس می‌کرد. ما غالبا در اتاق دکتر یزدگردی یکدیگر را ملاقات می‌کردیم. دکتر یزدگردی کتابی درباره پرندگان می‌نوشت و از دکتر مهدوی کمک می‌گرفت. من از دیدن اطلاعاتی که دکتر مهدوی در اختیار دکتر یزدگردی می‌گذاشت، بسیار متعجب می‌شدم و می‌دیدم که این مرد چه میزان از زبان عربی آگاه است. مثلا نام‌های مختلف گنجشک را در دوره‌های عمرش می‌دانست و این لغات را به دکتر یزدگردی منتقل می‌کرد.<br /> دکتر مهدوی از نظر اخلاق و تواضع علمی، شایسته هزار گونه تقدیر و تجلیل است. ایشان به هیچ وجه دچار خودبزرگ بینی و اینگونه بیماری‌ها که برخی از جوانان و پیران رشته ما به آن مبتلا هستند، نیست. فروتنی خاص ایشان واقعا دکتر محمدی را متعجب می‌کرد چون یک بار که سوالی از دکتر مهدوی پرسید، ایشان گفت جواب این سوال را باید از استاد بدیع الزمانی پرسید. معمولاً رقبای علمی چنین کاری را در حق یکدیگر انجام نمی‌دهند.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> =====یک خاطره=====<br /> یک بار بعد از انقلاب، با مرحوم مطهری و مرحوم مفتح در اتاق دکتر مفتح در دانشکده الهیات بودیم. گفته شد که نسبت به دکتر مهدوی بی‌مهری‌هایی می‌شود. مرحوم مطهری برآشفت و گفت این حرف‌ها صحیح نیست و مهدوی از ستون‌های دانشکده الهیات است و حرف‌هایی که درباره ایشان زده‌اند، بیهوده است. با وجود سفارش‌هایی که مرحوم مطهری درباره دکتر مهدوی کرده بود، شرایطی پیش آمد که ایشان از ایران رفت و من هم دیگر ایشان را ندیدم تا چند سال پیش که در دانشگاه دنور آمریکا سخنرانی داشتم. ای‌کاش شرایط به گونه‌ای شود که اینجا و در ایران هم بشود از حضور دکتر استفاده کرد.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[مهدی محقق]]، مدیرعامل انجمن آثار و مفاخر فرهنگی کشور[[پرونده:مهدی محقق.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> به یاد دارم که در سال‌های جوانی در مدرسه سپهسالار با مرحوم مطهری، محیط طباطبایی و دکتر مهدوی جمع می‌شدیم و جلساتی داشتیم. در یکی از آن جلسات رهبر انقلاب هم آمدند. من با دکتر مهدوی قوم و خویش هستم و با هم ارتباط خانوادگی داریم. زمانی که داشتم معمم می‌شدم، آشیخ کاظم پدر دکتر مهدوی عمامه را روی سرم گذاشت. دکتر مهدوی هم به شوخی گفت: «اللهم توجّه به تاج العمامه». آشیخ کاظم هم به او گفت: تو لیاقتش را نداشتی. البته بعدها معلوم شد که من هم لیاقتش را نداشتم. به هر حال دکتر مهدوی علاقه فراوانی به ادبیات عرب داشت و همیشه هنگام ورود به مدرسه مشهد، اشعار عربی را با صدای بلند می‌خواند.<br /> بعدها استاد بزرگی را کشف کردیم که استاد بدیع الزمانی کردستانی نام داشت و نامش در این مجلس رفت. جالب و دردآور است که این مرد بزرگ ناچار بوده دفترنویس پادگانی در کرمانشاه باشد. بعد کسی ایشان را شناخته بود و کاری کرده بود که در یک دبیرستان به دبیری مشغول شود. به یاد دارم در جوانی می‌خواستم برای طلبگی به قم بروم که آیت الله وحید خراسانی رای من را زد و گفت قم از نظر ادبی قوی نیست. به مدرسه مشهد برو. به این ترتیب من هم به حوزه مشهد رفتم.<br /> در آن زمان 3 نفر الگوی من بودند و من را ترغیب به رفتن سر درس ادیب نیشابوری کردند. یکی از آن‌ها دکتر مهدوی دامغانی بود. حالا که نگاه می‌کنم این سوال به نظرم می‌رسد که واقعا آیا حیف نیست که دانشجویان ایرانی از محضرش استفاده نمی‌کنند؟ او در‌ هاروارد است و ما از وجودش بی بهره. البته در‌ هاروارد، ایشان به دانشجوها درس نمی‌دهد بلکه اساتید را تربیت می‌کند. این هم از ضایعات مملکت ماست که به جای جذب کردن، دفع می‌کنیم.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[جلال خالقی مطلق]][[پرونده:خاقی مطلق.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> دکتر مهدوی و فردوسی 3 شباهت با یکدیگر دارند. اول، ارادت هر دو به خاندان نبوت است. دوم، دلبستگی‌شان به زبان و ادبیات فارسی و سوم مهر این دو به میهن و ایران است. البته یک مورد هم هست که من درباره فردوسی حدس می‌زنم و درباره دکتر مهدوی مطمئن هستم و آن هم تواضع این مرد است. به این نکته هم اشاره کنم که بهترین و مستندترین مقاله درباره مذهب فردوسی، توسط دکتر مهدوی دامغانی نوشته شده است.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[بهاءالدین خرمشاهی]][[پرونده:خرمشاهی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> من شاگردی دکتر مهدوی دامغانی را کرده‌ام. ممکن است بپرسید چگونه؟ انتشارات امیرکبیر از من خواست تا 4 هزار بیت بوستان سعدی را که فروغی تصحیح کرده، دوباره تصحیح کنم و غلط‌هایش را بگیرم. خُب 700 بیت از این 4 هزار بیت، عربی هستند و من هم اصلا عربی بلد نیستم. به همین دلیل از دکتر مهدوی کمک خواستم. به این ترتیب من 20 جلسه به خدمت ایشان رسیدم و دکتر هم ابیات عربی بوستان را معنی کرد. یک بار هم به خاطر دارم که از دست من به فریاد درآمد که: خرمشاهی تو چرا این قدر، کم عربی می‌دانی؟&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/2297114/%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%87%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D9%84%D9%82|عنوان=شباهت‌های مهدوی دامغانی و فردوسی از نظر خالقی مطلق}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حجت‌الاسلام و المسلمین محمدجواد حجتی کرمانی[[پرونده:حجتی کرمانی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> بشریت مقصدی بالاتر از زندگی مادی دارد. انبیا و عالمان هم انسان را به خلیفه اللهی بودن و ارزش معنوی اش دعوت می کنند. استاد دامغانی، بقیه السلف ادبیات گذشته است و کسی را مثل او نمی شناسم که تا این اندازه نسبت به ادبیات گذشتگان وفادار باشد. مخاطب وقتی مقاله ای از استاد را می خواند، محظوظ می شود و به استاد آفرین می گوید.<br /> بسیاری از آیت‌الله های ما، بعد از لفظ آیت الله، عنوان دکتر دارند. حالا چرا آدمی مانند دکتر احمدی مهدوی دامغانی که در دنیای غرب به معنای واقعی حجت اسلام و آیت الله است، نباید آیت الله نامیده شود؟ این چه نوع انحصارطلبی است که ما آخوندها داریم که عنوان آیت الله را فقط برای خودمان می خواهیم؟ من می خواهم گلایه کنم. استاد مهدوی در زمینه آیت اللهی همه چیز دارد، فقط عمامه ندارد. پیشنهاد می کنم این مساله را به ایشان بگوییم.&lt;ref name=&quot;آیت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====حجت‌الاسلام و المسلمین سیدمحمد موسوی بجنوردی====<br /> دکتر احمدی مهدوی دامغانی، فرزند دانشمند معظم و ادیب توانا آشیخ کاظم دامغانی است. ایشان به حق در فقه و اصول مجتهد است و هم در ادبیات و فلسفه هم تا حدودی. اما در ادبیات به معنای واقعی مجتهد است. یعنی در ادبیات عرب اجتهاد می کرد و می کند. من، ادیب نیشابوری دوم را درک نکردم ولی می گویند که دکتر احمد در حوزه ادبیات عرب از او بهتر است. ایشان در دانشگاه هاروارد، بسیار منشا اثر است و با دایره المعارف بزرگ اسلامی نیز در ارتباط است. باید همه دعا کنیم تا خدا طول عمرش بدهد و بیت مهدوی دامغانی همیشه فروزان باشد.&lt;ref name=&quot;آیت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/amp/2297038/ |عنوان=حجتی کرمانی: چرا نباید دکتر مهدوی را آیت‌الله بنامیم؟}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حجت‌الاسلام والمسملین حسین مهدوی دامغانی، برادرزادهٔ استاد====<br /> من چند سفر زیارتی با استاد دامغانی همراه بودم، هم در مکه مکرمه و زیارت بیت‌الله‌الحرام و هم در دو سفر عتبات عالیات در خدمت ایشان بودم. ایشان یک حالت رقیق القلب و بکائی داشتند که هر وقت نام مبارک حضرت رضا(ع) می‌آمد، منقلب می‌شدند و اشک می‌ریختند و این قضیه در سال‌های آخر عمرشان شدت بیشتری پیدا کرده بود. با بالارفتن سن، بی‌تابی ایشان نیز برای زیارت حرم حضرت رضا(ع) بیشتر می‌شد کما اینکه تصاویر ارادت ایشان در حال سلام دادن به حضرت رضا(ع) در گفت‌وگو با برنامه شوکران صداوسیما را همه مردم ملاحظه کردند. <br /> ایشان علاقه‌مندی خاص و ارادت قلبی ویژه‌ای را برگرفته از مرحوم پدرشان آیت‌الله العظمی دامغانی به محضر مبارک حضرات معصومین(ع) داشتند. من چون در حرم حضرت امیرالمؤمنین(ع) و حرم حضرت امام حسین(ع) در خدمت ایشان بوده‌ام، آن حالت بکاء لا ینقطع و گریه مداوم ایشان که ناشی از رقت قلب ایشان بود را از نزدیک شاهد بودم.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> =====خاطره‌ای از دیدار استاد با آیت‌الله سیستانی=====<br /> با توجه به سوابقی که ایشان از جوانی با آیت‌الله سیستانی داشتند، مکرر اتفاق افتاده بود که خدمت این مرجع عالی‌قدر رسیده بودیم. در جلسه‌ای که من نیز در آن حضور داشتم، اظهار محبت و لطف آیت‌الله سیستانی به آقای دکتر مهدوی به نحوی بود که اطرافیان آقای سیستانی را متعجب کرده بود. وقتی افراد به ملاقات آیت‌الله سیستانی می‌روند معمولاً در حدود ۶-۵ دقیقه بیشتر وقت آقا را نمی‌گیرند ولی در جلساتی که ما به محضرشان می‌رسیدیم چیزی حدود نیم ساعت صحبت می‌کردیم. این نکته را هم نقل کنم که آیت‌الله سیستانی فرمودند: من در حال حاضر مسلط‌ ‌تر از شما به ادبیات عرب و ادبیات فارسی در عالم سراغ ندارم.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[محمدرضا شفیعی کدکنی]]====<br /> «دکتر احمد مهدوی تسلط حیرت آوری بر زبان عرب دارد و یکی از برجسته‌ترین فرانسوی دانان ایران است. او را نمونه ایرانی دانشمند و ایده آل می‌دانم... دکتر مهدوی از نظر من، مظهر ایمان در معنی خالص و زلال آن است».&lt;ref name=&quot;شمسا&quot;/&gt;<br /> <br /> ====دکتر علی شمسا، استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد====<br /> اینکه آن ور دنیا، انسانی مسلمان، هنگام خروج از منزل رو به بقعه نورانی حضرت رضا (ع)، دست به سینه ایستاده است و به حضرت سلام مخصوص می‌دهد: «السلام على علی بن موسی الرضا المرتضی، الأمام التقی النقی ...» چیز غریبی است.&lt;ref name=&quot;شمسا&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[دکتر محمود امیدسالار]]====<br /> استاد دانشمند دکتر احمد مهدوی دامغانی از معدود دانشمندانی است که هم از سلاله علم است، هم تحصیلات سنتی و دانشگاهی را گذرانده، و نیز شاگردانی پرورده است که از نظر اخلاقی و علمی راه و روش استاد بزرگوارشان را ادامه می‌دهند.<br /> استاد احمد مهدوی دامغانی که حافظ قرآن است در دوری از وطن نیز مایه افتخار ایرانیان بوده است و هست. به خاطر دارم که یکی از ایرانیانی که در یکی از دانشگاه‌های معتبر این سامان تدریس می‌فرماید برای من داستانی از احاطه علمی استاد روایت کرد که خود شاهد آن بود. بنده برای حسن ختام، این داستان را که بیش از ۳۰ سال پیش از او شنیده ام، در اینجا نقل به مضمون می‌کنم. این دوست می‌گفت که روزی با استاد مهدوی و مرحوم دکتر جورج مقدسی (George Makdisi ۱۹۲۰-۲۰۰۲) که از استادان نامدار عرب و سال‌ها رئیس دانشکده شرق شناسی دانشگاه پنسیلوانیا بود، در دانشگاه حضور داشته است.&lt;ref name=&quot;امید&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/88492/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1 |عنوان=درباره استاد دانشمند دکتر احمد مهدوی دامغانی از زبان دکتر محمود امیدسالار}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پروفسور فضل‌الله رضا===<br /> یکی از پرچم‌داران ادب سنتی فارسی، دکتر مهدوی دامغانی، استاد بی‌بدیل دانشگاه هاروارد آمریکاست که به ادبیات سنتی عربی و زبان فرانسه اشراف دارد. ریشه‌های بسیاری از صور خیال شاعران بزرگ ما را در ادبیات عرب شناسایی کرده است. استاد مهدوی از مدرسان و پژوهشگران حلقه استاد فروزانفر و استاد جلال همایی است که روانش، جد اندر جد، در خاندان دانشگاهی بلندآوازه محقق و مهدوی دامغانی با ادبیات فارسی و عربی عجین بوده است، سروی سایه‌فکن بر گستره معارف اسلامی، استادی خطیب و نویسنده و شاعر و خطاط. بخشی از نوشته‌های استاد مهدوی از شاهکار‌های نثر روان فارسی معاصر است.&lt;ref name=&quot;رضا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://shahraranews.ir/fa/news/113064/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%E2%80%8A-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%81%DA%A9%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C|عنوان=استاد مهدوی  دامغانی، سروی سایه‌فکن بر گستره معارف اسلامی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پروفسور فضل‌الله رضا===<br /> یکی از پرچم‌داران ادب سنتی فارسی، دکتر مهدوی دامغانی، استاد بی‌بدیل دانشگاه هاروارد آمریکاست که به ادبیات سنتی عربی و زبان فرانسه اشراف دارد. ریشه‌های بسیاری از صور خیال شاعران بزرگ ما را در ادبیات عرب شناسایی کرده است. استاد مهدوی از مدرسان و پژوهشگران حلقه استاد فروزانفر و استاد جلال همایی است که روانش، جد اندر جد، در خاندان دانشگاهی بلندآوازه محقق و مهدوی دامغانی با ادبیات فارسی و عربی عجین بوده است، سروی سایه‌فکن بر گستره معارف اسلامی، استادی خطیب و نویسنده و شاعر و خطاط. بخشی از نوشته‌های استاد مهدوی از شاهکار‌های نثر روان فارسی معاصر است.&lt;ref name=&quot;رضا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://shahraranews.ir/fa/news/113064/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%E2%80%8A-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%81%DA%A9%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C|عنوان=استاد مهدوی  دامغانی، سروی سایه‌فکن بر گستره معارف اسلامی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمدجعفر یاحقی]]====<br /> دکتر مهدوی دامغانی از معدود اندیشمندانی است که از پنجره حوزه به دانشگاه نگاه می‌کند، به این معنی که بنیاد خانوادگی و فکری‌اش حوزوی است و از آن طریق وارد مراحل آکادمیک شده است و تفکر حوزوی‌اش بر دانشگاهی غلبه دارد. با اینکه سال‌هاست در آمریکا به سر می‌برد، استاد هچون جزیره‌ای سرشار از دانش‌های تمدن اسلامی و ایرانی است و این مشخصه در آثارش نیز متبلور است.<br /> استاد مهدوی دامغانی از نسل بزرگانی، چون بدیع‌الزمان فروزانفر و جلال‌الدین همایی است که توانست علوم حوزوی را در کنار اندیشه‌های تمدنی جدید حفظ کند و با نگاه یک دانشمند عربی‌دان حوزوی به سراغ مطالعات ادبی برود. با همین نگاه، سال‌ها در دانشگاه تهران به تدریس پرداخت.<br /> چند نکته در آثار و نوشته‌های او وجود دارد که لازم است به آن‌ها اشاره کنم. نخست نکته‌یابی و گره‌یابی از متونی است که با ادبیات عربی عجین‌اند. غور و تأمل او در ادب عرب و فقه و حدیث مثال‌زدنی است. در زمان ما افرادی مثل او بسیار کمیاب‌اند.<br /> نکته دوم تواضع علمی و شخصیت عارفانه و عالمانه اوست. این ویژگی در نوشته‌هایش نیز متبلور شده است. این ویژگی از او یک عالم عامل ساخته است. وقتی آثار او را می‌خوانید، می‌بینید که در برابر همه‌کس حتی معاصران خود تواضعی مثال‌زدنی دارد. لحن حوزوی و طلبگی و لطافت قلمش نوشته‌هایش را خواندنی کرده است. بار‌ها شده است به دنبال نکته‌ای در میان نوشته‌های دکتر مهدوی بوده‌ام و بدون آنکه قصد خواندن همه نوشته را داشته باشم بی‌اختیار همه مقاله استاد را خوانده‌ام.&lt;ref name=&quot;یاحقی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/88493/%DA%AF%D9%81%D8%AA%E2%80%8C%D9%88%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AD%D9%82%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=گفت‌وگو با دکتر محمدجعفر یاحقی، درباره دکتر مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===دیگران از نگاه احمد مهدوی دامغانی===<br /> ====آیت‌الله مطهری[[پرونده:شهید مطهری.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> ده روز قبل از مرگشان برای دیدن مرحوم دکتر مفتح به دانشکده الهیات رفته بودم که ایشان هم آمدند با هم صحبت کردیم و مرحوم آیت الله مطهری از این که طرفداران دکتر شریعتی خیلی حرف‌های بی‌جا می‌زنند و ادعای عجیب و غریب می‌کنند اظهار نگرانی می‌کرد و ناراحت بود.<br /> به من گفت به آقای حاج شیخ (یعنی پدر من) می‌خواهم بنویسم که ایشان چیزی خدمت آقای خمینی عرض کند چیزهای دیگری هم گفت که آن‌ها را نمی‌توانم بگویم. خدایش رحمت کند! صبح 12 اردیبهشت که شهید شد، پس از آن که به من خبر رسید پدرم به من تلفن کرد که آیا خبر راست است؟! وقتی صحت خبر را گفتم پشت تلفن گریه کرد ایشان خیلی آیت‌الله مطهری را دوست داشتند. مرحوم امام خمینی هم در جواب تسلیت برای خراسانی‌ها، به مرحوم پدرم نامه نوشته بودند. در تشییع‌اش های‌های گریه می‌کردم.&lt;ref name=&quot;شهید&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شهید بهشتی[[پرونده:شهید بهشتی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> ما 30 سال با هم رفاقت داشتیم با او از سال 1324 -که دانشجوی الهیات (یعنی دانشکده معقول و منقول) بود- دوست بودیم. او که دبیر شد من هم دبیر بودم. بعد به آلمان رفت و همیشه با هم ارتباط داشتیم. او رئیس یک قسمت کتابخانه کتاب‌های درسی بود. با مرحومان (شیخ محمدجواد) باهنر و سیدرضا برقعی -که محل کارشان نزدیک خانه ما بود- رفت و آمد داشتیم. دکتر بهشتی به من دلداری می‌داد که دلواپس نباش خیلی حرف می‌زنند ولی خیالت راحت باشد. من هستم. وقتی او شهید شد خیلی دلم سوخت نه برای خودم که یکی را از دست دادم؛ چون واقعاً یک نعمتی بود.&lt;ref name=&quot;شهید&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شهیدان رجایی و باهنر[[پرونده:شهیدان.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> من رجایی را نمی‌شناختم ولی می‌دانستم مرد خوبی است. وقتی به آمریکا رفته بود و اخبار را می‌خواندم به سادگی و صفای ذهنش احسنت و آفرین گفتم. خدایش بیامرزد! وقتی باهنر شهید شد، بر او هم خیلی گریه کردم و خیلی منقلب شدم. فی‌الواقع خیلی دلم سوخت. اگر بدانید جواد باهنر چقدر شریف بود! این مرد معصوم بود و روح مجسم بود. اصلاً نمی‌توانست بدی را تصور کند. او شاگرد من بود. به قدری آدم صاف و خوبی بود و به قدری آدم شریفی بود... که الان به گریه می‌افتم. خدایش بیامرزد! یک لا قبا و یک پیراهن کرباسی؛ در حالی که نخست وزیر بود. هیچ کدام از این‌ها هیچ بهره مادی از انقلاب نبردند. شهادت باهنر مرا بسیار منقلب کرد. درست مثل شهادت مرحوم آقای بهشتی و مرحوم آقای مطهری رحمت الله علیهما&quot;.&lt;ref name=&quot;شهید&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.ghatreh.com/news/nn64114083/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85|عنوان=خاطرات دکتر مهدوی دامغانی از شهادت ۳ نفر از یاران امام (ره) }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====علامه قزوینی====<br /> کتاب‌هایی که مرحوم قزوینی تصحیح کرده بود، در کتابخانه ما بود و من اینها را نگاه می‌کردم. قزوینی در طبقه درس‌خوانده نامی مشخص و آشنا بود، احتیاجی به معرفی نداشت. هر کس که مختصری در ادب کار کرده بود، ارادتمند قزوینی بود و برای سلامت ایشان دعا می‌کرد. من سال ۱۳۲۴ آمدم به تهران و از سال ۱۳۲۵ تا دو روز قبل از فوت مرحوم قزوینی در۱۳۲۷، خدمتشان می‌رسیدم. پنج شش مقاله هم در این زمینه نوشتم. خدا رحمتش کند! وجود لطیف ظریفی بود. خیلی عاشق علم و ادب بود؛ شیعه خیلی متعصبی هم بود. نسبت به کسانی که به حضرت امیر (صلوات الله علیه) بی‌ارادت و بی‌ادب هستند، سختگیر بود و خودش مشتاقانه ارادتمند امیرالمؤمنین (صلوات الله علیه) بود. یک روز عید غدیر سال ۲۶ یا ۲۷ بود، رفتم خدمت ایشان، خیلی خوشحال شد و گفت: مچه خوب کردی که عید غدیر آمدی» و گله کرد که: چرا دیگران نیامدند؟ فرمودند: «عید غدیر هویت شیعه است و باید قدر دانسته شود.»&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====مقایسه [[بدیع‌الزمان فروزانفر]] و [[جلال‌الدین همایی]]====<br /> مرحوم فروزانفر آیتی بود. اگرچه عنوان آیت‌الله برای فقها اطلاق می‌شود. اگر برای ادیب هم چنین لقبی بتوان گفت، ایشان آیت‌الله‌العظمی بود. خدا رحمتش کند! من مقاله‌ای درباره ایشان نوشتم به نام «استادی که آسمان بر سر چون اویی در ایران سایه نینداخت». نوع منحصر به فردی بود. من هیچ کسی مثل فروزانفر نیافتم، چه در حافظه از ادب عرب و عجم، و چه در مراتب علمی. مرحوم قزوینی مکرر از استاد فروزانفر در کتاب‌هایش نام برده و همیشه هم به ما می‌گفتند: «الان دیگر مثل آقای فروزانفر نیست» و درست می‌گفت. فروزانفر چیز عجیبی بود؛ موجودی بود که نمی‌شد گفت کس دیگری مثل او در آن دوران باشد؛ اما مرحوم همائی از نظر اخلاقی از استاد فروزانفر بهتر بود.<br /> مرحوم علامه همائی دنبال جاه و مقام نبودند؛ به سیاست کم‌توجه بود و دلش می‌خواست در فقر باشد؛ اما استاد فروزانفر علاقه زیادی به پست و مقام داشت و دلش می‌خواست در صدر باشد. در سیاست هم قواعد مشخصی نیست. از دکتر مدرس رضوی شنیدم که دو روز پیش از وفات استاد فروزانفر، ایشان را نزد دکتر نهاوندی دیدم که دکتر گفت: «قلب شما مثل ساعت کار می‌کند و قلب جوانی دارید.» احتمال می‌دهم استاد فروزانفر از موضوع بیرون رفتنش از چرخه تدریس در دانشگاه تهران توسط دکتر جهانشاه صالح و بازنشستگی زودتر از موعد، آزرده‌خاطر شد و همین باعث سکته قلبی ایشان شد. به نظرم دلشکسته شده بود. شاید علت مرگ ایشان همان بود که از کار تدریس بازمانده بود و زودتر اجباراً بازنشسته‌اش کرده بودند. این موضوع برای ایشان گران تمام شده بود.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====جایگاه [[بدیع‌الزمان فروزانفر]]====<br /> من مثل فروزانفر ندیدم. من که هیچ، ایران مثل او ندیده است. جامع صفات والا بود. در روزگار ما کمتر کسی به آن حد از جامعیت رسید. مرد شریف و نجیبی بود و بزرگوار و دلسوز؛ تنفر و تکبری در مقابل زیردستان نداشت. نهایت توجه را به آنها داشت و فروتن بود. نسبت به همکارانش با کمال احترام و ادب رفتار می‌کرد؛ خودشناس بود. خودشناسی یکی از بالاترین صفات است. مولای ما امیرالمؤمنین می‌فرماید: «رحم الله امرء عرف قدره و لم یتعد طوره: خدا رحمت کند کسی را که قدر خودش را بداند.» فروزانفر اندازه خودش را می‌شناخت و بیشتر از اندازه خود، نه کاری می‌کرد و نه حرفی می‌زد. این زمان کمتر کسانی هستند که قدر خودشان را بدانند؛ لاف‌زنی‌های زیاد. همه بدون شاهد، از گذشته می‌گویند! اما هیچ وقت مرحوم فروزانفر ندیدم حرف بی‌سند بزند. مدعی نیستم استاد فروزانفر از نظر دینی مثل مرحوم شهابی و استاد مدرس رضوی بود، نه، شاید یک سهل‌انگاری‌ها داشت، اما فوق‌العاده نسبت به پیامبر اکرم(ص) و ائمه (علیهم السلام) احترام می‌گذاشت. ندیدم و نشنیدم که نام پیامبر گرامی برده شود و احترام استاد فرزانفر، جلی و عیان نشان داده نشود. ندیدم و نشنیدم که نام حضرت امیر(ع) گفته شود و استاد فروزانفر نعت ایشان را نیاورد. یک خاطره از یک مجلس روضه یادم آمد.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://fa.shafaqna.com/news/1393661/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%82%D8%B2/ |عنوان=خاطرات استاد مهدوی دامغانی از علامه قزوینی: با راهنمایی‌های ایشان بود که راه برای بنده روشن شد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نامه‌ها===<br /> ====پاسخ تشکرآمیزحجت الاسلام والمسلمین سید حسن خمینی از دکتر احمد مهدوی دامغانی ====<br /> <br /> بسمه تعالی<br /> <br /> مخدوم عزیز و استاد گرانقدر، جناب آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی دامت برکاته<br /> <br /> مرقومه جناب عالی که امروز در روزنامه وزین اطلاعات شرف نشر یافت، بیش از آنکه تکریم حقیر باشد، نشان بزرگواری سرکار مستطاب عالی است. از حسن توجهتان و دقت نظرتان کمال تشکر را دارم.<br /> <br /> کتاب «تحریر توحید» که اگر شرفی دارد، به سبب انتساب به ارزشمندترین علوم و قرابت به ملأ اعلاست، نتیجه مباحثات و استنتاجاتی است که حقیر نیز در بخشی از آن سهیم هستم. نگاه عیب‌پوشتان مشوق همیشگی است؛ چنان که محبت دیگر اساتید نیز چنین بود. از اینکه به لطف آقای دعایی شمول توجهتان به این کتاب هم تعلق گرفت، از ایشان هم کمال تشکر را دارم.<br /> <br /> جا دارد یادآوری کنم که همت برادرم جناب آقای محمود صادقی در «تحریر توحید» نباید مغفول بماند و همت ایشان نیز همواره در غنای اثر مورد نظر است.<br /> <br /> لطفتان بادوام و سایه‌تان مستدام.<br /> <br /> سیدحسن خمینی&lt;ref name=&quot;حسن&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-5/916083-%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پاسخ تشکرآمیزحجت الاسلام والمسلمین سید حسن خمینی از دکتر احمد مهدوی دامغانی }}&lt;/ref&gt;<br /> ==آثار و کتاب‌شناسی==<br /> [[پرونده:|250px|thumb|چپ]]<br /> ===کتاب‌ها===<br /> * چهار مقاله دربارۀ مولی الموالی علی (ع) و داستان ضامن آهو، تهران، اميرکبير، 1385ش؛<br /> * رساله دربارۀ خضر عليه‌السلام، تهران، نشر کتاب مرجع، 1386ش؛<br /> * مقالاتی در حديث ديگران، تهران، مؤسسه نشر تير، 1383ش؛<br /> *‌ (تصحيح) المجدی فی انساب الطالبيين، اثر ابن صوفی، انتشارات کتابخانه آية الله مرعشی نجفی، 1409ق؛<br /> * مقدمه بر: تاريخ جمع قرآن، اثر محمدرضا جلالی نائينی، تهران، نشر نقره، 1365ش؛<br /> * مقدمه بر: زن در عرفان و تصوف اسلامی، اثر فريده مهدوی دامغانی، تهران، نشر تير، 1379ش؛<br /> * (تصحيح) کشف الحقايق، اثر عزيز نسفی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1344ش؛<br /> *‌ مقدمه بر: کمدی الهی، اثر دانته، مترجم فريده مهدوی دامغانی، مؤسسۀ نشر نی، 1378ش؛<br /> * (تصحيح) نسمة السحر بذکر من تشيع و شعر، اثر يوسف بن يحيی صنعانی، وزارت امور خارجه، 1380ش؛<br /> <br /> ===کتب تحقیقی===<br /> ۱. کشف الحقائق نَسَفی _ تحقیق و تحشیه<br /> ۲. المَجدی فی أنساب الطّالبیّین _ تحقیق<br /> ۳. نَسمةالسَّحر بذکر من تشیَّع و شعر _ تصحیح،تحقیق<br /> ۴. دیوان خازن (عبداللّٰه بن احمد خازن) تصحیح و تحقیق<br /> ۵.الوحشیات&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://harfetaze.com/243395/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%DA%A9%D8%B3/ |عنوان= بیوگرافی احمد مهدوی دامغانی نویسنده و همسر و فررندانش }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===مقالات===<br /> * &quot;مقدمه‌ای در باب اخبار النحويين قاضی سيرافی&quot;، گزارش ميراث، مرداد-آبان 1391، سال 6، شماره 52؛<br /> * &quot;يک احتمال: الابنية يا النبئة&quot;، گزارش ميراث، آذر و دی 1387، شماره‌های 27 و 28؛<br /> * &quot;معرفی اجمالی دو نسخۀ خطی: شرح اشارات امام فخر رازی- شرح العدة فی اللغة&quot;، نامه بهارستان، پاييز 1387، شماره 13 و14؛<br /> * &quot;سهم ايرانيان در ادب صوفيانه عرب در نظم و نثر&quot;، ايران‌نامه، زمستان 1371، شماره 41؛<br /> * &quot;مذهب فردوسی&quot;، ايران‌شناسی، بهار 1372، شماره 17؛<br /> * &quot;عقايد نظامی در توحيد و صفات باريتعالی&quot;، ايران‌شناسی، پاييز 1370، شماره 11؛<br /> * &quot;محاکمه قضايی در زمان قاجاريه&quot;، حافظ، خرداد 1383، شماره 3؛<br /> * سلسله مقالات &quot;مآخذ ابيات عربی مرزبان‌نامه&quot;، يغما، از فروردين 1345، شماره 213 تا بهمن 1346، شماره 235؛<br /> * &quot;ديوان خازن، گوهری نويافته&quot;، گزارش ميراث، آذر- اسفند 1391، شماره 5 و 6؛<br /> * &quot;دربارۀ ترجمۀ فارسی تذکرة السامع و المتکلم&quot;، گزارش ميراث، بهمن و اسفند، 1390، شماره 49؛<br /> * ”زن در داستان‌های قرآن&quot;، بخارا، مهر و دی 1388، شماره 72 و 73؛<br /> *‌ &quot;خاطراتی از محکمه انتظامی سردفتران و دفترياران&quot;، کانون، اسفند 1387، شماره 90؛<br /> * &quot;مأخذ ابيات عربی مرزبان نامه&quot;، يغما، از آبان 1344، شماره 208 تا بهمن 1346، شماره 234؛<br /> <br /> <br /> ===سخنرانی‌ها===<br /> * &quot;آشنايی با فلسفه و تکنولوژی غرب نبايد به دور شدن از پيشينۀ فرهنگی نيانجامد&quot;، کيهان فرهنگی، بهمن 1370، شماره 80؛<br /> * &quot;ارتباط فرهنگها، زمينه استقلال فرهنگی&quot;، کيهان فرهنگی، شهريور 1363، شماره 6؛<br /> <br /> ===معرفی تعدادی از آثار===<br /> [[پرونده:|60px|بی‌قاب|راست|هیچ]]<br /> ====[[چهار مقاله درباره مولی الموالی علی (ع) و داستان ضامن آهو]]====<br /> در این کتاب با استناد به منابع مختلف از مایملک حضرت علی(ع) و وقف نمودن آن‌ها، ازدواج حضرت امیرالمومنین علی(ع) با فاطمه‌ زهرا(س)، نیز داستان به عروسی یا مهمانی رفتن فاطمه‌ زهرا(س) و ضامن آهو شدن امام رضا(ع) سخن رفته است. گفتنی است منظومه‌ٔ &quot;مهمانی رفتن حضرت زهرا&quot; پیش‌تر در مکتب‌خانه‌ها تدریس می‌شده و در حدود هفتاد بیت داشته است. اولین بیت این منظومه چنین است: &quot;باز به طرف چمن بر اثر نوبهار/ آن‌چه به دل غنچه داشت کرد همه آشکار&quot;<br /> این منظومه بعدها در مجالس مولودی‌خوانی به کار گرفته شد.&lt;ref name=&quot;چهار&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://ketabnak.com/book/118497/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B9-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B6%D8%A7%D9%85%D9%86-%D8%A2%D9%87%D9%88|عنوان=چهار مقاله درباره مولی الموالی علی (ع) و داستان ضامن آهو | کتابناک}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==منبع‌شناسی==<br /> [[پرونده:برخی مکاتبات.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]<br /> {{بلی}} [[برخی مکاتبات استاد جلال الدین آشتیانی با استاد احمد مهدوی دامغانی]]، اثر [[منوچهر صدوقی سها]]: کتاب حاضر مجموعه سیزده نامه از استاد ( سیدجلال الدین آشتیانی ) به استاد (احمد مهدوی دامغانی) است؛ که از سوی آقای مهدوی در اختیار آقای ( صدوقی سها ) قرار گرفته است. گفت و گویی با استاد مهدوی دامغانی درباره سید جلال الدین آشتیانی و مقاله ای از همو در سوگ ایشان، ضمیمه کتاب است.&lt;ref name=&quot;برخی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.iranketab.ir/book/61021-correspondence|عنوان=کتاب برخی مکاتبات استاد جلال الدین آشتیانی با استاد احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> [[پرونده:آیینه.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]<br /> {{بلی}} [[آیینه در برابر خورشید]] اثر سیدحسین حسینی نورزاد:<br /> این کتاب که به کوشش سیدحسین حسینی نورزاد و سیدمحسن علوی زاده جمع آوری شده است، حاصل ۲۰ جلسه پرسش و پاسخ از استاد علامه دکتر مهدی مهدوی دامغانی، از علمای نادر و به قول خودش طلبه ای، پسر طلبه‌ای دیگر است. سوالات در این کتاب، درباره زندگانی دکتر مهدی مهدوی دامغانی و مصاحبه‌ها در آذر۱۳۹۲ تا آذر ۱۳۹۳ هفته‌ای یکی دوبار و هربار حدود دو تا دو ساعت و نیم است. علامه به قول خودش، خاطرات و حوادث تاریخی را از دوسالگی به کمک ذهن خلاقش به یاد داشت. در پایان کتاب دو مقاله منسوب به استاد آمده است. یکی با عنوان «در معرفی استاد» نوشته شیخ محمدباقر مهدوی دامغانی و دیگری «خورشید در آیینه» به قلم دکتر فریده مهدوی دامغانی، دختر دانشمند استاد، درباره پدرش که خود اعجوبه‌ای است با دانستن پنج زبان زنده دنیا و نوشتن ۶۰۰کتاب و ترجمه برخی ادعیه و کتب شیعه به زبان‌های دیگر دنیا و دارنده جوایز متعدد ملی و بین المللی. در «آینه در برابر خورشید»، تصاویر متعددی از بزرگان علم و ادب همچون موزه ساکنی به غنای کتاب افزوده است. کتاب به بیشتر از یک بار خواندن می‌ارزد. این اثر را در ۴۳۹صفحه، «نشر نی» به قیمت ۹۸هزار تومان در سال۱۳۹۹ به زیور طبع آراسته است.&lt;ref name=&quot;شمسا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/82086/%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF |عنوان=دیدار و شناخت زندگی استاد دکتر احمد مهدوی دامغانی در کتاب «آینه در برابر خورشید»}}&lt;/ref&gt;<br /> &lt;ref name=&quot;آیینه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.iranketab.ir/book/44476-mirror-against-the-sun |عنوان=کتاب آیینه در برابر خورشید اثر سیدحسین حسینی نورزاد | ایران کتاب}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=47426 2022-06-22T08:07:07Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = احمد مهدوی دامغانی<br /> |تصویر = دامغانی۱.jpg<br /> |توضیح تصویر = <br /> |نام اصلی = <br /> |زمینه فعالیت = ادبیات عرب<br /> |ملیت = ایرانی<br /> |تاریخ تولد = ۱۳شهریور۱۳۰۵<br /> |محل تولد = مشهد<br /> |والدین = آیت‌الله محمدکاظم مهدوی دامغانی<br /> |تاریخ مرگ = ۲۸خرداد۱۴۰۱ فیلادلفیا آمریکا<br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |آخرین محل زندگی = مشهد، فیلادلفیا، پنسیلوانیا<br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی = <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = استاد دانشگاه<br /> |سال‌های نویسندگی = <br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = <br /> |مقاله‌ها = <br /> |نمایشنامه‌ها = <br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار = <br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = عصمت سعیدی، تاجماه آصفی شیرازی<br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = مرتضی، زهرا و فریده مهدوی دامغانی<br /> |تحصیلات = <br /> |دانشگاه = دانشگاه تهران، دانشگاه هاروارد آمریکا<br /> |حوزه = <br /> |شاگرد = <br /> |استاد = آيت‌الله ميرزا مهدى غروى اصفهانى، شيخ محمدتقى نيشابورى، علامه محمد قزوينى<br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از = <br /> |وب‌گاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> '''احمد مهدوى دامغانى'''، نویسنده و پژوهشگر ایرانی، متخصص در ادبیات عرب، فقه و كلام اسلامى، استاد دانشگاه تهران و دانشگاه هاروارد آمریکا است.&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;/&gt;<br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> <br /> احمد مهدوی دامغاني فرزند آيت‌الله محمدكاظم مهدوي دامغاني، از مفاخر خراسان است. وی در خانواده ای متدین و مذهبی در سال ۱۳۰۵ در مشهد پای به عرصه وجود گذاشت. پدرش علامه محمد کاظم مهدوی دامغانی از چهره های معروف در مشهد بود و نسیت فامیلی و خویشاوندی نیز با محمود مهدوی دامغانی دارد. &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان=}}&lt;/ref&gt;<br /> علوم متداول قدیم و جدید را در آن شهر فراگرفت و سپس در تهران اقامت گزید. در سال ۱۳۲۷ از دانشکدهٔ معقول و منقول دانشگاه تهران و در سال ۱۳۳۳ در رشتهٔ ادبیات فارسی از دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران لیسانس گرفت. در سال ۱۳۴۲ از دانشگاه تهران درجهٔ دکتری در زبان و ادبیات فارسی گرفت.<br /> استاد دامغانی در عنفوان جوان ازدواج کرده و دارای ۳ فرزند به نام های مرتضی، زهرا و فریده مهدوی دامغانی می باشد. دختر او فریده، به پنج زبان مسلط است و كتاب‌های دینی و داستانی بسياری را ترجمه كرده است. <br /> استاد دامغانی پس از گذراندن دورهٔ دکتری زبان و ادبیات فارسی به عنوان استاد دانشگاه تهران به تدریس در دانشکده‌های ادبیات و الهیات دانشگاه تهران پرداخت.&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;/&gt;<br /> چندین سال به شغل سردفتری در دفتراسناد رسمی ۲۵ تهران اشتغال داشت و با تصویب قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران در تاریخ ۲۵ تیرماه ۱۳۵۴ از همان سال به عنوان رئیس کانون سردفتران (کانون سردفتران و دفتریاران فعلی) انتخاب شد.&lt;ref name=&quot;میراث&quot;/&gt;<br /> <br /> او از شناخته‌شده‌ترين استادان ایرانی در زمينه ادبيات عرب و كلام اسلامی در دانشگاه‌های معتبر جهان بود.&lt;ref name=&quot;هاروارد&quot;/&gt; از سال ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۴ در دانشگاه مادرید به تدریس ادبیات عرب و فارسی و فقه اسلامی اشتغال داشت. احمد مهدوی دامغانی از سال ۱۳۶۶ مقیم آمریکا و در دانشگاه هاروارد و دانشگاه پنسیلوانیا مشغول به تدریس در مقطع دکترا و پست دکترا بوده‌است.<br /> احمد مهدوی دامغانی مقاله‌های متعددی در مجله‌های یغما، کلک، گلچرخ، ایران‌نامه، ایران‌شناسی، ره‌آورد و گلستان به چاپ رسانده‌است. از مشهورترین مقاله‌های او مآخذ ابیات عربی کلیله و دمنه و مآخذ ابیات عربی مرزبان‌نامه است.<br /> این نویسنده و محقق پیشکسوت، جمعه ۲۸ خردادماه در ۹۵ سالگی در فیلادلفیا، آمریکا در سن ۹۵ سالگی درگذشت.وصیت وی بر خاکسپاری در مشهد و حرم مطهر رضوی بوده است و گفته شده قبل از انقلاب قبری را نیز خریداری نموده‌اند. پیکر استاد مهدوی دامغانی برای تشییع و خاکسپاری در حرم امام رضا (ع) به ایران منتقل خواهد شد.&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;/&gt;<br /> [[پرونده:دامغانی۱.jpg|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:دامغانی۲.jpg|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:حج دامغانی.jpg|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:دامغانی۳.png|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:دستخط۲.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;&lt;font color=darkmagenta&gt;روایت دکتر احمد مهدوی دامغانی از عزاداری شیعیان در امریکا&lt;ref name=&quot;عزا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.razavi.news/fa/note/33562/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7|عنوان=روایت دکتر احمد مهدوی دامغانی از عزاداری شیعیان در امریکا}}&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/font&gt;&lt;/center&gt;]]<br /> ==آیینه‌ای از احمد مهدوی دامغانی==<br /> ===خانه پدری===<br /> در ۱۳ شهریور سال ۱۳۰۵ خورشیدی در محله نوغان مشهد متولد شده است: «خانه کوچکی که حقیر در آن به دنیا آمدم در محله نوغان (یکی از ۴ محله آن ایام مشهد) و در بازارچه معروف به «صاحبکار» و در قرب مسجد و حمامی که به همین نام خوانده می‌شد و نزدیک فلکه جدیدالاحداثی که محیط بر تأسیسات آستان قدس و مسجد گوهرشاد می‌بود، قرار داشت.<br /> «این خانه مسکونی که ۱۲۰ متر مساحت داشت با پنجره‌های ارسی که گشودن و بستن آن‌ها از بالا به پایین بود»، یادآور حضور پدر و مادر و خواهران و برادران و عزیزان و دیدار آشنایان اوست و بسیاری از ماجرا‌هایی که مهدوی در مقالات و آثار خود بدان‌ها اشاره می‌کند، یا از این خانه شروع می‌شود یا در آنجا به پایان می‌رسد.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> ===پدر و پدربزرگ===<br /> آیت‌ا... حاج شیخ کاظم مهدوی دامغانی از فقهای بزرگوار و متقی خراسان و از مدرسان نامدار حوزه علمیه مشهد بود که بیش از نیم قرن به تدریس فقه و اصول سطح و خارج اشتغال داشت و شاگردان بسیاری را در فقه و اصول پرورش داد که بعد از ایشان در زمره مراجع تقلید، مجتهدین و استادان برجسته فقه و اصول حوزه علمیه خراسان و سایر بلاد گردیدند. وی در جمادی‌الاولی ۱۳۱۶ قمری در روستای شمس‌آباد دامغان دیده به جهان گشود. پدرش، آخوند ملا علی‌اکبر، از متقیان عصر خود بود که پس از تحصیل سطوح علوم حوزوی در مشهد به دامغان برگشت و به ترویج احکام الهی پرداخت و در جوانی درگذشت. از او مقداری کتاب از جمله یک دوره تفسیر دوجلدی «مجمع‌البیان» چاپ اول که نشان مراجعه او برای تفسیر در مسجد و مجالس وعظ در آن دیده می‌شود، باقی است که اکنون در کتابخانه مهدویه مشهد که به همت مرحوم آیت‌ا... شیخ محمدرضا مهدوی تأسیس شده است موجود است.<br /> <br /> آیت‌ا... شیخ کاظم مهدوی دامغانی سالیان بسیار با جدیت در درس استادان بزرگ فقه و اصول حاضر شد تا به درجه عالی اجتهاد نایل آمد. فق‌ها و مجتهدین بزرگ عصر اجتهاد ایشان را کتبی گواهی کردند. آیات عظام آقایان آقا ضیا عراقی، میرزای نایینی، سید ابوالحسن اصفهانی، میرزا محمد آقازاده، میرزا مهدی اصفهانی و ... اجتهاد ایشان را به‌صراحت بیان کرده‌اند. اجازه میرزای نایینی به ایشان اجازه اجتهاد متجزی است، ولی در بقیه اجازات، آیات عظام آقا ضیا عراقی، آقا سیدابوالحسن اصفهانی، میرزا مهدی اصفهانی و ... اجتهاد مطلق برای ایشان گواهی کرده‌اند.<br /> <br /> وی در تاریخ ۲۷ شعبان سال ۱۴۰۱ هجری قمری معادل ۱۰ تیر سال ۱۳۶۰ خورشیدی در مشهد درگذشت و پس از تشییع جنازه باشکوه در حرم مطهر رضوی، در دارالزهد به خاک سپرده شد.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===شروع از کلاس دوم===<br /> در شش‌سالگی مرا به مدرسه ابتدایی فرخی گذاشتند و معلمان آن مدرسه من را از همان سال به کلاس دوم نشاندند. از کلاس سوم «قرآن مجید» جزو مواد درسی بود و معلم ما جوانی بلندبالا و لاغراندام و ظریف و بسیار خوش صدا بود که با لحنی دل‌نشین قرآن را تلاوت می‌کرد و ما شاگردان که همگی کودکانی نه‌ساله و ده‌ساله بودیم، در سکوت محض به تلاوت او (آقای حافظیان) گوش می‌دادیم و مبهوت آن صوت خوش می‌شدیم.<br /> در کلاس پنجم یا ششم بودم که برای اولین‌بار داستان موسی و شبان مثنوی را از همین آقای حافظیان شنیدم که با لحن گیرای مثنوی‌خوانی، پس از پایان درس و پیش از آنکه زنگ بزنند با ما کودکان خواند و چه خواندن با حال و هوایی! با اینکه قریب ۸۰ سال از آن روز می‌گذرد، هنوز آن صدای ملیح در گوشم است.»&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> ===نخستین استاد او در حوزه علمیه مشهد===<br /> نخستین استاد او در حوزه علمیه مشهد، شهید مرتضی مطهری بود که در مدرسه سلیمان‌خان مشهد، در حلقه دروس سطح مرحوم پدر مکرم او حضور داشته است.<br /> وی دراین‌باره می‌نویسد:<br /> «باری، همین که من به مدرسه سلیمان‌خان رسیدم، دیدم پدرم دستم را گرفت و به طرف پلکان و درب ورودی مدرسه روان شد، ولی نزدیک پلکان که رسید، صدا زد: آقای آقامرتضی! آقای آقامرتضی، تشریف بیاورید! و در پاسخ به او دیدم جوان قدبلندی از اولین حجره سمت جنوبی (قبله) مدرسه خارج شد و به سوی پدرم آمد و پدرم او را گفت: «آقای آقامرتضی! این احمد است که چند دقیقه قبل با شما صحبتش را کردم، و خواهشمندم همان‌طور که عرض کردم از همین امروز و در همه روز‌های تحصیلی، در همین ساعت، مبحث مطهرات و صوم و صلوه و شکیات را از روی همین رساله آقای آقا سید ابوالحسن به او تعلیم بفرمایید.»&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===هم‌درسان حوزوی===<br /> دکتر مهدوی از چند تن از کسانی که در حوزه‌های علمیه مشهد و تهران با ایشان همدرس بوده‌اند یاد کرده است؛ مانند حضرت آیت‌ا... العظمی علی سیستانی، آیت‌ا... واعظ‌زاده خراسانی، دکتر محمدجعفر جعفری لنگرودی (که متقدم بر وی بود)، دکتر فلاطوری و ... که برخی از آن‌ها در دانشگاه نیز، هم‌چنان هم‌درس و همراه وی ماندند.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===تحصیلات در تهران===<br /> دکتر مهدوی دامغانی در دوره طولانی تحصیلات خود، از نواندیشی‌های مطرح در دانشگاه‌های نوبنیاد نیز بهره یافته است و همراه با استادان سرشناس روزگاران بعدی، چون شادروان استاد دکتر جعفر شهیدی، دکتر مهدی محقق، دکتر زرین‌کوب و دکتر قمر آریان، از محضر بدیع‌الزمان فروزانفر و مرحوم بدیع‌الزمانی کردستانی و دیگر بزرگان فرهنگ و ادب معاصر بهره‌مند شده و در نتیجه، به دیدی نو که ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای استادان معاصر است، دست یافته است.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> ===دانستن چند زبان===<br /> دانستن زبان‌های غربی از جمله انگلیسی و فرانسوی نیز به او امکان داده است در مطالعات و تحقیقات خود، هم در ادب کهن و هم در عرصه‌های تازه دانش روشمند امروزی، به مدارک و اسناد دست اول در این زبان‌ها دسترسی داشته باشد، هرچند به دلایلی که تربیت خانوادگی و انگیزه‌های اعتقادی در سرلوحه آن است، در کار‌های وی، سهم زبان و ادبیات عرب، بیش از دیگر زبان‌ها بوده است و به قول خود استاد در مراسم بزرگداشت ایشان:<br /> «هرچه دارم همه از دولت قرآن دارم.» و به‌طبع همه فضل و دانش خود را مدیون مطالعات قرآنی می‌دانند. از استادانی که همیشه نام متبرک آن‌ها بر زبان ایشان جاری است، یکی استاد علامه بدیع‌الزمان فروزانفر است که مقاله‌ای بی بدیل درباره وی نگاشته است.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===تدریس در دانشگاه‌های ایران===<br /> استاد مهدوی دامغانی سال‌های متمادی در دانشگاه‌های داخل و خارج از ایران مشغول به تدریس بود و این سابقه طولانی آموزش و پژوهش دانشگاهی نمونه‌ای به تمام معنی ارزنده است.<br /> علاوه بر آنکه از ۱۳۲۷ تا سال ۱۳۴۲ به تدریس در دبیرستان‌ها اشتغال داشته و طبعا بسیاری از دانش‌آموزان در دبیرستان‌ها از وی عربی و فارسی آموخته‌اند، از سال ۱۳۴۲ نیز که به تدریس در دانشکده‌های ادبیات و معقول و منقول دانشگاه تهران پرداخته، در دوره‌های فوق‌لیسانس و دکتری تدریس کرده است.<br /> سپس به تدریس در دانشگاه تربیت مدرس تا سال‌های ۱۳۶۴ مشغول شد و راهنمایی و مشاورت پایان‌نامه‌های متعددی را بر عهده داشت. فارغ‌التحصیلان وی از استادان امروز دانشگاه‌های ایران شده‌اند و ذکر نام و نشان و رسالات آن‌ها در این مجموعه نمی‌گنجد.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===تدریس در دانشگاه‌های خارج===<br /> تدریس استاد در دانشگاه‌های معروف جهان، چون دانشگاه مادرید برای تدریس عرفان اسلامی در سال‌های ۱۳۵۴ و ۱۳۵۳ و دانشگاه‌های پنسیلوانیا و هاروارد در آمریکا از سال ۱۳۶۵ نیز نشان‌دهنده شأن والای علمی بین‌المللی استاد و توفیقات علمی ایشان در زمینه گسترش زبان و ادبیات فارسی و معارف اسلامی و مایه مباهات ایرانیان دانش‌دوست است، زیرا به قول دکتر فضل‌ا... رضا، رئیس سابق دانشگاه تهران که خود از استادان ایرانی سرشناس در علوم در خارج از کشور است، استاد مهدوی با حافظه شگفت‌انگیز و سرعت انتقال مفاهیمی که دارد، همتای یک دایرةالمعارف زنده و جوشان فرهنگ ایران است.<br /> <br /> او به گستره شعر سنتی فارسی اشراف داشت و رویداد‌های بارز ایام دور را مانند وقایع امروز به یاد می‌آورد. استاد سال‌های سال در دانشگاه هارواد به تدریس علوم اسلام و ادبیات عرب مشغول بوده است. تنها دانشجویان نبودند که در هاروارد از مجلس درس استاد استفاده می‌کردند. استادان و اهل علم اروپایی و آمریکایی و مشرق‌زمین و بسیاری از ایران‌شناسان و محققان بلاد اسلامی نیز که از گوشه و کنار جهان به هاروارد می‌آمدند، گاهی از خوشه‌چینان خرمن فضایل استاد بودند.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===خراسان‌دوستی و عشق به خراسان===<br /> مهدوی به دلیل آنکه خراسانی است و در مشهد بزرگ شده بود، معمولا از عبارت «ما مشهدی‌ها» استفاده می‌کرد. او شیعه دل‌بسته حضرت ثامن‌الحجج (ع) بود. به همین دلیل، جابه‌جا از آستان مقدسه وی سخن می‌گفت و روحانیان و علما و خدمه آن حرم قدسی را می‌شناخت و از آیین‌های مخصوص حرم یاد می‌کرد.<br /> <br /> وی در نامه‌ای به دکتر علی محمد سجادی نوشته است:<br /> <br /> و آه سجادی عزیز... و آه و آه که من بنده، اینک پس از ۷۰ سال، به یاد همان اتاق مرطوب و پلاس کهنه پشمین و چارقد سپید بی‌بی که آن را زیر گلویش سنجاق زده بود و میز و دستگاه چرخه او و به یاد علی، آن هم‌درس همسایه نازنینی که دامنه او را در همان خردسالی به کام مرگ فرستاد، می‌افتم.<br /> <br /> در این بامداد بسیار گرم فیلادلفیا، به زبان حال، با باد، حدیث آرزومندی به آن ایام می‌گویم و از او جان‌دارویی که غم غربت و شوق به مشهد مقدس مطهر را که «احب بلادا...» برای این بینواست، تسکین دهد، می‌طلبم و لطف و عنایت حق تعالی را مددکار خویش می‌گیرم و خاقانی‌وار زمزمه می‌کنم که:<br /> <br /> به خراسان شوم ان‌شاءا...<br /> و این ره آسان شوم ان‌شاءا...&lt;ref name=&quot;بینش&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/88489/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%DB%8C%D9%86%D8%B4-%D9%88-%D9%85%D9%86%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=روایتی از بینش و منش مرحوم دکتر احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===مأنوس با قرآن===<br /> در 5 سالگي قرآن را ياد گرفتم. جلو ضريح مطهر امام رضا مي‌ايستادم و زيارت جامعه و زيارت عاشورا را حفظ مي‌كردم. در 60 سال اخير هم زيارت جامعه و غسل جمعه‌ام ترك نشده است. در همان دوران كودكي قرآن را حفظ مي‌كردم و به قرآن متبرك مي‌‌شدم و اين امر زبان مرا به عربيت باز مي‌كرد، چون قرآن را از حفظ داشتم.&lt;ref name=&quot;هاروارد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.farsnews.ir/news/8708111219/%D8%AA%D8%A3%D9%83%D9%8A%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A2%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%83%D8%A7-%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86|عنوان=تأكيد استاد دانشگاه هاروارد آمريكا بر آموزش قرآن}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===وطن، از زبان استاد===<br /> * چرا وقتی نام ایران می‌آید، بغض می‌کنید و اشکتان سرازیر می‌شود؟<br /> * عجب سؤال سختی (با خنده)! من پیرمرد را با این سؤالات اذیت نکن! وقتی اسم ایران می‌آید، درونم آتش می‌گیرد (بغض).<br /> * دلتان برای ایران تنگ شده و طبیعی است.<br /> * نخیر، من در ایران زندگی کرده‌ام از بدو تولد در مشهد تا همین الان که در این آپارتمان در فیلادلفیا هزاران مایل دورتر از مشهد است. من همیشه در ایرانم؛ ایران من بزرگ‌تر است از این حرفها!<br /> * چقدر بزرگ است؟<br /> * به عظمت و بزرگی ایران حکیم طوس؛ به عظمت کاخ بلند شاهنامه، به بزرگی حافظ و سعدی، به بزرگی بزرگانی چون زکریای رازی، بوعلی سینا و ملاصدرا. ایران من به عظمت مولاناست.<br /> * ایران بزرگی است استاد مهدوی، کلاه از سر عقل می‌افتد!<br /> * این عظمت مدیون بزرگان ماست. چه همین افراد که نام بردیم و چه هم‌روزگاران ما. از استاد ما علامه بزرگوار محمد قزوینی، استاد عزیز ما بدیع‌الزمان فروزانفر و مرحوم بدیع‌الزمانی کردستانی و سیدالشعراء امیری فیروزکوهی، دکتر جعفر شهیدی، دکتر مهدی محقق، دکتر زرین‌کوب و دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی ادام الله ایامه و انعامه.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===اولین شخصیت تاثیرگذار===<br /> اولین شخصیت باید استاد عزیز ما علامه محمد قزوینی باشد که وجود شریف ایشان باعث و بانی مسیری شد که بنده الان در آن هستم. بنده زبان فرانسه را هم به تشویق ایشان پی گرفتم. به تشویق ایشان بود که مشتاق وادی این معانی دلنشین در دین و ادب و فرهنگ شدم. با مهربانی ایشان و راهنمایی‌های ایشان بود که راه برای بنده روشن شد. فعلا تنها کسی که زنده است و قزوینی را دیده، من هستم. دیگر کسی زنده نمانده.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===دلخوشی زندگی===<br /> من در این ۹۵ سالگی مطالعه می‌کنم (بغض) و بعد از فوت همسرم تاجماه که امروز سالگرد ایشان بود، اغلب دلتنگم و کم‌کار. در این مدت دو سه مقاله بیشتر نتوانستم بنویسم و منتشر کنم. حوصله ندارم، ولی مطالعه می‌کنم. قریب دو سه‌هزار جلد کتاب اینجا هست، مطالعه می‌کنم. خودم را غرق در این کتاب‌ها کردم و مطالعه می‌کنم.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===وصیت تدفین در مشهدالرضا(ع)===<br /> مرحوم استاد دانشمند دکتر احمد مهدوی دامغانی چون متولد مشهد بودند و اوایل زندگیشان را نیز در این شهر گذرانده بودند، انس خاصی با حرم مطهر حضرت رضا(ع) مثل بیشتر مشهدی‌ها داشتند. ضمن اینکه سابقه خدمت هم در آستان قدس رضوی داشتند؛ بنابراین وصیتی از سال‌های قبل داشتند که هر وقت اجلشان رسید و به رحمت خدا رفتند، برنامه‌ای تدارک دیده شود که حتماً مشهد، مدفن ایشان قرار گیرد.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> ===آخرین زیارت===<br /> شاید بیش از ۱۰ سال بوده که این قضیه مطرح می‌شده و حتی در این ۱۰ سال نیز چند دفعه صحبت از این بود که مرحوم استاد به ایران مراجعت کنند ولی مقدرات طور دیگری رقم خورد. به ‌خصوص تابستان امسال مقدماتی فراهم شده بود که خود ایشان به مشهد مشرف شوند و زیارت حضرت رضا(ع) را درک کنند ولی متأسفانه عارضه‌ای برای ایشان در خردادماه پیش آمد که منجر به فوت ایشان شد.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> ===تقید به خواندن زیارت عاشورا===<br /> ایشان زیارت عاشورا را از اوایل بلوغ و به اصطلاح خودشان پیش از ۲۰سالگی همواره می‌خواندند و مقید به نوافل، قرائت قرآن، دعاها و زیارت‌ها بودند و من هر زمان که در محضر ایشان بودم، این را می‌دیدم. در چند سفری که خدمت ایشان بودم، دیدم استاد ساعت‌ها در خلوت خودشان در حال عبادت بودند. یعنی فارغ از بحث‌های علمی یا مباحثات علمی که ما در محضر ایشان بودیم، یک ساعت‌های خاصی را در روز صرفاً به قرائت قرآن و زیارت‌ها و نمازها و نوافل خودشان اختصاص می‌دادند. درواقع دو سه ساعت در روز در مجموع برنامه عبادت شخصی داشتند.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.qudsonline.ir/news/804689/%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان=بی‌تاب زیارت امام رضا (ع) بود}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ===همه قبیله من عالمان دین بودند ===<br /> خداوند متعال والدین من را رحمت فرماید، هر دو بسیار دلبسته ائمه معصومین (ع) بودند و همواره به مناسبت‌های مختلف، در مصیبت عظمای کربلا به سختی می‌گریستند. عشق و سرسپردگی آن‌ها در مورد ائمه (ع) شاخص‌ترین حالت در زندگی آن‌ها بود. الحمدلله که همان حالت التجا برای این فقیر روسیاه با شیر اندرون شده و امیدوارم خداوند همیشه این نعمت را برای این فقیر مستدام نگه دارد.<br /> به قول سعدی؛ همه قبیله من عالمان دین بودند و اجداد پدری و مادری من همه در کسوت روحانیت بودند و لذا طبیعی است که نحوه زندگی آن‌ها و تمسک آن‌ها به دین محمد و آل محمد (ص) بزرگ‌ترین و مهم‌ترین ثمره زندگی آن‌ها بوده است و این روش والدین من در تربیت فرزندانشان مستمر بوده است. امیدوارم که نعمت خاکساری و سرسپردگی ائمه اطهار (ع) و نبی اکرم (ص) برای من جاری باشد و تا هستم دست توسل من بر دامن آن‌ها است و خواهد بود انشاالله.&lt;ref name=&quot;هشتاد&quot;/&gt;<br /> <br /> ===مأنوس با ادعیه===<br /> خداوند به من این توفیق را داده است که با زیارت عاشورای اباعبدالله مانوسم، ادعیه صحیفه سجادیه و ادعیه خاص مکارم الاخلاق را می‌خوانم و این توفیق را دارم که هفته‌ای یک بار ختم قرآن می‌کنم. از خداوند تقاضا دارم من را ببخشد و عاقبت بخیر کند و از آتش جهنم خلاص کند. به همه توصیه می‌کنم که زیارت عاشورا را ترک نکنند. من حداقل ۸۰ سال است که صبح‌ها زیارت عاشورا را تلاوت می‌کنم. زیارت جامعه را در روز‌های جمعه ترک نمی‌کنم.<br /> من در ۹۴ سال عمر خود هر برکت و هر موفقیتی که داشتم و هر عنایتی که به من شده است و هر توجه و هر خلاصی از بلایی که داشتم، به برکت قرآن و سیدالشهدا و، ولی نعمت‌مان حضرت علی بن موسی الرضا (ع) بوده است و همیشه آن‌ها دستگیر من هستند. من جز از خدا و ائمه (ع) دستم به سوی هیچ کسی دراز نشده است. خداوند زبان من را از کمک خواستن از گران حفظ کرده است.&lt;ref name=&quot;هشتاد&quot;/&gt;<br /> <br /> ===توصیه به جوان‌ها===<br /> به جوان‌ها توصیه می‌کنم که تمسک به قرآن کنند و تا آنجایی که می‌توانند و می‌فهمند قرآن بخوانند. قرآن سرمایه‌ای دنیوی و اخروی است. جوان‌ها شخصیت انسانی خود را حفظ کنند و خود را بالاتر از دنیا بدانند. توسل به حضرت سیدالشهدا و حضرت ولیعصر (عج) داشته باشند و همیشه از آن‌ها مدد بخواهند، نه از دیگری. مدد ز. غیر تو ننگ است یا علی مددی.&lt;ref name=&quot;هشتاد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.shia-news.com/fa/amp/news/196517 |عنوان=۸۰ سال هر صبح زیارت عاشورا خوانده‌ام}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===محاکمه در دادگاه انقلاب===<br /> در سال‌های منتهی به پیروزی انقلاب 1357 رییس کانون سردفتران اسناد رسمی بود و به سبب همین سِمَت و اسنادی که بالطبع و به تبع در دفترخانۀ او تنظیم و ثبت شده بود با عنوان‌ اتهامی «همکاری با رژیم پهلوی» به زندان افتاد و در دادگاه انقلاب به قضاوت و ریاست آیت‌‍‌الله محمدی گیلانی* محاکمه شد.<br /> جلسۀ محاکمۀ او از همه حیث با دیگران متفاوت بود چون با ادبیات فقهی آشنا و به مراتب فضیلت و چیرگی در ادبیات شهرت داشت. از این رو هر چه سید اسدالله لاجوردی علیه او اتهامات شِداد و غلاظ نوشته و می‌خواست بر او سخت بگیرد رییس دادگاه اما با او هم‌آوا نمی‌شد و در نهایت تحت تأثیر دفاعیات استاد قرار گرفت نه دادستانی که او را به اتهام &quot;‌تبلیغ اسلام آریامهری&quot; و &quot;‌دعوت نکردن سردفتران به اعتصاب در جریان انقلاب &quot; به زندان و محکمه کشانده بود.<br /> از همان آغاز که دکتر مهدوی وارد دادگاه شد شنید که محمدی گیلانی یک شعر مشهور و ضرب‌المثل شدۀ عربی را می خواند (‌گویا منسوب به صولی) و پاسخ داد و ابیات بعد را خواند و همین رد و بدل کردن اشعار عربی فضایی کاملا متفاوت با محاکمات پیشین را شکل داد.<br /> در بیرون هم روحانیون مختلف در سطوح فقهی و علمی متفاوت و گاه از دفاتر برخی مراجع تقلید در تلاش برای رهایی او بودند. سیاسیونی نیز حکم محکومیت زندان برای چهره‌ای در اندازه و آوازۀ علمی و ادبی و الهیاتی او را اعتبار‌بخشی به دیگر محکومین قلمداد می‌کردند. چرا که دادگاه انقلاب برای محاکمۀ شکنجه‌گران ساواک برپا شده بود و جای استاد ادبیات دانشگاه تهران در آن نبود.<br /> مجموعۀ مباحثات او با حاکم شرع و شاید توصیه‌هایی در بیرون یا دست‌کم شهادت به سود او و البته کیفیت دفاعیات خود مهدوی دامغانی و قانع شدن نهایی محمدی گیلانی به رغم اصرار و پافشاری سید اسدالله لاجوردی بر «طاغوتی بودن کسی که سند ازدواج شاه و همسرش در محضر او تنظیم شده» به صدور حکم برائت برای او و خلاصی از اوین انجامید.&lt;ref name=&quot;محاکمه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===لغو سفر به اسپانیا===<br /> در سال ۱۳۵۵دانشگاه مادرید از او دعوت کرد برای تدریس ادبیات عرب به اسپانیا برود و رفت. اما چون عاشق ایران و زبان فارسی بود چندان در اسپانیا نماند. جدای این و بر خلاف هم‌قطاران خود به زندگی در بیرون دانشگاه و کسب درآمد و ارتباطات فرادانشگاهی نیز علاقه داشت و نمی‌خواست به زندگی کارمندی -ولو در کسوت استادی در بالاترین رتبه با حقوق ممتاز- بسنده کند. پس، بازگشت و دفتر اسناد رسمی را که پیش از سفر به اسپانیا دایر کرده بود فعال کرد و سردفتر شد. در مادرید بود که کانون سردفتران مستقل و رییس آن انتخابی شد و در پی آن به ریاست کانون سردفتران اسناد رسمی هم رسید و در بازگشت بیشتر به این حرفه پرداخت تا اشتغالات سابق ادبی و به سبب آن ارتباطات گسترده‌ای با صاحبان قدرت و ثروت به دست آورد که اگرچه موقعیت اجتماعی او را ارتقا داد و به شخصیتی چند وجهی بدل ساخت اما همین جایگاه، بعد از انقلاب به عنوان اتهامی او و نشان همکاری با رژیم گذشته تلقی شد و سر از زندان اوین درآورد.&lt;ref name=&quot;محاکمه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.asriran.com/fa/amp/news/844859 |عنوان=مهدوی دامغانی؛ ادیب و فقیه و استادی که در دادگاه انقلاب محاکمه شد/از اوین تا هاروارد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تکذیب مصادره ملک استاد از زبان دخترش===<br /> با عرض سلام و ادب و احترام خدمت بزرگواران.<br /> <br /> من نمی‌دانم چه کسی بهتر و بیشتر از بنده و خواهرم و برادرم و فرزندانم روزانه و شبانه با پدر عزیزم در تماس بوده است که این مقدار اطلاعات به راستی عجیب با این همه جزئیات بیان می‌دارد؟!<br /> <br /> پیرو مطالبی که ظاهرا جناب آقای دکتر صادق خرازی بیان فرموده‌اند باید عرض کنم که مطالب و فرمایشات ایشان نادرست است؛ کذب مطلق.<br /> <br /> پدر عزیزم هرگز با ویلچر به دانشگاه هاروارد تشریف نمی‌برد چون از چند سال پیش به این طرف به دلیل کهولت سن دیگر به آن دانشگاه نمی‌رفتند، چه رسد به این که با ویلچر تشریف ببرند!!<br /> <br /> و نیاز مالی هم هرگز نداشتند چون در تمام عمرشان از خوان گسترده و بسیار سخاوتمندانه‌ی ولینعمتشان حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام بهره‌مند بودند و بحمدالله هرگز نیازمند کسی یا چیزی نبوده‌اند. منزل موردنظر هم در سال‌های اوائل دهه‌ی هشتاد شمسی طی مراحل قانونی به پدرم بازگردانده شد. آن هم با نهایت دوستی و محبت و احترام به مقام پدرم به عنوان یک معلم کهنسال و دانشمند. و بنده این صحبت‌ها را از آغاز تا پایان تکذیب می‌کنم.<br /> <br /> با تقدیم احترام<br /> <br /> فریده مهدوی دامغانی&lt;ref name=&quot;مصادره&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ghatreh.com/news/nn64129227/%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%84%DA%A9-%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D9%BE%D8%AF%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87 |عنوان=دختر مهدوی دامغانی: ملک مصادره شده‌ی پدرم در دهه‌ی ۸۰ به ایشان برگردانده شد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===تولد===<br /> در 13 شهريور سال 1304ش در بيت علم و فضيلت و تقوى، در شهر مقدس مشهد به دنيا آمد. پدرش آیت‌الله محمدکاظم مهدوی دامغانی از فقهای بزرگ و متقی خراسان و از مدرسان نامدار حوزه علمیه مشهد بود.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===تحصیلات===<br /> او تحصيلات مقدماتى را در مشهد گذراند و از محضر پرفيض علماى برجسته آن سامان همچون آيت‌الله ميرزا مهدى غروى اصفهانى، آيت‌الله حاج شيخ محمدرضا خدائى دامغانى، شيخ محمدتقى نيشابورى، مجتبى قزوينى بهره‌مند شد.<br /> وى همزمان با پايان دوره سطح علوم حوزوى، به دانشگاه تهران راه يافت. در سال 1327ش از دانشكده معقول و منقول (الهيات) دانشگاه تهران فارغ‌التحصيل شد و در سال 1333ش با كسب رتبه اول از رشته كارشناسى ادبيات فارسى از دانشكده ادبيات دانشگاه تهران، درجه ليسانس گرفت. در سال 1342ش از دانشگاه تهران درجه دكترى در زبان و ادبيات فارسى گرفت و موضوع رساله دكترى او تصحيح كتاب «كشف الحقايق عزيزالدين نسفى» به راهنمايى محمدتقى مدرس رضوى بود.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===مشاغل و فعالیت‌ها===<br /> پس از گذراندن دوره دكترى زبان و ادبيات فارسى، به تدريس در دانشكده‌هاى ادبيات و الهيات دانشگاه تهران پرداخت. از سال 1353 تا 1354ش در دانشگاه مادريد به تدريس عرفان اسلامى اشتغال داشت. وى چندين سال سردفتر اسناد رسمى در تهران و از سال 1354ش رئيس كانون سردفتران اسناد رسمى بود. وى در سال 1353-1354ش بنا به دعوت دانشگاه مادريد، جهت تدريس عرفان اسلامى به اسپانيا رفت و پس از بازگشت به ايران، تا سال 1364ش، به تدريس در دوره‌هاى كارشناسى ارشد و دكتراى زبان و ادبيات فارسى اشتغال داشت. وى از سال 1366ش مقيم آمريكا بوده و در دانشگاه هاروارد و دانشگاه پنسيلوانيا مشغول به فعاليت آموزشى مى‌باشد. رشته‌هاى تدريس او در آمريكا شامل معارف اسلامى، ادبيات عرب، متن‌هاى فارسى تصوف و فلسفه اسلامى بوده است. ايشان تا پایان عمر در دانشگاه‌هاى پنسيلوانيا و هاروارد امريكا، به تدريس ادبيات عرب، فقه و كلام اسلامى، اهتمام داشت.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===چاپ مقالات===<br /> ايشان مقاله‌هاى متعددى در مجله‌هاى يغما، كلك، گلچرخ، ايران‌نامه، ايران‌شناسى، ره‌آورد و گلستان به چاپ رسانده است. از مشهورترين مقاله‌هاى او مآخذ ابيات عربى كليلة و دمنة و مآخذ ابيات عربى مرزبان‌نامه مى‌باشد.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===اساتید استاد===<br /> او در تهران از درس استادانى همچون ميرزا مهدى آشتيانى، شيخ محمد آملى، علامه محمد قزوينى و جلال‌الدين همايى استفاده كرد و همچنين اجازه روايت حديث را از علامه حائرى سمنانى و آيت‌الله سيد شهاب‌الدين مرعشى نجفى دريافت نمود.وى در ميان حوزويان، همدرس بزرگانى چون آيت‌الله سيستانى و در ميان دانشگاهیان، همدوره سيد جعفر شهيدى بوده است.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> غیر از ادیب نیشابوری سالها نزد ادیب بدیع الزمان کردستانی به تحصیل انواع متون ادبی مهم عرب پرداخت تا از ایشان به دریافت اجازه مهمی در ادبیات عرب شد که در کتاب حاصل اوقات موجود است. دکتر احمد مهدوی دامغانی در ادبیات فارسی و عربی متخصص و مجتهد و صاحب نظر است و در این علوم در جهان معاصر کم نظیر است. ایشان دوران دبستان و دبیرستان را در مشهد گذراند و از سال 1314 هش تا حدود سال 1320 هش که بخشی از زمان همین تحصیلات بوده را در عصرها و شبهای این دوران را ملازم پدر خویش بوده و شبها بعد از نماز مغرب وعشا پدر ایشان در درس خارج اصول مرحوم میرزا مهدی اصفهانی حاضر می شده است و ایشان نیز در مجاورت کلاس درس پدر تکالیف دبستان و دبیرستان خود را انجام می داده است و لذا سالها میرزا مهدی اصفهانی را درک نموده است. قبل از شهریور 1320 ه ش طلبه گردیده و چندین سال در درس اخلاق و معارف اسلامی عمومی آیت الله میرزا مهدی اصفهانی در مدرسه علمیه نواب شرکت نمود. و خاطرات بسیار زیادی از شخصیت علمی و معنوی و اخلاقی و افکار ایشان دارد.<br /> <br /> دکتر احمد مهدوی دامغانی سیوطی را نزد آیت الله شیخ محمد رضا خدایی دامغانی اموخت.. شرایع محقق حلی و نیمه اول معالم الاصول را نزد استاد سید محمود رضوی قاینی و نیمه دوم معالم الاصول و کفایه را نزد آیت الله شیخ محمد رضا خانرودی ترابی و شرح لمعه را نزد آیت الله شیخ محمد علی مدرس خیابانی تبریزی صاحب ریحانه الادب. فرا گرفت. درس خارج را نزد آیت الله شیخ محمد تقی املی اموخت و از پدرش آیت الله شیخ کاظم دامغانی اجازه نقل حدیث گرفت. در علوم عقلی. شرح شمسیه در علم منطق را نزد شیخ محمد روحانی معروف به استاد. حاشیه ملا عبدالله را نزد آیت الله شیخ محمد رضا ترابی. لالی منظومه و شرح منظومه را نزد مرحوم آیت الله شیخ سیف الله ایسی. شرح هدایه ملاصدرا را نزد میرزا ابوالقاسم الهی ازغدی. شرح منظومه را نزد آیت الله میرزا مهدی اشتیانی. بخش دیگری از متون فلسفی را نزد علامه اکبر داناسرشت و سایر اساتید فرا گرفت. علامه محقق جناب دکتر احمد مهدوی دامغانی تحصیلات حوزوی خود را با سختکوشی و مطالعه و تحقیق و نزد اساتید برجسته در معقول و منقول فراگرفت. بزرگانی نظیر آیت الله سید محمد بجنوردی درباره شخصیت علمی ایشان این چنین اظهار نظر نموده اند:«ایشان نه تنها در ادبیات عرب و فقه و اصول بلکه تا حدودی در فلسفه نیز مجتهد است».&lt;ref name=&quot;ازدواج&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===آموختن قرآن===<br /> اين استاد بزرگ، اهتمام فراوانى به آموختن قرآن داشته و معتقد است كسى كه نمى‌تواند قرآن را درست بخواند، نبايد اجازه ورود به دوره كارشناسى ارشد و دكتراى رشته زبان و ادبيات عرب داد.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===ازدواج===<br /> دکتر احمد مهدوی دامغانی در سن جوانی ازدواج نمود. همسر ایشان خانم دکتر تاجماه آصفی بوده که دارای دکتری ادبیات فارسی از دانشگاه تهران بوده و سالیان بسیاری است که مانند دکتر احمد مهدوی دامغانی در دانشگاه پنسیلوانیا به تدریس ادبیات فارسی اشتغال دارد. حاصل ازدواج ایشان یک پسر و دو دختر است که عبارتند از: آقای ناصر مهدوی و خانم زهرا مهدوی و خانم دکتر فریده مهدوی دامغانی. خانم دکتر فریده مهدوی دامغانی یکی از چهره های مشهور ادبیات جهان معاصر است که به زبانهای فرانسوی. انگلیسی و... مسلط است و کتابهای زیادی را از زبان فرانسوی و انگلیسی و.... به فارسی ترجمه نموده است. ایشان به ادبیات فارسی و ادبیات اروپایی هم علاقه مند و هم اگاه است. قرآن. نهج البلاغه. صحیفه سجادیه. دعای ندبه. کمیل و.. را به زبانهای فرانسوی و انگلیسی در اروپا ترجمه نموده است.&lt;ref name=&quot;ازدواج&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/64029/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF |عنوان=احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===درگذشت===<br /> سرانجام در روز جمعه 27 خرداد 1401ش برابر با 17 ذی‌القعده 1443ق در سن 95سالگی در فیلادلفیا آمریکا درگذشت.[۱] پیکر دکتر مهدوی دامغانی پس از انتقال به ایران، در جوار بارگاه ملکوتی امام رضا(ع) آرام خواهد گرفت.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://wikinoor.ir/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF|عنوان= مهدودی دامغانی احمد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===پیام‌های تسلیت===<br /> ====آیت‌الله سیستانی====<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ<br /> <br /> بیت مکرم مرحوم آیت الله آقای مهدوی دامغانی دامت توفیقاتهم<br /> <br /> السلام علیکم و رحمه الله و برکاته<br /> <br /> خبر ارتحال دانشمند فرزانه، ادیب عالیقدر آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی (رضوان الله علیه) موجب بسی تأثر و تأسف گردید.<br /> <br /> پیام تسلیت آیت الله العظمی سیستانی در پی درگذشت مهدی دامغانی<br /> <br /> فقدان آن بزرگوار که از کمالات علمی و فضائل اخلاقی شایسته ای برخوردار بودند و سالیان متمادی از عمر شریفشان را در تحقیق و تعلیم و تألیف سپری کرده بودند ضایعه‌ای غم‌انگیز است.<br /> <br /> اینجانب مصیبت وارده را به شما عزیزان و به دیگر وابستگان و علاقمندان محترم آن فقید سعید تسلیت عرض نموده و برای ایشان علو درجات و برای بازماندگانشان صبر جمیل و اجر جزیل مسالت دارم.<br /> <br /> لَاحَوْلَ وَ لَاقُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ&lt;ref name=&quot;سیستانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5517825/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B8%D9%85%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پیام تسلیت آیت الله العظمی سیستانی در پی درگذشت مهدی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حسن بلخاری قهی، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی[[پرونده:بلخاری.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> انا لله و انا الیه راجعون<br /> <br /> قلب تپنده پیر فرزانه ایران‌دوست از تپش باز ایستاد!<br /> <br /> استاد احمد مهدوی دامغانی با عشقی سرشار به اسلام وتاریخ و تمدن ایران زیبا و سعادتمند و پس از سالها رنج و تعب در وادی تحقیق و تفحص در سپهر ِ فرهنگ سترگ ایرانِ اسلامی روی در نقاب خاک کشید و به بزم جاودان حضرت حق پیوست.<br /> <br /> اینک ما مانده‌ایم و حضور همیشگی او در سطر به سطر آثار ارجمندش که بی‌تردید سیراب‌گر جان ِ عطشناک ِجویندگان طریقت ِ دانش‌ورزی و حقیقت‌جویی خواهد بود.<br /> <br /> انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، فقدان این استاد خردمند را به جامعه فرهنگی کشور تسلیت گفته و از خداوند منّان برای ایشان آمرزش الهی و برای خانواده محترمشان، شاگردان و علاقمندان آثارشان صبر و سلامتی مسئلت می‌نماید.&lt;ref name=&quot;مفاخر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://anjom.ir/%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B5%DB%8C-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86/ |عنوان=رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[منوچهر صدوقی سها]]، فیلسوف و عرفان‌پژوه معاصر[[پرونده:منوچهر سها.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> «بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> رحلت اندوه آفرین عالم علامه جامع ناهج منهج مصطفوی سالک مسلک مرتضوی افضل المتاخرین زمانا و ارفعهم مکانا استاد الاساتید مولنا دکتر احمد مهدوی قدس الله سره اولوی داغی بر دل دوستداران نهاد که دیری بخواهد ماند و بخواهد سوزاند.<br /> <br /> رفتی و رفتن تو داغی نهاد بر دل<br /> <br /> از کاروان چه ماند جز آتشی به منزل<br /> <br /> آن بزرگ که بالحق و الانصاف عملا از سرآمدان برین نیکان و پاکان روزگار و علما از نمایندگان نخستین فرهنگ والای شیعی ایران مینوی نشان به شمار اندر می‌افتاد به عنایت بلا علت ازلی از سر طهارت و نزاهت ذات ملکوتی صفات و صدق و صفای نفس نفیس در ظل ظلیل حقیقت شیعتنا خلقوا من فاضل طینتا به گونه‌ای به اتصالی وجودی با ساحت قدسی ولایت حضرات اقطاب وجود صلوات الله علیهم متنعم آمده بود ولنعم ما قبل هنیئا لارباب النعیم نعیمهم.<br /> <br /> امید می‌رود که تحمل بار گران این مصیبت عظمای وارد بر اسلام و ایران بر خاندان جلیل و دوستان نبیل و شاگردان اصیل معظم له که بحمده و منه نوعا از اساتید عظام دانشگاه‌هایند آسان آید.&lt;ref name=&quot;صدوقی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/5518235/%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%B3%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%DA%AF%D9%81%D8%AA|عنوان=منوچهر صدوقی سها درگذشت احمد مهدوی دامغانی را تسلیت گفت - خبرگزاری مهر }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محمد فنایی اشکوری، [[پرونده:فنایی اشکوری.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]استاد تمام فلسفه در موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، به مناسبت درگذشت احمد مهدوی دامغانی====<br /> درگذشت استاد فقید و محقق فرهیخته مرحوم دکتر احمد مهدوی دامغانی رضوان الله تعالی علیه را به همه طالبان علم و فضیلت تسلیت عرض می‌کنم.<br /> او در دانشگاه هاروارد تاریخ اسلام تدریس می‌کرد. او در ادبیات فارسی و عربی و علوم اسلامی به ویژه تاریخ اسلام متبحر بود. از ویژگی‌های بارز او حبّ به اهل بیت بود. هرگاه نام مبارک سید الشهدا را می‌آورد اشک از دیدگانش جاری می‌شد.<br /> این استاد پرآوازه هاروارد از باب وظیفۀ دینی، نه به دلیل و انگیزه‌ای دیگر، در محافل دینی در آمریکا سخنرانی می‌کردند و در سخنرانی‌هایش توجه خاصی به ذکر مصائب اهل البیت (ع) داشت. حقیر ضمن این که بارها در مجالسشان شرکت داشتم چندبار توفیق دیدار با ایشان در منزلشان در فیلادلفیا را داشتم. ضمناً ایشان کتابخانۀ ارزشمندی در منزلشان داشتند که چند سال پیش شنیدم که کتابخانۀ کنگره آمریکا، تمام کتاب‌های ایشان را خریداری کرده است.<br /> آقای مهدوی از دوستان شهید مطهری و شهید دکتر بهشتی بود. هرگاه نامی از آن بزرگان به میان می‌آمد، خاطراتی از آن‌ها نقل می‌کرد و اشک از دیدگانش جاری می‌شد و از اینکه جامعۀ اسلامی چنین سرمایه‌های ارزشمندی را قبل از این‌که بهرۀ کافی را از وجودشان ببرد از دست داد، حسرت می‌خورد.<br /> با این‌که مشهور است ایشان با فلسفه و عرفان چندان موافق نیست، اما اصرار زیادی داشتند که بنده در دانشگاه هاروارد فلسفه و عرفان اسلامی تدریس کنم و معتقد بودند که حضورم در آنجا ضروری‌تر و مفید‌تر از حضورم در ایران است و تأکید می‌کردند که شخصاً مقدمات آن را فراهم می‌کنند. بنده به رغم احترامی که برای ایشان قائل بودم و تردیدی در نیت خیر و تشخیص صائب ایشان نداشتم به دلایلی نمی‌توانستم پیشنهادشان را بپذیرم.<br /> تواضع و خاکساری، لطف و مهربانی و اخلاص و صفای باطن در وجود این مرد عالم موج می‌زد. با وجود جایگاه علمی بسیار بالا و سال‌ها تدریس در دانشگاه‌های بزرگ جهان، روحیه‌اش همچنان همان روحیۀ طلبگی بود. چه نادرند چنین انسان‌هایی! خدایش رحمت کناد.&lt;ref name=&quot;اشک&quot;/&gt;<br /> <br /> ====احمدحسین شریفی، رئیس موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران[[پرونده:احمدحسین شریفی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> خداوند مرحوم استاد مهدوی دامغانی را با امام رضا (ع) محشور کند.<br /> او هر چند جسمش از ایران دور بود اما عشق به اهل بیت و عشق به امام رضا و عشق به مردم ایران همواره در قلبش فروزان بود.<br /> استاد احمد مهدوی دامغانی از استادان فاضل و بزرگی بود که در دهه‌های آخر عمرش خدمات موثری به زبان و ادبیات فارسی کرد. وی سال‌ها رئیس شورای گسترش زبان فارسی امریکای شمالی بود و با قوت تدبیر و حسن خلقی که داشت توانسته بود جمع ناهمگون ایرانیان مقیم آمریکا را در حوزه خدمت به زبان فارسی هماهنگ کند.<br /> او بسیار به ایران و اهل بیت و ائمه اطهار علیهم السلام علاقه‌مند بود به گونه‌ای که محال بود نام آن بزرگواران را بدون ذکر سلام و صلوات ببرد یا حتی بشنود مخصوصا همواره ذکر نام امام رضا علیه السلام و یاد مشهد بی‌اختیار گونه‌هایش را از سیل اشک خیس می‌کرد.&lt;ref name=&quot;اشک&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/03/28/2730194/%D8%A7%D8%B4%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AD%DB%8C%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%87%D9%85%DA%86%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%AD%DB%8C%DB%80-%D8%B7%D9%84%D8%A8%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان=اشک‌های دکتر مهدوی دامغانی برای شهید مطهری و دکتر بهشتی/ روحیه مهدوی دامغانی در آمریکا همچنان همان روحیۀ طلبگی بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====آیت الله علوی بروجردی===<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> جناب مستطاب حجت الاسلام والمسلمین آقای حاج شیخ علی مهدوی دامغانی دامت تائیداته<br /> <br /> ارتحال اسفناک ادیب فرزانه و محقق عالیمقدار مرحوم مغفور آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی رضوان الله علیه ضایعه ای سنگین برای ارباب فضل و تحقیق است. آن فقید سعید بحق پشتوانه استوار برای شیعیان آمریکا و مرجعی گرانبها برای اهل فضل بود و هیچگاه جز در مسیر ارشاد و عرضه معالم اهل بیت علیهم السلام به مراکز علمی و دانشگاهی قدمی برنداشت و در سالیان اخیر نیز کتابخانه ارزشمند خود را بمنظور آگاهی ارباب فکر وقف همین مراکز نمود.<br /> <br /> از خداوند منان، علوّ درجات ایشان و والد بزرگوارشان مرحوم آیت الله حاج شیخ کاظم دامغانی اعلی الله مقامه الشریف که از استوانه های علمی حوزه مقدسه مشهد بودند و اخوی گرانقدرشان مرحوم آیت الله حاج شیخ محمدرضا مهدوی دامغانی رضوان الله علیه که شخصیتی کم نظیر در عرصه علم و تحقیق و تدریس بشمار می آمدند، مسئلت داشته و این مصیبت بزرگ را به حضرتعالی و اخوان مکرم، برادر بزرگوار ایشان دکتر محمود و برادرزادگان فاضل و ارجمندشان و دیگر عزیزان این اسره کریمه و خاندان فضل و تقوی تسلیت گفته، برای همگان صبر و اجر مسئلت دارم.&lt;ref name=&quot;بروجردی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://fa.shafaqna.com/news/1393092/%d8%a2%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%88%db%8c-%d8%a8%d8%b1%d9%88%d8%ac%d8%b1%d8%af%db%8c-%d9%85%d8%b1%d8%ad%d9%88%d9%85-%d9%85%d9%87%d8%af%d9%88%db%8c-%d8%af%d8%a7%d9%85%d8%ba/<br /> |عنوان=آیت الله علوی بروجردی: مرحوم مهدوی دامغانی بحق پشتوانه استوار برای شیعیان آمریکا و مرجعی گرانبها برای اهل فضل بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پیام تسلیت دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو====<br /> حجت‌الله ایوبی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران، در پی درگذشت احمد مهدوی دامغانی، نویسنده و پژوهشگر ایرانی، پیام تسلیتی منتشر کرد.<br /> پیام تسلیت دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران در سوگ احمد مهدوی دامغانی<br /> به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران، در متن این پیام تسلیت آمده است: <br /> «ما زِ بالاییم و بالا می‌رویم»<br /> از گلستان معطر ادب و حکمت و فرهنگ ایران زمین گلی دیگر به گلزار کل پیوست؛ استاد احمد مهدوی دامغانی؛ بزرگی که فزون از هفت دهه از عمر گران بهای خویش را به گستراندن دانش و حکمت وادب پارسی سپری کرد؛ گر چه گل عمرش در این فانی کده به خاموشی گرایید؛ ولی گلاب آثارش همواره مشام جان عاشقان فرهنگ و دانایی را خوشبو و معطر خواهد کرد.<br /> نیک فرمود حکیم نظامی که:<br /> <br /> چنان خُسبان چو آید وقت خوابم که گر ریزد گلم ماند گلابم؛<br /> گل خاکی اش پژمرد اما گلاب جانش بشکفت؛<br /> <br /> اینجانب به نمایندگی از سوی کمسیون ملی یونسکوـ ایران، ضایعه درگذشت این دانشمند نجیب و علم پرور را به محضر خانواده محترم ایشان، و جامعه فرهنگی و علمی ایران زمین تسلیت عرض می‌کنم.<br /> <br /> احمد مهدوی دامغانی، ۱۳ شهریور ۱۳۰۵ در مشهد چشم به جهان گشود. این نویسنده، پژوهشگر و استاد پیشین دانشگاه‌های تهران و هاروارد ۲۷ خرداد ۱۴۰۱ دعوت حضرت حق را لبیک گفت.&lt;ref name=&quot;یونسکو&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/naghli/322981/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D9%84-%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%85%D9%84%DB%8C-%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3%DA%A9%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%88%DA%AF-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پیام تسلیت دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سعید جازاری معمویی، رئیس دانشگاه اهل بیت====<br /> «اذا مات العالم ثلم فی الاسلام ثلمه لا یسدها شی<br /> <br /> رحلت جانسوز و مولم عالم جلیل القدر، علامه گرانمایه و فرهیخته متخلق به خلق کریم، جناب استاد فرزانه آقای حاج احمد مهدوی دامغانی طاب ثراه را به اندیشمندان و نخبگان مکتب تشیع، حوزه‌های علمیه صانها الله عن التوانی و جامعه دانشگاهی تسلیت عرض می‌نماییم. آن نخبه روزگار، الگوی اهل معرفت و جمع بین محامد و محاسن حوزه و دانشگاه و زبده علمی و معرفتی این دو منزلگاه علم و اندیشه بود که سالیان متمادی رایت مکتب خردگرا و معرفت آیین تشیع را در دانشگاه‌های غرب بر افراشته نگاه داشت.<br /> <br /> ‌لسان او زمزمه توسل، نگاه او تجسم مفهوم انتظار، کردار او تجلی اخلاق کریمانه و اندیشه‌اش تداعی حکمت و معرفت بود که در پرتو این خصایص، بسا شاگرد و مشتاق که در مجلس درس او پرورش یافتند و صدها تشنه که از چشمه ارشادات و افاضات او سیراب شدند. گرچه خود را به جبر تقابل روزگار در عزلت غربت گرفتار می‌دید، مهر وجودش از تابش و چشمه تتبعش از جوشش نیفتاد و از صفای خاطر، بامدادش به جانب مشرق طوس ملتجی و غروبش به سمت سامرا ملتزم و در لب نغمه: «به مستجیری درگاهت آمدم رحمی» می‌نواخت.<br /> <br /> گوهری بود در ادب و فرهنگ بی نظیر، در تضلع و تواضع بی همتا و در ژرفای نظر و رای بی بدیل. گرچه از امواج مصایب دهر دون مصون نماند و از طریق ملالت آن، بی بهره عبور ننمود، اما نه عشقش به مکتب نشیبی دید و نه میلش به وطن کاستی یافت. گویی صلاح به این دید که نفس منفس او رونق سرزمین غربت بماند و کلامش حجت موجه اهل آن دیار. آنکه در فقاهت و اجتهادش بزرگانی همچون آیت الله العظمی مرعشی نجفی قدس الله نفسه تصدیق صادر فرمودند و در معرفتش ذو انفاس حوزه خراسان عصر معرفت گواهی مرقوم داشتند و اعیان حوزات و جامعات شهادت‌ها داده‌اند از این دار ملال رخت بربست و جمع مریدان و تشنگان تتبعات و افاضاتش را در حسرت گذاشت.<br /> <br /> بعید است که این روزگار را تاب و توان جلوه‌ای دگر همچو آن آفتاب اهل معنی فراهم آید و مادر گیتی به زایش همچون او مفتخر گردد. به نوبه خویش فقدان او را ضایعه‌ای سخت بر نسل بزرگان ادب و معرفت ایران اسلامی می‌دانم که برخی سالیان مدید در انتظار مراجعتش به موطن دست به دعا، جمله‌ای در ذکر محاسن او به ثنا و پاره‌ای در ذکر خیر او در حلقه اهل وفا بودند.<br /> <br /> قطعا در این آنات و لحظات بر مائده لطف مولایش علی بن موسی الرضا علیه التحیه و الثنا نشسته، دیده بر احسان آن اولیا نعم بسته و از محن و هموم این زمانه رسته است. یادش جاودانه این سرزمین اهل معرفت و روحش قرین عنایات اهل بیت عصمت و طهارت سلام الله علیهم باد.»&lt;ref name=&quot;برافراشته&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5517083/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87 |عنوان=مهدوی دامغانی پرچم تشیّع را در دانشگاههای غرب برافراشته نگاه داشت}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===سوابق علمی‌اجرایی===<br /> * عضو شورای عالی علمی دائرة المعارف بزرگ اسلامی: از 1392 تاکنون<br /> * تدريس عرفان اسلامی در دانشگاه مادريد: از 1353-1354ش<br /> * رئيس کانون سردفتران اسناد رسمی: از 1354ش<br /> * تدريس در دانشگاه هاروارد و پنسيلوانيا: از 1366ش/1987 تاکنون<br /> <br /> ===دیدگاه و اندیشه===<br /> ====تأكيد بر آموزش قرآن====<br /> به كسي كه نمي‌تواند قرآن را درست بخواند، نبايد اجازه ورود به دوره كارشناسي ارشد و دكتراي رشته زبان و ادبيات عرب داد. من از تمامي استادان ادبيات عرب در سراسر جهان مي‌خواهم كه به اين نكته مهم توجه كنند. من در دانشگاه، روز اول درس، قرآن را به دانشجويان مي‌دادم و اگر قرآن را بلند نبودند، به كلاس راه نمي‌دادم. محال است كسي كه قرآن را درست نمي‌خواند و نمي‌فهمد، بر ادبيات فارسي و عرب مسلط باشد. اگر چنين كسي مي‌گويد ادب فارسي يا عربي مي‌دانم، خيلي بي‌حيا بايد باشد. زيرا مبنا و پايه ادب فارسي و عربي قرآن كريم است.&lt;ref name=&quot;هاروارد&quot;/&gt;<br /> <br /> ====به نواندیشی دینی اعتقاد ندارم====<br /> من ابدا و اصلا اعتقادی به نواندیشی دینی ندارم و هرگونه نواندیشی را با اصول و فروع دین و مذهب اسلام و تشیع مغایر و معارض می‌دانم، زیرا آنچه نواندیشان به خیال خودشان از اسلام و تشیع تصور می‌کنند و ارائه می‌دهند، شیر بی‌یال و دم و خالی از دیانت و مذهب و تشیع است. آن کسانی که با حرف‌های خود انکار وحی محمدی‌ می‌کنند و به آن توهین‌ می‌کنند و توجیه می‌کنند و وحی را در حد خواب دیدن تنزل می‌دهند و در عین حال مثنوی مولوی را با قرآن مقایسه می‌کنند، همان مثنوی را نیز به درستی نخوانده‌اند، چه برسد به قرآن مجید. هر کسی وحی را نمی‌فهمد و وحی در مقام امر است نه در مقام فهم. این حرف‌ها، حرف‌های جسمیان است و از روح و اعتقاد و ایمان خالی است و بیشتر برای این است که خود را از تکالیف مذهبی خلاص کنند. نواندیشی در دین معنا ندارد، ما همان دینی را داریم که امیرالمومنین (ع) و سید الشهدا(ع) و ائمه معصومین همان را دارند. من نه تنها اعتقادی به نواندیشی ندارم، بلکه نواندیشی را مخالف دین و مذهب می‌شمارم.&lt;ref name=&quot;میراث&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://torbatema.com/1399/09/18/%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D8%A7%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A2%D9%82/|عنوان= احمد مهدوی دامغانی و میراث او}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===احمد مهدوی دامغانی از نگاه دیگران===<br /> ====[[مهدی فیروزان]]، مدیرعامل موسسه شهر کتاب[[پرونده:م ف.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> آدم‌های بزرگ، دو گونه تاثیرگذاری دارند؛ تاثیرات مشهود و تاثیرات غیرمشهود. تاثیرات مشهود شاید مصداقی و شاید عمومی باشند. همیشه این سوال در ذهنم بود و با وجود استاد احمدی مهدوی دامغانی جوابش را گرفتم که «ایرانی‌های باسواد و اهل دانش که به خارج از کشور می روند، چه نسبتی با دیگر ایرانی ها پیدا می کنند؟»<br /> حضور استاد احمد مهدوی دامغانی به نیابت از ایرانیان در آن سوی مرزها، یعنی حضور ایرانیان در جهان جدیدی که در حال شکل گیری است. اگر رجال ما بتوانند حضور موثری در عرصه بین الملل داشته باشند، ایران در آینده جهان سهیم خواهد بود.&lt;ref name=&quot;تاکید&quot;/&gt;<br /> <br /> ====حجت الاسلام والمسلمین سید محمود دعایی، مدیر موسسه مطبوعاتی اطلاعات[[پرونده:دعایی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]==== <br /> با رسیدگی های مقام معظم رهبری، استاد به هیچ عنوان ممنون الورود نیستند و می توانند به ایران بیایند. در برنامه ای به خدمت آیت الله شاهرودی رسیدم و ایشان هم به من گفت که رهبر انقلاب، بر روی حق تدریس و علم آقای دکتر تاکید زیادی دارند. دکتر مهدوی دامغانی علاوه بر دانشگاه هاروارد، استاد پروازی بسیاری از دانشگاه های معتبر دنیاست. آیت الله العظمی سیستانی در سفری که برای مداوا به لندن داشتند، هیچ کس را به حضور نپذیرفتند، اما دکتر دامغانی را پذیرفتند و ساعت ها با هم گپ و گفت داشته و صفا کردند.&lt;ref name=&quot;تاکید&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/2297034/%D8%AF%D8%B9%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF |عنوان=دعایی: رهبری روی علم دکتر مهدوی تاکید زیادی دارند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[فتح‌الله مجتبایی]][[پرونده:فتح‌الله.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> دکتر مهدوی از آن وجودهای باقیمتی است که وقتی در ایران بود، همه از وجودش بهره می‌بردند و حالا هم که خارج از ایران است، یک وجود قابل استفاده و بهره بردن است. آشنایی من با ایشان به سال 50 قبل بر می‌گردد که از دانشگاه ادبیات به دانشگاه الهیات دانشگاه تهران منتقل شدم. دکتر مهدوی در دانشگاه الهیات، زبان عرب تدریس می‌کرد. ما غالبا در اتاق دکتر یزدگردی یکدیگر را ملاقات می‌کردیم. دکتر یزدگردی کتابی درباره پرندگان می‌نوشت و از دکتر مهدوی کمک می‌گرفت. من از دیدن اطلاعاتی که دکتر مهدوی در اختیار دکتر یزدگردی می‌گذاشت، بسیار متعجب می‌شدم و می‌دیدم که این مرد چه میزان از زبان عربی آگاه است. مثلا نام‌های مختلف گنجشک را در دوره‌های عمرش می‌دانست و این لغات را به دکتر یزدگردی منتقل می‌کرد.<br /> دکتر مهدوی از نظر اخلاق و تواضع علمی، شایسته هزار گونه تقدیر و تجلیل است. ایشان به هیچ وجه دچار خودبزرگ بینی و اینگونه بیماری‌ها که برخی از جوانان و پیران رشته ما به آن مبتلا هستند، نیست. فروتنی خاص ایشان واقعا دکتر محمدی را متعجب می‌کرد چون یک بار که سوالی از دکتر مهدوی پرسید، ایشان گفت جواب این سوال را باید از استاد بدیع الزمانی پرسید. معمولاً رقبای علمی چنین کاری را در حق یکدیگر انجام نمی‌دهند.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> =====یک خاطره=====<br /> یک بار بعد از انقلاب، با مرحوم مطهری و مرحوم مفتح در اتاق دکتر مفتح در دانشکده الهیات بودیم. گفته شد که نسبت به دکتر مهدوی بی‌مهری‌هایی می‌شود. مرحوم مطهری برآشفت و گفت این حرف‌ها صحیح نیست و مهدوی از ستون‌های دانشکده الهیات است و حرف‌هایی که درباره ایشان زده‌اند، بیهوده است. با وجود سفارش‌هایی که مرحوم مطهری درباره دکتر مهدوی کرده بود، شرایطی پیش آمد که ایشان از ایران رفت و من هم دیگر ایشان را ندیدم تا چند سال پیش که در دانشگاه دنور آمریکا سخنرانی داشتم. ای‌کاش شرایط به گونه‌ای شود که اینجا و در ایران هم بشود از حضور دکتر استفاده کرد.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[مهدی محقق]]، مدیرعامل انجمن آثار و مفاخر فرهنگی کشور[[پرونده:مهدی محقق.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> به یاد دارم که در سال‌های جوانی در مدرسه سپهسالار با مرحوم مطهری، محیط طباطبایی و دکتر مهدوی جمع می‌شدیم و جلساتی داشتیم. در یکی از آن جلسات رهبر انقلاب هم آمدند. من با دکتر مهدوی قوم و خویش هستم و با هم ارتباط خانوادگی داریم. زمانی که داشتم معمم می‌شدم، آشیخ کاظم پدر دکتر مهدوی عمامه را روی سرم گذاشت. دکتر مهدوی هم به شوخی گفت: «اللهم توجّه به تاج العمامه». آشیخ کاظم هم به او گفت: تو لیاقتش را نداشتی. البته بعدها معلوم شد که من هم لیاقتش را نداشتم. به هر حال دکتر مهدوی علاقه فراوانی به ادبیات عرب داشت و همیشه هنگام ورود به مدرسه مشهد، اشعار عربی را با صدای بلند می‌خواند.<br /> بعدها استاد بزرگی را کشف کردیم که استاد بدیع الزمانی کردستانی نام داشت و نامش در این مجلس رفت. جالب و دردآور است که این مرد بزرگ ناچار بوده دفترنویس پادگانی در کرمانشاه باشد. بعد کسی ایشان را شناخته بود و کاری کرده بود که در یک دبیرستان به دبیری مشغول شود. به یاد دارم در جوانی می‌خواستم برای طلبگی به قم بروم که آیت الله وحید خراسانی رای من را زد و گفت قم از نظر ادبی قوی نیست. به مدرسه مشهد برو. به این ترتیب من هم به حوزه مشهد رفتم.<br /> در آن زمان 3 نفر الگوی من بودند و من را ترغیب به رفتن سر درس ادیب نیشابوری کردند. یکی از آن‌ها دکتر مهدوی دامغانی بود. حالا که نگاه می‌کنم این سوال به نظرم می‌رسد که واقعا آیا حیف نیست که دانشجویان ایرانی از محضرش استفاده نمی‌کنند؟ او در‌ هاروارد است و ما از وجودش بی بهره. البته در‌ هاروارد، ایشان به دانشجوها درس نمی‌دهد بلکه اساتید را تربیت می‌کند. این هم از ضایعات مملکت ماست که به جای جذب کردن، دفع می‌کنیم.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[جلال خالقی مطلق]][[پرونده:خاقی مطلق.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> دکتر مهدوی و فردوسی 3 شباهت با یکدیگر دارند. اول، ارادت هر دو به خاندان نبوت است. دوم، دلبستگی‌شان به زبان و ادبیات فارسی و سوم مهر این دو به میهن و ایران است. البته یک مورد هم هست که من درباره فردوسی حدس می‌زنم و درباره دکتر مهدوی مطمئن هستم و آن هم تواضع این مرد است. به این نکته هم اشاره کنم که بهترین و مستندترین مقاله درباره مذهب فردوسی، توسط دکتر مهدوی دامغانی نوشته شده است.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[بهاءالدین خرمشاهی]][[پرونده:خرمشاهی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> من شاگردی دکتر مهدوی دامغانی را کرده‌ام. ممکن است بپرسید چگونه؟ انتشارات امیرکبیر از من خواست تا 4 هزار بیت بوستان سعدی را که فروغی تصحیح کرده، دوباره تصحیح کنم و غلط‌هایش را بگیرم. خُب 700 بیت از این 4 هزار بیت، عربی هستند و من هم اصلا عربی بلد نیستم. به همین دلیل از دکتر مهدوی کمک خواستم. به این ترتیب من 20 جلسه به خدمت ایشان رسیدم و دکتر هم ابیات عربی بوستان را معنی کرد. یک بار هم به خاطر دارم که از دست من به فریاد درآمد که: خرمشاهی تو چرا این قدر، کم عربی می‌دانی؟&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/2297114/%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%87%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D9%84%D9%82|عنوان=شباهت‌های مهدوی دامغانی و فردوسی از نظر خالقی مطلق}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حجت‌الاسلام و المسلمین محمدجواد حجتی کرمانی[[پرونده:حجتی کرمانی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> بشریت مقصدی بالاتر از زندگی مادی دارد. انبیا و عالمان هم انسان را به خلیفه اللهی بودن و ارزش معنوی اش دعوت می کنند. استاد دامغانی، بقیه السلف ادبیات گذشته است و کسی را مثل او نمی شناسم که تا این اندازه نسبت به ادبیات گذشتگان وفادار باشد. مخاطب وقتی مقاله ای از استاد را می خواند، محظوظ می شود و به استاد آفرین می گوید.<br /> بسیاری از آیت‌الله های ما، بعد از لفظ آیت الله، عنوان دکتر دارند. حالا چرا آدمی مانند دکتر احمدی مهدوی دامغانی که در دنیای غرب به معنای واقعی حجت اسلام و آیت الله است، نباید آیت الله نامیده شود؟ این چه نوع انحصارطلبی است که ما آخوندها داریم که عنوان آیت الله را فقط برای خودمان می خواهیم؟ من می خواهم گلایه کنم. استاد مهدوی در زمینه آیت اللهی همه چیز دارد، فقط عمامه ندارد. پیشنهاد می کنم این مساله را به ایشان بگوییم.&lt;ref name=&quot;آیت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====حجت‌الاسلام و المسلمین سیدمحمد موسوی بجنوردی====<br /> دکتر احمدی مهدوی دامغانی، فرزند دانشمند معظم و ادیب توانا آشیخ کاظم دامغانی است. ایشان به حق در فقه و اصول مجتهد است و هم در ادبیات و فلسفه هم تا حدودی. اما در ادبیات به معنای واقعی مجتهد است. یعنی در ادبیات عرب اجتهاد می کرد و می کند. من، ادیب نیشابوری دوم را درک نکردم ولی می گویند که دکتر احمد در حوزه ادبیات عرب از او بهتر است. ایشان در دانشگاه هاروارد، بسیار منشا اثر است و با دایره المعارف بزرگ اسلامی نیز در ارتباط است. باید همه دعا کنیم تا خدا طول عمرش بدهد و بیت مهدوی دامغانی همیشه فروزان باشد.&lt;ref name=&quot;آیت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/amp/2297038/ |عنوان=حجتی کرمانی: چرا نباید دکتر مهدوی را آیت‌الله بنامیم؟}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حجت‌الاسلام والمسملین حسین مهدوی دامغانی، برادرزادهٔ استاد====<br /> من چند سفر زیارتی با استاد دامغانی همراه بودم، هم در مکه مکرمه و زیارت بیت‌الله‌الحرام و هم در دو سفر عتبات عالیات در خدمت ایشان بودم. ایشان یک حالت رقیق القلب و بکائی داشتند که هر وقت نام مبارک حضرت رضا(ع) می‌آمد، منقلب می‌شدند و اشک می‌ریختند و این قضیه در سال‌های آخر عمرشان شدت بیشتری پیدا کرده بود. با بالارفتن سن، بی‌تابی ایشان نیز برای زیارت حرم حضرت رضا(ع) بیشتر می‌شد کما اینکه تصاویر ارادت ایشان در حال سلام دادن به حضرت رضا(ع) در گفت‌وگو با برنامه شوکران صداوسیما را همه مردم ملاحظه کردند. <br /> ایشان علاقه‌مندی خاص و ارادت قلبی ویژه‌ای را برگرفته از مرحوم پدرشان آیت‌الله العظمی دامغانی به محضر مبارک حضرات معصومین(ع) داشتند. من چون در حرم حضرت امیرالمؤمنین(ع) و حرم حضرت امام حسین(ع) در خدمت ایشان بوده‌ام، آن حالت بکاء لا ینقطع و گریه مداوم ایشان که ناشی از رقت قلب ایشان بود را از نزدیک شاهد بودم.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> =====خاطره‌ای از دیدار استاد با آیت‌الله سیستانی=====<br /> با توجه به سوابقی که ایشان از جوانی با آیت‌الله سیستانی داشتند، مکرر اتفاق افتاده بود که خدمت این مرجع عالی‌قدر رسیده بودیم. در جلسه‌ای که من نیز در آن حضور داشتم، اظهار محبت و لطف آیت‌الله سیستانی به آقای دکتر مهدوی به نحوی بود که اطرافیان آقای سیستانی را متعجب کرده بود. وقتی افراد به ملاقات آیت‌الله سیستانی می‌روند معمولاً در حدود ۶-۵ دقیقه بیشتر وقت آقا را نمی‌گیرند ولی در جلساتی که ما به محضرشان می‌رسیدیم چیزی حدود نیم ساعت صحبت می‌کردیم. این نکته را هم نقل کنم که آیت‌الله سیستانی فرمودند: من در حال حاضر مسلط‌ ‌تر از شما به ادبیات عرب و ادبیات فارسی در عالم سراغ ندارم.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[محمدرضا شفیعی کدکنی]]====<br /> «دکتر احمد مهدوی تسلط حیرت آوری بر زبان عرب دارد و یکی از برجسته‌ترین فرانسوی دانان ایران است. او را نمونه ایرانی دانشمند و ایده آل می‌دانم... دکتر مهدوی از نظر من، مظهر ایمان در معنی خالص و زلال آن است».&lt;ref name=&quot;شمسا&quot;/&gt;<br /> <br /> ====دکتر علی شمسا، استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد====<br /> اینکه آن ور دنیا، انسانی مسلمان، هنگام خروج از منزل رو به بقعه نورانی حضرت رضا (ع)، دست به سینه ایستاده است و به حضرت سلام مخصوص می‌دهد: «السلام على علی بن موسی الرضا المرتضی، الأمام التقی النقی ...» چیز غریبی است.&lt;ref name=&quot;شمسا&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[دکتر محمود امیدسالار]]====<br /> استاد دانشمند دکتر احمد مهدوی دامغانی از معدود دانشمندانی است که هم از سلاله علم است، هم تحصیلات سنتی و دانشگاهی را گذرانده، و نیز شاگردانی پرورده است که از نظر اخلاقی و علمی راه و روش استاد بزرگوارشان را ادامه می‌دهند.<br /> استاد احمد مهدوی دامغانی که حافظ قرآن است در دوری از وطن نیز مایه افتخار ایرانیان بوده است و هست. به خاطر دارم که یکی از ایرانیانی که در یکی از دانشگاه‌های معتبر این سامان تدریس می‌فرماید برای من داستانی از احاطه علمی استاد روایت کرد که خود شاهد آن بود. بنده برای حسن ختام، این داستان را که بیش از ۳۰ سال پیش از او شنیده ام، در اینجا نقل به مضمون می‌کنم. این دوست می‌گفت که روزی با استاد مهدوی و مرحوم دکتر جورج مقدسی (George Makdisi ۱۹۲۰-۲۰۰۲) که از استادان نامدار عرب و سال‌ها رئیس دانشکده شرق شناسی دانشگاه پنسیلوانیا بود، در دانشگاه حضور داشته است.&lt;ref name=&quot;امید&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/88492/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1 |عنوان=درباره استاد دانشمند دکتر احمد مهدوی دامغانی از زبان دکتر محمود امیدسالار}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پروفسور فضل‌الله رضا===<br /> یکی از پرچم‌داران ادب سنتی فارسی، دکتر مهدوی دامغانی، استاد بی‌بدیل دانشگاه هاروارد آمریکاست که به ادبیات سنتی عربی و زبان فرانسه اشراف دارد. ریشه‌های بسیاری از صور خیال شاعران بزرگ ما را در ادبیات عرب شناسایی کرده است. استاد مهدوی از مدرسان و پژوهشگران حلقه استاد فروزانفر و استاد جلال همایی است که روانش، جد اندر جد، در خاندان دانشگاهی بلندآوازه محقق و مهدوی دامغانی با ادبیات فارسی و عربی عجین بوده است، سروی سایه‌فکن بر گستره معارف اسلامی، استادی خطیب و نویسنده و شاعر و خطاط. بخشی از نوشته‌های استاد مهدوی از شاهکار‌های نثر روان فارسی معاصر است.&lt;ref name=&quot;رضا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://shahraranews.ir/fa/news/113064/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%E2%80%8A-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%81%DA%A9%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C|عنوان=استاد مهدوی  دامغانی، سروی سایه‌فکن بر گستره معارف اسلامی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پروفسور فضل‌الله رضا===<br /> یکی از پرچم‌داران ادب سنتی فارسی، دکتر مهدوی دامغانی، استاد بی‌بدیل دانشگاه هاروارد آمریکاست که به ادبیات سنتی عربی و زبان فرانسه اشراف دارد. ریشه‌های بسیاری از صور خیال شاعران بزرگ ما را در ادبیات عرب شناسایی کرده است. استاد مهدوی از مدرسان و پژوهشگران حلقه استاد فروزانفر و استاد جلال همایی است که روانش، جد اندر جد، در خاندان دانشگاهی بلندآوازه محقق و مهدوی دامغانی با ادبیات فارسی و عربی عجین بوده است، سروی سایه‌فکن بر گستره معارف اسلامی، استادی خطیب و نویسنده و شاعر و خطاط. بخشی از نوشته‌های استاد مهدوی از شاهکار‌های نثر روان فارسی معاصر است.&lt;ref name=&quot;رضا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://shahraranews.ir/fa/news/113064/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%E2%80%8A-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%81%DA%A9%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C|عنوان=استاد مهدوی  دامغانی، سروی سایه‌فکن بر گستره معارف اسلامی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمدجعفر یاحقی]]====<br /> دکتر مهدوی دامغانی از معدود اندیشمندانی است که از پنجره حوزه به دانشگاه نگاه می‌کند، به این معنی که بنیاد خانوادگی و فکری‌اش حوزوی است و از آن طریق وارد مراحل آکادمیک شده است و تفکر حوزوی‌اش بر دانشگاهی غلبه دارد. با اینکه سال‌هاست در آمریکا به سر می‌برد، استاد هچون جزیره‌ای سرشار از دانش‌های تمدن اسلامی و ایرانی است و این مشخصه در آثارش نیز متبلور است.<br /> استاد مهدوی دامغانی از نسل بزرگانی، چون بدیع‌الزمان فروزانفر و جلال‌الدین همایی است که توانست علوم حوزوی را در کنار اندیشه‌های تمدنی جدید حفظ کند و با نگاه یک دانشمند عربی‌دان حوزوی به سراغ مطالعات ادبی برود. با همین نگاه، سال‌ها در دانشگاه تهران به تدریس پرداخت.<br /> چند نکته در آثار و نوشته‌های او وجود دارد که لازم است به آن‌ها اشاره کنم. نخست نکته‌یابی و گره‌یابی از متونی است که با ادبیات عربی عجین‌اند. غور و تأمل او در ادب عرب و فقه و حدیث مثال‌زدنی است. در زمان ما افرادی مثل او بسیار کمیاب‌اند.<br /> نکته دوم تواضع علمی و شخصیت عارفانه و عالمانه اوست. این ویژگی در نوشته‌هایش نیز متبلور شده است. این ویژگی از او یک عالم عامل ساخته است. وقتی آثار او را می‌خوانید، می‌بینید که در برابر همه‌کس حتی معاصران خود تواضعی مثال‌زدنی دارد. لحن حوزوی و طلبگی و لطافت قلمش نوشته‌هایش را خواندنی کرده است. بار‌ها شده است به دنبال نکته‌ای در میان نوشته‌های دکتر مهدوی بوده‌ام و بدون آنکه قصد خواندن همه نوشته را داشته باشم بی‌اختیار همه مقاله استاد را خوانده‌ام.&lt;ref name=&quot;یاحقی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/88493/%DA%AF%D9%81%D8%AA%E2%80%8C%D9%88%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AD%D9%82%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=گفت‌وگو با دکتر محمدجعفر یاحقی، درباره دکتر مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===دیگران از نگاه احمد مهدوی دامغانی===<br /> ====آیت‌الله مطهری[[پرونده:شهید مطهری.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> ده روز قبل از مرگشان برای دیدن مرحوم دکتر مفتح به دانشکده الهیات رفته بودم که ایشان هم آمدند با هم صحبت کردیم و مرحوم آیت الله مطهری از این که طرفداران دکتر شریعتی خیلی حرف‌های بی‌جا می‌زنند و ادعای عجیب و غریب می‌کنند اظهار نگرانی می‌کرد و ناراحت بود.<br /> به من گفت به آقای حاج شیخ (یعنی پدر من) می‌خواهم بنویسم که ایشان چیزی خدمت آقای خمینی عرض کند چیزهای دیگری هم گفت که آن‌ها را نمی‌توانم بگویم. خدایش رحمت کند! صبح 12 اردیبهشت که شهید شد، پس از آن که به من خبر رسید پدرم به من تلفن کرد که آیا خبر راست است؟! وقتی صحت خبر را گفتم پشت تلفن گریه کرد ایشان خیلی آیت‌الله مطهری را دوست داشتند. مرحوم امام خمینی هم در جواب تسلیت برای خراسانی‌ها، به مرحوم پدرم نامه نوشته بودند. در تشییع‌اش های‌های گریه می‌کردم.&lt;ref name=&quot;شهید&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شهید بهشتی[[پرونده:شهید بهشتی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> ما 30 سال با هم رفاقت داشتیم با او از سال 1324 -که دانشجوی الهیات (یعنی دانشکده معقول و منقول) بود- دوست بودیم. او که دبیر شد من هم دبیر بودم. بعد به آلمان رفت و همیشه با هم ارتباط داشتیم. او رئیس یک قسمت کتابخانه کتاب‌های درسی بود. با مرحومان (شیخ محمدجواد) باهنر و سیدرضا برقعی -که محل کارشان نزدیک خانه ما بود- رفت و آمد داشتیم. دکتر بهشتی به من دلداری می‌داد که دلواپس نباش خیلی حرف می‌زنند ولی خیالت راحت باشد. من هستم. وقتی او شهید شد خیلی دلم سوخت نه برای خودم که یکی را از دست دادم؛ چون واقعاً یک نعمتی بود.&lt;ref name=&quot;شهید&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شهیدان رجایی و باهنر[[پرونده:شهیدان.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> من رجایی را نمی‌شناختم ولی می‌دانستم مرد خوبی است. وقتی به آمریکا رفته بود و اخبار را می‌خواندم به سادگی و صفای ذهنش احسنت و آفرین گفتم. خدایش بیامرزد! وقتی باهنر شهید شد، بر او هم خیلی گریه کردم و خیلی منقلب شدم. فی‌الواقع خیلی دلم سوخت. اگر بدانید جواد باهنر چقدر شریف بود! این مرد معصوم بود و روح مجسم بود. اصلاً نمی‌توانست بدی را تصور کند. او شاگرد من بود. به قدری آدم صاف و خوبی بود و به قدری آدم شریفی بود... که الان به گریه می‌افتم. خدایش بیامرزد! یک لا قبا و یک پیراهن کرباسی؛ در حالی که نخست وزیر بود. هیچ کدام از این‌ها هیچ بهره مادی از انقلاب نبردند. شهادت باهنر مرا بسیار منقلب کرد. درست مثل شهادت مرحوم آقای بهشتی و مرحوم آقای مطهری رحمت الله علیهما&quot;.&lt;ref name=&quot;شهید&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.ghatreh.com/news/nn64114083/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85|عنوان=خاطرات دکتر مهدوی دامغانی از شهادت ۳ نفر از یاران امام (ره) }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====علامه قزوینی====<br /> کتاب‌هایی که مرحوم قزوینی تصحیح کرده بود، در کتابخانه ما بود و من اینها را نگاه می‌کردم. قزوینی در طبقه درس‌خوانده نامی مشخص و آشنا بود، احتیاجی به معرفی نداشت. هر کس که مختصری در ادب کار کرده بود، ارادتمند قزوینی بود و برای سلامت ایشان دعا می‌کرد. من سال ۱۳۲۴ آمدم به تهران و از سال ۱۳۲۵ تا دو روز قبل از فوت مرحوم قزوینی در۱۳۲۷، خدمتشان می‌رسیدم. پنج شش مقاله هم در این زمینه نوشتم. خدا رحمتش کند! وجود لطیف ظریفی بود. خیلی عاشق علم و ادب بود؛ شیعه خیلی متعصبی هم بود. نسبت به کسانی که به حضرت امیر (صلوات الله علیه) بی‌ارادت و بی‌ادب هستند، سختگیر بود و خودش مشتاقانه ارادتمند امیرالمؤمنین (صلوات الله علیه) بود. یک روز عید غدیر سال ۲۶ یا ۲۷ بود، رفتم خدمت ایشان، خیلی خوشحال شد و گفت: مچه خوب کردی که عید غدیر آمدی» و گله کرد که: چرا دیگران نیامدند؟ فرمودند: «عید غدیر هویت شیعه است و باید قدر دانسته شود.»&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====مقایسه [[بدیع‌الزمان فروزانفر]] و [[جلال‌الدین همایی]]====<br /> مرحوم فروزانفر آیتی بود. اگرچه عنوان آیت‌الله برای فقها اطلاق می‌شود. اگر برای ادیب هم چنین لقبی بتوان گفت، ایشان آیت‌الله‌العظمی بود. خدا رحمتش کند! من مقاله‌ای درباره ایشان نوشتم به نام «استادی که آسمان بر سر چون اویی در ایران سایه نینداخت». نوع منحصر به فردی بود. من هیچ کسی مثل فروزانفر نیافتم، چه در حافظه از ادب عرب و عجم، و چه در مراتب علمی. مرحوم قزوینی مکرر از استاد فروزانفر در کتاب‌هایش نام برده و همیشه هم به ما می‌گفتند: «الان دیگر مثل آقای فروزانفر نیست» و درست می‌گفت. فروزانفر چیز عجیبی بود؛ موجودی بود که نمی‌شد گفت کس دیگری مثل او در آن دوران باشد؛ اما مرحوم همائی از نظر اخلاقی از استاد فروزانفر بهتر بود.<br /> مرحوم علامه همائی دنبال جاه و مقام نبودند؛ به سیاست کم‌توجه بود و دلش می‌خواست در فقر باشد؛ اما استاد فروزانفر علاقه زیادی به پست و مقام داشت و دلش می‌خواست در صدر باشد. در سیاست هم قواعد مشخصی نیست. از دکتر مدرس رضوی شنیدم که دو روز پیش از وفات استاد فروزانفر، ایشان را نزد دکتر نهاوندی دیدم که دکتر گفت: «قلب شما مثل ساعت کار می‌کند و قلب جوانی دارید.» احتمال می‌دهم استاد فروزانفر از موضوع بیرون رفتنش از چرخه تدریس در دانشگاه تهران توسط دکتر جهانشاه صالح و بازنشستگی زودتر از موعد، آزرده‌خاطر شد و همین باعث سکته قلبی ایشان شد. به نظرم دلشکسته شده بود. شاید علت مرگ ایشان همان بود که از کار تدریس بازمانده بود و زودتر اجباراً بازنشسته‌اش کرده بودند. این موضوع برای ایشان گران تمام شده بود.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====جایگاه [[بدیع‌الزمان فروزانفر]]====<br /> من مثل فروزانفر ندیدم. من که هیچ، ایران مثل او ندیده است. جامع صفات والا بود. در روزگار ما کمتر کسی به آن حد از جامعیت رسید. مرد شریف و نجیبی بود و بزرگوار و دلسوز؛ تنفر و تکبری در مقابل زیردستان نداشت. نهایت توجه را به آنها داشت و فروتن بود. نسبت به همکارانش با کمال احترام و ادب رفتار می‌کرد؛ خودشناس بود. خودشناسی یکی از بالاترین صفات است. مولای ما امیرالمؤمنین می‌فرماید: «رحم الله امرء عرف قدره و لم یتعد طوره: خدا رحمت کند کسی را که قدر خودش را بداند.» فروزانفر اندازه خودش را می‌شناخت و بیشتر از اندازه خود، نه کاری می‌کرد و نه حرفی می‌زد. این زمان کمتر کسانی هستند که قدر خودشان را بدانند؛ لاف‌زنی‌های زیاد. همه بدون شاهد، از گذشته می‌گویند! اما هیچ وقت مرحوم فروزانفر ندیدم حرف بی‌سند بزند. مدعی نیستم استاد فروزانفر از نظر دینی مثل مرحوم شهابی و استاد مدرس رضوی بود، نه، شاید یک سهل‌انگاری‌ها داشت، اما فوق‌العاده نسبت به پیامبر اکرم(ص) و ائمه (علیهم السلام) احترام می‌گذاشت. ندیدم و نشنیدم که نام پیامبر گرامی برده شود و احترام استاد فرزانفر، جلی و عیان نشان داده نشود. ندیدم و نشنیدم که نام حضرت امیر(ع) گفته شود و استاد فروزانفر نعت ایشان را نیاورد. یک خاطره از یک مجلس روضه یادم آمد.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://fa.shafaqna.com/news/1393661/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%82%D8%B2/ |عنوان=خاطرات استاد مهدوی دامغانی از علامه قزوینی: با راهنمایی‌های ایشان بود که راه برای بنده روشن شد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نامه‌ها===<br /> ====پاسخ تشکرآمیزحجت الاسلام والمسلمین سید حسن خمینی از دکتر احمد مهدوی دامغانی ====<br /> <br /> بسمه تعالی<br /> <br /> مخدوم عزیز و استاد گرانقدر، جناب آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی دامت برکاته<br /> <br /> مرقومه جناب عالی که امروز در روزنامه وزین اطلاعات شرف نشر یافت، بیش از آنکه تکریم حقیر باشد، نشان بزرگواری سرکار مستطاب عالی است. از حسن توجهتان و دقت نظرتان کمال تشکر را دارم.<br /> <br /> کتاب «تحریر توحید» که اگر شرفی دارد، به سبب انتساب به ارزشمندترین علوم و قرابت به ملأ اعلاست، نتیجه مباحثات و استنتاجاتی است که حقیر نیز در بخشی از آن سهیم هستم. نگاه عیب‌پوشتان مشوق همیشگی است؛ چنان که محبت دیگر اساتید نیز چنین بود. از اینکه به لطف آقای دعایی شمول توجهتان به این کتاب هم تعلق گرفت، از ایشان هم کمال تشکر را دارم.<br /> <br /> جا دارد یادآوری کنم که همت برادرم جناب آقای محمود صادقی در «تحریر توحید» نباید مغفول بماند و همت ایشان نیز همواره در غنای اثر مورد نظر است.<br /> <br /> لطفتان بادوام و سایه‌تان مستدام.<br /> <br /> سیدحسن خمینی&lt;ref name=&quot;حسن&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-5/916083-%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پاسخ تشکرآمیزحجت الاسلام والمسلمین سید حسن خمینی از دکتر احمد مهدوی دامغانی }}&lt;/ref&gt;<br /> ==آثار و کتاب‌شناسی==<br /> [[پرونده:|250px|thumb|چپ]]<br /> ===کتاب‌ها===<br /> * چهار مقاله دربارۀ مولی الموالی علی (ع) و داستان ضامن آهو، تهران، اميرکبير، 1385ش؛<br /> * رساله دربارۀ خضر عليه‌السلام، تهران، نشر کتاب مرجع، 1386ش؛<br /> * مقالاتی در حديث ديگران، تهران، مؤسسه نشر تير، 1383ش؛<br /> *‌ (تصحيح) المجدی فی انساب الطالبيين، اثر ابن صوفی، انتشارات کتابخانه آية الله مرعشی نجفی، 1409ق؛<br /> * مقدمه بر: تاريخ جمع قرآن، اثر محمدرضا جلالی نائينی، تهران، نشر نقره، 1365ش؛<br /> * مقدمه بر: زن در عرفان و تصوف اسلامی، اثر فريده مهدوی دامغانی، تهران، نشر تير، 1379ش؛<br /> * (تصحيح) کشف الحقايق، اثر عزيز نسفی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1344ش؛<br /> *‌ مقدمه بر: کمدی الهی، اثر دانته، مترجم فريده مهدوی دامغانی، مؤسسۀ نشر نی، 1378ش؛<br /> * (تصحيح) نسمة السحر بذکر من تشيع و شعر، اثر يوسف بن يحيی صنعانی، وزارت امور خارجه، 1380ش؛<br /> <br /> ===کتب تحقیقی===<br /> ۱. کشف الحقائق نَسَفی _ تحقیق و تحشیه<br /> ۲. المَجدی فی أنساب الطّالبیّین _ تحقیق<br /> ۳. نَسمةالسَّحر بذکر من تشیَّع و شعر _ تصحیح،تحقیق<br /> ۴. دیوان خازن (عبداللّٰه بن احمد خازن) تصحیح و تحقیق<br /> ۵.الوحشیات&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://harfetaze.com/243395/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%DA%A9%D8%B3/ |عنوان= بیوگرافی احمد مهدوی دامغانی نویسنده و همسر و فررندانش }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===مقالات===<br /> * &quot;مقدمه‌ای در باب اخبار النحويين قاضی سيرافی&quot;، گزارش ميراث، مرداد-آبان 1391، سال 6، شماره 52؛<br /> * &quot;يک احتمال: الابنية يا النبئة&quot;، گزارش ميراث، آذر و دی 1387، شماره‌های 27 و 28؛<br /> * &quot;معرفی اجمالی دو نسخۀ خطی: شرح اشارات امام فخر رازی- شرح العدة فی اللغة&quot;، نامه بهارستان، پاييز 1387، شماره 13 و14؛<br /> * &quot;سهم ايرانيان در ادب صوفيانه عرب در نظم و نثر&quot;، ايران‌نامه، زمستان 1371، شماره 41؛<br /> * &quot;مذهب فردوسی&quot;، ايران‌شناسی، بهار 1372، شماره 17؛<br /> * &quot;عقايد نظامی در توحيد و صفات باريتعالی&quot;، ايران‌شناسی، پاييز 1370، شماره 11؛<br /> * &quot;محاکمه قضايی در زمان قاجاريه&quot;، حافظ، خرداد 1383، شماره 3؛<br /> * سلسله مقالات &quot;مآخذ ابيات عربی مرزبان‌نامه&quot;، يغما، از فروردين 1345، شماره 213 تا بهمن 1346، شماره 235؛<br /> * &quot;ديوان خازن، گوهری نويافته&quot;، گزارش ميراث، آذر- اسفند 1391، شماره 5 و 6؛<br /> * &quot;دربارۀ ترجمۀ فارسی تذکرة السامع و المتکلم&quot;، گزارش ميراث، بهمن و اسفند، 1390، شماره 49؛<br /> * ”زن در داستان‌های قرآن&quot;، بخارا، مهر و دی 1388، شماره 72 و 73؛<br /> *‌ &quot;خاطراتی از محکمه انتظامی سردفتران و دفترياران&quot;، کانون، اسفند 1387، شماره 90؛<br /> * &quot;مأخذ ابيات عربی مرزبان نامه&quot;، يغما، از آبان 1344، شماره 208 تا بهمن 1346، شماره 234؛<br /> <br /> <br /> ===سخنرانی‌ها===<br /> * &quot;آشنايی با فلسفه و تکنولوژی غرب نبايد به دور شدن از پيشينۀ فرهنگی نيانجامد&quot;، کيهان فرهنگی، بهمن 1370، شماره 80؛<br /> * &quot;ارتباط فرهنگها، زمينه استقلال فرهنگی&quot;، کيهان فرهنگی، شهريور 1363، شماره 6؛<br /> <br /> ===معرفی تعدادی از آثار===<br /> [[پرونده:|60px|بی‌قاب|راست|هیچ]]<br /> ====[[چهار مقاله درباره مولی الموالی علی (ع) و داستان ضامن آهو]]====<br /> در این کتاب با استناد به منابع مختلف از مایملک حضرت علی(ع) و وقف نمودن آن‌ها، ازدواج حضرت امیرالمومنین علی(ع) با فاطمه‌ زهرا(س)، نیز داستان به عروسی یا مهمانی رفتن فاطمه‌ زهرا(س) و ضامن آهو شدن امام رضا(ع) سخن رفته است. گفتنی است منظومه‌ٔ &quot;مهمانی رفتن حضرت زهرا&quot; پیش‌تر در مکتب‌خانه‌ها تدریس می‌شده و در حدود هفتاد بیت داشته است. اولین بیت این منظومه چنین است: &quot;باز به طرف چمن بر اثر نوبهار/ آن‌چه به دل غنچه داشت کرد همه آشکار&quot;<br /> این منظومه بعدها در مجالس مولودی‌خوانی به کار گرفته شد.&lt;ref name=&quot;چهار&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://ketabnak.com/book/118497/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B9-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B6%D8%A7%D9%85%D9%86-%D8%A2%D9%87%D9%88|عنوان=چهار مقاله درباره مولی الموالی علی (ع) و داستان ضامن آهو | کتابناک}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==منبع‌شناسی==<br /> [[پرونده:برخی مکاتبات.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]<br /> {{بلی}} [[برخی مکاتبات استاد جلال الدین آشتیانی با استاد احمد مهدوی دامغانی]]، اثر [[منوچهر صدوقی سها]]: کتاب حاضر مجموعه سیزده نامه از استاد ( سیدجلال الدین آشتیانی ) به استاد (احمد مهدوی دامغانی) است؛ که از سوی آقای مهدوی در اختیار آقای ( صدوقی سها ) قرار گرفته است. گفت و گویی با استاد مهدوی دامغانی درباره سید جلال الدین آشتیانی و مقاله ای از همو در سوگ ایشان، ضمیمه کتاب است.&lt;ref name=&quot;برخی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.iranketab.ir/book/61021-correspondence|عنوان=کتاب برخی مکاتبات استاد جلال الدین آشتیانی با استاد احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> [[پرونده:آیینه.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]<br /> {{بلی}} [[آیینه در برابر خورشید]] اثر سیدحسین حسینی نورزاد:<br /> این کتاب که به کوشش سیدحسین حسینی نورزاد و سیدمحسن علوی زاده جمع آوری شده است، حاصل ۲۰ جلسه پرسش و پاسخ از استاد علامه دکتر مهدی مهدوی دامغانی، از علمای نادر و به قول خودش طلبه ای، پسر طلبه‌ای دیگر است. سوالات در این کتاب، درباره زندگانی دکتر مهدی مهدوی دامغانی و مصاحبه‌ها در آذر۱۳۹۲ تا آذر ۱۳۹۳ هفته‌ای یکی دوبار و هربار حدود دو تا دو ساعت و نیم است. علامه به قول خودش، خاطرات و حوادث تاریخی را از دوسالگی به کمک ذهن خلاقش به یاد داشت. در پایان کتاب دو مقاله منسوب به استاد آمده است. یکی با عنوان «در معرفی استاد» نوشته شیخ محمدباقر مهدوی دامغانی و دیگری «خورشید در آیینه» به قلم دکتر فریده مهدوی دامغانی، دختر دانشمند استاد، درباره پدرش که خود اعجوبه‌ای است با دانستن پنج زبان زنده دنیا و نوشتن ۶۰۰کتاب و ترجمه برخی ادعیه و کتب شیعه به زبان‌های دیگر دنیا و دارنده جوایز متعدد ملی و بین المللی. در «آینه در برابر خورشید»، تصاویر متعددی از بزرگان علم و ادب همچون موزه ساکنی به غنای کتاب افزوده است. کتاب به بیشتر از یک بار خواندن می‌ارزد. این اثر را در ۴۳۹صفحه، «نشر نی» به قیمت ۹۸هزار تومان در سال۱۳۹۹ به زیور طبع آراسته است.&lt;ref name=&quot;شمسا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/82086/%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF |عنوان=دیدار و شناخت زندگی استاد دکتر احمد مهدوی دامغانی در کتاب «آینه در برابر خورشید»}}&lt;/ref&gt;<br /> &lt;ref name=&quot;آیینه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.iranketab.ir/book/44476-mirror-against-the-sun |عنوان=کتاب آیینه در برابر خورشید اثر سیدحسین حسینی نورزاد | ایران کتاب}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=47425 2022-06-22T07:50:43Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = احمد مهدوی دامغانی<br /> |تصویر = دامغانی۱.jpg<br /> |توضیح تصویر = <br /> |نام اصلی = <br /> |زمینه فعالیت = ادبیات عرب<br /> |ملیت = ایرانی<br /> |تاریخ تولد = ۱۳شهریور۱۳۰۵<br /> |محل تولد = مشهد<br /> |والدین = آیت‌الله محمدکاظم مهدوی دامغانی<br /> |تاریخ مرگ = ۲۸خرداد۱۴۰۱ فیلادلفیا آمریکا<br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |آخرین محل زندگی = مشهد، فیلادلفیا، پنسیلوانیا<br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی = <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = استاد دانشگاه<br /> |سال‌های نویسندگی = <br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = <br /> |مقاله‌ها = <br /> |نمایشنامه‌ها = <br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار = <br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = عصمت سعیدی، تاجماه آصفی شیرازی<br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = مرتضی، زهرا و فریده مهدوی دامغانی<br /> |تحصیلات = <br /> |دانشگاه = دانشگاه تهران، دانشگاه هاروارد آمریکا<br /> |حوزه = <br /> |شاگرد = <br /> |استاد = آيت‌الله ميرزا مهدى غروى اصفهانى، آيت‌الله حاج شيخ محمدرضا خدائى دامغانى، شيخ محمدتقى نيشابورى، مجتبى قزوينى<br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از = <br /> |وب‌گاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> '''احمد مهدوى دامغانى'''، نویسنده و پژوهشگر ایرانی، متخصص در ادبیات عرب، فقه و كلام اسلامى، استاد دانشگاه تهران و دانشگاه هاروارد آمریکا است.&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;/&gt;<br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> <br /> احمد مهدوی دامغاني فرزند آيت‌الله محمدكاظم مهدوي دامغاني، از مفاخر خراسان است. وی در خانواده ای متدین و مذهبی در سال ۱۳۰۵ در مشهد پای به عرصه وجود گذاشت. پدرش علامه محمد کاظم مهدوی دامغانی از چهره های معروف در مشهد بود و نسیت فامیلی و خویشاوندی نیز با محمود مهدوی دامغانی دارد. &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان=}}&lt;/ref&gt;<br /> علوم متداول قدیم و جدید را در آن شهر فراگرفت و سپس در تهران اقامت گزید. در سال ۱۳۲۷ از دانشکدهٔ معقول و منقول دانشگاه تهران و در سال ۱۳۳۳ در رشتهٔ ادبیات فارسی از دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران لیسانس گرفت. در سال ۱۳۴۲ از دانشگاه تهران درجهٔ دکتری در زبان و ادبیات فارسی گرفت.<br /> استاد دامغانی در عنفوان جوان ازدواج کرده و دارای ۳ فرزند به نام های مرتضی، زهرا و فریده مهدوی دامغانی می باشد. دختر او فریده، به پنج زبان مسلط است و كتاب‌های دینی و داستانی بسياری را ترجمه كرده است. <br /> استاد دامغانی پس از گذراندن دورهٔ دکتری زبان و ادبیات فارسی به عنوان استاد دانشگاه تهران به تدریس در دانشکده‌های ادبیات و الهیات دانشگاه تهران پرداخت.&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;/&gt;<br /> چندین سال به شغل سردفتری در دفتراسناد رسمی ۲۵ تهران اشتغال داشت و با تصویب قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران در تاریخ ۲۵ تیرماه ۱۳۵۴ از همان سال به عنوان رئیس کانون سردفتران (کانون سردفتران و دفتریاران فعلی) انتخاب شد.&lt;ref name=&quot;میراث&quot;/&gt;<br /> <br /> او از شناخته‌شده‌ترين استادان ایرانی در زمينه ادبيات عرب و كلام اسلامی در دانشگاه‌های معتبر جهان بود.&lt;ref name=&quot;هاروارد&quot;/&gt; از سال ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۴ در دانشگاه مادرید به تدریس ادبیات عرب و فارسی و فقه اسلامی اشتغال داشت. احمد مهدوی دامغانی از سال ۱۳۶۶ مقیم آمریکا و در دانشگاه هاروارد و دانشگاه پنسیلوانیا مشغول به تدریس در مقطع دکترا و پست دکترا بوده‌است.<br /> احمد مهدوی دامغانی مقاله‌های متعددی در مجله‌های یغما، کلک، گلچرخ، ایران‌نامه، ایران‌شناسی، ره‌آورد و گلستان به چاپ رسانده‌است. از مشهورترین مقاله‌های او مآخذ ابیات عربی کلیله و دمنه و مآخذ ابیات عربی مرزبان‌نامه است.<br /> این نویسنده و محقق پیشکسوت، جمعه ۲۸ خردادماه در ۹۵ سالگی در فیلادلفیا، آمریکا در سن ۹۵ سالگی درگذشت.وصیت وی بر خاکسپاری در مشهد و حرم مطهر رضوی بوده است و گفته شده قبل از انقلاب قبری را نیز خریداری نموده‌اند. پیکر استاد مهدوی دامغانی برای تشییع و خاکسپاری در حرم امام رضا (ع) به ایران منتقل خواهد شد.&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;/&gt;<br /> [[پرونده:دامغانی۱.jpg|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:دامغانی۲.jpg|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:حج دامغانی.jpg|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:دامغانی۳.png|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:دستخط۲.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;&lt;font color=darkmagenta&gt;روایت دکتر احمد مهدوی دامغانی از عزاداری شیعیان در امریکا&lt;ref name=&quot;عزا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.razavi.news/fa/note/33562/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7|عنوان=روایت دکتر احمد مهدوی دامغانی از عزاداری شیعیان در امریکا}}&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/font&gt;&lt;/center&gt;]]<br /> ==آیینه‌ای از احمد مهدوی دامغانی==<br /> ===خانه پدری===<br /> در ۱۳ شهریور سال ۱۳۰۵ خورشیدی در محله نوغان مشهد متولد شده است: «خانه کوچکی که حقیر در آن به دنیا آمدم در محله نوغان (یکی از ۴ محله آن ایام مشهد) و در بازارچه معروف به «صاحبکار» و در قرب مسجد و حمامی که به همین نام خوانده می‌شد و نزدیک فلکه جدیدالاحداثی که محیط بر تأسیسات آستان قدس و مسجد گوهرشاد می‌بود، قرار داشت.<br /> «این خانه مسکونی که ۱۲۰ متر مساحت داشت با پنجره‌های ارسی که گشودن و بستن آن‌ها از بالا به پایین بود»، یادآور حضور پدر و مادر و خواهران و برادران و عزیزان و دیدار آشنایان اوست و بسیاری از ماجرا‌هایی که مهدوی در مقالات و آثار خود بدان‌ها اشاره می‌کند، یا از این خانه شروع می‌شود یا در آنجا به پایان می‌رسد.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> ===پدر و پدربزرگ===<br /> آیت‌ا... حاج شیخ کاظم مهدوی دامغانی از فقهای بزرگوار و متقی خراسان و از مدرسان نامدار حوزه علمیه مشهد بود که بیش از نیم قرن به تدریس فقه و اصول سطح و خارج اشتغال داشت و شاگردان بسیاری را در فقه و اصول پرورش داد که بعد از ایشان در زمره مراجع تقلید، مجتهدین و استادان برجسته فقه و اصول حوزه علمیه خراسان و سایر بلاد گردیدند. وی در جمادی‌الاولی ۱۳۱۶ قمری در روستای شمس‌آباد دامغان دیده به جهان گشود. پدرش، آخوند ملا علی‌اکبر، از متقیان عصر خود بود که پس از تحصیل سطوح علوم حوزوی در مشهد به دامغان برگشت و به ترویج احکام الهی پرداخت و در جوانی درگذشت. از او مقداری کتاب از جمله یک دوره تفسیر دوجلدی «مجمع‌البیان» چاپ اول که نشان مراجعه او برای تفسیر در مسجد و مجالس وعظ در آن دیده می‌شود، باقی است که اکنون در کتابخانه مهدویه مشهد که به همت مرحوم آیت‌ا... شیخ محمدرضا مهدوی تأسیس شده است موجود است.<br /> <br /> آیت‌ا... شیخ کاظم مهدوی دامغانی سالیان بسیار با جدیت در درس استادان بزرگ فقه و اصول حاضر شد تا به درجه عالی اجتهاد نایل آمد. فق‌ها و مجتهدین بزرگ عصر اجتهاد ایشان را کتبی گواهی کردند. آیات عظام آقایان آقا ضیا عراقی، میرزای نایینی، سید ابوالحسن اصفهانی، میرزا محمد آقازاده، میرزا مهدی اصفهانی و ... اجتهاد ایشان را به‌صراحت بیان کرده‌اند. اجازه میرزای نایینی به ایشان اجازه اجتهاد متجزی است، ولی در بقیه اجازات، آیات عظام آقا ضیا عراقی، آقا سیدابوالحسن اصفهانی، میرزا مهدی اصفهانی و ... اجتهاد مطلق برای ایشان گواهی کرده‌اند.<br /> <br /> وی در تاریخ ۲۷ شعبان سال ۱۴۰۱ هجری قمری معادل ۱۰ تیر سال ۱۳۶۰ خورشیدی در مشهد درگذشت و پس از تشییع جنازه باشکوه در حرم مطهر رضوی، در دارالزهد به خاک سپرده شد.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===شروع از کلاس دوم===<br /> در شش‌سالگی مرا به مدرسه ابتدایی فرخی گذاشتند و معلمان آن مدرسه من را از همان سال به کلاس دوم نشاندند. از کلاس سوم «قرآن مجید» جزو مواد درسی بود و معلم ما جوانی بلندبالا و لاغراندام و ظریف و بسیار خوش صدا بود که با لحنی دل‌نشین قرآن را تلاوت می‌کرد و ما شاگردان که همگی کودکانی نه‌ساله و ده‌ساله بودیم، در سکوت محض به تلاوت او (آقای حافظیان) گوش می‌دادیم و مبهوت آن صوت خوش می‌شدیم.<br /> در کلاس پنجم یا ششم بودم که برای اولین‌بار داستان موسی و شبان مثنوی را از همین آقای حافظیان شنیدم که با لحن گیرای مثنوی‌خوانی، پس از پایان درس و پیش از آنکه زنگ بزنند با ما کودکان خواند و چه خواندن با حال و هوایی! با اینکه قریب ۸۰ سال از آن روز می‌گذرد، هنوز آن صدای ملیح در گوشم است.»&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> ===نخستین استاد او در حوزه علمیه مشهد===<br /> نخستین استاد او در حوزه علمیه مشهد، شهید مرتضی مطهری بود که در مدرسه سلیمان‌خان مشهد، در حلقه دروس سطح مرحوم پدر مکرم او حضور داشته است.<br /> وی دراین‌باره می‌نویسد:<br /> «باری، همین که من به مدرسه سلیمان‌خان رسیدم، دیدم پدرم دستم را گرفت و به طرف پلکان و درب ورودی مدرسه روان شد، ولی نزدیک پلکان که رسید، صدا زد: آقای آقامرتضی! آقای آقامرتضی، تشریف بیاورید! و در پاسخ به او دیدم جوان قدبلندی از اولین حجره سمت جنوبی (قبله) مدرسه خارج شد و به سوی پدرم آمد و پدرم او را گفت: «آقای آقامرتضی! این احمد است که چند دقیقه قبل با شما صحبتش را کردم، و خواهشمندم همان‌طور که عرض کردم از همین امروز و در همه روز‌های تحصیلی، در همین ساعت، مبحث مطهرات و صوم و صلوه و شکیات را از روی همین رساله آقای آقا سید ابوالحسن به او تعلیم بفرمایید.»&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===هم‌درسان حوزوی===<br /> دکتر مهدوی از چند تن از کسانی که در حوزه‌های علمیه مشهد و تهران با ایشان همدرس بوده‌اند یاد کرده است؛ مانند حضرت آیت‌ا... العظمی علی سیستانی، آیت‌ا... واعظ‌زاده خراسانی، دکتر محمدجعفر جعفری لنگرودی (که متقدم بر وی بود)، دکتر فلاطوری و ... که برخی از آن‌ها در دانشگاه نیز، هم‌چنان هم‌درس و همراه وی ماندند.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===تحصیلات در تهران===<br /> دکتر مهدوی دامغانی در دوره طولانی تحصیلات خود، از نواندیشی‌های مطرح در دانشگاه‌های نوبنیاد نیز بهره یافته است و همراه با استادان سرشناس روزگاران بعدی، چون شادروان استاد دکتر جعفر شهیدی، دکتر مهدی محقق، دکتر زرین‌کوب و دکتر قمر آریان، از محضر بدیع‌الزمان فروزانفر و مرحوم بدیع‌الزمانی کردستانی و دیگر بزرگان فرهنگ و ادب معاصر بهره‌مند شده و در نتیجه، به دیدی نو که ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای استادان معاصر است، دست یافته است.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> ===دانستن چند زبان===<br /> دانستن زبان‌های غربی از جمله انگلیسی و فرانسوی نیز به او امکان داده است در مطالعات و تحقیقات خود، هم در ادب کهن و هم در عرصه‌های تازه دانش روشمند امروزی، به مدارک و اسناد دست اول در این زبان‌ها دسترسی داشته باشد، هرچند به دلایلی که تربیت خانوادگی و انگیزه‌های اعتقادی در سرلوحه آن است، در کار‌های وی، سهم زبان و ادبیات عرب، بیش از دیگر زبان‌ها بوده است و به قول خود استاد در مراسم بزرگداشت ایشان:<br /> «هرچه دارم همه از دولت قرآن دارم.» و به‌طبع همه فضل و دانش خود را مدیون مطالعات قرآنی می‌دانند. از استادانی که همیشه نام متبرک آن‌ها بر زبان ایشان جاری است، یکی استاد علامه بدیع‌الزمان فروزانفر است که مقاله‌ای بی بدیل درباره وی نگاشته است.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===تدریس در دانشگاه‌های ایران===<br /> استاد مهدوی دامغانی سال‌های متمادی در دانشگاه‌های داخل و خارج از ایران مشغول به تدریس بود و این سابقه طولانی آموزش و پژوهش دانشگاهی نمونه‌ای به تمام معنی ارزنده است.<br /> علاوه بر آنکه از ۱۳۲۷ تا سال ۱۳۴۲ به تدریس در دبیرستان‌ها اشتغال داشته و طبعا بسیاری از دانش‌آموزان در دبیرستان‌ها از وی عربی و فارسی آموخته‌اند، از سال ۱۳۴۲ نیز که به تدریس در دانشکده‌های ادبیات و معقول و منقول دانشگاه تهران پرداخته، در دوره‌های فوق‌لیسانس و دکتری تدریس کرده است.<br /> سپس به تدریس در دانشگاه تربیت مدرس تا سال‌های ۱۳۶۴ مشغول شد و راهنمایی و مشاورت پایان‌نامه‌های متعددی را بر عهده داشت. فارغ‌التحصیلان وی از استادان امروز دانشگاه‌های ایران شده‌اند و ذکر نام و نشان و رسالات آن‌ها در این مجموعه نمی‌گنجد.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===تدریس در دانشگاه‌های خارج===<br /> تدریس استاد در دانشگاه‌های معروف جهان، چون دانشگاه مادرید برای تدریس عرفان اسلامی در سال‌های ۱۳۵۴ و ۱۳۵۳ و دانشگاه‌های پنسیلوانیا و هاروارد در آمریکا از سال ۱۳۶۵ نیز نشان‌دهنده شأن والای علمی بین‌المللی استاد و توفیقات علمی ایشان در زمینه گسترش زبان و ادبیات فارسی و معارف اسلامی و مایه مباهات ایرانیان دانش‌دوست است، زیرا به قول دکتر فضل‌ا... رضا، رئیس سابق دانشگاه تهران که خود از استادان ایرانی سرشناس در علوم در خارج از کشور است، استاد مهدوی با حافظه شگفت‌انگیز و سرعت انتقال مفاهیمی که دارد، همتای یک دایرةالمعارف زنده و جوشان فرهنگ ایران است.<br /> <br /> او به گستره شعر سنتی فارسی اشراف داشت و رویداد‌های بارز ایام دور را مانند وقایع امروز به یاد می‌آورد. استاد سال‌های سال در دانشگاه هارواد به تدریس علوم اسلام و ادبیات عرب مشغول بوده است. تنها دانشجویان نبودند که در هاروارد از مجلس درس استاد استفاده می‌کردند. استادان و اهل علم اروپایی و آمریکایی و مشرق‌زمین و بسیاری از ایران‌شناسان و محققان بلاد اسلامی نیز که از گوشه و کنار جهان به هاروارد می‌آمدند، گاهی از خوشه‌چینان خرمن فضایل استاد بودند.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===خراسان‌دوستی و عشق به خراسان===<br /> مهدوی به دلیل آنکه خراسانی است و در مشهد بزرگ شده بود، معمولا از عبارت «ما مشهدی‌ها» استفاده می‌کرد. او شیعه دل‌بسته حضرت ثامن‌الحجج (ع) بود. به همین دلیل، جابه‌جا از آستان مقدسه وی سخن می‌گفت و روحانیان و علما و خدمه آن حرم قدسی را می‌شناخت و از آیین‌های مخصوص حرم یاد می‌کرد.<br /> <br /> وی در نامه‌ای به دکتر علی محمد سجادی نوشته است:<br /> <br /> و آه سجادی عزیز... و آه و آه که من بنده، اینک پس از ۷۰ سال، به یاد همان اتاق مرطوب و پلاس کهنه پشمین و چارقد سپید بی‌بی که آن را زیر گلویش سنجاق زده بود و میز و دستگاه چرخه او و به یاد علی، آن هم‌درس همسایه نازنینی که دامنه او را در همان خردسالی به کام مرگ فرستاد، می‌افتم.<br /> <br /> در این بامداد بسیار گرم فیلادلفیا، به زبان حال، با باد، حدیث آرزومندی به آن ایام می‌گویم و از او جان‌دارویی که غم غربت و شوق به مشهد مقدس مطهر را که «احب بلادا...» برای این بینواست، تسکین دهد، می‌طلبم و لطف و عنایت حق تعالی را مددکار خویش می‌گیرم و خاقانی‌وار زمزمه می‌کنم که:<br /> <br /> به خراسان شوم ان‌شاءا...<br /> و این ره آسان شوم ان‌شاءا...&lt;ref name=&quot;بینش&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/88489/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%DB%8C%D9%86%D8%B4-%D9%88-%D9%85%D9%86%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=روایتی از بینش و منش مرحوم دکتر احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===مأنوس با قرآن===<br /> در 5 سالگي قرآن را ياد گرفتم. جلو ضريح مطهر امام رضا مي‌ايستادم و زيارت جامعه و زيارت عاشورا را حفظ مي‌كردم. در 60 سال اخير هم زيارت جامعه و غسل جمعه‌ام ترك نشده است. در همان دوران كودكي قرآن را حفظ مي‌كردم و به قرآن متبرك مي‌‌شدم و اين امر زبان مرا به عربيت باز مي‌كرد، چون قرآن را از حفظ داشتم.&lt;ref name=&quot;هاروارد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.farsnews.ir/news/8708111219/%D8%AA%D8%A3%D9%83%D9%8A%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A2%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%83%D8%A7-%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86|عنوان=تأكيد استاد دانشگاه هاروارد آمريكا بر آموزش قرآن}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===وطن، از زبان استاد===<br /> * چرا وقتی نام ایران می‌آید، بغض می‌کنید و اشکتان سرازیر می‌شود؟<br /> * عجب سؤال سختی (با خنده)! من پیرمرد را با این سؤالات اذیت نکن! وقتی اسم ایران می‌آید، درونم آتش می‌گیرد (بغض).<br /> * دلتان برای ایران تنگ شده و طبیعی است.<br /> * نخیر، من در ایران زندگی کرده‌ام از بدو تولد در مشهد تا همین الان که در این آپارتمان در فیلادلفیا هزاران مایل دورتر از مشهد است. من همیشه در ایرانم؛ ایران من بزرگ‌تر است از این حرفها!<br /> * چقدر بزرگ است؟<br /> * به عظمت و بزرگی ایران حکیم طوس؛ به عظمت کاخ بلند شاهنامه، به بزرگی حافظ و سعدی، به بزرگی بزرگانی چون زکریای رازی، بوعلی سینا و ملاصدرا. ایران من به عظمت مولاناست.<br /> * ایران بزرگی است استاد مهدوی، کلاه از سر عقل می‌افتد!<br /> * این عظمت مدیون بزرگان ماست. چه همین افراد که نام بردیم و چه هم‌روزگاران ما. از استاد ما علامه بزرگوار محمد قزوینی، استاد عزیز ما بدیع‌الزمان فروزانفر و مرحوم بدیع‌الزمانی کردستانی و سیدالشعراء امیری فیروزکوهی، دکتر جعفر شهیدی، دکتر مهدی محقق، دکتر زرین‌کوب و دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی ادام الله ایامه و انعامه.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===اولین شخصیت تاثیرگذار===<br /> اولین شخصیت باید استاد عزیز ما علامه محمد قزوینی باشد که وجود شریف ایشان باعث و بانی مسیری شد که بنده الان در آن هستم. بنده زبان فرانسه را هم به تشویق ایشان پی گرفتم. به تشویق ایشان بود که مشتاق وادی این معانی دلنشین در دین و ادب و فرهنگ شدم. با مهربانی ایشان و راهنمایی‌های ایشان بود که راه برای بنده روشن شد. فعلا تنها کسی که زنده است و قزوینی را دیده، من هستم. دیگر کسی زنده نمانده.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===دلخوشی زندگی===<br /> من در این ۹۵ سالگی مطالعه می‌کنم (بغض) و بعد از فوت همسرم تاجماه که امروز سالگرد ایشان بود، اغلب دلتنگم و کم‌کار. در این مدت دو سه مقاله بیشتر نتوانستم بنویسم و منتشر کنم. حوصله ندارم، ولی مطالعه می‌کنم. قریب دو سه‌هزار جلد کتاب اینجا هست، مطالعه می‌کنم. خودم را غرق در این کتاب‌ها کردم و مطالعه می‌کنم.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===وصیت تدفین در مشهدالرضا(ع)===<br /> مرحوم استاد دانشمند دکتر احمد مهدوی دامغانی چون متولد مشهد بودند و اوایل زندگیشان را نیز در این شهر گذرانده بودند، انس خاصی با حرم مطهر حضرت رضا(ع) مثل بیشتر مشهدی‌ها داشتند. ضمن اینکه سابقه خدمت هم در آستان قدس رضوی داشتند؛ بنابراین وصیتی از سال‌های قبل داشتند که هر وقت اجلشان رسید و به رحمت خدا رفتند، برنامه‌ای تدارک دیده شود که حتماً مشهد، مدفن ایشان قرار گیرد.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> ===آخرین زیارت===<br /> شاید بیش از ۱۰ سال بوده که این قضیه مطرح می‌شده و حتی در این ۱۰ سال نیز چند دفعه صحبت از این بود که مرحوم استاد به ایران مراجعت کنند ولی مقدرات طور دیگری رقم خورد. به ‌خصوص تابستان امسال مقدماتی فراهم شده بود که خود ایشان به مشهد مشرف شوند و زیارت حضرت رضا(ع) را درک کنند ولی متأسفانه عارضه‌ای برای ایشان در خردادماه پیش آمد که منجر به فوت ایشان شد.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> ===تقید به خواندن زیارت عاشورا===<br /> ایشان زیارت عاشورا را از اوایل بلوغ و به اصطلاح خودشان پیش از ۲۰سالگی همواره می‌خواندند و مقید به نوافل، قرائت قرآن، دعاها و زیارت‌ها بودند و من هر زمان که در محضر ایشان بودم، این را می‌دیدم. در چند سفری که خدمت ایشان بودم، دیدم استاد ساعت‌ها در خلوت خودشان در حال عبادت بودند. یعنی فارغ از بحث‌های علمی یا مباحثات علمی که ما در محضر ایشان بودیم، یک ساعت‌های خاصی را در روز صرفاً به قرائت قرآن و زیارت‌ها و نمازها و نوافل خودشان اختصاص می‌دادند. درواقع دو سه ساعت در روز در مجموع برنامه عبادت شخصی داشتند.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.qudsonline.ir/news/804689/%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان=بی‌تاب زیارت امام رضا (ع) بود}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ===همه قبیله من عالمان دین بودند ===<br /> خداوند متعال والدین من را رحمت فرماید، هر دو بسیار دلبسته ائمه معصومین (ع) بودند و همواره به مناسبت‌های مختلف، در مصیبت عظمای کربلا به سختی می‌گریستند. عشق و سرسپردگی آن‌ها در مورد ائمه (ع) شاخص‌ترین حالت در زندگی آن‌ها بود. الحمدلله که همان حالت التجا برای این فقیر روسیاه با شیر اندرون شده و امیدوارم خداوند همیشه این نعمت را برای این فقیر مستدام نگه دارد.<br /> به قول سعدی؛ همه قبیله من عالمان دین بودند و اجداد پدری و مادری من همه در کسوت روحانیت بودند و لذا طبیعی است که نحوه زندگی آن‌ها و تمسک آن‌ها به دین محمد و آل محمد (ص) بزرگ‌ترین و مهم‌ترین ثمره زندگی آن‌ها بوده است و این روش والدین من در تربیت فرزندانشان مستمر بوده است. امیدوارم که نعمت خاکساری و سرسپردگی ائمه اطهار (ع) و نبی اکرم (ص) برای من جاری باشد و تا هستم دست توسل من بر دامن آن‌ها است و خواهد بود انشاالله.&lt;ref name=&quot;هشتاد&quot;/&gt;<br /> <br /> ===مأنوس با ادعیه===<br /> خداوند به من این توفیق را داده است که با زیارت عاشورای اباعبدالله مانوسم، ادعیه صحیفه سجادیه و ادعیه خاص مکارم الاخلاق را می‌خوانم و این توفیق را دارم که هفته‌ای یک بار ختم قرآن می‌کنم. از خداوند تقاضا دارم من را ببخشد و عاقبت بخیر کند و از آتش جهنم خلاص کند. به همه توصیه می‌کنم که زیارت عاشورا را ترک نکنند. من حداقل ۸۰ سال است که صبح‌ها زیارت عاشورا را تلاوت می‌کنم. زیارت جامعه را در روز‌های جمعه ترک نمی‌کنم.<br /> من در ۹۴ سال عمر خود هر برکت و هر موفقیتی که داشتم و هر عنایتی که به من شده است و هر توجه و هر خلاصی از بلایی که داشتم، به برکت قرآن و سیدالشهدا و، ولی نعمت‌مان حضرت علی بن موسی الرضا (ع) بوده است و همیشه آن‌ها دستگیر من هستند. من جز از خدا و ائمه (ع) دستم به سوی هیچ کسی دراز نشده است. خداوند زبان من را از کمک خواستن از گران حفظ کرده است.&lt;ref name=&quot;هشتاد&quot;/&gt;<br /> <br /> ===توصیه به جوان‌ها===<br /> به جوان‌ها توصیه می‌کنم که تمسک به قرآن کنند و تا آنجایی که می‌توانند و می‌فهمند قرآن بخوانند. قرآن سرمایه‌ای دنیوی و اخروی است. جوان‌ها شخصیت انسانی خود را حفظ کنند و خود را بالاتر از دنیا بدانند. توسل به حضرت سیدالشهدا و حضرت ولیعصر (عج) داشته باشند و همیشه از آن‌ها مدد بخواهند، نه از دیگری. مدد ز. غیر تو ننگ است یا علی مددی.&lt;ref name=&quot;هشتاد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.shia-news.com/fa/amp/news/196517 |عنوان=۸۰ سال هر صبح زیارت عاشورا خوانده‌ام}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===محاکمه در دادگاه انقلاب===<br /> در سال‌های منتهی به پیروزی انقلاب 1357 رییس کانون سردفتران اسناد رسمی بود و به سبب همین سِمَت و اسنادی که بالطبع و به تبع در دفترخانۀ او تنظیم و ثبت شده بود با عنوان‌ اتهامی «همکاری با رژیم پهلوی» به زندان افتاد و در دادگاه انقلاب به قضاوت و ریاست آیت‌‍‌الله محمدی گیلانی* محاکمه شد.<br /> جلسۀ محاکمۀ او از همه حیث با دیگران متفاوت بود چون با ادبیات فقهی آشنا و به مراتب فضیلت و چیرگی در ادبیات شهرت داشت. از این رو هر چه سید اسدالله لاجوردی علیه او اتهامات شِداد و غلاظ نوشته و می‌خواست بر او سخت بگیرد رییس دادگاه اما با او هم‌آوا نمی‌شد و در نهایت تحت تأثیر دفاعیات استاد قرار گرفت نه دادستانی که او را به اتهام &quot;‌تبلیغ اسلام آریامهری&quot; و &quot;‌دعوت نکردن سردفتران به اعتصاب در جریان انقلاب &quot; به زندان و محکمه کشانده بود.<br /> از همان آغاز که دکتر مهدوی وارد دادگاه شد شنید که محمدی گیلانی یک شعر مشهور و ضرب‌المثل شدۀ عربی را می خواند (‌گویا منسوب به صولی) و پاسخ داد و ابیات بعد را خواند و همین رد و بدل کردن اشعار عربی فضایی کاملا متفاوت با محاکمات پیشین را شکل داد.<br /> در بیرون هم روحانیون مختلف در سطوح فقهی و علمی متفاوت و گاه از دفاتر برخی مراجع تقلید در تلاش برای رهایی او بودند. سیاسیونی نیز حکم محکومیت زندان برای چهره‌ای در اندازه و آوازۀ علمی و ادبی و الهیاتی او را اعتبار‌بخشی به دیگر محکومین قلمداد می‌کردند. چرا که دادگاه انقلاب برای محاکمۀ شکنجه‌گران ساواک برپا شده بود و جای استاد ادبیات دانشگاه تهران در آن نبود.<br /> مجموعۀ مباحثات او با حاکم شرع و شاید توصیه‌هایی در بیرون یا دست‌کم شهادت به سود او و البته کیفیت دفاعیات خود مهدوی دامغانی و قانع شدن نهایی محمدی گیلانی به رغم اصرار و پافشاری سید اسدالله لاجوردی بر «طاغوتی بودن کسی که سند ازدواج شاه و همسرش در محضر او تنظیم شده» به صدور حکم برائت برای او و خلاصی از اوین انجامید.&lt;ref name=&quot;محاکمه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===لغو سفر به اسپانیا===<br /> در سال ۱۳۵۵دانشگاه مادرید از او دعوت کرد برای تدریس ادبیات عرب به اسپانیا برود و رفت. اما چون عاشق ایران و زبان فارسی بود چندان در اسپانیا نماند. جدای این و بر خلاف هم‌قطاران خود به زندگی در بیرون دانشگاه و کسب درآمد و ارتباطات فرادانشگاهی نیز علاقه داشت و نمی‌خواست به زندگی کارمندی -ولو در کسوت استادی در بالاترین رتبه با حقوق ممتاز- بسنده کند. پس، بازگشت و دفتر اسناد رسمی را که پیش از سفر به اسپانیا دایر کرده بود فعال کرد و سردفتر شد. در مادرید بود که کانون سردفتران مستقل و رییس آن انتخابی شد و در پی آن به ریاست کانون سردفتران اسناد رسمی هم رسید و در بازگشت بیشتر به این حرفه پرداخت تا اشتغالات سابق ادبی و به سبب آن ارتباطات گسترده‌ای با صاحبان قدرت و ثروت به دست آورد که اگرچه موقعیت اجتماعی او را ارتقا داد و به شخصیتی چند وجهی بدل ساخت اما همین جایگاه، بعد از انقلاب به عنوان اتهامی او و نشان همکاری با رژیم گذشته تلقی شد و سر از زندان اوین درآورد.&lt;ref name=&quot;محاکمه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.asriran.com/fa/amp/news/844859 |عنوان=مهدوی دامغانی؛ ادیب و فقیه و استادی که در دادگاه انقلاب محاکمه شد/از اوین تا هاروارد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تکذیب مصادره ملک استاد از زبان دخترش===<br /> با عرض سلام و ادب و احترام خدمت بزرگواران.<br /> <br /> من نمی‌دانم چه کسی بهتر و بیشتر از بنده و خواهرم و برادرم و فرزندانم روزانه و شبانه با پدر عزیزم در تماس بوده است که این مقدار اطلاعات به راستی عجیب با این همه جزئیات بیان می‌دارد؟!<br /> <br /> پیرو مطالبی که ظاهرا جناب آقای دکتر صادق خرازی بیان فرموده‌اند باید عرض کنم که مطالب و فرمایشات ایشان نادرست است؛ کذب مطلق.<br /> <br /> پدر عزیزم هرگز با ویلچر به دانشگاه هاروارد تشریف نمی‌برد چون از چند سال پیش به این طرف به دلیل کهولت سن دیگر به آن دانشگاه نمی‌رفتند، چه رسد به این که با ویلچر تشریف ببرند!!<br /> <br /> و نیاز مالی هم هرگز نداشتند چون در تمام عمرشان از خوان گسترده و بسیار سخاوتمندانه‌ی ولینعمتشان حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام بهره‌مند بودند و بحمدالله هرگز نیازمند کسی یا چیزی نبوده‌اند. منزل موردنظر هم در سال‌های اوائل دهه‌ی هشتاد شمسی طی مراحل قانونی به پدرم بازگردانده شد. آن هم با نهایت دوستی و محبت و احترام به مقام پدرم به عنوان یک معلم کهنسال و دانشمند. و بنده این صحبت‌ها را از آغاز تا پایان تکذیب می‌کنم.<br /> <br /> با تقدیم احترام<br /> <br /> فریده مهدوی دامغانی&lt;ref name=&quot;مصادره&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ghatreh.com/news/nn64129227/%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%84%DA%A9-%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D9%BE%D8%AF%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87 |عنوان=دختر مهدوی دامغانی: ملک مصادره شده‌ی پدرم در دهه‌ی ۸۰ به ایشان برگردانده شد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===تولد===<br /> در 13 شهريور سال 1304ش در بيت علم و فضيلت و تقوى، در شهر مقدس مشهد به دنيا آمد. پدرش آیت‌الله محمدکاظم مهدوی دامغانی از فقهای بزرگ و متقی خراسان و از مدرسان نامدار حوزه علمیه مشهد بود.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===تحصیلات===<br /> او تحصيلات مقدماتى را در مشهد گذراند و از محضر پرفيض علماى برجسته آن سامان همچون آيت‌الله ميرزا مهدى غروى اصفهانى، آيت‌الله حاج شيخ محمدرضا خدائى دامغانى، شيخ محمدتقى نيشابورى، مجتبى قزوينى بهره‌مند شد.<br /> وى همزمان با پايان دوره سطح علوم حوزوى، به دانشگاه تهران راه يافت. در سال 1327ش از دانشكده معقول و منقول (الهيات) دانشگاه تهران فارغ‌التحصيل شد و در سال 1333ش با كسب رتبه اول از رشته كارشناسى ادبيات فارسى از دانشكده ادبيات دانشگاه تهران، درجه ليسانس گرفت. در سال 1342ش از دانشگاه تهران درجه دكترى در زبان و ادبيات فارسى گرفت و موضوع رساله دكترى او تصحيح كتاب «كشف الحقايق عزيزالدين نسفى» به راهنمايى محمدتقى مدرس رضوى بود.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===مشاغل و فعالیت‌ها===<br /> پس از گذراندن دوره دكترى زبان و ادبيات فارسى، به تدريس در دانشكده‌هاى ادبيات و الهيات دانشگاه تهران پرداخت. از سال 1353 تا 1354ش در دانشگاه مادريد به تدريس عرفان اسلامى اشتغال داشت. وى چندين سال سردفتر اسناد رسمى در تهران و از سال 1354ش رئيس كانون سردفتران اسناد رسمى بود. وى در سال 1353-1354ش بنا به دعوت دانشگاه مادريد، جهت تدريس عرفان اسلامى به اسپانيا رفت و پس از بازگشت به ايران، تا سال 1364ش، به تدريس در دوره‌هاى كارشناسى ارشد و دكتراى زبان و ادبيات فارسى اشتغال داشت. وى از سال 1366ش مقيم آمريكا بوده و در دانشگاه هاروارد و دانشگاه پنسيلوانيا مشغول به فعاليت آموزشى مى‌باشد. رشته‌هاى تدريس او در آمريكا شامل معارف اسلامى، ادبيات عرب، متن‌هاى فارسى تصوف و فلسفه اسلامى بوده است. ايشان تا پایان عمر در دانشگاه‌هاى پنسيلوانيا و هاروارد امريكا، به تدريس ادبيات عرب، فقه و كلام اسلامى، اهتمام داشت.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===چاپ مقالات===<br /> ايشان مقاله‌هاى متعددى در مجله‌هاى يغما، كلك، گلچرخ، ايران‌نامه، ايران‌شناسى، ره‌آورد و گلستان به چاپ رسانده است. از مشهورترين مقاله‌هاى او مآخذ ابيات عربى كليلة و دمنة و مآخذ ابيات عربى مرزبان‌نامه مى‌باشد.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===اساتید استاد===<br /> او در تهران از درس استادانى همچون ميرزا مهدى آشتيانى، شيخ محمد آملى، علامه محمد قزوينى و جلال‌الدين همايى استفاده كرد و همچنين اجازه روايت حديث را از علامه حائرى سمنانى و آيت‌الله سيد شهاب‌الدين مرعشى نجفى دريافت نمود.وى در ميان حوزويان، همدرس بزرگانى چون آيت‌الله سيستانى و در ميان دانشگاهیان، همدوره سيد جعفر شهيدى بوده است.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> غیر از ادیب نیشابوری سالها نزد ادیب بدیع الزمان کردستانی به تحصیل انواع متون ادبی مهم عرب پرداخت تا از ایشان به دریافت اجازه مهمی در ادبیات عرب شد که در کتاب حاصل اوقات موجود است. دکتر احمد مهدوی دامغانی در ادبیات فارسی و عربی متخصص و مجتهد و صاحب نظر است و در این علوم در جهان معاصر کم نظیر است. ایشان دوران دبستان و دبیرستان را در مشهد گذراند و از سال 1314 هش تا حدود سال 1320 هش که بخشی از زمان همین تحصیلات بوده را در عصرها و شبهای این دوران را ملازم پدر خویش بوده و شبها بعد از نماز مغرب وعشا پدر ایشان در درس خارج اصول مرحوم میرزا مهدی اصفهانی حاضر می شده است و ایشان نیز در مجاورت کلاس درس پدر تکالیف دبستان و دبیرستان خود را انجام می داده است و لذا سالها میرزا مهدی اصفهانی را درک نموده است. قبل از شهریور 1320 ه ش طلبه گردیده و چندین سال در درس اخلاق و معارف اسلامی عمومی آیت الله میرزا مهدی اصفهانی در مدرسه علمیه نواب شرکت نمود. و خاطرات بسیار زیادی از شخصیت علمی و معنوی و اخلاقی و افکار ایشان دارد.<br /> <br /> دکتر احمد مهدوی دامغانی سیوطی را نزد آیت الله شیخ محمد رضا خدایی دامغانی اموخت.. شرایع محقق حلی و نیمه اول معالم الاصول را نزد استاد سید محمود رضوی قاینی و نیمه دوم معالم الاصول و کفایه را نزد آیت الله شیخ محمد رضا خانرودی ترابی و شرح لمعه را نزد آیت الله شیخ محمد علی مدرس خیابانی تبریزی صاحب ریحانه الادب. فرا گرفت. درس خارج را نزد آیت الله شیخ محمد تقی املی اموخت و از پدرش آیت الله شیخ کاظم دامغانی اجازه نقل حدیث گرفت. در علوم عقلی. شرح شمسیه در علم منطق را نزد شیخ محمد روحانی معروف به استاد. حاشیه ملا عبدالله را نزد آیت الله شیخ محمد رضا ترابی. لالی منظومه و شرح منظومه را نزد مرحوم آیت الله شیخ سیف الله ایسی. شرح هدایه ملاصدرا را نزد میرزا ابوالقاسم الهی ازغدی. شرح منظومه را نزد آیت الله میرزا مهدی اشتیانی. بخش دیگری از متون فلسفی را نزد علامه اکبر داناسرشت و سایر اساتید فرا گرفت. علامه محقق جناب دکتر احمد مهدوی دامغانی تحصیلات حوزوی خود را با سختکوشی و مطالعه و تحقیق و نزد اساتید برجسته در معقول و منقول فراگرفت. بزرگانی نظیر آیت الله سید محمد بجنوردی درباره شخصیت علمی ایشان این چنین اظهار نظر نموده اند:«ایشان نه تنها در ادبیات عرب و فقه و اصول بلکه تا حدودی در فلسفه نیز مجتهد است».&lt;ref name=&quot;ازدواج&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===آموختن قرآن===<br /> اين استاد بزرگ، اهتمام فراوانى به آموختن قرآن داشته و معتقد است كسى كه نمى‌تواند قرآن را درست بخواند، نبايد اجازه ورود به دوره كارشناسى ارشد و دكتراى رشته زبان و ادبيات عرب داد.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===ازدواج===<br /> دکتر احمد مهدوی دامغانی در سن جوانی ازدواج نمود. همسر ایشان خانم دکتر تاجماه آصفی بوده که دارای دکتری ادبیات فارسی از دانشگاه تهران بوده و سالیان بسیاری است که مانند دکتر احمد مهدوی دامغانی در دانشگاه پنسیلوانیا به تدریس ادبیات فارسی اشتغال دارد. حاصل ازدواج ایشان یک پسر و دو دختر است که عبارتند از: آقای ناصر مهدوی و خانم زهرا مهدوی و خانم دکتر فریده مهدوی دامغانی. خانم دکتر فریده مهدوی دامغانی یکی از چهره های مشهور ادبیات جهان معاصر است که به زبانهای فرانسوی. انگلیسی و... مسلط است و کتابهای زیادی را از زبان فرانسوی و انگلیسی و.... به فارسی ترجمه نموده است. ایشان به ادبیات فارسی و ادبیات اروپایی هم علاقه مند و هم اگاه است. قرآن. نهج البلاغه. صحیفه سجادیه. دعای ندبه. کمیل و.. را به زبانهای فرانسوی و انگلیسی در اروپا ترجمه نموده است.&lt;ref name=&quot;ازدواج&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/64029/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF |عنوان=احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===درگذشت===<br /> سرانجام در روز جمعه 27 خرداد 1401ش برابر با 17 ذی‌القعده 1443ق در سن 95سالگی در فیلادلفیا آمریکا درگذشت.[۱] پیکر دکتر مهدوی دامغانی پس از انتقال به ایران، در جوار بارگاه ملکوتی امام رضا(ع) آرام خواهد گرفت.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://wikinoor.ir/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF|عنوان= مهدودی دامغانی احمد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===پیام‌های تسلیت===<br /> ====آیت‌الله سیستانی====<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ<br /> <br /> بیت مکرم مرحوم آیت الله آقای مهدوی دامغانی دامت توفیقاتهم<br /> <br /> السلام علیکم و رحمه الله و برکاته<br /> <br /> خبر ارتحال دانشمند فرزانه، ادیب عالیقدر آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی (رضوان الله علیه) موجب بسی تأثر و تأسف گردید.<br /> <br /> پیام تسلیت آیت الله العظمی سیستانی در پی درگذشت مهدی دامغانی<br /> <br /> فقدان آن بزرگوار که از کمالات علمی و فضائل اخلاقی شایسته ای برخوردار بودند و سالیان متمادی از عمر شریفشان را در تحقیق و تعلیم و تألیف سپری کرده بودند ضایعه‌ای غم‌انگیز است.<br /> <br /> اینجانب مصیبت وارده را به شما عزیزان و به دیگر وابستگان و علاقمندان محترم آن فقید سعید تسلیت عرض نموده و برای ایشان علو درجات و برای بازماندگانشان صبر جمیل و اجر جزیل مسالت دارم.<br /> <br /> لَاحَوْلَ وَ لَاقُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ&lt;ref name=&quot;سیستانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5517825/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B8%D9%85%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پیام تسلیت آیت الله العظمی سیستانی در پی درگذشت مهدی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حسن بلخاری قهی، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی[[پرونده:بلخاری.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> انا لله و انا الیه راجعون<br /> <br /> قلب تپنده پیر فرزانه ایران‌دوست از تپش باز ایستاد!<br /> <br /> استاد احمد مهدوی دامغانی با عشقی سرشار به اسلام وتاریخ و تمدن ایران زیبا و سعادتمند و پس از سالها رنج و تعب در وادی تحقیق و تفحص در سپهر ِ فرهنگ سترگ ایرانِ اسلامی روی در نقاب خاک کشید و به بزم جاودان حضرت حق پیوست.<br /> <br /> اینک ما مانده‌ایم و حضور همیشگی او در سطر به سطر آثار ارجمندش که بی‌تردید سیراب‌گر جان ِ عطشناک ِجویندگان طریقت ِ دانش‌ورزی و حقیقت‌جویی خواهد بود.<br /> <br /> انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، فقدان این استاد خردمند را به جامعه فرهنگی کشور تسلیت گفته و از خداوند منّان برای ایشان آمرزش الهی و برای خانواده محترمشان، شاگردان و علاقمندان آثارشان صبر و سلامتی مسئلت می‌نماید.&lt;ref name=&quot;مفاخر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://anjom.ir/%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B5%DB%8C-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86/ |عنوان=رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[منوچهر صدوقی سها]]، فیلسوف و عرفان‌پژوه معاصر[[پرونده:منوچهر سها.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> «بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> رحلت اندوه آفرین عالم علامه جامع ناهج منهج مصطفوی سالک مسلک مرتضوی افضل المتاخرین زمانا و ارفعهم مکانا استاد الاساتید مولنا دکتر احمد مهدوی قدس الله سره اولوی داغی بر دل دوستداران نهاد که دیری بخواهد ماند و بخواهد سوزاند.<br /> <br /> رفتی و رفتن تو داغی نهاد بر دل<br /> <br /> از کاروان چه ماند جز آتشی به منزل<br /> <br /> آن بزرگ که بالحق و الانصاف عملا از سرآمدان برین نیکان و پاکان روزگار و علما از نمایندگان نخستین فرهنگ والای شیعی ایران مینوی نشان به شمار اندر می‌افتاد به عنایت بلا علت ازلی از سر طهارت و نزاهت ذات ملکوتی صفات و صدق و صفای نفس نفیس در ظل ظلیل حقیقت شیعتنا خلقوا من فاضل طینتا به گونه‌ای به اتصالی وجودی با ساحت قدسی ولایت حضرات اقطاب وجود صلوات الله علیهم متنعم آمده بود ولنعم ما قبل هنیئا لارباب النعیم نعیمهم.<br /> <br /> امید می‌رود که تحمل بار گران این مصیبت عظمای وارد بر اسلام و ایران بر خاندان جلیل و دوستان نبیل و شاگردان اصیل معظم له که بحمده و منه نوعا از اساتید عظام دانشگاه‌هایند آسان آید.&lt;ref name=&quot;صدوقی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/5518235/%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%B3%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%DA%AF%D9%81%D8%AA|عنوان=منوچهر صدوقی سها درگذشت احمد مهدوی دامغانی را تسلیت گفت - خبرگزاری مهر }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محمد فنایی اشکوری، [[پرونده:فنایی اشکوری.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]استاد تمام فلسفه در موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، به مناسبت درگذشت احمد مهدوی دامغانی====<br /> درگذشت استاد فقید و محقق فرهیخته مرحوم دکتر احمد مهدوی دامغانی رضوان الله تعالی علیه را به همه طالبان علم و فضیلت تسلیت عرض می‌کنم.<br /> او در دانشگاه هاروارد تاریخ اسلام تدریس می‌کرد. او در ادبیات فارسی و عربی و علوم اسلامی به ویژه تاریخ اسلام متبحر بود. از ویژگی‌های بارز او حبّ به اهل بیت بود. هرگاه نام مبارک سید الشهدا را می‌آورد اشک از دیدگانش جاری می‌شد.<br /> این استاد پرآوازه هاروارد از باب وظیفۀ دینی، نه به دلیل و انگیزه‌ای دیگر، در محافل دینی در آمریکا سخنرانی می‌کردند و در سخنرانی‌هایش توجه خاصی به ذکر مصائب اهل البیت (ع) داشت. حقیر ضمن این که بارها در مجالسشان شرکت داشتم چندبار توفیق دیدار با ایشان در منزلشان در فیلادلفیا را داشتم. ضمناً ایشان کتابخانۀ ارزشمندی در منزلشان داشتند که چند سال پیش شنیدم که کتابخانۀ کنگره آمریکا، تمام کتاب‌های ایشان را خریداری کرده است.<br /> آقای مهدوی از دوستان شهید مطهری و شهید دکتر بهشتی بود. هرگاه نامی از آن بزرگان به میان می‌آمد، خاطراتی از آن‌ها نقل می‌کرد و اشک از دیدگانش جاری می‌شد و از اینکه جامعۀ اسلامی چنین سرمایه‌های ارزشمندی را قبل از این‌که بهرۀ کافی را از وجودشان ببرد از دست داد، حسرت می‌خورد.<br /> با این‌که مشهور است ایشان با فلسفه و عرفان چندان موافق نیست، اما اصرار زیادی داشتند که بنده در دانشگاه هاروارد فلسفه و عرفان اسلامی تدریس کنم و معتقد بودند که حضورم در آنجا ضروری‌تر و مفید‌تر از حضورم در ایران است و تأکید می‌کردند که شخصاً مقدمات آن را فراهم می‌کنند. بنده به رغم احترامی که برای ایشان قائل بودم و تردیدی در نیت خیر و تشخیص صائب ایشان نداشتم به دلایلی نمی‌توانستم پیشنهادشان را بپذیرم.<br /> تواضع و خاکساری، لطف و مهربانی و اخلاص و صفای باطن در وجود این مرد عالم موج می‌زد. با وجود جایگاه علمی بسیار بالا و سال‌ها تدریس در دانشگاه‌های بزرگ جهان، روحیه‌اش همچنان همان روحیۀ طلبگی بود. چه نادرند چنین انسان‌هایی! خدایش رحمت کناد.&lt;ref name=&quot;اشک&quot;/&gt;<br /> <br /> ====احمدحسین شریفی، رئیس موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران[[پرونده:احمدحسین شریفی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> خداوند مرحوم استاد مهدوی دامغانی را با امام رضا (ع) محشور کند.<br /> او هر چند جسمش از ایران دور بود اما عشق به اهل بیت و عشق به امام رضا و عشق به مردم ایران همواره در قلبش فروزان بود.<br /> استاد احمد مهدوی دامغانی از استادان فاضل و بزرگی بود که در دهه‌های آخر عمرش خدمات موثری به زبان و ادبیات فارسی کرد. وی سال‌ها رئیس شورای گسترش زبان فارسی امریکای شمالی بود و با قوت تدبیر و حسن خلقی که داشت توانسته بود جمع ناهمگون ایرانیان مقیم آمریکا را در حوزه خدمت به زبان فارسی هماهنگ کند.<br /> او بسیار به ایران و اهل بیت و ائمه اطهار علیهم السلام علاقه‌مند بود به گونه‌ای که محال بود نام آن بزرگواران را بدون ذکر سلام و صلوات ببرد یا حتی بشنود مخصوصا همواره ذکر نام امام رضا علیه السلام و یاد مشهد بی‌اختیار گونه‌هایش را از سیل اشک خیس می‌کرد.&lt;ref name=&quot;اشک&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/03/28/2730194/%D8%A7%D8%B4%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AD%DB%8C%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%87%D9%85%DA%86%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%AD%DB%8C%DB%80-%D8%B7%D9%84%D8%A8%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان=اشک‌های دکتر مهدوی دامغانی برای شهید مطهری و دکتر بهشتی/ روحیه مهدوی دامغانی در آمریکا همچنان همان روحیۀ طلبگی بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====آیت الله علوی بروجردی===<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> جناب مستطاب حجت الاسلام والمسلمین آقای حاج شیخ علی مهدوی دامغانی دامت تائیداته<br /> <br /> ارتحال اسفناک ادیب فرزانه و محقق عالیمقدار مرحوم مغفور آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی رضوان الله علیه ضایعه ای سنگین برای ارباب فضل و تحقیق است. آن فقید سعید بحق پشتوانه استوار برای شیعیان آمریکا و مرجعی گرانبها برای اهل فضل بود و هیچگاه جز در مسیر ارشاد و عرضه معالم اهل بیت علیهم السلام به مراکز علمی و دانشگاهی قدمی برنداشت و در سالیان اخیر نیز کتابخانه ارزشمند خود را بمنظور آگاهی ارباب فکر وقف همین مراکز نمود.<br /> <br /> از خداوند منان، علوّ درجات ایشان و والد بزرگوارشان مرحوم آیت الله حاج شیخ کاظم دامغانی اعلی الله مقامه الشریف که از استوانه های علمی حوزه مقدسه مشهد بودند و اخوی گرانقدرشان مرحوم آیت الله حاج شیخ محمدرضا مهدوی دامغانی رضوان الله علیه که شخصیتی کم نظیر در عرصه علم و تحقیق و تدریس بشمار می آمدند، مسئلت داشته و این مصیبت بزرگ را به حضرتعالی و اخوان مکرم، برادر بزرگوار ایشان دکتر محمود و برادرزادگان فاضل و ارجمندشان و دیگر عزیزان این اسره کریمه و خاندان فضل و تقوی تسلیت گفته، برای همگان صبر و اجر مسئلت دارم.&lt;ref name=&quot;بروجردی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://fa.shafaqna.com/news/1393092/%d8%a2%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%88%db%8c-%d8%a8%d8%b1%d9%88%d8%ac%d8%b1%d8%af%db%8c-%d9%85%d8%b1%d8%ad%d9%88%d9%85-%d9%85%d9%87%d8%af%d9%88%db%8c-%d8%af%d8%a7%d9%85%d8%ba/<br /> |عنوان=آیت الله علوی بروجردی: مرحوم مهدوی دامغانی بحق پشتوانه استوار برای شیعیان آمریکا و مرجعی گرانبها برای اهل فضل بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پیام تسلیت دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو====<br /> حجت‌الله ایوبی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران، در پی درگذشت احمد مهدوی دامغانی، نویسنده و پژوهشگر ایرانی، پیام تسلیتی منتشر کرد.<br /> پیام تسلیت دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران در سوگ احمد مهدوی دامغانی<br /> به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران، در متن این پیام تسلیت آمده است: <br /> «ما زِ بالاییم و بالا می‌رویم»<br /> از گلستان معطر ادب و حکمت و فرهنگ ایران زمین گلی دیگر به گلزار کل پیوست؛ استاد احمد مهدوی دامغانی؛ بزرگی که فزون از هفت دهه از عمر گران بهای خویش را به گستراندن دانش و حکمت وادب پارسی سپری کرد؛ گر چه گل عمرش در این فانی کده به خاموشی گرایید؛ ولی گلاب آثارش همواره مشام جان عاشقان فرهنگ و دانایی را خوشبو و معطر خواهد کرد.<br /> نیک فرمود حکیم نظامی که:<br /> <br /> چنان خُسبان چو آید وقت خوابم که گر ریزد گلم ماند گلابم؛<br /> گل خاکی اش پژمرد اما گلاب جانش بشکفت؛<br /> <br /> اینجانب به نمایندگی از سوی کمسیون ملی یونسکوـ ایران، ضایعه درگذشت این دانشمند نجیب و علم پرور را به محضر خانواده محترم ایشان، و جامعه فرهنگی و علمی ایران زمین تسلیت عرض می‌کنم.<br /> <br /> احمد مهدوی دامغانی، ۱۳ شهریور ۱۳۰۵ در مشهد چشم به جهان گشود. این نویسنده، پژوهشگر و استاد پیشین دانشگاه‌های تهران و هاروارد ۲۷ خرداد ۱۴۰۱ دعوت حضرت حق را لبیک گفت.&lt;ref name=&quot;یونسکو&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/naghli/322981/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D9%84-%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%85%D9%84%DB%8C-%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3%DA%A9%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%88%DA%AF-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پیام تسلیت دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سعید جازاری معمویی، رئیس دانشگاه اهل بیت====<br /> «اذا مات العالم ثلم فی الاسلام ثلمه لا یسدها شی<br /> <br /> رحلت جانسوز و مولم عالم جلیل القدر، علامه گرانمایه و فرهیخته متخلق به خلق کریم، جناب استاد فرزانه آقای حاج احمد مهدوی دامغانی طاب ثراه را به اندیشمندان و نخبگان مکتب تشیع، حوزه‌های علمیه صانها الله عن التوانی و جامعه دانشگاهی تسلیت عرض می‌نماییم. آن نخبه روزگار، الگوی اهل معرفت و جمع بین محامد و محاسن حوزه و دانشگاه و زبده علمی و معرفتی این دو منزلگاه علم و اندیشه بود که سالیان متمادی رایت مکتب خردگرا و معرفت آیین تشیع را در دانشگاه‌های غرب بر افراشته نگاه داشت.<br /> <br /> ‌لسان او زمزمه توسل، نگاه او تجسم مفهوم انتظار، کردار او تجلی اخلاق کریمانه و اندیشه‌اش تداعی حکمت و معرفت بود که در پرتو این خصایص، بسا شاگرد و مشتاق که در مجلس درس او پرورش یافتند و صدها تشنه که از چشمه ارشادات و افاضات او سیراب شدند. گرچه خود را به جبر تقابل روزگار در عزلت غربت گرفتار می‌دید، مهر وجودش از تابش و چشمه تتبعش از جوشش نیفتاد و از صفای خاطر، بامدادش به جانب مشرق طوس ملتجی و غروبش به سمت سامرا ملتزم و در لب نغمه: «به مستجیری درگاهت آمدم رحمی» می‌نواخت.<br /> <br /> گوهری بود در ادب و فرهنگ بی نظیر، در تضلع و تواضع بی همتا و در ژرفای نظر و رای بی بدیل. گرچه از امواج مصایب دهر دون مصون نماند و از طریق ملالت آن، بی بهره عبور ننمود، اما نه عشقش به مکتب نشیبی دید و نه میلش به وطن کاستی یافت. گویی صلاح به این دید که نفس منفس او رونق سرزمین غربت بماند و کلامش حجت موجه اهل آن دیار. آنکه در فقاهت و اجتهادش بزرگانی همچون آیت الله العظمی مرعشی نجفی قدس الله نفسه تصدیق صادر فرمودند و در معرفتش ذو انفاس حوزه خراسان عصر معرفت گواهی مرقوم داشتند و اعیان حوزات و جامعات شهادت‌ها داده‌اند از این دار ملال رخت بربست و جمع مریدان و تشنگان تتبعات و افاضاتش را در حسرت گذاشت.<br /> <br /> بعید است که این روزگار را تاب و توان جلوه‌ای دگر همچو آن آفتاب اهل معنی فراهم آید و مادر گیتی به زایش همچون او مفتخر گردد. به نوبه خویش فقدان او را ضایعه‌ای سخت بر نسل بزرگان ادب و معرفت ایران اسلامی می‌دانم که برخی سالیان مدید در انتظار مراجعتش به موطن دست به دعا، جمله‌ای در ذکر محاسن او به ثنا و پاره‌ای در ذکر خیر او در حلقه اهل وفا بودند.<br /> <br /> قطعا در این آنات و لحظات بر مائده لطف مولایش علی بن موسی الرضا علیه التحیه و الثنا نشسته، دیده بر احسان آن اولیا نعم بسته و از محن و هموم این زمانه رسته است. یادش جاودانه این سرزمین اهل معرفت و روحش قرین عنایات اهل بیت عصمت و طهارت سلام الله علیهم باد.»&lt;ref name=&quot;برافراشته&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5517083/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87 |عنوان=مهدوی دامغانی پرچم تشیّع را در دانشگاههای غرب برافراشته نگاه داشت}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===سوابق علمی‌اجرایی===<br /> * عضو شورای عالی علمی دائرة المعارف بزرگ اسلامی: از 1392 تاکنون<br /> * تدريس عرفان اسلامی در دانشگاه مادريد: از 1353-1354ش<br /> * رئيس کانون سردفتران اسناد رسمی: از 1354ش<br /> * تدريس در دانشگاه هاروارد و پنسيلوانيا: از 1366ش/1987 تاکنون<br /> <br /> ===دیدگاه و اندیشه===<br /> ====تأكيد بر آموزش قرآن====<br /> به كسي كه نمي‌تواند قرآن را درست بخواند، نبايد اجازه ورود به دوره كارشناسي ارشد و دكتراي رشته زبان و ادبيات عرب داد. من از تمامي استادان ادبيات عرب در سراسر جهان مي‌خواهم كه به اين نكته مهم توجه كنند. من در دانشگاه، روز اول درس، قرآن را به دانشجويان مي‌دادم و اگر قرآن را بلند نبودند، به كلاس راه نمي‌دادم. محال است كسي كه قرآن را درست نمي‌خواند و نمي‌فهمد، بر ادبيات فارسي و عرب مسلط باشد. اگر چنين كسي مي‌گويد ادب فارسي يا عربي مي‌دانم، خيلي بي‌حيا بايد باشد. زيرا مبنا و پايه ادب فارسي و عربي قرآن كريم است.&lt;ref name=&quot;هاروارد&quot;/&gt;<br /> <br /> ====به نواندیشی دینی اعتقاد ندارم====<br /> من ابدا و اصلا اعتقادی به نواندیشی دینی ندارم و هرگونه نواندیشی را با اصول و فروع دین و مذهب اسلام و تشیع مغایر و معارض می‌دانم، زیرا آنچه نواندیشان به خیال خودشان از اسلام و تشیع تصور می‌کنند و ارائه می‌دهند، شیر بی‌یال و دم و خالی از دیانت و مذهب و تشیع است. آن کسانی که با حرف‌های خود انکار وحی محمدی‌ می‌کنند و به آن توهین‌ می‌کنند و توجیه می‌کنند و وحی را در حد خواب دیدن تنزل می‌دهند و در عین حال مثنوی مولوی را با قرآن مقایسه می‌کنند، همان مثنوی را نیز به درستی نخوانده‌اند، چه برسد به قرآن مجید. هر کسی وحی را نمی‌فهمد و وحی در مقام امر است نه در مقام فهم. این حرف‌ها، حرف‌های جسمیان است و از روح و اعتقاد و ایمان خالی است و بیشتر برای این است که خود را از تکالیف مذهبی خلاص کنند. نواندیشی در دین معنا ندارد، ما همان دینی را داریم که امیرالمومنین (ع) و سید الشهدا(ع) و ائمه معصومین همان را دارند. من نه تنها اعتقادی به نواندیشی ندارم، بلکه نواندیشی را مخالف دین و مذهب می‌شمارم.&lt;ref name=&quot;میراث&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://torbatema.com/1399/09/18/%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D8%A7%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A2%D9%82/|عنوان= احمد مهدوی دامغانی و میراث او}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===احمد مهدوی دامغانی از نگاه دیگران===<br /> ====[[مهدی فیروزان]]، مدیرعامل موسسه شهر کتاب[[پرونده:م ف.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> آدم‌های بزرگ، دو گونه تاثیرگذاری دارند؛ تاثیرات مشهود و تاثیرات غیرمشهود. تاثیرات مشهود شاید مصداقی و شاید عمومی باشند. همیشه این سوال در ذهنم بود و با وجود استاد احمدی مهدوی دامغانی جوابش را گرفتم که «ایرانی‌های باسواد و اهل دانش که به خارج از کشور می روند، چه نسبتی با دیگر ایرانی ها پیدا می کنند؟»<br /> حضور استاد احمد مهدوی دامغانی به نیابت از ایرانیان در آن سوی مرزها، یعنی حضور ایرانیان در جهان جدیدی که در حال شکل گیری است. اگر رجال ما بتوانند حضور موثری در عرصه بین الملل داشته باشند، ایران در آینده جهان سهیم خواهد بود.&lt;ref name=&quot;تاکید&quot;/&gt;<br /> <br /> ====حجت الاسلام والمسلمین سید محمود دعایی، مدیر موسسه مطبوعاتی اطلاعات[[پرونده:دعایی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]==== <br /> با رسیدگی های مقام معظم رهبری، استاد به هیچ عنوان ممنون الورود نیستند و می توانند به ایران بیایند. در برنامه ای به خدمت آیت الله شاهرودی رسیدم و ایشان هم به من گفت که رهبر انقلاب، بر روی حق تدریس و علم آقای دکتر تاکید زیادی دارند. دکتر مهدوی دامغانی علاوه بر دانشگاه هاروارد، استاد پروازی بسیاری از دانشگاه های معتبر دنیاست. آیت الله العظمی سیستانی در سفری که برای مداوا به لندن داشتند، هیچ کس را به حضور نپذیرفتند، اما دکتر دامغانی را پذیرفتند و ساعت ها با هم گپ و گفت داشته و صفا کردند.&lt;ref name=&quot;تاکید&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/2297034/%D8%AF%D8%B9%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF |عنوان=دعایی: رهبری روی علم دکتر مهدوی تاکید زیادی دارند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[فتح‌الله مجتبایی]][[پرونده:فتح‌الله.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> دکتر مهدوی از آن وجودهای باقیمتی است که وقتی در ایران بود، همه از وجودش بهره می‌بردند و حالا هم که خارج از ایران است، یک وجود قابل استفاده و بهره بردن است. آشنایی من با ایشان به سال 50 قبل بر می‌گردد که از دانشگاه ادبیات به دانشگاه الهیات دانشگاه تهران منتقل شدم. دکتر مهدوی در دانشگاه الهیات، زبان عرب تدریس می‌کرد. ما غالبا در اتاق دکتر یزدگردی یکدیگر را ملاقات می‌کردیم. دکتر یزدگردی کتابی درباره پرندگان می‌نوشت و از دکتر مهدوی کمک می‌گرفت. من از دیدن اطلاعاتی که دکتر مهدوی در اختیار دکتر یزدگردی می‌گذاشت، بسیار متعجب می‌شدم و می‌دیدم که این مرد چه میزان از زبان عربی آگاه است. مثلا نام‌های مختلف گنجشک را در دوره‌های عمرش می‌دانست و این لغات را به دکتر یزدگردی منتقل می‌کرد.<br /> دکتر مهدوی از نظر اخلاق و تواضع علمی، شایسته هزار گونه تقدیر و تجلیل است. ایشان به هیچ وجه دچار خودبزرگ بینی و اینگونه بیماری‌ها که برخی از جوانان و پیران رشته ما به آن مبتلا هستند، نیست. فروتنی خاص ایشان واقعا دکتر محمدی را متعجب می‌کرد چون یک بار که سوالی از دکتر مهدوی پرسید، ایشان گفت جواب این سوال را باید از استاد بدیع الزمانی پرسید. معمولاً رقبای علمی چنین کاری را در حق یکدیگر انجام نمی‌دهند.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> =====یک خاطره=====<br /> یک بار بعد از انقلاب، با مرحوم مطهری و مرحوم مفتح در اتاق دکتر مفتح در دانشکده الهیات بودیم. گفته شد که نسبت به دکتر مهدوی بی‌مهری‌هایی می‌شود. مرحوم مطهری برآشفت و گفت این حرف‌ها صحیح نیست و مهدوی از ستون‌های دانشکده الهیات است و حرف‌هایی که درباره ایشان زده‌اند، بیهوده است. با وجود سفارش‌هایی که مرحوم مطهری درباره دکتر مهدوی کرده بود، شرایطی پیش آمد که ایشان از ایران رفت و من هم دیگر ایشان را ندیدم تا چند سال پیش که در دانشگاه دنور آمریکا سخنرانی داشتم. ای‌کاش شرایط به گونه‌ای شود که اینجا و در ایران هم بشود از حضور دکتر استفاده کرد.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[مهدی محقق]]، مدیرعامل انجمن آثار و مفاخر فرهنگی کشور[[پرونده:مهدی محقق.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> به یاد دارم که در سال‌های جوانی در مدرسه سپهسالار با مرحوم مطهری، محیط طباطبایی و دکتر مهدوی جمع می‌شدیم و جلساتی داشتیم. در یکی از آن جلسات رهبر انقلاب هم آمدند. من با دکتر مهدوی قوم و خویش هستم و با هم ارتباط خانوادگی داریم. زمانی که داشتم معمم می‌شدم، آشیخ کاظم پدر دکتر مهدوی عمامه را روی سرم گذاشت. دکتر مهدوی هم به شوخی گفت: «اللهم توجّه به تاج العمامه». آشیخ کاظم هم به او گفت: تو لیاقتش را نداشتی. البته بعدها معلوم شد که من هم لیاقتش را نداشتم. به هر حال دکتر مهدوی علاقه فراوانی به ادبیات عرب داشت و همیشه هنگام ورود به مدرسه مشهد، اشعار عربی را با صدای بلند می‌خواند.<br /> بعدها استاد بزرگی را کشف کردیم که استاد بدیع الزمانی کردستانی نام داشت و نامش در این مجلس رفت. جالب و دردآور است که این مرد بزرگ ناچار بوده دفترنویس پادگانی در کرمانشاه باشد. بعد کسی ایشان را شناخته بود و کاری کرده بود که در یک دبیرستان به دبیری مشغول شود. به یاد دارم در جوانی می‌خواستم برای طلبگی به قم بروم که آیت الله وحید خراسانی رای من را زد و گفت قم از نظر ادبی قوی نیست. به مدرسه مشهد برو. به این ترتیب من هم به حوزه مشهد رفتم.<br /> در آن زمان 3 نفر الگوی من بودند و من را ترغیب به رفتن سر درس ادیب نیشابوری کردند. یکی از آن‌ها دکتر مهدوی دامغانی بود. حالا که نگاه می‌کنم این سوال به نظرم می‌رسد که واقعا آیا حیف نیست که دانشجویان ایرانی از محضرش استفاده نمی‌کنند؟ او در‌ هاروارد است و ما از وجودش بی بهره. البته در‌ هاروارد، ایشان به دانشجوها درس نمی‌دهد بلکه اساتید را تربیت می‌کند. این هم از ضایعات مملکت ماست که به جای جذب کردن، دفع می‌کنیم.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[جلال خالقی مطلق]][[پرونده:خاقی مطلق.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> دکتر مهدوی و فردوسی 3 شباهت با یکدیگر دارند. اول، ارادت هر دو به خاندان نبوت است. دوم، دلبستگی‌شان به زبان و ادبیات فارسی و سوم مهر این دو به میهن و ایران است. البته یک مورد هم هست که من درباره فردوسی حدس می‌زنم و درباره دکتر مهدوی مطمئن هستم و آن هم تواضع این مرد است. به این نکته هم اشاره کنم که بهترین و مستندترین مقاله درباره مذهب فردوسی، توسط دکتر مهدوی دامغانی نوشته شده است.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[بهاءالدین خرمشاهی]][[پرونده:خرمشاهی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> من شاگردی دکتر مهدوی دامغانی را کرده‌ام. ممکن است بپرسید چگونه؟ انتشارات امیرکبیر از من خواست تا 4 هزار بیت بوستان سعدی را که فروغی تصحیح کرده، دوباره تصحیح کنم و غلط‌هایش را بگیرم. خُب 700 بیت از این 4 هزار بیت، عربی هستند و من هم اصلا عربی بلد نیستم. به همین دلیل از دکتر مهدوی کمک خواستم. به این ترتیب من 20 جلسه به خدمت ایشان رسیدم و دکتر هم ابیات عربی بوستان را معنی کرد. یک بار هم به خاطر دارم که از دست من به فریاد درآمد که: خرمشاهی تو چرا این قدر، کم عربی می‌دانی؟&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/2297114/%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%87%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D9%84%D9%82|عنوان=شباهت‌های مهدوی دامغانی و فردوسی از نظر خالقی مطلق}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حجت‌الاسلام و المسلمین محمدجواد حجتی کرمانی[[پرونده:حجتی کرمانی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> بشریت مقصدی بالاتر از زندگی مادی دارد. انبیا و عالمان هم انسان را به خلیفه اللهی بودن و ارزش معنوی اش دعوت می کنند. استاد دامغانی، بقیه السلف ادبیات گذشته است و کسی را مثل او نمی شناسم که تا این اندازه نسبت به ادبیات گذشتگان وفادار باشد. مخاطب وقتی مقاله ای از استاد را می خواند، محظوظ می شود و به استاد آفرین می گوید.<br /> بسیاری از آیت‌الله های ما، بعد از لفظ آیت الله، عنوان دکتر دارند. حالا چرا آدمی مانند دکتر احمدی مهدوی دامغانی که در دنیای غرب به معنای واقعی حجت اسلام و آیت الله است، نباید آیت الله نامیده شود؟ این چه نوع انحصارطلبی است که ما آخوندها داریم که عنوان آیت الله را فقط برای خودمان می خواهیم؟ من می خواهم گلایه کنم. استاد مهدوی در زمینه آیت اللهی همه چیز دارد، فقط عمامه ندارد. پیشنهاد می کنم این مساله را به ایشان بگوییم.&lt;ref name=&quot;آیت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====حجت‌الاسلام و المسلمین سیدمحمد موسوی بجنوردی====<br /> دکتر احمدی مهدوی دامغانی، فرزند دانشمند معظم و ادیب توانا آشیخ کاظم دامغانی است. ایشان به حق در فقه و اصول مجتهد است و هم در ادبیات و فلسفه هم تا حدودی. اما در ادبیات به معنای واقعی مجتهد است. یعنی در ادبیات عرب اجتهاد می کرد و می کند. من، ادیب نیشابوری دوم را درک نکردم ولی می گویند که دکتر احمد در حوزه ادبیات عرب از او بهتر است. ایشان در دانشگاه هاروارد، بسیار منشا اثر است و با دایره المعارف بزرگ اسلامی نیز در ارتباط است. باید همه دعا کنیم تا خدا طول عمرش بدهد و بیت مهدوی دامغانی همیشه فروزان باشد.&lt;ref name=&quot;آیت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/amp/2297038/ |عنوان=حجتی کرمانی: چرا نباید دکتر مهدوی را آیت‌الله بنامیم؟}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حجت‌الاسلام والمسملین حسین مهدوی دامغانی، برادرزادهٔ استاد====<br /> من چند سفر زیارتی با استاد دامغانی همراه بودم، هم در مکه مکرمه و زیارت بیت‌الله‌الحرام و هم در دو سفر عتبات عالیات در خدمت ایشان بودم. ایشان یک حالت رقیق القلب و بکائی داشتند که هر وقت نام مبارک حضرت رضا(ع) می‌آمد، منقلب می‌شدند و اشک می‌ریختند و این قضیه در سال‌های آخر عمرشان شدت بیشتری پیدا کرده بود. با بالارفتن سن، بی‌تابی ایشان نیز برای زیارت حرم حضرت رضا(ع) بیشتر می‌شد کما اینکه تصاویر ارادت ایشان در حال سلام دادن به حضرت رضا(ع) در گفت‌وگو با برنامه شوکران صداوسیما را همه مردم ملاحظه کردند. <br /> ایشان علاقه‌مندی خاص و ارادت قلبی ویژه‌ای را برگرفته از مرحوم پدرشان آیت‌الله العظمی دامغانی به محضر مبارک حضرات معصومین(ع) داشتند. من چون در حرم حضرت امیرالمؤمنین(ع) و حرم حضرت امام حسین(ع) در خدمت ایشان بوده‌ام، آن حالت بکاء لا ینقطع و گریه مداوم ایشان که ناشی از رقت قلب ایشان بود را از نزدیک شاهد بودم.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> =====خاطره‌ای از دیدار استاد با آیت‌الله سیستانی=====<br /> با توجه به سوابقی که ایشان از جوانی با آیت‌الله سیستانی داشتند، مکرر اتفاق افتاده بود که خدمت این مرجع عالی‌قدر رسیده بودیم. در جلسه‌ای که من نیز در آن حضور داشتم، اظهار محبت و لطف آیت‌الله سیستانی به آقای دکتر مهدوی به نحوی بود که اطرافیان آقای سیستانی را متعجب کرده بود. وقتی افراد به ملاقات آیت‌الله سیستانی می‌روند معمولاً در حدود ۶-۵ دقیقه بیشتر وقت آقا را نمی‌گیرند ولی در جلساتی که ما به محضرشان می‌رسیدیم چیزی حدود نیم ساعت صحبت می‌کردیم. این نکته را هم نقل کنم که آیت‌الله سیستانی فرمودند: من در حال حاضر مسلط‌ ‌تر از شما به ادبیات عرب و ادبیات فارسی در عالم سراغ ندارم.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[محمدرضا شفیعی کدکنی]]====<br /> «دکتر احمد مهدوی تسلط حیرت آوری بر زبان عرب دارد و یکی از برجسته‌ترین فرانسوی دانان ایران است. او را نمونه ایرانی دانشمند و ایده آل می‌دانم... دکتر مهدوی از نظر من، مظهر ایمان در معنی خالص و زلال آن است».&lt;ref name=&quot;شمسا&quot;/&gt;<br /> <br /> ====دکتر علی شمسا، استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد====<br /> اینکه آن ور دنیا، انسانی مسلمان، هنگام خروج از منزل رو به بقعه نورانی حضرت رضا (ع)، دست به سینه ایستاده است و به حضرت سلام مخصوص می‌دهد: «السلام على علی بن موسی الرضا المرتضی، الأمام التقی النقی ...» چیز غریبی است.&lt;ref name=&quot;شمسا&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[دکتر محمود امیدسالار]]====<br /> استاد دانشمند دکتر احمد مهدوی دامغانی از معدود دانشمندانی است که هم از سلاله علم است، هم تحصیلات سنتی و دانشگاهی را گذرانده، و نیز شاگردانی پرورده است که از نظر اخلاقی و علمی راه و روش استاد بزرگوارشان را ادامه می‌دهند.<br /> استاد احمد مهدوی دامغانی که حافظ قرآن است در دوری از وطن نیز مایه افتخار ایرانیان بوده است و هست. به خاطر دارم که یکی از ایرانیانی که در یکی از دانشگاه‌های معتبر این سامان تدریس می‌فرماید برای من داستانی از احاطه علمی استاد روایت کرد که خود شاهد آن بود. بنده برای حسن ختام، این داستان را که بیش از ۳۰ سال پیش از او شنیده ام، در اینجا نقل به مضمون می‌کنم. این دوست می‌گفت که روزی با استاد مهدوی و مرحوم دکتر جورج مقدسی (George Makdisi ۱۹۲۰-۲۰۰۲) که از استادان نامدار عرب و سال‌ها رئیس دانشکده شرق شناسی دانشگاه پنسیلوانیا بود، در دانشگاه حضور داشته است.&lt;ref name=&quot;امید&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/88492/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1 |عنوان=درباره استاد دانشمند دکتر احمد مهدوی دامغانی از زبان دکتر محمود امیدسالار}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پروفسور فضل‌الله رضا===<br /> یکی از پرچم‌داران ادب سنتی فارسی، دکتر مهدوی دامغانی، استاد بی‌بدیل دانشگاه هاروارد آمریکاست که به ادبیات سنتی عربی و زبان فرانسه اشراف دارد. ریشه‌های بسیاری از صور خیال شاعران بزرگ ما را در ادبیات عرب شناسایی کرده است. استاد مهدوی از مدرسان و پژوهشگران حلقه استاد فروزانفر و استاد جلال همایی است که روانش، جد اندر جد، در خاندان دانشگاهی بلندآوازه محقق و مهدوی دامغانی با ادبیات فارسی و عربی عجین بوده است، سروی سایه‌فکن بر گستره معارف اسلامی، استادی خطیب و نویسنده و شاعر و خطاط. بخشی از نوشته‌های استاد مهدوی از شاهکار‌های نثر روان فارسی معاصر است.&lt;ref name=&quot;رضا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://shahraranews.ir/fa/news/113064/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%E2%80%8A-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%81%DA%A9%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C|عنوان=استاد مهدوی  دامغانی، سروی سایه‌فکن بر گستره معارف اسلامی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پروفسور فضل‌الله رضا===<br /> یکی از پرچم‌داران ادب سنتی فارسی، دکتر مهدوی دامغانی، استاد بی‌بدیل دانشگاه هاروارد آمریکاست که به ادبیات سنتی عربی و زبان فرانسه اشراف دارد. ریشه‌های بسیاری از صور خیال شاعران بزرگ ما را در ادبیات عرب شناسایی کرده است. استاد مهدوی از مدرسان و پژوهشگران حلقه استاد فروزانفر و استاد جلال همایی است که روانش، جد اندر جد، در خاندان دانشگاهی بلندآوازه محقق و مهدوی دامغانی با ادبیات فارسی و عربی عجین بوده است، سروی سایه‌فکن بر گستره معارف اسلامی، استادی خطیب و نویسنده و شاعر و خطاط. بخشی از نوشته‌های استاد مهدوی از شاهکار‌های نثر روان فارسی معاصر است.&lt;ref name=&quot;رضا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://shahraranews.ir/fa/news/113064/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%E2%80%8A-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%81%DA%A9%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C|عنوان=استاد مهدوی  دامغانی، سروی سایه‌فکن بر گستره معارف اسلامی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمدجعفر یاحقی]]====<br /> دکتر مهدوی دامغانی از معدود اندیشمندانی است که از پنجره حوزه به دانشگاه نگاه می‌کند، به این معنی که بنیاد خانوادگی و فکری‌اش حوزوی است و از آن طریق وارد مراحل آکادمیک شده است و تفکر حوزوی‌اش بر دانشگاهی غلبه دارد. با اینکه سال‌هاست در آمریکا به سر می‌برد، استاد هچون جزیره‌ای سرشار از دانش‌های تمدن اسلامی و ایرانی است و این مشخصه در آثارش نیز متبلور است.<br /> استاد مهدوی دامغانی از نسل بزرگانی، چون بدیع‌الزمان فروزانفر و جلال‌الدین همایی است که توانست علوم حوزوی را در کنار اندیشه‌های تمدنی جدید حفظ کند و با نگاه یک دانشمند عربی‌دان حوزوی به سراغ مطالعات ادبی برود. با همین نگاه، سال‌ها در دانشگاه تهران به تدریس پرداخت.<br /> چند نکته در آثار و نوشته‌های او وجود دارد که لازم است به آن‌ها اشاره کنم. نخست نکته‌یابی و گره‌یابی از متونی است که با ادبیات عربی عجین‌اند. غور و تأمل او در ادب عرب و فقه و حدیث مثال‌زدنی است. در زمان ما افرادی مثل او بسیار کمیاب‌اند.<br /> نکته دوم تواضع علمی و شخصیت عارفانه و عالمانه اوست. این ویژگی در نوشته‌هایش نیز متبلور شده است. این ویژگی از او یک عالم عامل ساخته است. وقتی آثار او را می‌خوانید، می‌بینید که در برابر همه‌کس حتی معاصران خود تواضعی مثال‌زدنی دارد. لحن حوزوی و طلبگی و لطافت قلمش نوشته‌هایش را خواندنی کرده است. بار‌ها شده است به دنبال نکته‌ای در میان نوشته‌های دکتر مهدوی بوده‌ام و بدون آنکه قصد خواندن همه نوشته را داشته باشم بی‌اختیار همه مقاله استاد را خوانده‌ام.&lt;ref name=&quot;یاحقی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/88493/%DA%AF%D9%81%D8%AA%E2%80%8C%D9%88%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AD%D9%82%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=گفت‌وگو با دکتر محمدجعفر یاحقی، درباره دکتر مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===دیگران از نگاه احمد مهدوی دامغانی===<br /> ====آیت‌الله مطهری[[پرونده:شهید مطهری.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> ده روز قبل از مرگشان برای دیدن مرحوم دکتر مفتح به دانشکده الهیات رفته بودم که ایشان هم آمدند با هم صحبت کردیم و مرحوم آیت الله مطهری از این که طرفداران دکتر شریعتی خیلی حرف‌های بی‌جا می‌زنند و ادعای عجیب و غریب می‌کنند اظهار نگرانی می‌کرد و ناراحت بود.<br /> به من گفت به آقای حاج شیخ (یعنی پدر من) می‌خواهم بنویسم که ایشان چیزی خدمت آقای خمینی عرض کند چیزهای دیگری هم گفت که آن‌ها را نمی‌توانم بگویم. خدایش رحمت کند! صبح 12 اردیبهشت که شهید شد، پس از آن که به من خبر رسید پدرم به من تلفن کرد که آیا خبر راست است؟! وقتی صحت خبر را گفتم پشت تلفن گریه کرد ایشان خیلی آیت‌الله مطهری را دوست داشتند. مرحوم امام خمینی هم در جواب تسلیت برای خراسانی‌ها، به مرحوم پدرم نامه نوشته بودند. در تشییع‌اش های‌های گریه می‌کردم.&lt;ref name=&quot;شهید&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شهید بهشتی[[پرونده:شهید بهشتی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> ما 30 سال با هم رفاقت داشتیم با او از سال 1324 -که دانشجوی الهیات (یعنی دانشکده معقول و منقول) بود- دوست بودیم. او که دبیر شد من هم دبیر بودم. بعد به آلمان رفت و همیشه با هم ارتباط داشتیم. او رئیس یک قسمت کتابخانه کتاب‌های درسی بود. با مرحومان (شیخ محمدجواد) باهنر و سیدرضا برقعی -که محل کارشان نزدیک خانه ما بود- رفت و آمد داشتیم. دکتر بهشتی به من دلداری می‌داد که دلواپس نباش خیلی حرف می‌زنند ولی خیالت راحت باشد. من هستم. وقتی او شهید شد خیلی دلم سوخت نه برای خودم که یکی را از دست دادم؛ چون واقعاً یک نعمتی بود.&lt;ref name=&quot;شهید&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شهیدان رجایی و باهنر[[پرونده:شهیدان.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> من رجایی را نمی‌شناختم ولی می‌دانستم مرد خوبی است. وقتی به آمریکا رفته بود و اخبار را می‌خواندم به سادگی و صفای ذهنش احسنت و آفرین گفتم. خدایش بیامرزد! وقتی باهنر شهید شد، بر او هم خیلی گریه کردم و خیلی منقلب شدم. فی‌الواقع خیلی دلم سوخت. اگر بدانید جواد باهنر چقدر شریف بود! این مرد معصوم بود و روح مجسم بود. اصلاً نمی‌توانست بدی را تصور کند. او شاگرد من بود. به قدری آدم صاف و خوبی بود و به قدری آدم شریفی بود... که الان به گریه می‌افتم. خدایش بیامرزد! یک لا قبا و یک پیراهن کرباسی؛ در حالی که نخست وزیر بود. هیچ کدام از این‌ها هیچ بهره مادی از انقلاب نبردند. شهادت باهنر مرا بسیار منقلب کرد. درست مثل شهادت مرحوم آقای بهشتی و مرحوم آقای مطهری رحمت الله علیهما&quot;.&lt;ref name=&quot;شهید&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.ghatreh.com/news/nn64114083/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85|عنوان=خاطرات دکتر مهدوی دامغانی از شهادت ۳ نفر از یاران امام (ره) }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====علامه قزوینی====<br /> کتاب‌هایی که مرحوم قزوینی تصحیح کرده بود، در کتابخانه ما بود و من اینها را نگاه می‌کردم. قزوینی در طبقه درس‌خوانده نامی مشخص و آشنا بود، احتیاجی به معرفی نداشت. هر کس که مختصری در ادب کار کرده بود، ارادتمند قزوینی بود و برای سلامت ایشان دعا می‌کرد. من سال ۱۳۲۴ آمدم به تهران و از سال ۱۳۲۵ تا دو روز قبل از فوت مرحوم قزوینی در۱۳۲۷، خدمتشان می‌رسیدم. پنج شش مقاله هم در این زمینه نوشتم. خدا رحمتش کند! وجود لطیف ظریفی بود. خیلی عاشق علم و ادب بود؛ شیعه خیلی متعصبی هم بود. نسبت به کسانی که به حضرت امیر (صلوات الله علیه) بی‌ارادت و بی‌ادب هستند، سختگیر بود و خودش مشتاقانه ارادتمند امیرالمؤمنین (صلوات الله علیه) بود. یک روز عید غدیر سال ۲۶ یا ۲۷ بود، رفتم خدمت ایشان، خیلی خوشحال شد و گفت: مچه خوب کردی که عید غدیر آمدی» و گله کرد که: چرا دیگران نیامدند؟ فرمودند: «عید غدیر هویت شیعه است و باید قدر دانسته شود.»&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====مقایسه [[بدیع‌الزمان فروزانفر]] و [[جلال‌الدین همایی]]====<br /> مرحوم فروزانفر آیتی بود. اگرچه عنوان آیت‌الله برای فقها اطلاق می‌شود. اگر برای ادیب هم چنین لقبی بتوان گفت، ایشان آیت‌الله‌العظمی بود. خدا رحمتش کند! من مقاله‌ای درباره ایشان نوشتم به نام «استادی که آسمان بر سر چون اویی در ایران سایه نینداخت». نوع منحصر به فردی بود. من هیچ کسی مثل فروزانفر نیافتم، چه در حافظه از ادب عرب و عجم، و چه در مراتب علمی. مرحوم قزوینی مکرر از استاد فروزانفر در کتاب‌هایش نام برده و همیشه هم به ما می‌گفتند: «الان دیگر مثل آقای فروزانفر نیست» و درست می‌گفت. فروزانفر چیز عجیبی بود؛ موجودی بود که نمی‌شد گفت کس دیگری مثل او در آن دوران باشد؛ اما مرحوم همائی از نظر اخلاقی از استاد فروزانفر بهتر بود.<br /> مرحوم علامه همائی دنبال جاه و مقام نبودند؛ به سیاست کم‌توجه بود و دلش می‌خواست در فقر باشد؛ اما استاد فروزانفر علاقه زیادی به پست و مقام داشت و دلش می‌خواست در صدر باشد. در سیاست هم قواعد مشخصی نیست. از دکتر مدرس رضوی شنیدم که دو روز پیش از وفات استاد فروزانفر، ایشان را نزد دکتر نهاوندی دیدم که دکتر گفت: «قلب شما مثل ساعت کار می‌کند و قلب جوانی دارید.» احتمال می‌دهم استاد فروزانفر از موضوع بیرون رفتنش از چرخه تدریس در دانشگاه تهران توسط دکتر جهانشاه صالح و بازنشستگی زودتر از موعد، آزرده‌خاطر شد و همین باعث سکته قلبی ایشان شد. به نظرم دلشکسته شده بود. شاید علت مرگ ایشان همان بود که از کار تدریس بازمانده بود و زودتر اجباراً بازنشسته‌اش کرده بودند. این موضوع برای ایشان گران تمام شده بود.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====جایگاه [[بدیع‌الزمان فروزانفر]]====<br /> من مثل فروزانفر ندیدم. من که هیچ، ایران مثل او ندیده است. جامع صفات والا بود. در روزگار ما کمتر کسی به آن حد از جامعیت رسید. مرد شریف و نجیبی بود و بزرگوار و دلسوز؛ تنفر و تکبری در مقابل زیردستان نداشت. نهایت توجه را به آنها داشت و فروتن بود. نسبت به همکارانش با کمال احترام و ادب رفتار می‌کرد؛ خودشناس بود. خودشناسی یکی از بالاترین صفات است. مولای ما امیرالمؤمنین می‌فرماید: «رحم الله امرء عرف قدره و لم یتعد طوره: خدا رحمت کند کسی را که قدر خودش را بداند.» فروزانفر اندازه خودش را می‌شناخت و بیشتر از اندازه خود، نه کاری می‌کرد و نه حرفی می‌زد. این زمان کمتر کسانی هستند که قدر خودشان را بدانند؛ لاف‌زنی‌های زیاد. همه بدون شاهد، از گذشته می‌گویند! اما هیچ وقت مرحوم فروزانفر ندیدم حرف بی‌سند بزند. مدعی نیستم استاد فروزانفر از نظر دینی مثل مرحوم شهابی و استاد مدرس رضوی بود، نه، شاید یک سهل‌انگاری‌ها داشت، اما فوق‌العاده نسبت به پیامبر اکرم(ص) و ائمه (علیهم السلام) احترام می‌گذاشت. ندیدم و نشنیدم که نام پیامبر گرامی برده شود و احترام استاد فرزانفر، جلی و عیان نشان داده نشود. ندیدم و نشنیدم که نام حضرت امیر(ع) گفته شود و استاد فروزانفر نعت ایشان را نیاورد. یک خاطره از یک مجلس روضه یادم آمد.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://fa.shafaqna.com/news/1393661/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%82%D8%B2/ |عنوان=خاطرات استاد مهدوی دامغانی از علامه قزوینی: با راهنمایی‌های ایشان بود که راه برای بنده روشن شد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نامه‌ها===<br /> ====پاسخ تشکرآمیزحجت الاسلام والمسلمین سید حسن خمینی از دکتر احمد مهدوی دامغانی ====<br /> <br /> بسمه تعالی<br /> <br /> مخدوم عزیز و استاد گرانقدر، جناب آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی دامت برکاته<br /> <br /> مرقومه جناب عالی که امروز در روزنامه وزین اطلاعات شرف نشر یافت، بیش از آنکه تکریم حقیر باشد، نشان بزرگواری سرکار مستطاب عالی است. از حسن توجهتان و دقت نظرتان کمال تشکر را دارم.<br /> <br /> کتاب «تحریر توحید» که اگر شرفی دارد، به سبب انتساب به ارزشمندترین علوم و قرابت به ملأ اعلاست، نتیجه مباحثات و استنتاجاتی است که حقیر نیز در بخشی از آن سهیم هستم. نگاه عیب‌پوشتان مشوق همیشگی است؛ چنان که محبت دیگر اساتید نیز چنین بود. از اینکه به لطف آقای دعایی شمول توجهتان به این کتاب هم تعلق گرفت، از ایشان هم کمال تشکر را دارم.<br /> <br /> جا دارد یادآوری کنم که همت برادرم جناب آقای محمود صادقی در «تحریر توحید» نباید مغفول بماند و همت ایشان نیز همواره در غنای اثر مورد نظر است.<br /> <br /> لطفتان بادوام و سایه‌تان مستدام.<br /> <br /> سیدحسن خمینی&lt;ref name=&quot;حسن&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-5/916083-%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پاسخ تشکرآمیزحجت الاسلام والمسلمین سید حسن خمینی از دکتر احمد مهدوی دامغانی }}&lt;/ref&gt;<br /> ==آثار و کتاب‌شناسی==<br /> [[پرونده:|250px|thumb|چپ]]<br /> ===کتاب‌ها===<br /> * چهار مقاله دربارۀ مولی الموالی علی (ع) و داستان ضامن آهو، تهران، اميرکبير، 1385ش؛<br /> * رساله دربارۀ خضر عليه‌السلام، تهران، نشر کتاب مرجع، 1386ش؛<br /> * مقالاتی در حديث ديگران، تهران، مؤسسه نشر تير، 1383ش؛<br /> *‌ (تصحيح) المجدی فی انساب الطالبيين، اثر ابن صوفی، انتشارات کتابخانه آية الله مرعشی نجفی، 1409ق؛<br /> * مقدمه بر: تاريخ جمع قرآن، اثر محمدرضا جلالی نائينی، تهران، نشر نقره، 1365ش؛<br /> * مقدمه بر: زن در عرفان و تصوف اسلامی، اثر فريده مهدوی دامغانی، تهران، نشر تير، 1379ش؛<br /> * (تصحيح) کشف الحقايق، اثر عزيز نسفی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1344ش؛<br /> *‌ مقدمه بر: کمدی الهی، اثر دانته، مترجم فريده مهدوی دامغانی، مؤسسۀ نشر نی، 1378ش؛<br /> * (تصحيح) نسمة السحر بذکر من تشيع و شعر، اثر يوسف بن يحيی صنعانی، وزارت امور خارجه، 1380ش؛<br /> <br /> ===کتب تحقیقی===<br /> ۱. کشف الحقائق نَسَفی _ تحقیق و تحشیه<br /> ۲. المَجدی فی أنساب الطّالبیّین _ تحقیق<br /> ۳. نَسمةالسَّحر بذکر من تشیَّع و شعر _ تصحیح،تحقیق<br /> ۴. دیوان خازن (عبداللّٰه بن احمد خازن) تصحیح و تحقیق<br /> ۵.الوحشیات&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://harfetaze.com/243395/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%DA%A9%D8%B3/ |عنوان= بیوگرافی احمد مهدوی دامغانی نویسنده و همسر و فررندانش }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===مقالات===<br /> * &quot;مقدمه‌ای در باب اخبار النحويين قاضی سيرافی&quot;، گزارش ميراث، مرداد-آبان 1391، سال 6، شماره 52؛<br /> * &quot;يک احتمال: الابنية يا النبئة&quot;، گزارش ميراث، آذر و دی 1387، شماره‌های 27 و 28؛<br /> * &quot;معرفی اجمالی دو نسخۀ خطی: شرح اشارات امام فخر رازی- شرح العدة فی اللغة&quot;، نامه بهارستان، پاييز 1387، شماره 13 و14؛<br /> * &quot;سهم ايرانيان در ادب صوفيانه عرب در نظم و نثر&quot;، ايران‌نامه، زمستان 1371، شماره 41؛<br /> * &quot;مذهب فردوسی&quot;، ايران‌شناسی، بهار 1372، شماره 17؛<br /> * &quot;عقايد نظامی در توحيد و صفات باريتعالی&quot;، ايران‌شناسی، پاييز 1370، شماره 11؛<br /> * &quot;محاکمه قضايی در زمان قاجاريه&quot;، حافظ، خرداد 1383، شماره 3؛<br /> * سلسله مقالات &quot;مآخذ ابيات عربی مرزبان‌نامه&quot;، يغما، از فروردين 1345، شماره 213 تا بهمن 1346، شماره 235؛<br /> * &quot;ديوان خازن، گوهری نويافته&quot;، گزارش ميراث، آذر- اسفند 1391، شماره 5 و 6؛<br /> * &quot;دربارۀ ترجمۀ فارسی تذکرة السامع و المتکلم&quot;، گزارش ميراث، بهمن و اسفند، 1390، شماره 49؛<br /> * ”زن در داستان‌های قرآن&quot;، بخارا، مهر و دی 1388، شماره 72 و 73؛<br /> *‌ &quot;خاطراتی از محکمه انتظامی سردفتران و دفترياران&quot;، کانون، اسفند 1387، شماره 90؛<br /> * &quot;مأخذ ابيات عربی مرزبان نامه&quot;، يغما، از آبان 1344، شماره 208 تا بهمن 1346، شماره 234؛<br /> <br /> <br /> ===سخنرانی‌ها===<br /> * &quot;آشنايی با فلسفه و تکنولوژی غرب نبايد به دور شدن از پيشينۀ فرهنگی نيانجامد&quot;، کيهان فرهنگی، بهمن 1370، شماره 80؛<br /> * &quot;ارتباط فرهنگها، زمينه استقلال فرهنگی&quot;، کيهان فرهنگی، شهريور 1363، شماره 6؛<br /> <br /> ===معرفی تعدادی از آثار===<br /> [[پرونده:|60px|بی‌قاب|راست|هیچ]]<br /> ====[[چهار مقاله درباره مولی الموالی علی (ع) و داستان ضامن آهو]]====<br /> در این کتاب با استناد به منابع مختلف از مایملک حضرت علی(ع) و وقف نمودن آن‌ها، ازدواج حضرت امیرالمومنین علی(ع) با فاطمه‌ زهرا(س)، نیز داستان به عروسی یا مهمانی رفتن فاطمه‌ زهرا(س) و ضامن آهو شدن امام رضا(ع) سخن رفته است. گفتنی است منظومه‌ٔ &quot;مهمانی رفتن حضرت زهرا&quot; پیش‌تر در مکتب‌خانه‌ها تدریس می‌شده و در حدود هفتاد بیت داشته است. اولین بیت این منظومه چنین است: &quot;باز به طرف چمن بر اثر نوبهار/ آن‌چه به دل غنچه داشت کرد همه آشکار&quot;<br /> این منظومه بعدها در مجالس مولودی‌خوانی به کار گرفته شد.&lt;ref name=&quot;چهار&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://ketabnak.com/book/118497/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B9-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B6%D8%A7%D9%85%D9%86-%D8%A2%D9%87%D9%88|عنوان=چهار مقاله درباره مولی الموالی علی (ع) و داستان ضامن آهو | کتابناک}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==منبع‌شناسی==<br /> [[پرونده:برخی مکاتبات.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]<br /> {{بلی}} [[برخی مکاتبات استاد جلال الدین آشتیانی با استاد احمد مهدوی دامغانی]]، اثر [[منوچهر صدوقی سها]]: کتاب حاضر مجموعه سیزده نامه از استاد ( سیدجلال الدین آشتیانی ) به استاد (احمد مهدوی دامغانی) است؛ که از سوی آقای مهدوی در اختیار آقای ( صدوقی سها ) قرار گرفته است. گفت و گویی با استاد مهدوی دامغانی درباره سید جلال الدین آشتیانی و مقاله ای از همو در سوگ ایشان، ضمیمه کتاب است.&lt;ref name=&quot;برخی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.iranketab.ir/book/61021-correspondence|عنوان=کتاب برخی مکاتبات استاد جلال الدین آشتیانی با استاد احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> [[پرونده:آیینه.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]<br /> {{بلی}} [[آیینه در برابر خورشید]] اثر سیدحسین حسینی نورزاد:<br /> این کتاب که به کوشش سیدحسین حسینی نورزاد و سیدمحسن علوی زاده جمع آوری شده است، حاصل ۲۰ جلسه پرسش و پاسخ از استاد علامه دکتر مهدی مهدوی دامغانی، از علمای نادر و به قول خودش طلبه ای، پسر طلبه‌ای دیگر است. سوالات در این کتاب، درباره زندگانی دکتر مهدی مهدوی دامغانی و مصاحبه‌ها در آذر۱۳۹۲ تا آذر ۱۳۹۳ هفته‌ای یکی دوبار و هربار حدود دو تا دو ساعت و نیم است. علامه به قول خودش، خاطرات و حوادث تاریخی را از دوسالگی به کمک ذهن خلاقش به یاد داشت. در پایان کتاب دو مقاله منسوب به استاد آمده است. یکی با عنوان «در معرفی استاد» نوشته شیخ محمدباقر مهدوی دامغانی و دیگری «خورشید در آیینه» به قلم دکتر فریده مهدوی دامغانی، دختر دانشمند استاد، درباره پدرش که خود اعجوبه‌ای است با دانستن پنج زبان زنده دنیا و نوشتن ۶۰۰کتاب و ترجمه برخی ادعیه و کتب شیعه به زبان‌های دیگر دنیا و دارنده جوایز متعدد ملی و بین المللی. در «آینه در برابر خورشید»، تصاویر متعددی از بزرگان علم و ادب همچون موزه ساکنی به غنای کتاب افزوده است. کتاب به بیشتر از یک بار خواندن می‌ارزد. این اثر را در ۴۳۹صفحه، «نشر نی» به قیمت ۹۸هزار تومان در سال۱۳۹۹ به زیور طبع آراسته است.&lt;ref name=&quot;شمسا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/82086/%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF |عنوان=دیدار و شناخت زندگی استاد دکتر احمد مهدوی دامغانی در کتاب «آینه در برابر خورشید»}}&lt;/ref&gt;<br /> &lt;ref name=&quot;آیینه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.iranketab.ir/book/44476-mirror-against-the-sun |عنوان=کتاب آیینه در برابر خورشید اثر سیدحسین حسینی نورزاد | ایران کتاب}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=47424 2022-06-22T07:46:43Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = احمد مهدوی دامغانی<br /> |تصویر = دامغانی۱.jpg<br /> |توضیح تصویر = <br /> |نام اصلی = <br /> |زمینه فعالیت = ادبیات عرب<br /> |ملیت = ایرانی<br /> |تاریخ تولد = ۱۳شهریور۱۳۰۵<br /> |محل تولد = مشهد<br /> |والدین = آیت‌الله محمدکاظم مهدوی دامغانی<br /> |تاریخ مرگ = ۲۸خرداد۱۴۰۱ فیلادلفیا آمریکا<br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |آخرین محل زندگی = مشهد، فیلادلفیا، پنسیلوانیا<br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی = <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = استاد دانشگاه<br /> |سال‌های نویسندگی = <br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = <br /> |مقاله‌ها = <br /> |نمایشنامه‌ها = <br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار = <br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = عصمت سعیدی، تاجماه آصفی شیرازی<br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = مرتضی، زهرا و فریده مهدوی دامغانی<br /> |تحصیلات = <br /> |دانشگاه = دانشگاه تهران، دانشگاه هاروارد آمریکا<br /> |حوزه = <br /> |شاگرد = <br /> |استاد = آيت‌الله ميرزا مهدى غروى اصفهانى، آيت‌الله حاج شيخ محمدرضا خدائى دامغانى، شيخ محمدتقى نيشابورى، مجتبى قزوينى<br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از = <br /> |وب‌گاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> '''احمد مهدوى دامغانى'''، نویسنده و پژوهشگر ایرانی، متخصص در ادبیات عرب، فقه و كلام اسلامى، استاد دانشگاه تهران و دانشگاه هاروارد آمریکا است.&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;/&gt;<br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> <br /> احمد مهدوی دامغاني فرزند آيت‌الله محمدكاظم مهدوي دامغاني، از مفاخر خراسان است. وی در خانواده ای متدین و مذهبی در سال ۱۳۰۵ در مشهد پای به عرصه وجود گذاشت. پدرش علامه محمد کاظم مهدوی دامغانی از چهره های معروف در مشهد بود و نسیت فامیلی و خویشاوندی نیز با محمود مهدوی دامغانی دارد. &lt;ref name=&quot;&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= |عنوان=}}&lt;/ref&gt;<br /> علوم متداول قدیم و جدید را در آن شهر فراگرفت و سپس در تهران اقامت گزید. در سال ۱۳۲۷ از دانشکدهٔ معقول و منقول دانشگاه تهران و در سال ۱۳۳۳ در رشتهٔ ادبیات فارسی از دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران لیسانس گرفت. در سال ۱۳۴۲ از دانشگاه تهران درجهٔ دکتری در زبان و ادبیات فارسی گرفت.<br /> استاد دامغانی در عنفوان جوان ازدواج کرده و دارای ۳ فرزند به نام های مرتضی، زهرا و فریده مهدوی دامغانی می باشد. او دارای چند نوه و نتیجه نیز می باشد<br /> استاد دامغانی پس از گذراندن دورهٔ دکتری زبان و ادبیات فارسی به عنوان استاد دانشگاه تهران به تدریس در دانشکده‌های ادبیات و الهیات دانشگاه تهران پرداخت.&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;/&gt;<br /> چندین سال به شغل سردفتری در دفتراسناد رسمی ۲۵ تهران اشتغال داشت و با تصویب قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران در تاریخ ۲۵ تیرماه ۱۳۵۴ از همان سال به عنوان رئیس کانون سردفتران (کانون سردفتران و دفتریاران فعلی) انتخاب شد.&lt;ref name=&quot;میراث&quot;/&gt;<br /> <br /> وي كه علاوه بر دانشگاه، علوم ديني را در حوزه‌هاي علميه خوانده است، شاگرد استادان بزرگي بوده كه اكنون هر گاه يادي از آنان مي‌كند اشك مي‌ريزد و مي‌گويد تمامي استادانم را از صميم قلب دوست دارم. دختر وي نيز، بر پنج زبان مسلط است و در سال 2003 به عنوان مترجم برگزيده جهان، جايزه گرفت. فريده مهدوي دامغاني كتاب‌هاي ديني بسياري را ترجمه كرده است. <br /> وي كه از شناخته‌شده‌ترين استادان ايراني در زمينه ادبيات عرب و كلام اسلامي در دانشگاه‌هاي معتبر جهان است، او كه داراي دو دكترا در رشته‌هاي ادبيات فارسي و كلام اسلامي است.&lt;ref name=&quot;هاروارد&quot;/&gt;<br /> <br /> از سال ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۴ در دانشگاه مادرید به تدریس ادبیات عرب و فارسی و فقه اسلامی اشتغال داشت. احمد مهدوی دامغانی از سال ۱۳۶۶ مقیم آمریکا و در دانشگاه هاروارد و دانشگاه پنسیلوانیا مشغول به تدریس در مقطع دکترا و پست دکترا بوده‌است.<br /> احمد مهدوی دامغانی مقاله‌های متعددی در مجله‌های یغما، کلک، گلچرخ، ایران‌نامه، ایران‌شناسی، ره‌آورد و گلستان به چاپ رسانده‌است. از مشهورترین مقاله‌های او مآخذ ابیات عربی کلیله و دمنه و مآخذ ابیات عربی مرزبان‌نامه است.<br /> این نویسنده و محقق پیشکسوت، جمعه ۲۸ خردادماه در ۹۵ سالگی در فیلادلفیا، آمریکا در سن ۹۵ سالگی درگذشت.<br /> وصیت وی بر خاکسپاری در مشهد و حرم مطهر رضوی بوده است و گفته شده قبل از انقلاب قبری را نیز خریداری نموده‌اند. پیکر استاد مهدوی دامغانی برای تشییع و خاکسپاری در حرم امام رضا (ع) به ایران منتقل خواهد شد.&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;/&gt;<br /> [[پرونده:دامغانی۱.jpg|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:دامغانی۲.jpg|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:حج دامغانی.jpg|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:دامغانی۳.png|250px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:دستخط۲.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;&lt;font color=darkmagenta&gt;روایت دکتر احمد مهدوی دامغانی از عزاداری شیعیان در امریکا&lt;ref name=&quot;عزا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.razavi.news/fa/note/33562/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7|عنوان=روایت دکتر احمد مهدوی دامغانی از عزاداری شیعیان در امریکا}}&lt;/ref&gt;<br /> &lt;/font&gt;&lt;/center&gt;]]<br /> ==آیینه‌ای از احمد مهدوی دامغانی==<br /> ===خانه پدری===<br /> در ۱۳ شهریور سال ۱۳۰۵ خورشیدی در محله نوغان مشهد متولد شده است: «خانه کوچکی که حقیر در آن به دنیا آمدم در محله نوغان (یکی از ۴ محله آن ایام مشهد) و در بازارچه معروف به «صاحبکار» و در قرب مسجد و حمامی که به همین نام خوانده می‌شد و نزدیک فلکه جدیدالاحداثی که محیط بر تأسیسات آستان قدس و مسجد گوهرشاد می‌بود، قرار داشت.<br /> «این خانه مسکونی که ۱۲۰ متر مساحت داشت با پنجره‌های ارسی که گشودن و بستن آن‌ها از بالا به پایین بود»، یادآور حضور پدر و مادر و خواهران و برادران و عزیزان و دیدار آشنایان اوست و بسیاری از ماجرا‌هایی که مهدوی در مقالات و آثار خود بدان‌ها اشاره می‌کند، یا از این خانه شروع می‌شود یا در آنجا به پایان می‌رسد.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> ===پدر و پدربزرگ===<br /> آیت‌ا... حاج شیخ کاظم مهدوی دامغانی از فقهای بزرگوار و متقی خراسان و از مدرسان نامدار حوزه علمیه مشهد بود که بیش از نیم قرن به تدریس فقه و اصول سطح و خارج اشتغال داشت و شاگردان بسیاری را در فقه و اصول پرورش داد که بعد از ایشان در زمره مراجع تقلید، مجتهدین و استادان برجسته فقه و اصول حوزه علمیه خراسان و سایر بلاد گردیدند. وی در جمادی‌الاولی ۱۳۱۶ قمری در روستای شمس‌آباد دامغان دیده به جهان گشود. پدرش، آخوند ملا علی‌اکبر، از متقیان عصر خود بود که پس از تحصیل سطوح علوم حوزوی در مشهد به دامغان برگشت و به ترویج احکام الهی پرداخت و در جوانی درگذشت. از او مقداری کتاب از جمله یک دوره تفسیر دوجلدی «مجمع‌البیان» چاپ اول که نشان مراجعه او برای تفسیر در مسجد و مجالس وعظ در آن دیده می‌شود، باقی است که اکنون در کتابخانه مهدویه مشهد که به همت مرحوم آیت‌ا... شیخ محمدرضا مهدوی تأسیس شده است موجود است.<br /> <br /> آیت‌ا... شیخ کاظم مهدوی دامغانی سالیان بسیار با جدیت در درس استادان بزرگ فقه و اصول حاضر شد تا به درجه عالی اجتهاد نایل آمد. فق‌ها و مجتهدین بزرگ عصر اجتهاد ایشان را کتبی گواهی کردند. آیات عظام آقایان آقا ضیا عراقی، میرزای نایینی، سید ابوالحسن اصفهانی، میرزا محمد آقازاده، میرزا مهدی اصفهانی و ... اجتهاد ایشان را به‌صراحت بیان کرده‌اند. اجازه میرزای نایینی به ایشان اجازه اجتهاد متجزی است، ولی در بقیه اجازات، آیات عظام آقا ضیا عراقی، آقا سیدابوالحسن اصفهانی، میرزا مهدی اصفهانی و ... اجتهاد مطلق برای ایشان گواهی کرده‌اند.<br /> <br /> وی در تاریخ ۲۷ شعبان سال ۱۴۰۱ هجری قمری معادل ۱۰ تیر سال ۱۳۶۰ خورشیدی در مشهد درگذشت و پس از تشییع جنازه باشکوه در حرم مطهر رضوی، در دارالزهد به خاک سپرده شد.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===شروع از کلاس دوم===<br /> در شش‌سالگی مرا به مدرسه ابتدایی فرخی گذاشتند و معلمان آن مدرسه من را از همان سال به کلاس دوم نشاندند. از کلاس سوم «قرآن مجید» جزو مواد درسی بود و معلم ما جوانی بلندبالا و لاغراندام و ظریف و بسیار خوش صدا بود که با لحنی دل‌نشین قرآن را تلاوت می‌کرد و ما شاگردان که همگی کودکانی نه‌ساله و ده‌ساله بودیم، در سکوت محض به تلاوت او (آقای حافظیان) گوش می‌دادیم و مبهوت آن صوت خوش می‌شدیم.<br /> در کلاس پنجم یا ششم بودم که برای اولین‌بار داستان موسی و شبان مثنوی را از همین آقای حافظیان شنیدم که با لحن گیرای مثنوی‌خوانی، پس از پایان درس و پیش از آنکه زنگ بزنند با ما کودکان خواند و چه خواندن با حال و هوایی! با اینکه قریب ۸۰ سال از آن روز می‌گذرد، هنوز آن صدای ملیح در گوشم است.»&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> ===نخستین استاد او در حوزه علمیه مشهد===<br /> نخستین استاد او در حوزه علمیه مشهد، شهید مرتضی مطهری بود که در مدرسه سلیمان‌خان مشهد، در حلقه دروس سطح مرحوم پدر مکرم او حضور داشته است.<br /> وی دراین‌باره می‌نویسد:<br /> «باری، همین که من به مدرسه سلیمان‌خان رسیدم، دیدم پدرم دستم را گرفت و به طرف پلکان و درب ورودی مدرسه روان شد، ولی نزدیک پلکان که رسید، صدا زد: آقای آقامرتضی! آقای آقامرتضی، تشریف بیاورید! و در پاسخ به او دیدم جوان قدبلندی از اولین حجره سمت جنوبی (قبله) مدرسه خارج شد و به سوی پدرم آمد و پدرم او را گفت: «آقای آقامرتضی! این احمد است که چند دقیقه قبل با شما صحبتش را کردم، و خواهشمندم همان‌طور که عرض کردم از همین امروز و در همه روز‌های تحصیلی، در همین ساعت، مبحث مطهرات و صوم و صلوه و شکیات را از روی همین رساله آقای آقا سید ابوالحسن به او تعلیم بفرمایید.»&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===هم‌درسان حوزوی===<br /> دکتر مهدوی از چند تن از کسانی که در حوزه‌های علمیه مشهد و تهران با ایشان همدرس بوده‌اند یاد کرده است؛ مانند حضرت آیت‌ا... العظمی علی سیستانی، آیت‌ا... واعظ‌زاده خراسانی، دکتر محمدجعفر جعفری لنگرودی (که متقدم بر وی بود)، دکتر فلاطوری و ... که برخی از آن‌ها در دانشگاه نیز، هم‌چنان هم‌درس و همراه وی ماندند.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===تحصیلات در تهران===<br /> دکتر مهدوی دامغانی در دوره طولانی تحصیلات خود، از نواندیشی‌های مطرح در دانشگاه‌های نوبنیاد نیز بهره یافته است و همراه با استادان سرشناس روزگاران بعدی، چون شادروان استاد دکتر جعفر شهیدی، دکتر مهدی محقق، دکتر زرین‌کوب و دکتر قمر آریان، از محضر بدیع‌الزمان فروزانفر و مرحوم بدیع‌الزمانی کردستانی و دیگر بزرگان فرهنگ و ادب معاصر بهره‌مند شده و در نتیجه، به دیدی نو که ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای استادان معاصر است، دست یافته است.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> ===دانستن چند زبان===<br /> دانستن زبان‌های غربی از جمله انگلیسی و فرانسوی نیز به او امکان داده است در مطالعات و تحقیقات خود، هم در ادب کهن و هم در عرصه‌های تازه دانش روشمند امروزی، به مدارک و اسناد دست اول در این زبان‌ها دسترسی داشته باشد، هرچند به دلایلی که تربیت خانوادگی و انگیزه‌های اعتقادی در سرلوحه آن است، در کار‌های وی، سهم زبان و ادبیات عرب، بیش از دیگر زبان‌ها بوده است و به قول خود استاد در مراسم بزرگداشت ایشان:<br /> «هرچه دارم همه از دولت قرآن دارم.» و به‌طبع همه فضل و دانش خود را مدیون مطالعات قرآنی می‌دانند. از استادانی که همیشه نام متبرک آن‌ها بر زبان ایشان جاری است، یکی استاد علامه بدیع‌الزمان فروزانفر است که مقاله‌ای بی بدیل درباره وی نگاشته است.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===تدریس در دانشگاه‌های ایران===<br /> استاد مهدوی دامغانی سال‌های متمادی در دانشگاه‌های داخل و خارج از ایران مشغول به تدریس بود و این سابقه طولانی آموزش و پژوهش دانشگاهی نمونه‌ای به تمام معنی ارزنده است.<br /> علاوه بر آنکه از ۱۳۲۷ تا سال ۱۳۴۲ به تدریس در دبیرستان‌ها اشتغال داشته و طبعا بسیاری از دانش‌آموزان در دبیرستان‌ها از وی عربی و فارسی آموخته‌اند، از سال ۱۳۴۲ نیز که به تدریس در دانشکده‌های ادبیات و معقول و منقول دانشگاه تهران پرداخته، در دوره‌های فوق‌لیسانس و دکتری تدریس کرده است.<br /> سپس به تدریس در دانشگاه تربیت مدرس تا سال‌های ۱۳۶۴ مشغول شد و راهنمایی و مشاورت پایان‌نامه‌های متعددی را بر عهده داشت. فارغ‌التحصیلان وی از استادان امروز دانشگاه‌های ایران شده‌اند و ذکر نام و نشان و رسالات آن‌ها در این مجموعه نمی‌گنجد.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===تدریس در دانشگاه‌های خارج===<br /> تدریس استاد در دانشگاه‌های معروف جهان، چون دانشگاه مادرید برای تدریس عرفان اسلامی در سال‌های ۱۳۵۴ و ۱۳۵۳ و دانشگاه‌های پنسیلوانیا و هاروارد در آمریکا از سال ۱۳۶۵ نیز نشان‌دهنده شأن والای علمی بین‌المللی استاد و توفیقات علمی ایشان در زمینه گسترش زبان و ادبیات فارسی و معارف اسلامی و مایه مباهات ایرانیان دانش‌دوست است، زیرا به قول دکتر فضل‌ا... رضا، رئیس سابق دانشگاه تهران که خود از استادان ایرانی سرشناس در علوم در خارج از کشور است، استاد مهدوی با حافظه شگفت‌انگیز و سرعت انتقال مفاهیمی که دارد، همتای یک دایرةالمعارف زنده و جوشان فرهنگ ایران است.<br /> <br /> او به گستره شعر سنتی فارسی اشراف داشت و رویداد‌های بارز ایام دور را مانند وقایع امروز به یاد می‌آورد. استاد سال‌های سال در دانشگاه هارواد به تدریس علوم اسلام و ادبیات عرب مشغول بوده است. تنها دانشجویان نبودند که در هاروارد از مجلس درس استاد استفاده می‌کردند. استادان و اهل علم اروپایی و آمریکایی و مشرق‌زمین و بسیاری از ایران‌شناسان و محققان بلاد اسلامی نیز که از گوشه و کنار جهان به هاروارد می‌آمدند، گاهی از خوشه‌چینان خرمن فضایل استاد بودند.&lt;ref name=&quot;بینش&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===خراسان‌دوستی و عشق به خراسان===<br /> مهدوی به دلیل آنکه خراسانی است و در مشهد بزرگ شده بود، معمولا از عبارت «ما مشهدی‌ها» استفاده می‌کرد. او شیعه دل‌بسته حضرت ثامن‌الحجج (ع) بود. به همین دلیل، جابه‌جا از آستان مقدسه وی سخن می‌گفت و روحانیان و علما و خدمه آن حرم قدسی را می‌شناخت و از آیین‌های مخصوص حرم یاد می‌کرد.<br /> <br /> وی در نامه‌ای به دکتر علی محمد سجادی نوشته است:<br /> <br /> و آه سجادی عزیز... و آه و آه که من بنده، اینک پس از ۷۰ سال، به یاد همان اتاق مرطوب و پلاس کهنه پشمین و چارقد سپید بی‌بی که آن را زیر گلویش سنجاق زده بود و میز و دستگاه چرخه او و به یاد علی، آن هم‌درس همسایه نازنینی که دامنه او را در همان خردسالی به کام مرگ فرستاد، می‌افتم.<br /> <br /> در این بامداد بسیار گرم فیلادلفیا، به زبان حال، با باد، حدیث آرزومندی به آن ایام می‌گویم و از او جان‌دارویی که غم غربت و شوق به مشهد مقدس مطهر را که «احب بلادا...» برای این بینواست، تسکین دهد، می‌طلبم و لطف و عنایت حق تعالی را مددکار خویش می‌گیرم و خاقانی‌وار زمزمه می‌کنم که:<br /> <br /> به خراسان شوم ان‌شاءا...<br /> و این ره آسان شوم ان‌شاءا...&lt;ref name=&quot;بینش&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/88489/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%DB%8C%D9%86%D8%B4-%D9%88-%D9%85%D9%86%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=روایتی از بینش و منش مرحوم دکتر احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===مأنوس با قرآن===<br /> در 5 سالگي قرآن را ياد گرفتم. جلو ضريح مطهر امام رضا مي‌ايستادم و زيارت جامعه و زيارت عاشورا را حفظ مي‌كردم. در 60 سال اخير هم زيارت جامعه و غسل جمعه‌ام ترك نشده است. در همان دوران كودكي قرآن را حفظ مي‌كردم و به قرآن متبرك مي‌‌شدم و اين امر زبان مرا به عربيت باز مي‌كرد، چون قرآن را از حفظ داشتم.&lt;ref name=&quot;هاروارد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.farsnews.ir/news/8708111219/%D8%AA%D8%A3%D9%83%D9%8A%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A2%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%83%D8%A7-%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86|عنوان=تأكيد استاد دانشگاه هاروارد آمريكا بر آموزش قرآن}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===وطن، از زبان استاد===<br /> * چرا وقتی نام ایران می‌آید، بغض می‌کنید و اشکتان سرازیر می‌شود؟<br /> * عجب سؤال سختی (با خنده)! من پیرمرد را با این سؤالات اذیت نکن! وقتی اسم ایران می‌آید، درونم آتش می‌گیرد (بغض).<br /> * دلتان برای ایران تنگ شده و طبیعی است.<br /> * نخیر، من در ایران زندگی کرده‌ام از بدو تولد در مشهد تا همین الان که در این آپارتمان در فیلادلفیا هزاران مایل دورتر از مشهد است. من همیشه در ایرانم؛ ایران من بزرگ‌تر است از این حرفها!<br /> * چقدر بزرگ است؟<br /> * به عظمت و بزرگی ایران حکیم طوس؛ به عظمت کاخ بلند شاهنامه، به بزرگی حافظ و سعدی، به بزرگی بزرگانی چون زکریای رازی، بوعلی سینا و ملاصدرا. ایران من به عظمت مولاناست.<br /> * ایران بزرگی است استاد مهدوی، کلاه از سر عقل می‌افتد!<br /> * این عظمت مدیون بزرگان ماست. چه همین افراد که نام بردیم و چه هم‌روزگاران ما. از استاد ما علامه بزرگوار محمد قزوینی، استاد عزیز ما بدیع‌الزمان فروزانفر و مرحوم بدیع‌الزمانی کردستانی و سیدالشعراء امیری فیروزکوهی، دکتر جعفر شهیدی، دکتر مهدی محقق، دکتر زرین‌کوب و دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی ادام الله ایامه و انعامه.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===اولین شخصیت تاثیرگذار===<br /> اولین شخصیت باید استاد عزیز ما علامه محمد قزوینی باشد که وجود شریف ایشان باعث و بانی مسیری شد که بنده الان در آن هستم. بنده زبان فرانسه را هم به تشویق ایشان پی گرفتم. به تشویق ایشان بود که مشتاق وادی این معانی دلنشین در دین و ادب و فرهنگ شدم. با مهربانی ایشان و راهنمایی‌های ایشان بود که راه برای بنده روشن شد. فعلا تنها کسی که زنده است و قزوینی را دیده، من هستم. دیگر کسی زنده نمانده.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===دلخوشی زندگی===<br /> من در این ۹۵ سالگی مطالعه می‌کنم (بغض) و بعد از فوت همسرم تاجماه که امروز سالگرد ایشان بود، اغلب دلتنگم و کم‌کار. در این مدت دو سه مقاله بیشتر نتوانستم بنویسم و منتشر کنم. حوصله ندارم، ولی مطالعه می‌کنم. قریب دو سه‌هزار جلد کتاب اینجا هست، مطالعه می‌کنم. خودم را غرق در این کتاب‌ها کردم و مطالعه می‌کنم.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===وصیت تدفین در مشهدالرضا(ع)===<br /> مرحوم استاد دانشمند دکتر احمد مهدوی دامغانی چون متولد مشهد بودند و اوایل زندگیشان را نیز در این شهر گذرانده بودند، انس خاصی با حرم مطهر حضرت رضا(ع) مثل بیشتر مشهدی‌ها داشتند. ضمن اینکه سابقه خدمت هم در آستان قدس رضوی داشتند؛ بنابراین وصیتی از سال‌های قبل داشتند که هر وقت اجلشان رسید و به رحمت خدا رفتند، برنامه‌ای تدارک دیده شود که حتماً مشهد، مدفن ایشان قرار گیرد.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> ===آخرین زیارت===<br /> شاید بیش از ۱۰ سال بوده که این قضیه مطرح می‌شده و حتی در این ۱۰ سال نیز چند دفعه صحبت از این بود که مرحوم استاد به ایران مراجعت کنند ولی مقدرات طور دیگری رقم خورد. به ‌خصوص تابستان امسال مقدماتی فراهم شده بود که خود ایشان به مشهد مشرف شوند و زیارت حضرت رضا(ع) را درک کنند ولی متأسفانه عارضه‌ای برای ایشان در خردادماه پیش آمد که منجر به فوت ایشان شد.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> ===تقید به خواندن زیارت عاشورا===<br /> ایشان زیارت عاشورا را از اوایل بلوغ و به اصطلاح خودشان پیش از ۲۰سالگی همواره می‌خواندند و مقید به نوافل، قرائت قرآن، دعاها و زیارت‌ها بودند و من هر زمان که در محضر ایشان بودم، این را می‌دیدم. در چند سفری که خدمت ایشان بودم، دیدم استاد ساعت‌ها در خلوت خودشان در حال عبادت بودند. یعنی فارغ از بحث‌های علمی یا مباحثات علمی که ما در محضر ایشان بودیم، یک ساعت‌های خاصی را در روز صرفاً به قرائت قرآن و زیارت‌ها و نمازها و نوافل خودشان اختصاص می‌دادند. درواقع دو سه ساعت در روز در مجموع برنامه عبادت شخصی داشتند.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.qudsonline.ir/news/804689/%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B9-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان=بی‌تاب زیارت امام رضا (ع) بود}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ===همه قبیله من عالمان دین بودند ===<br /> خداوند متعال والدین من را رحمت فرماید، هر دو بسیار دلبسته ائمه معصومین (ع) بودند و همواره به مناسبت‌های مختلف، در مصیبت عظمای کربلا به سختی می‌گریستند. عشق و سرسپردگی آن‌ها در مورد ائمه (ع) شاخص‌ترین حالت در زندگی آن‌ها بود. الحمدلله که همان حالت التجا برای این فقیر روسیاه با شیر اندرون شده و امیدوارم خداوند همیشه این نعمت را برای این فقیر مستدام نگه دارد.<br /> به قول سعدی؛ همه قبیله من عالمان دین بودند و اجداد پدری و مادری من همه در کسوت روحانیت بودند و لذا طبیعی است که نحوه زندگی آن‌ها و تمسک آن‌ها به دین محمد و آل محمد (ص) بزرگ‌ترین و مهم‌ترین ثمره زندگی آن‌ها بوده است و این روش والدین من در تربیت فرزندانشان مستمر بوده است. امیدوارم که نعمت خاکساری و سرسپردگی ائمه اطهار (ع) و نبی اکرم (ص) برای من جاری باشد و تا هستم دست توسل من بر دامن آن‌ها است و خواهد بود انشاالله.&lt;ref name=&quot;هشتاد&quot;/&gt;<br /> <br /> ===مأنوس با ادعیه===<br /> خداوند به من این توفیق را داده است که با زیارت عاشورای اباعبدالله مانوسم، ادعیه صحیفه سجادیه و ادعیه خاص مکارم الاخلاق را می‌خوانم و این توفیق را دارم که هفته‌ای یک بار ختم قرآن می‌کنم. از خداوند تقاضا دارم من را ببخشد و عاقبت بخیر کند و از آتش جهنم خلاص کند. به همه توصیه می‌کنم که زیارت عاشورا را ترک نکنند. من حداقل ۸۰ سال است که صبح‌ها زیارت عاشورا را تلاوت می‌کنم. زیارت جامعه را در روز‌های جمعه ترک نمی‌کنم.<br /> من در ۹۴ سال عمر خود هر برکت و هر موفقیتی که داشتم و هر عنایتی که به من شده است و هر توجه و هر خلاصی از بلایی که داشتم، به برکت قرآن و سیدالشهدا و، ولی نعمت‌مان حضرت علی بن موسی الرضا (ع) بوده است و همیشه آن‌ها دستگیر من هستند. من جز از خدا و ائمه (ع) دستم به سوی هیچ کسی دراز نشده است. خداوند زبان من را از کمک خواستن از گران حفظ کرده است.&lt;ref name=&quot;هشتاد&quot;/&gt;<br /> <br /> ===توصیه به جوان‌ها===<br /> به جوان‌ها توصیه می‌کنم که تمسک به قرآن کنند و تا آنجایی که می‌توانند و می‌فهمند قرآن بخوانند. قرآن سرمایه‌ای دنیوی و اخروی است. جوان‌ها شخصیت انسانی خود را حفظ کنند و خود را بالاتر از دنیا بدانند. توسل به حضرت سیدالشهدا و حضرت ولیعصر (عج) داشته باشند و همیشه از آن‌ها مدد بخواهند، نه از دیگری. مدد ز. غیر تو ننگ است یا علی مددی.&lt;ref name=&quot;هشتاد&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.shia-news.com/fa/amp/news/196517 |عنوان=۸۰ سال هر صبح زیارت عاشورا خوانده‌ام}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===محاکمه در دادگاه انقلاب===<br /> در سال‌های منتهی به پیروزی انقلاب 1357 رییس کانون سردفتران اسناد رسمی بود و به سبب همین سِمَت و اسنادی که بالطبع و به تبع در دفترخانۀ او تنظیم و ثبت شده بود با عنوان‌ اتهامی «همکاری با رژیم پهلوی» به زندان افتاد و در دادگاه انقلاب به قضاوت و ریاست آیت‌‍‌الله محمدی گیلانی* محاکمه شد.<br /> جلسۀ محاکمۀ او از همه حیث با دیگران متفاوت بود چون با ادبیات فقهی آشنا و به مراتب فضیلت و چیرگی در ادبیات شهرت داشت. از این رو هر چه سید اسدالله لاجوردی علیه او اتهامات شِداد و غلاظ نوشته و می‌خواست بر او سخت بگیرد رییس دادگاه اما با او هم‌آوا نمی‌شد و در نهایت تحت تأثیر دفاعیات استاد قرار گرفت نه دادستانی که او را به اتهام &quot;‌تبلیغ اسلام آریامهری&quot; و &quot;‌دعوت نکردن سردفتران به اعتصاب در جریان انقلاب &quot; به زندان و محکمه کشانده بود.<br /> از همان آغاز که دکتر مهدوی وارد دادگاه شد شنید که محمدی گیلانی یک شعر مشهور و ضرب‌المثل شدۀ عربی را می خواند (‌گویا منسوب به صولی) و پاسخ داد و ابیات بعد را خواند و همین رد و بدل کردن اشعار عربی فضایی کاملا متفاوت با محاکمات پیشین را شکل داد.<br /> در بیرون هم روحانیون مختلف در سطوح فقهی و علمی متفاوت و گاه از دفاتر برخی مراجع تقلید در تلاش برای رهایی او بودند. سیاسیونی نیز حکم محکومیت زندان برای چهره‌ای در اندازه و آوازۀ علمی و ادبی و الهیاتی او را اعتبار‌بخشی به دیگر محکومین قلمداد می‌کردند. چرا که دادگاه انقلاب برای محاکمۀ شکنجه‌گران ساواک برپا شده بود و جای استاد ادبیات دانشگاه تهران در آن نبود.<br /> مجموعۀ مباحثات او با حاکم شرع و شاید توصیه‌هایی در بیرون یا دست‌کم شهادت به سود او و البته کیفیت دفاعیات خود مهدوی دامغانی و قانع شدن نهایی محمدی گیلانی به رغم اصرار و پافشاری سید اسدالله لاجوردی بر «طاغوتی بودن کسی که سند ازدواج شاه و همسرش در محضر او تنظیم شده» به صدور حکم برائت برای او و خلاصی از اوین انجامید.&lt;ref name=&quot;محاکمه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===لغو سفر به اسپانیا===<br /> در سال ۱۳۵۵دانشگاه مادرید از او دعوت کرد برای تدریس ادبیات عرب به اسپانیا برود و رفت. اما چون عاشق ایران و زبان فارسی بود چندان در اسپانیا نماند. جدای این و بر خلاف هم‌قطاران خود به زندگی در بیرون دانشگاه و کسب درآمد و ارتباطات فرادانشگاهی نیز علاقه داشت و نمی‌خواست به زندگی کارمندی -ولو در کسوت استادی در بالاترین رتبه با حقوق ممتاز- بسنده کند. پس، بازگشت و دفتر اسناد رسمی را که پیش از سفر به اسپانیا دایر کرده بود فعال کرد و سردفتر شد. در مادرید بود که کانون سردفتران مستقل و رییس آن انتخابی شد و در پی آن به ریاست کانون سردفتران اسناد رسمی هم رسید و در بازگشت بیشتر به این حرفه پرداخت تا اشتغالات سابق ادبی و به سبب آن ارتباطات گسترده‌ای با صاحبان قدرت و ثروت به دست آورد که اگرچه موقعیت اجتماعی او را ارتقا داد و به شخصیتی چند وجهی بدل ساخت اما همین جایگاه، بعد از انقلاب به عنوان اتهامی او و نشان همکاری با رژیم گذشته تلقی شد و سر از زندان اوین درآورد.&lt;ref name=&quot;محاکمه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.asriran.com/fa/amp/news/844859 |عنوان=مهدوی دامغانی؛ ادیب و فقیه و استادی که در دادگاه انقلاب محاکمه شد/از اوین تا هاروارد }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تکذیب مصادره ملک استاد از زبان دخترش===<br /> با عرض سلام و ادب و احترام خدمت بزرگواران.<br /> <br /> من نمی‌دانم چه کسی بهتر و بیشتر از بنده و خواهرم و برادرم و فرزندانم روزانه و شبانه با پدر عزیزم در تماس بوده است که این مقدار اطلاعات به راستی عجیب با این همه جزئیات بیان می‌دارد؟!<br /> <br /> پیرو مطالبی که ظاهرا جناب آقای دکتر صادق خرازی بیان فرموده‌اند باید عرض کنم که مطالب و فرمایشات ایشان نادرست است؛ کذب مطلق.<br /> <br /> پدر عزیزم هرگز با ویلچر به دانشگاه هاروارد تشریف نمی‌برد چون از چند سال پیش به این طرف به دلیل کهولت سن دیگر به آن دانشگاه نمی‌رفتند، چه رسد به این که با ویلچر تشریف ببرند!!<br /> <br /> و نیاز مالی هم هرگز نداشتند چون در تمام عمرشان از خوان گسترده و بسیار سخاوتمندانه‌ی ولینعمتشان حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام بهره‌مند بودند و بحمدالله هرگز نیازمند کسی یا چیزی نبوده‌اند. منزل موردنظر هم در سال‌های اوائل دهه‌ی هشتاد شمسی طی مراحل قانونی به پدرم بازگردانده شد. آن هم با نهایت دوستی و محبت و احترام به مقام پدرم به عنوان یک معلم کهنسال و دانشمند. و بنده این صحبت‌ها را از آغاز تا پایان تکذیب می‌کنم.<br /> <br /> با تقدیم احترام<br /> <br /> فریده مهدوی دامغانی&lt;ref name=&quot;مصادره&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ghatreh.com/news/nn64129227/%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%84%DA%A9-%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D9%BE%D8%AF%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87 |عنوان=دختر مهدوی دامغانی: ملک مصادره شده‌ی پدرم در دهه‌ی ۸۰ به ایشان برگردانده شد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===تولد===<br /> در 13 شهريور سال 1304ش در بيت علم و فضيلت و تقوى، در شهر مقدس مشهد به دنيا آمد. پدرش آیت‌الله محمدکاظم مهدوی دامغانی از فقهای بزرگ و متقی خراسان و از مدرسان نامدار حوزه علمیه مشهد بود.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===تحصیلات===<br /> او تحصيلات مقدماتى را در مشهد گذراند و از محضر پرفيض علماى برجسته آن سامان همچون آيت‌الله ميرزا مهدى غروى اصفهانى، آيت‌الله حاج شيخ محمدرضا خدائى دامغانى، شيخ محمدتقى نيشابورى، مجتبى قزوينى بهره‌مند شد.<br /> وى همزمان با پايان دوره سطح علوم حوزوى، به دانشگاه تهران راه يافت. در سال 1327ش از دانشكده معقول و منقول (الهيات) دانشگاه تهران فارغ‌التحصيل شد و در سال 1333ش با كسب رتبه اول از رشته كارشناسى ادبيات فارسى از دانشكده ادبيات دانشگاه تهران، درجه ليسانس گرفت. در سال 1342ش از دانشگاه تهران درجه دكترى در زبان و ادبيات فارسى گرفت و موضوع رساله دكترى او تصحيح كتاب «كشف الحقايق عزيزالدين نسفى» به راهنمايى محمدتقى مدرس رضوى بود.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===مشاغل و فعالیت‌ها===<br /> پس از گذراندن دوره دكترى زبان و ادبيات فارسى، به تدريس در دانشكده‌هاى ادبيات و الهيات دانشگاه تهران پرداخت. از سال 1353 تا 1354ش در دانشگاه مادريد به تدريس عرفان اسلامى اشتغال داشت. وى چندين سال سردفتر اسناد رسمى در تهران و از سال 1354ش رئيس كانون سردفتران اسناد رسمى بود. وى در سال 1353-1354ش بنا به دعوت دانشگاه مادريد، جهت تدريس عرفان اسلامى به اسپانيا رفت و پس از بازگشت به ايران، تا سال 1364ش، به تدريس در دوره‌هاى كارشناسى ارشد و دكتراى زبان و ادبيات فارسى اشتغال داشت. وى از سال 1366ش مقيم آمريكا بوده و در دانشگاه هاروارد و دانشگاه پنسيلوانيا مشغول به فعاليت آموزشى مى‌باشد. رشته‌هاى تدريس او در آمريكا شامل معارف اسلامى، ادبيات عرب، متن‌هاى فارسى تصوف و فلسفه اسلامى بوده است. ايشان تا پایان عمر در دانشگاه‌هاى پنسيلوانيا و هاروارد امريكا، به تدريس ادبيات عرب، فقه و كلام اسلامى، اهتمام داشت.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===چاپ مقالات===<br /> ايشان مقاله‌هاى متعددى در مجله‌هاى يغما، كلك، گلچرخ، ايران‌نامه، ايران‌شناسى، ره‌آورد و گلستان به چاپ رسانده است. از مشهورترين مقاله‌هاى او مآخذ ابيات عربى كليلة و دمنة و مآخذ ابيات عربى مرزبان‌نامه مى‌باشد.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===اساتید استاد===<br /> او در تهران از درس استادانى همچون ميرزا مهدى آشتيانى، شيخ محمد آملى، علامه محمد قزوينى و جلال‌الدين همايى استفاده كرد و همچنين اجازه روايت حديث را از علامه حائرى سمنانى و آيت‌الله سيد شهاب‌الدين مرعشى نجفى دريافت نمود.وى در ميان حوزويان، همدرس بزرگانى چون آيت‌الله سيستانى و در ميان دانشگاهیان، همدوره سيد جعفر شهيدى بوده است.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> غیر از ادیب نیشابوری سالها نزد ادیب بدیع الزمان کردستانی به تحصیل انواع متون ادبی مهم عرب پرداخت تا از ایشان به دریافت اجازه مهمی در ادبیات عرب شد که در کتاب حاصل اوقات موجود است. دکتر احمد مهدوی دامغانی در ادبیات فارسی و عربی متخصص و مجتهد و صاحب نظر است و در این علوم در جهان معاصر کم نظیر است. ایشان دوران دبستان و دبیرستان را در مشهد گذراند و از سال 1314 هش تا حدود سال 1320 هش که بخشی از زمان همین تحصیلات بوده را در عصرها و شبهای این دوران را ملازم پدر خویش بوده و شبها بعد از نماز مغرب وعشا پدر ایشان در درس خارج اصول مرحوم میرزا مهدی اصفهانی حاضر می شده است و ایشان نیز در مجاورت کلاس درس پدر تکالیف دبستان و دبیرستان خود را انجام می داده است و لذا سالها میرزا مهدی اصفهانی را درک نموده است. قبل از شهریور 1320 ه ش طلبه گردیده و چندین سال در درس اخلاق و معارف اسلامی عمومی آیت الله میرزا مهدی اصفهانی در مدرسه علمیه نواب شرکت نمود. و خاطرات بسیار زیادی از شخصیت علمی و معنوی و اخلاقی و افکار ایشان دارد.<br /> <br /> دکتر احمد مهدوی دامغانی سیوطی را نزد آیت الله شیخ محمد رضا خدایی دامغانی اموخت.. شرایع محقق حلی و نیمه اول معالم الاصول را نزد استاد سید محمود رضوی قاینی و نیمه دوم معالم الاصول و کفایه را نزد آیت الله شیخ محمد رضا خانرودی ترابی و شرح لمعه را نزد آیت الله شیخ محمد علی مدرس خیابانی تبریزی صاحب ریحانه الادب. فرا گرفت. درس خارج را نزد آیت الله شیخ محمد تقی املی اموخت و از پدرش آیت الله شیخ کاظم دامغانی اجازه نقل حدیث گرفت. در علوم عقلی. شرح شمسیه در علم منطق را نزد شیخ محمد روحانی معروف به استاد. حاشیه ملا عبدالله را نزد آیت الله شیخ محمد رضا ترابی. لالی منظومه و شرح منظومه را نزد مرحوم آیت الله شیخ سیف الله ایسی. شرح هدایه ملاصدرا را نزد میرزا ابوالقاسم الهی ازغدی. شرح منظومه را نزد آیت الله میرزا مهدی اشتیانی. بخش دیگری از متون فلسفی را نزد علامه اکبر داناسرشت و سایر اساتید فرا گرفت. علامه محقق جناب دکتر احمد مهدوی دامغانی تحصیلات حوزوی خود را با سختکوشی و مطالعه و تحقیق و نزد اساتید برجسته در معقول و منقول فراگرفت. بزرگانی نظیر آیت الله سید محمد بجنوردی درباره شخصیت علمی ایشان این چنین اظهار نظر نموده اند:«ایشان نه تنها در ادبیات عرب و فقه و اصول بلکه تا حدودی در فلسفه نیز مجتهد است».&lt;ref name=&quot;ازدواج&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===آموختن قرآن===<br /> اين استاد بزرگ، اهتمام فراوانى به آموختن قرآن داشته و معتقد است كسى كه نمى‌تواند قرآن را درست بخواند، نبايد اجازه ورود به دوره كارشناسى ارشد و دكتراى رشته زبان و ادبيات عرب داد.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===ازدواج===<br /> دکتر احمد مهدوی دامغانی در سن جوانی ازدواج نمود. همسر ایشان خانم دکتر تاجماه آصفی بوده که دارای دکتری ادبیات فارسی از دانشگاه تهران بوده و سالیان بسیاری است که مانند دکتر احمد مهدوی دامغانی در دانشگاه پنسیلوانیا به تدریس ادبیات فارسی اشتغال دارد. حاصل ازدواج ایشان یک پسر و دو دختر است که عبارتند از: آقای ناصر مهدوی و خانم زهرا مهدوی و خانم دکتر فریده مهدوی دامغانی. خانم دکتر فریده مهدوی دامغانی یکی از چهره های مشهور ادبیات جهان معاصر است که به زبانهای فرانسوی. انگلیسی و... مسلط است و کتابهای زیادی را از زبان فرانسوی و انگلیسی و.... به فارسی ترجمه نموده است. ایشان به ادبیات فارسی و ادبیات اروپایی هم علاقه مند و هم اگاه است. قرآن. نهج البلاغه. صحیفه سجادیه. دعای ندبه. کمیل و.. را به زبانهای فرانسوی و انگلیسی در اروپا ترجمه نموده است.&lt;ref name=&quot;ازدواج&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/64029/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF |عنوان=احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===درگذشت===<br /> سرانجام در روز جمعه 27 خرداد 1401ش برابر با 17 ذی‌القعده 1443ق در سن 95سالگی در فیلادلفیا آمریکا درگذشت.[۱] پیکر دکتر مهدوی دامغانی پس از انتقال به ایران، در جوار بارگاه ملکوتی امام رضا(ع) آرام خواهد گرفت.&lt;ref name=&quot;دامغانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://wikinoor.ir/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF|عنوان= مهدودی دامغانی احمد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===پیام‌های تسلیت===<br /> ====آیت‌الله سیستانی====<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ<br /> <br /> بیت مکرم مرحوم آیت الله آقای مهدوی دامغانی دامت توفیقاتهم<br /> <br /> السلام علیکم و رحمه الله و برکاته<br /> <br /> خبر ارتحال دانشمند فرزانه، ادیب عالیقدر آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی (رضوان الله علیه) موجب بسی تأثر و تأسف گردید.<br /> <br /> پیام تسلیت آیت الله العظمی سیستانی در پی درگذشت مهدی دامغانی<br /> <br /> فقدان آن بزرگوار که از کمالات علمی و فضائل اخلاقی شایسته ای برخوردار بودند و سالیان متمادی از عمر شریفشان را در تحقیق و تعلیم و تألیف سپری کرده بودند ضایعه‌ای غم‌انگیز است.<br /> <br /> اینجانب مصیبت وارده را به شما عزیزان و به دیگر وابستگان و علاقمندان محترم آن فقید سعید تسلیت عرض نموده و برای ایشان علو درجات و برای بازماندگانشان صبر جمیل و اجر جزیل مسالت دارم.<br /> <br /> لَاحَوْلَ وَ لَاقُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ&lt;ref name=&quot;سیستانی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5517825/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B8%D9%85%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پیام تسلیت آیت الله العظمی سیستانی در پی درگذشت مهدی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حسن بلخاری قهی، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی[[پرونده:بلخاری.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> انا لله و انا الیه راجعون<br /> <br /> قلب تپنده پیر فرزانه ایران‌دوست از تپش باز ایستاد!<br /> <br /> استاد احمد مهدوی دامغانی با عشقی سرشار به اسلام وتاریخ و تمدن ایران زیبا و سعادتمند و پس از سالها رنج و تعب در وادی تحقیق و تفحص در سپهر ِ فرهنگ سترگ ایرانِ اسلامی روی در نقاب خاک کشید و به بزم جاودان حضرت حق پیوست.<br /> <br /> اینک ما مانده‌ایم و حضور همیشگی او در سطر به سطر آثار ارجمندش که بی‌تردید سیراب‌گر جان ِ عطشناک ِجویندگان طریقت ِ دانش‌ورزی و حقیقت‌جویی خواهد بود.<br /> <br /> انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، فقدان این استاد خردمند را به جامعه فرهنگی کشور تسلیت گفته و از خداوند منّان برای ایشان آمرزش الهی و برای خانواده محترمشان، شاگردان و علاقمندان آثارشان صبر و سلامتی مسئلت می‌نماید.&lt;ref name=&quot;مفاخر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://anjom.ir/%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B5%DB%8C-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86/ |عنوان=رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[منوچهر صدوقی سها]]، فیلسوف و عرفان‌پژوه معاصر[[پرونده:منوچهر سها.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> «بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> رحلت اندوه آفرین عالم علامه جامع ناهج منهج مصطفوی سالک مسلک مرتضوی افضل المتاخرین زمانا و ارفعهم مکانا استاد الاساتید مولنا دکتر احمد مهدوی قدس الله سره اولوی داغی بر دل دوستداران نهاد که دیری بخواهد ماند و بخواهد سوزاند.<br /> <br /> رفتی و رفتن تو داغی نهاد بر دل<br /> <br /> از کاروان چه ماند جز آتشی به منزل<br /> <br /> آن بزرگ که بالحق و الانصاف عملا از سرآمدان برین نیکان و پاکان روزگار و علما از نمایندگان نخستین فرهنگ والای شیعی ایران مینوی نشان به شمار اندر می‌افتاد به عنایت بلا علت ازلی از سر طهارت و نزاهت ذات ملکوتی صفات و صدق و صفای نفس نفیس در ظل ظلیل حقیقت شیعتنا خلقوا من فاضل طینتا به گونه‌ای به اتصالی وجودی با ساحت قدسی ولایت حضرات اقطاب وجود صلوات الله علیهم متنعم آمده بود ولنعم ما قبل هنیئا لارباب النعیم نعیمهم.<br /> <br /> امید می‌رود که تحمل بار گران این مصیبت عظمای وارد بر اسلام و ایران بر خاندان جلیل و دوستان نبیل و شاگردان اصیل معظم له که بحمده و منه نوعا از اساتید عظام دانشگاه‌هایند آسان آید.&lt;ref name=&quot;صدوقی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/5518235/%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%B3%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%DA%AF%D9%81%D8%AA|عنوان=منوچهر صدوقی سها درگذشت احمد مهدوی دامغانی را تسلیت گفت - خبرگزاری مهر }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محمد فنایی اشکوری، [[پرونده:فنایی اشکوری.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]استاد تمام فلسفه در موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، به مناسبت درگذشت احمد مهدوی دامغانی====<br /> درگذشت استاد فقید و محقق فرهیخته مرحوم دکتر احمد مهدوی دامغانی رضوان الله تعالی علیه را به همه طالبان علم و فضیلت تسلیت عرض می‌کنم.<br /> او در دانشگاه هاروارد تاریخ اسلام تدریس می‌کرد. او در ادبیات فارسی و عربی و علوم اسلامی به ویژه تاریخ اسلام متبحر بود. از ویژگی‌های بارز او حبّ به اهل بیت بود. هرگاه نام مبارک سید الشهدا را می‌آورد اشک از دیدگانش جاری می‌شد.<br /> این استاد پرآوازه هاروارد از باب وظیفۀ دینی، نه به دلیل و انگیزه‌ای دیگر، در محافل دینی در آمریکا سخنرانی می‌کردند و در سخنرانی‌هایش توجه خاصی به ذکر مصائب اهل البیت (ع) داشت. حقیر ضمن این که بارها در مجالسشان شرکت داشتم چندبار توفیق دیدار با ایشان در منزلشان در فیلادلفیا را داشتم. ضمناً ایشان کتابخانۀ ارزشمندی در منزلشان داشتند که چند سال پیش شنیدم که کتابخانۀ کنگره آمریکا، تمام کتاب‌های ایشان را خریداری کرده است.<br /> آقای مهدوی از دوستان شهید مطهری و شهید دکتر بهشتی بود. هرگاه نامی از آن بزرگان به میان می‌آمد، خاطراتی از آن‌ها نقل می‌کرد و اشک از دیدگانش جاری می‌شد و از اینکه جامعۀ اسلامی چنین سرمایه‌های ارزشمندی را قبل از این‌که بهرۀ کافی را از وجودشان ببرد از دست داد، حسرت می‌خورد.<br /> با این‌که مشهور است ایشان با فلسفه و عرفان چندان موافق نیست، اما اصرار زیادی داشتند که بنده در دانشگاه هاروارد فلسفه و عرفان اسلامی تدریس کنم و معتقد بودند که حضورم در آنجا ضروری‌تر و مفید‌تر از حضورم در ایران است و تأکید می‌کردند که شخصاً مقدمات آن را فراهم می‌کنند. بنده به رغم احترامی که برای ایشان قائل بودم و تردیدی در نیت خیر و تشخیص صائب ایشان نداشتم به دلایلی نمی‌توانستم پیشنهادشان را بپذیرم.<br /> تواضع و خاکساری، لطف و مهربانی و اخلاص و صفای باطن در وجود این مرد عالم موج می‌زد. با وجود جایگاه علمی بسیار بالا و سال‌ها تدریس در دانشگاه‌های بزرگ جهان، روحیه‌اش همچنان همان روحیۀ طلبگی بود. چه نادرند چنین انسان‌هایی! خدایش رحمت کناد.&lt;ref name=&quot;اشک&quot;/&gt;<br /> <br /> ====احمدحسین شریفی، رئیس موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران[[پرونده:احمدحسین شریفی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> خداوند مرحوم استاد مهدوی دامغانی را با امام رضا (ع) محشور کند.<br /> او هر چند جسمش از ایران دور بود اما عشق به اهل بیت و عشق به امام رضا و عشق به مردم ایران همواره در قلبش فروزان بود.<br /> استاد احمد مهدوی دامغانی از استادان فاضل و بزرگی بود که در دهه‌های آخر عمرش خدمات موثری به زبان و ادبیات فارسی کرد. وی سال‌ها رئیس شورای گسترش زبان فارسی امریکای شمالی بود و با قوت تدبیر و حسن خلقی که داشت توانسته بود جمع ناهمگون ایرانیان مقیم آمریکا را در حوزه خدمت به زبان فارسی هماهنگ کند.<br /> او بسیار به ایران و اهل بیت و ائمه اطهار علیهم السلام علاقه‌مند بود به گونه‌ای که محال بود نام آن بزرگواران را بدون ذکر سلام و صلوات ببرد یا حتی بشنود مخصوصا همواره ذکر نام امام رضا علیه السلام و یاد مشهد بی‌اختیار گونه‌هایش را از سیل اشک خیس می‌کرد.&lt;ref name=&quot;اشک&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/03/28/2730194/%D8%A7%D8%B4%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AD%DB%8C%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%87%D9%85%DA%86%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%AD%DB%8C%DB%80-%D8%B7%D9%84%D8%A8%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF |عنوان=اشک‌های دکتر مهدوی دامغانی برای شهید مطهری و دکتر بهشتی/ روحیه مهدوی دامغانی در آمریکا همچنان همان روحیۀ طلبگی بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====آیت الله علوی بروجردی===<br /> بسم الله الرحمن الرحیم<br /> <br /> جناب مستطاب حجت الاسلام والمسلمین آقای حاج شیخ علی مهدوی دامغانی دامت تائیداته<br /> <br /> ارتحال اسفناک ادیب فرزانه و محقق عالیمقدار مرحوم مغفور آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی رضوان الله علیه ضایعه ای سنگین برای ارباب فضل و تحقیق است. آن فقید سعید بحق پشتوانه استوار برای شیعیان آمریکا و مرجعی گرانبها برای اهل فضل بود و هیچگاه جز در مسیر ارشاد و عرضه معالم اهل بیت علیهم السلام به مراکز علمی و دانشگاهی قدمی برنداشت و در سالیان اخیر نیز کتابخانه ارزشمند خود را بمنظور آگاهی ارباب فکر وقف همین مراکز نمود.<br /> <br /> از خداوند منان، علوّ درجات ایشان و والد بزرگوارشان مرحوم آیت الله حاج شیخ کاظم دامغانی اعلی الله مقامه الشریف که از استوانه های علمی حوزه مقدسه مشهد بودند و اخوی گرانقدرشان مرحوم آیت الله حاج شیخ محمدرضا مهدوی دامغانی رضوان الله علیه که شخصیتی کم نظیر در عرصه علم و تحقیق و تدریس بشمار می آمدند، مسئلت داشته و این مصیبت بزرگ را به حضرتعالی و اخوان مکرم، برادر بزرگوار ایشان دکتر محمود و برادرزادگان فاضل و ارجمندشان و دیگر عزیزان این اسره کریمه و خاندان فضل و تقوی تسلیت گفته، برای همگان صبر و اجر مسئلت دارم.&lt;ref name=&quot;بروجردی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://fa.shafaqna.com/news/1393092/%d8%a2%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b9%d9%84%d9%88%db%8c-%d8%a8%d8%b1%d9%88%d8%ac%d8%b1%d8%af%db%8c-%d9%85%d8%b1%d8%ad%d9%88%d9%85-%d9%85%d9%87%d8%af%d9%88%db%8c-%d8%af%d8%a7%d9%85%d8%ba/<br /> |عنوان=آیت الله علوی بروجردی: مرحوم مهدوی دامغانی بحق پشتوانه استوار برای شیعیان آمریکا و مرجعی گرانبها برای اهل فضل بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پیام تسلیت دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو====<br /> حجت‌الله ایوبی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران، در پی درگذشت احمد مهدوی دامغانی، نویسنده و پژوهشگر ایرانی، پیام تسلیتی منتشر کرد.<br /> پیام تسلیت دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران در سوگ احمد مهدوی دامغانی<br /> به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران، در متن این پیام تسلیت آمده است: <br /> «ما زِ بالاییم و بالا می‌رویم»<br /> از گلستان معطر ادب و حکمت و فرهنگ ایران زمین گلی دیگر به گلزار کل پیوست؛ استاد احمد مهدوی دامغانی؛ بزرگی که فزون از هفت دهه از عمر گران بهای خویش را به گستراندن دانش و حکمت وادب پارسی سپری کرد؛ گر چه گل عمرش در این فانی کده به خاموشی گرایید؛ ولی گلاب آثارش همواره مشام جان عاشقان فرهنگ و دانایی را خوشبو و معطر خواهد کرد.<br /> نیک فرمود حکیم نظامی که:<br /> <br /> چنان خُسبان چو آید وقت خوابم که گر ریزد گلم ماند گلابم؛<br /> گل خاکی اش پژمرد اما گلاب جانش بشکفت؛<br /> <br /> اینجانب به نمایندگی از سوی کمسیون ملی یونسکوـ ایران، ضایعه درگذشت این دانشمند نجیب و علم پرور را به محضر خانواده محترم ایشان، و جامعه فرهنگی و علمی ایران زمین تسلیت عرض می‌کنم.<br /> <br /> احمد مهدوی دامغانی، ۱۳ شهریور ۱۳۰۵ در مشهد چشم به جهان گشود. این نویسنده، پژوهشگر و استاد پیشین دانشگاه‌های تهران و هاروارد ۲۷ خرداد ۱۴۰۱ دعوت حضرت حق را لبیک گفت.&lt;ref name=&quot;یونسکو&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/naghli/322981/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D9%84-%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%85%D9%84%DB%8C-%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3%DA%A9%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%88%DA%AF-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پیام تسلیت دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سعید جازاری معمویی، رئیس دانشگاه اهل بیت====<br /> «اذا مات العالم ثلم فی الاسلام ثلمه لا یسدها شی<br /> <br /> رحلت جانسوز و مولم عالم جلیل القدر، علامه گرانمایه و فرهیخته متخلق به خلق کریم، جناب استاد فرزانه آقای حاج احمد مهدوی دامغانی طاب ثراه را به اندیشمندان و نخبگان مکتب تشیع، حوزه‌های علمیه صانها الله عن التوانی و جامعه دانشگاهی تسلیت عرض می‌نماییم. آن نخبه روزگار، الگوی اهل معرفت و جمع بین محامد و محاسن حوزه و دانشگاه و زبده علمی و معرفتی این دو منزلگاه علم و اندیشه بود که سالیان متمادی رایت مکتب خردگرا و معرفت آیین تشیع را در دانشگاه‌های غرب بر افراشته نگاه داشت.<br /> <br /> ‌لسان او زمزمه توسل، نگاه او تجسم مفهوم انتظار، کردار او تجلی اخلاق کریمانه و اندیشه‌اش تداعی حکمت و معرفت بود که در پرتو این خصایص، بسا شاگرد و مشتاق که در مجلس درس او پرورش یافتند و صدها تشنه که از چشمه ارشادات و افاضات او سیراب شدند. گرچه خود را به جبر تقابل روزگار در عزلت غربت گرفتار می‌دید، مهر وجودش از تابش و چشمه تتبعش از جوشش نیفتاد و از صفای خاطر، بامدادش به جانب مشرق طوس ملتجی و غروبش به سمت سامرا ملتزم و در لب نغمه: «به مستجیری درگاهت آمدم رحمی» می‌نواخت.<br /> <br /> گوهری بود در ادب و فرهنگ بی نظیر، در تضلع و تواضع بی همتا و در ژرفای نظر و رای بی بدیل. گرچه از امواج مصایب دهر دون مصون نماند و از طریق ملالت آن، بی بهره عبور ننمود، اما نه عشقش به مکتب نشیبی دید و نه میلش به وطن کاستی یافت. گویی صلاح به این دید که نفس منفس او رونق سرزمین غربت بماند و کلامش حجت موجه اهل آن دیار. آنکه در فقاهت و اجتهادش بزرگانی همچون آیت الله العظمی مرعشی نجفی قدس الله نفسه تصدیق صادر فرمودند و در معرفتش ذو انفاس حوزه خراسان عصر معرفت گواهی مرقوم داشتند و اعیان حوزات و جامعات شهادت‌ها داده‌اند از این دار ملال رخت بربست و جمع مریدان و تشنگان تتبعات و افاضاتش را در حسرت گذاشت.<br /> <br /> بعید است که این روزگار را تاب و توان جلوه‌ای دگر همچو آن آفتاب اهل معنی فراهم آید و مادر گیتی به زایش همچون او مفتخر گردد. به نوبه خویش فقدان او را ضایعه‌ای سخت بر نسل بزرگان ادب و معرفت ایران اسلامی می‌دانم که برخی سالیان مدید در انتظار مراجعتش به موطن دست به دعا، جمله‌ای در ذکر محاسن او به ثنا و پاره‌ای در ذکر خیر او در حلقه اهل وفا بودند.<br /> <br /> قطعا در این آنات و لحظات بر مائده لطف مولایش علی بن موسی الرضا علیه التحیه و الثنا نشسته، دیده بر احسان آن اولیا نعم بسته و از محن و هموم این زمانه رسته است. یادش جاودانه این سرزمین اهل معرفت و روحش قرین عنایات اهل بیت عصمت و طهارت سلام الله علیهم باد.»&lt;ref name=&quot;برافراشته&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5517083/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87 |عنوان=مهدوی دامغانی پرچم تشیّع را در دانشگاههای غرب برافراشته نگاه داشت}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===سوابق علمی‌اجرایی===<br /> * عضو شورای عالی علمی دائرة المعارف بزرگ اسلامی: از 1392 تاکنون<br /> * تدريس عرفان اسلامی در دانشگاه مادريد: از 1353-1354ش<br /> * رئيس کانون سردفتران اسناد رسمی: از 1354ش<br /> * تدريس در دانشگاه هاروارد و پنسيلوانيا: از 1366ش/1987 تاکنون<br /> <br /> ===دیدگاه و اندیشه===<br /> ====تأكيد بر آموزش قرآن====<br /> به كسي كه نمي‌تواند قرآن را درست بخواند، نبايد اجازه ورود به دوره كارشناسي ارشد و دكتراي رشته زبان و ادبيات عرب داد. من از تمامي استادان ادبيات عرب در سراسر جهان مي‌خواهم كه به اين نكته مهم توجه كنند. من در دانشگاه، روز اول درس، قرآن را به دانشجويان مي‌دادم و اگر قرآن را بلند نبودند، به كلاس راه نمي‌دادم. محال است كسي كه قرآن را درست نمي‌خواند و نمي‌فهمد، بر ادبيات فارسي و عرب مسلط باشد. اگر چنين كسي مي‌گويد ادب فارسي يا عربي مي‌دانم، خيلي بي‌حيا بايد باشد. زيرا مبنا و پايه ادب فارسي و عربي قرآن كريم است.&lt;ref name=&quot;هاروارد&quot;/&gt;<br /> <br /> ====به نواندیشی دینی اعتقاد ندارم====<br /> من ابدا و اصلا اعتقادی به نواندیشی دینی ندارم و هرگونه نواندیشی را با اصول و فروع دین و مذهب اسلام و تشیع مغایر و معارض می‌دانم، زیرا آنچه نواندیشان به خیال خودشان از اسلام و تشیع تصور می‌کنند و ارائه می‌دهند، شیر بی‌یال و دم و خالی از دیانت و مذهب و تشیع است. آن کسانی که با حرف‌های خود انکار وحی محمدی‌ می‌کنند و به آن توهین‌ می‌کنند و توجیه می‌کنند و وحی را در حد خواب دیدن تنزل می‌دهند و در عین حال مثنوی مولوی را با قرآن مقایسه می‌کنند، همان مثنوی را نیز به درستی نخوانده‌اند، چه برسد به قرآن مجید. هر کسی وحی را نمی‌فهمد و وحی در مقام امر است نه در مقام فهم. این حرف‌ها، حرف‌های جسمیان است و از روح و اعتقاد و ایمان خالی است و بیشتر برای این است که خود را از تکالیف مذهبی خلاص کنند. نواندیشی در دین معنا ندارد، ما همان دینی را داریم که امیرالمومنین (ع) و سید الشهدا(ع) و ائمه معصومین همان را دارند. من نه تنها اعتقادی به نواندیشی ندارم، بلکه نواندیشی را مخالف دین و مذهب می‌شمارم.&lt;ref name=&quot;میراث&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://torbatema.com/1399/09/18/%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D8%A7%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A2%D9%82/|عنوان= احمد مهدوی دامغانی و میراث او}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===احمد مهدوی دامغانی از نگاه دیگران===<br /> ====[[مهدی فیروزان]]، مدیرعامل موسسه شهر کتاب[[پرونده:م ف.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> آدم‌های بزرگ، دو گونه تاثیرگذاری دارند؛ تاثیرات مشهود و تاثیرات غیرمشهود. تاثیرات مشهود شاید مصداقی و شاید عمومی باشند. همیشه این سوال در ذهنم بود و با وجود استاد احمدی مهدوی دامغانی جوابش را گرفتم که «ایرانی‌های باسواد و اهل دانش که به خارج از کشور می روند، چه نسبتی با دیگر ایرانی ها پیدا می کنند؟»<br /> حضور استاد احمد مهدوی دامغانی به نیابت از ایرانیان در آن سوی مرزها، یعنی حضور ایرانیان در جهان جدیدی که در حال شکل گیری است. اگر رجال ما بتوانند حضور موثری در عرصه بین الملل داشته باشند، ایران در آینده جهان سهیم خواهد بود.&lt;ref name=&quot;تاکید&quot;/&gt;<br /> <br /> ====حجت الاسلام والمسلمین سید محمود دعایی، مدیر موسسه مطبوعاتی اطلاعات[[پرونده:دعایی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]==== <br /> با رسیدگی های مقام معظم رهبری، استاد به هیچ عنوان ممنون الورود نیستند و می توانند به ایران بیایند. در برنامه ای به خدمت آیت الله شاهرودی رسیدم و ایشان هم به من گفت که رهبر انقلاب، بر روی حق تدریس و علم آقای دکتر تاکید زیادی دارند. دکتر مهدوی دامغانی علاوه بر دانشگاه هاروارد، استاد پروازی بسیاری از دانشگاه های معتبر دنیاست. آیت الله العظمی سیستانی در سفری که برای مداوا به لندن داشتند، هیچ کس را به حضور نپذیرفتند، اما دکتر دامغانی را پذیرفتند و ساعت ها با هم گپ و گفت داشته و صفا کردند.&lt;ref name=&quot;تاکید&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/2297034/%D8%AF%D8%B9%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF |عنوان=دعایی: رهبری روی علم دکتر مهدوی تاکید زیادی دارند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[فتح‌الله مجتبایی]][[پرونده:فتح‌الله.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> دکتر مهدوی از آن وجودهای باقیمتی است که وقتی در ایران بود، همه از وجودش بهره می‌بردند و حالا هم که خارج از ایران است، یک وجود قابل استفاده و بهره بردن است. آشنایی من با ایشان به سال 50 قبل بر می‌گردد که از دانشگاه ادبیات به دانشگاه الهیات دانشگاه تهران منتقل شدم. دکتر مهدوی در دانشگاه الهیات، زبان عرب تدریس می‌کرد. ما غالبا در اتاق دکتر یزدگردی یکدیگر را ملاقات می‌کردیم. دکتر یزدگردی کتابی درباره پرندگان می‌نوشت و از دکتر مهدوی کمک می‌گرفت. من از دیدن اطلاعاتی که دکتر مهدوی در اختیار دکتر یزدگردی می‌گذاشت، بسیار متعجب می‌شدم و می‌دیدم که این مرد چه میزان از زبان عربی آگاه است. مثلا نام‌های مختلف گنجشک را در دوره‌های عمرش می‌دانست و این لغات را به دکتر یزدگردی منتقل می‌کرد.<br /> دکتر مهدوی از نظر اخلاق و تواضع علمی، شایسته هزار گونه تقدیر و تجلیل است. ایشان به هیچ وجه دچار خودبزرگ بینی و اینگونه بیماری‌ها که برخی از جوانان و پیران رشته ما به آن مبتلا هستند، نیست. فروتنی خاص ایشان واقعا دکتر محمدی را متعجب می‌کرد چون یک بار که سوالی از دکتر مهدوی پرسید، ایشان گفت جواب این سوال را باید از استاد بدیع الزمانی پرسید. معمولاً رقبای علمی چنین کاری را در حق یکدیگر انجام نمی‌دهند.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> =====یک خاطره=====<br /> یک بار بعد از انقلاب، با مرحوم مطهری و مرحوم مفتح در اتاق دکتر مفتح در دانشکده الهیات بودیم. گفته شد که نسبت به دکتر مهدوی بی‌مهری‌هایی می‌شود. مرحوم مطهری برآشفت و گفت این حرف‌ها صحیح نیست و مهدوی از ستون‌های دانشکده الهیات است و حرف‌هایی که درباره ایشان زده‌اند، بیهوده است. با وجود سفارش‌هایی که مرحوم مطهری درباره دکتر مهدوی کرده بود، شرایطی پیش آمد که ایشان از ایران رفت و من هم دیگر ایشان را ندیدم تا چند سال پیش که در دانشگاه دنور آمریکا سخنرانی داشتم. ای‌کاش شرایط به گونه‌ای شود که اینجا و در ایران هم بشود از حضور دکتر استفاده کرد.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[مهدی محقق]]، مدیرعامل انجمن آثار و مفاخر فرهنگی کشور[[پرونده:مهدی محقق.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> به یاد دارم که در سال‌های جوانی در مدرسه سپهسالار با مرحوم مطهری، محیط طباطبایی و دکتر مهدوی جمع می‌شدیم و جلساتی داشتیم. در یکی از آن جلسات رهبر انقلاب هم آمدند. من با دکتر مهدوی قوم و خویش هستم و با هم ارتباط خانوادگی داریم. زمانی که داشتم معمم می‌شدم، آشیخ کاظم پدر دکتر مهدوی عمامه را روی سرم گذاشت. دکتر مهدوی هم به شوخی گفت: «اللهم توجّه به تاج العمامه». آشیخ کاظم هم به او گفت: تو لیاقتش را نداشتی. البته بعدها معلوم شد که من هم لیاقتش را نداشتم. به هر حال دکتر مهدوی علاقه فراوانی به ادبیات عرب داشت و همیشه هنگام ورود به مدرسه مشهد، اشعار عربی را با صدای بلند می‌خواند.<br /> بعدها استاد بزرگی را کشف کردیم که استاد بدیع الزمانی کردستانی نام داشت و نامش در این مجلس رفت. جالب و دردآور است که این مرد بزرگ ناچار بوده دفترنویس پادگانی در کرمانشاه باشد. بعد کسی ایشان را شناخته بود و کاری کرده بود که در یک دبیرستان به دبیری مشغول شود. به یاد دارم در جوانی می‌خواستم برای طلبگی به قم بروم که آیت الله وحید خراسانی رای من را زد و گفت قم از نظر ادبی قوی نیست. به مدرسه مشهد برو. به این ترتیب من هم به حوزه مشهد رفتم.<br /> در آن زمان 3 نفر الگوی من بودند و من را ترغیب به رفتن سر درس ادیب نیشابوری کردند. یکی از آن‌ها دکتر مهدوی دامغانی بود. حالا که نگاه می‌کنم این سوال به نظرم می‌رسد که واقعا آیا حیف نیست که دانشجویان ایرانی از محضرش استفاده نمی‌کنند؟ او در‌ هاروارد است و ما از وجودش بی بهره. البته در‌ هاروارد، ایشان به دانشجوها درس نمی‌دهد بلکه اساتید را تربیت می‌کند. این هم از ضایعات مملکت ماست که به جای جذب کردن، دفع می‌کنیم.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[جلال خالقی مطلق]][[پرونده:خاقی مطلق.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> دکتر مهدوی و فردوسی 3 شباهت با یکدیگر دارند. اول، ارادت هر دو به خاندان نبوت است. دوم، دلبستگی‌شان به زبان و ادبیات فارسی و سوم مهر این دو به میهن و ایران است. البته یک مورد هم هست که من درباره فردوسی حدس می‌زنم و درباره دکتر مهدوی مطمئن هستم و آن هم تواضع این مرد است. به این نکته هم اشاره کنم که بهترین و مستندترین مقاله درباره مذهب فردوسی، توسط دکتر مهدوی دامغانی نوشته شده است.&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[بهاءالدین خرمشاهی]][[پرونده:خرمشاهی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> من شاگردی دکتر مهدوی دامغانی را کرده‌ام. ممکن است بپرسید چگونه؟ انتشارات امیرکبیر از من خواست تا 4 هزار بیت بوستان سعدی را که فروغی تصحیح کرده، دوباره تصحیح کنم و غلط‌هایش را بگیرم. خُب 700 بیت از این 4 هزار بیت، عربی هستند و من هم اصلا عربی بلد نیستم. به همین دلیل از دکتر مهدوی کمک خواستم. به این ترتیب من 20 جلسه به خدمت ایشان رسیدم و دکتر هم ابیات عربی بوستان را معنی کرد. یک بار هم به خاطر دارم که از دست من به فریاد درآمد که: خرمشاهی تو چرا این قدر، کم عربی می‌دانی؟&lt;ref name=&quot;شباهت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/2297114/%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%87%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D9%84%D9%82|عنوان=شباهت‌های مهدوی دامغانی و فردوسی از نظر خالقی مطلق}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حجت‌الاسلام و المسلمین محمدجواد حجتی کرمانی[[پرونده:حجتی کرمانی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> بشریت مقصدی بالاتر از زندگی مادی دارد. انبیا و عالمان هم انسان را به خلیفه اللهی بودن و ارزش معنوی اش دعوت می کنند. استاد دامغانی، بقیه السلف ادبیات گذشته است و کسی را مثل او نمی شناسم که تا این اندازه نسبت به ادبیات گذشتگان وفادار باشد. مخاطب وقتی مقاله ای از استاد را می خواند، محظوظ می شود و به استاد آفرین می گوید.<br /> بسیاری از آیت‌الله های ما، بعد از لفظ آیت الله، عنوان دکتر دارند. حالا چرا آدمی مانند دکتر احمدی مهدوی دامغانی که در دنیای غرب به معنای واقعی حجت اسلام و آیت الله است، نباید آیت الله نامیده شود؟ این چه نوع انحصارطلبی است که ما آخوندها داریم که عنوان آیت الله را فقط برای خودمان می خواهیم؟ من می خواهم گلایه کنم. استاد مهدوی در زمینه آیت اللهی همه چیز دارد، فقط عمامه ندارد. پیشنهاد می کنم این مساله را به ایشان بگوییم.&lt;ref name=&quot;آیت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====حجت‌الاسلام و المسلمین سیدمحمد موسوی بجنوردی====<br /> دکتر احمدی مهدوی دامغانی، فرزند دانشمند معظم و ادیب توانا آشیخ کاظم دامغانی است. ایشان به حق در فقه و اصول مجتهد است و هم در ادبیات و فلسفه هم تا حدودی. اما در ادبیات به معنای واقعی مجتهد است. یعنی در ادبیات عرب اجتهاد می کرد و می کند. من، ادیب نیشابوری دوم را درک نکردم ولی می گویند که دکتر احمد در حوزه ادبیات عرب از او بهتر است. ایشان در دانشگاه هاروارد، بسیار منشا اثر است و با دایره المعارف بزرگ اسلامی نیز در ارتباط است. باید همه دعا کنیم تا خدا طول عمرش بدهد و بیت مهدوی دامغانی همیشه فروزان باشد.&lt;ref name=&quot;آیت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/amp/2297038/ |عنوان=حجتی کرمانی: چرا نباید دکتر مهدوی را آیت‌الله بنامیم؟}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حجت‌الاسلام والمسملین حسین مهدوی دامغانی، برادرزادهٔ استاد====<br /> من چند سفر زیارتی با استاد دامغانی همراه بودم، هم در مکه مکرمه و زیارت بیت‌الله‌الحرام و هم در دو سفر عتبات عالیات در خدمت ایشان بودم. ایشان یک حالت رقیق القلب و بکائی داشتند که هر وقت نام مبارک حضرت رضا(ع) می‌آمد، منقلب می‌شدند و اشک می‌ریختند و این قضیه در سال‌های آخر عمرشان شدت بیشتری پیدا کرده بود. با بالارفتن سن، بی‌تابی ایشان نیز برای زیارت حرم حضرت رضا(ع) بیشتر می‌شد کما اینکه تصاویر ارادت ایشان در حال سلام دادن به حضرت رضا(ع) در گفت‌وگو با برنامه شوکران صداوسیما را همه مردم ملاحظه کردند. <br /> ایشان علاقه‌مندی خاص و ارادت قلبی ویژه‌ای را برگرفته از مرحوم پدرشان آیت‌الله العظمی دامغانی به محضر مبارک حضرات معصومین(ع) داشتند. من چون در حرم حضرت امیرالمؤمنین(ع) و حرم حضرت امام حسین(ع) در خدمت ایشان بوده‌ام، آن حالت بکاء لا ینقطع و گریه مداوم ایشان که ناشی از رقت قلب ایشان بود را از نزدیک شاهد بودم.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> =====خاطره‌ای از دیدار استاد با آیت‌الله سیستانی=====<br /> با توجه به سوابقی که ایشان از جوانی با آیت‌الله سیستانی داشتند، مکرر اتفاق افتاده بود که خدمت این مرجع عالی‌قدر رسیده بودیم. در جلسه‌ای که من نیز در آن حضور داشتم، اظهار محبت و لطف آیت‌الله سیستانی به آقای دکتر مهدوی به نحوی بود که اطرافیان آقای سیستانی را متعجب کرده بود. وقتی افراد به ملاقات آیت‌الله سیستانی می‌روند معمولاً در حدود ۶-۵ دقیقه بیشتر وقت آقا را نمی‌گیرند ولی در جلساتی که ما به محضرشان می‌رسیدیم چیزی حدود نیم ساعت صحبت می‌کردیم. این نکته را هم نقل کنم که آیت‌الله سیستانی فرمودند: من در حال حاضر مسلط‌ ‌تر از شما به ادبیات عرب و ادبیات فارسی در عالم سراغ ندارم.&lt;ref name=&quot;بی تاب&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[محمدرضا شفیعی کدکنی]]====<br /> «دکتر احمد مهدوی تسلط حیرت آوری بر زبان عرب دارد و یکی از برجسته‌ترین فرانسوی دانان ایران است. او را نمونه ایرانی دانشمند و ایده آل می‌دانم... دکتر مهدوی از نظر من، مظهر ایمان در معنی خالص و زلال آن است».&lt;ref name=&quot;شمسا&quot;/&gt;<br /> <br /> ====دکتر علی شمسا، استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد====<br /> اینکه آن ور دنیا، انسانی مسلمان، هنگام خروج از منزل رو به بقعه نورانی حضرت رضا (ع)، دست به سینه ایستاده است و به حضرت سلام مخصوص می‌دهد: «السلام على علی بن موسی الرضا المرتضی، الأمام التقی النقی ...» چیز غریبی است.&lt;ref name=&quot;شمسا&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[دکتر محمود امیدسالار]]====<br /> استاد دانشمند دکتر احمد مهدوی دامغانی از معدود دانشمندانی است که هم از سلاله علم است، هم تحصیلات سنتی و دانشگاهی را گذرانده، و نیز شاگردانی پرورده است که از نظر اخلاقی و علمی راه و روش استاد بزرگوارشان را ادامه می‌دهند.<br /> استاد احمد مهدوی دامغانی که حافظ قرآن است در دوری از وطن نیز مایه افتخار ایرانیان بوده است و هست. به خاطر دارم که یکی از ایرانیانی که در یکی از دانشگاه‌های معتبر این سامان تدریس می‌فرماید برای من داستانی از احاطه علمی استاد روایت کرد که خود شاهد آن بود. بنده برای حسن ختام، این داستان را که بیش از ۳۰ سال پیش از او شنیده ام، در اینجا نقل به مضمون می‌کنم. این دوست می‌گفت که روزی با استاد مهدوی و مرحوم دکتر جورج مقدسی (George Makdisi ۱۹۲۰-۲۰۰۲) که از استادان نامدار عرب و سال‌ها رئیس دانشکده شرق شناسی دانشگاه پنسیلوانیا بود، در دانشگاه حضور داشته است.&lt;ref name=&quot;امید&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/88492/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1 |عنوان=درباره استاد دانشمند دکتر احمد مهدوی دامغانی از زبان دکتر محمود امیدسالار}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پروفسور فضل‌الله رضا===<br /> یکی از پرچم‌داران ادب سنتی فارسی، دکتر مهدوی دامغانی، استاد بی‌بدیل دانشگاه هاروارد آمریکاست که به ادبیات سنتی عربی و زبان فرانسه اشراف دارد. ریشه‌های بسیاری از صور خیال شاعران بزرگ ما را در ادبیات عرب شناسایی کرده است. استاد مهدوی از مدرسان و پژوهشگران حلقه استاد فروزانفر و استاد جلال همایی است که روانش، جد اندر جد، در خاندان دانشگاهی بلندآوازه محقق و مهدوی دامغانی با ادبیات فارسی و عربی عجین بوده است، سروی سایه‌فکن بر گستره معارف اسلامی، استادی خطیب و نویسنده و شاعر و خطاط. بخشی از نوشته‌های استاد مهدوی از شاهکار‌های نثر روان فارسی معاصر است.&lt;ref name=&quot;رضا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://shahraranews.ir/fa/news/113064/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%E2%80%8A-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%81%DA%A9%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C|عنوان=استاد مهدوی  دامغانی، سروی سایه‌فکن بر گستره معارف اسلامی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====پروفسور فضل‌الله رضا===<br /> یکی از پرچم‌داران ادب سنتی فارسی، دکتر مهدوی دامغانی، استاد بی‌بدیل دانشگاه هاروارد آمریکاست که به ادبیات سنتی عربی و زبان فرانسه اشراف دارد. ریشه‌های بسیاری از صور خیال شاعران بزرگ ما را در ادبیات عرب شناسایی کرده است. استاد مهدوی از مدرسان و پژوهشگران حلقه استاد فروزانفر و استاد جلال همایی است که روانش، جد اندر جد، در خاندان دانشگاهی بلندآوازه محقق و مهدوی دامغانی با ادبیات فارسی و عربی عجین بوده است، سروی سایه‌فکن بر گستره معارف اسلامی، استادی خطیب و نویسنده و شاعر و خطاط. بخشی از نوشته‌های استاد مهدوی از شاهکار‌های نثر روان فارسی معاصر است.&lt;ref name=&quot;رضا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://shahraranews.ir/fa/news/113064/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%E2%80%8A-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%81%DA%A9%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C|عنوان=استاد مهدوی  دامغانی، سروی سایه‌فکن بر گستره معارف اسلامی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمدجعفر یاحقی]]====<br /> دکتر مهدوی دامغانی از معدود اندیشمندانی است که از پنجره حوزه به دانشگاه نگاه می‌کند، به این معنی که بنیاد خانوادگی و فکری‌اش حوزوی است و از آن طریق وارد مراحل آکادمیک شده است و تفکر حوزوی‌اش بر دانشگاهی غلبه دارد. با اینکه سال‌هاست در آمریکا به سر می‌برد، استاد هچون جزیره‌ای سرشار از دانش‌های تمدن اسلامی و ایرانی است و این مشخصه در آثارش نیز متبلور است.<br /> استاد مهدوی دامغانی از نسل بزرگانی، چون بدیع‌الزمان فروزانفر و جلال‌الدین همایی است که توانست علوم حوزوی را در کنار اندیشه‌های تمدنی جدید حفظ کند و با نگاه یک دانشمند عربی‌دان حوزوی به سراغ مطالعات ادبی برود. با همین نگاه، سال‌ها در دانشگاه تهران به تدریس پرداخت.<br /> چند نکته در آثار و نوشته‌های او وجود دارد که لازم است به آن‌ها اشاره کنم. نخست نکته‌یابی و گره‌یابی از متونی است که با ادبیات عربی عجین‌اند. غور و تأمل او در ادب عرب و فقه و حدیث مثال‌زدنی است. در زمان ما افرادی مثل او بسیار کمیاب‌اند.<br /> نکته دوم تواضع علمی و شخصیت عارفانه و عالمانه اوست. این ویژگی در نوشته‌هایش نیز متبلور شده است. این ویژگی از او یک عالم عامل ساخته است. وقتی آثار او را می‌خوانید، می‌بینید که در برابر همه‌کس حتی معاصران خود تواضعی مثال‌زدنی دارد. لحن حوزوی و طلبگی و لطافت قلمش نوشته‌هایش را خواندنی کرده است. بار‌ها شده است به دنبال نکته‌ای در میان نوشته‌های دکتر مهدوی بوده‌ام و بدون آنکه قصد خواندن همه نوشته را داشته باشم بی‌اختیار همه مقاله استاد را خوانده‌ام.&lt;ref name=&quot;یاحقی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/88493/%DA%AF%D9%81%D8%AA%E2%80%8C%D9%88%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AD%D9%82%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=گفت‌وگو با دکتر محمدجعفر یاحقی، درباره دکتر مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===دیگران از نگاه احمد مهدوی دامغانی===<br /> ====آیت‌الله مطهری[[پرونده:شهید مطهری.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> ده روز قبل از مرگشان برای دیدن مرحوم دکتر مفتح به دانشکده الهیات رفته بودم که ایشان هم آمدند با هم صحبت کردیم و مرحوم آیت الله مطهری از این که طرفداران دکتر شریعتی خیلی حرف‌های بی‌جا می‌زنند و ادعای عجیب و غریب می‌کنند اظهار نگرانی می‌کرد و ناراحت بود.<br /> به من گفت به آقای حاج شیخ (یعنی پدر من) می‌خواهم بنویسم که ایشان چیزی خدمت آقای خمینی عرض کند چیزهای دیگری هم گفت که آن‌ها را نمی‌توانم بگویم. خدایش رحمت کند! صبح 12 اردیبهشت که شهید شد، پس از آن که به من خبر رسید پدرم به من تلفن کرد که آیا خبر راست است؟! وقتی صحت خبر را گفتم پشت تلفن گریه کرد ایشان خیلی آیت‌الله مطهری را دوست داشتند. مرحوم امام خمینی هم در جواب تسلیت برای خراسانی‌ها، به مرحوم پدرم نامه نوشته بودند. در تشییع‌اش های‌های گریه می‌کردم.&lt;ref name=&quot;شهید&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شهید بهشتی[[پرونده:شهید بهشتی.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> ما 30 سال با هم رفاقت داشتیم با او از سال 1324 -که دانشجوی الهیات (یعنی دانشکده معقول و منقول) بود- دوست بودیم. او که دبیر شد من هم دبیر بودم. بعد به آلمان رفت و همیشه با هم ارتباط داشتیم. او رئیس یک قسمت کتابخانه کتاب‌های درسی بود. با مرحومان (شیخ محمدجواد) باهنر و سیدرضا برقعی -که محل کارشان نزدیک خانه ما بود- رفت و آمد داشتیم. دکتر بهشتی به من دلداری می‌داد که دلواپس نباش خیلی حرف می‌زنند ولی خیالت راحت باشد. من هستم. وقتی او شهید شد خیلی دلم سوخت نه برای خودم که یکی را از دست دادم؛ چون واقعاً یک نعمتی بود.&lt;ref name=&quot;شهید&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شهیدان رجایی و باهنر[[پرونده:شهیدان.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]====<br /> من رجایی را نمی‌شناختم ولی می‌دانستم مرد خوبی است. وقتی به آمریکا رفته بود و اخبار را می‌خواندم به سادگی و صفای ذهنش احسنت و آفرین گفتم. خدایش بیامرزد! وقتی باهنر شهید شد، بر او هم خیلی گریه کردم و خیلی منقلب شدم. فی‌الواقع خیلی دلم سوخت. اگر بدانید جواد باهنر چقدر شریف بود! این مرد معصوم بود و روح مجسم بود. اصلاً نمی‌توانست بدی را تصور کند. او شاگرد من بود. به قدری آدم صاف و خوبی بود و به قدری آدم شریفی بود... که الان به گریه می‌افتم. خدایش بیامرزد! یک لا قبا و یک پیراهن کرباسی؛ در حالی که نخست وزیر بود. هیچ کدام از این‌ها هیچ بهره مادی از انقلاب نبردند. شهادت باهنر مرا بسیار منقلب کرد. درست مثل شهادت مرحوم آقای بهشتی و مرحوم آقای مطهری رحمت الله علیهما&quot;.&lt;ref name=&quot;شهید&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.ghatreh.com/news/nn64114083/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85|عنوان=خاطرات دکتر مهدوی دامغانی از شهادت ۳ نفر از یاران امام (ره) }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====علامه قزوینی====<br /> کتاب‌هایی که مرحوم قزوینی تصحیح کرده بود، در کتابخانه ما بود و من اینها را نگاه می‌کردم. قزوینی در طبقه درس‌خوانده نامی مشخص و آشنا بود، احتیاجی به معرفی نداشت. هر کس که مختصری در ادب کار کرده بود، ارادتمند قزوینی بود و برای سلامت ایشان دعا می‌کرد. من سال ۱۳۲۴ آمدم به تهران و از سال ۱۳۲۵ تا دو روز قبل از فوت مرحوم قزوینی در۱۳۲۷، خدمتشان می‌رسیدم. پنج شش مقاله هم در این زمینه نوشتم. خدا رحمتش کند! وجود لطیف ظریفی بود. خیلی عاشق علم و ادب بود؛ شیعه خیلی متعصبی هم بود. نسبت به کسانی که به حضرت امیر (صلوات الله علیه) بی‌ارادت و بی‌ادب هستند، سختگیر بود و خودش مشتاقانه ارادتمند امیرالمؤمنین (صلوات الله علیه) بود. یک روز عید غدیر سال ۲۶ یا ۲۷ بود، رفتم خدمت ایشان، خیلی خوشحال شد و گفت: مچه خوب کردی که عید غدیر آمدی» و گله کرد که: چرا دیگران نیامدند؟ فرمودند: «عید غدیر هویت شیعه است و باید قدر دانسته شود.»&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====مقایسه [[بدیع‌الزمان فروزانفر]] و [[جلال‌الدین همایی]]====<br /> مرحوم فروزانفر آیتی بود. اگرچه عنوان آیت‌الله برای فقها اطلاق می‌شود. اگر برای ادیب هم چنین لقبی بتوان گفت، ایشان آیت‌الله‌العظمی بود. خدا رحمتش کند! من مقاله‌ای درباره ایشان نوشتم به نام «استادی که آسمان بر سر چون اویی در ایران سایه نینداخت». نوع منحصر به فردی بود. من هیچ کسی مثل فروزانفر نیافتم، چه در حافظه از ادب عرب و عجم، و چه در مراتب علمی. مرحوم قزوینی مکرر از استاد فروزانفر در کتاب‌هایش نام برده و همیشه هم به ما می‌گفتند: «الان دیگر مثل آقای فروزانفر نیست» و درست می‌گفت. فروزانفر چیز عجیبی بود؛ موجودی بود که نمی‌شد گفت کس دیگری مثل او در آن دوران باشد؛ اما مرحوم همائی از نظر اخلاقی از استاد فروزانفر بهتر بود.<br /> مرحوم علامه همائی دنبال جاه و مقام نبودند؛ به سیاست کم‌توجه بود و دلش می‌خواست در فقر باشد؛ اما استاد فروزانفر علاقه زیادی به پست و مقام داشت و دلش می‌خواست در صدر باشد. در سیاست هم قواعد مشخصی نیست. از دکتر مدرس رضوی شنیدم که دو روز پیش از وفات استاد فروزانفر، ایشان را نزد دکتر نهاوندی دیدم که دکتر گفت: «قلب شما مثل ساعت کار می‌کند و قلب جوانی دارید.» احتمال می‌دهم استاد فروزانفر از موضوع بیرون رفتنش از چرخه تدریس در دانشگاه تهران توسط دکتر جهانشاه صالح و بازنشستگی زودتر از موعد، آزرده‌خاطر شد و همین باعث سکته قلبی ایشان شد. به نظرم دلشکسته شده بود. شاید علت مرگ ایشان همان بود که از کار تدریس بازمانده بود و زودتر اجباراً بازنشسته‌اش کرده بودند. این موضوع برای ایشان گران تمام شده بود.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====جایگاه [[بدیع‌الزمان فروزانفر]]====<br /> من مثل فروزانفر ندیدم. من که هیچ، ایران مثل او ندیده است. جامع صفات والا بود. در روزگار ما کمتر کسی به آن حد از جامعیت رسید. مرد شریف و نجیبی بود و بزرگوار و دلسوز؛ تنفر و تکبری در مقابل زیردستان نداشت. نهایت توجه را به آنها داشت و فروتن بود. نسبت به همکارانش با کمال احترام و ادب رفتار می‌کرد؛ خودشناس بود. خودشناسی یکی از بالاترین صفات است. مولای ما امیرالمؤمنین می‌فرماید: «رحم الله امرء عرف قدره و لم یتعد طوره: خدا رحمت کند کسی را که قدر خودش را بداند.» فروزانفر اندازه خودش را می‌شناخت و بیشتر از اندازه خود، نه کاری می‌کرد و نه حرفی می‌زد. این زمان کمتر کسانی هستند که قدر خودشان را بدانند؛ لاف‌زنی‌های زیاد. همه بدون شاهد، از گذشته می‌گویند! اما هیچ وقت مرحوم فروزانفر ندیدم حرف بی‌سند بزند. مدعی نیستم استاد فروزانفر از نظر دینی مثل مرحوم شهابی و استاد مدرس رضوی بود، نه، شاید یک سهل‌انگاری‌ها داشت، اما فوق‌العاده نسبت به پیامبر اکرم(ص) و ائمه (علیهم السلام) احترام می‌گذاشت. ندیدم و نشنیدم که نام پیامبر گرامی برده شود و احترام استاد فرزانفر، جلی و عیان نشان داده نشود. ندیدم و نشنیدم که نام حضرت امیر(ع) گفته شود و استاد فروزانفر نعت ایشان را نیاورد. یک خاطره از یک مجلس روضه یادم آمد.&lt;ref name=&quot;علامه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://fa.shafaqna.com/news/1393661/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%82%D8%B2/ |عنوان=خاطرات استاد مهدوی دامغانی از علامه قزوینی: با راهنمایی‌های ایشان بود که راه برای بنده روشن شد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نامه‌ها===<br /> ====پاسخ تشکرآمیزحجت الاسلام والمسلمین سید حسن خمینی از دکتر احمد مهدوی دامغانی ====<br /> <br /> بسمه تعالی<br /> <br /> مخدوم عزیز و استاد گرانقدر، جناب آقای دکتر احمد مهدوی دامغانی دامت برکاته<br /> <br /> مرقومه جناب عالی که امروز در روزنامه وزین اطلاعات شرف نشر یافت، بیش از آنکه تکریم حقیر باشد، نشان بزرگواری سرکار مستطاب عالی است. از حسن توجهتان و دقت نظرتان کمال تشکر را دارم.<br /> <br /> کتاب «تحریر توحید» که اگر شرفی دارد، به سبب انتساب به ارزشمندترین علوم و قرابت به ملأ اعلاست، نتیجه مباحثات و استنتاجاتی است که حقیر نیز در بخشی از آن سهیم هستم. نگاه عیب‌پوشتان مشوق همیشگی است؛ چنان که محبت دیگر اساتید نیز چنین بود. از اینکه به لطف آقای دعایی شمول توجهتان به این کتاب هم تعلق گرفت، از ایشان هم کمال تشکر را دارم.<br /> <br /> جا دارد یادآوری کنم که همت برادرم جناب آقای محمود صادقی در «تحریر توحید» نباید مغفول بماند و همت ایشان نیز همواره در غنای اثر مورد نظر است.<br /> <br /> لطفتان بادوام و سایه‌تان مستدام.<br /> <br /> سیدحسن خمینی&lt;ref name=&quot;حسن&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-5/916083-%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C |عنوان=پاسخ تشکرآمیزحجت الاسلام والمسلمین سید حسن خمینی از دکتر احمد مهدوی دامغانی }}&lt;/ref&gt;<br /> ==آثار و کتاب‌شناسی==<br /> [[پرونده:|250px|thumb|چپ]]<br /> ===کتاب‌ها===<br /> * چهار مقاله دربارۀ مولی الموالی علی (ع) و داستان ضامن آهو، تهران، اميرکبير، 1385ش؛<br /> * رساله دربارۀ خضر عليه‌السلام، تهران، نشر کتاب مرجع، 1386ش؛<br /> * مقالاتی در حديث ديگران، تهران، مؤسسه نشر تير، 1383ش؛<br /> *‌ (تصحيح) المجدی فی انساب الطالبيين، اثر ابن صوفی، انتشارات کتابخانه آية الله مرعشی نجفی، 1409ق؛<br /> * مقدمه بر: تاريخ جمع قرآن، اثر محمدرضا جلالی نائينی، تهران، نشر نقره، 1365ش؛<br /> * مقدمه بر: زن در عرفان و تصوف اسلامی، اثر فريده مهدوی دامغانی، تهران، نشر تير، 1379ش؛<br /> * (تصحيح) کشف الحقايق، اثر عزيز نسفی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1344ش؛<br /> *‌ مقدمه بر: کمدی الهی، اثر دانته، مترجم فريده مهدوی دامغانی، مؤسسۀ نشر نی، 1378ش؛<br /> * (تصحيح) نسمة السحر بذکر من تشيع و شعر، اثر يوسف بن يحيی صنعانی، وزارت امور خارجه، 1380ش؛<br /> <br /> ===کتب تحقیقی===<br /> ۱. کشف الحقائق نَسَفی _ تحقیق و تحشیه<br /> ۲. المَجدی فی أنساب الطّالبیّین _ تحقیق<br /> ۳. نَسمةالسَّحر بذکر من تشیَّع و شعر _ تصحیح،تحقیق<br /> ۴. دیوان خازن (عبداللّٰه بن احمد خازن) تصحیح و تحقیق<br /> ۵.الوحشیات&lt;ref name=&quot;بیوگرافی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://harfetaze.com/243395/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B9%DA%A9%D8%B3/ |عنوان= بیوگرافی احمد مهدوی دامغانی نویسنده و همسر و فررندانش }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===مقالات===<br /> * &quot;مقدمه‌ای در باب اخبار النحويين قاضی سيرافی&quot;، گزارش ميراث، مرداد-آبان 1391، سال 6، شماره 52؛<br /> * &quot;يک احتمال: الابنية يا النبئة&quot;، گزارش ميراث، آذر و دی 1387، شماره‌های 27 و 28؛<br /> * &quot;معرفی اجمالی دو نسخۀ خطی: شرح اشارات امام فخر رازی- شرح العدة فی اللغة&quot;، نامه بهارستان، پاييز 1387، شماره 13 و14؛<br /> * &quot;سهم ايرانيان در ادب صوفيانه عرب در نظم و نثر&quot;، ايران‌نامه، زمستان 1371، شماره 41؛<br /> * &quot;مذهب فردوسی&quot;، ايران‌شناسی، بهار 1372، شماره 17؛<br /> * &quot;عقايد نظامی در توحيد و صفات باريتعالی&quot;، ايران‌شناسی، پاييز 1370، شماره 11؛<br /> * &quot;محاکمه قضايی در زمان قاجاريه&quot;، حافظ، خرداد 1383، شماره 3؛<br /> * سلسله مقالات &quot;مآخذ ابيات عربی مرزبان‌نامه&quot;، يغما، از فروردين 1345، شماره 213 تا بهمن 1346، شماره 235؛<br /> * &quot;ديوان خازن، گوهری نويافته&quot;، گزارش ميراث، آذر- اسفند 1391، شماره 5 و 6؛<br /> * &quot;دربارۀ ترجمۀ فارسی تذکرة السامع و المتکلم&quot;، گزارش ميراث، بهمن و اسفند، 1390، شماره 49؛<br /> * ”زن در داستان‌های قرآن&quot;، بخارا، مهر و دی 1388، شماره 72 و 73؛<br /> *‌ &quot;خاطراتی از محکمه انتظامی سردفتران و دفترياران&quot;، کانون، اسفند 1387، شماره 90؛<br /> * &quot;مأخذ ابيات عربی مرزبان نامه&quot;، يغما، از آبان 1344، شماره 208 تا بهمن 1346، شماره 234؛<br /> <br /> <br /> ===سخنرانی‌ها===<br /> * &quot;آشنايی با فلسفه و تکنولوژی غرب نبايد به دور شدن از پيشينۀ فرهنگی نيانجامد&quot;، کيهان فرهنگی، بهمن 1370، شماره 80؛<br /> * &quot;ارتباط فرهنگها، زمينه استقلال فرهنگی&quot;، کيهان فرهنگی، شهريور 1363، شماره 6؛<br /> <br /> ===معرفی تعدادی از آثار===<br /> [[پرونده:|60px|بی‌قاب|راست|هیچ]]<br /> ====[[چهار مقاله درباره مولی الموالی علی (ع) و داستان ضامن آهو]]====<br /> در این کتاب با استناد به منابع مختلف از مایملک حضرت علی(ع) و وقف نمودن آن‌ها، ازدواج حضرت امیرالمومنین علی(ع) با فاطمه‌ زهرا(س)، نیز داستان به عروسی یا مهمانی رفتن فاطمه‌ زهرا(س) و ضامن آهو شدن امام رضا(ع) سخن رفته است. گفتنی است منظومه‌ٔ &quot;مهمانی رفتن حضرت زهرا&quot; پیش‌تر در مکتب‌خانه‌ها تدریس می‌شده و در حدود هفتاد بیت داشته است. اولین بیت این منظومه چنین است: &quot;باز به طرف چمن بر اثر نوبهار/ آن‌چه به دل غنچه داشت کرد همه آشکار&quot;<br /> این منظومه بعدها در مجالس مولودی‌خوانی به کار گرفته شد.&lt;ref name=&quot;چهار&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://ketabnak.com/book/118497/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B9-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B6%D8%A7%D9%85%D9%86-%D8%A2%D9%87%D9%88|عنوان=چهار مقاله درباره مولی الموالی علی (ع) و داستان ضامن آهو | کتابناک}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==منبع‌شناسی==<br /> [[پرونده:برخی مکاتبات.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]<br /> {{بلی}} [[برخی مکاتبات استاد جلال الدین آشتیانی با استاد احمد مهدوی دامغانی]]، اثر [[منوچهر صدوقی سها]]: کتاب حاضر مجموعه سیزده نامه از استاد ( سیدجلال الدین آشتیانی ) به استاد (احمد مهدوی دامغانی) است؛ که از سوی آقای مهدوی در اختیار آقای ( صدوقی سها ) قرار گرفته است. گفت و گویی با استاد مهدوی دامغانی درباره سید جلال الدین آشتیانی و مقاله ای از همو در سوگ ایشان، ضمیمه کتاب است.&lt;ref name=&quot;برخی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.iranketab.ir/book/61021-correspondence|عنوان=کتاب برخی مکاتبات استاد جلال الدین آشتیانی با استاد احمد مهدوی دامغانی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> [[پرونده:آیینه.jpg|100px|بی‌قاب|راست|هیچ]]<br /> {{بلی}} [[آیینه در برابر خورشید]] اثر سیدحسین حسینی نورزاد:<br /> این کتاب که به کوشش سیدحسین حسینی نورزاد و سیدمحسن علوی زاده جمع آوری شده است، حاصل ۲۰ جلسه پرسش و پاسخ از استاد علامه دکتر مهدی مهدوی دامغانی، از علمای نادر و به قول خودش طلبه ای، پسر طلبه‌ای دیگر است. سوالات در این کتاب، درباره زندگانی دکتر مهدی مهدوی دامغانی و مصاحبه‌ها در آذر۱۳۹۲ تا آذر ۱۳۹۳ هفته‌ای یکی دوبار و هربار حدود دو تا دو ساعت و نیم است. علامه به قول خودش، خاطرات و حوادث تاریخی را از دوسالگی به کمک ذهن خلاقش به یاد داشت. در پایان کتاب دو مقاله منسوب به استاد آمده است. یکی با عنوان «در معرفی استاد» نوشته شیخ محمدباقر مهدوی دامغانی و دیگری «خورشید در آیینه» به قلم دکتر فریده مهدوی دامغانی، دختر دانشمند استاد، درباره پدرش که خود اعجوبه‌ای است با دانستن پنج زبان زنده دنیا و نوشتن ۶۰۰کتاب و ترجمه برخی ادعیه و کتب شیعه به زبان‌های دیگر دنیا و دارنده جوایز متعدد ملی و بین المللی. در «آینه در برابر خورشید»، تصاویر متعددی از بزرگان علم و ادب همچون موزه ساکنی به غنای کتاب افزوده است. کتاب به بیشتر از یک بار خواندن می‌ارزد. این اثر را در ۴۳۹صفحه، «نشر نی» به قیمت ۹۸هزار تومان در سال۱۳۹۹ به زیور طبع آراسته است.&lt;ref name=&quot;شمسا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shahraranews.ir/fa/news/82086/%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF |عنوان=دیدار و شناخت زندگی استاد دکتر احمد مهدوی دامغانی در کتاب «آینه در برابر خورشید»}}&lt;/ref&gt;<br /> &lt;ref name=&quot;آیینه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.iranketab.ir/book/44476-mirror-against-the-sun |عنوان=کتاب آیینه در برابر خورشید اثر سیدحسین حسینی نورزاد | ایران کتاب}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B8%D9%87%D8%B1_%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%AF%D9%87%D9%85&diff=47333 2022-06-20T10:17:51Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | عنوان = ظهر روز دهم<br /> | تصویر = Zohre ruze dahom1.jpg<br /> |اندازه تصویر = <br /> | زیرنویس تصویر = <br /> | نویسنده = [[قیصر امین‌پور]]<br /> | تصویرگر = محمد خزایی<br /> | طراح جلد = <br /> | زبان = <br /> | مجموعه =<br /> | موضوع = <br /> | سبک = نیمایی <br /> | ناشر = برگ&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.ketab.org.ir/bookview.aspx?bookid=6250|عنوان= دربارهٔ منظومهٔ ظهر روز دهم}}&lt;/ref&gt;<br /> | ناشر فارسی =<br /> | محل انتشارات = تهران<br /> | تاریخ نشر = ۱۳۶۵<br /> | تاریخ نشر فارسی =<br /> | محل ناشر فارسی =<br /> | نوع رسانه = <br /> | صفحه = ۲۸&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&amp;id=543793&amp;pageStatus=0&amp;sortKeyValue1=sortkey_title&amp;sortKeyValue2=sortkey_author|عنوان= داده‌هایی دربارهٔ منظومهٔ ظهر روز دهم}}&lt;/ref&gt;<br /> | شابک =<br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> [[پرونده:Zohre ruze dahom2.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''از صفحه‌های آغازینِ چاپ نخست'''&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:Gheisar zohre ruze dahom.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''[[قیصر امین‌پور]]'''&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:Zohre ruze dahom7.png|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''چاپ دیگر'''&lt;/center&gt;]]<br /> '''ظهر روز دهم''' منظومه‌ای روایتگر قهرمانی‌های قاسم‌بن‌حسن(ع) در حماسهٔ عاشورای حسینی به‌سُرایشِ [[قیصر امین‌پور]] است. این منظومه، نخست در سال۱۳۶۵ منتشر شد و در سال۱۳۸۷ به چاپ سوم خود رسید. <br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> ''منظومهٔ ظهر روز دهم'' یک تجربهٔ موفق در زمینهٔ وحدت موضوعی و وحدت عاطفه است که تصویرها و عناصر شعری آن باهم ارتباط دارند. این منظومه پر از تصویرپردازی است و شش بخش دارد که مانند شش پرده از یک نمایشنامه است.{{سخ}} <br /> در این اثر، عاشورا با زیبایی خاصی در شعر کودک و نوجوان تجلی پیدا کرده است و شاعر به‌نیکی نشان داده است که اشعار مذهبی برای کودکان و نوجوانان امروزی نیز می‌تواند تأثیرگذار باشد و در ذهن آن‌ها نقش ببندد.{{سخ}} <br /> شاعر در این منظومه مفاهیمی همچون وطن‌دوستی، پایداری، استقامت و کوشش برای برافراشتگی پرچم حق را پرورانده و به مخاطبش در گروه سنی نوجوان القا کرده است. قیصر امین‌پور که از برجسته‌ترین شاعران آیینی عاشورایی است و واقعهٔ کربلا از محورهای اصلی شعرش محسوب می‌شود، شعر عاشورایی را از قیاس و افراطی‌گری و کلیشه زدوده و برای اصلاح جریان نوگرایی در این گونهٔ شعر قدم برداشته است. او برای سرودن ابیاتش تصاویر تکراری را کنار گذاشته و با حفظ حریم و حرمت واقعهٔ کربلا تجربه‌های شاعری خود را در خلق تصویرهای نو به کار گرفته است. امین‌پور گفتمان علمی دانشگاهی را با رویکردی عقلانی و انتقادی و زیباشناختی به حوزهٔ شعر عاشورایی تزریق کرده و با پرهیز از عامه‌گرایی، شعر نابی در این حوزه سروده است. وی <br /> با قدم‌برداشتن در تغییر رسالت هنری این حوزهٔ شعر، تحولِ چشم‌گیر و ماندگاری را رقم زده است.{{سخ}}<br /> نقل است در واقعهٔ کربلا نه یا ده کودک شهید شدند که قاسم‌بن‌حسن(ع) یکی از آن‌هاست. منظومهٔ ظهر روز دهم، برگزیدهٔ جشنواره کتاب کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، رشادت‌های قاسم(ع) را برای مخاطبانش روایت می‌کند. <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ==برای کسانی که کتاب را نخوانده‌اند==<br /> ===منظومهٔ ظهر روز دهم روی بیلبورد===<br /> [[پرونده:Zohre ruze dahom9.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''درخشش ابیات [[قیصر امین‌پور|قیصر]] در مشهدالرضا'''&lt;/center&gt;]]<br /> در محرم۱۳۹۸، بیلبوردهایی در شهر مشهد مقدس نصب شد که اشعار منظومهٔ ''ظهر روز دهم'' روی آن‌ها نوشته شده بود.&lt;ref name= ''بیلبورد''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mashhadfori.com/detail/141725/%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%28%D8%B9%29|عنوان= پویش مشهد برای حسین(ع)}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===یک بند در معرفی خلاصهٔ کتاب===<br /> «نرگس انصاری» نویسندهٔ کتاب «عاشورا در آیینهٔ شعر معاصر» این منظومه را به یک نمایشنامه تشبیه کرده است که شش پرده دارد. پردهٔ اول با معرفی روز عاشورا و سرزمین کربلا آغاز می‌شود. پردهٔ دوم، نشان‌دهندهٔ سکوت حاکم در کربلاست که با فریاد «هل من ناصر» امام شکسته می‌شود؛ فریادی که در طول زمان و مکان انعکاس می‌یابد. در ادامهٔ فریاد امام و در پردهٔ سوم، سکوت، باز همهٔ دشت را فرامی‌گیرد؛ اما ناگاه کودکی از میان خیمه بیرون می‌آید. شاعر به توصیف کودک پرداخته است و محاورهٔ میان او و امام را بازگو می‌کند. در پردهٔ چهارم، شاعر کودک را در میدان نبرد در حال رجزخوانی به‌تصویر میکشد؛ حمله به دشمن، توصیف مردانگی و شجاعت کودک، در ادامهٔ صحنه‌های این تصویر تکرار می‌شود. در پردهٔ پنجم، کودک را تنها در میدان نبرد می‌یابیم و اضطراب و دلهرهٔ آسمان و زمین را حس می‌کنیم. و سرانجام در پردهٔ ششم، قصهٔ جاودانگی کودک در تاریخ رقم می‌خورد و خون او در رگِ گُل، لاله و رنگین‌کمان جریان می‌یابد و روزی که با عاشورا آغاز شده بود و با عشقی که تنها بود، اکنون در روز عاشورا و با همان عشقی که همچنان حضور دارد، پایان می‌پذیرد.&lt;ref name= ''همایش''&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= تجلی و نمایش لحن در منظومهٔ ظهر روز دهم|ژورنال= همایش ادبیات فارسی معاصر|سال= ۱۳۹۵|شماره= |دوره= اول}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===دلیل شهرت===<br /> مهم‌ترین رویکرد [[قیصر امین‌پور]] تحول شعر عاشورایی برای مخاطب نوجوان است. او کوشیده تا با نگرش و جهان‌بینی یک نوجوان به مفاهیم عمیق و جریان‌ساز نهضت عاشورا بنگرد و شناخت درست او از مخاطبش سبب شد تا کودکان و نوجوانان خودشان را با مفاهیم عاشورایی بیگانه نپندارند و حتی احساس همذات‌پنداری نیز در آنان زنده شود و با ادبیات آیینی و مذهبی همراه شوند.&lt;ref name= ''ایرنا''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.irna.ir/news/83468861/%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D9%87%D9%85-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D9%84%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B9-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2|عنوان= «ظهر روز دهم»؛ روایت دل‌دادگی حضرت قاسم(ع)}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ===تقدیم‌شده به===<br /> [[قیصر امین‌پور]] ''منظومهٔ ظهر روز دهم'' را به شهید نوجوان «جمشید افتخار» تقدیم کرده است و در تقدیمیه چنین نوشته است:<br /> &lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt; <br /> {{سخ}}'''تقدیم به شهید «جمشید»<br /> {{سخ}}'''و همه «افتخار»آفرینان نوجوان{{سخ}}<br /> &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; <br /> <br /> ===چرا باید این کتاب را خواند===<br /> خوانشِ منظومهٔ بلند ظهر روز دهم از این جهت که ویژگی‌های یک شعر نوجوانانه را دارد و در این زمینه می‌تواند معیار مناسبی باشد مفید است و همچنین با نوآوری‌ها و برازندگی‌هایی که دارد، حوزهٔ شعر آیینی را به خوانندگان باز می‌شناساند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://ayoobbahram.blogfa.com/post/529|عنوان= خوانشی از منظومهٔ بلند ظهر روز دهم؛افشین علاء}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> رنج‌ها و مصیبت‌هایی که در واقعهٔ عاشورا بر حسین‌بن‌علی(ع) و یارانش وارد شد ممکن است به‌سبب تلخی حادثه برای ردهٔ سنی نوجوان بازتاب خوبی نداشته باشد؛ ازاین‌رو [[قیصر امین‌پور|امین‌پور]] با بیانی عاطفی و نگاهی محبت‌آمیز، آنچه را که در کربلا گذشته برای کودکان و نوجوانان سروده است.&lt;ref name= ''ایرنا''/&gt; <br /> <br /> ==برای کسانی که کتاب را خوانده‌اند==<br /> {{جعبه گفتاورد |نقل‌قول=&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt;'''ابیاتی از این منظومه:{{سخ}}'''شور محشر بود'''{{سخ}}'''نوبت يک يار ديگر بود'''{{سخ}}'''باز ميدان از خودش پرسيد:'''{{سخ}}'''«نوبت جولان اسب کيست؟!»'''{{سخ}}'''دشت، ساکت بود'''{{سخ}}'''از ميان آسمان خيمه‌های دوست'''{{سخ}}'''ناگهان رعد گران برخاست'''{{سخ}}'''اين صدای اوست!'''{{سخ}}'''اين صدای آشنای اوست'''{{سخ}}'''اين صدا از ماست!'''{{سخ}}'''اين صدای زادهٔ زهراست.'''{{سخ}}'''«هست آيا ياوری ما را؟!»'''{{سخ}}'''کودکی از خيمه بيرون جست'''{{سخ}}'''کودکی شور خدا در سر'''{{سخ}}'''با صدايی گرم و روشن'''{{سخ}}'''گفت:'''{{سخ}}'''«اينک من،'''{{سخ}}'''ياوری ديگر»'''{{سخ}}'''آسمان، مات و زمين، حيران'''{{سخ}}'''چشم‌ها از يک‌دگر پرسان'''{{سخ}}'''«کودک و ميدان؟!»'''{{سخ}}'''کار کودک خنده و بازی‌ست!'''{{سخ}}'''در دل اين کودک اما شوق جانبازی است!'''{{سخ}}'''پچ‌پچی در آسمان پيچيد:'''{{سخ}}'''کيست آن مادر، که فرزندی چنين دارد؟!'''{{سخ}}'''و صدای آشنا پرسيد:'''{{سخ}}'''«آی کودک، مادرت آيا خبر دارد؟!»'''{{سخ}}'''کودک ما گرم پاسخ داد:'''{{سخ}}'''«مادرم با دست‌های خود'''{{سخ}}'''بر کمر، شمشير پيکار مرا بسته‌ست!»<br /> '''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/center&gt;|تراز=چپ|عرض=۲۲%|رنگ پس‌زمینه=yellow}}<br /> <br /> <br /> ===از میان یادها===<br /> ====تغییر نشر====<br /> ابتدا انتشارات برگ این منظومه را در سال۱۳۶۵ منتشر کرد. بعد از تعطیلی این انتشارات، بار دیگر انتشارات سروش وابسته به صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران منظومه را به‌چاپ رساند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://hvasl.ir/news/9310|عنوان= منظومه‌ای که لرزه در قلب‌های آهنین انداخت}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ====بازتاب در توئیت‌ها و نوشته‌های مجازی====<br /> یکی از کاربران شبکهٔ اجتماعی کتاب گودریدز «Goodreads» نوشته است: «این منظومه رو دیشب خواندم و واقعاً عجب زبانی و عجب شور و معرفتی در بندبند آن موج می‌زند. روایتی از حضور یک نوجوان در میانهٔ نبرد که مرحوم [[قیصر امین‌پور]] هنرمندانه تصویرسازی کرده و موقعیت را پیش چشم خواننده روایت کرده است. امین‌پور در این منظومه سراغ شهدای گمنامی رفته که به تکلیف خویش عمل کردند.»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.goodreads.com/book/show/18662123|عنوان= نظرها دربارهٔ منظومهٔ ظهر روز دهم}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===زمان‌نگار منظومهٔ ظهر روز دهم===<br /> * '''۱۳۶۵''' چاپ نخست، انتشارات برگ<br /> * '''۱۳۷۳''' چاپ دوم، انتشارات سروش وابسته به صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران<br /> * '''۱۳۸۷''' چاپ سوم، انتشارات سروش وابسته به صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران<br /> <br /> ===محل نوشته شدن در کتاب===<br /> مکانی که این منظومه در آن روایت می‌شود صحرای کربلا است.&lt;ref name= ''ایرنا''/&gt; <br /> <br /> ===نیمایی نوجوانانه===<br /> [[قیصر امین‌پور]] این منظومه را به‌سبک نیمایی سروده است.&lt;ref name= ''ایرنا''/&gt; او برای روایت واقعهٔ عاشورا از بحر رمل بهره برده و رکن فاعلاتن را به‌صورت متفق‌الارکان به‌کار گرفته است. رمل از بحرهای پرکاربرد در شعر نیمایی است و به شعر پویایی می‌بخشد که این پویایی برای سن نوجوان مناسب است، همچنین موسیقی قافیه‌ها نیز سببِ ارتباط بهتر نوجوان با ابیاتِ این منظومه شده است. استفاده از بحر رمل اسلوب این منظومهٔ حماسی را مستحکم کرده است و نیز تعدد قافیه‌ها، اتفاق رکن‌ها و نزدیکی شعر به قالب‌هایی مثل چهارپاره و مثنوی، شکل این نیمایی را از نیمایی‌های دیگر امین‌پور متمایز کرده است؛ تا اندازه‌ای که شاید بتوان لقب نیمایی نوجوانانه را بر این شکل نهاد.&lt;ref name= ''ادب''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://shahrestanadab.com/Content/ID/5943/%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D9%87%D9%85-%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D9%85-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D9%82%DB%8C%D8%B5%D8%B1-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%BE%D9%88%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DB%8C%D9%84%D9%88%D9%81%D8%B1-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C|عنوان= منظومهٔ‌ خورشیدی قیصر امین‌پور}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===محتوا&lt;ref name= ''ادب''/&gt;===<br /> منظومهٔ ظهر روز دهم با توصیف آغاز می‌شود که برای مخاطب نوجوان جذاب است و به کار بردن واژهٔ عشق از همان ابتدا مفاهیم کلی را به ذهن متبادر می‌کند:<br /> &lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; <br /> {{سخ}}'''عشق تنها بود{{سخ}}<br /> '''کربلا آن روز غوغا بود{{سخ}}<br /> &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; <br /> در ادامه توصیف‌هایی از رنگ سرخ در بادها نوشته شده که گرمای سوزان و جبههٔ دشمنان که سرخ‌پوش بودند را در ذهن تداعی می‌کند: <br /> &lt;span style=&quot;color:#DC143C&quot;&gt; <br /> {{سخ}}'''آتش سوز و عطش بر دشت می‌بارید{{سخ}}<br /> '''در هجوم بادهای سرخ{{سخ}}<br /> '''بوته‌های خار می‌لرزید{{سخ}}<br /> &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> در مصراع‌های بعدی شاعر چنین سروده است که &lt;span style=&quot;color:#DC143C&quot;&gt; '''از عرق پیشانی خورشید تر می‌شد''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; و این‌گونه گرما را بیشتر القا می‌کند، همچنین به عمق فاجعه نیز اشاره دارد که خورشید با اینکه خودش منبع گرماست، از مواجهه با این واقعهٔ سوزنده عرق شرم بر چهره‌اش نشسته است. البته خورشید در اینجا به‌معنای نور مکاشفه و چهره‌ای از حقیقت نیز به‌کار رفته است و با استعاره‌هایی که از این واژه برای حسین‌بن‌علی(ع) به کار می‌رود تفاوت دارد.{{سخ}}<br /> پیش از اینکه شخصیت اصلی یعنی قاسم‌بن‌حسن(ع) به میدان کارزار برود، شاعر در شعرش از ترکیب دو واژهٔ نیزه و زوبین به‌معنای نیزهٔ کوچک استفاده می‌کند که نشان‌دهندهٔ حضور کودکان و نوجوانان در صحنهٔ کربلاست:<br /> &lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; <br /> {{سخ}}'''هر طرف افتاده در میدان{{سخ}}<br /> '''اسب‌های زخمی و بی‌زین{{سخ}}<br /> '''نیزه و زوبین{{سخ}}<br /> &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; <br /> شاعر مرز میان حق و باطل را باخط افق برای مخاطبانش ترسیم می‌نماید و امام حسین(ع) و یارانش را به منظومهٔ شمسی توصیف می‌کند:{{سخ}}<br /> &lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; <br /> {{سخ}}'''خطی از مرز افق تا دشت می‌آمد{{سخ}}<br /> '''خط سرخی میان هر دو لشکر بود{{سخ}}<br /> '''آن طرف انبوه دشمن{{سخ}}<br /> '''غرق در فولاد و آهن بود{{سخ}}<br /> '''این طرف منظومهٔ خورشید روشن بود{{سخ}}<br /> &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> امین‌پور در بخشی که به ندای «هَل مِن ناصرٍ» حسین‌بن‌علی(ع) می‌پردازد، به جاری‌بودن قیام عاشورا از آن روزگاران تا کنون اشاره می‌کند و لامکان بودن واقعهٔ کربلا و پیام‌های روشنش را برای نوجوانان شرح می‌دهد: <br /> &lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; <br /> {{سخ}}'''این صدا از ماست{{سخ}}<br /> '''این صدای زادهٔ زهراست{{سخ}}<br /> &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> در این منظومه از واژه‌های نمادین استفاده شده است؛ برای نمونه چهار عنصر «آب» و «خاک» و «باد» و «آتش» زنده‌بودن قیان عاشورا را نشان می‌دهند:{{سخ}} <br /> &lt;span style=&quot;color:orange&quot;&gt;'''از زبانش آتشی در سینه‌ها افتادන <br /> &lt;font color=#33cccc&gt;'''چشم‌ها آیینه‌هایی در میان آبන<br /> '''&lt;/font&gt;عکس یک کودکනمثل تصویری شکستهනدر دل آیینه‌ها افتاد...&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;{{سخ}}<br /> &lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;'''من نمی‌دانم چه شد دیگرනبس‌که میدان خاک بر سر زدනبعد از آن چیزی نمی‌دیدمනدر میان گردوخاک دشت...&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;{{سخ}}<br /> &lt;span style=&quot;color:violet&quot;&gt;'''باد با خود این صدا را بردනو صدای او به سقف آسمان‌ها خورد...&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;{{سخ}}<br /> راوی در طول روایتِ این منظومه دو بار خودش را به‌صورت سوم‌شخص نشان می‌دهد که شاید نمایندهٔ نسل نوجوان و شاید هم نماد خود شاعر است:<br /> &lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; <br /> {{سخ}}'''من نمی‌دانم چه شد دیگر{{سخ}}<br /> '''بس‌که میدان خاک بر سر زد{{سخ}}<br /> '''بعد از آن چیزی نمی‌دیدم{{سخ}}<br /> '''در میان گردوخاک دشت{{سخ}}<br /> '''مرغی از میدان به‌سوی آسمان پر زد{{سخ}}<br /> '''پردهٔ هفت‌آسمان افتاد{{سخ}}<br /> &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> در پایان روایت، شاعر از واژهٔ عشق استفاده کرده و به عصر روز عاشورا اشاره می‌کند و از سنگینی مصیبت گویی‌که دیگر تاب و تحمل دیدن ندارد و آن را به پایان می‌برد:<br /> &lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; <br /> {{سخ}}'''دشت پرخون شد{{سخ}}<br /> '''عرش گلگون شد{{سخ}}<br /> '''عشق زد فریاد{{سخ}}<br /> '''آفتاب از بام خود افتاد...{{سخ}}<br /> &lt;font color=#FF69B4&gt;♦♦♦♦♦&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> &lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; <br /> {{سخ}}'''شیونی در خیمه‌ها پیچید{{سخ}}<br /> '''بعد از آن تنها خدا می‌دید...{{سخ}} <br /> &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; <br /> <br /> ===شخصیت‌پردازی===<br /> این کتاب رشادت‌های قاسم‌بن‌حسن(ع) را در کنار دو عموی شهیدش حسین‌بن‌علی(ع) و عباس‌بن‌علی(ع) و تجربهٔ ایستادگی او را در مقابل یزیدیان بازگو می‌کند.&lt;ref name= ''ایرنا''/&gt;<br /> <br /> ===لحن===<br /> این منظومه دربردارندهٔ اندیشه و عاطفهٔ عاشورایی است. شاعر لحن حماسی را برای نشان‌دادن شجاعت و پهلوانی کودک عاشورایی انتخاب کرده است. او با مهارت خویش برای تأثیرگذاری بر مخاطب، لحن منظومه را با توجه به عامل مشخصی تغییر می‌دهد، گاه لحنْ عاطفی و غنایی می‌شود، گاه به گفت‌وگو و خطابی تبدیل می‌شود و بر جذابیت اثر می‌افزاید. عواملی که بر لحن ''منظومهٔ ظهر روز دهم'' سایه گسترده‌اند، عبارت‌اند از: وزن، قالب شعر، لغات و واژگان مناسب، صور خیال، قافیه، محتوا و درون‌مایه.&lt;ref name= ''همایش''/&gt; <br /> <br /> ===ویژگی‌های مهم کتاب===<br /> {{بلی}}[[قیصر امین‌پور|امین‌پور]] با بهره‌گیری از مؤلفه‌هایی در شعر آیینی عاشورایی نوگرایی کرده است که عبارت‌اند از: خلق تصویرهای نو (آمیختگی تصویری حماسی و عاطفی و عرفانی)، تعبیرها و تفسیرهای شاعرانهٔ نو از مسایل آیینی عاشورایی، توقف‌نکردن در بعد زمانی تاریخ عاشورا، هنجارگریزی، پرهیز از غلو و قیاس و تکرار، پرهیز از عوام­‌فریبی، استفاده از تعبیرهای واژگانی نو، عقلانیت محوری.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= نقد زیباشناختی شعر آیینی عاشورایی قیصر امین‌پور|ژورنال= فصل‌نامهٔ زیبایی‌شناسی ادبی|سال= ۱۳۹۶|صفحات= ۱۹۹ تا ۲۱۶}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> {{بلی}}شاعر با جایگاه و دیدگاه و معیارهای یک نوجوان آشناست و نیک می‌داند که هر انسانی در این سنِ حساس استقلال‌طلب می‌شود؛ به‌همین‌روی ادبیات شعاری را کنار می‌گذارد و در شعرش از واژگان پیچیده و زبان سنگین استفاده نمی‌کند؛ بلکه با حالی شاعرانه و زبانی نرم، ابیاتش را برای نوجوان تصویرگری می‌کند. او بیش از اینکه تلاشش را برای خلق یک اثر منظوم صرف کند، می‌کوشد تا موضوع را برای مخاطبش عینی کند و احساس هم‌ذات‌پنداری را در نوجوان زنده کند.&lt;ref name= ''ایرنا''/&gt;{{سخ}}<br /> {{بلی}}اشعاری که برای کودکان سروده می‌شوند، حالتی داستانی دارند و اساساً شالودهٔ اصلی منظومه‌ها را یک روایت موضوعی خاص تشکیل می‌دهد. امین‌پور نیز در این اثر کوشیده وجه داستان‌گونگی را حفظ کند. او با تکیه بر عناصر داستان‌نویسی همچون شخصیت‌پردازی، مکالمه و... واقعهٔ عاشورا و شهادت کودک را به‌تصویر کشیده است.{{سخ}} <br /> {{بلی}}شاعر در نگارش این منظومه از عنصر گفت‌وگو بهره برده که سبب ارتباط پویاتر با مخاطبانش شده است. اگرچه فنّ گفت‌وگو در داستان‌نویسی کاربرد بیشتری دارد، در منظومه نیز از آن استفاده می‌شود. دیالوگ‌ها روح را درون منظومه دمیده‌اند و به آن حرکت بخشیده‌اند و سبب تأثیر عمیق‌تر اشعار بر کودکان و نوجوانان شده‌اند.{{سخ}}<br /> {{بلی}}جاندارانگاری از ویژگی‌های مهم شعر کودک است و زیبایی ابیات را دوچندان می‌کند. در منظومهٔ ''ظهر روز دهم'' نیز شاعر به بی‌جان‌ها جان بخشیده است و آسمان و دشت و زمین همچون انسان سخن می‌گویند.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= جستاری در منظومهٔ ظهر روز دهم|ژورنال= شعر زمستان|سال= ۱۳۸۱|شماره= ۳۰|صفحات= ۲۸ تا ۳۱}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ===اظهارنظرها===<br /> ====اظهارنظر اهالی ادبیات و روشنفکران====<br /> =====محبوبه وحیدیان=====<br /> محبوبه وحیدیان، منتقد حوزهٔ ادبیات کودک و نوجوان، بر این باور است که [[قیصر امین‌پور]] با استفاده از زبان و بیانی کودکانه مفهوم شهادت را برای نوجوانان می‌سراید. او از مؤلفه‌های داستانی نیز بهره گرفته و با فضاسازی مناسب منظومهٔ موفقی را سروده است. شاعر برای ارتباط بهتر با مخاطبِ خود، عناصر جان‌بخشی به اشیا و گفت‌وگو را در شعرش به کار برده و فضا را برای نوجوان ملموس کرده است:&lt;ref name= ''ایرنا''/&gt;<br /> &lt;span style=&quot;color:violet&quot;&gt;<br /> {{سخ}}'''و زمین و آسمان دیدند{{سخ}}<br /> '''کودکی تنها به میدان رفت{{سخ}}<br /> '''آسمان غرق تماشا بود{{سخ}}<br /> '''و زمین از خستگی در زیر پای او نفس می‌زد{{سخ}}<br /> '''آسمان بر طبل می‌کوبید...{{سخ}}<br /> '''در میدان جنگ از این کودک پرسیده می‌شود{{سخ}}<br /> '''آی کودک! مادرت آیا خبر دارد؟{{سخ}}<br /> '''کودک اما گرم پاسخ داد: مادرم با دست‌های خود{{سخ}}<br /> '''بر کمر شمشیر پیکار مرا بسته است...{{سخ}}<br /> &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> اشعار این منظومه پر از تصویر هستند و شاعر به‌گونه‌ای آن تصاویر را وصف کرده که گویی مخاطب شاهد ماجراست. [[قیصر امین‌پور]] نقش کودک را حماسی‌تر و پررنگ‌تر نمایانده است و بخش پایانی را که پس از شهادت کودک است این‌گونه می‌سراید:<br /> &lt;span style=&quot;color:violet&quot;&gt;<br /> {{سخ}}'''من نمی‌دانم چه شد دیگر{{سخ}}<br /> '''بس که میدان خاک بر سر زد{{سخ}}<br /> '''بعد از آن چیزی نمی‌دیدم{{سخ}}<br /> '''در میان گردوخاک و دشت{{سخ}}<br /> '''مرغی از میدان به‌سوی آسمان پر زد{{سخ}}<br /> '''پردهٔ هفت‌آسمان افتاد...».{{سخ}}<br /> &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> [[جلیل صفربیگی]]، شاعر و مترجم و منتقد ادبی، بیان می‌کند که [[قیصر امین‌پور]] و شاعران هم‌نسلش مانند [[سلمان هراتی]] و [[سیدحسن حسینی]] در نشان‌دادن نهضت عاشورا به جنبهٔ حماسی آن نگریسته‌اند.&lt;ref name= ''ایرنا''/&gt; <br /> <br /> =====افشین علا=====<br /> {{گفتاورد تزیینی|روایت نوجوانانهٔ [[قیصر امین‌پور]] از شهادت یکی از خردسال‌ترین شهیدان کربلا، تبدیل به شعری ماندگار می‌شود که با دقت در زوایای آن به قابلیت معیار بودن اثر در حوزهٔ شعر کودک و نوجوان و نیز در حیطهٔ شعر آیینی این روزگار پی می‌بریم.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/2412844/%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B4%D9%86%D9%87-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%D9%82%DB%8C%D8%B5%D8%B1-%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D9%87%D9%85-%D8%B1%D8%A7-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF|عنوان= وقتی قیصر «ظهر روز دهم» را سرود}}&lt;/ref&gt;}} <br /> <br /> ====اظهارنظر دیگر شخصیت‌ها====<br /> ====میثم مطیعی====<br /> میثم مطیعی، مداح و مدرس دانشگاه، در شب ششم محرم۱۳۹۶ در هیئت میثاق با شهدای بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع) منظومهٔ ''ظهر روز دهم'' را به‌عنوان بهترین کتاب عاشورایی برای نوجوانان معرفی کرد و همهٔ آن را برای حاضران خواند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://rasekhoon.net/media/show/1328176/%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%85%DB%8C%D8%AB%D9%85-%D9%85%D8%B7%DB%8C%D8%B9%DB%8C-%D8%B4%D8%A8-%D8%B4%D8%B4%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85-96-%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D9%85%D9%87-%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D9%87%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D9%82%DB%8C%D8%B5%D8%B1-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86|عنوان= منظومهٔ «ظهر روز دهم» شعری از زنده‌یاد قیصر امین‌پور}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ====گزارشی از اقتباس‌های هنری انجام‌گرفته در کتاب====<br /> یک پویانمایی بر اساس ''ظهر روز دهم'' ساخته شده که اشعار بر روی آن با صدای [[صابر خراسانی]] خوانده می‌شود.&lt;ref name= ''بیلبورد''/&gt; <br /> <br /> ====جوایز کتاب====<br /> ''منظومهٔ ظهر روز دهم'' در جشنواره کتاب کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزیده شده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.ir/fa/news/7050782/%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D9%87%D9%85-%D8%B1%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7|عنوان= «ظهر روز دهم»؛ روایتی از قهرمانی حضرت قاسم(ع)}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ==مشخصات کتاب‌شناختی==<br /> [[پرونده:Zohre ruze dahom6.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''از نقاشی‌های محمد خزایی'''&lt;/center&gt;]]<br /> ===تعداد صفحات، دفعات چاپ، جمع کل تیراز و ناشرانی که اثر را چاپ کرده‌اند===<br /> برای نخستین بار انتشارات برگ در سال۱۳۶۵ منظومهٔ ''ظهر روز دهم'' را با ۲۸ صفحه منتشر کرد. بعد از تعطیل‌شدن این انتشارات، بار دیگر در سال۱۳۷۳ انتشارات سروش، وابسته به صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، منظومه را در ۱۸ صفحه&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&amp;id=526321&amp;pageStatus=0&amp;sortKeyValue1=sortkey_title&amp;sortKeyValue2=sortkey_author|عنوان= در باب منظومهٔ ظهر روز دهم}}&lt;/ref&gt; چاپ کرد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.shabestan.ir/detail/News/494682|عنوان= منظومه‌ای که لرزه در قلب‌های آهنین انداخت}}&lt;/ref&gt; در سال۱۳۸۷ نیز همین انتشارات منظومه را با ۳۳ صفحه مجدداً به‌چاپ رساند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&amp;id=2088456&amp;pageStatus=0&amp;sortKeyValue1=sortkey_title&amp;sortKeyValue2=sortkey_author|عنوان= در رابطه با منظومهٔ ظهر روز دهم}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ===طراحی جلد و تصویرسازی===<br /> نقاشی‌های درون کتاب، در خدمت اشعار هستند و موجب درک شفاف‌تر مخاطب از مفاهیم شده‌اند. تصویرسازی در کتاب کودک و نوجوان اهمیت ویژه‌ای دارد. تصاویر چاپ نخست را «محمد خزایی» نقاشی کرده بود. چاپ‌های بعدی را «فیروزه گل‌محمدی» تصویرسازی کرده و طرح‌های گرافیکی کتاب هم حاصل هنر «کیانوش غریب‌پور» است. زمینهٔ صفحه‌های کتاب رنگِ آجری دارد و در نقاشی‌ها اغلب رنگ‌های سرخ و سفید و سبز و آبی به‌کار رفته و حاشیهٔ ابیات نیز زردرنگ است. نقاشی‌ها فضای ایرانی‌اسلامی دارند و صحنه‌های نبرد به همان اندازهٔ واقعه مخاطب را اندوهگین می‌کنند.&lt;ref name= ''ادب''/&gt; تصویرگرْ رنگ‌های گرم را برای اشقیا و رنگ‌های سرد را برای انبیا به کار برده است که از سنت تعزیه و خاصیت تأثیرگذاری نمادین رنگ‌ها در «رنگ‌شناسی ایتن» پیروی می‌کند. نام‌های عاشوراییان به‌صورت نقش‌های مُهرگونه بر زمینهٔ اخرایی‌رنگ حک شده است که نمایانگر آیین‌ها و سنت‌های مذهبی ایرانی است.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.ibna.ir/fa/book/42469/%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D9%87%D9%85-%D9%82%DB%8C%D8%B5%D8%B1-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%BE%D9%88%D8%B1-%DA%86%D8%A7%D9%BE-%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF|عنوان= چاپ سوم «ظهر روز دهم» قیصر امین‌پور}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ==منبع‌شناسی==<br /> <br /> ==نوا، نما و نگاه==<br /> [[پرونده:Zohre ruze dahom3.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|راست|&lt;center&gt;'''تقدیمیهٔ کتاب'''&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:Zohre ruze dahom4.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|وسط|&lt;center&gt;'''صفحهٔ نخست'''&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:Zohre ruze dahom5.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|راست|&lt;center&gt;'''از نقاشی‌های چاپ نخست'''&lt;/center&gt;]]<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱= پاک‌نهاد|نام۱= محمد|نام خانوادگی۲= نظرپور|نام۲= مریم|عنوان= تجلی و نمایش لحن در منظومهٔ ظهر روز دهم|ژورنال= همایش ادبیات فارسی معاصر|مکان= ایرانشهر|سال= ۱۳۹۵|شماره= |دوره= اول}}<br /> <br /> * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= علی‌پور|نام= منوچهر|عنوان= جستاری در منظومهٔ ظهر روز دهم|ژورنال= شعر زمستان|سال= ۱۳۸۱|شماره= ۳۰|صفحات= ۲۸ تا ۳۱}}<br /> <br /> * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱= زمانی نعمت‌سرا|نام۱= مظاهر|نام خانوادگی۲= زمان‌احمدی|نام۲= محمدرضا|عنوان= نقد زیباشناختی شعر آیینی عاشورایی قیصر امین‌پور|ژورنال= فصل‌نامهٔ زیبایی‌شناسی ادبی|مکان= اراک|سال= ۱۳۹۶|شماره= پیاپی ۳۲|دوره= }}<br /> <br /> ==پیوند به بیرون==<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://www.ketab.org.ir/bookview.aspx?bookid=6250|عنوان= دربارهٔ منظومهٔ ظهر روز دهم|ناشر= خانهٔ کتاب|تاریخ انتشار= |تاریخ بازبینی= ۲۹شهریور۱۳۹۹ (۱۹سپتامبر۲۰۲۰)}} <br /> <br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&amp;id=543793&amp;pageStatus=0&amp;sortKeyValue1=sortkey_title&amp;sortKeyValue2=sortkey_author|عنوان= داده‌هایی دربارهٔ منظومهٔ ظهر روز دهم|ناشر= سازمان اسناد و کتابخانهٔ ملی ایران|تاریخ انتشار= |تاریخ بازبینی= ۲۹شهریور۱۳۹۹ (۱۹سپتامبر۲۰۲۰)}}<br /> <br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://www.mashhadfori.com/detail/141725/%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%28%D8%B9%29|عنوان= پویش مشهد برای حسین(ع)|ناشر= تارنمای مشهد فوری|تاریخ انتشار= ۱۷شهریور۱۳۹۸|تاریخ بازبینی= ۲۳مهر۱۳۹۹ (۱۴اکتبر۲۰۲۰)}}<br /> <br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://www.irna.ir/news/83468861/%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D9%87%D9%85-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D9%84%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B9-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2|عنوان= «ظهر روز دهم»؛ روایت دل‌دادگی حضرت قاسم(ع)|ناشر= خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)|تاریخ انتشار= ۱۹شهریور۱۳۹۸|تاریخ بازبینی= ۷مهر۱۳۹۹ (۲۸سپتامبر۲۰۲۰)}}<br /> <br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://hvasl.ir/news/9310|عنوان= منظومه‌ای که لرزه در قلب‌های آهنین انداخت|ناشر= تارنمای حلقهٔ وصل|تاریخ انتشار= ۲۶مهر۱۳۹۴|تاریخ بازبینی= ۲۸مهر۱۳۹۹ (۱۹اکتبر۲۰۲۰)}}<br /> <br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://www.goodreads.com/book/show/18662123|عنوان= نظرها دربارهٔ منظومهٔ ظهر روز دهم|ناشر= شبکهٔ اجتماعی کتاب گودریدز «Goodreads»|تاریخ انتشار= ۱۴سپتامبر۲۰۱۹|تاریخ بازبینی= ۲۸مهر۱۳۹۹ (۱۹اکتبر۲۰۲۰)}}<br /> <br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://ayoobbahram.blogfa.com/post/529|عنوان= خوانشی از منظومهٔ بلند ظهر روز دهم؛افشین علاء|ناشر= وبلاگ شخصی ایوب بهرام|تاریخ انتشار= ۲۸آبان۱۳۹۲|تاریخ بازبینی= ۱۳مهر۱۳۹۹ (۴اکتبر۲۰۲۰)}}<br /> <br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://shahrestanadab.com/Content/ID/5943/%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D9%87%D9%85-%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D9%85-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D9%82%DB%8C%D8%B5%D8%B1-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%BE%D9%88%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DB%8C%D9%84%D9%88%D9%81%D8%B1-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C|عنوان= منظومهٔ‌ خورشیدی قیصر امین‌پور|ناشر= تارنمای مؤسسهٔ فرهنگی‌هنری شهرستان ادب|تاریخ انتشار= ۸آبان۱۳۹۴|تاریخ بازبینی= ۸مهر۱۳۹۹ (۲۹سپتامبر۲۰۲۰)}}<br /> <br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/2412844/%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B4%D9%86%D9%87-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%D9%82%DB%8C%D8%B5%D8%B1-%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D9%87%D9%85-%D8%B1%D8%A7-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%AF|عنوان= وقتی قیصر «ظهر روز دهم» را سرود|ناشر= خبرگزاری مهر|تاریخ انتشار= ۱۰آبان۱۳۹۳|تاریخ بازبینی= ۲۳مهر۱۳۹۹ (۱۴اکتبر۲۰۲۰)}}<br /> <br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://rasekhoon.net/media/show/1328176/%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%85%DB%8C%D8%AB%D9%85-%D9%85%D8%B7%DB%8C%D8%B9%DB%8C-%D8%B4%D8%A8-%D8%B4%D8%B4%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85-96-%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D9%85%D9%87-%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D9%87%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D9%82%DB%8C%D8%B5%D8%B1-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86|عنوان= منظومهٔ «ظهر روز دهم» شعری از زنده‌یاد قیصر امین‌پور|ناشر= تارنمای راسخون|تاریخ انتشار= ۷مهر۱۳۹۶|تاریخ بازبینی= ۲۳مهر۱۳۹۹ (۱۴اکتبر۲۰۲۰)}}<br /> <br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.ir/fa/news/7050782/%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D9%87%D9%85-%D8%B1%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7|عنوان= «ظهر روز دهم»؛ روایتی از قهرمانی حضرت قاسم(ع)|ناشر= تارنمای باشگاه خبرنگاران جوان|تاریخ انتشار= ۱۵شهریور۱۳۹۸|تاریخ بازبینی= ۱۲مهر۱۳۹۹ (۳اکتبر۲۰۲۰)}}<br /> <br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://www.shabestan.ir/detail/News/494682|عنوان= منظومه‌ای که لرزه در قلب‌های آهنین انداخت|ناشر= خبرگزاری شبستان|تاریخ انتشار= ۲۶مهر۱۳۹۴|تاریخ بازبینی= ۲۳مهر۱۳۹۹ (۱۴اکتبر۲۰۲۰)}}<br /> <br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&amp;id=526321&amp;pageStatus=0&amp;sortKeyValue1=sortkey_title&amp;sortKeyValue2=sortkey_author|عنوان= در باب منظومهٔ ظهر روز دهم|ناشر= سازمان اسناد و کتابخانهٔ ملی ایران|تاریخ انتشار= |تاریخ بازبینی= ۲۳مهر۱۳۹۹ (۱۴اکتبر۲۰۲۰)}}<br /> <br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&amp;id=2088456&amp;pageStatus=0&amp;sortKeyValue1=sortkey_title&amp;sortKeyValue2=sortkey_author|عنوان= در رابطه با منظومهٔ ظهر روز دهم|ناشر= سازمان اسناد و کتابخانهٔ ملی ایران|تاریخ انتشار= |تاریخ بازبینی= ۲۳مهر۱۳۹۹ (۱۴اکتبر۲۰۲۰)}}<br /> <br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://www.ibna.ir/fa/book/42469/%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D9%87%D9%85-%D9%82%DB%8C%D8%B5%D8%B1-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%BE%D9%88%D8%B1-%DA%86%D8%A7%D9%BE-%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF|عنوان= چاپ سوم «ظهر روز دهم» قیصر امین‌پور|ناشر= خبرگزاری ایبنا|تاریخ انتشار= ۱۸خرداد۱۳۸۸|تاریخ بازبینی= ۲۳مهر۱۳۹۹ (۱۴اکتبر۲۰۲۰)}}</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%A9_%D9%85%D9%84%DA%A9%DB%8C&diff=47331 2022-06-20T10:10:09Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = بیوک ملکی<br /> |تصویر = بیوک ملکی.jpg<br /> |توضیح تصویر = <br /> |نام اصلی = <br /> |زمینه فعالیت = ادبیات کودک و نوجوان<br /> |ملیت = <br /> |تاریخ تولد = ۵فروردین۱۳۳۹<br /> |محل تولد = روستاي زرجه بستان، از توابع قزوين<br /> |والدین = نورالله ملکی و قز خانم<br /> |تاریخ مرگ = <br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |آخرین محل زندگی = تهران<br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی = <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = شاعر، ویراستار، نقاش و منتقد ادبیات کودک و نوجوان<br /> |سال‌های نویسندگی = <br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = «[[بر بال رنگین کمان]]»، «[[پشت یک لبخند]]»، «[[کوچه دریچه‌ها]]»، «[[بیا بگیر سیب را]]»، «[[در پیاده رو]]»، «[[مترسک عاشق بود]]»، «[[روزهای بادبادک]]»، «[[چرا تو سنگی]]»، «[[بوق سگ]]»<br /> |مقاله‌ها = <br /> |نمایشنامه‌ها = <br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار = <br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = رقیه ندیری<br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = نورا و پرستو <br /> |تحصیلات = کارشناسی ارتباطات اجتماعی و مدرک درجه یک هنری<br /> |دانشگاه = دانشگاه علامه طباطبایی<br /> |حوزه = <br /> |شاگرد = <br /> |استاد = <br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از = <br /> |وب‌گاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> <br /> '''بیوک ملکی''' شاعر، تصویرگر، روزنامه‌نگار معاصر و یکی از با سابقه‌ترین اعضای سردبیری «سروش نوجوان» است.&lt;ref name=&quot;درباره&quot;/&gt;<br /> <br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> <br /> بسیار از کودکان و نوجوانان دهه شصت با نام این شاعر و نویسنده از طریق مجموعه مجلات سروش آشنا شده‌اند. ملکی در جلسات شعر «کیهان بچه‌ها» حضوری ثابت و مستمر داشته.&lt;ref name=&quot;درباره&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%A9_%D9%85%D9%84%DA%A9%DB%8C|عنوان=درباره بیوک ملکی}}&lt;/ref&gt;<br /> او سابقه همکاری با کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، رادیوی جمهوری اسلامی ایران، حوزه هنری، انتشارات سروش و ... را در کارنامه کاری‌اش دارد. ملکی علاوه بر فعالیت‌های مطبوعاتی، بیش از سه دهه مجموعه شعرهایی را برای کودکان و نوجوانان منتشر کرده است و یکی از مؤثرترین شاعران در حوزه شعر نوجوان است.&lt;ref name=&quot;آشنا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.daneshchi.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%A9-%D9%85%D9%84%DA%A9%DB%8C-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1/|عنوان= با زندگی بیوک ملکی آشنا شوید!}}&lt;/ref&gt;<br /> ملکی در کنار سرودن شعر نقاشی هم می‌کشد و سابقه تصویرگری چند کتاب را نیز در کارنامه‌اش دارد. از او تا به‌حال بیش از 10 مجموعه شعر و حدود 15 جلد تصویرگری و روی جلد کتاب منتشر شده که جوایز مختلفی مانند تقدیری کتاب سال وزارت ارشاد، برگزیده دو دوره جشنواره شعر فجر، برگزیده 10 سال شعر نوجوان، برگزیده جایزه عباس یمینی شریف، برنده چهار لوح زرین از کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و ... را برایش به ارمغان آورده‌اند.&lt;ref name=&quot;تحقیق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://kelasedarsi.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%A9-%D9%85%D9%84%DA%A9%DB%8C/|عنوان=تحقیق در مورد بیوک ملکی}}&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:بیوک ملکی در جمع شاعران نوجوان خوزستان.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;&lt;font color=darkmagenta&gt;بیوک ملکی در جمع شاعران نوجوان خوزستان&lt;/font&gt;&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:کارگاه شعر برای نوجوانان.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;&lt;font color=darkmagenta&gt;کارگاه شعر برای نوجوانان&lt;/font&gt;&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:مراسم نکوداشت بیوک ملکی.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;&lt;font color=darkmagenta&gt;مراسم نکوداشت بیوک ملکی&lt;/font&gt;&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:مهمان اعضای کانون ۱۵ تهران.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;&lt;font color=darkmagenta&gt;بیوک ملکی مهمان اعضای کانون ۱۵ تهران&lt;/font&gt;&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:نشست ادبی «در آستانهٔ فصل سبز».jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;&lt;font color=darkmagenta&gt;نشست ادبی در آستانهٔ فصلی سبز&lt;/font&gt;&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:نشست شعر آفرینش کانون پرورش فکری استان یزد.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;&lt;font color=darkmagenta&gt;نشست شعر آفرینش کانون پرورش فکری استان یزد&lt;/font&gt;&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:نقد کتاب بیا بگیر سیب را.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;&lt;font color=darkmagenta&gt;نقد کتاب [[بیا بگیر سیب را]]&lt;/font&gt;&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:باز با بران.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:بوق سگ.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:بیا بگیر سیب را.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:بیوک ملکی ۵.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> <br /> [[پرونده:کوچه دریچه‌ها.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:بیوک ملکی۳.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:بیوک ملکی۴.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:نشست تخصصی.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:ت چرا سنگی اصلی.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:مترسک عاشق بود.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:در پیاده رو.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> ==آیینه‌ای از بیوک ملکی==<br /> من پنجمین روز از فروردین ماه سال ۱۳۳۹ در قزوین به دنیا آمدم. از دوران کودکی به تهران آمدم. از نوجوانی با شعر آشنا شدم چون پدرم شعر می‌گفت و دیوان شاعران در دسترسم بود. علاقه زیادی به شعرهای پروین اعتصامی داشتم و بیشتر شعرهایش را حفظ کرده بودم. بدون شک خواندن و حفظ شعرهای پروین مرا سمت شعر گفتن کشانده است. گه گاه شعرهایی می‌گفتم. از دوران دبیرستان شعر گفتن برایم جدی‌تر شد و پدر و مدیر دبیرستانم، آقای نیک‌روش مشوق من بودند.&lt;ref name=&quot;معرفی ملکی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://ketabak.org/content/12962-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%A9-%D9%85%D9%84%DA%A9%DB%8C|عنوان=معرفی بیوک ملکی }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> در نوجوانی مجله‌های کیهان بچه‌ها، اطلاعات دختران و پسران، پیام شادی و پیک‌ها را می‌خواندم و با شاعران و نویسندگان کودک و نوجوان هم آشنا بودم. پس از انقلاب به سرم زد که شعرهایم را چاپ کنم. دو شعر نوجوانانه گفته بودم که آن‌ها را بردم به مجله پیک که هنوز نامش تغییر نکرده بود. محمود حکیمی سردبیر مجلات بود. شعرها تصویب شد و قرار بود چاپ شود که همزمان شد با تعطیلی مجلات پیک. بعد از آن همکاری‌ام را با مجله کیهان بچه‌ها آغاز کردم. در آنجا هر هفته جلسات شعری داشتیم با شاعران کودک و نوجوانانه سرا.&lt;ref name=&quot;معرفی ملکی&quot;/&gt;<br /> <br /> سال ۶۲ در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان مشغول به کار شدم تا سال ۶۴ که از کانون به دلیل مخالفتم با حضور انجمن حجتیه در مدیریت کانون حکم اخراج گرفتم و بعد شدم سردبیر برنامه کودک رادیو. بعد از یک سال از طرف مدیر رادیو دستور آمد که بچه‌ها در مسابقه برنامه دست نزنند و من هم نپذیرفتم و از رادیو رفتم. به پیشنهاد قیصر امین‌پور و سیدحسن حسینی در واحد کودک و نوجوان حوره هنری مشغول به کار شدم که آن هم یکسال بیشتر دوام نیاورد و دسته جمعی از آنجا اخراج شدیم. از ابتدای سال ۶۷ با قیصر امین‌پور و فریدون عموزاده‌خلیلی و دوستان دیگر سروش را راه انداختیم و هفده سال در این مجله بودیم. سال ۸۲ مجله هم تعطیل شد. درحال حاضر مدیرعامل دفتر شعر جوان هستم.&lt;ref name=&quot;معرفی ملکی&quot;/&gt;<br /> <br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===دیدگاه و اندیشه===<br /> ====خودم را اسیر مطالب نظری و تئوری نکردم====<br /> در طول ۴۰ سال کار در حوزه شعر کودک و نوجوان، سه نکته را سرمشق خود قرار داده‌ام. نکته‌ای که همیشه به آن توجه داشته‌ام این است که تا شعرهایم را به چند صاحب نظر ندهم و از آن‌ها نظر نگیرم، چاپ نمی‌کنم. ولی خودم را اسیر مطالب نظری و تئوری نکردم. سعی کردم همیشه نظرات مخاطبانم را بگیرم و با آن‌ها بیشتر ارتباط برقرار کنم. چون هم دقت بالاتری دارند و هم به روزترند.&lt;ref name=&quot;اسیر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.irna.ir/news/83661946|عنوان= خودم را در شعر کودک اسیر مطالب نظری و تئوری نکردم}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====تصمیم گرفتم بیشتر با بچه‌ها ارتباط بگیرم====<br /> در جشنواره دوچرخه طلایی به سردبیری آقای عموزاده خلیلی که در آن دوره سردبیر دوچرخه هم بود، کتاب در پیاده‌رو جایزه دوچرخه طلایی را برد. تمام داوران جشنواره، نوجوانانی از سراسر ایران بودند که شعر را می‌شناختند. بعد از مراسم از آن‌ها خواستم بمانند و با هم صحبت کنیم. وقتی شروع به صحبت کردند، شگفت‌زده شدم. از این شگفت‌زده شدم که چطور آن‌ها به نکاتی در این کتاب پی برده‌اند که منتقدان و شاعران دیگر پی نبردند. از همان روز تصمیم گرفتم بیشتر با بچه‌ها ارتباط بگیرم و از منبع ارتباطی که در جلسه‌هایی مانند «دو پنجره» است، استفاده کنم و نظرات آنها را بشنوم.&lt;ref name=&quot;اسیر&quot;/&gt;<br /> <br /> ====سرعت رشد فکری نوجوانان امروز بالاست====<br /> سرعت رشد فکری نوجوانان امروز بالاست. سرعت رشد بچه‌های ما این‌قدر زیاد است که ممکن است در کشورهای دیگر این شرایط وجود نداشته باشد. مثلا تا پیش از این همه ما معتقد بودیم که نباید برای بچه‌ها شعر سیاسی گفت. ما حق نداریم پای آن‌ها را به این دنیا باز کنیم. ولی در حال حاضر سال‌هاست که این اتفاق افتاده و نوجوانان امروز ما درباره سیاست فکر می‌کنند. حالا تکلیف ما چیست؟ نباید شعر سیاسی برایشان بگوییم. حتما باید کار کنیم ولی این‌که چطوری بگوییم مهم است. ما باید ببینیم آن‌ها به چه سیاستی فکر می‌کنند و به آن بپردازیم. طوری که شعر مقطعی نباشد و دولایه داشته باشد، بدون تاریخ مصرف.&lt;ref name=&quot;اسیر&quot;/&gt;<br /> <br /> ====کودک و نوجوان باید لذت کتاب خواندن را بچشد====<br /> با شمارگان پایین انتشار کتاب، کتاب‌خوانی به شدت دچار رکود شده است؛ در حالی که در دهه 60 و 70 که تعداد کودک و نوجوان نصف جمعیت کودک و نوجوان امروز بود، تیراژ حداقل 20 هزار و حداکثر 70 هزار را شاهد بودیم. در این راه همه‌ ما مقصریم؛ شاعر، نویسنده، اهالی فرهنگ، صدا و سیما و ناشران و البته ورود رسانه‌ها و شبکه‌های گسترده مجازی هم بی‌تأثیر نبوده است. در این شرایط باید تلاش کرد تا دوباره کتاب‌خوانی در وجود بچه‌ها نهادینه شود؛ اگر کودک و نوجوان لذت کتاب خواندن را بچشد، هرگز آن را کنار نمی‌گذارد؛ پس هنوز هم می‌توان با علاقه، شوق و امید در این راه گام برداشت. مثلا مربیان و مروجان می‌توانند مخاطب را با شیوه‌ درست خواندن شعر آشنا کنند و درست‌خوانی را در اولویت فعالیت‌ها قرار دهند تا مخاطب با رعایت علائم نگارشی و صحیح‌خوانی شعر، به درک معنا و مفهوم شعر برسد.&lt;ref name=&quot;نهادینه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/tolidi/292865|عنوان=باید تلاش کرد تا دوباره کتاب‌خوانی در وجود بچه‌ها نهادینه شود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====دلم نمی‌خواهد شعرم در کتاب‌های درسی چاپ شود====<br /> احدی حق ندارد بدون اجازه و کسب تکلیف از مولف از یک اثر ادبی و هنری استفاده کند، چه رسد به این که بخواهد در آن دست هم ببرد و تغییری در آن ایجاد کند. این‌ها چه تصوری نسبت به این کار دارند. واقعا چطور فکر می‌کنند؟ یادم می‌آید چندین سال پیش عده‌ای از نویسندگان را دعوت کرده بودند برای گفت‌وگو درباره مطالب کتاب‌های درسی. ظاهرا یکی از نویسندگان‌ به این که بی‌اجازه مطالب نویسندگان را استفاده می‌کنند اعتراض کرده بود، معاون وقت آن اداره هم گفته بود که شما باید خیلی هم دلتان بخواهد که مطالبتان در کتاب‌های درسی چاپ شود. این نگاه احمقانه بعضی از مدیران مثلا فرهنگی است و هنوز هم متاسفانه هستند این‌گونه مدیرانی که تصور می‌کنند این کارشان لطف است. این نوع تفکر، تفکر یک آدم بیمار است. و من صریح به این دسته از مدیران اصلی آموزش و پرورش می‌گویم که اشتباه فکر می‌کنید. من به دیگران کاری ندارم. هر کس باید خودش در مورد کارش صحبت کند اما من درباره کارهای خودم می‌گویم که اصلا دلم نمی‌خواهد شعرم در این کتاب‌های درسی که چاپ آن‌ها نقض غرض است، چاپ شود. چاپ شدن شعرها در این کتاب‌هایی که هیچ جذابیتی برای بچه‌ها ندارد، بدون شک به ضرر شاعر و نویسنده است.&lt;ref name=&quot;تلنگر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/longint/299840|عنوان=چقدر باید آموزش‌وپرورش نقد شود تا تلنگری کوچک به آن وارد شود؟/دلم نمی‌خواهد شعرم در کتاب درسی چاپ شود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====چقدر باید آموزش و پرورش نقد شود تا بالاخره یک تلنگر کوچک به آن وارد شود؟====<br /> کسی که دست در نوشته نویسنده در کتاب‌ درسی می‌برد و می‌خواهد شخصیت آن قصه را به زور نماز خوان کند، حتما آدم صادقی نیست. این کار یک ریاکاری مشخص است. چطور سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی تا به‌حال نرفته پژوهش کند که علت علاقه بچه‌ها به کتاب دینی در قبل از انقلاب چه بوده و علت بی‌علاقگی‌شان نسبت به کتاب‌های بعد از انقلاب چیست؟ چقدر باید آموزش و پرورش نقد شود تا بالاخره یک تلنگر کوچک به آن وارد شود؟ سال‌هاست صدای همه درآمده اما آب از آب تکان نمی‌خورد.&lt;ref name=&quot;تلنگر&quot;/&gt;<br /> <br /> ====انتخاب کتاب خوب برای والدین دشوار است====<br /> وقتی که می‌گوییم «شعر» منظور شعری است بهره‌مند از عناصر و صنایع شعری و برخوردار از مضامین شاعرانه و ... که قابل درک و در سطح مخاطب باشد. مسلماً اگر شعری این ویژگی‌ها را داشته باشد، مخاطب را هم جذب خواهد کرد. امروزه شاعران خوب و تازه نفسی در زمینه شعر کودک کار می‌کنند و آثار جذابی هم خلق می‌شود، اما مشکلی که سد راه این مجموعه‌هاست و باعث می‌شود که این آثار چنان‌که باید به دست مخاطبان خود نرسد، مشکل بازار آشفته و بی‌حساب و کتابِ «کتاب» است که مخاطب و پدر و مادرها را سردرگم می‌کند. والدین، به جز عده‌ای خاص، قدرت تشخیص یک اثر خوب را ندارند و کسانی هم که این قدرت را دارند، برایشان دشوار است که از میان کتاب‌های بی‌شمار و رنگارنگ شعر کودک، به راحتی کتاب‌های خوب را برای فرزندشان پیدا کنند.&lt;ref name=&quot;شعر خوب&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/longint/245167|عنوان=بیوک کلکی: کتاب‌های شعر خوب به دست کودکان نمی‌رسد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====امروزه بچه‌ها کم کتاب می‌خوانند====<br /> امروزه بچه‌ها کم کتاب می‌خوانند و آمار مطالعه در کشور ما بسیار پایین است، دلیل این مساله هم فقط این نیست که شعر کودک در جذب مخاطب موفق نبوده، درست است که کتاب‌های سطحی و بازاری، بازار کتاب را پرکرده‌اند و آسیب خود را هم می‌زنند، درست است که خیلی از کتاب‌ها جذاب نیستند، ولی باید توجه داشت که هیچ‌وقت همه آثار ناب نبوده‌اند. خیلی طبیعی است (البته در کشور ما طبیعی شده) که هر ساله از بین صدها کتابی که چاپ می‌شود، تنها بخش کمی از آنها به معنی واقعی کلمه کتاب‌اند، اما همان معدود کتاب‌ها هم وقتی که با معدود آثار خوب سال‌های قبل از خود جمع شوند، برای مخاطبان مجموعه‌‌ای خواندنی خواهند شد.&lt;ref name=&quot;شعر خوب&quot;/&gt;<br /> <br /> ====چرا مخاطبان شعرها را نمی‌خوانند؟====<br /> زمانی ما تنها پنج ـ شش مجموعه شعر برای کودک و نوجوان داشتیم (مجموعه‌ اشعار محمود کیانوش) و تقریباً همة مخاطبان کتاب‌خوان آنها را می‌خواندند و مدت‌ها با آن شعرها یا همان چند کتاب، زندگی می‌کردند. حالا مجموعه شعرهای فراوانی داریم که مناسب و جذاب‌اند اما چرا مخاطبان این شعرها را نمی‌خوانند؟ من فکر می‌کنم دلیلش این است که این آثار به دستشان نمی‌رسد. اگر بچه‌ها این کتاب‌ها را ببینند حتماً آنها را می‌خوانند و لذت هم می‌برند. بهتر است به‌دنبال علت‌های اصلی بگردیم و فقط کاسه ـ کوزه شعر نخواندن را سر شعر نشکنیم. درست است که ما شعرهای ضعیف و خیلی ضعیف فراوانی داریم و این‌گونه شعرها یکی از علت‌های دور شدن بچه‌ها از شعر است، اما در معرفی و برجسته کردن شعرها و شاعران خوب هم هیچ‌کس و هیچ جایی اقدام موثری انجام نداده است.&lt;ref name=&quot;شعر خوب&quot;/&gt;<br /> <br /> ====نگاه دولتی هیچ آسیبی به شعر واقعی نزده است====<br /> برخی معتقدند نگاه رسمی یا همان نگاه دولتی در شعر کودک به شعر کودک آسیب رسانده اما به نظر من نگاه دولتی واقعا هیچ آسیبی به شعر واقعی نزده است. شاعر اگر شاعر باشد، نگاهی رسمی و غیررسمی نمی‌شناسد. او راه خودش را می‌رود و کار خودش را می‌کند و نگاه خودش را دارد. اما در مورد سفارشی‌نویسی، مسئله فرق می‌کند. گاهی ناشری ممکن است موضوعی را سفارش بدهد. بستگی دارد به این که سفارش چه باشد و سفارش گیرنده که باشد. لزوماً اینکه بگویم هر سفارشی بد است و نتیجه‌اش هم بد می‌شود، حرف دقیقی نیست، چون ممکن است خلاف این حرف هم ثابت شود. در تاریخ هنر هم داشته‌ایم که خیلی از نقاشان و هنرمندان سفارش گرفته‌اند اما در اثری که خلق کرده‌اند خودشان بوده‌اند. نگاه خودشان به آن موضوع حاکم بوده و همان کارها هم جزو آثار ماندگار هنری شده‌اند. البته در ایران اکثر آثار سفارشی، آثار موفقی نبوده و نیستند. بیشتر خواسته سفارش‌دهنده در روح کار دمیده شده و کمتر اثری از خود شاعر در آن دیده می‌شود.&lt;ref name=&quot;شعر خوب&quot;/&gt;<br /> <br /> ====توانایی شاعر در انتخاب قالب بسیار مهم است====<br /> با نگاهی به آثار خوبی که در حوزه شعر کودک منتشر شده است، می‌بینیم با وجود این‌که هنوز با ایده‌آل‌ها فاصله داریم اما آثار خوبی منتشر شده که به خیلی از مسائل شعر در آنها توجه شده است. امروزه نوآوری در نحوه مضمون‌پردازی را در خیلی از کارها می‌بینیم. در مورد بکارگیری قالب‌های جدیدی مانند قالب نو و نیمایی نیز کارهای زیادی انجام شده و موفق هم بوده‌اند. اما به نظر من بیشتر از خود قالب، توانایی شاعر مهم است که بتواند حرف را در چه قالبی بریزد. شما ممکن است شعر نیمایی و سپید بگویید اما حرفتان مناسب این قالب نباشد. بنابراین قالب، اینجا به صرف این‌که نو است جذابیتی ایجاد نمی‌کند.&lt;ref name=&quot;شعر خوب&quot;/&gt;<br /> <br /> ====نقد، تأثیری بر شعر کودک نداشته است====<br /> نقد وضعیت خوبی ندارد و تأثیری هم بر شعر کودک نگذاشته است. ما اصلاً نقد نداریم. البته نقد به معنی واقعی کلمه، نه تنها در شعر کودک که در شعر نوجوان و قصة کودک و نوجوان هم نداریم. نقد اجتماعی هم نداریم و جامعه‌ای که نقد نداشته باشد رها می‌شود. علتش هم این نیست که جامعة نقد‌پذیری نیستیم. اگر هم نقدپذیر نباشیم مهم نیست. نقد باید خود را تحمیل کند. منتقد باید بتواند جریان ایجاد کند و باید یک اثر خوب را بشناساند و به عکس، کاری کند که کسی جرأت نکند اثر سطحی و ضعیف خلق کند. این منتقد باید پشتوانه قوی علمی داشته باشد، باید بتواند ضعف‌ها و قوت‌ها و خلاقیت‌های پنهان یک اثر را کشف و بیان کند گاهی مخاطبان ما منتقدان قوی‌تری هستند.&lt;ref name=&quot;شعر خوب&quot;/&gt;<br /> <br /> ===برخی جوایز===<br /> * برگزیده بیست سال ادبیات کودک و نوجوان (انجمن نویسندگان کودک و نوجوان)<br /> * برگزیده جشنواره بیست سال ادبیات پایداری<br /> * برنده چهار لوح زرین از کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان<br /> * برنده «دوچرخه طلایی» برای کتاب «در پیاده رو»<br /> * تقدیری کتاب سال وزارت ارشاد<br /> * برگزیده جشنواره شعر فجر (دو دوره)<br /> * برگزیده جایزه عباس یمینی شریف (شورای کتاب کودک) برای کتاب مشترک «هیچ هیچ هیچانه»<br /> <br /> ===فعالیت‌ها و مسئولیت‌ها===<br /> * کارشناس کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان<br /> * سردبیر برنامه کودک رادیو<br /> * عضو شورای سردبیری مجله سروش نوجوان (۱۷) سال<br /> * سردبیر برنامه نوجوان رادیو<br /> * کار در گروه کودک شبکه دو (چهار سال)<br /> * مدیر بخش هنری شکوفه، انتشارات امیر کبیر (چهار سال)<br /> * عضو هیئت مدیره خانه شاعران (در حال حاضر)<br /> * مدیرعامل دفتر شعر جوان (در حال حاضر)<br /> <br /> <br /> ===مقالات و نقدهایی که بر آثار بیوک ملکی نوشته شده===<br /> ====بررسي تصاوير (ايماژهاي) شاعرانه در اشعار نوجوان بيوک ملکي====<br /> هدف اين مقاله، بررسي جايگاه تصوير در اشعار نوجوان بيوک ملکي است. آثار بررسي شده عبارتند از: «بر بال رنگين کمان، پشت يک لبخند، از هواي صبح، کوچه دريچه‌ها، در پياده رو و بيا بگير سيب را». در اين نوشتار نخست عوامل تصويرساز در اشعار بررسي شده‌اند، سپس به تحليل تصاوير و بررسي موضوعات پرکاربرد استفاده شده در اشعار، پرداخته شده است و نتیجه‌گیری شده ملکي براي تصويرسازي بيش از هر فني از تشخيص و تشبيه استفاده مي‌کند و طبيعت، خواه شهري و خواه روستايي، رکن اصلي و مايه الهام آفرينش تصاوير شعري اوست که اين موضوع مهم‌ترين دليل زنده بودن و پويايي اشعار شاعر به شمار مي‌آيد.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|تاریخ=پاييز و زمستان 1391 |عنوان=بررسي تصاوير (ايماژهاي) شاعرانه در اشعار نوجوان بيوک ملکی |ژورنال= نشریه مطالعات ادبيات كودك دانشگاه شیراز، بخارا|شماره= دوره 3، شماره 2 (پياپي 6)|صفحات=از صفحه 115 تا صفحه 139 }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====بررسی تصویرآفرینی‌های جنگ در شش شعر نوجوان بیوک ملکی====<br /> در این مقاله آمده است: «بیوک ملکی یکی از شاعران فعال در حوزه شعر نوجوان در سال‌های پس ازانقلاب اسلامی ایران است که مجموعه‌های موفقی در این زمینه از او منتشر شده است. طبیعت نمادگرایی احساس و اندیشه روح اشعار او را تشکیل داده است. از آن‌جایی که در میان شعرهای ملکی تصویرآفرینی‌هایی از جنگ وجود دارد که از منظر تصویرسازی در شعر قابل بررسی است؛ بنابراین در این پژوهش نمادها و جلوه‌های صورخیال به کار رفته برای تصاویرآفرینی‌های واقعی و خیالی جنگ در شش بطعه شعر نوجوان این شاعر که عبارتنداز: در لانه‌های بی‌پناهی غروب جنگ، صلح، باید نیاید، جنگ و جنگ خیالی، مورد بررسی قرار گرفته است. حاصل این بررسی نشان می‌دهد که ملکی برای تصویرسازی‌های جنگ در اشعارش بیش از هر فنی از دو عنصر بلاغی «نماد» و «تشخیص» استفاده کرده است و یکی از راه‌هایی که باعث مقبولیت اشعار جنگ این شاعر در میان نوجوانان شده تصاویر زییایی است که با هنرمندی خاص و با به کارگیری از عناصر طبیعت صورت گرفته است. ملکی تا اندازه زیادی به دنیای نوجوانان وارد شده و با به کارگیری تخیل صنایع ادبی جاندارپنداری و به ویژه عناصر طییعی پیوند عاطفی محکمی بین مخاطب و نمودهای طییعت برقرار کرده است و فضاهای شعری گویا و زنده‌ای را خلق کرده و تصویرهای خیال‌انگیز و امیدبخشی به ویژه با دستمایه قراردادن صلح آفریده است.»&lt;ref name=&quot;مقاله&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://civilica.com/doc/1263655|عنوان=مقاله «تصویرآفرینی‌های جنگ در شش شعر نوجوان بیوک ملکی»؛ امید وحدانی فر - استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بجنورد و زهرا داوری - دانشجوی کارشناسی ارشد ادبیات کودک و نوجوان دانشگاه شهید بهشتی، دومین همایش ملی ادبیات مقاومت با محوریت شهید عالی‌مقام سپهبد قاسم سلیمانی 1399}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===مراسم نکوداشت بیوک ملکی===<br /> فریدون عموزاده‌خلیلی: «من و قیصر بارها باهم درباره فروتنی و محجوب بودن آقای بیوک ملکی باهم صحبت کرده بودیم. گمان می‌کنم با برگزاری مراسم نکوداشت حق ملکی که همیشه به خاطر شخصیت فداکار خودش کنار تا بقیه دیده شوند، ادا شد. درست است که امروز از طرف انجمن به بیوک ملکی لوح تقدیر دادیم. ولی گمان می‌کنم بعد از ده، یازده سال یکی از آرزوهای قیصر برآورده شد. او همیشه دوست داشت که در حدی که شایسته ملکی است از او تقدیر شود.»&lt;ref name=&quot;نکوداشت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/4845528|عنوان=آیین نکوداشت بیوک ملکی شاعر کودک و نوجوان برگزار شد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===تخصص‌ها===<br /> * شعر نوجوان<br /> * تصویرگری کتاب‌های کودک و نوجوان<br /> * سرودن تصنیف‌های بزرگسالانه<br /> * ویراستاری<br /> <br /> ==آثار و تالیفات==<br /> ===شعر کودک و نوجوان===<br /> * ستاره باران، انتشارات برگ، ۱۳۶۶<br /> * بربال رنگین کمان، سروش، ۱۳۷۰<br /> * پشت یک لبخند، بنفشه، ۱۳۷۱<br /> * کوچه دریچه‌ها، کانون پرورش، ۱۳۷۶<br /> * از هوای صبح، سروش، ۱۳۷۶<br /> * در پیاده رو، تربیت، ۱۳۸۰، از چاپ ششم و هفتم در انتشارات امیر کبیر<br /> * باز با باران، کانون، ۱۳۸۵، گزیده<br /> * بیا بگیر سیب را، کانون، ۱۳۸۷<br /> * مترسک عاشق بود، افق، ۱۳۸۹<br /> * روزهای بادبادک، مروارید، ۱۳۹۳<br /> * چرا تو سنگی، کانون پرورش، ۱۳۹۴<br /> * بوق سگ، پیدایش ۱۳۹۵<br /> <br /> ===ترانه‌ها و تصنیف‌ها===<br /> * تصنیف «آمدی» آهنگساز «فریدون حافظی»<br /> * تصنیف «خزان» آهنگساز «منصور نریمان» خواننده «سالار عقیلی»<br /> * تصنیف «ساحل» آهنگساز «زندیان» خواننده «سالار عقیلی» اجرا در ارکستر ملی<br /> * تصنیف‌های کار شده و در دست آهنگسازی<br /> <br /> ===تصویرگری===<br /> بیوک ملکی علاوه بر سرودن شعر، تصویرگری روی جلد و متن، بیش از پانزده کتاب را نیز انجام داده است.<br /> <br /> <br /> <br /> ===نگاهی به برخی آثار===<br /> ====«بربال رنگین کمان»====<br /> «بر بال رنگین کمان» مجموعه اشعار بیوک ملکی در دو قالب نیمایی و سنتی است که با تصویرگری مهنوش مشیری از سوی انتشارات سروش برای نوجوانان منتشر شده است. اشعار کتاب «بر بال رنگین کمان» فضایی ساده و صمیمی دارند و تصویرگری آن‌ها هماهنگ با اشعار است؛ به‌گونه‌ای که نوجوان را به‌آسانی با خود همراه می‌کنند. خواندن شعر برای نوجوانان پرفایده است و سبب می‌شود دایره‌ واژگانی آنها گسترش یابد، گوش موسیقیایی‌شان تقویت شود و حتی این انگیزه را در آنان ایجاد کند که شاید یک روز خودشان دست به قلم شوند. اشعار این کتاب عبارتند از: «در زمینه بهار»، «تا خدا»، «مثل روزهای عید»، «تقسیم خوبی ها»، «انتظار»، «بیدارتر از ستاره»، «در آتش و دود»، «سلام»، «در شبِ سیاه»، «باغ رنگین کمان»، «بگو که شب زیباست»، «مسافر آفتاب»، «آن شب»، «باغ سرخ و سبز»، «بر بال رنگین کمان»، «پیاده رو 1، 2 و 3».&lt;ref name=&quot;بال&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.soroushpub.com/fa/product/view/383/260/parent/223/%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%B1%D9%86%DA%AF%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%86|عنوان=بر بال رنگین کمان}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====«در پیاده رو»====<br /> «در پیاده رو» مجموعه دوازده شعر برای نوجوانان است که توسط بیوک ملکی سروده شده. این کتاب نخستین بار با شعر و تصویرگری بیوک ملکی در سال ۱۳۸۰ منتشر شد و جایزه‌ دوچرخه‌ طلایی را از مخاطبان نوجوانش گرفت. به فاصله‌ای کوتاه تحسین منتقدان نیز نثار این کتاب شد. کتاب با همین هیئت ۴ بار تا سال ۸۴ چاپ شد و پس از آن در سال ۹۴ شاعر از خیر تصویرگری خودش گذشت و آن را با تصویرگری محمدعلی بنی‌اسدی به ناشری دیگر سپرد که تا پایان همان سال چاپ دوم آن نیز روانه‌ بازار شد. در این اشعار به موضوعات اجتماعی و فرهنگی برای نوجوانان پرداخته شده است. همانطور که از نام مجموعه پیداست شاعر در این اشعار کوشیده تمام چیزهای کوچک و به‌ظاهر بی‌اهمیتی که هرکسی ممکن است در پیاده روهای یک شهر شلوغ ببیند، با نگاهی دیگر و متفاوت از گذشته و البته از دریچه نگاه یک نوجوان که تازه از دنیای کودکی پا به دنیای بزرگسالی گذاشته است، مورد توجه قرار دهد و به آن‌ها بپردازد. در پیاده‌رو علاوه بر ارزش‌های شعری تک‌تک اشعار، نگاهی جامع و فراگیر دارد که همه‌ شعرها را در فصلی مشترک به هم پیوند می‌زند و هندسه‌ای می‌آفریند که حضور تک‌تک شعرها در شکل‌گیری و تبلور آن ضرورت می‌یابد. این فصل مشترک، حضور «پیاده‌رو» به عنوان عنصری وحدت‌بخش است. مکان مشترک همه‌ مناظری که در کتاب توصیف شده‌اند و همه‌ وقایع و ماجراهایی که رخ داده‌اند، پیاده‌رو است؛ پیاده‌رو با تمام جلوه‌های ایستا و پویای آن.&lt;ref name=&quot;همچنان&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://vinesh.ir/%D9%87%D9%85%DA%86%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%B1%D9%88/|عنوان=همچنان در پیاده‌رو…}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====«مترسک عاشق بود»====<br /> مجموعه شعر «مترسک عاشق بود» سروده بیوک ملکی حاوی 15 قطعه شعر در قالب‌های متنوع از جمله نیمایی، مثنوی، چهار‌پاره و شعر نو است که از سوی انتشارات افق منتشر و روانه بازار نشر شده است. این اثر دارای 15 قطعه شعر در قالب‌های متنوع از جمله نیمایی، مثنوی، چهار‌پاره و شعر نو است که برای گروه سنی نوجوانان منتشر و بر روی قفسه‌های کتاب‌فروشی‌ها قرار گرفته است. در کتاب «مترسک عاشق بود» به یک موضوع واحد یعنی مترسک پرداخته شده است و مترسک در شعرها حضوری شاعرانه دارد. کار تصویرگری آن را کیانوش غریب‌پور برعهده داشته، در تصویرگری این اثر از تکنیک طراحی دستی و دیجیتال استفاده شده است.&lt;ref name=&quot;مترسک&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/170048|عنوان=مترسک عاشق بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====«روزهای بادبادک»====<br /> مجموعه «روزهای بادبادک» از سروده‌های بیوک ملکی در سال 1394 از سوی انتشارات مروارید منتشر شده است. ملکی در این مجموعه شعر با بهره بردن از ساختار فضاهای ساده شعری برای نوجوانان توانسته است مجموعه شعری برای بزرگسالان منتشر کند. گرچه ظاهر کتاب این ظن را در ذهن خواننده ایجاد می‌کند که این شعرها برای نوجوانان نوشته شده اما مخاطب بزرگسال نیز می‌تواند شعرهای ساده او را بخواند. سرودن این شعرها به همان اندازه که فهم و درکش ساده است، ساده به نظر نمی‌رسد. «روزهای بادبادک» حاصل نگریستن شاعر به اشیاء و امور پیرامون که نتیجه‌اش نهایتاً به دست دادن تصویرهایی شاعرانه با مضامینی سهل و به دور از پیچیدگی است. مجموعه شعر «روزهای بادبادک» در هفت بخش با نام‌های «تازه‌ها»، «مترسک عاشق بود»، «بیا بگیر سیب را»، «در پیاده‌رو»، «از هوای صبح»، «کوچه دریچه‌ها» و «پشت یک لبخند» سروده شده است.&lt;ref name=&quot;نگاه ساده&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/book/224452|عنوان=شعرهای بزرگسال ملکی حاصل نگاهی ساده به مضامینی ساده}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====«بوق سگ»====<br /> «بوق سگ» مجموعه شعری از بيوک ملکي است که با تصويرگری هدی حدادی در سال 1395 از سوی نشر پیدایش برای نوجوانان منتشر شده است. اين مجموعه شامل بيست شعركوتاه است كه با نگاهی ويژه به رابطه­ انسان با طبيعت درقالب نيمايی سروده شده و اغلب آنها بيانگر دغدغه‌های اجتماعی سراينده است. در آن به موضوعاتی مانند طبیعت، اجتماع، صلح، عشق و سایر موضوعات نوجوانانه پرداخته شده است. «پرنده»، «دروغ»، «در لانه‌های بی پناهی»، «از بوق سگ»، «خشکسال»، «اشتباه»، «سکوت»، «غروب جنگ»، «لبخند آبی» و «باران که می‌آید» از جمله عنوان‌های اشعار این مجموعه هستند.&lt;ref name=&quot;سکوت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/naghli/206397|عنوان=مجموعه شعر تازه بیوک ملکی پس از چند سال سکوت}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====«چرا تو سنگی»====<br /> کتاب «چرا تو سنگی» شامل ۲۰ قطعه شعر با عنوان‌های «بهار، جور دیگر، صلح، باید؛ نباید، تو، رد بال پرنده، هرزه، من، جنگ، سکوت، آخرین درخت، با تو، زندگی ۱ تا ۴، گلایه، سنگ و آیینه، خواب و سایه» است که با تصویرگری علی خدایی آراسته شده و نخستین بار در سال ۱۳۹۴ از سوی انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان منتشر شده است.(14) شاعر در «چرا تو سنگی؟» از بهار و صلح می‌گوید و از جور دیگر دیدن، از جنگ، سکوت و زندگی. از بایدها و نبایدها. گاهی خواب را تعبیر می‌کند و گاهی به خواب می‌برد. در این شعرها تمام فصل‌ها بهارند و عشق بهاری است که از سمت سرنوشت می‌آید. هرچند که جنگ می‌تواند حال ما را خراب کند و حتی حال خدا را و تبر، درخت می‌شکند و یک دشت اندوه سروکله‌اش پیدا می‌شود اما یک خنده گل هم برای زندگی کافی‌است.&lt;ref name=&quot;سنگی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://medadaabi.com/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D9%88-%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%9F-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%A9-%D9%85%D9%84%DA%A9%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%A7/|عنوان=کتاب چرا تو سنگی؟ اثر بیوک ملکی انتشارات کانون پروش فکری کودکان و نوجوانان}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====«بیا بگیر سیب را»====<br /> کتاب «بيا بگير سيب را» مجموعه‌اي از سروده‌هاي كوتاه بيوك ملكي براي نوجوانان با تصويرگري هاجر سليمي‌نمين در سال 1387 از سوی انتشارات كانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان منتشر شده است. اين كتاب شامل 15 عنوان شعر است كه ملكی آن‌ها را براي گروه‌هاي سني «د و ه» (راهنمایی و سال‌های اول و دوم دبيرستان) سروده است. «دعا، شام امروز، نوبت عاشقي، ترانه شكارچي، آسمان سياه، بيا بگير سيب را، طرح نو، پنجره‌اي بي‌بهار و تپه تنها» از جمله عناوین این شعرهاست. به عنوان مثال ملكي در شعر پنجره‌اي بي‌بهار، تنهايي انسان امروزي را در دنياي اينترنت به اختصار و در قالب واژه‌‌هايي ساده و صميمي به تصوير كشيده است.&lt;ref name=&quot;آخرین&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/naghli/28406|عنوان=آخرین سروده‌های ملکی در «بيا بگير سيب را»}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====«باز با باران»====<br /> کتاب «باز با باران» با تصويرگري هدي حدادي، 23 قطعه شعر با موضوعات مختلف دارد و محصول كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان است. این مجموعه گزیده‌ای است از آثار شاعرانی که طی دهه‌های 60 و 70 و 80 سمت و سوی قلم و احساس خود را به طرف نوجوانان نشانه گرفته‌اند. شعرهای این مجموعه آینه‌ای است که شیوه کار و زبان فکر و احساس هر شاعر را می‌توان در آن دید.(17) شعرهای این مجموعه همراه تصاویری ساده پروازی است از کوچه‌های شب با قلبی پر از امید به سوی خورشید فرداها. برخی از عناوین این اشعار عبارتند از: «بال در بال گنجشک، صمیمی‌تر از آفتاب، وقت پرگشودن، بوی نرگس، کبوتران چاهی، مسافر آفتاب و در دل آتش و دود».&lt;ref name=&quot;باران&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://www.kanoontolid.com/?p=2458|عنوان=باز با باران}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====«از هوای صبح»====<br /> «از هوای صبح» مجموعه 14 شعر از بیوک ملکی به همراه نقاشی‌هایی از خود اوست که در سال‌های 1372 تا 1375 سروده شده‌اند. زبان هموار و لحن لطیف و مضامین خیال انگیز، شعر ملکی را متمایز کرده است. نقاشی‌ها و طرح‌های کتاب همه طبیعت بی‌جان ‌که با شعر جاندار بیوک ملکی همنشین شده‌اند و در ذهن و جان خواننده اثر می‌کنند. این مجموعه با 14 شعر «از هوای صبح، سایه‌ای در کوچه، فصل دوستی، می‌رسد روزی که ...، دعایی برای مترسک، سفر، وقت پرگشودن، آفتابی‌تر از آفتاب، بوی پر پروانه، بوسه، صمیمی تر از آفتاب، باران پروانه، بوی بال و پر و خانه تکانی» تدوین شده است.&lt;ref name=&quot;صبح&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.iranketab.ir/book/51751-morning-air|عنوان=کتاب از هوای صبح}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نمونه‌ای از اشعار بیوک ملکی===<br /> {{بلی}}'''شعر «نه مثل دیگران» از مجموعه «در پیاده‌رو»:'''{{سخ}}<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''«کنار یک درخت کاج'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''نشسته در پیاده‌رو'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''کسی که مثل دیگران تمیز و شسته‌رفته نیست'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''کسی که رازهای زندگانی‌اش'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''نگفتنی‌ست'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''کسی که خنده از لبش جدا نمی‌شود'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''کسی که موی او شبیه برگ‌های کاج'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''سوزنی‌ست'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''نشسته در کنار این پیاده‌رو کسی که از نگاه عاقلان فرار کرده است'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''کسی که از زمین و از زمان'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''فرار کرده است'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''کسی که در میان کوچه‌ها به او'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''همیشه سنگ می‌زنند'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''و او -درست مثل بچه‌ها- «کیوکیو»کنان'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''به دشمنان خود جواب می‌دهد'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''اگرچه سنگ واقعی‌ست'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''اگرچه یادگاری‌اش همیشه ماندنی‌ست'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''ولی تفنگ او همیشه بی‌فشنگ'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''همیشه بی‌صداست'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''و پشت او، همیشه‌ خدا، فقط خداست»'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> {{بلی}}'''شعری از مجموعه «بوق سگ»'''{{سخ}}<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''«صدای موتور''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''نفس‌های در سینه مانده''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''نفس‌های با دود و دم همنشین''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''صداهای آلوده، از بوق سگ''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''و شهری نیاسوده از بوق سگ''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''چه می‌شد اگر نارون‌ها نبودند؟''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''در این کوچه‌ها یاس‌ها، یاسمن‌ها نبودند؟...»''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> {{بلی}}'''شعری از مجموعه «مترسک عاشق بود»'''{{سخ}}<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''«می‌آید زمستان'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''تو از یادها می‌روی'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''کلاه تو را بادها می‌برند'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''برای چه می‌ترسی از باد؟'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''برای چه می‌ترسی از برف و باران؟'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''دلت را به خورشید بسپار'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''و تنهایی‌ات را به گنجشک‌ها و کلاغان'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''مترسک!'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''مترس!»'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> <br /> {{بلی}}'''شعر «ناگهان چه‌قدر زود...» از مجموعه «روزهای بادبادک»:'''{{سخ}}<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''«وقتی گرگ و میش صبح''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''لقمه‌ای هوای تازه می‌خورد''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''به کوچه می‌زند''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''پدر''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''او تمام روز را''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''کار می‌کند''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''کار و کار و کار و کار''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''چون به او امان نمی‌دهد''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''روزگار''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''شب که می‌رسد به خانه''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''خسته و گرسنه است''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''باز هم ولی''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''پای سفره زود، از غذا''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''دست می‌کشد''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''زود''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''سیر می‌شود''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''دارد او چه‌قدر زود''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''پیر می‌شود»''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> {{بلی}}'''شعر «تو» از مجموعه «چرا تو سنگی؟»'''{{سخ}}<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''می‌آیی!'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''نسیم می‌گوید: «بهارِ دیگری از سمت سرنوشت می‌آید.»'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''بهارِ تازه تو هستی!'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''اگر نباشی'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''نه شادمانی فروردین'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''نه مهربانی اردیبهشت می‌آید»'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> {{بلی}}'''شعر «پنجره‌اي بي‌بهار» از مجموعه «بیا بگیر سیب را»'''{{سخ}}<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''وب: تارعنكبوت''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''چت: گفت‌وگوي من با هيچ روبه‌رو''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''ويندوز باز بود كه از پشت پنجره''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''از پشت پرده‌هاي كشيده''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''آمد بهار و رفت''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> {{بلی}}'''شعر « بی تو یک نقطه‌ام»'''{{سخ}}<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''مثل شب یک شب بی‌ستاره'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''یک شب ابری سرد و بی‌ماه'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''مثل پس‌کوچه‌هایی که خالی است'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''خالی از عابری خسته از راه'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''مثل تنهایی یک پرستو'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''یک پرستوی جامانده از کوچ'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''مثل هیچ'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''مثل پوچ'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''تو بهار آوری'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''بی تو دانه‌ای خفته در برف'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''بی تو یک نقطه‌ام'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''نقطه‌ای تیره پایان یک حرف'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> {{بلی}}'''شعر «سوار سبزپوش»'''{{سخ}}<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''بال در بال پرستوهای خوب''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''می‌رسد آخر سوار سبزپوش''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''جامه‌ای از عطرنرگس‌ها به تن''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''شالی از پروانه‌ها بر روی دوش''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''پیش پای او، به رسم پیشواز؛''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''ابر با رنگین کمان، پل می‌زند''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''باغبان هم – باغبان نوبهار –''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''بر سر هر شاخه ای، گل می‌زند''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''تا می‌آید پرده‌ها از خانه‌ها''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''باز توی کوچه‌ها سرمی‌کشند''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''مرغ‌های خسته و پربسته هم''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''از میان پرده‌ها، پر می‌کشند''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''در فضای باغ‌ها پر می‌شود''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''باز هم فواره گنجشک‌ها''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''هرکجا سرگرم صحبت می‌شوند''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''شاخه‌ها درباره گنجشک‌ها''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''باز می‌پیچد میان خانه‌ها''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''بوی صندل، بوی کندر، بوی عود''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''می‌رسد فصل بهاری جاودان''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''فصلی از عطر و گل و شعر و سرود''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> {{بلی}}'''شعر «چرا تو غمگینی؟»'''{{سخ}}<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''چرا تو غمگینی؟'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''چرا نمیخندی؟'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''چرا لبانت را'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''ز غصه می‌بندی؟'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''چرا ز موج بیم دل تو طوفانی است؟'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''هوای چشمانت همیشه بارانی است؟'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''بگو بگو آخر'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''چه غصه‌ای داری؟'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''سکوت یعنی مرگ'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''بگو که بیداری!'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''بگو تو را دشمن زخانه بیرون کرد'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''به حیله و نیرنگ'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''دل تو را خون کرد'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''بگو که این دنیا'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''برای تو تنگ است'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''بگو که جرم تو'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''سیاهی رنگ است'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''اگر که رنگ تو سیاه چون شب‌هاست'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''سکوت را بشکن بگو که شب زیباست'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''بگو که در قلبت هزار امید است برای فرداها'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''هزار خورشید است'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> {{بلی}}'''شعر «مادر» از مجموعه «پشت یک لبخند»'''{{سخ}}<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''به زحمت شیشه‌ها را شست مادر''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''گلیم زیر پا را شست مادر''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''پس از آن آمد و با مهربانی''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''غم دل‌های ما را شست مادر''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> {{بلی}}'''شعر «بارید»'''{{سخ}}<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''نسیم آمد به دور خانه بارید'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''و باران دانه دانه دانه بارید'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''پس از آن روی گل‌های شکفته'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''از اوج آسمان پروانه بارید'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> {{بلی}}'''شعر «در پیاده‌رو»'''{{سخ}}<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''در پیاده‌رو''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''مادری به کودک گرسنه‌اش شیر می‌دهد''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''در کنار او کودکی''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''دست سوی عابران دراز کرده است''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''داد می‌زند: کمک کنید''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''جان بچه‌هایتان!''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''از میان عابران فقط یک درخت زرد پیر''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''سکه‌ای به کودک فقیر می‌دهد''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> ==پانویس==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%82%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%88_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C&diff=47330 2022-06-20T10:09:17Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> |عنوان = تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی<br /> |تصویر = تاریخ ادبی ایران.jpg<br /> |اندازه تصویر = 180px<br /> |زیرنویس تصویر = <br /> |نویسنده = سید مهدی زرقانی<br /> |تصویرگر = <br /> |طراح جلد = <br /> |زبان = <br /> |مجموعه =<br /> |موضوع = بررسی تاریخ ادبی ایران و تغییر و تحول ژانرهای آن تا میانه قرن پنجم<br /> |سبک = <br /> |ناشر = سخن<br /> |ناشر فارسی =<br /> |محل انتشارات = <br /> |تاریخ نشر = 1388<br /> |تاریخ نشر فارسی=<br /> |محل ناشر فارسی =<br /> |نوع رسانه = کتاب <br /> |صفحه = 601<br /> |شابک =<br /> |پس از = <br /> |پیش از = <br /> }}<br /> '''تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی''' کتابی است نوشتۀ سید مهدی زرقانی، که به بررسی تاریخ ادبی ایران و تغییر و تحول ژانرهای آن تا میانه قرن پنجم می‌پردازد.این کتاب در دور سوم [[جایزه ادبی جلال آل‌احمد| جایزه ادبی جلال آل‌احمد]] در سال1389 شایسته تقدیر شناخته شد.<br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> این کتاب 601صفحه‌ای که اول‌بار در سال1388 از سوی نشر سخن روانه باز نشر شد،‌ یک پیش‌گفتار، یک مقدمه، چهار بخش و بیست‌وچهار فصل دارد. مؤلف سعی کرده ردّ تاریخ ادبی ایران را بر اساس «تز اصلی دگردیسی و تکامل ژانرها» در برهه‌ها و برش‌های تاریخی (سه دوره: از عصر اساطیر تا سده پنجم)و تنوع فرهنگی و اقلیمی روایات و متون را در شکل‌های شفاهی و نوشتاری نشان دهد و خطوط برجسته تطور سنت نگارش «تاریخ ادبیات» را در توالی سه نسل (جد-پدر-فرزند) ترسیم کند. در این بررسی‌ها به دو مؤلفه «برون‌متنی» (قدرت سیاسی و ایدئولوژی) و «درون متنی» (شاخص‌ها) توجه شده است.&lt;ref name=&quot;ژانر&quot;&gt;{{یادکرد ژورنال|تاریخ= پاییز1390|عنوان= تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی: تطور و دگردیسی ژانرها|ژورنال= نقد ادبی|صفحات= 231تا248}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> مؤلف در این اثر یک نظریه ادبی را اساس کار خود قرار نداده همانطور که در مقدمه اثرش آورده: «من در کتاب حاضر یک نظریه ادبی خاص را اساس قرار نداده‌ام‌ و رویکرد التقاطی را نیز علمی نمی‌بینم بلکه باورم بر این است تا ضمن برخورداری از نظریه‌های موجود، به تلفیقی نظام‌دار و منسجم از آرای مختلف دست پیدا کنم که در نگارش تاریخ ادبی ایران، کارآمدترین روش را در اختیارم بگذارد.»&lt;ref name=&quot;نظریه&quot;&gt;{{پک|زرقانی|1388|ک= تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی|ص=23}}&lt;/ref&gt; <br /> ==اهداف موردنظر مؤلف برای تألیف این اثر==<br /> نویسنده اهداف خود را برای تألیف کتاب حاضر این‌گونه بیان می‌کند: تبیین رابطه ادبیات ایران پیش و پس از اسلام بر اساس نظریه «دگردیسی ژانرها»،‌ مشخص کردن جریان‌های ادبی در دو شاخه نثر و شعر در هر دوره تاریخی، تقسیم‌بندی تاریخ ادبی ایران با اساس قرار دادن وضعیت ژانرها با توجه به عوامل برون‌متنی و درون‌متنی مؤثر بر جریان‌های ادبی،‌ مشخص کردن کانون‌های ادبی در هر دوره تاریخی و تبیین وضعیت هر کانون در تاریخ ادبی،‌ مشخص کردن چهره‌های شاخص هر کانون و وجوه شخصیتی هر چهره ادبی.&lt;ref name=&quot;نقد&quot;&gt;{{یادکرد ژورنال|تاریخ= 1394|عنوان= نقد و بررسی کتاب:‌ تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی: تطور و دگردیسی ژانرها|ژورنال= نقدنامه زبان و ادبیات فارسی و زبان‌های باستانی|صفحات= 233تا237}}&lt;/ref&gt;<br /> ==منابع مورد استفاده مؤلف==<br /> منابع دست‌اول نوشته شده در قرن نخستین اسلامی که عمدتاً به زبان عربی هستند و یا دیوان‌های شاعران و آثار نویسندگان قرون نخستین اسلامی.‌ منابع غربی جدید برای تبیین مبانی نظری که عمدتاً به زبان انگلیسی است و منابع تحقیقی دسته‌دوم درباره تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام و قرون نخستین اسلامی، سه دسته منبعی هستند که نگارنده در نوشتن این اثر از آن بهره برده است.&lt;ref name=&quot;نقد&quot;/&gt;<br /> ==ساختار کتاب==<br /> این کتاب دارای چهار بخش اصلی است که هر بخش، چندین فصل را در دل خود جای داده است و هر فصل نیز به زیر عنوان‌های دیگری تقسیم شده است.<br /> ===بخش اول:‌ نظریه تاریخ ادبی===<br /> نویسنده خود اشاره می‌کند که از آرا و نظرات دو گروه یعنی فرمالیست‌ها و ساختارگرایان و نیز جامعه‌شناسان هنر بیشترین بهره را برده است. «جمع کردن آرای این دو گروه که گاهی نظراتشان درست متقابل یکدیگر قرار می‌گرفت و تلفیق روشمند و نظام‌دار آراء طرفداران نگاه برون‌متنی و درون‌متنی به تاریخ ادبی، و همچنین گفت‌وگو درباره سایر مؤلفه‌های «نظریه تاریخ ادبیات»، مباحث محوری بخش اول کتاب را تشکیل می‌دهد.&lt;ref name=&quot;نظریه&quot;/&gt;بخش اول شامل سه فصل است.<br /> ====فصل اول: تکامل تدریجی یک سنت:‌نگارش تاریخ ادبی====<br /> فصل نخست به سیر تکوینی تاریخ ادبیات‌نویسی در حوزه فرهنگی ایران با نگاهی گذرا به پیشینه عربی آن، اختصاص دارد. مؤلف معتقد است که از اولین آثاری که در قرون نخستین به رشته تحریر درآمد و فقط «خصلت» تاریخ‌ادبیاتی داشت تا کتاب‌هایی که در قرن بیستم میلادی نوشته شد و آن‌‌ها را تاریخ ادبیات به معنای مصطلح می‌نامیم،‌ سه نسل از نوشتارها ظهور کردند. <br /> در این فصل مؤلف «نگارش تاریخ ادبی» را در سه نسل مجزا بررسی کرده است. به عقیده او نسل اولی‌ها در سده‌های نخستین اسلامی پدید آمدند که از آن با عنوان «نوشتارهای پیشاتذکره‌ای» یاد می‌کند. نسل دوم،‌ آثاری هستند که یک گام به تاریخ‌ادبیات‌های امروزی نزدیک‌تر شده‌اند یعنی نوشتارهای تذکره‌ای و نسل سوم کتاب‌هایی که به معنای مصطلح «تاریخ ادبیات» نامیده می‌شود. <br /> مؤلف در این فصل خواسته «روایتی متفاوت» بر مبنای رابطه نسلی و ایده تکاملی از نوشتارهای «پیشاتذکره‌ای» و «تذکره‌ای» و «کتب تاریخ ایران» با اشاراتی به پیشینه عربی ارائه دهد.&lt;ref name=&quot;ژانر&quot;/&gt;<br /> <br /> در فصل نخست سه جدول «نوشتارهای پیشاتذکره‌ای»، «مهم‌ترین تذکره‌های فارسی» و «مهم‌ترین تاریخ ادبیات‌های ایران» به همراه پاره‌ای از توضیحات آمده است.<br /> ====فصل دوم: مطالعه روش‌شناختی تواریخ ادبی ایران====<br /> مؤلف در این فصل با رویکردی انتقادی به بررسی تاریخ‌ادبیات‌های موجود پرداخته و نقاط ضعف و قوت آن‌ها را بیان کرده است. همانطور که در صفحه53 کتاب در بخش آغازین این فصل آمده است،‌ غرض نهایی از این گفتار،‌ بررسی شیوه‌های نگارش تاریخ ادبی در ایران و جهان برای رسیدن به تعریف روشن از روشی است که مؤلف در پیش خواهد گرفت.<br /> در پایان این فصل نیز نمونه‌ای از تاریخ‌ادبیات‌های جهان از منظر روش-شناختی آورده شده است.<br /> ====فصل سوم: مبانی نظری روش ما====<br /> مؤلف در یازده گفتار مبانی نظری روش خود را توضیح داده است. در واقع فصل‌های دوم و سوم درباره «روش‌شناسی» تاریخ‌های ادبی است و مباحث توصیفی- انتقادی و مبانی نظری روش‌شناسی مؤلف را شامل می‌شود. نویسنده بر اساس دو روش «فرامتنی» و «متنی» به زمینه‌های زبانی-بلاغی و جریان‌های فرهنگی- ایدئولوژیکِ شکل‌‌گیری و دگردیسیِ «ژانرها» و تولد ژاهنرهای نوین، تأثیر نفوذ زبان عربی و نهضت ترجمه،‌ شکل‌گیری قیام‌ها و رخنه در ساختار قدرت و پیامدهای آن می‌پردازد.&lt;ref name=&quot;ژانر&quot;/&gt;<br /> ===بخش دوم:‌ شکل‌گیری ژانرها در دل اساطیر (ادبیات دوره پیشااسلامی)===<br /> این بخش به نگارش تاریخ ادبیات ایران و قلمرو زبان فارسی اختصاص دارد. توضیحات مبسوطی درباره نحوه شکل‌گیری ژانرهای ادبی در دل اساطیر ارائه داده شده است. مؤلف در مقدمه اثر خود اشاره کرده که بخش اعظم میراث ادبی و فرهنگی آن روزگار دور از نوع ادبیات شفاهی بود و طرز برخورد ما با روایت‌های شفاهی مبتنی بر دو اصل است: ‌پیدا کردن شناسنامه تاریخی آن‌ها در صورت امکان و دیگری ترسم مسیری که از بدو پیدایش تا رسیدن به عصر اسلامی طی کر‌ده‌اند.<br /> <br /> این بخش که از ظهور مادها تا روی کار آمدن اسلام را شامل می‌شود، نه فصل را در دل خود جای داده است. هر کدام از فصل‌ها به بررسی وضعیت ادبی یکی از ادوار تاریخی اختصاص یافته به جز سه فصل پایانی که مؤلف در آن‌ها به بررسی ادبیات اوستایی،‌ مانوی و زبان‌های ایرانی میانه شرقی پرداخته است.<br /> ====فصل اول: صداهای دور====<br /> این فصل شامل سه گفتار درباره دوره مادها و بررسی نشانه‌هایی از نخستین مراحل تکوین ژانرهای ادبی در این دور است. مؤلف به منطقه ظهور این قوم و‌ تاریخ روی کار آمدن آن‌ها اشاره کرده و سپس به پدید آمدن زبان‌های ایرانی پرداخته و آن را به سه دوره تقسیم کرده است. بحث بعدی به ادبیات مادی اختصاص دارد. مؤلف در این باره معتقد است که «بیشتر شواهد و مدارک درباره ادبیات مادی را باید از خلال نوشتارهای یونانی جست‌وجو کرد».&lt;ref&gt;{{پک|زرقانی|1388|ک= تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی|ص=138}}&lt;/ref&gt; <br /> ====فصل دوم: سکاها؛ ساحل‌نشینان باستانی====<br /> بررسی زبان و ادبیات سکاها از قبایل کوچ‌نشین روزگاران دور،‌ بودند، در این فصل گنجانده شده است. مؤلف در این فصل آورده که «درباره سازمان قومی و اوضاع تاریخی و جغرافیایی این اقوام اطالعات دقیقی در اختیار نداریم» (تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی،‌ ص 145) در ادامه می‌نویسد «هرودوت،‌ افسانه‌هایی درباره اصل و منشأ سکاها از زبان خودشان نقل می‌کند که آن‌ها را باید از خانواده روایت‌های ادبی قوم به شمار آورد. در بخش بعدی،‌ آمده که از روایت‌های غنایی یا تعلیمی-القایی سکایی باستانی هیچ گزارشی دریافته نشده اما داستان‌های حماسی را می‌توان در دو حلقه روایت رستم و روایت نَرت سراغ جست. گرشویج احتمال می‌دهد که دستان رستم یکی از روایت‌های حماسی سکایی باشد.&lt;ref&gt;{{پک|زرقانی|1388|ک= تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی|ص=146}}&lt;/ref&gt; <br /> ====فصل سوم: نقش بر دیوار====<br /> در این فصل مؤلف به دوران هخامنشیان نگاهی انداخته است. بعد از مرور وضعیت جغرافیایی و تاریخی و دینی این دوره،‌ به زبان و ادبیات در دوران هخامنشیان پرداخته است. در بخشی از این فصل آمده «مردم پهنه وسیع امپراطوری هخامنشی تماماً به فارسی باستان سخن نمی‌گفته‌اند. زبان فارسی باستان در اداره امور سیاسی و دولتی هیچ نقشی نداشت... می‌توان گفت فارسی باستان،‌ زبان خاص درباره بوده است و خط میخی به مثابه خط سلطنتی. به علت همین تنوع زبانی است که کتیبه‌ها به چند زبان نوشته می‌شدند.&lt;ref&gt;{{پک|زرقانی|1388|ک= تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی|ص=150}}&lt;/ref&gt; <br /> مؤلف در ادامه به بررسی روایت‌های شفاهی و سنگ‌نبشته‌های به جا مانده از دوره هخامنشیان پرداخته و نوشته «کتیبه‌های میخی پادشاهان هخامنشی از زمان داریوش اول به بعد،‌ تنها منبع مستقیم فارسی باستان است.اگرچه محققان ایرانی و غیرایرانی بر غیرادبی بودن این کتیبه‌ها تأکید دارند و آن‌ها را آثاری کاملاً تاریخی می‌دانند با این حال پرتویی کم‌سو از ادبیت بر برخی از آن‌ها تابیده است. تا جایی که برخی گفته‌اند «به نظر می‌رسد بخش‌هایی از کتیبه‌های فارسی باستان،‌ منظوم است» &lt;ref&gt;{{پک|زرقانی|1388|ک= تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی|ص=153}}&lt;/ref&gt; <br /> در انتهای این فصل نیز جدولی از کارنامه ادبی عصر هخامنشیان (شاخه غیردینی) آورده شده است.<br /> ====فصل چهارم: شعر ماورا====<br /> نگارنده در این فصل با دو بُعد شاعرانگی و متافیزیکی به بررسی ادبیات اوستایی پرداخته است. نوشتارهای اوستایی شامل آن دست از آثاری است که به زبان اوستایی نگاشته شده است. مؤلف در این فصل به این پرسش پاسخ می‌دهد که آیا می‌توان اوستا و متوان وابسته به آن را اثر ادبی به شمار آورد یا خیر. در ادامه توضیحاتی درباره بُعد ادبی گاهان سروده‌های خود زردتشت و یشت‌ها ارائه شده است و در پایان آمده که «روایت‌های اوستایی را می‌توان نقطه آغاز و عطف شاخه ادبیات دینی در عهد باستان قلمداد کرد. چنان‌که ملاحظه می‌شود آمیختگی برخی از آن‌ها با روایت‌های ملی و حماسی، نسل جدیدی از ادبیات را پدید آورده که در آن هم حیثیث ادبی برجسته است و هم وجه دینی.&lt;ref&gt;{{پک|زرقانی|1388|ک= تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی|ص=163}}&lt;/ref&gt; <br /> ====فصل پنجم: در سایه گجستگ====<br /> نویسنده در این فصل به شخصیت اسکندر مقدونی و دوره حکومت وی و جانشینانش که در میان مورخان به دوره «فترت» معروف است، پرداخته است. در بخشی از این فصل آمده است: «با این هرج‌ومرج و آشوب و این یونانی‌گرایی و هم‌چنین رواج زبان و خط‌های یونانی در ایران و از طرف دیگر، آن استبداد هنری که جامعه ایران،‌ از دوران هخامنشی به ارث برده بود و هنر را در انحصار ذوق دربار نگاه داشته بود،‌ خیلی انتظار آفرینش آثار ادبی به زبان‌های ایرانی در در این دوران فترت نداریم.»&lt;ref&gt;{{پک|زرقانی|1388|ک= تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی|ص=179}}&lt;/ref&gt; <br /> ====فصل ششم: در قلمرو پارت‌ها====<br /> این فصل به دوران اشکانیان اختصاص دارد که نویسنده ابتدا به سیر تاریخی پادشادهان پارتی پرداخته و موقعیت جغرافیایی حکومت آنان را شرح داده سپس به ادبیات این دوره اشاره کرده است. «جنبش‌های ادبی دوران پارت‌ها نیز هم‌چنان در هیأت ادب شفاهی است، با این تفاوت که شاخه ادبیات غیردینی، چه به لحاظ کمی و چه کیفیت، به سطحی بالاتر و برتر ارتقاء یافته است.»&lt;ref&gt;{{پک|زرقانی|1388|ک= تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی|ص=173}}&lt;/ref&gt; به عقیده نویسنده بخش دیگری از روایات شفاهی که بعدها شالوده حماسه ملی ایران را شکل داد،‌ در همین دوره ساخته و پرداخته شد و اینکه آثار ادبی پارتی بیشتر از ادوار گذشته است و مدارکی وجود دارد که نشان می‌أهد ادب پارتی بر ادبیات ارمنی عصر خویش تأثیر مستقیم گذاشته است.<br /> <br /> در بخش دیگری از کتاب آمده است:‌«خاستگاه نخستین نمونه موجود از ادب سمبلیک ایران نیز در همین دوره اشکانی است و آن قطعه رمزی و عرفان‌آمیز سریانی با عنوان «مروارید» است که طی آن مروارید روح در ورطه ظلمت ماده گم می‌شود و در بازیافتش محتاج به ظهور منجی و نیل به معرفت است. زرین‌کوب بر آن است که این قطعه، «به احتمال قوی می‌بایست یک اصل پهلوی اشکانی داشته باشد».&lt;ref&gt;{{پک|زرقانی|1388|ک= تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی|ص=176}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> درخت آسوریک پس از نوشتارهای دینی اوستایی،‌ از نخستین نمونه‌های ژانر تعلیمی-القائی در ایران است که ساحت ادبی در آن غلبه دارد. این گونه‌ روایت‌ها در عصر اشکانی رونق داشت. چنان‌که سندبادنامه در این دوره ساخته شد و در دوره بعد به نگارش درآمد. چون از جهت فرم،‌ محتوا و کارکرد اجتماعی شبیه کلیله و دمنه است،‌ در زمره روایت‌های تعلیمی- القائی قرار گرفته است.<br /> ====فصل هفتم: عصر نوشتارها====<br /> نویسنده این عصر را عصر جایگزینی «کتابت» بر «روایت» می‌داند که‌ به لحاظ ادبی وجه تمایز و تشخص دوره ساسانی است. در واقع با عبور از عهد باستان و «روایت» وارد دوره «کتابت» می‌شویم. نگارنده در این فصل سؤالاتی از این قبیل را مطرح می‌کند. در فضای عمومی فرهنگ عصر ساسانی چه اتفاقی رخ داد که نوشتار جای گفتار را گرفته و سنت نوشتن به سرعت جایگزین سنت شفاهی شد؟ آیا مقدمات آن در عهد اشکانیان فراهم شده بود؟ حادثه‌ای چنین بزرگ نیاز به پشتوانه فکری گران‌سنگی دارد. آن پشتوانه چه بوده؟ نگارنده در این فصل تنها به بررسی وضعیت روایت‌های شفاهی برآمده که جامه کتابت به تن کردند. در ادامه فصل ساختار فرهنگی عصر ساسانی،‌ زبان رسمی این د وره، نوشتارهای ادبی از جمله آثار غنایی، آثار حماسی،‌ آثار تعلیمی – القائی، شعر پهلوی در عصر ساسانی، نوشتارهای شبه ادبی، غیرادبی و سنگ‌نوشته‌ها بررسی شده است. جدول نوشتارهای ادبی در عصر ساسانی نیز در میان متن گنجانده شده است.<br /> ====فصل هشتم: از پیامبر نقاش====<br /> این فصل از مانی سخن می‌گوید. از زندگی، ماهیت دین و آثار به جا مانده از او. در بخشی از کتاب آمده است: «همین که مانویان آثارشان را برای هر قومی به زبان خود آن قوم می‌نوشتند، سبب شده نوشتارهای مانوی به زبان‌های مختلف سریانی، قبطی، چینی،‌ترکی، پارتی، سغدی،‌ بلخی و فارسی میانه تألیف شود.&lt;ref&gt;{{پک|زرقانی|1388|ک= تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی|ص=211}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> نگارنده آثار مانوی را به دو دسته تقسیم کرده است: آثاری که توسط خود او نوشته شده و آثاری که به قلم پیروانش نوشته شدند. این آثار هم دو دست دسته هستند: نوشتارهای ادبی و نوشتارهای غیرادبی. «بارزترین صنعت ادبی به کار رفته در آثار مانوی تمثیل است. در میان این آثار به تعداد زیادی داستان تمثیلی برمی‌خوریم که مبلغان مانی برای تبلیغ عقاید خود استفاده می‌کردند».&lt;ref&gt;{{پک|زرقانی|1388|ک= تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی|ص=213}}&lt;/ref&gt; <br /> ====فصل نهم:‌میانه شرقی====<br /> این فصل به نوشتارها و مکتوبات باقی‌مانده به زبان‌های میانه شرقی از جمله سُغدی، سکایی،‌ ختنی،‌ خوارزمی،‌ بلخی،‌ سرمتی و غیره اختصاص دارد.آثار باقی‌مانده از زبان سغدی به دو دسته دینی (مانوی، مسیحی و بودایی) و غیردینی تقسیم می‌شود.<br /> <br /> کهن‌ترین متن سغدی قطعه منحصر‌به فردی است که محتوای آن دعای زردشتی است و ارزش زبان‌شناختی دارد. بعد از آن نامه‌های باستانی است که تاریخ اوایل سده چهارم میلادی را برای آن نقل کرده‌اند.&lt;ref&gt;{{پک|زرقانی|1388|ک= تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی|ص=224}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> آثاری هم به زبان سکایی ختنی باقی مانده که دارای بعد ادبی است. مفصل‌ترین متن سکایی ختنی کتاب «زمبستا» است که منظوم است یا داستان هندی «رامه و همسرش سیتا» که منظومه‌ای حماسی است و از آن برداشت بودایی شده است. اشعار غنایی و مدیحه‌های هم به همین زبان به دست آمده است.&lt;ref&gt;{{پک|زرقانی|1388|ک= تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی|ص=226}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> کتیبه‌های نیز به زبان بلخی اما به خط یونانی به دست آمده که نمی‌توان آن‌ها را در زمره آثار ادبی جای داد.<br /> تز این کتاب بنابر نوشته مؤلف «دگردیسی و صیرورت ژانرها»ست. با مطالعه تاریخ ادبیات‌های فعلی ایران،‌ متوجه انقطاع و گسستی می‌شویم که خواسته یا ناخواسته،‌ میان ادبیات ایران «پیش» و «پس» از اسلام ایجاد شده است. <br /> ===بخش سوم: دگردیسی ژانرها (از صبح اسلام تا اواخر سده سوم)===<br /> در این بخش چالش‌ها و کوشش‌های ایرانیان در «دوره گذار» بررسی شده است. گذار از یک مرحله تمدنی به مرحله تمدنی دیگر با یک ایدئولوژی،‌ جهان‌‌بینی و جهان‌نگری تازه. سه قرن نخستین اسلامی بازه زمانی این دوره است که به عقیده نویسنده پدیده «دگردیسی ژانرها» در آن محقق شده است. بررسی عوامل، نشانه‌ها و مراحل «دگردیسی»، موضوعات محوری این بخش هستند.<br /> ====فصل اول:‌ برخورد فرهنگ‌ها،‌ دگردیسی ژانرها====<br /> در این فصل اطلاعاتی درباره مجموعه عوامل برون‌متنی ارائه شده که به طور مستقیم یا غیرمستقیم در تکوین «پدیده» نقش داشته‌اند.<br /> ====فصل دوم: بادبان‌های برافراشته====<br /> در این فصل نگارنده به گرایش‌های متضاد موجود در آفرینش‌های ادبی ایران در سه قرن نخستین می‌پردازند و در واقع دو هدف عمده را در این فصل دنبال می‌کند. نخست معرفی آفرینش‌های ادبی ایرانیان در سه قرن نخست اسلامی و دیگر مطالعه نقش این آثار در فرآیند دگردیسی ژانرها.<br /> ====فصل سوم: گذر از نظام هجایی به نظام عروضی====<br /> نگارنده مسیر و مراحل گذار از «نظام هجایی» به «نظام عروضی» به عنوان آخرین مرحله محقق شدن دگردیسی در سطح ادبی را بررسی کرده است. <br /> ====فصل چهارم: گفتاری درباره پیشینه رباعی/دوبیتی====<br /> فصل پایانی نیز به بررسی پیشینه رباعی/دوبیتی به عنوان قالبی ادبی که در مرحله گذار حضور آشکاری دارد،‌ اختصاص دارد.<br /> ===بخش چهارم: تولد ژانرها در هیأت نوین (از میانه سده سوم تا میانه سده پنجم)===<br /> این بخش به بررسی مراحل رشد و بلوغ ژانرهای ادبی پس از دگردیسی اختصاص دارد. دوره تاریخی مورد نظر در این بخش شامل میانه قرن سوم تا اواسط سده پنجم است که تقریباً مصادف است با روی کار آمدن نخستین حکومت‌های ایرانی تا پایان دوره غزنویان اول.<br /> ====فصل اول: چشم‌انداز عصر؛ هم‌خوانی دو ساختار====<br /> مؤلف شرایط برون‌متنی حاکم بر اتمسفر فرهنگی و ادبی عصر را بررسی کرده است. طبق مدارک و شواهد موجود، در این دوره ساختارهای اجتماعی با نهاد ادبی،‌ تقارن و هم‌خوانی داشته است. این فصل اطلاعاتی درباره اینکه چگونه متناسب با تغییر و تحول در نهاد قدرت سیاسی و فضای اجتماعی،‌ ساختارهای تازه از سطوح زیرین نهاد ادبی به بالا می‌آیند و تبدیل به عنصر غالب می‌شوند،‌ ارائه شده است.<br /> ====فصل دوم: رد‌ پای آهوی کوهی====<br /> ردّ پای آهوی کوهی استعاره‌ای برای شعر کهن فارسی است که به کانون ادبی شرق در روزگار طاهریان می‌پردازد. در این فصل توضیحاتی درباره بررسی وضعیت ژانرها در عصر طاهریان ارائه شده است. « نخستین گزارش‌ها مربوط به شعر عروضی فارسی از این حدود زمانی و این منطقه گزارش شده است». (تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی،‌ ص 323) مسئله اصلی در دوره طاهری،‌ وجود آثار ادبی به فارسی نیست بلکه تقابل و رویارویی فارسی و عربی به عنوان دو زبان رقیب در حوزه فرهنگی ایران است. به نظر می‌رسد که طاهریان بیشتر به زبان عربی گرایش داشتند و حتی نشانه‌هایی از فارسی‌گریزی در دستگاه آن‌ها گزارش شده است.&lt;ref name=&quot;فصل&quot;&gt;{{پک|زرقانی|1388|ک= تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی|ص=26}}&lt;/ref&gt; <br /> ====فصل سوم: درّ لفظ دری====<br /> این فصل به عصر صفاریان اختصاص دارد. نخستین حاکمان ایرانی که به زبان فارسی توجه جدی نشان دادند و از آن دوران، نوشتارهایی به زبان فارسی نو به جا مانده است. نگارنده این فصل را فرصت خوبی برای مطالعه نخستین آثار مکتوب در قالب ساختار و نظام ادبی تازه «نظام عروضی به زبان فارسی» می‌داند. <br /> ====فصل چهارم: شرق شعر====<br /> نگارنده در این فصل به بررسی کانون ادبی شرق و شمال شرق در روزگار سامانیان پرداخته است. در مقدمه کتاب آمده که «آنان بدون تردید،‌ نقطه عطفی در شکل‌گیری جریان‌های ادبی به زبان فارسی بودند.» مبانی بوطیقایی شعر فارسی در این عصر به فرم نهایی خویش رسید و تا قرن‌ها بعد مبنای کار شاعران قرار داشت. شکل‌گیری ژانرها و زیرژانرهای ادبی در هیأت نو، تلاش برای انتقال میراث فرهنگی و ادبی عهد پیش از اسلام به دوره اسلامی و جریان عربی‌پردازی که دوشادوش نوشتارهای فارسی پیش می‌آمد از رویدادهای مهم ادبی این کانون بودند.&lt;ref name=&quot;فصل&quot;/&gt;<br /> ====فصل پنجم:‌از شمال شیعه====<br /> این فصل به آثار و جریان‌های ادبی روزگار علویان اختصاص دارد. آن‌ها گرایش دیدی به زبان و ادبیات عربی داشتند و زبان و گویش‌های محلی آن مناطق نیز فارسی نبود. به این معنا که رویکرد به ادب فارسی در این کانون، نه پشتوانه حکومتی دارد و نه انگیزه ملی و منطقه‌ای.<br /> ====فصل ششم: دنباله مدار شمالی====<br /> نگارنده در این فصل به بررسی وضعیت کانون ادبی شمال در روزگار آل‌زیار پرداخته است.در مقدمه کتاب آمده است: «بارگاه و درباره آنان به دو جهت متمایز از علویان است: نخست،‌ ایرانی بودن حاکمان و رواج نسبی ابدبیات فارسی در دم و دستگاه‌شان و دو دیگر،‌ ارتباط برخی نویسندگان این کانون با مثراث فرهنگی عهد باستان.» نویسنده برای بررسی کامل تاریخ ادبی این دوران،‌ وضع ادبی این کانون را در سه شاخه ادبیات فارسی،‌ ادبیات محلی و ادبیات عربی بررسی کرده است. حادثه مهم این کانون‌،‌ تلفیق سه جریان ادبی شاخص در آن است که اگر پشتوانه‌های لازم فراهم می‌شد،‌ یکی از اصلی‌ترین حوادث ادبی تاریخ ادبیات ایران در همین کانون شکل می‌گرفت.<br /> ====فصل هفتم:‌رسانس عربی-اسلامی====<br /> این فصل به بررسی وضعیت ادبی در کانون ادبی مرکز و غرب ایران اختصاص دارد که طبق شواهد تاریخ بی‌اقبالی در این منطقه به ادبیات فارسی نیز متداول بوده است. در مقدمه چنین آمده است: «ظاهراً‌ میان «شرق» سنی و «مرکز» شیعه،‌ در این سال‌ها رقابتی ایدئولوژیک جریان داشته و طبعاً نهاد ادبی از این جدال بی‌نصیب نمانده است. مثلاً‌ اگر شرق به زبان فارسی اقبال تام و تمام داشته، متولیان این کانون بهتر دیده‌اند که رسانس اسلامی- عربی را تجربه کنند. طبیعی است که در چنین شرایطی ادبیات فارسی درخششی نداشته باشد.»&lt;ref&gt;{{پک|زرقانی|1388|ک= تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی|ص=27}}&lt;/ref&gt; <br /> ====فصل هشتم:‌عصر شکوه ستایش====<br /> نگارنده در فصل پایانی بار دیگر به کانون ادبی شرق پرداخته اما این‌بار در روزگار تسلط حاکمان بیگانه یعنی غزنویان. در این فصل دو پرسش محوری مطرح شده است. اینکه سلطه عنصر بیگانه چه بر سر ژانرهای ادبی خواهد آورد و حرکت درونی ژانرها بر چه منوالی خواهد بود. <br /> ==نقد کتاب==<br /> جلسه نقد و بررسی کتاب تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی اثر مهدی زرقانی در سال 1391 با حضور مؤلف در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.<br /> <br /> در این جلسه به امتیازات و کاستی‌های کتاب پرداخته شد. نثر روان و خوب که گاهی آن را به نثر ادبی نزدیک می‌کند از جمله امتیازات ظاهری کتاب برشمرده شده است. ناقدان در جلسه درباره امتیازات کتاب به لحاظ محتوایی نیز به موارد زیر اشاره کردند: در بخش اول کتاب مبانی نظری و مباحث مقدمات در حدود صد صفحه توضیح داده شده است. در لابلای کتاب جداول و نمودارهای متعددی آورده شده است که فهم مطلب را آسان می‌کند. محتوای کتاب با سرفصل‌های درس تاریخ ادبیات همخوانی دارد. نویسنده برای نگارش کتاب اصلی‌ترین و مهم‌ترین کتاب‌های تاریخ ادبیات ایران و جهان را مرور کرده است؛ از این رو مطالب آن کاملاً‌ روزآمد است. نوآوری‌های فراوانی در کتاب دیده می‌شود. از جمله استفاده از تئورهای نظریه‌پردازان برای تاریخ‌نگاری، تلاش برای ارائه نگاه کلی‌نگر به مجموعه تاریخ ادبیات ایران. اساس قرار دادن ژانرها برای طبقه‌بندی و تحلیل تاریخ ادبیات، توجه به موضوعاتی مثل ادب عامه و غیره، ترتیب ارائه مباحث منطقی است. در این کتاب از معتبرترین منابع استفاده شده است.&lt;ref name=&quot;نقد&quot;/&gt;<br /> <br /> از جمله کاستی‌های این کتاب نیز می‌توان به موارد زیر اشاره شده است: بعضی از جداول شماره‌گذاری نشده‌اند و یا عنوان ندارند. نویسنده تمایل دارد اصطلاحات نو و تعابیر تازه به کار ببرد و در این راه گاه سلیقه‌ای عمل می‌کند و از تعریف دقیق اصطلاحات در مجامع علمی فاصله می‌گیرد. فصل‌های کتاب عنوان‌های صریح و گویایی ندارد. کتاب از نظر مستندسازی نارسایی‌های دارد. از جمله اینکه ارجاع به صورت «به نقل از» در این کتاب فراوان دیده می‌شود. از منابع دست دوم استفاده شده است. در بعضی صفحات عباراتی داخل گیومه آمده است و بعد از آن ارجاعی نیامده است.&lt;ref name=&quot;نقد&quot;/&gt;<br /> <br /> ==نوا، نما، نگاه==<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= زرقانی|نام= مهدی|عنوان= تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی (تطور و دگردیسی ژانرها تا میانه سده پنجم)|سال= 1388|ناشر= سخن |مکان= تهران|شابک= 978- 964-372-394-1}}<br /> # {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= نیکویی|نام= علیرضا|تاریخ= 1390|عنوان= تاريخ ادبی ايران و قلمرو زبان فارسی: تطور و دگرديسی ژانرها|ژورنال= نقد ادبی|دوره=چهارم|شماره= پانزدهم|صفحات=231 تا 248|تاریخ بازبینی=}}<br /> # {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= |نام= |تاریخ= 1394|عنوان= نقد و بررسی کتاب: تاریخ ادبیات ایران و قلمرو زبان فارسی: تطور و دگردیسی ژانرها تا میانه سده پنجم |ژورنال= نقدنامه زبان و ادبیات فارسی و زبان‌های باستانی|دوره=|شماره= سوم|صفحات=|تاریخ بازبینی=}}<br /> <br /> ==پیوند به بیرون==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D8%B2_%D8%AE%D9%88%D8%AF&diff=47329 2022-06-20T10:08:27Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> |عنوان = عبور از خود: از سرگذشت<br /> |تصویر = Oboor1.jpg<br /> |اندازه تصویر = <br /> |زیرنویس تصویر = <br /> |نویسنده = محمود دولت‌آبادی<br /> |تصویرگر = <br /> |طراح جلد = <br /> |زبان = فارسی<br /> |مجموعه =<br /> |موضوع = سرگذشت،مقاله،نقد و نظریه<br /> |سبک = <br /> |ناشر = چشمه<br /> |ناشر فارسی =<br /> |محل انتشارات = <br /> |تاریخ نشر = ۱۳۹۷<br /> |تاریخ نشر فارسی=<br /> |محل ناشر فارسی =<br /> |نوع رسانه = کتاب<br /> |صفحه = ۱۲۰<br /> |شابک = ۹۷۸۶۰۰۲۲۹۱۶۶۰<br /> |پس از = <br /> |پیش از = <br /> }}<br /> '''عبور از خود؛ از سرگذشت''' مجموعه‌ای از مقالات و مصاحبه‌های [[محمود دولت‌آبادی | محمود دولت‌آبادی]] داستان‌نویس معاصر است که به گفته نویسنده پس از ده سال انتظار در نوبت، به مرحله انتشار و ظهور رسیده است. &lt;ref name=''دولت‌آبادی''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4564059/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D9%88%D8%A7%DA%A9 |عنوان= روایت دولت‌آبادی از طالقانی، مهاجرت از ایران و مواجهه با ساواک}}&lt;/ref&gt; <br /> [[نشر چشمه]] از سال ۹۷ تاکنون این اثر را به چاپ دوم و تیراژ ۳۰۰۰ نسخه رسانده است. &lt;ref name=''چشمه''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.cheshmeh.ir/Book/2429/6464/%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AE%D9%88%D8%AF|عنوان= اطلاعات کتاب}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> «عبور از خود؛ از سرگذشت» هم به گوشه‌هایی کمتر پرداخته شده از زندگی و خاطرات دولت آبادی در سال‌های دور می‌پردازد و هم بازتاب دهنده پاره‌ای از دغدغه‌ها و دیدگاه های او پیرامون ادبیات، نوشتن و همچنین سانسور در حوزه فرهنگ و کتاب است. &lt;ref name=''الف''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.alef.ir/news/3980125237.html?show=text |عنوان= از روزگار رفته شکایت!}}&lt;/ref&gt; <br /> &quot;عبور از خود&quot; یک از هزار گفته­‌های نویسنده­‌ای دل‌ آزرده است، وجیزه ای که به اذعان خودش با کوششی سنجیده نوشته تا تاثیراتش بر خود و تأثرات عاطفی ناشی از آن را بروز ندهد. &quot;عبور از خود&quot; گونه‌ای جستار است؛ درد دل صمیمانه ی هنرمندی که با جستجو در گذشته، می‌خواهد تجربه‌ی زیسته‌اش را در اختیار دیگران بگذارد. این اثر نه در قالب گفتگو می‌گنجد، نه داستان و نه مقاله. در عین حال پر از گفتگو، قصه و ماجراهای تاثیرگذار است و لابه‌لااش نقطه نظرات فلسفی، تجربه‌های تاریخی و دستاوردهای هنری نویسنده هم ارائه می‌شوند. &lt;ref name=''شرح''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://saeedkavianpour.blogfa.com/post/24/-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D9%88%D8%AF|عنوان= نقد رمان عبور از خود}}&lt;/ref&gt; <br /> ==برای کسانی که کتاب را نخوانده‌اند==<br /> [[پرونده:Oboor2.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|راست|&lt;center&gt;'''از نوشته‌های پشت جلد کتاب؛ &lt;font color=purple&gt;'''یکی از ده‌ها ایرادی که می‌توان به مشکل سانسور-ممیزی کتاب وارد دانست این است که زنجیره‌ی کارِ نشر نویسنده به معنای هر چه در جای و به هنگام خود گسسته می‌شود.'''&lt;/font&gt;<br /> &lt;font color=purple&gt;'''اکنون چه توان گفت به جز این که از باب احترام به خواننده بیاید که شرح حال این وجیزه چنین بود.'''&lt;/font&gt;'''&lt;/center&gt;]]<br /> ===اقبال نویسنده===<br /> چه‌ها که‌از سر گذراندیم و چه‌داغ‌ها که به‌دل برداشتم و چگونه آزمودم این تاریخ بی‌نجابت را بر این جغرافیای نجیب. حکایت نوشتارهای عبور از خود هم از زمره‌ی چنان آثاری است که به هنگام اقبال، انتشار نیافت. احترامی عاجزانه از شرح حال نویسنده که پس از ده سال بیاید و موجبات کدورت خاطر نویسنده را به همراه خود آورد.<br /> <br /> ===یک بند در معرفی خلاصهٔ کتاب===<br /> کتاب &quot;عبور از خود&quot; متشکل از شش بخش با عناوین: &lt;font color=purple&gt;'''«تا این هزار فرسنگ»، «حدیث نفس»، «نسل‌گری در ادبیات» ، «گفتا نوشت»، «مردی شبیه خود» و «روایت زندان»'''&lt;/font&gt;این شش بخش باوجود تفاوت های موضوعی از مایه‌های مشترکی زیادی نیز بهره می‌برند، چهار بخش نخست کم و بیش به ادبیات داستانی و نوشتن معطوفند و دو بخش آخر نیز بازتاب دهنده بخش هایی از خاطرات دولت آبادی‌ هستند خاطراتی که از جنبه سیاسی برخوردارند و خیلی هم به آنها پرداخته نشده است.&lt;ref name= ''الف''/&gt;{{سخ}}<br /> سه بخش نخست کتاب از جهاتی پیوسته‌ترین مباحث مطرح شده در این کتاب هستند. مقالاتی هستند درباره ادبیات که توسط یک داستان نویس نوشته شده‌اند و این داستان نویس بودن در سبک نوشته و پاره‌ای لحظه های آن که به سمت روایی شدن خیز برمی‌دارد خود را نشان می‌دهد. بنابراین چه در دو مقاله نخست کتاب که مشخصاً روی جنبه‌های مختلف نوشتن و نویسندگی تامل می‌شود و چه در مقاله سوم که با دیدی منتقدانه به رویکرد نسل‌گری در ادبیات پرداخته شده، مخاطب با نثر غنی و فاخر نویسنده‌ای روبه روست که زبان فارسی را بدان مایه که دلخواه اوست ورز می‌دهد و کلمات را به سخن گفتن وا می‌دارد.&lt;ref name= ''الف''/&gt;{{سخ}}<br /> دو مقاله نخست کتاب؛ یکی به نوشتن در ایران و در واقع به مصائب نویسنده بودن در این دیار نظر دوخته و دیگری بر نوشتن و ضرورت حفظ انزوا در کار نویسنده که ماهیتی فردی دارد و چالش های حفظ این انزوا در جهان امروز سخن می‌گوید که از جذاب ترین بخش های کتاب هستند نه فقط از این رو که از محتوایی مطبوعِ طبع علاقمندان ادبیات داستانی برخوردارند، بلکه به جهت نوشته شدن توسط نویسنده‌ای که در همه این سال‌ها به نثر قدرتمند و فاخرش که در عین حال پاکیزه و گویاست، شهره است. همین ویژگی باعث می‌شود همه نوشته های او فارغ از اینکه چه می‌گویند و یا با نظر صاحب قلم موافق هستیم یا نه، خواندنی و جذاب می‌نمایند.&lt;ref name= ''الف''/&gt;<br /> <br /> ===نگاره‌ی شخصیت‌‌های کتاب ===<br /> [[آیت الله سید محمود طالقانی|آیت الله سید محمود طالقانی]] در رژیم گذشته بارها به زندان افتاد و مدتی طولانی را پشت میله‌ها گذراند، در یکی از این مقاطع محمود دولت آبادی نیز با او هم‌بند بود و چنانکه از حرف‌های او در این گفتگو پیداست، بسیار تحت تاثیر منش و روش آیت الله طالقانی قرار گرفته بوده است.<br /> <br /> در این کتاب یک گفتگوی دیگر نیز وجود دارد، البته یک گفتگوی جمعی که گویا در خارج از ایران انجام شده و محور این گفت و شنیدها ادبیات داستانی ایران است. این بخش که عنوان گفتار نوشت را یدک می کشد، دیدگاه های مختلف دولت آبادی را درباره ادبیات ایران و همچنین برخی نویسندگان مهم و جریان ساز آن را نشان می‌دهد. تنوع مباحث این بخش ریشه در نوع جلسه و جمعی بودن آن دارد که گاه از حیطه ادبیات پا بیرون نهاده و به مسائلی مانند زنان، مهاجرت و... اختصاص می‌یابد.&lt;ref name= ''الف''/&gt;<br /> <br /> ===چرا باید این کتاب را خواند===<br /> روایت کتاب بسیار ساده و در عین حال پرداخته شده با زبان فخیم نثرهای اوست. از سطور و جملات آن نمی‌توان به سادگی گذشت و شاید همین مساله باشد که خوانش این کتاب را در عین لذت‌بخش با تأمل و تدقق همراه می‌کند. این کتاب روایتی است بدون سانسور از درون ذهن نویسنده‌ای که نامش در این سال‌ها با بسیاری از موضوعات عجین بوده در حالی که او به اذعان آنچه می‌گوید دوست ندارد به چیزی جز ادبیات فکر کند و به انزوایی جز برای ادبیات فرو رود.&lt;ref name=''تیتر هنر''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://titrhonar.ir/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D8%AD/|عنوان= نگاهی به کتاب «عبور از خود از سرگذشت» محمود دولت‌آبادی}}&lt;/ref&gt; <br /> ==برای کسانی که کتاب را خوانده‌اند== <br /> ====مجوز====<br /> [[پرونده:Oboor4.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;''''''عبور از خود؛ از سرگذشت''' در کنار دو کتاب پرفروش دیگر ایشان؛ [[طریق بسمل شدن]] و [[بنی‌آدم]] '''&lt;/center&gt;]]<br /> &lt;font color=purple&gt;'''«عبور از خود» ده سال صبر کرد تا توانست از سد ممیزی عبور کند و به دست مخاطب برسد.'''&lt;/font/&gt;&lt;ref name=''آخرین خبر''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://akharinkhabar.ir/book/5175115|عنوان= نقدی بر کتاب «عبور از خود، از سرگذشت»؛ چند قدم دورتر از نثر دولت آبادی}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ===خلاصهٔ مفصل‌تر کتاب در حد دو بند===<br /> کتاب با مقاله تا این هزار فرسنگ شروع می‌شود که شرحی است از زبان او درباره مصائب نویسندگی و ارجی که نوشتن و صاحب قلم بودن در ایران هر روز از دست می‌دهد و نویسنده‌ای که جز نوشتن برای خود چیزی را متصور نیست. ادداشت دوم با عنوان حدیث نفس، متنی است نسبتاً بلند درباره نوشتن. یادداشت سوم نویسنده در این کتاب با عنوان «نسل نگری در ادبیات» به تعبیر او نقطه‌نظرات او درباره تخم‌لقی است با عنوان نسل‌های مختلف در ادبیات که تعبیر او بیست سالی هست زیر دندان‌ها شکسته است. بخش چهار کتاب با عنوان گفتانوشت بازنشر گفتگویی است که نویسنده با جمعی از دوست‌داران هنر و ادبیات ایران انجام داده است که به نظر می‌رسد محل انجام آن در یکی از کشورهای اروپایی است. پنجمین مطلب این کتاب در قالب گفتگویی است با عنوان مردی شبیه خود که در آن نویسنده تصویری تازه از مرحوم آیت‌الله طالقانی ارائه می‌کند. تصویری که دولت‌آبادی از این مجاهد انقلابی ارائه کرده است چهره‌ای تازه و به شدت رئالیستی از زندگی او در زندان و در نهایت درگذشت او ارائه می‌کند که از منظر تاریخی نیز قابل توجه است. مطلب ششم کتاب اما روایت عجیب و جذاب دولت‌آبادی از دستگیری‌اش توسط ساواک است. دستگیری که وی به اذعان نظر بازجوی خود علت آن را دستور مقامات بالا پس از ماجرای تأسیس حزب رستاخیز و نوشتن داستان «گاواره‌بان» می‌داند.&lt;ref name= ''تیتر هنر''/&gt;<br /> ===سبک کتاب===<br /> «عبور از خود» یک اثر اتوبیوگرافی (خود زندگینامه) است که مقداری از زندگی تجربی نویسنده را درخود گرفته است.&lt;ref name=''سربوک''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.sarbook.com/product/367025|عنوان= عبور از خود: از سرگذشت محمود دولت‌آبادی}}&lt;/ref&gt; خودزندگی‌نامه‌ها فرم‌های گوناگونی دارند.خودزندگی‌نامه مفهوم قرص و محکمی نیست و این حوزه پر است از روایت‌هایی که در قلمرو نامشخص بین خودزندگی‌نامه و داستان قرار می‌گیرندو چنین است کتاب حاضر.آمیزه‌ای از سرگذشت و خاطرات توامان با مقالات و مصاحبات.&lt;ref name=''ویکیپدیا''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87|عنوان= خودزندگی‌نامه}}&lt;/ref&gt; <br /> ===ویژگی‌های مهم کتاب===<br /> &lt;font color=darkviolet&gt;این اثر نه در قالب گفتگو می­گنجد، نه داستان و نه مقاله. در عین حال پر از گفتگو، قصه و ماجراهای تاثیرگذار است و لابه­‌لاش نقطه نظرات فلسفی، تجربه­‌های تاریخی و دستاوردهای هنری نویسنده هم ارائه می­‌شوند.&lt;/font/&gt;&lt;ref name=''کاویانپور''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://saeedkavianpour.blogfa.com/post/24/-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D9%88%D8%AF|عنوان= نقد رمان عبور از خود}}&lt;/ref&gt; <br /> ===الهام از شخصیت‌ها===<br /> منش نویسنده یادآور روحیات آقای طالقانی است، توصیفی که در اواسط فصل پرسش و پاسخ عنوان شده؛ آن مرد در عین بزرگواری، انسان خیلی تنهایی بود و این تنهایی او هم مربوط می­شد به این­که او نمی‌­خواست به نفع یک نفر، افکار دیگر و روحیات دیگر را ندیده بگیرد و احتمالا پایمال کند. نویسنده جلب همین سعه­‌ی صدر آقا شده، خیلی وقت­‌ها که می­‌دیده او تنها قدم می­‌زند، همراهی­‌اش می­‌کرده. می‌­دانسته آن مرد از تعارضات داخل زندان، ماجراهای بیرون، شکاف‌­ها و به­‌خصوص از انشعاب گروه مجاهدین آزرده است و به تنهایی هم نمی‌­تواند آن شکاف­‌ها را پرکند. شرایط آن­روز آقای طالقانی شبیه وضعیت نویسنده قبل کناره‌گیری از کانون نویسنده‌­گان است. مطابق شرحی که در فصل گفتانوشت ذکر شده؛ از جزم اندیشی، شکاف بین اعضای کانون، پیکار در صفحات مجله­‌ها و فشارهای بیرون به تنگ آمده. دیده به تنهایی کاری ازش ساخته نیست، کناره گرفته. چون معتقد است:&quot; این واحد فرهنگی را نباید سیاسی بکنیم. ما بایستی این­جا را مثل شمعی کوچولو که در کنجی از یک خانه پِت پتی می­کند، نگه داریم و بهانه و میدان داده نشود که این­جا مورد هجوم واقع بشود.&quot;&lt;ref name= ''کاویانپور''/&gt;<br /> ===اتفاقات سیاسی یا اجتماعی مرتبط با کتاب و جریان‌سازی‌های کتاب===<br /> مصاحبه‌ای اما در بخش‌های جذاب دیگری روایتی از تلاش‌های نویسندگان ایرانی در سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی برای فعالیت‌های مدنی و اجتماعی را روایت می‌کند. فعالیت‌های که مبدا آن تعطیلی کانون نویسندگان در دهه ابتدایی انقلاب است و بهانه‌آن بزرگداشت برگزار کردن برای اهالی شعر و ادبیات که البته ناکام می‌ماند و در این ناکامی ثابت نظری نویسنده و هم‌فکرانش و البته بدنه دولتی که باید زمینه نظارتی برای این کار فراهم می‌ساخته است، بی‌تاثیر نیست. روایت او از این فضا جالب است: در تمام این مدت ده سال همه توی خانه‌هامان نشسته بودیم و گاهی توی ختم‌ها همدیگر را می‌دیدم و در هر فرصتی بدون وبی‌رهایی توی روزنامه علیه نویسندگانی می‌گفتند و گویه می‌شد. از جمله یکی از خطرهایی که احساس کرده بودم در دنباله این تهاجم‌ها وجود دارد، این بود که ظاهراً در نظر هست کم‌کم یکجوری به مردم و جامعه وانمود بشود که ما آنقدر بیگانه‌ایم که انگار اهل مملکت‌مان نیستیم!<br /> نکته قابل توجه در کتاب پاسخی است که به سوالی درباره تعجب نکردن دولت‌آبادی از شنیدن خبر فوت طالقانی، می‌دهد: آن تنهایی و رنجوری که در ایشان دیده بودم، می‌دانستم که در آن هیاهوهای سیاسی و مطالبات و توقعات گوناگونی که ایشان در معرض آن بود، دوام نمی‌آورد. انسانی با روحیه آقای طالقانی بیشتر عارف می‌شود اگر مجال بیاید.&lt;ref name= ''تیتر هنر''/&gt;<br /> <br /> ====نظر خود نویسنده دربارهٔ کتاب====<br /> در این کتاب به مسائل مبتلابه ادبیات پرداخته‌ام و در آن چند مصاحبه نیز آمده است؛ اما اینکه موضوع آن دقیق چیست، چیزی در خاطرم نیست و این به آن دلیل است که زمان زیادی از نگارش آن گذشته است. در این کتاب سرگذشتی آمده که درباره اتفاقاتی است که به سر من و زندگی‌ام آورده‌اند و گویا قبول این حرف‌ها و اجازه انتشار آن تا مدت‌ها برای دوستان سخت بوده است. در این کتاب یک مصاحبه درباره آقای طالقانی آمده‌است؛ فردی که من مدتی در زندان‌های سواک با او هم‌سلول بوده‌ام و خاطراتی زیادی از او دارم.&lt;ref name=''ایبنا''&gt;{{یادکرد وب|نشانی =http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/271968|عنوان= جدیدترین اثر محمود دولت‌آبادی منتشر می‌شود}}&lt;/ref&gt; <br /> ====نظر سایرین====<br /> نظر [[کیائیان|بهرنگ کیائیان]]، مدیر دفتر نشر «نشرچشمه»؛{{سخ}} <br /> کتاب «عبور از خود؛ از سرگذشت» سرگذشتی از آقای دولت‌آبادی است که در قالب چند مصاحبه و چند مطلب گسسته از هم تهیه شده است. استاد دولت‌آبادی این مطالب را سال‌های پیش گردآوری کرده و بعد از ویرایش برای چاپ به نشر چشمه سپرده بود که بعد از مدتی مجوز گرفته است. عمده مطالب این کتاب به زمانی برمی‌گردد که آقای دولت‌آبادی (پیش از انقلاب) در زندان بوده‌اند.&lt;ref name= ''ایبنا''/&gt;<br /> ====متون ماندگار کتاب====<br /> [[پرونده:Oboor5.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;''''''عبور از خود؛ از سرگذشت''' در مجموعه کتب مشهور '''محمود دولت‌آبادی''' '''&lt;/center&gt;]]<br /> {{بلی}}* در تمام لحظات پراضطراب این عبارت مدام در ذهنم رژه رفته است که چرا من باید از سرزمینم بروم؟ و این‌که انسان چه‌طور می‌تواند و چرا می‌باید عمر و زندگی‌اش را جا بگذارد و از خانمان و سرزمینش برود؟ و طبعا فکر کرده‌ام به همه‌ی رفتگان و روندگان و فکر کرده‌ام که من در کدام دسته و رسته می‌توانم جای بگیرم؟ چون دسته ای جان خود را برداشته و رفته‌اند که طبعا موجه است و من جزء آن دسته نبودم؛ دشوار بود دلیلی بیابم و باور کنم که جانم در خطر است. دسته ای پول‌های یغمایی خود را برداشته و رفته‌اند؛ و من قطعا جزء آن‌ها نبودم تا بتوانم میهنم را در یک چمدان کوچک و یک دسته‌چک مسافرتی جا بدهم...{{سخ}}<br /> {{بلی}}* همیشه اندکی نیرو باقی می‌ماند، همان‌قدر که بتوانی به یاد بیاوری شب دوشین، پیش از چنین ساعتی قوت و غذایی خورده بوده‌ای، سوپ و نه همان غذای همواره دلچسب و گوارا، نان و آمیزه ای از شیر، ماست با مایه‌ای از شیره‌ی انگور، هم به‌ناچار، از آن‌که بسوده است و فروریخته و آن نیم، نصف دندان‌هایی اگر باقی مانده‌است نیز به دردی موذیانه نمی‌گذارد بجوی تا طعم خوش نان گوارای وجودتان بشود؛ پس به‌دشواری از پشت میز زمین‌نشین میرزایی برمی‌خیزی و دست می‌گیری به درودیوار تا زمین نخوری؛ نه این‌که مگر ضعف ناشی از جوع سرگیجه می‌آورد؟ چرا. پس دقیقاً و عمیقاً <br /> چون پیری نحیف خود را می‌رسانی به اتاق دیگر، می‌نشینی لب تخت و می‌گویی: «برخیز... برخیز و قوتی به من برسان!»{{سخ}}<br /> {{بلی}}* نه آقا جان ، من اعتقاد دارم انسان اگر که نومید میشود، مادامی که منطق امید را پیدا نکرده، حق دارد نا امید بشود.امید به گذر از آن ورطه چرا آزادی انسان را می گیرید؟ وقتی جوانی در برهوت سرمای کانادا احساس می کند که دیگر از دست رفته و خودش را بیان می کند ، باید به‌اش احترام بگذاریم.{{سخ}}<br /> {{بلی}}* چون در تمام این مدت ده‌سال همه توی خانه‌هامان نشسته بودیم و گاهی توی ختم‌ها همدیگر را می‌دیدیم و در هر فرصتی بدوبی‌راه‌هایی توی روزنامه علیه نویسندگان می‌گفتند و گویه می‌شد. از جمله یکی از خطرهایی که احساس کرده بودم در دنباله این تهاجم‌ها وجود دارد، این بود که ظاهراً در نظر هست کم‌کم یک‌جوری به مردم و جامعه وانمود بشود که ما آن‌قدر بیگانه‌ایم که انگار اهل مملکت‌مان نیستیم!{{سخ}}<br /> {{بلی}}* چه‌ها که‌از سر گذراندیم و چه‌داغ‌ها که به‌دل برداشتم و چگونه آزمودم این تاریخ بی‌نجابت را بر این جغرافیای نجیب؛ و چه بسیار سالیان که سر در گریبان فروبردم و اندیشیدم، و چه بسیار اندیشیدم تا به تصویر کشم زمانه‌ی خود را، آدمیان-مردمانِ روزگار خود را، چگونه دیر و دور از یاد بردم خویش را، از یاد بردم زندگانی را و بهروزی را هم که می‌پنداشتم و می‌پندارم نیز آدمی اگر آدم است، پس شایانِ بهروزی است.{{سخ}}<br /> {{بلی}}* سخنرانی من تهییجی نبود، بلکه تحلیلی بود و افراد را به تامل دعوت می‌کرد. حتی یادم هست که صحبتم با جوان‌ها این بود که رسالت اول شما تحصیل است و یادگیری و احراز مشاغلی که در جامعه تاثیرگذار باشید و وجه بعدی کارتان می‌تواند توجه به ادبیات و هنر و شناخت آن باشد. هیچ اتفاق خاصی هم نیفتاد، جز این‌که سالن پر شده بود و دانشجویان سایر دانشکده‌ها در فرعی کنار صحنه را هل داده‌ بودند تا به زور وارد سالن بشوند. منظورم این است که ساواک کاملا در جریان نقطه‌نظرهای من بود و حتی روابط اجتماعی مرا هم می‌شناخت...{{سخ}}<br /> ==مشخصات کتاب‌شناختی==<br /> ===تعداد صفحات، دفعات چاپ، جمع کل تیراز و ناشرانی که اثر را چاپ کرده‌اند===<br /> '''«تعداد صفحات کتاب ۱۱۷ صفحه است که برای نخستین بار در سال ۱۳۹۷ توسط نشرچشمه وارد فاز چاپ شد. تیراژ این کتاب افزون بر ۳۰۰۰ نسخه به فروش رسیده است. این کتاب وارد نوبت چاپ سوم خود شده است.»'''&lt;ref name= ''چشمه''/&gt;<br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دولت‌آبادی|نام = محمود|عنوان = عبور از خود؛از سرگذشت|ناشر = نشر چشمه |شهر = تهران|سال = ۱۳۹7|شابک= ۹۷۸۶۰۰۲۲۹۱۶۶۰}}<br /> <br /> ==پیوند به بیرون==<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/4564059/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D9%88%D8%A7%DA%A9 |عنوان= روایت دولت‌آبادی از طالقانی، مهاجرت از ایران و مواجهه با ساواک|تاریخ = ۱۹اسفند۱۳۹۷|تاریخ بازدید = ۱۹دی۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://www.cheshmeh.ir/Book/2429/6464/%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AE%D9%88%D8%AF|عنوان= اطلاعات کتاب|تاریخ = ۱۹دی۱۳۹۸|تاریخ بازدید = ۱۹دی۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.alef.ir/news/3980125237.html?show=text |عنوان= از روزگار رفته شکایت!|تاریخ = ۲۵فروردین۱۳۹۸|تاریخ بازدید = ۱۹دی۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://saeedkavianpour.blogfa.com/post/24/-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D9%88%D8%AF|عنوان= نقد رمان عبور از خود|تاریخ = ۷خرداد۱۳۹۸|تاریخ بازدید = ۱۹دی۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://titrhonar.ir/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D8%AD/|عنوان= نگاهی به کتاب «عبور از خود از سرگذشت» محمود دولت‌آبادی|تاریخ = ۷خرداد۱۳۹۸|تاریخ بازدید = ۱۹دی۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://akharinkhabar.ir/book/5175115|عنوان= نقدی بر کتاب «عبور از خود، از سرگذشت»؛ چند قدم دورتر از نثر دولت آبادی|تاریخ = ۲۶فروردین۱۳۹۸|تاریخ بازدید = ۱۹دی۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.sarbook.com/product/367025|عنوان= عبور از خود: از سرگذشت محمود دولت‌آبادی|تاریخ = ۱۹دی۱۳۹۸|تاریخ بازدید = ۱۹دی۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87|عنوان= خودزندگی‌نامه|تاریخ = ۱دی۱۳۹۸|تاریخ بازدید = ۱۹دی۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://saeedkavianpour.blogfa.com/post/24/-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D9%88%D8%AF|عنوان= نقد رمان عبور از خود|تاریخ = ۷خرداد۱۳۹۸|تاریخ بازدید = ۱۹دی۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/271968|عنوان= جدیدترین اثر محمود دولت‌آبادی منتشر می‌شود|تاریخ = ۲۷بهمن۱۳۹۷|تاریخ بازدید = ۱۹دی۱۳۹۸}}</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D8%B7%D8%B1%DB%8C%D9%82%DB%8C&diff=47328 2022-06-20T09:38:59Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = غلامرضا طریقی<br /> |تصویر = Tarj.jpg<br /> |توضیح تصویر = <br /> |نام اصلی = <br /> |زمینه فعالیت = شاعر و نویسنده<br /> |ملیت = <br /> |تاریخ تولد = ۱۳۵۶<br /> |محل تولد = زنجان<br /> |والدین = <br /> |تاریخ مرگ = <br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |آخرین محل زندگی = <br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی = <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = <br /> |سال‌های نویسندگی =<br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = <br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار = آنقدر پرم از تو که کم مانده ببارم، هر لبت یک کبوتر سرخ است، جهان غزلی عاشقانه است، با یاد شانه های تو، به جهنم، ایمان بیاورید به تمدید فصل سرد،‌ باران اگر ببارد، شلتاق<br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = فاطمه مظفرپور<br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = <br /> |تحصیلات = <br /> |دانشگاه =<br /> |حوزه = <br /> |شاگرد =<br /> |استاد = <br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از = حسین منزوی<br /> |وب‌گاه = <br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز سیمرغ بلورین =<br /> |جوایز جشن سینمای ایران =<br /> |جوایز حافظ =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> <br /> '''غلامرضا طریقی''' شاعر غزل‌سرا و نویسندۀ معاصر ایرانی است.<br /> <br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> غلامرضا طریقی از هجده سالگی و با تشویق شاعر همشهری‌اش [[حسین منزوی]] سرودن شعر را آغاز نمود. شعرهایش زیبا و ساده است و اغلب در قالب مضامین عاشقانه که تا آخرین لحظه خواننده را مشتاق خواندن می‌کند و حس ناب عشق در وجودش شعله می‌کشد. اگر مخاطب قدری حرفه‌ای‌تر و دقیق‌تر باشد می‌تواند فاصله‌هایی را در این‌بین بیابد که طریقی با [[حسین منزوی| منزوی]] دارد؛ فاصله‌هایی آگاهانه یا ناخودآگاه که بخشی از آنها در بزرگی [[منزوی]] ریشه دارد و برخی در اینکه طریقی از نسلی دیگر است را بیابد&lt;ref name=&quot;ویستا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://vista.ir/w/a/16/4opf3/|عنوان = دو دل نباش جنون، امتحان نمی‌خواهد|ناشر = ویستا|تاریخ بازدید =|تاریخ = ۵ بهمن ۱۳۹۹}}&lt;/ref&gt;.<br /> [[پرونده:طریقی و همسرش.PNG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|طریقی و همسرش]]<br /> [[پرونده:Gholamreza Tarighi.PNG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|]]<br /> [[پرونده:دست‌نوشته غلامرضا طریقی.PNG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|دست‌نوشته غلامرضا طریقی]]<br /> [[پرونده:QOLAM.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> ===داستانک===<br /> ====ماجرای شاعر شدن====<br /> از دوران مدرسه به شعر علاقه داشتم. پس از مدتها به پیشنهاد یکی از آشنایان قرار بر این شد که شعرهایم در نشریه امید زنجان چاپ شود. بعد از یک نوبت چاپ شعرهایم دیگر چاپ نشد و برای پیگری به دفتر نشریه رفتم. آنجا بود که آن مرد میانسال خوش تیپ را در حالی دیدم که عده ای دور او نشسته بودند. پس از آشنایی به من گفت که وقتی از اینجا بیرون می‌روی، کتاب من، [[سیمین بهبهانی]] و [[محمدعلی بهمنی|بهمنی]] را بگیر و مطالعه کن. سر راه کتابش را خریدم و خواندم. همان شب یک غزل مرتکب شدم و هفته بعد که برای بار دوم به دفتر نشریه رفتم برای منزوی خواندم. پس از شنیدن آن گفتند که تو کار دیگری جز غزل‌سرایی نکن. مدتی بعد وقتی دوباره به آن مکان پا گذاشتم با تعطیلی این جلسات و جای خالی منزوی روبرو شدم که تنها یک یادداشت برایم گذاشته بود با این مضمون که هرگاه مایل بودی می‌توانی به منزل ما بیایی و شماره تلفنی هم برایم گذاشته بود. این آغاز رابطه پر فراز و نشیب ما بود که تا چندی پیش از درگذشت ایشان هم ادامه داشت&lt;ref name=&quot;تارنا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://tarna.ir/News/755/PostList?Id=6|عنوان= غلامرضا طریقی:-شاعری هنری نیست که آموختنی باشد |ناشر= تارنا|تاریخ انتشار= ۲۴ مهر ۱۳۹۸|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> ====رویداد مهرواره====<br /> شرکت در مسابقه شعر دانش‌آموزی در سال ۷۳ باعث شد تا شعر به بخش اصلی زندگی‌ام تبدیل شود. شاید اگر آن جشنواره برگزار نمی‌شد و کسی به من نمی‌گفت که توان شاعری دارم، الان زندگی‌ام در مسیر دیگری قرار گرفته بود&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.kanoonnews.ir/news/298032/|عنوان= شاعران نوجوان کانون نویدبخش آینده درخشان|ناشر= کانون|تاریخ انتشار= ۱۴ تیر ۱۳۹۹|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> ====مردی که زیاد مدارکش را گم می‌کرد====<br /> همه‌مان عاد‌ت‌ها و وسواس‌هایی كه داریم كه می‌خواهیم از دیگران پنهانش كنیم، چیزهایی كه گاهی خودمان هم از مواجهه با آن سر باز می‌زنیم. «تاریک‌خانه» آن‌جا است كه با این پیچیدگی‌ها و تضادهای شخصیتی‌مان شوخی كنیم، آن‌جا كه می‌شود به خودمان بخندیم. اولین باری که خیلی از این وضع شرمنده شدم، چهارمین باری بود که برای گرفتن شناسنامه رفته بودم. متصدی صدور شناسنامه‌ٔ المثنی در ثبت احوال بندرعباس سرش را از روی مونیتور بالا آورد و گفت: «تو همین دو ماه پیش از خود من شناسنامه‌ٔ المثنی گرفتی، ما رو مسخره کردی یا واقعا دوباره گمش کردی؟» سرم را انداختم پایین. گفت: «نکنه این شناسنامه‌ها رو می‌بری می‌فروشی؟» گفتم: «مگه شناسنامه رو می‌شه فروخت؟» گفت: «بله که می‌شه، خیلی هم خوب می‌شه.» گفتم: «نه والله، من واقعا گم می‌کنم. دست خودمم نیست&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://dastan.ourmag.ir/entries/19755/|عنوان= مردی که زیاد مدارکش را گم می‌کرد|ناشر= داستان|تاریخ انتشار= شهریور ۱۳۹۶|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;». <br /> ====روایت‌نویسی====<br /> دو، سه سالی هست که سراغ روایت‌نویسی رفتم و برای نشریه‌هایی هم نوشتم. تصمیم گرفتم که این تجربه را جدی‌تر دنبال کنم و روایاتم را چاپ کنم. از چهل سالگی به بعد کمی احساسی‌تر شدم و نوع برخوردم با مسائل تغییر کرده‌است. تا آن سال تکنیک برای من شاعر خیلی مهم بود اما بعد از آن حس می‌کنم خودم را باید تمام و کمال عرضه کنم. روایت‌ها از این نظر برایم با ارزش است که می‌توانم اتفاقاتی را که نشد در شعر بگویم در اینجا می‌توانم بنویسم&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.taranomesher.ir/fa/News/View/670/|عنوان= تاثیرگذاری بنیاد شعر و حوزه هنری یکسان نیست!|ناشر= تارنا|تاریخ انتشار= ۱۶ شهریور ۱۳۹۹|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==زندگی و تراث==<br /> [[پرونده:استانبول._و طریقی..PNG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|شهر عجیبی است استانبول، شهر جمع نقیضین،‌ شهر تفاهم تضادها،‌ درست مثل خود من]]<br /> [[پرونده:ویژه_برنامه_کانون،_۲۳_اردیبهشت_۱۳۹۴._رستاک_حلاج،_مهرداد_نصرتی،_هرمز_علی_پور،_محمدعلی_بهمنی.PNG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|ویژه برنامه کانون، ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۴. رستاک حلاج، مهرداد نصرتی، هرمز علی پور، محمدعلی بهمنی]]<br /> [[پرونده:۲۳_اسغند_۱۳۹۶احسان رضایی و طریقی.PNG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|احسان رضایی و طریقی ۲۳ اسفند ۱۳۹۶]]<br /> [[پرونده:سارایوو._سقاخانه_ای_کنار_مسجدی_قدیمی و طریقی.PNG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سارایوو، سقاخانه‌ای کنار مسجد قدیمی]]<br /> [[پرونده:فردین_خلعتبری و طریقی.PNG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|فردین خلعتبری و طریقی]]<br /> ===شخصیت و اندیشه===<br /> ===زمینهٔ فعالیت===<br /> ====فعالیت های شغلی====<br /> * فعالیت به عنوان مسئول سرویس فرهنگی، ویراستار و دبیر تحریریه و مدیر اجرایی با نشریات مختلف از جمله '''پیام زنجان'''، '''امید زنجان'''، '''تمدن'''، از سال ۷۵ تا ۸۳<br /> * آغاز همکاری با صدا و سیما از سال ۸۳ تا ۸۸ با مرکز خلیج فارس به ترتیب و همزمان در شغلهای نویسنده، ویراستار، گوینده، کارشناس و تهیه کننده رادیو<br /> * برنده جایزه بهترین تهیه کنندگی دیپلم افتخار از جشنواره مراکز استانها در سال ۱۳۸۶ <br /> * عضو شورای شعر و موسیقی مرکز خلیج فارس به مدت ۳ سال<br /> * عضو شورای ارزیابی رادیو مرکز خلیج فارس<br /> * از سال ۸۸ حضور در پخش رادیو فرهنگ به عنوان گوینده پخش و نویسنده<br /> * مدیرتولید رادیو صدای امید از سال ۹۳ تا ۹۵<br /> * عضو کارگروه اجرای آیین‌نامه امور انجمن‌های ادبی ۱۳۹۷ <br /> * دبیر بخش ویژه چهاردهمین جشنواره شعر فجر ۱۳۹۸ <br /> * سردبیر پایگاه نقد شعر بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان <br /> * دبیر مجمع انجمن‌های ادبی<br /> <br /> ====فعالیتها و جوایز فرهنگی====<br /> * رتبهٔ اول شعر دانش آموزان کشور<br /> * رتبهٔ اول و برگزیدهٔ سه دوره کنگرهٔ شعر و قصهٔ جوان کشور<br /> * داوری بیش از پنجاه جایزه و کنگرهٔ شعر ملی<br /> * برندهٔ جایزهٔ گام اول برای بهترین کتاب اول کشور<br /> * برگزیدهٔ جایزهٔ [[قیصر امین پور]] برای کتاب سال شعرجوان<br /> * برنده جایزه بهترین تهیه‌کنندگی از جشنواره مراکز استان‌ها در سال ۸۶<br /> <br /> ===یادمان و بزرگداشت‌ها===<br /> ===از نگاه دیگران (چند دیدگاه مثبت و منفی)===<br /> [[زهره میر عیسی خانی]] {{سخ}}<br /> هر کس [[حسین منزوی]] را بشناسد و اشعارش را لقلقه زبانش کند، اشعار غلامرضا طریقی، شاگرد خلف او را نیز خوانده است. طریقی شاعر غزلسرای معاصر است که با تشویق [[حسین منزوی]] آغاز به سرودن شعر کرد&lt;ref name=&quot;افول&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://sedayezanjannews.ir/NewsShow.aspx?nId=1242|عنوان= غلامرضا طریقی، شاعر زنجانی: غزل افول کرده است|ناشر= صدای زنجان|تاریخ انتشار= ۱۰ شهریور ۱۳۹۸|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. {{سخ}}<br /> [[ابراهیم اسماعیلی اراضی]] {{سخ}}<br /> طریقی اگر در مواجهه با برخی قافیه‌ها به دام تفنن نمی‌افتاد، این مجموعه پیراسته‌تر می‌بود. او دقیقاً در همین لحظه‌هاست که از خودش فاصله می‌گیرد؛ خود شاعری که جانی انگیخته دارد؛ جانی که جان می‌دهد برای مواجهه تغزلی با هستی و نوشتن عاشقانه پدیده‌ها. طریقی آنجا که خودش است، سهل و ممتنع می‌نویسد، سالم می‌نویسد، تازه می‌نویسد، نمکین می‌نویسد و مهم‌تر از همه با لحن و لهجه خودش می‌نویسد. شاید هنوز هم برخی این نوع پرداختن به ادبیات را رمانتیک و فلان و بهمان بدانند ولی مشکل این عده این است که شاخصه‌های ماهیتی غزل را نمی‌شناسند&lt;ref name=&quot;ویستا&quot;/&gt;. {{سخ}}<br /> [[خسرو نامور]] {{سخ}}<br /> مجموعه‌شعر '''''ایمان بیاورید به تمدید فصل سرد''''' در این مجموعه به غیر از شعر آخر، غزل است؛ غزل‌هایی که دسته‌ای از آن نشان از استقلال زبانی شاعر دارد. غزل غلامرضا طریقی را در این دفتر می‌توان به ۲ دسته تقسیم کرد؛ دسته اول، غزل‌هایی است که بی‌آنکه ادعای طنزبودن داشته باشند، به‌سمت طنز درغلتیده‌اند؛ آن هم طنزی بی‌نمک؛ حاصل نوعی ناداشته‌ها و نادانسته‌های شاعری که این زبان را به نیت رخنه‌کردن و دست‌انداختن مفاهیم جدی به‌کار گرفته است. و دسته دوم، غزل‌هایی که در استقلال زبانی خود جدیتی دارند که برازنده غزل‌هایی درخشان و ماندگار است. از دیگر ویژگی‌های این غزل‌ها نوعی بی‌پروایی و عصیانی است که گاه برای مخاطب جا می‌افتد و باورپذیر می‌شود و گاه نیز به‌واسطه همان طنزی که از آن گفتیم، نتیجه معکوس از آن گرفته می‌شود. یعنی نوعی نادانستگی سبب شده شعر در طنز بی‌نمک خود شناور باشد&lt;ref name=&quot;وطن&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.vatanemrooz.ir/Newspaper/BlockPrint/199782http://sedayezanjannews.ir/NewsShow.aspx?nId=1242|عنوان= درباره مجموعه «ایمان بیاورید به تمدید فصل سرد» غلامرضا طریقی، جدیتی ارجمند بین طنز و نه‌طنز |ناشر= وطن امروز|تاریخ انتشار= ۱۶ مهر ۱۳۹۷|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> ===جمله‌ای از ایشان===<br /> ====دو طیف شعر و شاعری====<br /> ما دو طیف مخاطب شعر داریم یک طیف مخاطبی هستند که از وقتی که به دنیا می‌آیند، کتاب شعر می‌خوانند و از حافظ و سعدی شروع می‌کنند و می‌رسند به شعر معاصر؛ که شاید قشر کوچکی از جامعه را تشکیل بدهند. در مقابل این گروه هم گروهی هستند که به سن نوجوانی و جوانی که رسیدند به جهت روحیات این دوران و دوران عاشقی و این مسائل به سمت شعر گرایش پیدا می‌کنند و این مخاطبین مسلماً طیف گسترده‌تری را تشکیل می‌دهند و پس از اینکه این مقطع سنی را طی کردند دیگر مخاطب شعر نیستند و پی زندگیشان می‌روند. مخاطب طیف دوم در واقع شاعرانی هستند که تنها کتاب به چاپ رسانده‌اند، و این شرایط مختص امروز نیست همان طور که در دهه ۷۰ کتاب‌های [[مریم حیدرزاده]] فروش داشت و فکر نکنم کتاب‌های [[حسین منزوی]] به اندازه [[مریم حیدرزاده|حیدرزاده]] در آن سالها فروش کرده باشد&lt;ref name=&quot;افول&quot;/&gt;.<br /> <br /> ====نوع نگاه ویژه پروین به مسائل اجتماعی او را جاودانه کرد====<br /> شعر پروین از این رو مورد اقبال قرار گرفت که در دوره خاصی ظهور کرد و از دیدی زنانه موضوعات و مسائل زمان خود را مورد بررسی قرار داد. او در شعرهایش همانند مادری نگران، به مشکلات کودکان هم عصرش نگاه می‌کند، مردی را توصیف می‌کند که به علت بی پولی با چه مشکلاتی رو به رو خواهد بود و پیرزنی را به قلم می‌کشد که در نهایت سختی در حال گذاران عمر است. استواری و ماندگاری شعر پروین ریشه در تسلط او در ادبیات گذشته خود همچنین ادبیات زمانش داشت، همین امر او را نسبت با سایر هم دوره‌ای هایش ماندگار و جاودانه کرد، اما آنچه در دنیای شاعران امروز دیده می‌شود متاسفانه عدم تسلط به شعر کلاسیک است اگر قرار است شاعری ماندگار و توانمند محسوب شویم حتما باید بر شعر افرادی همانند حافظ و سعدی همچنین پروین و یا رابعه تسلط پیدا کنیم&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mizanonline.com/fa/news/608683/|عنوان= پروین اعتصامی یک شاعر صاحب سبک بود/نوع نگاه ویژه پروین به مسائل اجتماعی او را جاودانه کرد|ناشر= خبرگزاری میزان|تاریخ انتشار= ۱۵ فروردین ۱۳۹۹|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> ====مخاطبان شعری====<br /> مخاطب هر چه به خود خدمت کند و سطح علمی خود را بالا ببرد، انگار دارد به ما به عنوان شاعر خدمت می‌کند چرا که هر چه مخاطب ما حرفه‌ای‌تر باشد شاعر هم تلاش می‌کند سطح خود را بالاتر ببرد&lt;ref name=&quot;افول&quot;/&gt;.<br /> <br /> ====افول غزل====<br /> ما در زمینه غزل اجتماعی دچار مشکل شده‌ایم، علت این است که اساساً شعر ما به طور اعم و غزل ما به طور اخص در یکی از دوران‌های شدت و ضعف خود قرار دارد. اگر غزل‌های عاشقانه‌ را نیز در این زمینه مورد بررسی قرار دهیم، متوجه خواهیم شد که با وجود اینکه تعداد کثیری غزل عاشقانه در این دوره شعر عاشقانه به چاپ می‌رسد اما این اشعار در قیاس با دورانی که [[منزوی]] و [[سیمین بهبهانی|بهبهانی]] و [[ه.ا. سایه|سایه]] در غزل و شعر فعالیت داشتند چیزی ارزشمندی نداریم. یک دلیلش این است که اساساً انگار برای شاعران جوان امروزی همه چیز تبدیل به کاریکاتوری شده است که در گذشته دغدغه بوده است. امروز غزل اجتماعی دچار ضعف شده است چرا که ۹۹.۹ درصد کسانی که شعر می‌گویند، خود دغدغه اجتماعی ندارد و اگر بخواهند چیزی در این زمینه بنویسند محض ریاکاری و اینکه چیزی در این خصوص نوشته باشند، است اما این هم وجود دارد که در غزل عاشقانه هم این افول وجود دارد و شما هیچ غزل عاشقانه جان‌داری بعد از [[حسین منزوی]] در ادبیات نمی‌توانید پیدا کنید و این موضوع دلیلش این است که عاشقانه‌گی هم دارد به تفنن و سرگرمی برای جذب مخاطب تبدیل می‌شود و به نوعی دغدغه‌ها از میان برداشته شده است و همین موضوع موجب شده است که به نوعی غزل افول کند&lt;ref name=&quot;افول&quot;/&gt;.<br /> <br /> ====شعرهای کسمنلی====<br /> مطالعه و ترجمهٔ شعرهای [[نصرت کسمنلی|کسمنلی]] را از سال‌های نوجوانی آغاز کردم، روزهایی که با شوق حروف کریل یا سیریک را آموختم تا وارد دنیای اشعار آذری‌های آن سوی مرزها شوم. در حقیقت این کتاب حاصل همان تلاش‌هاست با کمی تغییر و اصلاح در این سال‌های مثلا پختگی. جز در یکی دو مورد، به اصل شعر به طور کامل وفادار مانده‌ام. در آن یکی دو مورد هم بیم راه نیافتن به فرهنگ مخاطب فارسی‌خوان دلیل تغییر بوده است&lt;ref name=&quot;آکواریوم&quot;&gt;{{پک|طریقی|۱۳۹۵|ک= آکواریوم|ص= مقدمه کتاب}}&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> ====زيست شاعرانه====<br /> «همواره در كارگاه‌های شعر به اين نكته اشاره مي‌كنم كه آنچه كه در نهايت منجر به ماندگاری شعر مي‌شود زيست شاعرانه است و دانستن تكنيک برای شاعر شدن كافي نخواهد بود، در غير اين صورت همه اساتيد دانشگاه كه بيشتر از شاعران تكنيک و آداب شعر را آموخته‌اند بايد شاعران توانمندی مي‌شدند ولي اينگونه نيست». طريقي شاعراني كه جان شاعری دارند را قرباني شعر مي‌داند و اضافه مي‌كند: «ما توقع داريم شاعر شعر بگويد و آنچه بر او مي‌گذرد را برايمان روايت كند. از طرفي هم زندگي او را زير ذره بين مي‌گيرم و توقعات متفاوتي از يک شاعر داريم»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.irna.ir/news/83041975|عنوان= جان شعله‌ور عشق ۷۲ساله مي‌شود|ناشر= خبرگزاری جمهوری اسلامی|تاریخ انتشار= ۱ مهر ۱۳۹۷|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> ====مترجمین شعر====<br /> خوشبینی بیش از حد است یا بهتر است بگوییم ساده لوحی‌ست که گمان کنیم مترجم شعر می‌تواند به طور کامل آن را به زبان دیگری بنویسد. در بهترین حالت نیز بار معنایی و زبانی شعر به زبان دوم منتقل نمی‌شود. با پذیرفتن این واقعیت ترجمهٔ شعر تنها در شرایطی توجه‌پذیر است که در همان درصد قابل انتقال نیز فضایی یا حرفی بکر یا ارزشمند وجود داشته باشد و شعرهای [[نصرت کسمنلی]] چنین شعری‌ست&lt;ref name=&quot;آکواریوم&quot;/&gt;. <br /> <br /> ====بدون شعر معلوم نبود حال ما چگونه می‌بود====<br /> ما متاسفانه عملاً شاعر به معنای حرفه‌ای نداریم، یعنی شاعری که شغلش شاعری باشد، به این دلیل تقریباً تمام شاعران یک شغل و تخصص جانبی دارند که خوب هم نیست ولی خب بخشی از واقعیت اجتماع است. من به عنوان یک شاعر اگر این را بگویم شاید کمی سوءتفاهم ایجاد کند اما این واقعیت است که ادبیات ابزار بیان احساسات نیست بلکه ابزار انتقال تفکر و اندیشه است، نشانه‌اش هم این است که مثلاً ما هیچ کدام به خاطر نداریم که در قرن ۷ و ۸ کدام پزشک ها وجود داشته‌اند اما جزئیات زندگی حافظ و سعدی را می دانیم و هنوز به آن‌ها می‌بالیم. این به آن معنی نیست که پزشکی یا هر رشته دیگری که به بشریت خدمت می‌کند کم ارزش است بلکه به این معنی است که ادبیات و فرهنگ نقش ویژه و پررنگ تری دارند. به عنوان کسی که علاقه‌مند به شعر است می‌گویم که همه ما درگیر گرفتاری‌های عجیب و غریب شهری هستیم بنابراین دقیقاً به یک سوپاپ اطمینان روحی نیاز داریم، به شخصه اگر شعر نبود معلوم نبود الان چه حالتی داشتم! چون در نهایت چیزی که کمک می‌کند همه این فشارهای زندگی شهری را تحمل کنم وجود شعر، ادبیات و کتاب است&lt;ref name=&quot;شعر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/4076077|عنوان= بدون شعر معلوم نبود حال ما چگونه می‌بود|ناشر= مهر|تاریخ انتشار= ۱۱ شهریور ۱۳۹۶|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> [[پرونده:منزوی_و_طریقی_دهه_۷۰.PNG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|حسین منزوی و طریقی در دهه ۷۰]]<br /> ====از حسین منزوی====<br /> [[حسین منزوی|منزوی]] برعکس دیگر غزل‌سرایانی که خواستند به سمت غزل نو بروند، پیشینه و تجربه‌ای شگرف در مطالعه ادبیات گذشته داشت. به همین دلیل در نوآوری که در غزل‌سرایی داشت موفق شد و یک کار بدون بنیان انجام نداد. در کلیت چون تمام جنبه‌های غزل وی با هم پیش رفته‌اند باعث شده که معدل کاری خوبی داشته باشد. یکی دیگر از این عوامل این است که [[حسین منزوی|منزوی]] به معنای واقعی کلمه شاعر بود&lt;ref name=&quot;تارنا&quot;/&gt;. خیلی ماجراها از شعرهای منزوی سرچشمه خواهد گرفت که هنوز هم شناخته شده نیست. عمیقاُ معتقدم که ایشان آخرین گرانیگاه مطمئن غزل ماست. [[حسین منزوی]] با سبک هندی مساله داشت. بارها و بارها گفته بود که من شعر سبک هندی را نمی‌پسندم. ولی یک بار دیوان [[بیدل دهلوی|بیدل]] همراهم بود و آن را بردم. ایشان باز کرد و به شوخی خواند و گفت بگذار بماند تا بخوانم. یعنی چیزی را هم که نمی‌پسندید و با آن مساله داشت می‌گفت باید حتما بخوانم. نکته‌های ریز که در شعرش وجود دارد مربوط به دانشش می‌شود مال سوادش است. در غزلش «دوال پا» هست. «‌سند‌باد سر‌گشته‌ام‌، دوال ‌پا‌ها کشته‌ام. خرد و خسته، برگشته‌ام از سفر‌های طولانی» در «سیزیف» هم هست، «سیزیف آموخت از من، در طریق امتحان آری‌! به دوش خسته سنگ سرنوشت خویش بردن را» امام حسین (ع) هم در غزل‌ عاشقانه دیگرش هست که می‌گوید: «چاه دیگر نه همان محرم اسرار علی» همه اینها حاصل احاطه عجیب و غریبی است که به قبل از خودش دارد. با‌هوش است، سخت‌گیری و سخت‌پسندی می‌کند؛ همه اینها را کنار هم می‌گذارد تا محصول خوب تولید کند&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.bartarinha.ir/fa/news/712908/|عنوان= ناگفته‌هایی از «حسین منزوی»؛ شاعری که قدر ندید|ناشر= پایگاه خبری برترین‌ها|تاریخ انتشار= ۲ مهر ۱۳۹۷|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> ====جامعه کم‌تنش====<br /> {{گفتاورد تزیینی|معتقدم اگر به فرهنگ و ادبیات بیشتر از حالا که کم رنگ شده، بپردازیم، ۹۰درصد تنش‌های روحی جامعه را می‌گیرد. این کار را الزاما نه فقط شعر، بلکه سینما و تئاتر وموسیقی هم می‌توانند انجام دهند. هرقدر ما برای امور فرهنگی وقت بگذاریم به جامعه پزشکی هم کمک کرده‌ایم که با جامعه کم‌تنش‌تری رو به رو شوند&lt;ref name=&quot;شعر&quot;/&gt;. }}<br /> <br /> ====آتش در نیستانی====<br /> جایگاه [[منوچهر نیستانی|نیستانی]] در غزل امروز، بسی بزرگ‌تر و ارزشمندتر از جایگاه او در شعر نیمایی و آزاد است. در مجموعه '''''دیروز، خط فاصله'''''، زبانی پخته‌تر دارد، ترکیبی تقریباً یک‌دست و مناسب از واژه‌های امروز و دیروز ایجاد کرده است، دیدگاه او کاملاً عینی شده و به شاعری تبدیل شده که به‌خوبی از عهدۀ هر توصیفی برمی‌آید. در کتاب «دیروز، خط فاصله»، عینیت به‌طور کامل غالب شده؛ البته گاهی شاعر به اقتضای تغزل، به «خطاب» و «محاکات» روی می‌آورد اما در این لحظه‌ها نیز نوآور است&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://jongmag.com/1399/01/23//|عنوان= آتش در نیستانی|ناشر= جنگ هنرمس|تاریخ انتشار= ۲۳ فروردین ۱۳۹۹|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> ====جشنواره شعر فجر می‌تواند جای خالی شعر در جایزه کتاب سال را پرکند====<br /> با نگاهی به کارنامه سی‌ساله جایزه کتاب سال درخواهیم یافت که این جایزه جایی برای مجموعه شعر نداشته و [[جشنواره شعر فجر]] می‌تواند این جای خالی را پر کند. من موافق تفکیک جایزه‌های ادبی هستم. معتقدم که [[جایزه جلال]] توانسته در زمینه ادبیات داستانی جای خود را باز کند اما [[جشنواره شعر فجر]] همچنان جای کار دارد و باید به امید برگزاری جایزه‌ای هم‌سطح جایزه کتاب سال چند دوره دیگر صبر کرد&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.ibna.ir/fa/shortint/231807/|عنوان= جشنواره شعر فجر می‌تواند جای خالی شعر در جایزه کتاب سال را پرکند|ناشر= ایبنا|تاریخ انتشار= ۱۶ دی ۱۳۹۴|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> ====حقیقت ترسناک و لذتبخش رابطه ادبیات و فضای مجازی====<br /> به عنوان شاعر، یک دید خنثی نسبت به فضای مجازی دارم. معتقدم که فضای مجازی همچنان که تأثیر مثبتی روی رشد شعر و شاعری ندارد، عامل انحطاط شعر هم نیست؛ کما اینکه خود من هم در فضای مجازی حضور دارم و به وسیله آن با مخاطبان خود ارتباط می‌گیرم و مخاطبان هم با کارهای من آشنا هستند که از حُسن‌های فضای مجازی برای شعر محسوب می‌شود. در گذشته، برای شاعر شدن باید پروسه‌ای طولانی طی می‌شد تا شاعر بعد از شعر گفتن‌های بسیار و تأیید شدن از سوی یک شاعر پیشکسوت بتواند شعر خود را در یک نشریه منتشر کند؛ اما الان این پروسه حذف شده است و با استفاده از فضای مجازی می‌توان به سرعت شعر و متن نگارش شده را در فضای مجازی منتشر کرد. در فضای مجازی بسیار دیده می‌شود که مخاطبان با تعداد لایک‌های خود به اشعار مختلف، سلیقه خود را به شاعران تحمیل می‌کنند. بر این اساس معتقدم که این رابطه تا جایی که به تحمیل سلیقه منجر نشود، خوب است و اگر ما شاعران، با این موضوع هوشمندانه برخورد نکنیم، ممکن است با لطماتی مواجه شویم؛ ولی اگر از فضای مجازی به شکلی هوشمندانه استفاده کنیم، ممکن است که به سود ما عمل کند&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/4008715/|عنوان= حقیقت ترسناک و لذتبخش رابطه ادبیات و فضای مجازی|ناشر= مهر|تاریخ انتشار= ۲۹ خرداد ۱۳۹۶|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> [[پرونده:سیزده کتابی که هر غزل‌سرا باید بخواند.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سیزده کتابی که هر غزل‌سرا باید بخواند]]<br /> ====سیزده کتابی که هر غزل‌سرا باید بخواند====<br /> آثاری چون دیوان '''''حافظ'''''، '''''سیرغزل در شعر فارسی'''''، '''''موسیقی شعر'''''، '''''صور خیال در شعر فارسی'''''، '''''بدعت‌ها و بدایع''''' [[نیما یوشیج]]، '''''از پنجره‌های زندگانی'''''، '''''دیوان شهریار'''''، '''''مجموعه اشعار''''' [[منوچهر نیستانی]]، '''''آینه در آینه'''''، '''''مجموعه اشعار''''' [[حسین منزوی]]، '''''مجموعه اشعار''''' [[سیمین بهبهانی]]، '''''مجموعه اشعار''''' [[محمدعلی بهمنی]] و '''''کلیات سعدی''''' را به عنوان این آثار یاد کرده است&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/4372247/|عنوان= سیزده کتابی که هر غزل‌سرا باید بخواند|ناشر= مهر|تاریخ انتشار=۲۱ مرداد ۱۳۹۷|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> [[پرونده:مستند_طریقی.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سمتند طریقی]]<br /> ===مستند ساخته شده براساس زندگی و اشعار غلامرضا طریقی===<br /> '''''جهان، غزلی عاشقانه است''''' مستندی است که به زندگی و اشعار غلامرضا طریقی می‌پردازد. لوکیشن‌های شامل انجمن خانه شاعران، منزل و دفترکار اساتید ذکر شده و زنجان (زادگاه) اوست و در پایان مخاطب فیلمی ۸۰ دقیقه‌ای را مشاهده می‌کنید&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.ir/fa/news/5429998/|عنوان = زندگی و اشعار غلامرضا طریقی مستند می‌شود|ناشر = باشگاه خبرنگاران جوان|تاریخ بازدید =|تاریخ = ۲۷ آذر ۱۳۹۴}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===موسیقی ترانه و تصنیف===<br /> تصنیف‌ها و ترانه‌ها طریقی بیشتر با موسیقی سنتی کار شده است. برخی از ترانه‌هایش روی ملودی نوشته شده‌اند. از جمله قطعه‌هایی که فردین خلعتبری آهنگسازی کرد و علیرضا قربانی و سپنتا مجتهد زاده هم اجرا کردند. یا قطعه‌ای که برای آقای سراج ساخته شد. همچنین همکاری ویژه لوریس چکناواریان و نگارش دو اپرای فارسی که تابحال بی سابقه بوده است&lt;ref name=&quot;تارنا&quot;/&gt;.<br /> <br /> ===کتاب صوتی گزینه غزل===<br /> '''''گزیده اشعار''''' غلامرضا طریقی است که توسط فصل پنجم‏‫، به چاپ رسیده است.این کتاب به همت «قناری»، تولیدکننده کتاب‌های صوتی، و در قالب کتاب‌های صوتی «چلچله» با صدای شاعر برای استفاده علاقمندان فراهم شده است&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.navaar.ir/audiobook/4283//|عنوان = کتاب صوتی گزینه غزل اثر غلامرضا طریقی|ناشر = نوار|تاریخ بازدید =|تاریخ = ۱۳۹۸}}&lt;/ref&gt;.‬<br /> <br /> ====ای آنکه تن سرخ تو آموخت به تاریخ====<br /> شعر منتخبی که غلامرضا طریقی برای پرونده عاشورایی ایبنا انتخاب کرده است&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.ibna.ir/fa/tolidi/294752/|عنوان = ای آنکه تن سرخ تو آموخت به تاریخ |ناشر = ایبنا|تاریخ بازدید =|تاریخ = ۳ شهریور ۱۳۹۹}}&lt;/ref&gt;.<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; بردند پس از آنکه بریدند بدن را&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; هفتاد و دو ملت سر هفتاد و دو تن را&lt;/font&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; در کوفه بشر را به ته ننگ کشاندند&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; تا شیعه بداند سبب صلح حسن را&lt;/font&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; در خانه نشستند و ندیدند ملایک&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; بر قامت سرخ تو بریدند کفن را&lt;/font&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; از سر زدن و دست زدن شرم نکردند&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; آنانکه شمردند سبک سینه زدن را&lt;/font&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; این قوم چه قومی ست که حسش نتوانست&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; از عطر تو تشخیص دهد بوی لجن را&lt;/font&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; ای آنکه تن سرخ تو آموخت به تاریخ&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; کشته شدن و زنده ی ذلت نشدن را&lt;/font&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; ما باز همانیم که دیدیم و نمردیم &lt;/font&gt;<br /> ::&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; در پای سواران مغول خاک وطن را&lt;/font&gt;<br /> <br /> [[پرونده:باران_اگر_ببارد.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|باران اگر ببارد]]<br /> ==آثار و کتاب‌شناسی==<br /> ===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br /> در لحن طریقی فانتزی در بافت کلام، تصاویر، مضامین می‌توان دید، کافی است کتاب '''''هر لبت یک کبوتر سرخ است''''' را باز کنی و نگاهی بیندازی:<br /> :&lt;font color=darkgreen&gt;تو «گل» شدی و نتیجه در این رقابت سخت &lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=darkgreen&gt;میان هر دو جهان، باز هم برابر شد&lt;/font&gt;<br /> در غزل «چشم زیتون»، طریقی در زوایا دقیق و خوش‌سلیقه عمل کرده؛ آن‌قدر که اکثر کلمات، تراش‌خورده و بجا می‌نماید ضمن اینکه شاعر ضمن دست یافتن به زبانی کاملاً امروزی از افتادن به ورطه سستی کلام نیز رهیده است.<br /> :&lt;font color=darkgreen&gt;سرخ یا سبز، سبز یا قرمز، ترش یا تلخ، تلخ یا شیرین؟&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=darkgreen&gt;تو خودت جای من اگر باشی، ابتدا از کدام می‌چینی؟&lt;/font&gt;<br /> از ویژگی‌های دیگر غزل‌های طریقی، توجه خاص و دقیق او به ابیات مطلع و مقطع است؛ جایی که مخاطب قرار است جذب اثر شود و جایی که مخاطب باید با لذت تمام، از متن بیرون برود؛ او اینجا نیز یک غزلسرای مسلط نشان می‌دهد:<br /> :&lt;font color=darkgreen&gt;همین که آینه‌ٔ چشم آبی‌ات تر شد&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=darkgreen&gt;به هر کویر که کردی نگاه «بندر»‌ شد&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=darkgreen&gt;سر می‌زند از کوچه ما، ماه دوباره&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=darkgreen&gt;وقت گل نی می‌رسی از راه دوباره&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=darkgreen&gt;دوباره زنده شدن، بیم جان نمی‌خواهد&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=darkgreen&gt;دو دل نباش، جنون، امتحان نمی‌خواهد&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=darkgreen&gt;کدام چشم بد آیا... کدام دست شکست؟&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=darkgreen&gt;دوباره شیشه ما را کدام مست شکست؟&lt;/font&gt;<br /> طریقی علاوه بر سطرهایی که عاشقانه و امروزی می‌نویسد، در پاره‌هایی از غزل‌هایش که به سمت زبانی مولوی‌وار می‌رود نیز نشان می‌دهد که سنت و زبان غزل را خوب می‌شناسد و اگر بخواهد می‌تواند در این‌زمینه نیز شیرین‌سرایی کند:<br /> :&lt;font color=darkgreen&gt; هم، همه‌ام سوختند، هم همه را سوختم&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=darkgreen&gt; خرمن در آتشم، آتش در خرمنم &lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=darkgreen&gt; در خودم آتش زدم، غافل از اینکه کنون &lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=darkgreen&gt; من توام و اوفتاد خون تو بر گردنم &lt;/font&gt;<br /> یکی از نکات دیگری که در غزلسرایی طریقی می‌توان به آن اشاره کرد، توجه او به صورت توأمان به بایسته‌های کلاسیک غزل و بایدهای امروزی شعر است و بارزترین جلوه این توجه، عبور از تک‌بیت سرایی و برقراری ارتباط عمودی در غزل است و همان‌طور که پیش از این گفته شد، این ارتباط در برخی غزل‌ها به ایجاد فرم نیز منجر می‌شود&lt;ref name=&quot;ویستا&quot;/&gt;.<br /> {{شعر|سبک= color:darkblue}}{{ب|به بر و بحر نخواهی دید کسی چنین که منم آتش|دو سوم بدنم آب است، تو سوم بدنم آتش}}<br /> {{ب|نهنگ شعله‌وری هستم که می‌توانم اگر باشی|میان آبی اقیانوس محیط را بزنم آتش‏}}<br /> {{ب|چه کرده داغ تو با قلبم که با تپیدن این کوره|رسوخ کرده به جای خون، به پاره‌های تنم آتش؟}}<br /> {{ب|چه کرده‌ای که منِ آرام میان پیلهٔ ابریشم|چو اژدها شوم و یکسر بریزد از دهنم آتش؟}}<br /> {{ب|چه دوزخی است حیات من که روز واقعه هم حتی|بعید نیست که چون ققنوس، برآید از کفنم آتش}}<br /> {{ب|نه شیخم و نه ز صنعانم، جوان کافر زنجانم|که چشم خیره‌سری انداخت میان پیرهنم آتش‏}}<br /> {{ب|زهی زبان پر از قندی، که سوخت جان مرا چندی|نداد آب حیات اما، نهاد در سخنم آتش}} {{پایان شعر}}<br /> <br /> [[پرونده:با_یاد_شانه‌های_تو.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|با یاد شانه‌های تو]]<br /> <br /> ===کارنامه و فهرست آثار===<br /> ====دفتر اشعار====<br /> *'''آن‌قدر پرم از تو که کم مانده ببارم'''<br /> *'''هر لبت یک کبوتر سرخ است'''<br /> *'''جهان غزلی عاشقانه است''' <br /> *'''به جهنم''' <br /> *'''ایمان بیاورید به تمدید فصل سرد''' <br /> *'''گزینه‌ غزل''' <br /> *'''آکواریوم'''(ترجمه اشعار نصرت کسمنلی) <br /> *'''باران اگر ببارد'''(مجموعه ترانه) <br /> *'''شلتاق'''<br /> <br /> [[پرونده:به_جهنم.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|به جهنم]] <br /> ====گزیده====<br /> *'''با یاد شانه‌های تو'''<br /> *'''با یاد شانه های تو و سفید تو''' <br /> *'''سیاه من گزیده هایی''' <br /> <br /> ====ترجمه====<br /> *'''آکواریوم'''<br /> [[پرونده:آکواریوم.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آکواریوم]] <br /> <br /> ====تحقیق و گرد آوری====<br /> *'''اما تو را ای عاشق انسان کسی نشناخت'''<br /> <br /> [[پرونده:گزیده_غزل.jpeg |220px|thumb|بندانگشتی|چپ|گزیده غزل]]<br /> ====در دست انتشار====<br /> *'''سیر تحلیلی غزل پس از نیما'''<br /> *'''چهل'''<br /> <br /> [[پرونده:جهان_غزلی_عاشقانه_است.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جهان غزلی عاشقانه است]]<br /> ===بررسی چند اثر===<br /> طریقی، هم در جغرافیای مکانی و هم در جغرافیای ادبی، همشهری [[منزوی]] است به‌گونه‌‌ای که ناخودآگاه مخاطبش را به یاد [[منزوی]] می‌اندازد؛ وی تا آنجا از منزوی متأثر است (تأثری خودآگاهانه و نه از قبیل تقلید ناشیانه) که در لحن، بسامد کلمات، تصاویر و از همه مهم‌تر نگاه او می‌توان رد غزل‌های [[منزوی]] را پیدا کرد اما از دیگر سو به دلایلی که مخاطب و روزگار او برایش رقم زده‌اند به‌سمت زبانی گرویده که نسل او با آن صمیمی‌تر هستند و این زبان خواه‌ناخواه گاهی به فانتزی نزدیک می‌شود؛ فانتزی در بافت کلام، تصاویر، مضامین، موسیقی و...<br /> <br /> [[پرونده:هر_لبت_یک_کبوتر_سرخ_است.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|هر لبت یک کبوتر سرخ است]]<br /> ====&lt;font color=red&gt;«'''هر لبت يک كبوتر سرخ است'''»&lt;/font&gt;====<br /> نخستين مجموعه شعر ۸۰‌ صفحه‌ای طریقی که تعدادی از آثار دفتر '''''آن‌قدر پرم از تو که کم مانده ببارم''''' شاعر را نیز دردل خود دارد را می‌توان یک مجموعه غزل دانست به ۲ دلیل؛ اول اینکه تعداد رباعی‌ها و دوبیتی‌های آن، چندان زیاد نیست و دوم اینکه نگاه تغزلی طریقی در تمامی آثارش جاری است و این یکی از ویژگی‌های بارز طریقی به‌عنوان یک غزلسرا است&lt;ref name=&quot;ویستا&quot;/&gt;.<br /> در يكي از غزل‌هاي اين مجموعه مي‌خوانيم:<br /> :&lt;font color=purple&gt;جا می‌خورد از تردی ساق تو پرنده!&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;ايمان منی - سست و ظريف و شكننده!&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=purple&gt;هم، چون كف امواج «خزر» چشم‌گريزی&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;هم، مثل شكوه سبلان خيره‌كننده!&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=purple&gt;می‌خواست مرا مرگ دهد آن كه نهاده‌ست&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;بر خوان لبان تو، مربای كشنده!&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=purple&gt;چون رشته‌ٔ ابريشم قاليچه‌ٔ شرقی ست&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;بر پوست شفاف تو رگ‌های خزنده!&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=purple&gt;غير از تو كه يك شاخه‌‌ٔ گل بين دو سيبي&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;چشم چه كسي ديده گل ميوه دهنده!؟&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=purple&gt;لب‌های تو اندوختهٔ آب حيات است&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;اسراف نكن اين همه در مصرف خنده!&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=purple&gt;ای قصهٔ موعود هزار و يكمين شب&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;مشتاق تو هستند هزاران شنونده&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=purple&gt;افسوس كه چون اشک، توان گذرم نيست&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;از گونه‌ٔ سرخ تو – پل گريه و خنده -!&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=purple&gt;عشق تو قماری‌ست كه بازنده ندارد&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt; ای دست تو پيوسته پر از برگ برنده!&lt;/font&gt;<br /> شعرهای اين كتاب همه در قالب غزل و در مضامين عاشقانه و اجتماعي سروده شده‌اند. عاشقانه‌های اين كتاب، برخوردار از لطافتی شگفت در زبانی كاملاً امروزی است. همچنين طريقی، شاعر تصويرسازی است.<br /> :&lt;font color=purple&gt;اگر منعم كند دين از شراب خون گيرايت&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;دو فنجان قهوه مي‌نوشم، به ياد مردمک‌هايت&lt;/font&gt;<br /> ويژگي‌ اصلي تمامي اين غزل‌ها، طنز است. «گل ميوه دهنده»، «زمستان است»، سياهم كن»، «برف و تنور»، «كليد روی در»، «ماه بوس»، «مولوی چرخان» و اين نيمه غزل، عنوان برخي از شعرهای اين مجموعه است.<br /> <br /> ====&lt;font color=red&gt;«'''آن‌قدر پرم از تو که کم مانده ببارم'''»&lt;/font&gt;====<br /> مجموعه ۸۰‌ صفحه‌ای طریقی که تعدادی از آثار دفتر '''''آن‌قدر پرم از تو که کم مانده ببارم''''' شاعر را نیز دردل خود دارد را می‌توان یک مجموعه غزل دانست به ۲ دلیل؛ اول اینکه تعداد رباعی‌ها و دوبیتی‌های آن، چندان زیاد نیست و دوم اینکه نگاه تغزلی طریقی در تمامی آثارش جاری است و این یکی از ویژگی‌های بارز طریقی به‌عنوان یک غزلسرا است.<br /> <br /> ====&lt;font color=red&gt;«'''باران اگر ببارد'''»&lt;/font&gt;====<br /> کتاب '''''باران اگر ببارد''''' مجموعه تصنیف ها و ترانه هایی ست که برخی از آنها بر اساس ملودی نوشته شده و به اقتضای ملودی از اصول عروض و قالب بیرون آمده اند. گاهی زبان نیز به اقتضای خواست آهنگساز فضایی خاص داشته که در شعر من معمول نیست. <br /> <br /> [[پرونده:کتاب-ایمان-بیاورید-به-تمدید-فصل-سرد.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|ایمان بیاورید به تمدید فصل زرد]]<br /> ====&lt;font color=red&gt;«'''ایمان بیاورید به تمدید فصل زرد'''»&lt;/font&gt;====<br /> از ابتدای مجموعه، نه‌تنها یک‌نوع عمد در بسیاری از کارها مشهود است، بلکه از آن طرف، یک‌نوع از دست در رفتن و بی‌اختیاری غیرشاعرانه هم که شباهتی به ناخودآگاه الهامی ندارد، بر بخشی از این دفتر حاکم است. به اشعار بین طنز و جدیت این دفتر نگاه کنید؛ انگار قصد دارند مخاطب را در بلاتکلیفی و در حال معلق نگاه دارند؛ اشعاری که گاه از بس بار طنزش پُررنگ است، ناخواسته شعر طنز می‌شود، در صورتی که قصد شاعر، نوگرایی در کار از طریق جدی‌نگرفتن و دست‌انداختن دنیاست&lt;ref name=&quot;وطن&quot;/&gt;: <br /> :&lt;font color=purple&gt;رنگین‌کمان به پیروی از ابروان تو&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;پیوسته در تصور من نوک‌‌مدادی است&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=purple&gt;کوه‌کندن جواز می‌خواهد&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;دوره کارهای دفتری است&lt;/font&gt;<br /> عنوان کتاب، بهترین و مشهورترین و آخرین عنوان کتاب فروغ است: '''''ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد'''''. عنوانی که غلامرضا طریقی برای این دفتر شعرش انتخاب کرده می‌خواسته علاوه بر جدیت کار [[فروغ فرخ‌زاد| فروغ]]، نگاه طنزگونه خود به دنیا را نیز کنار هم بگذارد و تضاد و پارادوکس ایجا کند یا می‌خواسته کتابی را که فکاهی نیست، فکاهی معرفی کند؟! یعنی ناشی‌گری‌ها، ظواهر را اینگونه نشان می‌دهد، نه اینکه واقعیت چنین است&lt;ref name=&quot;وطن&quot;/&gt;!<br /> :&lt;font color=purple&gt;گفتم بس است زخم زبان بیشتر زدی&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;با چسب زخم بر لب من ضربدر زدی&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=purple&gt;با اینکه با تو زندگی نوح هم کم است&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;بی‌تو همین دو نصف نفس هم زیادی است&lt;/font&gt;<br /> طنز را چنان استادانه در کل یک شعر به‌ظاهر یا واقعاً جدی، چنان شوخ و شنگ بپیچد و بپیچاند که مخاطب آن را شادمانه بپذیرد، چرا که توانسته تناسب‌ها را در آن رعایت کرده و دچار افراط و تفریط نشود&lt;ref name=&quot;وطن&quot;/&gt;.<br /> {{شعر|سبک= color:darkblue}}{{ب|با یاد شانه‌های تو سر آفریده است|ایزد چقدر شانه‌به‌سر آفریده است}}<br /> {{ب|معجون سرنوشت مرا با سرشت تو|بی‌شک به شکل شیر و شکر آفریده است}}<br /> {{ب|پای مرا برای دویدن به سوی تو|پای تو را برای سفر آفریده است‏}}<br /> {{ب|لبخند را به روی لبانت چه پایدار|اخم تورا چه زودگذر آفریده است}}<br /> {{ب|هر چیز را که یک سر سوزن شبیه توست|خوب آفریده است اگر آفریده است}}<br /> {{ب|تا چشم شور بر تو نیفتد هر آینه|آیینه را بدون نظر آفریده است}}<br /> {{ب|چون قید ریشه مانع پرواز می‌شود|پروانه را بدون پدر آفریده است‏}}<br /> {{ب|می‌خواست کوره در دل انسان بنا کند|مقدور چون نبود جگر آفریده است‏}}<br /> {{ب|غیر از تحمل سر پرشور دوست نیست|باری که روی شانهٔ هر آفریده است»‏}}{{پایان شعر}}<br /> <br /> ====&lt;font color=red&gt;«'''هر لبت یک کبوتر سرخ است'''»&lt;/font&gt;====<br /> در مجموعه کتاب‌های شعر امروز جای می‌گیرد. مجموعه‌ای که سعی دارد با ارج نهادن به تلاش و تکاپوی شاعران جوان و انتشار آثارشان، فضا را برای ایجاد خلاقیت و نوآوری در شعر مهیا‌ کند. این نخستین مجموعه شعر غلامرضا طریقی شاعر زنجانی است. همه شعرهای کتاب در قالب غزل سروده شده و دارای مضامین عاشقانه و اجتماعی هستند. غلامرضا طریقی در همه غزل‌های این مجموعه، همواره در پی نوآوری و ایجاد زبانی تازه و امروزی بوده است. «زمستان است»، «سیاهم کن»، «برف و تنور»، «کلید روی در»، «ماه بوس»، «مولوی چرخان»، «این نیمه غزل «و «یک جفت قلب تپیده» برخی از عناوین شعرهای موجود در کتاب هستند. به طور کلی کتاب دارای پنجاه و سه غزل است که نوعی رندانگی در همه شعرها ، به عنوان یکی از ویژگی‌های برجسته دیده می‌شود. طریقی در مجموعه شعر '''''هر لبت یک کبوتر سرخ است'''''، گاه نیز از زبان امروزی فاصله گرفته و به زبان غزل‌های کلاسیک عرفانی نزدیک می‌شود.<br /> <br /> [[پرونده:شلتاق.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|شلتاق]]<br /> ====&lt;font color=red&gt;«'''شلتاق'''»&lt;/font&gt;====<br /> مهم‌ترین نكته‌ٔ '''''شلتاق''''' این است كه از بلوغ غزلسرایی نام‌آشنا خبر می‌دهد&lt;/font&gt; &lt;ref name=&quot;شلتاق&quot;/&gt;. مجموعه‌ای كه بیش از آن‌كه مبتنی بر «توصیف» هستی باشد، به «تحلیل» هستی متوجه است و البته اصرار و تكاپویی هم ندارد كه در سراسر این مواجهه، پاسخی ارائه كند؛ گاهی درباره چیستیِ بودن می‌پرسد، گاهی به چونی آن می‌اندیشد، گاهی در چندی‌اش می‌آویزد&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://article.tebyan.net/367815/|عنوان = نگاهی به مجموعه شعر «شلتاق» اثر غلامرضا طریقی|ناشر = تبیان|تاریخ بازدید =|تاریخ = ۸ مرداد ۱۳۹۶}}&lt;/ref&gt;.‬ طریقی در این مجموعه حتی عاشق بالغ‌تری‌ست كه خوانش‌های متمایزتری از عشق ارائه می‌دهد. نكته‌ٔ دیگر اینكه در روزگاری كه برخی غزل‌سرایان، صرفاً به ذكر اسم [[حسین منزوی]] در آثارشان بسنده كرده‌اند، تلاش طریقی برای تاسی از رسم [[حسین منزوی|منزوی]] مشهود است؛ خوانش عاشقانه هستی. و جالب اینكه انگار اصرار دارد مدام [[حسین منزوی]] را یادآوری كند؛ بدون اینكه سطرهای تلمیح‌وارش از متن بیرون بزند. از محتوا و ماهیت كه بگذریم، طریقی در '''''شلتاق''''' دارد امكاناتی تازه را مزمزه می‌كند كه قبلا در برخی غزل‌هایش جوانه زده بود و حالا دارد كم‌كم قد می‌كشد. تنوع وزنی مجموعه كم‌نظیر است و مهم اینكه حتی در چند تجربه تازه‌ٔ موفق، موسیقی كاملاً متناسب است؛ اگر كسی با تجربه‌های قبلی طریقی آشنا باشد متوجه می‌شود كه زبان او در '''''شلتاق''''' دارد پوست می‌اندازد و سعی می‌كند در عین اینكه محدود نمی‌ماند، درست و جان‌دار باشد. او در عین اینكه پرهیزی در استفاده از كاربردهای زبانی كلاسیک ندارد، در بهره‌بردن از واژگان، تركیبات و اصطلاحات تازه هم تردید نمی‌كند. توجه طریقی به استفاده بجا از آرایه‌ها و خصوصاً جناس، كاملا بارز است؛ اگرچه همیشه عریان نیست. و این استفاده، گاهی به اجرا در متن هم منجر می‌شود:<br /> :&lt;font color=purple&gt; آری هدف هر دو فقط خورد و خوراک است&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt; اما روش كفتر و كفتار یكی نیست&lt;/font&gt;<br /> با اینكه طریقی در این مجموعه محتواگرتر شده، تصاویر تاثیرگذار در '''''شلتاق''''' كم نیست؛ تصاویری كه گاهی مهیب و وحشتناكند:<br /> :&lt;font color=purple&gt; عشق است و مشت درشتش، من هستم و زیر مشتش&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt; گونه به گونه پكیدن، دندان به دندان شكستن&lt;/font&gt; &lt;ref name=&quot;شلتاق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://article.tebyan.net/367815/|عنوان= نگاهی به مجموعه شعر «شلتاق» اثر غلامرضا طریقی|ناشر= تبیان|تاریخ انتشار= ۸ مرداد ۱۳۹۶|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> ==نوا، نما، نگاه==<br /> ===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونه‌های شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br /> <br /> ==جستارهای وابسته==<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی =طریقی|نام = غلامرضا|عنوان = آکواریوم|ناشر = نیماژ|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۵|شابک= ۹۷۸-۶۰۰-۳۶۷-۲۰۹-۳}} <br /> <br /> ==پیوند به بیرون==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%A6%DB%8C&diff=47327 2022-06-20T09:38:24Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = قربان ولیئی<br /> |تصویر = قربان ولیئی۲.jpg<br /> |توضیح تصویر = <br /> |نام اصلی = قربان ولیئی محمدآبادی<br /> |زمینه فعالیت = <br /> |ملیت = ایرانی<br /> |تاریخ تولد = مهرماه۱۳۴۹خورشیدی<br /> |محل تولد = شهر صحنه از توابع کرمانشاه<br /> |والدین = گل‏علی ولیئی<br /> |تاریخ مرگ = <br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |آخرین محل زندگی = <br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی = <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = <br /> |سال‌های نویسندگی = <br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = «[[گزیده ادبیات معاصر شماره ٨٣]]»، «[[گفتم به لحظه نام تو را، جاودانه شد]]»، «[[ترنم داوودی سکوت]]»، «[[باید نوشت نام تو را با پرنده‌‏ها]]»، «[[با دو چشم دچار یکتایی]]»، «[[جوان شدن جاودانگی]]»، «[[ضربات ذات]]»<br /> |مقاله‌ها = <br /> |نمایشنامه‌ها = <br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار = <br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = <br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = <br /> |تحصیلات = کارشناس و کارشناس ارشد و دکترای زبان و ادبیات فارسی <br /> |دانشگاه = تربیت مدرس<br /> |حوزه = <br /> |شاگرد = <br /> |استاد = <br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از = <br /> |وب‌گاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> <br /> '''قربان ولیئی''' شاعر و پژوهشگر معاصر ایرانی است.&lt;ref name=&quot;حسین&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://fa.wikihussain.com/view |عنوان=قربان ولیئی، ویکی حسین}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> <br /> در مهر ماه ١٣٤٩ هجری خورشیدی در شهر صحنه از توابع کرمانشاه به دنیا آمد. تحصیلات خود را تا دیپلم تجربی در زادگاهش گذراند. آنگاه در رشته برق فوق دیپلم گرفت اما کارشناسی و کارشناسی ارشد را در رشته زبان و ادبیات فارسی پی گرفت و سپس تحصیلات خود را در همان رشته تا سطح دکترا در دانشگاه تربیت مدرس ادامه داد و درحال‌حاضر مدیریت گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه زنجان را برعهده دارد. ایشان علاوه بر تدریس در دانشگاه در فرهنگسراهای مختلف تهران به تدریس غزلیات حافظ و شرح مثنوی مولوی پرداخته است. قربان ولیئی در شانزدهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر به عنوان دبیر علمی منصوب شد.<br /> قربان ولیئی به سبب مطالعات خود در حوزه ادبیات به خصوص ادبیات عرفانی از معدود شاعرانی است که از مضامین عرفانی به صورت گسترده در شعر خود بهره می‌برد، به گونه‌ای که بسیاری کارشناسان ولیئی را تنها شاعر عرفانی‌گوی معاصر می‌دانند.&lt;ref name=&quot;ضربان&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.irna.ir/news/84443462|عنوان=ضربان ذات؛ سوگ سروده‌ای از تشنگی کربلاییان تا عطش معرفتی عاشقان}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> از او که سابقه دریافت جایزه کتاب سال و کتاب فصل را نیز در کارنامه خود دارد آثاری، چون «[[موسیقی نواحی جان]]»، «[[ترنم داوودی سکوت]]»، «[[با دو چشم دچار یکتایی]]»، «[[زیارت‌نامه روح]]» و «[[جوان شدن جاودانگی]]» منتشر شده است. جهان‌بینی عاشقانه و عارفانه ولیئی حس و حالی بدیع به اشعارش بخشیده است. قربان ولیئی در زمره شاعرانی است که چه در مقام سرایش و چه تدریس و پژوهش، نگاهی ویژه به موضوع عرفان داشته است و این مساله بخش مهمی از دغدغه و فعالیت‌های فکری و ادبی او را شامل شده است.&lt;ref name=&quot;سکوت&quot;/&gt;<br /> دو کتاب «ترنم داوودی سکوت» و «باید نوشت نام تو را با پرنده‌‏ها»، به ترتیب جایزه کتاب سال قلم زرین و کتاب فصل در سال ١٣٨٨ ه. ش شدند.&lt;ref name=&quot;فجر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.iribnews.ir/fa/news/3288952|عنوان=قربان ولیئی دبیر جشنواره بین‌المللی فجر شد}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;حسین&quot;/&gt;<br /> [[پرونده:پاسداشت.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:بزرگداشت۲.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;&lt;font color=darkmagenta&gt;مراسم بزرگداشت قربان ولیئی نخلستان سازمان هنری رسانه‌ای اوج&lt;/font&gt;&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:فقط تویی که منم.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:موسیقی نواحی جان.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:قربان ولیئی.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:مراسم بزرگداشت.jpg|210px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;&lt;font color=darkmagenta&gt;مراسم بزرگداشت&lt;/font&gt;&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:قربان ولیئی۱.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:قربان ولیئی۳.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:زیارت نامه.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:بی‌کرانگی.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:سکوت.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:ضربان ذات.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:لحظه جهان.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:قربان.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:#DB7093}}<br /> {{ب|'''''تویی که می‌دمی از عرش هر پگاه، علی'''''|'''''منوّرند به نور تو مهر و ماه، علی'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''زمان بدون تو مثل کلافِ سردرگم'''''|'''''زمین بدون تو یک تودۀ سیاه، علی'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''چه حاجت است به برهان؟ حقیقت تابان!'''''|'''''که خود تویی به کمالات خود گواه، علی'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''یکی شبیه تو کو در عوالم امکان؟'''''|'''''چگونه عقل نیفتد به اشتباه، علی؟'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''کجا کسی به حریم تو راه خواهد یافت؟'''''|'''''هنوز محرم تو نیست غیر چاه، علی..'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''بدون جنگ، جهان را به صلح خواهی برد'''''|'''''که عشق، فتح قلوب است بی‌سپاه، علی'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''مگر اشارۀ تو صبح را بتاباند'''''|'''''دعای نیمه‌شب و ورد صبحگاه، علی..'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''چقدر این در و آن در زدن، کریم تویی'''''|'''''مرا گدای در این و آن مخواه، علی'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''به جدّ و جهد میسّر نمی‌شود دیدار'''''|'''''مگر مرا برسانی به یک نگاه، علی'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''از آستان تو سائل نمی‌رود محروم'''''|'''''فقیرم و به تو آورده‌ام پناه، علی'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''به دل‌شکسته نظر می‌کنند اهل وصال'''''|'''''شکسته‌ایم و گواه است اشک و آه، علی'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''جواب پرسش دشوار «ماالحقیقه» تویی'''''|'''''درآمدی و رسیدم به صبحگاه، علی'''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> <br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===دیدگاه و اندیشه===<br /> ====هنر====<br /> قصۀ هنر، قصۀ زیبایی است و هر هنرمند با آفرینش اثرش درواقع درصدد آفرینش این زیبایی‌هاست. این آفرینش با به‌کارگیری دو شیوۀ پیرایش و ویرایش صورت می‌گیرد. پیرایش از طریق کاستن از چیزی است و آرایش با افزودن برآن اتفاق می‌افتد.&lt;ref name=&quot;سعدی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://hvasl.ir/news/30385 |عنوان=یکی از نیازهای شاعران زمانه ما سعدی است/ شاعران بزرگ ما درواقع سخنگوی وجدان ایرانی‌اند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سعدی====<br /> =====منحصربه‌فرد=====<br /> سعدی یکی از قله‌های شعر فارسی است. او را شاعری منحصربه‌فرد دانست که درهمۀ قالب‌های قصیده، غزل و مثنوی به شکل شگفت‌آوری عمل کرده و می‌توان گفت که او یکی از پیغمبران شعر فارسی است. به‌طورکلی شعر سعدی در سه مبحث زبان، زیبایی‌شناسی و محتوا قابل بررسی و ارزیابی است. به اعتقاد ولیئی سعدی در هر سه جنبه از موارد ذکر شده به گونه‌ای منحصربه‌فرد عمل کرده است.&lt;ref name=&quot;سعدی&quot;/&gt;<br /> <br /> =====سهل ممتنع=====<br /> زبان درواقع متشکل از واژگان و نحو است. شعر سعدی از لحاظ واژه سهل است و واژها در شعر سعدی به‌سادگی استفاده شده‌اند. ما در شعر فارسی شاعری دیگر چون سعدی نداریم که این‌طور طبیعی و موثرسخن بگوید. هرچند سعدی از نظر کاربرد واژگان کار خارق‌العاده‌ای انجام نداده‌است و واژگانی که در شعر خود به‌کار گرفته‌است کاملا معمولی هستند، اما شعر او می‌تواند برای ما الگویی مناسب در سرودن شعر باشد. همان‌گونه که بسیاری از بزرگان ادب سر توانایی در سخن گفتن را مطالعۀ آثار سعدی می‌دانند. هنر سعدی را در سرودن شعر، پیرایش و هنر حافظ و خاقانی را در خلق آثارشان آرایش کلام دانست.آن‌چه مسلم است آفرینش زیبایی با کاستن از چیزی بسیار دشوارتر است. شعر سعدی در اوج سادگی زیباست و رمز ماندگاری اشعار سعدی همین سادگی و پیراستگی است.&lt;ref name=&quot;سعدی&quot;/&gt;<br /> <br /> =====معانی و بیان سعدی=====<br /> مبحث معانی در شعر را از موثرترین و ژرف‌ترین دانش‌های آدمی است. بدیع همان تناسب‌های لفظی و آرایه‌های ادبی است. سعدی شاعری نابغه است زیرا در انتخاب زبان شاعرانه‌اش بسیار هوشمندانه عمل کرده‌ و با تفکر در این موضوع که چه زبانی می‌تواند آینده را تسخیر کند، این زبان را برای سرودن انتخاب کرده.<br /> اشعار سعدی از جمله آثاری است که از صنایع ادبی متنوع در آن استفاده نشده و می‌توان گفت صنعت تضاد متداول‌ترین آرایۀ ادبی شعر اوست. فایدۀ به‌کارگیری این تضاد در برجسته کردن مفاهیم موردنظر شاعر برای جلب نظر مخاطب بوده.<br /> آرایه‌های شعر سعدی به حدی طبیعی هستند که در نظر اول ممکن است متوجه آن‌ها نشویم ولی موجب التذاذ مخاطب می‌شود.&lt;ref name=&quot;سعدی&quot;/&gt;<br /> <br /> =====محتوی شعر سعدی=====<br /> اشعار سعدی معانی عاشقانه و عارفانه را دربرمی‌گیرد، شعر سعدی مردد میان عشق و عرفان است. هنگامی‌که سعدی از عشق انسان سخن می‌گوید درواقع اشاره به عشق کیهانی دارد، یعنی عشقی که معطوف به همۀ هستی است. غزل سعدی کوششی است برای آسمانی کردن عشق زمینی. شعر سعدی اخلاق‌محور است. مهم‌ترین عنصر شعر سعدی ادب مهرورزی و اخلاق عاشقانه است. او کارکرد عشق را عبور آدمی از خود می‌داند.&lt;ref name=&quot;سعدی&quot;/&gt;<br /> <br /> =====یکی از نیازهای زمانۀ ما سعدی است=====<br /> سعدی دارای شخصیتی متعادل است و این تعادل را در بیان آموزه‌هایی که به‌وسیلۀ آثارش درصدد انتقال آن‌ها بوده نیز، رعایت کرده. یکی از نیازهای زمانۀ ما سعدی است. شاعران بزرگ ما درواقع سخنگوی وجدان ایرانی‌اند و در هر برهه از زمان شعر آن‌ها می‌تواند راهنما و نجات‌بخش باشد.&lt;ref name=&quot;سعدی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====تجلی بهار در شعر مولوی====<br /> اساسا شاعران عارف با دو دیدگاه به جهان می‌نگرند . یکی دیدگاه آفاقی است و دیگری دیدگاه انفسی. عارف در دیدگاه آفاقی یا در تجربه آفاقی خداوند، وجود مطلق خداوند را در هستی می‌بیند. گویی هر پدیده‌ای آیینه ای است در برابر زیبایی خداوند و هستی بیکران او. به همین سبب است که در عرفان شاعران شاخص ادبیات پارسی مثل مولوی ما شاهد کثرت و فراوانی چشمگیر حضور طبیعت در اشعار هستیم. به عبارت دیگر مولوی دگرگونی آنات را، دگرگونی لحظات را، دگرگونی چشم اندازهای طبیعت را، تغییر فصول را، آیینه‌ای می‌بیند که در آن آیینه خداوند را شهود می‌کند. این طبیعت گرایی عارفانه نه تنها در شعر مولوی بلکه در شعر حافظ و شعر سعدی هم به چشم می‌خورد. مثلا وقتی سعدی می‌گوید:{{سخ}}<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:darkgreen}}<br /> {{ب|'''به جهان خرم از آنم که جهان خرم از اوست'''|'''عاشق بر همه عالم که همه عالم از اوست'''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> این همین آیینهٔ هستی را نشان می‌دهد که جمال خداوند را باز می‌تابانند. حقیقتا اگر در شعر فارسی بخواهیم بهار و تجلی های بهار را در شعر بررسی کنیم یکی از بارزترین مصداق‌هایش شعر مولوی است و بهار مولوی به تعبیری صرفا یک توصیف از زیبا شدن جهان در بهار نیست. بلکه آن رابطه‌ای را نشان می‌دهد که این زیبایی‌ها، با زیبای مطلق یعنی خداوند برقرار می‌کند و آنچه جمیل خداوند است و قیامت آسا بودن بهار را مولوی خیلی از جاها بیان می‌کند. یعنی بهار را حشر طبیعت و رستاخیز طبیعت می‌بیند و به آن به عنوان جلوه‌ای از رستاخیز نهایی جهان نگاه می‌کند و از این بابت بهار در دیدگاه مولوی فصل دگرگون شدن و فصل رستاخیز روان و حشر آفاقی است.&lt;ref name=&quot;بهار&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.bultannews.com/fa/news/341776|عنوان=مولوی بهار را رستاخیز طبیعت می‌بیند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====جرعه‌ای از عرفان از زبان قربان ولیئی====<br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''«خاموشی انواع مختلف دارد. یکی از آن‌ها خاموشی زبان است. در شریعت بسیاری از گناهان گناه زبانی هستند. بنابراین همین کم‌سخن راهی است برای پرهیز از گناهان زبانی. باید این را بگویم که تمامی گناهانی که در شریعت‌های مختلف ذکر شده‌اند، یک ویژگی مشترک دارند و آن این است که نزاع ایجاد می‌کنند و این نزاع هم می‌تواند درونی باشد و هم بیرونی. خاموشی در این سطح هم در اخلاق مطرح است و هم در شریعت. در عرفان بدین نحو مطرح است که خاموشی زبان زمینه را برای رسیدن به خاموشی باطن آماده می‌کند.»&lt;ref name=&quot;سکوت&quot;/&gt;'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> =====عارفان پرسخن=====<br /> خاموشی زبان و ضمیر در سلوک عرفانی جایگاهی بنیادی دارد و سر تأکید فراوان عارفان بر لب فروبستن و نفی خواطر، در تأثیر عمیق این دو در پیمودن موفقیت‌آمیز سلوک عرفانی است. با وجود این چهره‌های شاخص عرفان اسلامی غالباً پرسخن بوده‌اند و اقوال شفاهی یا آثار مکتوبِ منظوم و منثور فراوانی از خود بر جای نهاده‌اند. زبان گویا و ذهن خاموش مساله بسیار مهمی است.&lt;ref name=&quot;عرفان&quot;/&gt;<br /> <br /> =====حالت چهارگانه خاموشی زبان=====<br /> حالت اول زمانی است که هم زبان و هم ضمیر گویا هستند، در حالت دوم هر دو خاموش هستند، زبان گویا و ضمیر خاموش حالت سوم و عجیب‌ترین نوع آن است و حالت چهارم زمانی است که هم ضمیر گویا و هم زبان خاموش باشد. مردم بیشتر در حالت زبان گویا و ضمیر گویا هستند و بیشترین حالتی است که اتفاق می‌افتد اما زبان خاموش و ضمیر خاموش، حالت عارف است. خاموش بودن شرط استماع کلام مستمر، جاری و بی وقفه خداوند است. صدای خداوند یک آن هم قطع نمی‌شود و اگر ساکت و خاموش باشیم، حتماً آن را خواهیم شنید. خداوند پیوسته در سخن است ولی ذهن گویای ما آن را نمی‌شنود در صورتی که دینداری همین تجربه استماع صدای خداوند است و آن زمان که این سخن استماع شد، خداوند از حنجره عارف سخن خواهد گفت.&lt;ref name=&quot;عرفان&quot;/&gt;<br /> <br /> =====عارف خاموش=====<br /> بنابراین ضمیر عارف باید خاموش باشد. وقتی عارف سخن می‌گوید در واقع خداوند است که از حنجره او حرف می‌زند و عارف، گوینده با مخاطبانش از جهت شنیدن سخنانی است که به ظاهر خودش می‌گوید، یکسان است. یعنی خودش هم می‌گوید و هم همزمان برای نخستین‌بار می‌شنود که این کیفیت اسرارآمیزی است که در اشعار مولوی کامل بیان شده است. فنا و بقا عبارات عرفانی است که می‌توان پله پله تا ملاقات خدا رفت. در مقالات، شمس می‌گوید: «ابلیس در رگ‌های بنی‌آدم در آید اما در سخن درویش درنیاید.» مولانا می‌گوید: «ما چو چنگیم و نوا در ما ز توست» چنین کسی که به مقام فنا رسیده و از او جز ظاهری نمانده است دم به دم و نو به نو می‌َشنود. آیا به همین زبان می‌شنود؟ به همین دلیل است که معارفی و یافته‌هایی که در هیچ زبانی نمی‌گنجد در عارف ریخته می‌شود و جوش سخن پیدا می‌کند.&lt;ref name=&quot;عرفان&quot;/&gt;<br /> <br /> =====سلطان سخن=====<br /> مولانا به خداوند، سلطان سخن می‌گوید. نامیدن خداوند به نام سلطان سخن حاکی از تجربه عرفانی مولاناست و این مساله را دیده که سخن‌ها سلطانی است و اوست که فرو می‌ریزد. شمس می‌گوید: «مولانا را سخنی هست من لدن» و در بند آن نیست که کس را نفی کند یا نکند. سخنش از خودش نیست و مولوی به وسیله شمس سرزنش می‌شد و می‌گفت موعظه کن چرا اسرار را می‌گویی؟&lt;ref name=&quot;عرفان&quot;/&gt;<br /> <br /> =====طریقت خاموشی=====<br /> ======خاموش باش تا به کمال برسی======<br /> چرا عارف سخن می‌گوید با این‌که تأکید بر سکوت و خاموشی است. اولین مسأله این است که درست است که تأکید بر خاموشی کردند اما این خاموشی طریقت دارد و کسی که می‌خواهد این راه را برود باید خاموش باشد تا به کمال برسد. عارف اگر سخن بگوید بهتر است از خاموشی. متکلم صفت خداوند است و سکوت طریقت دارد و مقصد نیست. کلام بر سکوت ترجیح دارد. شمس تبریزی می‌گوید: «عارف تا در حجاب سخن نیاید کی تواند سخن به خلق رساندن که در حجاب است.» کسی را که از خاموشی‌اش بهره‌ای نمی‌بری از سکوتش استفاده می‌کنی. سخن فضا را غبارآلود می‌کند. چنین کسی مانند شمس کلامش در ذهن شما غبار ایجاد نمی‌کند.&lt;ref name=&quot;عرفان&quot;/&gt;<br /> <br /> ======ناطق شدن به حق======<br /> دومین مسأله این است که عارف چرا سخن می‌گوید؟ این را ناطق شدن به حق نامیده‌ام. حق عارف را به نطق وامی‌دارد. یکی از کسانی که در تربیت مولوی نقش داشته برهان‌الدین محقق ترمذی است و در کتاب معارف سخنی دارد که بسیار جالب است. محقق کسی است که به مقام حقیقت رسیده باشد. ناطق به حق بودن این است که چه موقع عارف صلاحیت دارد که سخن بگوید. این است که در وی تدبیر آن نباشد که بعد از این چه خواهم گفت. از نظر عرفا کسی صلاحیت دارد از عرفان سخن بگوید که خودش نداند که چه می‌خواهد بگوید.<br /> مولوی گفت: «شعر من نان مصر را ماند / شب بر آن بگذرد نتوانی خورد» عارف در چنین موقعیتی خاموش گویاست و دیگری گویای خاموش است. این عبارات را مولوی به کار برده است. خاموش گویا دقت و ظرافتی در آن است. خاموش گویا یعنی نشستی در گوشه‌ای و ساکت هستی ولی وقتی آدم مستعدی در مظهرش قرار می‌گیرد القا می‌شود و سخن می‌گوید. چه کسی می‌تواند زبان حق شود کسی که فانی است. وقتی آدمی به بینش توحیدی برسد صدایی جز صدای خداوند نمی‌شنود.&lt;ref name=&quot;عرفان&quot;/&gt;<br /> <br /> ======کشش مریدان======<br /> سومین مورد کشش مریدان است. «این سخن شیر است در پستان جان» کِشنده شمس چه کسی بود؟ مولوی. چه کسی از مولوی کشید؟ صلاح‌الدین و حسام‌الدین. این مساله به لحاظ روان‌شناسی خلاقیت بسیار مهم است. این افراد قدرت کشش و عطش زیاد دارند چنین آدمی خلاقیت و آفرینندگی و انبوهی آثارش چشمگیر خواهد شد. این سخنان خُمی بود از شراب ربانی، سر به گل گرفته که هیچ کس را بر این وقوف نیست. شمس می‌گوید در عالم می‌گشتند و می‌شنیدم. این خم به سبب مولانا سرباز کرد و از برکات مولاناست هر که کلمه‌ای از من می‌شنود و این کشش برای مولاناست. حضرت علی (ع) می‌فرمایند: «فقط زمانی که از من سرریز می‌کند به تو چیزی می‌رسد.» ناطق جوش نطق دارد و بر این باور است که تو نمی‌توانی از من چیزی بکشی. به همین دلیل است که کشش مریدان مسأله بسیار مهمی است.&lt;ref name=&quot;عرفان&quot;/&gt;<br /> <br /> =======پُرسخنی عارف======<br /> مورد چهارم این‌که چرا عارف سخن می‌گوید و این مسأله به پرسخنی عارف مطرح است که من نامش را جوشش نطق گذاشته‌ام. گاهی عارف چنان در معرض بمباران معارف و واردات غیبی و القائات قدسی قرار می‌گیرد که تنها هم اگر باشد شروع به وعظ می‌کند. کسانی که شاعر بودند شعر می‌گفته‌اند و افرادی که شاعر نبودند سخن می‌گفتند. ظرف وجودی عارف گویی لبریز می‌شود و آتشفشان‌وار معارف از زبانش زبانه می‌کشد و عارف گویی مخاطب خاصی ندارد. ما در جریان خلاقیت او استراق سمع می‌کنیم. ما از سخنان شاعران و عارفان لذت می‌بریم و می‌دانیم که ما نباید آن را می‌شنیدیم زیرا عارف با خودش حرف می‌زند اما ما آن را شنیده‌ایم زیرا شاهکارهای ادبی چنین هستند که مخاطب را در آن نمی‌بینید و مخاطب خود فرد است.&lt;ref name=&quot;عرفان&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://newsin.ir/fa/content/16190754/چگونه-می‌توان-خاموش-بود-Ùˆ-گویا-Ùˆ-یا-گویا-بود-Ùˆ-خاموش.html |عنوان=عرفان مولانا}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سبک‌شناسی====<br /> دانش سبک‌شناسی از حرف‌های جدید و در ایران خیلی جدید است و تا چند سال گذشته کتاب‌های این رشته به انگشتان دست نمی‌رسید. سبک‌شناسی تنها موضوع ادبی است که با ریاضیات و آمار سروکار دارد. شما یک متن درباره شعر انقلاب را به من نشان دهید که از این بهره نگرفته باشد چون بنیاد سبک‌شناسی خروج از هنجار است، سبک خروج از نرم‌ها و هنجارهاست و سبک‌شناسی ازجمله علومی است که نمی‌شود در آن انشاء بافی کرد.&lt;ref name=&quot;چهارده&quot;/&gt;<br /> <br /> =====کتاب‌های سبک‌شناسی=====<br /> کتاب سیروس شمیسا که کتابی دانشگاهی بود، جزوه‌ی شفیعی کدکنی و چند کتاب دیگر ازجمله فعالیت‌های این عرصه است و درمجموع تصور درستی از سبک‌شناسی ارائه نشده بود. چند سال پیش کتاب مهمی در سبک‌شناسی از دکتر «محمود فتوحی» منتشر شد، که متفاوت بود و آغاز توجه جدی و علمی به سبک‌شناسی با این کتاب آغاز شد، تصریح کرد: این کتاب «سبک‌شناسی، نظریه‌ها و روش‌ها» نام دارد و کسی که می‌خواهد به جدی مبانی و چندوچون سبک‌شناسی را بداند باید حتماً این کتاب را مطالعه کند. بسیاری از کتاب‌های ترجمه در این زمینه ، توسط خود مترجمان فهمیده نشده‌اند و ثانیاً این آثار برای زادگاه خود مؤلفان اصلی نگاشته شده‌اند.&lt;ref name=&quot;چهارده&quot;/&gt;<br /> <br /> =====حرکت برخلاف حرکت عامه=====<br /> سبک‌شناسی با خروج از هنجارها سروکار دارد و نوعی عدول از هنجار و گزینش خاص است و با امکانات زبانی خاص روبرو است و به تعبیر دقیق‌تر متمایزکننده و متشخص است و اساساً توی جمعیت جهان سبک در عرصه‌های مختلف داریم و تشابه یکسانی در جامعه جهانی بیش‌تر موردپذیرش است تا همسانی، یعنی تمایل وجود دارد همه شبیه هم باشند و تمایل طبیعی برای این موضوع کاملاً مشهود است.<br /> به‌ندرت کسانی هستند که این جسارت را دارند که برخلاف حرکت عامه حرکت کنند، این تمایز و منحصر شدن، در ادبیات سبک ادبی نام دارد و شیوه کاربرد زبان برای هدفی معین به‌وسیله شخصی معین است، با توجه به این تعریف آیا برای شعر انقلاب در سال ۵۷ تا پایان جنگ سروده شده و تا ۷۵ یعنی ۱۵ سالی ادامه پیدا کرد و فرصت عجیبی برای بالندگی شعر فارسی بود.&lt;ref name=&quot;چهارده&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شاعران مذهبی قبل از انقلاب====<br /> ما پیش از سال ۱۳۵۷ شعر مذهبی و مارکسیستی توأمان داریم، متأسفانه به دلایل سیاسی این موضوع نادیده گرفته می‌شود و شاعران برجسته‌ای به این روش شعر می‌گفتند و بعد از انقلاب غافلگیر نشدند چون از قبل متولدشده بود، هرچند به دلیل سیاست‌زدگی به این موضوع توجه نشده است.<br /> سه چهره در شعر انقلاب یعنی [[فرید طهماسبی]]، [[احمد عزیزی]] و [[سلمان هراتی]]، را صاحب سبک می‌دانم، چون غزل این عزیزان مقدار معتنابهی واژگان دینی و واژگان سیاسی وارد شد و غلبه بر واژگان دینی بود.&lt;ref name=&quot;چهارده&quot;/&gt;<br /> <br /> ====چهره‌های شعر انقلاب====<br /> در شعر انقلاب دو چهره بسیار بزرگ در مثنوی یعنی [[علی معلم]] و [[احمد عزیزی]] و یک چهره در غزل که به نظر من [[قادر طهماسبی]] است خوش درخشیده‌اند،‌ در سبک شعری انقلاب اگر بخواهیم سبک دوره را پیدا کنیم دشوار است و با مانع مواجه می‌شویم چون تنوع آن زیاد است و پارادوکس بزرگی دارد و شاعران آن هنوز رام نشده‌اند و اگر ۱۰ یا ۱۲‌ شاعر تراز اول داشته باشیم از هم فاصله گرفته‌اند. شخصیتی که در این میان مغفول مانده و کسی از او اسمی نمی‌برد اما به ضرس قاطع شاعران انقلاب از او تغذیه می‌کنند اقبال لاهوری است،«گنجشک و جبرییل» در آثار اقبال لاهوری است و تشابه‌های زیادی نیز از این نمونه‌ها وجود دارد.&lt;ref name=&quot;چهارده&quot;/&gt;<br /> <br /> ====سبک شعر انقلاب====<br /> شعر انقلاب سبک مستقلی نیست در ادامه سبک هندی است و فقط واژگان و محتوای آن تغییر کرده و استحاله مبارکی به نام استحاله معنوی شکل‌گرفته است. در شعر انقلاب اگر به‌ناچار معدلی از این سه شخصیت ([[علی معلم]] و [[احمد عزیزی]] و [[قادر طهماسبی]]) بگیریم عمده‌ترین ویژگی انقلاب ادامه سبک هندی است یعنی نوعی بازگشت به سبک هندی یا اصفهانی رقیق با درون‌مایه سیاسی و واژگان دینی و مذهبی مواجه است و برای درک این موضوع باید به دغدغه شعرای انقلاب نگاه کنیم، مثلاً علی معلم بیدل را شرح می‌دهد، احمد عزیزی کامل تخلص می‌کند و مجموعه‌ای کاملاً متأثر از سبک هندی می‌نویسد.<br /> اما سؤال اینجاست که چرا بعد از شعر مشروطه باوجود پیشنهادهای [[نیما یوشیج]] و پیدایش شاعرانی مانند [[اخوان ثالث]] و [[احمد شاملو]] شاهد این رجعت به سبک هندی هستیم که باید در جای خود بررسی شود.&lt;ref name=&quot;چهارده&quot;/&gt;<br /> <br /> ====ویژگی‌های چهارده‌گانه شعر انقلاب ====<br /> تنوع قالب‌ها و به‌موازات هم حرکت کردن که نکته‌ها دارد،‌غنای موسیقایی شعر انقلاب که حاکی از صدق عاطفی آن است و می‌توان ۷ تا ۸ عاطفه را برای آن تعریف کرد که اندوه و حماسه بر آن‌ها مسلط است. تمایل شدید به ترکیب‌سازی ‌بیان حماسی ،‌غلبه تشبیه بر استعاره،‌ وفور عناصر اسطوره‌ای به‌ویژه اسطوره‌های مذهبی، فراوانی تلمیحات قرآنی و مذهبی و روایات و احادیث، گسترش شعر مدحی و مرثیه‌ای ،‌تولد و گسترش شعر انتظار،‌درآمیختن عناصر عرفانی باسیاست و تغزل، گریز از عقلانیت که در عناوین مجموعه شعرها مشهود است و غلبه ذهنیت بر عینیت را از دیگر ویژگی‌های شعر انقلاب نام برد.&lt;ref name=&quot;چهارده&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.isna.ir/news/ilam-33547|عنوان= ویژگی‌های چهارده‌گانه شعر انقلاب از دیدگاه دکتر قربان ولیئی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====فریب بزرگ====<br /> ولیئی در این نشست با بیان اینکه ترجمه و معادل فارسی خلاقیت، آفرینندگی است. متاسفانه ما از کودکی فریب می‌خوریم؛ فریبی بزرگ و تاسف بار. والدین ما، جامعه ما و آموزش و پرورش ما همواره سعی می‌کنند که تا همه را در یک سطح قرار دهند. کاری که حتی خداوند نکرد، در حالی که اگر می‌خواست می توانست چراکه پیشتر جهان را از تنوع و گوناگونی ساخته است. وقتی به جهان نگاه می‌کنیم در می یابیم که اصل بر تنوع و گوناگونی است.<br /> متاسفانه در جامعه ما سعی بر یکسان دیدن و حتی یکسان کردن همه افراد است در حالی که هر کدام از ما با ویژگی‌های خودمان آفریده شده‌ایم. خداوند در همه چیز چون دریا، آسمان و جهان تجلی می یابد، در این میان نیز در هر کدام از ما نیز به صورتی متفاوت از دیگران ظهور کرده است. شکر پایه‌ای در این است که دلایل و چرایی وجودمان را مورد بررسی و پژوهش قرار دهیم. بی شک اگر راه خود را یافتید، به مرحله شکر و حمد وجودی رسیده‌اید.&lt;ref name=&quot;یکسان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====مراحل خلاقیت====<br /> تمایل، تمرکز، تداوم، تفکر، تحمل، تنزه، تفحص، تفرج، تعامل، تغافل، تجسم، تفنن، تهور، تفرد، تمرد و تساهل از مراحل و سیر شناخت و دستیابی به خلاقیت به شمار می‌آیند.&lt;ref name=&quot;یکسان&quot;/&gt;<br /> <br /> ====کار برای رزق نیست====<br /> کار در نظام معرفتی، عرفانی و یا دینی برای رزق نیست، در عالم هستی انسان می بایست در درجه اول به شناخت خود و سپس به شناخت دیگران بپردازد. پس باید تمایل وجودی را کشف کرد تا در ادامه دید که باید به چه کاری دست زد.&lt;ref name=&quot;یکسان&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.google.com/amp/s/www.mehrnews.com/amp/3572164/ |عنوان=روایت قربان ولیئی از فریب بزرگ «یکسان دیده شدن در جامعه» }}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ====شعر علوی====<br /> شعر علوی و شعر درباره ماه رمضان را می‌توان ذیل یک مفهوم عام‌تر یعنی شعر مذهبی یا آیینی و شعر عرفانی قرار داد. البته در این مفهوم کلی نیز باید همان تقسیم‌بندی‌ها را قائل شد و موضوعات مختلف را تفکیک کرد.&lt;ref name=&quot;علوی&quot;/&gt;<br /> <br /> =====شعر معرفتی ریشه در آموزه‌های دینی دارد=====<br /> برای سرودن این نوع شعر بر آمادگی افراد برای ورود به حوزه معنویت تاکید دارم. یکی از آموزه‌هایی که انسان را برای ورود به چنین مرحله‌ای آماده می‌کند جوع(گرسنگی) است و از رکن‌های اساسی سلوک عملی به حساب می‌آید.<br /> این گرسنگی که با نیت تقرب به خداوند است در آموزه‌های دینی ما روزه نام دارد. در شعر مولانا (مثنوی معنوی و غزلیات شمس) که نمونه کاملی از شعر عرفانی است نیز این مساله را شاهدیم.&lt;ref name=&quot;علوی&quot;/&gt;<br /> <br /> =====پنج رکن اصلی عرفان=====<br /> سهر(شب زنده‌داری)، صمت(سکوت و خاموشی)، جوع(گرسنگی)، عزلت و ذکر رکن‌های اصلی عرفان عملی اند و همگی از برکات روزه و ماه رمضان به شمار می‌آیند.<br /> در ادبیات عرفانی از حکیم سنایی و عطار نیشابوری تا دیگر شاعران سیر تکامل و توجه به این پنج رکن آمده و به ویژه بر گرسنگی تاکید شده است.&lt;ref name=&quot;علوی&quot;/&gt;<br /> <br /> =====ارتباط ماه رمضان و شخصیت حضرت علی(ع) در اشعار فارسی =====<br /> ارتباط ماه رمضان و شخصیت حضرت علی(ع) در اشعار فارسی به‌طور واضح دیده نمی‌شود. اگر بررسی در این زمینه را از شاعری چون کسایی مروزی آغاز کنیم و تا روزگار معاصر ادامه دهیم، متوجه می‌شویم یکی از جنبه‌های بنیادی شخصیت علی(ع) که در شعر بسیار پرداخته شده، مساله زهد اوست.<br /> این رکن به معنای اجتناب از دنیا و قطع تعلق از امور دنیوی‌ است. زهد آن حضرت در کنار معرفت ايشان قرار می‌گیرد. بارها در شعرها ماجرای اکتفای حضرت علی(ع) به حداقل نعمت‌های دنیوی را چه در زمینه خوردن و آشامیدن و چه در زمینه لباس خوانده‌ایم. این حضرت بر حداقل بهرمند شدن از دنیا و حداکثر بهره رساندن به دیگران تاکید داشته و این موضوع در شعر علوی نیز پرداخته شده است.&lt;ref name=&quot;علوی&quot;/&gt;<br /> <br /> =====پرکاربردترین قالب در شعر علوی=====<br /> قالب مثنوی قالبی برای بیان حکمت و پند و اندرز است. شاید بتوان گفت مثنوی قالب اصلی ادبیات تعلیمی به شمار می‌آید. برهمین اساس، بیشتر مرثیه‌ها و مدح و ستایش‌هایی که در وصف حضرت علی(ع) سروده شده‌اند، در قالب مثنوی اند.<br /> البته به ندرت در قالب قصیده و غزل نیز شعرهایی درباره حضرت علی(ع) سروده شده است. اما آن‌چه در این زمینه اهمیت دارد درخشش شخصیت علی(ع) در شعر فارسی از آغاز تا زمان حال است.<br /> از ابتدا شاهد جریان یافتن مدح حضرت علی(ع) در شعر فارسی بوده‌ایم. اما شاید بتوان گفت از دوران صفویه به بعد شعر علوی به دلیل رسمی‌تر شدن مذهب تشیع، جنبه رسمی‌تری پیدا کرده است.&lt;ref name=&quot;علوی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/tolidi/79202/%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%A6%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C-%D8%B2%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B9-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF |عنوان=ولیئی: شاعران علوی زهد امام علی(ع) را به تصویر کشیده‌اند }}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ====شاعران طراز اول====<br /> اگر با ديدي علمي به هزار سال شعر فارسي نگاه كنيم ، فقط عده محدودي را مي توانيم به عنوان شاعر واقعي معرفي كنيم و بقيه بيشتر به آفرينش هاي سطحي و بيهوده پرداخته اند.<br /> شاعر واقعي از فضاهاي ادبي و زبان و واژه هاي مهاجم حتما متاثر مي شود ، اين اتفاق طبيعي است ، اما مغلوب نمي شود ، يك آفرينشگر واقعي در ادبيات ، درست مانند زنبور عمل مي كند ، يعني از دستاوردها به نحو مطلوب استفاده مي كند و نهايتا برترين ها را برمي گزيند ، اتفاقي كه در حال حاضر در شعر ما افتاده ، به خاطر وجود ناشاعرهاست كه در مقابل هر پديده اي خود را مي بازند .<br /> معتقدم كه هنوز تعدادي شاعر خوب و واقعي وجود دارد و آثار قابل توجهي در قالب شعر خلق مي شود ، هر چند اين شاعران خوب روي آنتن هم نروند و كسي براي طرح آنها قدمي برندارد.<br /> چهره هاي متفاوت و خلاق در ادبيات ، درسايه قرار گرفته اند و كسي به فكر مطرح كردن آنها نيست ، متاسفانه خزعبلاتي به اسم &quot; شعر سپيد &quot; توسط افرادي غير متخصص كتاب مي شود و عده اي هم از جمع خودشان ، به تعريف و تمجيد مي پردازند ، اين فضاهاي كاذب به بدنه ادبيات معاصر ما آسيب جدي وارد كرده است.&lt;ref name=&quot;خفت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.google.com/amp/s/www.mehrnews.com/amp/110956/ |عنوان= تاريخ در پرورش شاعران تراز اول خفت به خرج مي دهد }}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ===قربان ولیئی از نگاه دیگران===<br /> ====دکتر[[اسمعیل امینی]]، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حوزه شعر و ادبیات====<br /> داعیه شعر در روزگار جدید این بود که می‌خواست از ذهنیت خارج شود و عینیت بیاید. ولی به اندوه و یاس و عشق دروغین رسید و بی آنکه عینیتی یابد، تزویر و دروغ در آن موج می‌زند و اصلا کار به جایی رسیده که امروز برخی گمان می‌کنند هرچه غم و یاس بیشتر باشد، شعر عمیق می‌شود! ولی شعر ولیئی هیچ نشانی از ساختگی بودن ندارد. همه خیال می‌کنند اگر به یاس و اندوه عمیق شوند، بیشتر دیده می‌شوند و در شعر ولیئی چنین نیست و خوش‌بینی و زندگی وجود دارد. و از یاس و اندوه دروغینی که از قضا رواج دارد هم خالی است. <br /> در شعر ولیئی با جهانی روشن روبرو می‌شویم که پویایی دارد و بانشاط است. گاهی شعرای هم روزگار ما چنان به زبان ساده روی می‌آورند که گویی به ادبیاتی سست منتج می‌شود و از طرفی هم گاهی می‌بینیم شعرای جوان چنان از ادبیات شکوهمند و فخیم بهره می‌جویند که گویی شاعری ۶۰ ساله در قرون میانی هستند! ولی شعر ولیئی تناسبی میان این دو ساحت است و پیوستگی میان این دو ادبیات را دارد و رعایت این پیوستگی کار سختی است که ولیئی از عهده آن برآمده. &lt;ref name=&quot;چهره&quot;/&gt;<br /> وقتی شعر ولیئی را می‌خوانیم با جهانی روشن و پویا روبرو می‌شویم. زبان شعر ایشان زبانی بوده است که آرزوی خیلی‌هاست. زبانی که استواری و سادگی زبان امروز را دارد.&lt;ref name=&quot;امینی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[سید اکبر میرجعفری]]====<br /> قربان ولیئی «شش دانگ طرفدار خدا است، در روزگاری که طرفداری از خدا کم شده!» و مهم نیست که نام این طرفداری را عرفان یا هر چیز دیگری بگذارند، مهم این است که این ویژگی مهم ولیئی است.&lt;ref name=&quot;چهره&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[مبین اردستانی]]====<br /> شعر قربان ولیئی دعوت به خیر و خوبی است در اشعار ولیئی، شاعر و کلماتش در طواف زیبایی هستند.&lt;ref name=&quot;چهره&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[زهیر توکلی]]====<br /> توصیفاتی از عرفا می‌شنویم که از ایشان شخصیت‌های دستیابی ناپذیری ترسیم کرده اند. حال آنکه اینچنین نیست. عرفا انسان هایی بودند شبیه به ما و این خود یکی از ویژگی‌های مهم ایشان بوده؛ و نخستین مواجهه من با ولیئی، ترسیم وجهه مسالمت‌آمیز عرفان در شعرش است. شعر او شعری است که به تعمق و تأمل مخاطب را دعوت می‌کند. طبیعت در آثار ولیئی جایگزین زلف و خط و خال شده که توحیدی‌تر است. برخی اشعار معرفت‌محورند، برخی تجربه‌محور و برخی راه‌محور؛ شعر ولیئی طیفی از این سه نوع؛ ولی بیشتر از تبار شعر مولوی است.&lt;ref name=&quot;چهره&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[علی محمد مودب]]====<br /> ولیئی چهره منحصر به فرد شعر توحیدی و عرفانی در زمانه امروز است. این که در روزگار ما و بعد از انقلاب اسلامی شاعری در فضای توحید و عرفان وارد شود اتفاق بدیعی است که ولیئی چنین کرده؛ و از این بابت است که حضور او برای همه ما مغتنم است.&lt;ref name=&quot;چهره&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://hvasl.ir/news/34435 |عنوان=مودب: ولیئی چهره منحصر به فرد شعر توحیدی و عرفانی در زمانه امروز است}}&lt;/ref&gt;<br /> هر کسی وارد یک راهی می‌شود، هر کسی حاصل جست‌وجوهایش را می‌نویسد. جریان شعر توحیدی و عرفانی حضورش همیشه مثل علامتی است که دیگران به آن می‌نگرند. وقتی به خاطراتم به ولیئی می‌رسم همیشه این موارد به یاد می‌آید. او می‌گفت شعر غیور است و اگر وارد راهی شوی و اشتباه کنی از تو می‌گریزد و قهر می‌کند اینها خاطرات ساده‌ای است که مدام ما را متذکر می‌شود که اصل این جست‌وجوها برای چیست.<br /> شعر پس از وقایع مشروطه و پهلوی و انقلاب داخل شهر رفته و در کوچه‌های اجتماع و سیاست در حال گذر است. اما در این میان شاعری در اوج شاعری خود سر یک خط ایستاده آن را رها نکرده و پیگیری می‌کند که این برای جریان شعر نعمت است. زیرا شعر فارسی همیشه با توحید شروع می‌شده ولی می‌بینیم در دوره‌های غفلت‌هایی صورت گرفته است و به نظرم در دوران ما که این حضور با نام فردی چون ولیئی مطرح می‌شود برای همه ما مغتنم است. حضور او با پشتوانه دانش و پشتوانه سلوک در روزگار ما غنیمت است.&lt;ref name=&quot;امینی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/09/08/1587131|عنوان=اسماعیل امینی: شعر ولیئی سرشار از امید است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نظر نویسنده دربارهٔ آثارش===<br /> ====[[ضربان ذات]]؛ منظومه‌ای که به گفته شاعر هنوز کارش تموم نشده است====<br /> این اثر در حقیقت یک منظومه بلند عاشورایی در قالب غزل‌مثنوی است که آنرا در دهه نخست محرم سال ۱۳۹۰ سروده‌ام. در ذهن من تمامی ابعاد واقعه عاشورا یعنی سوگ، حماسه و عرفان بوده است و این سه عنصر در منظومه بازتاب پیدا کرده‌اند، اما در ظاهر غلبه با وجه یا رویکرد عرفانی واقعه عاشورا است.<br /> عنوان فرعی این منظومه «عطش نامه» است؛ از یک سو در بخشی از ابیات به ماجرای تشنگی امام حسین (ع) و اصحابش اشاره شده و از سوی دیگر به نوعی عطش معرفتی مدنظرم است. در حقیقت به نوعی از دوگانگی معنایی استفاده کرده‌ام. این‌که انسان معاصر تشنه معرفت و حقیقت و در پی سیراب شدن از چشمه معرفت است. به عبارت دیگر محبان و دوستداران امام حسین (ع) این عطش را دارند که از معرفت وی سیراب شوند.&lt;ref name=&quot;ضربان&quot;/&gt;<br /> <br /> ===بزرگداشت===<br /> سی و نهمین شب شاعر پاسداشت دکتر قربان ولیئی در نخلستان سازمان هنری رسانه‌ای اوج برگزار شد.<br /> در این مراسم که عصر دیروز سه شنبه ۷ آذر ماه در نخلستان سازمان اوج و با حضور فرهیختگان فرهنگی و هنری کشور برگار شد، از مقام علمی و ادبی دکتر قربان ولیئی تقدیر و تجلیل بعمل آمد. در این مراسم حجت الاسلام و المسلمین پژمانفر نایب رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی، سید علی موسوی گرمارودی، محمد مهدی سیار، کامران شرفشاهی، علی محمد مودب و تنی چند از چهره‌های سرشناس فرهنگی و ادبی کشور حضور داشتند. در پایان این مراسم نیز قربان ولیئی بخشی از یک مثنوی را به سید علی موسوی گرمارودی تقدیم کرد.&lt;ref name=&quot;چهره&quot;/&gt;<br /> <br /> ===فعالیت‌ها===<br /> * دبیرعلمی شانزدهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر&lt;ref name=&quot;فجر&quot;/&gt; <br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color: green}}<br /> {{ب|'''''چشمه چشمه تشنگی، زائران! بیاورید'''''|''''' نام آب آب را بر زبان بیاورید'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''مهر و سبحه خاکی است، ای مجاوران غم!'''''|''''' تشنگی از آن حرم ارمغان بیاورید'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''تشنگی بیاورید، زندگی بیاورید'''''|''''' زائران کعبه‌اید، جانِ جان بیاورید'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''زیر گنبد کبود، قصه‌ای چنین نبود'''''|''''' کربلا زمین نبود، آسمان بیاورید'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''سبز سبز سبز سبز، سرخ سرخ سرخ سرخ'''''|''''' سرو را نهفته در ارغوان بیاورید'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''طبعتان اگر شکفت، آشکار و در نهفت'''''|''''' شاعران از او سخن در میان بیاورید'''}}<br /> <br /> {{ب|'''''اذن پرکشیدن است، حا و سین و یا و نون'''''|''''' چار رکن عشق را در اذان بیاورید'''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> ==آثار و کتابشناسی==<br /> ===اشعار===<br /> * '''[[ای بی‌نشان محض]]''' (مجموعه شعر نیایش)، قم‌: س‍ازم‍ان‌ اوق‍اف‌ و ام‍ور خ‍ی‍ری‍ه‌، اس‍وه‌، ۱۳۸۲.<br /> * '''[[با دو چشم دچار یکتایی]]'''/ گزیده اشعار قربان ولیئی. تهران: موسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران، نشر تکا‏‫، ۱۳۸۸.‬<br /> * '''[[باید نوشت نام تو را با پرنده‌ها]]'''. تهران: کتاب نیستان‏‫، ۱۳۸۸.‬<br /> * '''[[ت‍رن‍م‌ داوودی‌ س‍ک‍وت‌]]''' ( م‍ج‍م‍وع‍ه‌ غ‍زل‌)، ت‍ه‍ران‌ : ک‍ت‍اب‌ ن‍ی‍س‍ت‍ان‌‏‫، ۱۳۸۵.‬<br /> * '''[[جوان‌شدن جاودانگی]]''' (کتاب). تهران: کتاب نیستان‏‫، ‏‫۱۳۹۱.‬‬<br /> * '''[[حکایت نی]]''' [کتاب]: تلخیص و بازنویسی داستان‌های مثنوی معنوی (دفتر پنجم). تهران : امیرکبیر، کتابهای جیبی‏‫‏‏‏‏، ۱۳۹۳.<br /> * '''[[درخت در خودش راه می رود]]'''. تهران: کتاب نیستان‏‫، ۱۳۸۷.‬<br /> * '''[[درنگی در سکوت عرفانی]]'''. تهران : کتاب نیستان‏‫، ‏‫۱۳۹۹.‬‬<br /> * '''[[زیارت‌نامه روح]]''' [کتاب]: منظومه آسمان هشتم/قربان ولیئی. تهران: موسسه فرهنگی‌هنری شهرستان ادب، ‏‫۱۳۹۴ .‬<br /> * '''[[سفرنامه مرغان عاشق]]''' [کتاب] : تلخیص و بازنویسی منطق‌الطیر عطار نیشابوری. تهران : امیر کبیر، کتابهای جیبی، ‏‫۱۳۹۱.‬‬<br /> * '''[[ضربان ذات]]''' (عطش‌نامه). تهران : کتاب نیستان‏‫، ۱۳۹۱.‬<br /> * '''[[فقط تویی که منم]]'''. تهران : کتاب نیستان ، ‏‫۱۳۹۹.‬<br /> * '''[[گ‍ف‍ت‍م‌ ب‍ه‌ ل‍ح‍ظه‌ ن‍ام‌ ت‍و را؛ ج‍اودان‍ه‌ ش‍د]]''' (مجموعه‌ی غزل). ت‍ه‍ران‌: آف‍اق‌‏‫، ۱۳۸۶.‬<br /> * '''[[لحظه جهان]]'''. تهران : کتاب نیستان ، ‏‫۱۳۹۳.‬<br /> * '''[[مجموع پریشانی]]'''. تهران: موسسه نمایشگاههای فرهنگی ایران ، نشر تکا، ‏‫۱۳۸۹.‬<br /> * '''[[محراب عشق]]''' : تلخیص و بازنویسی خسرو و شیرین نظامی گنجوی. تهران : امیر کبیر، کتابهای جیبی‏‫ ، ۱۳۸۹.‬<br /> * '''[[نیایش‌نامه&quot;مناجات‌های منظوم ادب فارسی&quot;]]''' [کتاب] : مجموعه آثار منظوم نیایش در ادبیات فارسی. مشهد: آستان قدس رضوی، موسسه چاپ و انتشارات، ‏‫‏‏‏‏‏۱۳۹۳.‬‮‬&lt;ref name=&quot;آثار&quot;/&gt;<br /> <br /> ===مقاله===<br /> * '''ن‍ی‍م‌ ن‍گ‍اه‍ی‌ ب‍ه‌ ش‍ع‍ر ع‍ل‍ی‌ م‍ع‍ل‍م‌'''. ش‍ع‍ر، ش‌ ۳۶، (ت‍ی‍ر ۱۳۸۳): ص‌ ۹۶ - ۹۷.&lt;ref name=&quot;حسین&quot;/&gt;‬‮‬&lt;ref name=&quot;آثار&quot;/&gt;<br /> <br /> ===معرفی تعدادی از آثار===<br /> ====[[درنگی در سکوت عرفانی]]====<br /> این کتاب که حاصل پژوهش قربان ولیئی در دوره دکتری بوده است، به موضوع سکوت و خاموشی در ادبیات و عرفان ایرانی اسلامی، با نگاهی به برخی از مهم‌ترین آثار ادبی عرفانی ایران از جمله کشف المحجوب، رساله قشیریه، مرصادالعباد، مصباح الهدایه، مقالات شمس، فیه‌مافیه و برخی دیگر از متون عرفانی تالیف شده است و در چند بخش انواع خاموشی، بررسی و تحلیل چرایی خاموشی، خاموشی و دیگر منازل سلوک عرفانی و چرایی سخن گفتن عارفان به بررسی این موضوع می‌پردازد. ولیئی در این کتاب انواع خاموشی در عرفان اسلامی، تحلیل محتوای چرایی خاموشی عرفانی، خاموشی در منازل سلوک عرفانی و فلسفه سکوت و خاموشی و سخن گفتن در فلسفه و عرفان ایرانی اسلامی را مورد توجه قرار داده است.<br /> ولیئی در بخشی از مقدمه خود بر این اثر می نویسد: در میان مجموعه اعمالی که در سلوک عرفانی وجود دارد، برخی جایگاهی ویژه دارند و در زبان اهل عرفان به «اصول» معروفند. بسیاری از عارفان خاموشی را از اصول دانسته‌اند؛ زیرا خاموشی در منظر عارفان، در رساندن سالک به معرفت شهودی از طریق فنای در حضرت حق، نقشی بنیادی دارد.<br /> تأکید بر خاموشی زبان، از عناصر کلیدی در اخلاق عرفانی است . چنان که می‌دانیم، در تقسیم‌بندی معروف مراحل عرفان به شریعت، طریقت و حقیقت، دو مرحله اوّل در واقع بخش عملی سلوک عرفانی را تشکیل می‌دهند. همین بخش است که مشتمل بر اوامر و نواهی یا همان اخلاق عرفانی است. رویکرد بنیادی این پژوهش، تبیین چیستی و چرایی خاموشی به مثابه مدار و محور اخلاق عرفانی و کشف ارتباط آن با دیگر منازل و مراحل نظام سلوک عرفانی است.&lt;ref name=&quot;سکوت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://neyestanbook.com/fa/14713|عنوان= مولانا نظریه‌پرداز سکوت عارفانه است }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[ضربان ذات]]؛ نگاهی عرفانی به واقعه عاشورا و شخصیت امام حسین(ع)====<br /> «ضربان ذات» ذیل عنوان «عطش نامه» هفتمین دفتر شعر قربان ولیئی است که توسط نشر نیستان منتشر شده است. این اثر شامل منظومه‌ای بلند در قالب غزل‌مثنوی است که با نگاهی عرفانی به واقعه عاشورا و شخصیت امام حسین (ع) سروده شده است و در برخی از بخش‌ها با تصاویری از واقعه عاشورا همراه است. سرودن این شعرها در دو مرحله انجام گرفته است؛ شاعر در ابتدا در سال ۱۳۸۹ حدود ۴۰ بیت از آن را سروده و بعد از یک وقفه در محرم سال ۹۰ مابقی آن را سروده شده است. پرونده این شعر هنوز هم نزد شاعر بسته نشده است و وی هر از گاهی ناگفته‌هایش را به این منظومه اضافه می کند.<br /> منظومه ضربان ذات با عنوان فرعی عطش نامه این‌چنین آغاز می‌شود:{{سخ}}<br /> <br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:darkorange}}{{ب|'''گوش کن بانگ آسمانی را'''|'''بنگر آفاق بی‌کرانی را'''}} <br /> <br /> {{ب|'''از کران تا به بی‌کران نور است'''|'''بنگر این ظاهری که مستور است'''}}&lt;ref name=&quot;ضربان&quot;/&gt;<br /> {{پایان شعر}}<br /> در نگاه عارفانه شاعر به واقعه کربلا و عاشورا در ابتدا نسبت خود با هستی را مشخص کرده و سپس از آن منظر به بیان رویداد عاشورا می پردازد. باید گفت قربان ولیئی نیز از همین منظر به سرایش اشعار این کتاب پرداخته است. هرچند به کار بردن مضامین عرفانی در اشعار آیینی پیشینه طولانی دارد و یکی از شاخص‌ترین اشعار عاشورایی ادبیات فارسی، «گنجینه اسرار» [[عمان سامانی]] است، ولی منظومه قربان ولیئی به سبب قرار گرفتن در دوره زمانی معاصر اثری بدیع و تازه به شمار می‌رود.<br /> تفاوت عمده این کتاب با کتاب عمان سامانی در این است که عمان در گنجینه اسرار به نوعی مقتل گویی نیز انجام داده است، اما مخاطب در اشعار قربان ولیئی جزییاتی از واقعه عاشورا مشاهده نمی کند. شاید به زبان ساده‌تر بتوان گفت، قربان ولیئی در اشعار این مجموعه با سیری در آیات به تجلی اسماء الهی رسیده است.<br /> کتاب شامل یک مثنوی بلند است که در سه قسمت، تبدیل به غزل می‌شود. این غزل ـ مثنوی کاملاً ساختارمند پیش رفته و با آنکه روانی‌اش نشانگر جوششی بودنش است، ساختارمندی‌اش از نظم ذهنی شاعر حکایت می‌کند. دغدغه اصلی ولیئی در این کتاب «خودآگاهی» است. خودآگاهی که از نظاره در آینه کربلا به دست می‌آید.<br /> طراحی این کتاب که در قطع نیم وزیری منتشر شده نیز از دیگر ویژگی‌هایش است‌، تمام صفحات طراحی منحصر به فرد دارند. اغلب صفحات با نقاشی‌هایی به سبک شمایل‌نگاری کتب چاپ سنگی تزئین شده‌اند. &lt;ref name=&quot;آیینه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/03/10/2512859|عنوان=شاعری که خود را در آیینه کربلا دید}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> قسمتی از غزل- مثنوی ضربان ذات را در زیر می‌خوانیم:{{سخ}}<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:darkcyan}}<br /> {{ب|'''... تشنه امّا چه تشنه‌ای بودند؟'''|'''تشنگانی که بر لب رودند'''}}<br /> {{ب|'''تشنه امّا تمام دریایی'''|'''موج در موج، اوج شیدایی'''}}<br /> {{ب|'''چه شرابی به دستشان دادند؟'''|'''که رهایی ز هستشان دادند'''}}<br /> {{ب|'''نیستانی که قبلۀ هستند'''|'''هر چه هست ازسماعشان مستند'''}}<br /> {{ب|'''نی مگر شرح ماجرا گوید'''|'''لختی از قصه را به ما گوید'''}}<br /> {{ب|'''نی که&quot; آری&quot; به نیستی گفته ست'''|'''نی که بیداریِ به خون خفته ست'''}}<br /> {{ب|'''نی که در پرده راز می‌گوید'''|'''قصّه را دلنواز می‌گوید'''}}<br /> {{ب|'''نی که می‌گوید و نمی‌گوید'''|'''نی که می‌موید و نمی‌موید'''}}<br /> {{ب|'''نی که حزن و فرح به هم دارد'''|'''شادی او نوای غم دارد'''}}<br /> {{ب|'''نی که راز بلند بی خویشی ست'''|'''شارح هفت بند درویشی ست'''}}<br /> {{ب|'''نی که در بند بند او سوز است'''|'''نی که طوفان ِ آتش افروز است'''}}<br /> {{ب|'''نی که از بی‌سری نوا دارد'''|'''هر چه دارد نی از فنا دارد'''}}<br /> {{ب|'''نی که گویی لهوف می‌خواند'''|'''روضه‌ای بی حروف می‌خواند'''}}<br /> {{ب|'''نینوایی نوای نی زیباست'''|'''که نوای بریدن نی هاست'''}}<br /> {{ب|'''نینوایی نوای نی زیباست'''|'''که هماواز عاشق تنهاست'''}}<br /> {{ب|'''نینوایی نوای نی زیباست'''|'''که صدای شکستن دل هاست'''}}<br /> {{ب|'''نی به سر برده عهد دیرین را'''|'''دیده بی‌پرده شور شیرین را'''}}<br /> {{ب|'''سور و سوزی به کربلا بوده است'''|'''عشق، روزی به کربلا بوده است'''}}<br /> {{ب|'''سوز این قصّه را به نی دادند'''|'''سور این قصّه را به می‌دادند'''}}<br /> {{ب|'''مستم و لب نهاده‌ام بر نی'''|'''گاه هو هو زنم ،گهی هی هی'''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> ==منبع‌شناسی==<br /> * '''موسیقی نواحی جان''' [کتاب]‏‫: گزیده غزل قربان ولیئی.‮‮‬‏‫/ به انتخاب [[زهیر توکلی]]، [[مبین اردستانی]].‮‬ تهران: موسسه فرهنگی هنری شهرستان ادب‏‫، ‏‫۱۳۹۵.‬‮‬&lt;ref name=&quot;آثار&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do|عنوان= قربان ولیئی، کتابخانه ملی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D8%B7%D8%B1%DB%8C%D9%82%DB%8C&diff=47326 2022-06-20T09:37:02Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = غلامرضا طریقی<br /> |تصویر = Tarj.jpg<br /> |توضیح تصویر = <br /> |نام اصلی = <br /> |زمینه فعالیت = شاعر و نویسنده<br /> |ملیت = <br /> |تاریخ تولد = ۱۳۵۶<br /> |محل تولد = زنجان<br /> |والدین = <br /> |تاریخ مرگ = <br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |آخرین محل زندگی = <br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی = <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = <br /> |سال‌های نویسندگی =<br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = <br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار = آنقدر پرم از تو که کم مانده ببارم، هر لبت یک کبوتر سرخ است، جهان غزلی عاشقانه است، با یاد شانه های تو، به جهنم، ایمان بیاورید به تمدید فصل سرد،‌ باران اگر ببارد، شلتاق<br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = فاطمه مظفرپور<br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = <br /> |تحصیلات = <br /> |دانشگاه =<br /> |حوزه = <br /> |شاگرد =<br /> |استاد = <br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از = حسین منزوی<br /> |وب‌گاه = <br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز سیمرغ بلورین =<br /> |جوایز جشن سینمای ایران =<br /> |جوایز حافظ =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> <br /> '''غلامرضا طریقی''' شاعر غزل‌سرا و نویسندۀ معاصر است.<br /> <br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> غلامرضا طریقی از هجده سالگی و با تشویق شاعر همشهری‌اش [[حسین منزوی]] سرودن شعر را آغاز نمود. شعرهایش زیبا و ساده است و اغلب در قالب مضامین عاشقانه که تا آخرین لحظه خواننده را مشتاق خواندن می‌کند و حس ناب عشق در وجودش شعله می‌کشد. اگر مخاطب قدری حرفه‌ای‌تر و دقیق‌تر باشد می‌تواند فاصله‌هایی را در این‌بین بیابد که طریقی با [[حسین منزوی| منزوی]] دارد؛ فاصله‌هایی آگاهانه یا ناخودآگاه که بخشی از آنها در بزرگی [[منزوی]] ریشه دارد و برخی در اینکه طریقی از نسلی دیگر است را بیابد&lt;ref name=&quot;ویستا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://vista.ir/w/a/16/4opf3/|عنوان = دو دل نباش جنون، امتحان نمی‌خواهد|ناشر = ویستا|تاریخ بازدید =|تاریخ = ۵ بهمن ۱۳۹۹}}&lt;/ref&gt;.<br /> [[پرونده:طریقی و همسرش.PNG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|طریقی و همسرش]]<br /> [[پرونده:Gholamreza Tarighi.PNG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|]]<br /> [[پرونده:دست‌نوشته غلامرضا طریقی.PNG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|دست‌نوشته غلامرضا طریقی]]<br /> [[پرونده:QOLAM.jpg|320px|thumb|چپ]]<br /> ===داستانک===<br /> ====ماجرای شاعر شدن====<br /> از دوران مدرسه به شعر علاقه داشتم. پس از مدتها به پیشنهاد یکی از آشنایان قرار بر این شد که شعرهایم در نشریه امید زنجان چاپ شود. بعد از یک نوبت چاپ شعرهایم دیگر چاپ نشد و برای پیگری به دفتر نشریه رفتم. آنجا بود که آن مرد میانسال خوش تیپ را در حالی دیدم که عده ای دور او نشسته بودند. پس از آشنایی به من گفت که وقتی از اینجا بیرون می‌روی، کتاب من، [[سیمین بهبهانی]] و [[محمدعلی بهمنی|بهمنی]] را بگیر و مطالعه کن. سر راه کتابش را خریدم و خواندم. همان شب یک غزل مرتکب شدم و هفته بعد که برای بار دوم به دفتر نشریه رفتم برای منزوی خواندم. پس از شنیدن آن گفتند که تو کار دیگری جز غزل‌سرایی نکن. مدتی بعد وقتی دوباره به آن مکان پا گذاشتم با تعطیلی این جلسات و جای خالی منزوی روبرو شدم که تنها یک یادداشت برایم گذاشته بود با این مضمون که هرگاه مایل بودی می‌توانی به منزل ما بیایی و شماره تلفنی هم برایم گذاشته بود. این آغاز رابطه پر فراز و نشیب ما بود که تا چندی پیش از درگذشت ایشان هم ادامه داشت&lt;ref name=&quot;تارنا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://tarna.ir/News/755/PostList?Id=6|عنوان= غلامرضا طریقی:-شاعری هنری نیست که آموختنی باشد |ناشر= تارنا|تاریخ انتشار= ۲۴ مهر ۱۳۹۸|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> ====رویداد مهرواره====<br /> شرکت در مسابقه شعر دانش‌آموزی در سال ۷۳ باعث شد تا شعر به بخش اصلی زندگی‌ام تبدیل شود. شاید اگر آن جشنواره برگزار نمی‌شد و کسی به من نمی‌گفت که توان شاعری دارم، الان زندگی‌ام در مسیر دیگری قرار گرفته بود&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.kanoonnews.ir/news/298032/|عنوان= شاعران نوجوان کانون نویدبخش آینده درخشان|ناشر= کانون|تاریخ انتشار= ۱۴ تیر ۱۳۹۹|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> ====مردی که زیاد مدارکش را گم می‌کرد====<br /> همه‌مان عاد‌ت‌ها و وسواس‌هایی كه داریم كه می‌خواهیم از دیگران پنهانش كنیم، چیزهایی كه گاهی خودمان هم از مواجهه با آن سر باز می‌زنیم. «تاریک‌خانه» آن‌جا است كه با این پیچیدگی‌ها و تضادهای شخصیتی‌مان شوخی كنیم، آن‌جا كه می‌شود به خودمان بخندیم. اولین باری که خیلی از این وضع شرمنده شدم، چهارمین باری بود که برای گرفتن شناسنامه رفته بودم. متصدی صدور شناسنامه‌ٔ المثنی در ثبت احوال بندرعباس سرش را از روی مونیتور بالا آورد و گفت: «تو همین دو ماه پیش از خود من شناسنامه‌ٔ المثنی گرفتی، ما رو مسخره کردی یا واقعا دوباره گمش کردی؟» سرم را انداختم پایین. گفت: «نکنه این شناسنامه‌ها رو می‌بری می‌فروشی؟» گفتم: «مگه شناسنامه رو می‌شه فروخت؟» گفت: «بله که می‌شه، خیلی هم خوب می‌شه.» گفتم: «نه والله، من واقعا گم می‌کنم. دست خودمم نیست&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://dastan.ourmag.ir/entries/19755/|عنوان= مردی که زیاد مدارکش را گم می‌کرد|ناشر= داستان|تاریخ انتشار= شهریور ۱۳۹۶|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;». <br /> ====روایت‌نویسی====<br /> دو، سه سالی هست که سراغ روایت‌نویسی رفتم و برای نشریه‌هایی هم نوشتم. تصمیم گرفتم که این تجربه را جدی‌تر دنبال کنم و روایاتم را چاپ کنم. از چهل سالگی به بعد کمی احساسی‌تر شدم و نوع برخوردم با مسائل تغییر کرده‌است. تا آن سال تکنیک برای من شاعر خیلی مهم بود اما بعد از آن حس می‌کنم خودم را باید تمام و کمال عرضه کنم. روایت‌ها از این نظر برایم با ارزش است که می‌توانم اتفاقاتی را که نشد در شعر بگویم در اینجا می‌توانم بنویسم&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.taranomesher.ir/fa/News/View/670/|عنوان= تاثیرگذاری بنیاد شعر و حوزه هنری یکسان نیست!|ناشر= تارنا|تاریخ انتشار= ۱۶ شهریور ۱۳۹۹|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==زندگی و تراث==<br /> [[پرونده:استانبول._و طریقی..PNG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|شهر عجیبی است استانبول، شهر جمع نقیضین،‌ شهر تفاهم تضادها،‌ درست مثل خود من]]<br /> [[پرونده:ویژه_برنامه_کانون،_۲۳_اردیبهشت_۱۳۹۴._رستاک_حلاج،_مهرداد_نصرتی،_هرمز_علی_پور،_محمدعلی_بهمنی.PNG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|ویژه برنامه کانون، ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۴. رستاک حلاج، مهرداد نصرتی، هرمز علی پور، محمدعلی بهمنی]]<br /> [[پرونده:۲۳_اسغند_۱۳۹۶احسان رضایی و طریقی.PNG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|احسان رضایی و طریقی ۲۳ اسفند ۱۳۹۶]]<br /> [[پرونده:سارایوو._سقاخانه_ای_کنار_مسجدی_قدیمی و طریقی.PNG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سارایوو، سقاخانه‌ای کنار مسجد قدیمی]]<br /> [[پرونده:فردین_خلعتبری و طریقی.PNG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|فردین خلعتبری و طریقی]]<br /> ===شخصیت و اندیشه===<br /> ===زمینهٔ فعالیت===<br /> ====فعالیت های شغلی====<br /> * فعالیت به عنوان مسئول سرویس فرهنگی، ویراستار و دبیر تحریریه و مدیر اجرایی با نشریات مختلف از جمله '''پیام زنجان'''، '''امید زنجان'''، '''تمدن'''، از سال ۷۵ تا ۸۳<br /> * آغاز همکاری با صدا و سیما از سال ۸۳ تا ۸۸ با مرکز خلیج فارس به ترتیب و همزمان در شغلهای نویسنده، ویراستار، گوینده، کارشناس و تهیه کننده رادیو<br /> * برنده جایزه بهترین تهیه کنندگی دیپلم افتخار از جشنواره مراکز استانها در سال ۱۳۸۶ <br /> * عضو شورای شعر و موسیقی مرکز خلیج فارس به مدت ۳ سال<br /> * عضو شورای ارزیابی رادیو مرکز خلیج فارس<br /> * از سال ۸۸ حضور در پخش رادیو فرهنگ به عنوان گوینده پخش و نویسنده<br /> * مدیرتولید رادیو صدای امید از سال ۹۳ تا ۹۵<br /> * عضو کارگروه اجرای آیین‌نامه امور انجمن‌های ادبی ۱۳۹۷ <br /> * دبیر بخش ویژه چهاردهمین جشنواره شعر فجر ۱۳۹۸ <br /> * سردبیر پایگاه نقد شعر بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان <br /> * دبیر مجمع انجمن‌های ادبی<br /> <br /> ====فعالیتها و جوایز فرهنگی====<br /> * رتبهٔ اول شعر دانش آموزان کشور<br /> * رتبهٔ اول و برگزیدهٔ سه دوره کنگرهٔ شعر و قصهٔ جوان کشور<br /> * داوری بیش از پنجاه جایزه و کنگرهٔ شعر ملی<br /> * برندهٔ جایزهٔ گام اول برای بهترین کتاب اول کشور<br /> * برگزیدهٔ جایزهٔ [[قیصر امین پور]] برای کتاب سال شعرجوان<br /> * برنده جایزه بهترین تهیه‌کنندگی از جشنواره مراکز استان‌ها در سال ۸۶<br /> <br /> ===یادمان و بزرگداشت‌ها===<br /> ===از نگاه دیگران (چند دیدگاه مثبت و منفی)===<br /> [[زهره میر عیسی خانی]] {{سخ}}<br /> هر کس [[حسین منزوی]] را بشناسد و اشعارش را لقلقه زبانش کند، اشعار غلامرضا طریقی، شاگرد خلف او را نیز خوانده است. طریقی شاعر غزلسرای معاصر است که با تشویق [[حسین منزوی]] آغاز به سرودن شعر کرد&lt;ref name=&quot;افول&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://sedayezanjannews.ir/NewsShow.aspx?nId=1242|عنوان= غلامرضا طریقی، شاعر زنجانی: غزل افول کرده است|ناشر= صدای زنجان|تاریخ انتشار= ۱۰ شهریور ۱۳۹۸|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. {{سخ}}<br /> [[ابراهیم اسماعیلی اراضی]] {{سخ}}<br /> طریقی اگر در مواجهه با برخی قافیه‌ها به دام تفنن نمی‌افتاد، این مجموعه پیراسته‌تر می‌بود. او دقیقاً در همین لحظه‌هاست که از خودش فاصله می‌گیرد؛ خود شاعری که جانی انگیخته دارد؛ جانی که جان می‌دهد برای مواجهه تغزلی با هستی و نوشتن عاشقانه پدیده‌ها. طریقی آنجا که خودش است، سهل و ممتنع می‌نویسد، سالم می‌نویسد، تازه می‌نویسد، نمکین می‌نویسد و مهم‌تر از همه با لحن و لهجه خودش می‌نویسد. شاید هنوز هم برخی این نوع پرداختن به ادبیات را رمانتیک و فلان و بهمان بدانند ولی مشکل این عده این است که شاخصه‌های ماهیتی غزل را نمی‌شناسند&lt;ref name=&quot;ویستا&quot;/&gt;. {{سخ}}<br /> [[خسرو نامور]] {{سخ}}<br /> مجموعه‌شعر '''''ایمان بیاورید به تمدید فصل سرد''''' در این مجموعه به غیر از شعر آخر، غزل است؛ غزل‌هایی که دسته‌ای از آن نشان از استقلال زبانی شاعر دارد. غزل غلامرضا طریقی را در این دفتر می‌توان به ۲ دسته تقسیم کرد؛ دسته اول، غزل‌هایی است که بی‌آنکه ادعای طنزبودن داشته باشند، به‌سمت طنز درغلتیده‌اند؛ آن هم طنزی بی‌نمک؛ حاصل نوعی ناداشته‌ها و نادانسته‌های شاعری که این زبان را به نیت رخنه‌کردن و دست‌انداختن مفاهیم جدی به‌کار گرفته است. و دسته دوم، غزل‌هایی که در استقلال زبانی خود جدیتی دارند که برازنده غزل‌هایی درخشان و ماندگار است. از دیگر ویژگی‌های این غزل‌ها نوعی بی‌پروایی و عصیانی است که گاه برای مخاطب جا می‌افتد و باورپذیر می‌شود و گاه نیز به‌واسطه همان طنزی که از آن گفتیم، نتیجه معکوس از آن گرفته می‌شود. یعنی نوعی نادانستگی سبب شده شعر در طنز بی‌نمک خود شناور باشد&lt;ref name=&quot;وطن&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.vatanemrooz.ir/Newspaper/BlockPrint/199782http://sedayezanjannews.ir/NewsShow.aspx?nId=1242|عنوان= درباره مجموعه «ایمان بیاورید به تمدید فصل سرد» غلامرضا طریقی، جدیتی ارجمند بین طنز و نه‌طنز |ناشر= وطن امروز|تاریخ انتشار= ۱۶ مهر ۱۳۹۷|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> ===جمله‌ای از ایشان===<br /> ====دو طیف شعر و شاعری====<br /> ما دو طیف مخاطب شعر داریم یک طیف مخاطبی هستند که از وقتی که به دنیا می‌آیند، کتاب شعر می‌خوانند و از حافظ و سعدی شروع می‌کنند و می‌رسند به شعر معاصر؛ که شاید قشر کوچکی از جامعه را تشکیل بدهند. در مقابل این گروه هم گروهی هستند که به سن نوجوانی و جوانی که رسیدند به جهت روحیات این دوران و دوران عاشقی و این مسائل به سمت شعر گرایش پیدا می‌کنند و این مخاطبین مسلماً طیف گسترده‌تری را تشکیل می‌دهند و پس از اینکه این مقطع سنی را طی کردند دیگر مخاطب شعر نیستند و پی زندگیشان می‌روند. مخاطب طیف دوم در واقع شاعرانی هستند که تنها کتاب به چاپ رسانده‌اند، و این شرایط مختص امروز نیست همان طور که در دهه ۷۰ کتاب‌های [[مریم حیدرزاده]] فروش داشت و فکر نکنم کتاب‌های [[حسین منزوی]] به اندازه [[مریم حیدرزاده|حیدرزاده]] در آن سالها فروش کرده باشد&lt;ref name=&quot;افول&quot;/&gt;.<br /> <br /> ====نوع نگاه ویژه پروین به مسائل اجتماعی او را جاودانه کرد====<br /> شعر پروین از این رو مورد اقبال قرار گرفت که در دوره خاصی ظهور کرد و از دیدی زنانه موضوعات و مسائل زمان خود را مورد بررسی قرار داد. او در شعرهایش همانند مادری نگران، به مشکلات کودکان هم عصرش نگاه می‌کند، مردی را توصیف می‌کند که به علت بی پولی با چه مشکلاتی رو به رو خواهد بود و پیرزنی را به قلم می‌کشد که در نهایت سختی در حال گذاران عمر است. استواری و ماندگاری شعر پروین ریشه در تسلط او در ادبیات گذشته خود همچنین ادبیات زمانش داشت، همین امر او را نسبت با سایر هم دوره‌ای هایش ماندگار و جاودانه کرد، اما آنچه در دنیای شاعران امروز دیده می‌شود متاسفانه عدم تسلط به شعر کلاسیک است اگر قرار است شاعری ماندگار و توانمند محسوب شویم حتما باید بر شعر افرادی همانند حافظ و سعدی همچنین پروین و یا رابعه تسلط پیدا کنیم&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mizanonline.com/fa/news/608683/|عنوان= پروین اعتصامی یک شاعر صاحب سبک بود/نوع نگاه ویژه پروین به مسائل اجتماعی او را جاودانه کرد|ناشر= خبرگزاری میزان|تاریخ انتشار= ۱۵ فروردین ۱۳۹۹|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> ====مخاطبان شعری====<br /> مخاطب هر چه به خود خدمت کند و سطح علمی خود را بالا ببرد، انگار دارد به ما به عنوان شاعر خدمت می‌کند چرا که هر چه مخاطب ما حرفه‌ای‌تر باشد شاعر هم تلاش می‌کند سطح خود را بالاتر ببرد&lt;ref name=&quot;افول&quot;/&gt;.<br /> <br /> ====افول غزل====<br /> ما در زمینه غزل اجتماعی دچار مشکل شده‌ایم، علت این است که اساساً شعر ما به طور اعم و غزل ما به طور اخص در یکی از دوران‌های شدت و ضعف خود قرار دارد. اگر غزل‌های عاشقانه‌ را نیز در این زمینه مورد بررسی قرار دهیم، متوجه خواهیم شد که با وجود اینکه تعداد کثیری غزل عاشقانه در این دوره شعر عاشقانه به چاپ می‌رسد اما این اشعار در قیاس با دورانی که [[منزوی]] و [[سیمین بهبهانی|بهبهانی]] و [[ه.ا. سایه|سایه]] در غزل و شعر فعالیت داشتند چیزی ارزشمندی نداریم. یک دلیلش این است که اساساً انگار برای شاعران جوان امروزی همه چیز تبدیل به کاریکاتوری شده است که در گذشته دغدغه بوده است. امروز غزل اجتماعی دچار ضعف شده است چرا که ۹۹.۹ درصد کسانی که شعر می‌گویند، خود دغدغه اجتماعی ندارد و اگر بخواهند چیزی در این زمینه بنویسند محض ریاکاری و اینکه چیزی در این خصوص نوشته باشند، است اما این هم وجود دارد که در غزل عاشقانه هم این افول وجود دارد و شما هیچ غزل عاشقانه جان‌داری بعد از [[حسین منزوی]] در ادبیات نمی‌توانید پیدا کنید و این موضوع دلیلش این است که عاشقانه‌گی هم دارد به تفنن و سرگرمی برای جذب مخاطب تبدیل می‌شود و به نوعی دغدغه‌ها از میان برداشته شده است و همین موضوع موجب شده است که به نوعی غزل افول کند&lt;ref name=&quot;افول&quot;/&gt;.<br /> <br /> ====شعرهای کسمنلی====<br /> مطالعه و ترجمهٔ شعرهای [[نصرت کسمنلی|کسمنلی]] را از سال‌های نوجوانی آغاز کردم، روزهایی که با شوق حروف کریل یا سیریک را آموختم تا وارد دنیای اشعار آذری‌های آن سوی مرزها شوم. در حقیقت این کتاب حاصل همان تلاش‌هاست با کمی تغییر و اصلاح در این سال‌های مثلا پختگی. جز در یکی دو مورد، به اصل شعر به طور کامل وفادار مانده‌ام. در آن یکی دو مورد هم بیم راه نیافتن به فرهنگ مخاطب فارسی‌خوان دلیل تغییر بوده است&lt;ref name=&quot;آکواریوم&quot;&gt;{{پک|طریقی|۱۳۹۵|ک= آکواریوم|ص= مقدمه کتاب}}&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> ====زيست شاعرانه====<br /> «همواره در كارگاه‌های شعر به اين نكته اشاره مي‌كنم كه آنچه كه در نهايت منجر به ماندگاری شعر مي‌شود زيست شاعرانه است و دانستن تكنيک برای شاعر شدن كافي نخواهد بود، در غير اين صورت همه اساتيد دانشگاه كه بيشتر از شاعران تكنيک و آداب شعر را آموخته‌اند بايد شاعران توانمندی مي‌شدند ولي اينگونه نيست». طريقي شاعراني كه جان شاعری دارند را قرباني شعر مي‌داند و اضافه مي‌كند: «ما توقع داريم شاعر شعر بگويد و آنچه بر او مي‌گذرد را برايمان روايت كند. از طرفي هم زندگي او را زير ذره بين مي‌گيرم و توقعات متفاوتي از يک شاعر داريم»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.irna.ir/news/83041975|عنوان= جان شعله‌ور عشق ۷۲ساله مي‌شود|ناشر= خبرگزاری جمهوری اسلامی|تاریخ انتشار= ۱ مهر ۱۳۹۷|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> ====مترجمین شعر====<br /> خوشبینی بیش از حد است یا بهتر است بگوییم ساده لوحی‌ست که گمان کنیم مترجم شعر می‌تواند به طور کامل آن را به زبان دیگری بنویسد. در بهترین حالت نیز بار معنایی و زبانی شعر به زبان دوم منتقل نمی‌شود. با پذیرفتن این واقعیت ترجمهٔ شعر تنها در شرایطی توجه‌پذیر است که در همان درصد قابل انتقال نیز فضایی یا حرفی بکر یا ارزشمند وجود داشته باشد و شعرهای [[نصرت کسمنلی]] چنین شعری‌ست&lt;ref name=&quot;آکواریوم&quot;/&gt;. <br /> <br /> ====بدون شعر معلوم نبود حال ما چگونه می‌بود====<br /> ما متاسفانه عملاً شاعر به معنای حرفه‌ای نداریم، یعنی شاعری که شغلش شاعری باشد، به این دلیل تقریباً تمام شاعران یک شغل و تخصص جانبی دارند که خوب هم نیست ولی خب بخشی از واقعیت اجتماع است. من به عنوان یک شاعر اگر این را بگویم شاید کمی سوءتفاهم ایجاد کند اما این واقعیت است که ادبیات ابزار بیان احساسات نیست بلکه ابزار انتقال تفکر و اندیشه است، نشانه‌اش هم این است که مثلاً ما هیچ کدام به خاطر نداریم که در قرن ۷ و ۸ کدام پزشک ها وجود داشته‌اند اما جزئیات زندگی حافظ و سعدی را می دانیم و هنوز به آن‌ها می‌بالیم. این به آن معنی نیست که پزشکی یا هر رشته دیگری که به بشریت خدمت می‌کند کم ارزش است بلکه به این معنی است که ادبیات و فرهنگ نقش ویژه و پررنگ تری دارند. به عنوان کسی که علاقه‌مند به شعر است می‌گویم که همه ما درگیر گرفتاری‌های عجیب و غریب شهری هستیم بنابراین دقیقاً به یک سوپاپ اطمینان روحی نیاز داریم، به شخصه اگر شعر نبود معلوم نبود الان چه حالتی داشتم! چون در نهایت چیزی که کمک می‌کند همه این فشارهای زندگی شهری را تحمل کنم وجود شعر، ادبیات و کتاب است&lt;ref name=&quot;شعر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/4076077|عنوان= بدون شعر معلوم نبود حال ما چگونه می‌بود|ناشر= مهر|تاریخ انتشار= ۱۱ شهریور ۱۳۹۶|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> [[پرونده:منزوی_و_طریقی_دهه_۷۰.PNG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|حسین منزوی و طریقی در دهه ۷۰]]<br /> ====از حسین منزوی====<br /> [[حسین منزوی|منزوی]] برعکس دیگر غزل‌سرایانی که خواستند به سمت غزل نو بروند، پیشینه و تجربه‌ای شگرف در مطالعه ادبیات گذشته داشت. به همین دلیل در نوآوری که در غزل‌سرایی داشت موفق شد و یک کار بدون بنیان انجام نداد. در کلیت چون تمام جنبه‌های غزل وی با هم پیش رفته‌اند باعث شده که معدل کاری خوبی داشته باشد. یکی دیگر از این عوامل این است که [[حسین منزوی|منزوی]] به معنای واقعی کلمه شاعر بود&lt;ref name=&quot;تارنا&quot;/&gt;. خیلی ماجراها از شعرهای منزوی سرچشمه خواهد گرفت که هنوز هم شناخته شده نیست. عمیقاُ معتقدم که ایشان آخرین گرانیگاه مطمئن غزل ماست. [[حسین منزوی]] با سبک هندی مساله داشت. بارها و بارها گفته بود که من شعر سبک هندی را نمی‌پسندم. ولی یک بار دیوان [[بیدل دهلوی|بیدل]] همراهم بود و آن را بردم. ایشان باز کرد و به شوخی خواند و گفت بگذار بماند تا بخوانم. یعنی چیزی را هم که نمی‌پسندید و با آن مساله داشت می‌گفت باید حتما بخوانم. نکته‌های ریز که در شعرش وجود دارد مربوط به دانشش می‌شود مال سوادش است. در غزلش «دوال پا» هست. «‌سند‌باد سر‌گشته‌ام‌، دوال ‌پا‌ها کشته‌ام. خرد و خسته، برگشته‌ام از سفر‌های طولانی» در «سیزیف» هم هست، «سیزیف آموخت از من، در طریق امتحان آری‌! به دوش خسته سنگ سرنوشت خویش بردن را» امام حسین (ع) هم در غزل‌ عاشقانه دیگرش هست که می‌گوید: «چاه دیگر نه همان محرم اسرار علی» همه اینها حاصل احاطه عجیب و غریبی است که به قبل از خودش دارد. با‌هوش است، سخت‌گیری و سخت‌پسندی می‌کند؛ همه اینها را کنار هم می‌گذارد تا محصول خوب تولید کند&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.bartarinha.ir/fa/news/712908/|عنوان= ناگفته‌هایی از «حسین منزوی»؛ شاعری که قدر ندید|ناشر= پایگاه خبری برترین‌ها|تاریخ انتشار= ۲ مهر ۱۳۹۷|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> ====جامعه کم‌تنش====<br /> {{گفتاورد تزیینی|معتقدم اگر به فرهنگ و ادبیات بیشتر از حالا که کم رنگ شده، بپردازیم، ۹۰درصد تنش‌های روحی جامعه را می‌گیرد. این کار را الزاما نه فقط شعر، بلکه سینما و تئاتر وموسیقی هم می‌توانند انجام دهند. هرقدر ما برای امور فرهنگی وقت بگذاریم به جامعه پزشکی هم کمک کرده‌ایم که با جامعه کم‌تنش‌تری رو به رو شوند&lt;ref name=&quot;شعر&quot;/&gt;. }}<br /> <br /> ====آتش در نیستانی====<br /> جایگاه [[منوچهر نیستانی|نیستانی]] در غزل امروز، بسی بزرگ‌تر و ارزشمندتر از جایگاه او در شعر نیمایی و آزاد است. در مجموعه '''''دیروز، خط فاصله'''''، زبانی پخته‌تر دارد، ترکیبی تقریباً یک‌دست و مناسب از واژه‌های امروز و دیروز ایجاد کرده است، دیدگاه او کاملاً عینی شده و به شاعری تبدیل شده که به‌خوبی از عهدۀ هر توصیفی برمی‌آید. در کتاب «دیروز، خط فاصله»، عینیت به‌طور کامل غالب شده؛ البته گاهی شاعر به اقتضای تغزل، به «خطاب» و «محاکات» روی می‌آورد اما در این لحظه‌ها نیز نوآور است&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://jongmag.com/1399/01/23//|عنوان= آتش در نیستانی|ناشر= جنگ هنرمس|تاریخ انتشار= ۲۳ فروردین ۱۳۹۹|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> ====جشنواره شعر فجر می‌تواند جای خالی شعر در جایزه کتاب سال را پرکند====<br /> با نگاهی به کارنامه سی‌ساله جایزه کتاب سال درخواهیم یافت که این جایزه جایی برای مجموعه شعر نداشته و [[جشنواره شعر فجر]] می‌تواند این جای خالی را پر کند. من موافق تفکیک جایزه‌های ادبی هستم. معتقدم که [[جایزه جلال]] توانسته در زمینه ادبیات داستانی جای خود را باز کند اما [[جشنواره شعر فجر]] همچنان جای کار دارد و باید به امید برگزاری جایزه‌ای هم‌سطح جایزه کتاب سال چند دوره دیگر صبر کرد&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.ibna.ir/fa/shortint/231807/|عنوان= جشنواره شعر فجر می‌تواند جای خالی شعر در جایزه کتاب سال را پرکند|ناشر= ایبنا|تاریخ انتشار= ۱۶ دی ۱۳۹۴|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> ====حقیقت ترسناک و لذتبخش رابطه ادبیات و فضای مجازی====<br /> به عنوان شاعر، یک دید خنثی نسبت به فضای مجازی دارم. معتقدم که فضای مجازی همچنان که تأثیر مثبتی روی رشد شعر و شاعری ندارد، عامل انحطاط شعر هم نیست؛ کما اینکه خود من هم در فضای مجازی حضور دارم و به وسیله آن با مخاطبان خود ارتباط می‌گیرم و مخاطبان هم با کارهای من آشنا هستند که از حُسن‌های فضای مجازی برای شعر محسوب می‌شود. در گذشته، برای شاعر شدن باید پروسه‌ای طولانی طی می‌شد تا شاعر بعد از شعر گفتن‌های بسیار و تأیید شدن از سوی یک شاعر پیشکسوت بتواند شعر خود را در یک نشریه منتشر کند؛ اما الان این پروسه حذف شده است و با استفاده از فضای مجازی می‌توان به سرعت شعر و متن نگارش شده را در فضای مجازی منتشر کرد. در فضای مجازی بسیار دیده می‌شود که مخاطبان با تعداد لایک‌های خود به اشعار مختلف، سلیقه خود را به شاعران تحمیل می‌کنند. بر این اساس معتقدم که این رابطه تا جایی که به تحمیل سلیقه منجر نشود، خوب است و اگر ما شاعران، با این موضوع هوشمندانه برخورد نکنیم، ممکن است با لطماتی مواجه شویم؛ ولی اگر از فضای مجازی به شکلی هوشمندانه استفاده کنیم، ممکن است که به سود ما عمل کند&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/4008715/|عنوان= حقیقت ترسناک و لذتبخش رابطه ادبیات و فضای مجازی|ناشر= مهر|تاریخ انتشار= ۲۹ خرداد ۱۳۹۶|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> [[پرونده:سیزده کتابی که هر غزل‌سرا باید بخواند.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سیزده کتابی که هر غزل‌سرا باید بخواند]]<br /> ====سیزده کتابی که هر غزل‌سرا باید بخواند====<br /> آثاری چون دیوان '''''حافظ'''''، '''''سیرغزل در شعر فارسی'''''، '''''موسیقی شعر'''''، '''''صور خیال در شعر فارسی'''''، '''''بدعت‌ها و بدایع''''' [[نیما یوشیج]]، '''''از پنجره‌های زندگانی'''''، '''''دیوان شهریار'''''، '''''مجموعه اشعار''''' [[منوچهر نیستانی]]، '''''آینه در آینه'''''، '''''مجموعه اشعار''''' [[حسین منزوی]]، '''''مجموعه اشعار''''' [[سیمین بهبهانی]]، '''''مجموعه اشعار''''' [[محمدعلی بهمنی]] و '''''کلیات سعدی''''' را به عنوان این آثار یاد کرده است&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/4372247/|عنوان= سیزده کتابی که هر غزل‌سرا باید بخواند|ناشر= مهر|تاریخ انتشار=۲۱ مرداد ۱۳۹۷|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> [[پرونده:مستند_طریقی.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سمتند طریقی]]<br /> ===مستند ساخته شده براساس زندگی و اشعار غلامرضا طریقی===<br /> '''''جهان، غزلی عاشقانه است''''' مستندی است که به زندگی و اشعار غلامرضا طریقی می‌پردازد. لوکیشن‌های شامل انجمن خانه شاعران، منزل و دفترکار اساتید ذکر شده و زنجان (زادگاه) اوست و در پایان مخاطب فیلمی ۸۰ دقیقه‌ای را مشاهده می‌کنید&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.yjc.ir/fa/news/5429998/|عنوان = زندگی و اشعار غلامرضا طریقی مستند می‌شود|ناشر = باشگاه خبرنگاران جوان|تاریخ بازدید =|تاریخ = ۲۷ آذر ۱۳۹۴}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===موسیقی ترانه و تصنیف===<br /> تصنیف‌ها و ترانه‌ها طریقی بیشتر با موسیقی سنتی کار شده است. برخی از ترانه‌هایش روی ملودی نوشته شده‌اند. از جمله قطعه‌هایی که فردین خلعتبری آهنگسازی کرد و علیرضا قربانی و سپنتا مجتهد زاده هم اجرا کردند. یا قطعه‌ای که برای آقای سراج ساخته شد. همچنین همکاری ویژه لوریس چکناواریان و نگارش دو اپرای فارسی که تابحال بی سابقه بوده است&lt;ref name=&quot;تارنا&quot;/&gt;.<br /> <br /> ===کتاب صوتی گزینه غزل===<br /> '''''گزیده اشعار''''' غلامرضا طریقی است که توسط فصل پنجم‏‫، به چاپ رسیده است.این کتاب به همت «قناری»، تولیدکننده کتاب‌های صوتی، و در قالب کتاب‌های صوتی «چلچله» با صدای شاعر برای استفاده علاقمندان فراهم شده است&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.navaar.ir/audiobook/4283//|عنوان = کتاب صوتی گزینه غزل اثر غلامرضا طریقی|ناشر = نوار|تاریخ بازدید =|تاریخ = ۱۳۹۸}}&lt;/ref&gt;.‬<br /> <br /> ====ای آنکه تن سرخ تو آموخت به تاریخ====<br /> شعر منتخبی که غلامرضا طریقی برای پرونده عاشورایی ایبنا انتخاب کرده است&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.ibna.ir/fa/tolidi/294752/|عنوان = ای آنکه تن سرخ تو آموخت به تاریخ |ناشر = ایبنا|تاریخ بازدید =|تاریخ = ۳ شهریور ۱۳۹۹}}&lt;/ref&gt;.<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; بردند پس از آنکه بریدند بدن را&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; هفتاد و دو ملت سر هفتاد و دو تن را&lt;/font&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; در کوفه بشر را به ته ننگ کشاندند&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; تا شیعه بداند سبب صلح حسن را&lt;/font&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; در خانه نشستند و ندیدند ملایک&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; بر قامت سرخ تو بریدند کفن را&lt;/font&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; از سر زدن و دست زدن شرم نکردند&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; آنانکه شمردند سبک سینه زدن را&lt;/font&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; این قوم چه قومی ست که حسش نتوانست&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; از عطر تو تشخیص دهد بوی لجن را&lt;/font&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; ای آنکه تن سرخ تو آموخت به تاریخ&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; کشته شدن و زنده ی ذلت نشدن را&lt;/font&gt;<br /> :&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; ما باز همانیم که دیدیم و نمردیم &lt;/font&gt;<br /> ::&lt;span style=&quot;color:darkred&quot;&gt; در پای سواران مغول خاک وطن را&lt;/font&gt;<br /> <br /> [[پرونده:باران_اگر_ببارد.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|باران اگر ببارد]]<br /> ==آثار و کتاب‌شناسی==<br /> ===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br /> در لحن طریقی فانتزی در بافت کلام، تصاویر، مضامین می‌توان دید، کافی است کتاب '''''هر لبت یک کبوتر سرخ است''''' را باز کنی و نگاهی بیندازی:<br /> :&lt;font color=darkgreen&gt;تو «گل» شدی و نتیجه در این رقابت سخت &lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=darkgreen&gt;میان هر دو جهان، باز هم برابر شد&lt;/font&gt;<br /> در غزل «چشم زیتون»، طریقی در زوایا دقیق و خوش‌سلیقه عمل کرده؛ آن‌قدر که اکثر کلمات، تراش‌خورده و بجا می‌نماید ضمن اینکه شاعر ضمن دست یافتن به زبانی کاملاً امروزی از افتادن به ورطه سستی کلام نیز رهیده است.<br /> :&lt;font color=darkgreen&gt;سرخ یا سبز، سبز یا قرمز، ترش یا تلخ، تلخ یا شیرین؟&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=darkgreen&gt;تو خودت جای من اگر باشی، ابتدا از کدام می‌چینی؟&lt;/font&gt;<br /> از ویژگی‌های دیگر غزل‌های طریقی، توجه خاص و دقیق او به ابیات مطلع و مقطع است؛ جایی که مخاطب قرار است جذب اثر شود و جایی که مخاطب باید با لذت تمام، از متن بیرون برود؛ او اینجا نیز یک غزلسرای مسلط نشان می‌دهد:<br /> :&lt;font color=darkgreen&gt;همین که آینه‌ٔ چشم آبی‌ات تر شد&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=darkgreen&gt;به هر کویر که کردی نگاه «بندر»‌ شد&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=darkgreen&gt;سر می‌زند از کوچه ما، ماه دوباره&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=darkgreen&gt;وقت گل نی می‌رسی از راه دوباره&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=darkgreen&gt;دوباره زنده شدن، بیم جان نمی‌خواهد&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=darkgreen&gt;دو دل نباش، جنون، امتحان نمی‌خواهد&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=darkgreen&gt;کدام چشم بد آیا... کدام دست شکست؟&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=darkgreen&gt;دوباره شیشه ما را کدام مست شکست؟&lt;/font&gt;<br /> طریقی علاوه بر سطرهایی که عاشقانه و امروزی می‌نویسد، در پاره‌هایی از غزل‌هایش که به سمت زبانی مولوی‌وار می‌رود نیز نشان می‌دهد که سنت و زبان غزل را خوب می‌شناسد و اگر بخواهد می‌تواند در این‌زمینه نیز شیرین‌سرایی کند:<br /> :&lt;font color=darkgreen&gt; هم، همه‌ام سوختند، هم همه را سوختم&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=darkgreen&gt; خرمن در آتشم، آتش در خرمنم &lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=darkgreen&gt; در خودم آتش زدم، غافل از اینکه کنون &lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=darkgreen&gt; من توام و اوفتاد خون تو بر گردنم &lt;/font&gt;<br /> یکی از نکات دیگری که در غزلسرایی طریقی می‌توان به آن اشاره کرد، توجه او به صورت توأمان به بایسته‌های کلاسیک غزل و بایدهای امروزی شعر است و بارزترین جلوه این توجه، عبور از تک‌بیت سرایی و برقراری ارتباط عمودی در غزل است و همان‌طور که پیش از این گفته شد، این ارتباط در برخی غزل‌ها به ایجاد فرم نیز منجر می‌شود&lt;ref name=&quot;ویستا&quot;/&gt;.<br /> {{شعر|سبک= color:darkblue}}{{ب|به بر و بحر نخواهی دید کسی چنین که منم آتش|دو سوم بدنم آب است، تو سوم بدنم آتش}}<br /> {{ب|نهنگ شعله‌وری هستم که می‌توانم اگر باشی|میان آبی اقیانوس محیط را بزنم آتش‏}}<br /> {{ب|چه کرده داغ تو با قلبم که با تپیدن این کوره|رسوخ کرده به جای خون، به پاره‌های تنم آتش؟}}<br /> {{ب|چه کرده‌ای که منِ آرام میان پیلهٔ ابریشم|چو اژدها شوم و یکسر بریزد از دهنم آتش؟}}<br /> {{ب|چه دوزخی است حیات من که روز واقعه هم حتی|بعید نیست که چون ققنوس، برآید از کفنم آتش}}<br /> {{ب|نه شیخم و نه ز صنعانم، جوان کافر زنجانم|که چشم خیره‌سری انداخت میان پیرهنم آتش‏}}<br /> {{ب|زهی زبان پر از قندی، که سوخت جان مرا چندی|نداد آب حیات اما، نهاد در سخنم آتش}} {{پایان شعر}}<br /> <br /> [[پرونده:با_یاد_شانه‌های_تو.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|با یاد شانه‌های تو]]<br /> <br /> ===کارنامه و فهرست آثار===<br /> ====دفتر اشعار====<br /> *'''آن‌قدر پرم از تو که کم مانده ببارم'''<br /> *'''هر لبت یک کبوتر سرخ است'''<br /> *'''جهان غزلی عاشقانه است''' <br /> *'''به جهنم''' <br /> *'''ایمان بیاورید به تمدید فصل سرد''' <br /> *'''گزینه‌ غزل''' <br /> *'''آکواریوم'''(ترجمه اشعار نصرت کسمنلی) <br /> *'''باران اگر ببارد'''(مجموعه ترانه) <br /> *'''شلتاق'''<br /> <br /> [[پرونده:به_جهنم.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|به جهنم]] <br /> ====گزیده====<br /> *'''با یاد شانه‌های تو'''<br /> *'''با یاد شانه های تو و سفید تو''' <br /> *'''سیاه من گزیده هایی''' <br /> <br /> ====ترجمه====<br /> *'''آکواریوم'''<br /> [[پرونده:آکواریوم.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آکواریوم]] <br /> <br /> ====تحقیق و گرد آوری====<br /> *'''اما تو را ای عاشق انسان کسی نشناخت'''<br /> <br /> [[پرونده:گزیده_غزل.jpeg |220px|thumb|بندانگشتی|چپ|گزیده غزل]]<br /> ====در دست انتشار====<br /> *'''سیر تحلیلی غزل پس از نیما'''<br /> *'''چهل'''<br /> <br /> [[پرونده:جهان_غزلی_عاشقانه_است.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جهان غزلی عاشقانه است]]<br /> ===بررسی چند اثر===<br /> طریقی، هم در جغرافیای مکانی و هم در جغرافیای ادبی، همشهری [[منزوی]] است به‌گونه‌‌ای که ناخودآگاه مخاطبش را به یاد [[منزوی]] می‌اندازد؛ وی تا آنجا از منزوی متأثر است (تأثری خودآگاهانه و نه از قبیل تقلید ناشیانه) که در لحن، بسامد کلمات، تصاویر و از همه مهم‌تر نگاه او می‌توان رد غزل‌های [[منزوی]] را پیدا کرد اما از دیگر سو به دلایلی که مخاطب و روزگار او برایش رقم زده‌اند به‌سمت زبانی گرویده که نسل او با آن صمیمی‌تر هستند و این زبان خواه‌ناخواه گاهی به فانتزی نزدیک می‌شود؛ فانتزی در بافت کلام، تصاویر، مضامین، موسیقی و...<br /> <br /> [[پرونده:هر_لبت_یک_کبوتر_سرخ_است.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|هر لبت یک کبوتر سرخ است]]<br /> ====&lt;font color=red&gt;«'''هر لبت يک كبوتر سرخ است'''»&lt;/font&gt;====<br /> نخستين مجموعه شعر ۸۰‌ صفحه‌ای طریقی که تعدادی از آثار دفتر '''''آن‌قدر پرم از تو که کم مانده ببارم''''' شاعر را نیز دردل خود دارد را می‌توان یک مجموعه غزل دانست به ۲ دلیل؛ اول اینکه تعداد رباعی‌ها و دوبیتی‌های آن، چندان زیاد نیست و دوم اینکه نگاه تغزلی طریقی در تمامی آثارش جاری است و این یکی از ویژگی‌های بارز طریقی به‌عنوان یک غزلسرا است&lt;ref name=&quot;ویستا&quot;/&gt;.<br /> در يكي از غزل‌هاي اين مجموعه مي‌خوانيم:<br /> :&lt;font color=purple&gt;جا می‌خورد از تردی ساق تو پرنده!&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;ايمان منی - سست و ظريف و شكننده!&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=purple&gt;هم، چون كف امواج «خزر» چشم‌گريزی&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;هم، مثل شكوه سبلان خيره‌كننده!&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=purple&gt;می‌خواست مرا مرگ دهد آن كه نهاده‌ست&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;بر خوان لبان تو، مربای كشنده!&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=purple&gt;چون رشته‌ٔ ابريشم قاليچه‌ٔ شرقی ست&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;بر پوست شفاف تو رگ‌های خزنده!&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=purple&gt;غير از تو كه يك شاخه‌‌ٔ گل بين دو سيبي&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;چشم چه كسي ديده گل ميوه دهنده!؟&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=purple&gt;لب‌های تو اندوختهٔ آب حيات است&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;اسراف نكن اين همه در مصرف خنده!&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=purple&gt;ای قصهٔ موعود هزار و يكمين شب&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;مشتاق تو هستند هزاران شنونده&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=purple&gt;افسوس كه چون اشک، توان گذرم نيست&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;از گونه‌ٔ سرخ تو – پل گريه و خنده -!&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=purple&gt;عشق تو قماری‌ست كه بازنده ندارد&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt; ای دست تو پيوسته پر از برگ برنده!&lt;/font&gt;<br /> شعرهای اين كتاب همه در قالب غزل و در مضامين عاشقانه و اجتماعي سروده شده‌اند. عاشقانه‌های اين كتاب، برخوردار از لطافتی شگفت در زبانی كاملاً امروزی است. همچنين طريقی، شاعر تصويرسازی است.<br /> :&lt;font color=purple&gt;اگر منعم كند دين از شراب خون گيرايت&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;دو فنجان قهوه مي‌نوشم، به ياد مردمک‌هايت&lt;/font&gt;<br /> ويژگي‌ اصلي تمامي اين غزل‌ها، طنز است. «گل ميوه دهنده»، «زمستان است»، سياهم كن»، «برف و تنور»، «كليد روی در»، «ماه بوس»، «مولوی چرخان» و اين نيمه غزل، عنوان برخي از شعرهای اين مجموعه است.<br /> <br /> ====&lt;font color=red&gt;«'''آن‌قدر پرم از تو که کم مانده ببارم'''»&lt;/font&gt;====<br /> مجموعه ۸۰‌ صفحه‌ای طریقی که تعدادی از آثار دفتر '''''آن‌قدر پرم از تو که کم مانده ببارم''''' شاعر را نیز دردل خود دارد را می‌توان یک مجموعه غزل دانست به ۲ دلیل؛ اول اینکه تعداد رباعی‌ها و دوبیتی‌های آن، چندان زیاد نیست و دوم اینکه نگاه تغزلی طریقی در تمامی آثارش جاری است و این یکی از ویژگی‌های بارز طریقی به‌عنوان یک غزلسرا است.<br /> <br /> ====&lt;font color=red&gt;«'''باران اگر ببارد'''»&lt;/font&gt;====<br /> کتاب '''''باران اگر ببارد''''' مجموعه تصنیف ها و ترانه هایی ست که برخی از آنها بر اساس ملودی نوشته شده و به اقتضای ملودی از اصول عروض و قالب بیرون آمده اند. گاهی زبان نیز به اقتضای خواست آهنگساز فضایی خاص داشته که در شعر من معمول نیست. <br /> <br /> [[پرونده:کتاب-ایمان-بیاورید-به-تمدید-فصل-سرد.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|ایمان بیاورید به تمدید فصل زرد]]<br /> ====&lt;font color=red&gt;«'''ایمان بیاورید به تمدید فصل زرد'''»&lt;/font&gt;====<br /> از ابتدای مجموعه، نه‌تنها یک‌نوع عمد در بسیاری از کارها مشهود است، بلکه از آن طرف، یک‌نوع از دست در رفتن و بی‌اختیاری غیرشاعرانه هم که شباهتی به ناخودآگاه الهامی ندارد، بر بخشی از این دفتر حاکم است. به اشعار بین طنز و جدیت این دفتر نگاه کنید؛ انگار قصد دارند مخاطب را در بلاتکلیفی و در حال معلق نگاه دارند؛ اشعاری که گاه از بس بار طنزش پُررنگ است، ناخواسته شعر طنز می‌شود، در صورتی که قصد شاعر، نوگرایی در کار از طریق جدی‌نگرفتن و دست‌انداختن دنیاست&lt;ref name=&quot;وطن&quot;/&gt;: <br /> :&lt;font color=purple&gt;رنگین‌کمان به پیروی از ابروان تو&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;پیوسته در تصور من نوک‌‌مدادی است&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=purple&gt;کوه‌کندن جواز می‌خواهد&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;دوره کارهای دفتری است&lt;/font&gt;<br /> عنوان کتاب، بهترین و مشهورترین و آخرین عنوان کتاب فروغ است: '''''ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد'''''. عنوانی که غلامرضا طریقی برای این دفتر شعرش انتخاب کرده می‌خواسته علاوه بر جدیت کار [[فروغ فرخ‌زاد| فروغ]]، نگاه طنزگونه خود به دنیا را نیز کنار هم بگذارد و تضاد و پارادوکس ایجا کند یا می‌خواسته کتابی را که فکاهی نیست، فکاهی معرفی کند؟! یعنی ناشی‌گری‌ها، ظواهر را اینگونه نشان می‌دهد، نه اینکه واقعیت چنین است&lt;ref name=&quot;وطن&quot;/&gt;!<br /> :&lt;font color=purple&gt;گفتم بس است زخم زبان بیشتر زدی&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;با چسب زخم بر لب من ضربدر زدی&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=purple&gt;با اینکه با تو زندگی نوح هم کم است&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;بی‌تو همین دو نصف نفس هم زیادی است&lt;/font&gt;<br /> طنز را چنان استادانه در کل یک شعر به‌ظاهر یا واقعاً جدی، چنان شوخ و شنگ بپیچد و بپیچاند که مخاطب آن را شادمانه بپذیرد، چرا که توانسته تناسب‌ها را در آن رعایت کرده و دچار افراط و تفریط نشود&lt;ref name=&quot;وطن&quot;/&gt;.<br /> {{شعر|سبک= color:darkblue}}{{ب|با یاد شانه‌های تو سر آفریده است|ایزد چقدر شانه‌به‌سر آفریده است}}<br /> {{ب|معجون سرنوشت مرا با سرشت تو|بی‌شک به شکل شیر و شکر آفریده است}}<br /> {{ب|پای مرا برای دویدن به سوی تو|پای تو را برای سفر آفریده است‏}}<br /> {{ب|لبخند را به روی لبانت چه پایدار|اخم تورا چه زودگذر آفریده است}}<br /> {{ب|هر چیز را که یک سر سوزن شبیه توست|خوب آفریده است اگر آفریده است}}<br /> {{ب|تا چشم شور بر تو نیفتد هر آینه|آیینه را بدون نظر آفریده است}}<br /> {{ب|چون قید ریشه مانع پرواز می‌شود|پروانه را بدون پدر آفریده است‏}}<br /> {{ب|می‌خواست کوره در دل انسان بنا کند|مقدور چون نبود جگر آفریده است‏}}<br /> {{ب|غیر از تحمل سر پرشور دوست نیست|باری که روی شانهٔ هر آفریده است»‏}}{{پایان شعر}}<br /> <br /> ====&lt;font color=red&gt;«'''هر لبت یک کبوتر سرخ است'''»&lt;/font&gt;====<br /> در مجموعه کتاب‌های شعر امروز جای می‌گیرد. مجموعه‌ای که سعی دارد با ارج نهادن به تلاش و تکاپوی شاعران جوان و انتشار آثارشان، فضا را برای ایجاد خلاقیت و نوآوری در شعر مهیا‌ کند. این نخستین مجموعه شعر غلامرضا طریقی شاعر زنجانی است. همه شعرهای کتاب در قالب غزل سروده شده و دارای مضامین عاشقانه و اجتماعی هستند. غلامرضا طریقی در همه غزل‌های این مجموعه، همواره در پی نوآوری و ایجاد زبانی تازه و امروزی بوده است. «زمستان است»، «سیاهم کن»، «برف و تنور»، «کلید روی در»، «ماه بوس»، «مولوی چرخان»، «این نیمه غزل «و «یک جفت قلب تپیده» برخی از عناوین شعرهای موجود در کتاب هستند. به طور کلی کتاب دارای پنجاه و سه غزل است که نوعی رندانگی در همه شعرها ، به عنوان یکی از ویژگی‌های برجسته دیده می‌شود. طریقی در مجموعه شعر '''''هر لبت یک کبوتر سرخ است'''''، گاه نیز از زبان امروزی فاصله گرفته و به زبان غزل‌های کلاسیک عرفانی نزدیک می‌شود.<br /> <br /> [[پرونده:شلتاق.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|شلتاق]]<br /> ====&lt;font color=red&gt;«'''شلتاق'''»&lt;/font&gt;====<br /> مهم‌ترین نكته‌ٔ '''''شلتاق''''' این است كه از بلوغ غزلسرایی نام‌آشنا خبر می‌دهد&lt;/font&gt; &lt;ref name=&quot;شلتاق&quot;/&gt;. مجموعه‌ای كه بیش از آن‌كه مبتنی بر «توصیف» هستی باشد، به «تحلیل» هستی متوجه است و البته اصرار و تكاپویی هم ندارد كه در سراسر این مواجهه، پاسخی ارائه كند؛ گاهی درباره چیستیِ بودن می‌پرسد، گاهی به چونی آن می‌اندیشد، گاهی در چندی‌اش می‌آویزد&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://article.tebyan.net/367815/|عنوان = نگاهی به مجموعه شعر «شلتاق» اثر غلامرضا طریقی|ناشر = تبیان|تاریخ بازدید =|تاریخ = ۸ مرداد ۱۳۹۶}}&lt;/ref&gt;.‬ طریقی در این مجموعه حتی عاشق بالغ‌تری‌ست كه خوانش‌های متمایزتری از عشق ارائه می‌دهد. نكته‌ٔ دیگر اینكه در روزگاری كه برخی غزل‌سرایان، صرفاً به ذكر اسم [[حسین منزوی]] در آثارشان بسنده كرده‌اند، تلاش طریقی برای تاسی از رسم [[حسین منزوی|منزوی]] مشهود است؛ خوانش عاشقانه هستی. و جالب اینكه انگار اصرار دارد مدام [[حسین منزوی]] را یادآوری كند؛ بدون اینكه سطرهای تلمیح‌وارش از متن بیرون بزند. از محتوا و ماهیت كه بگذریم، طریقی در '''''شلتاق''''' دارد امكاناتی تازه را مزمزه می‌كند كه قبلا در برخی غزل‌هایش جوانه زده بود و حالا دارد كم‌كم قد می‌كشد. تنوع وزنی مجموعه كم‌نظیر است و مهم اینكه حتی در چند تجربه تازه‌ٔ موفق، موسیقی كاملاً متناسب است؛ اگر كسی با تجربه‌های قبلی طریقی آشنا باشد متوجه می‌شود كه زبان او در '''''شلتاق''''' دارد پوست می‌اندازد و سعی می‌كند در عین اینكه محدود نمی‌ماند، درست و جان‌دار باشد. او در عین اینكه پرهیزی در استفاده از كاربردهای زبانی كلاسیک ندارد، در بهره‌بردن از واژگان، تركیبات و اصطلاحات تازه هم تردید نمی‌كند. توجه طریقی به استفاده بجا از آرایه‌ها و خصوصاً جناس، كاملا بارز است؛ اگرچه همیشه عریان نیست. و این استفاده، گاهی به اجرا در متن هم منجر می‌شود:<br /> :&lt;font color=purple&gt; آری هدف هر دو فقط خورد و خوراک است&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt; اما روش كفتر و كفتار یكی نیست&lt;/font&gt;<br /> با اینكه طریقی در این مجموعه محتواگرتر شده، تصاویر تاثیرگذار در '''''شلتاق''''' كم نیست؛ تصاویری كه گاهی مهیب و وحشتناكند:<br /> :&lt;font color=purple&gt; عشق است و مشت درشتش، من هستم و زیر مشتش&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt; گونه به گونه پكیدن، دندان به دندان شكستن&lt;/font&gt; &lt;ref name=&quot;شلتاق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://article.tebyan.net/367815/|عنوان= نگاهی به مجموعه شعر «شلتاق» اثر غلامرضا طریقی|ناشر= تبیان|تاریخ انتشار= ۸ مرداد ۱۳۹۶|تاریخ بازدید= }}&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> ==نوا، نما، نگاه==<br /> ===خواندنی و شنیداری و تصویری و قطعاتی از کارهای وی (بدون محدودیت و براساس جذابیت نمونه‌های شنیداری و تصویری انتخاب شود)===<br /> <br /> ==جستارهای وابسته==<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی =طریقی|نام = غلامرضا|عنوان = آکواریوم|ناشر = نیماژ|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۵|شابک= ۹۷۸-۶۰۰-۳۶۷-۲۰۹-۳}} <br /> <br /> ==پیوند به بیرون==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%AA%D9%88_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D9%85%D8%B1%D8%AF&diff=47325 2022-06-20T09:36:06Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> |عنوان = تو در قاهره خواهی مرد<br /> |تصویر = [[پرونده:You_Will_Die_In_Cairo.jpg|220px]]<br /> |اندازه تصویر = <br /> |زیرنویس تصویر = <br /> |نویسنده = [[حمیدرضا صدر]]<br /> |تصویرگر = <br /> |طراح جلد = <br /> |زبان = فارسی<br /> |مجموعه = <br /> |موضوع = رمان تاریخی<br /> |سبک = <br /> |ناشر = زاوش<br /> |ناشر فارسی =<br /> |محل انتشارات = تهران<br /> |تاریخ نشر = بهار ۱۳۹۳<br /> |تاریخ نشر فارسی=<br /> |محل ناشر فارسی =<br /> |نوع رسانه = <br /> |صفحه = <br /> |شابک = <br /> |پس از = <br /> |پیش از = <br /> }}<br /> <br /> '''تو در قاهره خواهی مرد''' رمانی تاریخی به قلم [[حمیدرضا صدر]] است. کتاب در بهار ۱۳۹۳ توسط نشر زاوش منتشر می‌شود تا آنچنان بر مخاطب تاثیر بگذارد که تنها پس از سه هفته به چاپ دوم برسد. از این کتاب در هشتمین [[جایزه ادبی جلال آل‌احمد]] تقدیر شده است.<br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> تو در قاهره خواهی مرد، روایتی است از زندگی آخرین شاه ایران. کتاب سیر خودش را از مرگ ملک فاروق پادشاه مصر آغاز می‌کند، از پیچ و ‌خم‌های تاریخی سرگذشت پهلوی دوم عبور می‌کند و سرانجام محمدرضا شاه را با ترس، راز اصلی داستان، به مقصد پایانی‌اش یعنی قاهره می‌رساند. آنجاست که صدر می‌گوید: «تو در قاهره خواهی مرد!».{{سخ}}<br /> جنبهٔ تاریخی و مستند این اثر پررنگ‌تر از جنبهٔ داستانی آن است و اِشراف نویسنده به تاریخ‌ها و وقایع، اصالتی تاریخی به آن بخشیده. خواننده با ورق زدن کتاب و پیش رفتن با اتفاقات داستان، به خصوصی‌ترین لحظات روزگار پهلوی دوم سرک می‌کشد و می بیند چگونه یک انسان، حتی در پناه قدرت، چون انسان‌های دیگر ترسی جانکاه در وجودش است. خواننده می‌بیند که ویژگی‌های انسانی چگونه بر رفتار پادشاه با اطرافیانش تاثیر می‌گذارد. نویسنده برای کشف راز پادشاه، آن هم از زبان خودش، خواننده را به اعماق قلبش می‌کشاند تا مسافر این داستان، نه تنها شاهد یک خودافشایی تاریخی باشد، بلکه ناخواسته اطلاعاتی دقیق و مستند از آن روزگار را در بطن متن دریابد. اطلاعاتی که صدر، آن‌ها را هم با تجربهٔ‌ زندگی در آن روزگار به دست آورده است و هم با سال‌ها تحقیق و پژوهش در این باره در کتابخانهٔ مجلس و کتابخانهٔ ملی.{{سخ}}<br /> تقدیر شدن این کتاب در بخش مستندات [[جایزهٔ جلال آل‌احمد|جایزه ادبی جلال آل‌احمد]] تأییدی بر این ویژگی منحصر به‌ فرد است. نقطه‌ٔ مثبت و عطف کار، انتخاب یک الگوی روایتی جدید یعنی روایت دوم‌شخص است. جرئت نویسنده ما را مشتاقانه به این دعوت می‌کند که در لحظاتی که پادشاه، سطر به سطر، خودش را افشا می‌کند؛ گوشی شنوا برای او باشیم.<br /> <br /> ==برای آنان که می‌خواهند با او به قاهره بروند==<br /> ===تقدیم به یک مهندس ارتشی زمان شاه===<br /> صدر کسی است که تکبرِ از بالا به پایین را همیشه لمس کرده است و با جرئت تمام نوشته‌اش را به کسی تقدیم می‌کند که اگر این کتاب را می‌خواند، او را مواخذه می‌کرد. به مهندس ارتش زمان شاه، پدرش. صدر می‌گوید این کتاب را در نقد قدرت نوشتم، در حالی که حال و هوایش را در خانواده و فامیل زندگی کرده‌ام؛ نمونه‌اش عموی پدرم، صدرالاشراف، نخست وزیر وقت سال ۱۳۲۵.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.bartarinha.ir/fa/news/376002/%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84|عنوان = حمیدرضا صدر، اشراف‌زاده‌ای از جنس فوتبال}}&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:Teror shah.jpg |220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''محمدرضا شاه، پس از ترور نافرجام'''&lt;/center&gt;]]<br /> ===داستان آخرین پادشاه ایران از چه قرار است؟===<br /> داستان از نوروز ۱۳۴۴ و لحظه‌ای که محمدرضا در کاخ مرمر مورد سوءقصد قرار می گیرد آغاز می‌شود. سوژهٔ اصلی داستان همین ترسی است که گریبان پادشاهی را گرفته است که در دید مردم، نماد قدرت است. همگام شدن این ترس با مرگ ملک فاروق برای مخاطب، آن را پررنگ‌تر می‌کند. با فلش‌بک‌ها و فلش‌فوروارد‌های داستان، مخاطب هم کودکی و تاج‌گذاری شاه را می‌بیند و هم تنهایی و سقوط او را و در نهایت آخرین پادشاه ایران، همراه با ترس همیشگی خود، یعنی تنهایی و مرگ در قاهره خواهد مرد. این داستان چون یک فیلم سینمایی تاریخی به جلو و عقب می‌رود و در دویست صفحه سرگذشت شاه را روایت می کند.<br /> ===تاریخ این‌بار راست می‌گوید، دلیل شهرت کتاب===<br /> دلیل شهرت این کتاب، اطلاعات تاریخی مناسبی است که از دورهٔ پهلوی دوم ارائه می‌دهد و به نظر می‌رسد حمیدرضا صدر پژوهش‌های میدانی گسترده‌ای برای نوشتن این کتاب کرده باشد. به گفتهٔ خود نویسنده، او به مدت سه سال منابع و مآخذی را كه دربارهٔ اين موضوع در كتابخانهٔ مجلس شورای اسلامی، آرشيو ملی و آرشيو قوهٔ قضاييه وجود داشته مطالعه کرده است.&lt;ref name = &quot;سرپوش ۹۶&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.sarpoosh.com/politics/domestic-policy/domestic-policy960403345.html|عنوان = مشروطه نتوانست در ایران رشد پیدا کند}}&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:Hamidreza_sadr_2.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''حمیدرضا صدر'''&lt;/center&gt;]]<br /> ===چرا با این کتاب هم‌مسیر شوم؟===<br /> {{بلی}} &lt;font color = &quot;purple&quot;&gt;اطلاعات تاریخی دقیق در دل یک داستان و توجه به جزئیات.&lt;/font&gt; {{سخ}}<br /> {{بلی}} &lt;font color = &quot;purple&quot;&gt;الگوی روایت دوم‌شخص، نه‌ تنها کیفیتی متفاوت را به ارمغان آورده است بلکه برای رمان‌های تاریخی، زوایهٔ دید کم‌تر استفاده‌شده‌ای است.&lt;/font&gt;{{سخ}}<br /> {{بلی}} &lt;font color = &quot;purple&quot;&gt;مخاطب همواره به صورتی سیال در ذهن آخرین پادشاه ایران، لحظه‌ به‌ لحظه با او همراه می‌شود.&lt;/font&gt;{{سخ}}<br /> {{بلی}} &lt;font color = &quot;purple&quot;&gt;مخاطب به دریافتی روان‌شناختی از محمدرضا پهلوی می‌رسد.&lt;/font&gt; <br /> ===اگر اینگونه‌ای، این کتاب را بخوان===<br /> به نظر می‌آید علاقه‌مندان کتاب‌های تاریخی - خصوصا تاریخ معاصر ایران - مخاطبان اصلی این کتاب باشند که احتمالاً بعد از خواندن این اثر تجربهٔ خوشایندی را نیز پشت سر خواهند گذاشت، چرا که همان‌طور که گفته شد، این اثر روایتی پرجزئیات (به لحاظ تاریخی) از زندگی محمدرضا پهلوی در اختیار خواننده می‌گذارد.&lt;ref name = &quot;بمباران&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.honaronline.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-8/57562-%D8%AA%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8|عنوان = تو در قاهره خواهی مرد و بمباران اطلاعاتی / نگاهی به اولین رمان حمیدرضا صدر}}&lt;/ref&gt;<br /> ==برای آنان که تا قاهره یک بار آمده‌اند== <br /> ===نام‌گذاری آخرین تاج‌دار ایران===<br /> [[پرونده:Sadr_va_jalal_2.JPG |220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''حمیدرضا صدر در هشتمین دوره جایزه جلال آل‌احمد'''&lt;/center&gt;]]<br /> صدر دربارهٔ نام این کتاب می‌گوید:<br /> «عنوان نخست این رمان «&lt;font color=&quot;Aqua&quot;&gt;تهران ۴۴&lt;/font&gt;» بود و پس از مدتی نام «&lt;font color=&quot;Blue&quot;&gt;یک سال با شاهنشاه&lt;/font&gt;» را برای آن برگزیدم و البته پس از مدتی و با مشورتی که از دوستانم گرفتم، نام &lt;font color=&quot;DarkBlue&quot;&gt;«تو در قاهره خواهی مرد»&lt;/font&gt; را برایش انتخاب کردم. گمان می‌کنم این نام بار داستانی بیشتری به کتابم می‌دهد.»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://22bahman.ir/show.php?page=post&amp;id=12239|عنوان = «تو در قاهره خواهی مرد»، رمانی دربارهٔ پهلوی دوم}}&lt;/ref&gt; <br /> ===جلسات نقد و بررسی===<br /> تا به حال جلسات نقد و بررسی‌ بسیاری برای «تو در قاهره خواهی مرد» برگزار شده است؛ نظیر جلسهٔ نقدی در برنامهٔ گالری «آس» تهران از سلسله ‌نشست‌های حوزهٔ نقد و نظر به مدیریت دکتر «کامران هروی»، به تاریخ شانزده مرداد هزار و سیصد و نود شش.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.shabakehiranian.ir/news/details/27828/%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%C2%AB%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%B1%C2%BB-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%DB%8C-%C2%AB%D8%A2%D8%B3%C2%BB-%D8%AA%D9%87|عنوان = آثار دکتر «حمید رضا صدر» در گالری «آس» تهران نقد و بررسی می‌شود}}&lt;/ref&gt;<br /> ===سبک کتاب===<br /> این رمان برهم‌زننده‌ٔ شیوه‌های کلاسیک روایت است چرا که همواره مخاطب عادت دارد تا با حوادث بیرونی فارغ از نگاه شخصیت‌ها و صدای درون آنان، داستان را بخواند. اما در این کتاب اگرچه حجم اتفاقات به عنوان حوادث بیرونی زیاد است اما نوع ارتباطشان با هستهٔ مرکزی رمان و نوع روایت آن باعث جذب خواننده و پرررنگ‌شدن خط داستانی می‌شود.{{سخ}}<br /> در واقع رمان ماهیتی پازل‌وار دارد. قطعات این پازل که در قالب انعکاسات ذهنی شخصیت اصلی نمود پیدا می‌کند، در نهایت هریک در جای خود نشسته و تصویر مورد نظر نویسنده را تشکیل می‌دهند. تصویری که از آن می‌توان به دریافتی روانشناختی از شخصیت شاه رسید. البته حمیدرضا صدر که همواره در تحلیل‌هایش جنبه‌های جامعه‌شناختی را نیز از نظر دور نمی‌دارد، در این رمان نیز کوشیده نحوهٔ پرداختنش به پاره‌ای از وقایع و رخدادهای دورهٔ مورد نظرش با چنین رویکردی باشد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://old.alef.ir/vdccp4qi42bqix8.ala2.html?228058|عنوان = پا به پای محمدرضا شاه}}&lt;/ref&gt;<br /> ====شخصیت‌پردازی====<br /> [[پرونده:Jasad shah.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''محمدرضا شاه، در نقطهٔ پایان'''&lt;/center&gt;]]<br /> شخصیت اصلی این داستان محمدرضا شاه پهلوی است. هستهٔ مرکزی آن، ویژگی‌های شخصیت متزلزل و دوگانهٔ آخرین شاه ایران است.این کتاب از شاهی می‌گوید که همیشه در حال ترسیدن از ترور است. ترسی که ازخصوصی‌ترین لایه‌های زندگی‌اش تا روابطش با درباریان و اطرافیان رخنه کرده است. صدر در این باره می‌گوید: <br /> :«محمدرضا شاه شخصی ترسو بود که توهم قدرت داشت و اطرافیانش هم به این موضوع معترف بودند. مطمئنم انتشار این کتاب به مذاق سلطنت‌طلبان خوش نمی‌آید و «تو در قاهره خواهی مرد» به یقین با واکنش آن‌ها روبه‌رو خواهد شد. من زندگی‌نامه‌های زیادی خوانده‌ام و از آنجایی که فروپاشی پهلوی می‌توانست دستمایهٔ نگارش یک رمان جذاب قرار بگیرد، این کتاب را نوشته‌ام.»&lt;ref name = &quot;خبر آنلاین ۹۳&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.khabaronline.ir/news/349930/%D8%AA%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%BA-%D9%85%D|عنوان = تو در قاهره خواهی مرد / حمیدرضا صدر به سراغ محمدرضا شاه رفت}}&lt;/ref&gt; <br /> از نظر او، آخرین شاه ایران بیش از هر چهرهٔ تاریخی دیگری قابلیت دستمایه‌شدن برای روایت در رمان‌های تاریخی دارد. بی‌گمان تناقضی که از این چهرهٔ تاریخی برمی‌خیزد برای هر مخاطبی جذاب است. ثروت و قدرتی در دست، ترس و هراسی همیشگی در قلب.&lt;ref&gt;{{پک|صدر|۱۳۹۳|ک = تو در قاهره خواهی مرد}}&lt;/ref&gt;<br /> ====پرهیز عامدانه از ترسیم زنان====<br /> اگر کتاب‌های حمیدرضا صدر را بررسی کنیم، چه در همین کتاب «تو در قاهره خواهی مرد» و چه در کتاب «[[سیصد و پنج روز]]»، می‌بینیم صدر در ترسیم نقش زنان نکوشیده است و مخاطب هیچ دیدی از ذهنیت این نویسنده از زنان ندارد. وی در مصاحبه‌ای، در جواب به سوالِ پس زنان کجای روایت‌های تو هستند، گفت: <br /> :«&lt;font color=&quot;MediumBlue &quot;&gt;كلا در ترسيم زنان در تاريخ عامدانه پرهيز مي‌كنم و در كتاب «تو در قاهره خواهي مرد» نيز اين رويكرد وجود دارد. زيرا به نظرم پرداختن به زنان، خواننده را درگير حوزهٔ مسائل اخلاقي مي‌كند. &lt;/font&gt;»&lt;ref name = &quot;سرپوش ۹۶&quot;/&gt;<br /> ====حمیدرضا صدر می‌خواهد زمان را به کاغذ منتقل کند====<br /> این کتاب با جملات کوتاه و اطلاعات تاریخی فراوانی که در اختیار خواننده قرار می‌دهد، در چند فصل کلی از پیش از بهار ۱۳۴۴ تا پس از ز زمستان ۱۳۴۴ تنظیم شده است. هر فصل روزشماری است که اتفاقات آن روز را با نگاه کسانی که در اطراف محمدرضا شاه هستند و دلواپسی‌ها و هراس‌های شخصی او به پیش می‌برد.{{سخ}}<br /> در مصاحبه‌ای که با نویسندهٔ این کتاب شده است، گفته است ارقام و اعداد برایش بسیار مهم هستند. رشته‌اش ریاضی بوده است و اقتصاد خوانده و گویی به خواننده کد می دهد. اگرچه برخی به این شیوه معترض شده‌اند، اما این شیوه و روشی است که صدر دوست می‌دارد. برای حمیدرضا صدر، تاریخ و اعداد و ارقام جزئی از دل‌مشغولی‌های او است. صدر می‌گوید به نظر من، بدون رجوع به تاریخ، در قبال امروز و اکنون، یک ناظر صرف خواهیم بود نه چیزی بیش از این. شاید یکی از مشکلات ما هم این است که خیلی فراموشکاریم و از تاریخ درس نمی‌گیریم. &lt;ref name = &quot;سرپوش ۹۶&quot;/&gt;<br /> ====زبان گزارشگری فوتبالی صدر، عامل جذاب روایت رمان تاریخی====<br /> [[پرونده:Hamidreza_sadr_3.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''مردی از جنس فوتبال'''&lt;/center&gt;]]<br /> الگوی روایتی در این رمان زاویهٔ دید دوم‌شخص مفرد است و زبان گزارشگری، آن هم به صورت سیال، ابزاری شده است تا با آن بتوان به ذهن محمدرضا سرک کشید و به صدای وجدان فردی شخصیت اصلی داستان پرداخت. داستان‌گویی از زبان یک شخصیت تاریخی سهل و ممتنع است. سهل از این نظر که گره‌های داستانی، فرازها و فرودها و حتی شخصیت‌پردازی برای مخاطب و حتی نویسنده تا حد زیادی آشنا و فاش است؛ اما ممتنع است چرا که ساختن بستری جدید از روایت و خلاقیت و زاویهٔ دید جدید، کار را سخت می‌کند. بنا بر گفتهٔ حمیدرضا صدر، کتاب‌های فوتبالی‌اش نیز با تاریخ فوتبال مرتبطند. حرف‌هایش در تلویزیون هم همیشه با چند مثال تاریخی همراه است؛ یعنی زمینه و پایهٔ آن بحث‌ها نیز تاریخ است. تاریخ دغدغه‌اش است. به‌ویژه زندگی شخصیت‌های بزرگ جوامع بشری که توام با اتفاقات عجیب و غریب بوده و خود آن‌ها قدرت زیادی داشته‌اند، همیشه برای او جالب بوده است. &lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.aftabir.com/news/article/view/2014/04/23/240605|عنوان = شخصیت اصلی، محمدرضا شاه است / حرفهای حمیدرضا صدر درباره جهش از فوتبال به سیاست}}&lt;/ref&gt;<br /> ===الهام از یونایتد نفرین‌شده===<br /> به گفتهٔ حمیدرضا صدر، این نویسنده مدت‌ها در فکر نوشتن رمانی بر اساس واقعیت‌های تاریخی و وقایع بوده و پس از ترجمهٔ کتاب یونایتد نفرین شده، نوشتهٔ دیوید پیس که درباره‌ٔ زندگی «برایان کلاف» مربی جنجالی فوتبال انگلیس بود، به فکر نوشتن رمانی تاریخی افتاده است. رمانی با زبان گزارشگری در نقد قدرت!&lt;ref name = &quot;خبر آنلاین ۹۳<br /> &quot;/&gt;<br /> ===کتابی که پس از سه هفته به چاپ دوم رسید===<br /> به گفتهٔ حمیدرضا صدر، انتشارات زاوش پس از سه هفته توزیع اولیه، خبر از فروش کامل چاپ اول این کتاب داد و نشر چشمه نیز این کتاب را یکی از شش کتابی معرفی کرد که در ابتدای سال با استقبال خوبی روبرو شده‌است.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/200672/%D8%B9%D9%85%D8%B1-%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8|عنوان = عمر کوتاه «تو در قاهره خواهی مرد» در بازار کتاب}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===خشایار الوند و پیشنهادی برای مطالعهٔ آخر هفتهٔ مخاطبان کتاب===<br /> [[پرونده:Alvand.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''الوند: از خواندن «تو در قاهره خواهی مرد» جا خوردم'''&lt;/center&gt;]]<br /> خشایار الوند در حالی این کتاب را برای مخاطبان کتاب معرفی می‌کند که اذعان دارد با مطالعهٔ این کتاب جا خورده است؛ چرا که مطمعناً خودش و افراد دیگر هم حمیدرضا صدر را به عنوان منتقد سینما و فوتبال می‌شناسند. اما خواندن کتابی به قلم او، آن هم رمانی تاریخی همه را شگفت‌زده کرده است. الوند می‌گوید روایت کتاب از شاهی است که می‌ترسد و نویسنده مدام به گوشه‌های تاریک ذهنش سرک می‌کشد تا تصوری که از اطرافیان و سوءقصدکنندگانش دارد نمایان شود.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/232356/preview/|عنوان = الوند: از خواندن «تو در قاهره خواهی مرد» جا خوردم!}}&lt;/ref&gt; <br /> ===مجتبی هوشیار محبوب و بمباران اطلاعاتی===<br /> [[مجتبی هوشیار محبوب]] در گفت‌ و گویی با هنر آنلاین می‌گوید: «صدر وقتی از یک واقعهٔ خاص یا حتی یک رویداد معمولی در این کتاب می‌نویسد، حتی‌الامکان تمامی جزئیات را نیز بازگو می‌کند. این توصیفات موبه‌مو خصوصاً شامل داده‌های تاریخی می‌شود؛ داده‌های تاریخی مفصلی که بازهٔ زمانی اسفند ۱۳۴۳ تا اول فروردین ۱۳۴۵را در بر می‌گیرد. &lt;ref name = &quot;بمباران&quot;/&gt; <br /> {{جعبه گفتاورد |نقل‌قول=&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''بُرشی از رمان: {{سخ}} تو کمی بیشتر از یک دهه بعد دوباره به مصر باز خواهی گشت. به آن جا. به قاهره. به کاخ عابدین. به خیابان قصر نیل. اما نه در کسوت سلطنت. نه ولیعهد. نه در لوای شاهنشاهی. نه در جامهٔ شاهوار. نه با تاج و نه بر تخت. آن زمان نه شاه هستی و نه تاجی داری، نه تختی. آن زمان تبعیدی هستی و کسی برایت سلام نخواهد فرستاد.<br /> '''&lt;ref&gt;{{پک|صدر|۱۳۹۳|ک= تو در قاهره خواهی مرد|ص=۸}}&lt;/ref&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/center&gt;|تراز=چپ|عرض=۲۲%|رنگ پس‌زمینه=#d5fdf4}}<br /> <br /> ===دههٔ چهل دورهٔ من است===<br /> در مصاحبه‌ای که ماهرخ ابراهیم‌پور با نویسندهٔ‌ این کتاب در روزنامهٔ اعتماد داشت، حمیدرضا صدر می‌گوید:<br /> :«ابتدا بايد بگويم جان‌مايهٔ «تو در قاهره خواهی مرد» در نقد قدرت است. براي من تأليف کتاب «تو در قاهره خواهی مرد» در واقع پاسخی به پرسش‌هايی است كه در دوران كودكی‌ام اتفاق افتاده است. به همين بهانه، به مدت سه سال منابع و مآخذی را كه دربارهٔ اين موضوع در كتابخانهٔ مجلس شورای اسلامی، آرشيو ملی و آرشيو قوهٔ قضاييه وجود داشت، با دل‌مشغولی‌های خودم ورق زدم و كتاب «تو در قاهره خواهی مرد» نيز در سال ٤٢ اتفاق افتاد و تقريباً در همين حوالی زمانی كه من در آن زندگي كردم و تصويری از آن دارم كه وقتي دربارهٔ آن مي‌خوانم خيلی راحت مي‌توانم به آن رجوع كنم.<br /> :بنابراين، تحقيق در اين زمينه براي من بسيار آسان‌تر است تا اينكه بخواهم كتابی دربارهٔ يكی از پادشاهان قاجار بنويسم. بحثی كه بسيار تاريخی است و در حيطهٔ من نيست. اما دهه ٤٠ دوره‌ای است كه در آن زندگی كردم و دورهٔ من است و با اين‌كه كم‌سن‌ و ‌سال بودم اما به بعضی مسائل سياسی علاقه داشتم و مسائلی را نيز در اطرافم می‌ديدم و می‌شنيدم كه به كنجكاوی‌ام منجر می‌شد تا در فرصتی بتوانم دربارهٔ آن‌ها تحقيق كنم.&lt;ref name = &quot;سرپوش ۹۶&quot;/&gt;<br /> <br /> ===چند جمله از زبان کتاب===<br /> <br /> * &lt;font color=&quot;MediumBlue &quot;&gt; یکی از سربازان قصر تو. یکی از ملازمان کاخ تو. رضا شمس‌آبادی که انتظارت را کشیده. منتظرت بوده. در کمینت نشسته. برای صید کردنت. برای کشتنت. کشتن تو. کشتن شاه. شاهنشاه ایران. فرمانروای ایران زمین. با گلوله. گلوله… <br /> :آن سرباز اسلحه‌به‌دست اینجا است. در بیست و دوم فروردین ۱۳۴۴. در اولین روز هفته. حوالی ساعت نه صبح از کنار باغچه‌های کاخ رد شده. از کنار حوض بزرگ و فواره‌هایش خیلی سریع عبور کرده. با مسلسل مدل ام‌ث هفت در آغوشش. مسلسل را در دستان نیرومندش گرفته. انگشتانش را برای چکاندن ماشه آماده کرده. عزمی جزم برای نشانه رفتن تو. برای کشتن تو...&lt;/font&gt;<br /> <br /> * &lt;font color = &quot;DarkViolet&quot;&gt;به خود می‌گویی مگر تاریخ همیشه همین نبوده؟ مگر کاری‌ترین ضربه‌ها را خودی‌ها نزده‌اند؟&lt;/font&gt;<br /> *&lt;font color=&quot;Green&quot;&gt; تو اواخر دههٔ بعد به مصر بازخواهی گشت. به قاهره... تو زمانی بازخواهی‌ گشت که مرگ چشم در چشمت دوخته. که رخت برخواهی بست. که خواهی مُرد...&lt;/font&gt;<br /> [[پرونده:Sadr_va_jalal.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''تو در قاهره خواهی مرد،‌ شایستهٔ‌ تقدیر در هشتمین دوره جایزه جلال آل‌احمد'''&lt;/center&gt;]]<br /> ===تقدیر از کتاب===<br /> در بخش مستند‌نگاری هشتمین جشنواره جایزهٔ جلال آل احمد سال ۱۳۹۴، کتاب تو در قاهره خواهی مرد نوشتهٔ حمیدرضا صدر شایستهٔ تقدیر اعلام شد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب| نشانی = http://www.shahrvand-newspaper.ir/News:NoMobile/Main/49695/%D9%87%D8%B4%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D8%|عنوان = هشتمین جایزه ادبی جلال برگزیدگانش را شناخت}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ==اطلاعات کتاب‌شناختی==<br /> ===سفیران قاهره===<br /> کتاب تو در قاهره خواهی مرد را ابتدا نشر زاوش در ۲۶۷ صفحه در بهار ۱۳۹۳ و سپس نشر چشمه این کتاب را در همان سال در ۲۵۲ صفحه منتشر کردند.<br /> [[پرونده:To_dar_ghahere.jpg|220px|thumb|چپ|&lt;center&gt;'''«مرگ» نقش‌بسته بر جلد کتاب'''&lt;center&gt;]]<br /> ===جلد کتاب، جلب مخاطب===<br /> در انتخاب کتاب توسط مخاطب، پیش از هر چیز جلد پرمعنای آن نظر مخاطب را جلب می‌کند؛ جلد این کتاب نقشه‌ای قدیمی است از قاره آفریقا که یادآور مصر است. مصر نمادی برای افزایش ترس در مخاطب بود. ترسی که در جان شاه ایران از ابتدای کتاب با مرگ ملک فاروق و ترور شاه همسو شد و در نهایت، آخرین شاه ایران در قاهره مرد. گربه‌ای سیاه و سفید روی این نقشه واژگون شده، گربه‌ای که نماد نقشهٔ ایران است و یا حتی شاه ایران. گربه‌ای که در نهایت قدرت و سیاهی در خلوتش چون تمام انسان‌ها می‌ترسید، ترسی سفید، ترس از مرگ، کفن و فراموشی. <br /> <br /> ==جستارهای وابسته==<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی۱ = صدر|نام۱ = حمیدرضا|عنوان = تو در قاهره خواهی مرد|ناشر = نشر چشمه|شهر = تهران| سال = ۱۳۹۳}}<br /> ==پیوند به بیرون==<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.bartarinha.ir/fa/news/376002/%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84|عنوان = حمیدرضا صدر، اشراف‌زاده‌ای از جنس فوتبال|ناشر = راه برترین‌ها|تاریخ انتشار = ۰۶ شهریور ۱۳۹۵| تاریخ بازدید = ۲۵ مهر ۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.sarpoosh.com/politics/domestic-policy/domestic-policy960403345.html|عنوان = مشروطه نتوانست در ایران رشد پیدا کند|ناشر = سرپوش|تاریخ انتشار = ۱۳ تیر ۱۳۹۶|تاریخ بازدید = ۱۷ مهر ۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://www.honaronline.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-8/57562-%D8%AA%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8|عنوان = تو در قاهره خواهی مرد و بمباران اطلاعاتی / نگاهی به اولین رمان حمیدرضا صدر|ناشر = هنر آنلاین|تاریخ انتشار = ۲۸ مرداد ۱۳۹۳|تاریخ بازدید = ۱۷ مهر ۱۳۹۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.khabaronline.ir/news/349930/%D8%AA%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%BA-%D9%85%D|عنوان = تو در قاهره خواهی مرد / حمیدرضا صدر به سراغ محمدرضا شاه رفت|ناشر = خبر آنلاین|تاریخ انتشار = ۲۸ فروردین ۱۳۹۳|تاریخ بازدید = ۱۷ مهر ۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://www.shabakehiranian.ir/news/details/27828/%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%C2%AB%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%B1%C2%BB-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%DB%8C-%C2%AB%D8%A2%D8%B3%C2%BB-%D8%AA%D9%87|عنوان = آثار دکتر «حمید رضا صدر» در گالری «آس» تهران نقد و بررسی می‌شود|ناشر = شبکهٔ خبری ایرانیان|تاریخ انتشار = ۱۶ مرداد ۱۳۹۶|تاریخ بازدید = ۱۷ مهر ۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://old.alef.ir/vdccp4qi42bqix8.ala2.html?228058|عنوان = پا به پای محمدرضا شاه|ناشر = جامعهٔ خبری تحلیلی الف|تاریخ انتشار = ۰۵ خرداد ۱۳۹۳|تاریخ بازدید = ۱۷ مهر ۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.aftabir.com/news/article/view/2014/04/23/240605|عنوان = شخصیت اصلی، محمدرضا شاه است / حرفهای حمیدرضا صدر درباره جهش از فوتبال به سیاست|ناشر = آفتاب|تاریخ انتشار = ۰۳ اردیبهشت ۱۳۹۳|تاریخ بازدید = ۱۷ مهر ۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/200672/%D8%B9%D9%85%D8%B1-%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8|عنوان = عمر کوتاه «تو در قاهره خواهی مرد» در بازار کتاب|ناشر = ایبنا|تاریخ انتشار = ۱۲ خرداد ۱۳۹۳|تاریخ بازدید = ۱۷ مهر ۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/232356/preview/|عنوان = الوند: از خواندن «تو در قاهره خواهی مرد» جا خوردم!|ناشر = ایبنا|تاریخ انتشار = ۰۱ بهمن ۱۳۹۴|تاریخ بازدید = ۱۷ مهر ۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب| نشانی = http://www.shahrvand-newspaper.ir/News:NoMobile/Main/49695/%D9%87%D8%B4%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D8%|عنوان = هشتمین جایزه ادبی جلال برگزیدگانش را شناخت|ناشر = شهروند|تاریخ انتشار = ۰۱ آذر ۱۳۹۴|تاریخ بازدید = ۱۷ مهر ۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://tarikhirani.ir/fa/news/4395/%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%85%D9%8F%D|عنوان = رمانی درباره زندگی شاه؛ تو در قاهره خواهی مُرد|ناشر = تاریخ ایرانی|تاریخ انتشار = ۲۱ خرداد ۱۳۹۳|تاریخ بازدید = ۱۷ مهر ۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://22bahman.ir/show.php?page=post&amp;id=12239|عنوان = «تو در قاهره خواهی مرد»، رمانی دربارهٔ پهلوی دوم|ناشر = پایگاه اطلاع رسانی انقلاب اسلامی|تاریخ انتشار = ۲۵ دی ۱۳۹۲|تاریخ بازدید = ۱۷ مهر ۱۳۹۸}}</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D8%B5%D8%BA%D8%B1_%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%A8%D9%87&diff=47324 2022-06-20T09:34:59Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = علی‌اصغر دادبه<br /> |تصویر = Dadbeh.jpg<br /> |توضیح تصویر = <br /> |نام اصلی = <br /> |زمینه فعالیت = نویسندگی، پژوهش و تصحیح<br /> |ملیت = <br /> |تاریخ تولد = ۱۸اسفند۱۳۲۵<br /> |محل تولد = یزد<br /> |والدین = <br /> |تاریخ مرگ = <br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |آخرین محل زندگی = <br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی = <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = پژوهشگر، نویسنده و مصحح<br /> |سال‌های نویسندگی =<br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = <br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر =<br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = <br /> |تحصیلات = دکتری زبان و ادبیات فارسی<br /> |دانشگاه = تهران<br /> |حوزه =<br /> |شاگرد =<br /> |استاد = <br /> |علت شهرت = حافظ‌‌پژوه<br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از = <br /> |وب‌گاه = <br /> |imdb_id = <br /> |soure_id = <br /> |جوایز سیمرغ بلورین = <br /> |جوایز جشن سینمای ایران = <br /> |جوایز حافظ = <br /> |جوایز = چهره ماندگار سال ۱۳۸۱ <br /> |گفتاورد = <br /> |امضا = <br /> }}<br /> <br /> '''علی‌اصغر دادبه''' نویسنده و پژوهشگر حوزۀ عرفان و فلسفه اسلامی است. <br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> از سال دوم لیسانس، یعنی از سال ۱۳۴۵، به معلمی ادبیات و فلسفه در دبیرستان‌های معروف تهران مشغول شد. از مهرماه ۱۳۵۳ به استخدام دانشگاهی درآمد که در آن روزگار «سپاهیان انقلاب» نامیده می‌شد. سپس به دانشگاه «ابوریحان بیرونی» تغییر نام داد و پس از انقلاب اسلامی به‌همراه شماری از دانشکده‌ها و مدارس عالی به مجتمع «ادبیات و علوم انسانی» تبدیل شد و سرانجام به نام دانشگاه «علامه طباطبایی» نام‌گذاری شد. کار دانشگاهی خود را با درجهٔ مربی از مهر ۱۳۵۳ آغاز کرد و پس از گرفتن دکتری با پشت‌سرنهادن مرتبه استادیاری و دانشیاری به درجه استادی رسید و در بهمن ۱۳۸۵، پس از ۳۲ سال تدریس در دانشگاه علامه طباطبایی، به درخواست خود بازنشسته شد. دادبه در حوزه‌های فلسفه، کلام، عرفان، ادبیات فارسی و به‌ویژه ادب عرفانی و خاصه حافظ‌‌شناسی و سعدی‌شناسی از استادان برجسته‌ و نام‌آور دانشگاه به‌شمار می‌آید. وی به‌سبب فعالیت‌های علمی گسترده در سال ۱۳۸۱، «چهرهٔ ماندگار» عرصه ادبیات عرفانی و حافظ‌شناسی شد.<br /> <br /> [[پرونده:دکتر دادبه و دوستان.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;اصغر دادبه، سیروس شمیسا، کوروش کمالی&lt;/center&gt;]] <br /> [[پرونده:سعدیه.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;اسعدیه&lt;/center&gt;]] <br /> [[پرونده:دکتر دادبه در دایرة‌ المعارف.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;&lt;/center&gt;]] <br /> [[پرونده:مراسم بزرگداشت دکتر دادبه.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;مراسم بزرگداشت دکتر دادبه&lt;/center&gt;]] <br /> [[پرونده:ادبخانه مباهله.jpeg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;دکتر اصغر دادبه، دکتر حسین محمدی مبارز و دکتر عبدالرضا مدرس زاده - ادبخانه مباهله&lt;/center&gt;]] <br /> <br /> ==داستانک==<br /> ===نخستین معلم ادبیات===<br /> دادبه درباب نوع آموزش در دوره کودکی‌اش می‌گوید:‌ «وقتی به‌رسم کودکان‌ و نوجوانان آن روزگار که خوشبختانه سرگرمی‌های متنوع امروزی را نداشتند و در تسخیر عالم مجازی و بازی‌های رایانه‌ای نبودند، در حیاط بزرگ و دلگشای خانه‌های آن روزگار بازی می‌کردم و می‌دویدم، پدربزرگم که راست و درست به تصویرهایی می‌مانست که از استاد سخن و حکمت، سعدی، ترسیم کرده‌اند و انگار این تصاویر را از روی چهرهٔ پدربزرگم کشیده بودند، با لهجهٔ یزدی می‌گفت: ابا جونم! چرا مث اسب چپر دور خونه مِدویی؟‌ بیا باهم مشاعره کنیم...» و چنین بود که قصهٔ تلقین و تکرار آغاز می‌شد و پدربزرگ هر بار گوهرهای ادبیات بلند و دلنشین ادب پارسی را در خزانهٔ ذهن من به ودیعه می‌نهاد و مرا دلبسته و دلباختهٔ شعر و ادب می‌ساخت. پدر بزرگم از نخستین و مؤثرترین معلمان ادبیات من بود.&lt;ref name=&quot;جشن‌نامه&quot;&gt;{{پک|پویان|۱۳۹۳|ک= خرد ایرانی: جشن‌نامه دادبه|ص= ۱تا۲۵}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ===پادگان===<br /> پادگان عجیبی بود! چند سالی بود که سرباز نگرفته بودند و ما همگی از رشته‌های الهیات و ادبیات فارسی گرد هم جمع شده و در یک گروه همه با هم بودیم. اولین بار من صدای دکتر حمیدیان را هنگامی شنیدم که داشت با شخصی دربارهٔ ادبیات فارسی و شاعری سخن می‌گفت. تحت تأثیر سخنانشان قرار گرفتم و به نظرم آمد که ایشان یکی از محققان خوب ادبیات فارسی است. در آن زمان به تازگی به ایران آمده بودم و اشخاص را نمی‌شناختم. دوستی میان ما شکل گرفت و گاهی یکدیگر را می‌دیدیم. در دوران انقلاب رابطه‌مان نزدیکتر شد و بعدها در دوران جنگ ایشان ناچار به ترک اهواز شدند و به تهران آمدند. از او خواهش کردیم که مسئولیت گروه ادبیات فارسی را به عهده بگیرد و خوشبختانه پذیرفت.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://saeidhamidian.ir/index.php/news/225-2016-12-20-06-43-38|عنوان= شب «سعید حمیدیان» برگزار شد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br /> در ۱۸ اسفند ۱۳۲۵ خورشیدی در یزد به دنیا آمد. تحصیلاتش را از پنج‌سالگی، به‌ شیوهٔ آن روزگاران با آموختن قرآن نزد ملا و فراگیری شعر بزرگان ادب پارسی از طریق «تلقین و تکرار» آغاز کرد؛ تلقین شعر از سوی بزرگ‌ترهای خانواده و تکرار از سوی کودکی که آماده آموختن می‌شد و این روش آموختن،‌ روشی بود که طی قرون و اعصار، فرهنگ و ادب ایران‌زمین را از نسلی به نسلی منتقل می‌ساخت و آن را زنده نگه می‌داشت.&lt;ref name=&quot;جشن‌نامه&quot;/&gt; {{سخ}}<br /> دادبه تحصیلات شش‌ساله ابتدایی و نخستین سال از دورهٔ شش‌سالهٔ متوسطه را در زادگاه خود، گذراند و سپس در سال ۱۳۳۹ با خانوادهٔ خود به تهران مهاجرت کرد و از آنجا به‌ گفتهٔ خودش چنین مقدر شد که «نازپرورده تنعم» نباشد در کنار کار روزانه تحصیلات خود را به‌صورت شبانه و متفرقه ادامه داد و در خرداد ۱۳۴۴ موفق به گرفتن دیپلم شد و توانست همان سال یعنی تابستان ۱۳۴۴ از سد کنکور بگذرد و تحصیلات دانشگاهی خود را آغاز کند و با آنکه با همهٔ وجود به شعر و ادب مهر می‌ورزید؛ امّا درپی گذراندن دروس فلسفه دورهٔ دبیرستان به فلسفه دلبستگی یافت و چنین بود که در انتخاب رشتهٔ دانشگاهی به فلسفه تمایل نشان داد و در رشتهٔ فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه تهران نام‌نویسی کرد و تا دکتری پیش رفت. او در بهمن ۱۳۴۷ لیسانس را گذراند؛ دورهٔ فوق‌لیسانس را در خرداد ۱۳۵۰ به‌پایان برد و از پایان‌نامه دکتری خود در خرداد ۱۳۵۹ دفاع کرد؛ البته تحصیل در رشته فلسفه و حکمت، وی را از علاقه و توجه به ادب گران‌سنگ فارسی که به‌ تعبیر او «فلسفی‌تر از متون فلسفی ما هستند»، باز نداشت و دادبه در کنار گذراندن رشته دانشگاهی، با آثار بزرگان ادب فارسی پیشتاز مأنوس شد و محضر برخی بزرگان ادب را درک کرد و این گونه بود که از همان دوران به پژوهش‌ها و فعالیت‌های علمی میان‌رشته‌ای روی آورد؛ پژوهش‌ها و فعالیت‌هایی که عمر آن در میهمن ما چندان دراز نیست.&lt;ref name=&quot;جشن‌نامه&quot;/&gt;{{سخ}}<br /> دادبه در دوران تحصیلات دانشگاهی در فلسفه اسلامی، شاگردیِ جواد مصلح، مرتضی مطهری، حسن ملکشاهی، مفتح را تجربه کرد و در فلسفه غرب، از کلاس درس غلام‌حسین صدیقی، ابوالحسن جلیلی، [[امیرحسین آریان‌پور]] بهره برد و در ادب فارسی، [[امیرحسن یزدگردی]]، [[مهدوی حمیدی]]، [[عبدالحسین زرین‌کوب]] و دیگران، استادانش بودند.&lt;ref name=&quot;جشن‌نامه&quot;/&gt;<br /> <br /> ===شخصیت و اندیشه===<br /> عشق و علاقه‌ٔ دادبه، به ایران و زبان و فرهنگ ایران است. هر جا ملت و دولتی خواستند اندیشمند و شاعری از ایران‌زمین را به نام خود کنند،‌ دادبه همواره در ردیف‌های نخست مخالفان بود که لب به اعتراض گشوده است. <br /> <br /> ===زمینهٔ فعالیت===<br /> ====فعالیت‌های دانشگاهی====<br /> * عضویت در گروه آموزش‌وپرورش و همکاری با گروه ادبیات دانشگاه ابوریحان در کنار تدریس دروس فلسفی.<br /> * نوشتن کتاب '''کلیات فلسفه''' در سال ۱۳۵۴ برای دانشجویان مکاتبه‌ای.<br /> * پس از بازگشایی دانشگاه‌ها در سال ۱۳۶۱ به عضویت گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی درآمد و تدریس دروس ادبیات مانند معانی و بیان، ''مرصادالعباد''، آثار روزبهان، آثار شیخ اشراق، آثار سعدی، ''مبانی عرفان و تصوف'' و به‌ویژه ''دیوان حافظ'' را برعهده گرفت. وی در این دوره افزون‌بر ۲۰۰ غزل حافظ را شرح کرد.<br /> * همکاری با دانشگاه یزد از سال ۱۳۷۹ در مقطع دکتری زبان و ادبیات فارسی در قالب تدریس، راهنمایی و مشاوره پایان‌نامه و سخنرانی.<br /> * در سال ۱۳۷۰ گروه فلسفه را در دانشگاه علامه طباطبایی بنیاد نهاد. این گروه کار خود را با دوره کارشناسی ارشد آغاز کرد و سپس با تأسیس دوره‌های کارشناسی و دکتری گسترش یافت. دادبه تا سال ۱۳۷۶ مدیریت این گروه را برعهده داشت و دروسی چون ''فلسفه افلاطون''، ''فلسفه افلوطین''، ''حکمت اشراق''، ''تاریخ کلام و عرفان'' تدریس کرد. در دورهٔ مدیرت وی همایش نقد فلسفی ۱۳۷۴، همایش دکارت، پیشرو فلسفه جدید ۱۳۷۵ و همایش نقد فلسفی ۱۳۷۶ را برگزار کرد.<br /> * در واحد تهران مرکز و تهران شمال دانشگاه آزاد اسلامی و واحد کاشان به تدریس پرداخت. در واحد تهران شمال، تدریس دروس فلسفی و دروس ادبی همچون ''حافظ‌شناسی'' دنبال کرد و از تابستان ۱۳۷۵ به مدیریت گروه زبان و ادبیات فارسی این واحد انتخاب شد و در سال ۱۳۷۶ به تأسیس «رشته زبان و ادبیات فارسی» در این واحد توفیق یافت. همچنین از سال ۱۳۸۶ دوره کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی در این دانشگاه تأسیس کرد.<br /> * سردبیری فصلنامه «&lt;font color=blue&gt;'''یگانه'''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;» (مجله دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال) را در سال ۱۳۷۹ برعهده گرفت و ۲۲ شماره از این مجله از شماره ۱۴ تا ۳۶ منتشر کرد. از سال ۱۳۸۷ که فصلنامه «&lt;font color=blue&gt;'''جستارهای ادبی'''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;» جایگزین فصلنامه یگانه شد به سردبیری انتخاب شد و تاکنون ۱۶ شماره به‌چاپ رسانده است.<br /> * همکاری با دایرة‌المعارف‌ تشیع از سال ۱۳۶۵ و تألیف مداخل کلامی، منطقی و اخلاقی.<br /> * همکاری با دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی.<br /> <br /> ===از نگاه دیگران===<br /> ====حسن اسدی (تبریزی): برگ‌هایی پربار امّا مغفول====<br /> آتش عشق او به وطن از آن‌هایی است که «هرگز نمیرد».&lt;ref name=&quot;خرد ایرانی&quot;&gt;{{پک|پویان|۱۳۹۳|ک= خرد ایرانی: جشن‌نامه دادبه|ص= ۲۷تا۶۰}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ====محمودرضا اسفندیار: استاد دادبه، استاد روش و منش====<br /> منش اوست که شاگرپرور است. خوش‌منش، جوانمرد، شفقت‌ورز و میهن‌دوست. او در کتاب‌ها و مقالات مختلفی که نگاشته است به‌خوبی تسلّط و چیرگی خود را بر فهم روشمند عرفان، فلسفه و کلام اسلامی اثبات کرده است.&lt;ref name=&quot;خرد ایرانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[بهاء‌الدین خرمشاهی]]: یاد یار مهربان آید همی====<br /> نثر دادبه چه در مقالات کلامی، چه در مقولات ادبی و برجسته‌تر از همه در حافظ‌پژوهی، نثر معیار است با بهرهٔ‌بیشتری از فارسی‌گرایی، اما نه سره‌گرایی تکلف‌آمیز. سبک سخن گفتن در سخنرانی‌ها و حتی گفت‌و‌گوهای معمول به‌همین شیوهٔ شیوای مقبول است که گاه چاشنی مطبوعی از طنز هم دارد.&lt;ref name=&quot;خرد ایرانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====هرمز رحیمیان : نگاه به ادبیات با عینک فلسفه====<br /> دادبه نخستین کسی بود که به‌واسطه تحصیلات آکادمیک در فلسفه و مطالعات گسترده، ادبیات و فلسفه را تلفیق کرد. او اعتقاد دارد که ادبیات به‌معنای اخص کلمه باید پشتوانه فلسفی داشته باشد و بدون آن قشری و ضعیف است و حتی در مقاله‌ای که در سال ۱۳۶۰ نوشته است به ۱۴ بیت مقدمهٔ داستان ''رستم و سهراب'' اشاره می‌کند و می‌گوید که باید به ''شاهنامه'' از دید فلسفی نگاه کرد؛ چراکه خود فردوسی هم این گونه دیده است.&lt;ref name=&quot;خرد ایرانی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====محسن سامع: راه دور میان درد و بیان====<br /> ذهن کنجکاو و مرتب و درعین‌حال پراحساس و عاطفهٔ‌ دادبه که با غذای فلسفه رشد و تعالی یافته راه را بر هرگونه تحجر و تعصب بسته است.&lt;ref name=&quot;خرد دادبه&quot;&gt;{{پک|پویان|۱۳۹۳|ک= خرد ایرانی: جشن‌نامه دادبه|ص= ۶۵تا۸۰}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمیدرضا شایگان‌فر: دیر زیاد آن بزرگوار خداوند====<br /> دادبه از آن دسته محققانی است که حجم نوشته‌هایش کمتر از دانسته‌هایش است. وسواس در نگارش دقیق علمی، فنی و نگارشی را دلیل این کم‌نویسی باید دانست.&lt;ref name=&quot;خرد دادبه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====سیروس شمیسا: دادبه و فرّ فرماندهی====<br /> تربیت فلسفی دادبه باعث شد که روشمند و روشن و قاطع بیندیشند و بنویسند چنانکه مشکل‌ترین مباحث را رده‌بندی و تقسیم می‌کنند و لب و لباب مطلب را بیان می‌دارند. از خصوصیات دیگر فصاحت، بلاغت و شیرینی‌ سخن اوست. به‌قول سعدی فرّ فرماندهی دارد کسی که می‌تواند گروهی را رهبری کند او نیز چنین است.&lt;ref name=&quot;خرد دادبه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====محمد صادقی: رستگاری جاوید====<br /> تفکر دادبه آمیزه‌ای از مدارای دینی، بردباری، شفقت عام و پلورالیزم معرفتی است که میراث شریف عارفان و ادیبان گران‌قدر ایرانی است.&lt;ref name=&quot;خرد دادبه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====محمّدخلیل طالبان‌پور: همانند هیچ‌کس====<br /> دادبه از مرید و مرادبازی و تملّق و در یک کلام، ریا، درد جامعه‌سوز عصر حافظ و حتی شاید تاریخ فرهنگ ایران، دل خوشی ندارد. دادبه برخلاف دیگر حافظ‌پژوهان که در کتاب به ذکر کلیّات می‌پردازند، شیوه‌ای جزءنگر دارد و با گزینش موضوعی خاص در شعر حافظ، در مقاله به شرح تمام مختصات موضوع، همت می‌گمارد.&lt;ref name=&quot;خرد دادبه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====کریم فیضی:‌اُسلوب مرد====<br /> از ویژگی‌های دادبه مبحث متدولوژی با اسلوب‌مداری است. یکی از معدود مدرسان صاحب سبک که موضوع «شیوه» یا «اسلوب» و «متد» را غالباً در همهٔ شئون علمی و فرهنگی مراعات می‌کند.&lt;ref name=&quot;خرد&quot;&gt;{{پک|پویان|۱۳۹۳|ک= خرد ایرانی: جشن‌نامه دادبه|ص= ۱۰۰تا۱۵۰}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کوروش کمالی سروستانی: سخن دوست====<br /> نگاه ژرف دادبه، به فرهنگ ایران و ارزش برآمده از آن را منوط به شخصیت‌های بزرگی می‌داند که این سرزمین در خود پرورده است. برای او فلسفه، فرزند عقل است و حکمت، زادهٔ خرد و از سر آن نگاه تیزبین و دقیق است که جلوگاه زبان و ادب فارسی را بیش از همه در سه قله نامی ادب این سرزمین باز می‌جوید؛ خرد فردوسی را تقدیس می‌کند، زبان‌آوری و حکمت‌دانی سعدی را می‌ستاید و رندی‌سرایی‌های حافظ را تکریم می‌کند.&lt;ref name=&quot;خرد&quot;/&gt;<br /> <br /> ====حسین محمودی====<br /> به‌لحاظ علمی واجد تفکری منضبط، منظم و دستگاه‌مند است. در سخنوری دارای بیانی شیرین و شیواست. در نوشتار پایبند به‌روش آکادمیک است. انصافش به صراحت آمیخته است و در نگاهش ذرّه‌ای بغض و حسادت نیست.&lt;ref name=&quot;خرد&quot;/&gt;<br /> <br /> ====عبدالرضا مدرس‌زاده: دادبه و مکتب «دقّت»====<br /> با وجود احترامی که برای استادان و محققان اهل «سرعت» قائل است و کار آنان را ارجمند می‌شمارد؛ امّا گرایش دادبه به «مکتب دقت» زبانزد است.&lt;ref name=&quot;خرد&quot;/&gt;<br /> <br /> ====پژمان موسوی: مدارای ایرانی====<br /> نام علی‌اصغر دادبه با مفهومی عجین است که اتفاقاً در نایاب این روزگار، گره‌‌گشای بسیاری از مشکلات امروز ایران است: «اعتدال و مدارا». بر این باور است که در سایه آن نه از خشونت‌های روزافزون حاکم در سطح جامعه دیگر خبری خواهد بود و نه از بحران به نام بی‌هویتی.&lt;ref name=&quot;خرد&quot;/&gt;<br /> <br /> ====مرتضی یاوریان: یاد باد آنکه سر کوی توام منزل بود====<br /> شخصیت ایشان برآمده از فرهنگ ناب ایرانی است. همان فرهنگ ارزشمندی که مدارا با دشمن را در «منشور کوروش»، ستایش نیکی را در ''شاهنامه''، یگانگی انسان‌ها را در ''مثنوی''، آزادگی را در شعر حافظ به ودیعه نهاده است.&lt;ref name=&quot;خرد&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ====زبان فارسی====<br /> در این میان علی‌اصغر دادبه از پژوهشگران بنامی است كه دغدغه‌ای جز اوج‌گیری دوباره زبان و ادبیات فارسی ندارد؛ ازاین‌رو دائماً هشدار می‌دهد كه «معلم امروز اگر قادر نیست، به هر دلیلی، به تعهد فرهنگی خود عمل كند و تكلیف خود را انجام ندهد، دچار گناه شده است؛ زیرا او پذیرفته است كه مفاهیم لازم را از ادبیات پرشكوه گذشته استخراج كند و به دانش‌آموز و دانشجوی خود منتقل نماید.» او ایراد اصلی در وادی علم، فرهنگ و ادبیات امروز را وجود متولیانی می‌داند كه از انتقال فرهنگ و ادبیات گذشته ما به نسل‌های جدید و اساساً به‌روزكردن آن، عاجزو درمانده‌اند. چنانكه در این باره می‌گوید: «مكتب‌خانه‌های قدیم، تجربه‌های خوبی بود، قدیم‌الایام، معلم كم‌سواد و بی‌بضاعت هرگز به خودش اجازه نمی‌داد كه با دست خالی وارد مكتب‌خانه و كلاس شود.» &lt;ref name=&quot;ایران&quot;&gt;{{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی= محمدی |نام= سایر|نام خانوادگی۲= |نام۲= |تاریخ= ۹ مهر ۱۳۹۳|عنوان= «چراغ فلسفه در ایران هرگز خاموش نشد: گفت و گو با اصغر دادبه، استاد فلسفه اسلامی و ادبیات عرفانی»|پیوند= https://www.magiran.com/article/3036234|ژورنال= روزنامه ایران|دوره= |شماره= ۵۷۵۸|صفحات= ۸|doi= |تاریخ بازبینی= }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====مظاهر عقب‌ماندگی====<br /> او عامل عقب‌ماندگی ما را وجود كسانی می‌داند كه در عرصه علم و فرهنگ به‌رغم نابلدی، تمام نقص‌ها و نارسایی‌ها را به حساب بیهقی و حافظ و مولوی می‌گذارند و می‌گوید: «ما باید در رفتار خودمان تجدیدنظر كنیم، پشتوانه غنی فرهنگی و ادبی ایران باید به‌حساب بیاید. اگر این پشتوانه چندهزارساله درست به‌كار گرفته شود، می‌توانیم آنچه می‌خواهیم از بدنه آن استخراج كنیم.»&lt;ref name=&quot;ایران&quot;/&gt; <br /> <br /> ====پس از اسلام====<br /> او ایرانیان را یگانه ملتی می‌داند كه بعد از مسلمان‌شدن، زبان پارسی را حفظ كردند و می‌گوید: «اگرچه كسی مانند ابن‌سینا گاه تفنن می‌كرد و به‌عربی می‌نوشت، ناصرخسرو همیشه به‌فارسی نوشت و این جریان در عرفان ما هم بسیار آشكار است كه تمام آثار بزرگان عرفان ما به فارسی است.»&lt;ref name=&quot;ایران&quot;/&gt;<br /> <br /> ===نگران ناتمام‌ماندن دایرةالمعارف‌ها===<br /> «در دائرةالمعارف‌نویسی یا دانشنامه‌نویسی دچار ضعف و کمبود نیستیم؛ اما گرفتاریِ بزرگ داریم، آن‌هم این است که چقدر به آینده می‌توان امیدوار بود. آیا تحصیلکردگان ما که هزار ماشاءالله روزبه‌روز به‌صورت انبوه افزایش پیدا می‌کنند در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری، خواهند توانست مسئولیت ادامه تألیف این دائرةالمعارف‌ها و دانشنامه‌ها را به‌عهده گیرند؟ صریح و آشکارا می‌گویم بعید می‌دانم. تقریباً به‌ندرت و نادر افرادی پیدا می‌شوند این وظیفه را به‌عهده گیرند. اغلب این افراد از عهدهٔ نوشتن یک مقاله جامع و کامل برنمی‌آیند.»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.cgie.org.ir/fa/news/25245|عنوان= گفت و گو با ‌اصغر دادبه، استاد فلسفه اسلامی و ادبیات عرفانی}}&lt;/ref&gt; {{سخ}}<br /> <br /> ===کیفیت مدارس===<br /> «مدرسه‌های ما متأسفانه کیفیت لازم را ندارند؛ بنابراین وقتی دانشجویی وارد دانشگاه می‌شوند، غالباً دانشی در حد یک دانشجو ندارد و آموزش‌هایش چنان‌که باید نتیجه نمی‌دهد. ثانیاً گسترش کمی و بی‌رویه تحصیلات عالی موجب شده است تا غالب داوطلبانی که وارد دانشگاه می‌شوند آمادگی گذراندن دوره‌ای که بدان وارد شده‌اند نداشته باشند؛ اما به هر جهت و به هر صورت دوره را می‌گذرانند!» &lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://danakhabar.com/fa/news/1184125|عنوان= دادبه: فارغ التحصیلان ما توانایی پژوهش ندارند/دانشجوی بی سواد، استاد را هم تنبل می کند}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====افکاری که در کتاب‌های درسی، سرچشمه فرهنگ را خشکاندند!====<br /> اگر من قدرت داشتم نصف کتاب‌های دبستان را به کلیات سعدی اختصاص می‌دادم. زیرا اگر فردی سعدی بخواند دریچه‌ای از زندگی به رویش گشوده می‌شود. حال آن‌که امروز دانشجوی دکتری ما نمی‌تواند به درستی ''گلستان و بوستان'' را از روی کتاب بخواند! حالا تصور کنید همین افراد دست‌اندکار امور فرهنگ می‌شوند، چه اتفاقی رخ می‌دهد. &lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.cgie.org.ir/fa/news/220396|عنوان= «جلد ۲۴ دایره‌المعارف بزرگ اسلامی» سندی ارزشمند از روزهای دشوار}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===موضع‌گیری‌های او دربارهٔ دیگران===<br /> ====امیرحسین یزدگردی====<br /> روش تدریس یزدگردی، نکته‌یابی‌ها، باریک‌بینی‌ها و دقّت نظرهایش، همچنین برخورد مؤدبانه و دوستانه‌اش موجب می‌شد تا در بی‌اعتناترین دانشجویان نیز حسّ کنجکاوی و علاقه به درس و بحث، برانگیخته شود و حسّ احترام و محبّت به مدرسشان. شیوهٔ تدریس او چنان بود که شاگرد را نکته‌یاب و دقیق بار می‌آورد و در او ملکهٔ استنباط و روح تحقیق ایجاد می‌کرد.&lt;ref&gt;{{پک|یزدگردی|۱۳۸۵|ک= حواصل و بوتیمار|ص= }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محدث ارموی====<br /> استاد محدث، به نوعی وارث دو مکتب «دقت» و «سرعت» بود او آن دو را به هم آمیخته بود. کتاب ''النقض و تعلیقات'' آن کافی است تا ما را به دقت نظر هم در کار تصحیح و هم در کار تحقیق او متعرف سازد. معلمی عاشق بود. گه گاهی که سر درس ''نهج‌البلاغه'' حوصله‌اش از خوانش غلط سر می‌رفت،‌ می‌گفت: «قسم به خدا جهودان لندن بهتر و درست‌تر از شما ''نهج‌البلاغه'' می‌خوانند».&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= مرد دین و دانش|ژورنال= کتاب ماه کلیات|شماره= ۱۱۹|سال= آبان ۱۳۸۶|صفحه=۱۸تا۲۰}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ایرج افشار====<br /> استاد فقید، افشار، به مکتب «سرعت» تعلّق دارد. او مظهر باوری بود که به گذرندگی حیات و کوتاهی عمر مفید و نماد این شتاب، شتاب به دور از شتابزدگی در کار و تحقیق. او ایرانشناسی بزرگ بود که به ایران مهر ورزید. او عاشق ایران و شیدای فرهنگ ارجمند ایران بود و در ایران به چشم معشوق می‌نگریست؛ معشوق بی‌همتا.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= استاد ایرج افشار و مکتب سرعت|ژورنال= گزارش میراث|شماره= ۴۴|سال= فروردین و اردیبهشت ۱۳۹۰|صفحه= ۸۵تا۸۶}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمدعلی فروغی]]====<br /> فروغی که خود در فلسفی و علم صاحب نثری شیوا و رسا و نمونهٔ خوب فارسی است، می‌نویسد:‌ هرگاه می‌خواهم بنویسم، نخست صفحاتی از ''گلستان و بوستان'' و چند غزل از سعدی می‌خوانم تا آمادهٔ نوشتن شوم. این سخن بدان معنا نیست که فروغی از شیوهٔ سعدی پیروی کرد، مراد آن است سعدی و نوشته و سرودهایش پشتوانه است و موجب می‌شود تا نویسنده و سراینده، بی‌گمان مثل خودش بنویسد.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= سعدی، سنت و نوآوری|ژورنال= سعدی‌شناسی|شماره= ۱۸|سال= اردیبهشت۱۳۹۴|صفحه= ۱۲تا۵۴}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====فخرالدین مزارعی====<br /> همهٔ خاطراتی که از او به یاد می‌آورم،‌ به گونه‌ای، از حساسیت او حکایت‌ها دارند، از حساسیت هنرمندانهٔ او، به قول خودش، سلطان ملک احساس و عاطفه بود. او ناسازگار با صاحب منصبان بود و بدبین نسبت به کسانی که پستی و مقامی داشتند و مصدر اموری بودند. همین احساس بود که پیوسته او را با رؤسا درگیر می‌ساخت. و مجبور به تغییر شغل می‌کرد. او فراموشی فرهنگ ایران را مساوی با تباهی ایران و ایرانی می دانست. &lt;ref&gt;{{پک|مزارعی|۱۳۶۹|ک= سرود آرزو|ص= ۱۳تا۷۶}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====عبدالوهاب نورانی وصال====<br /> شاعری بود بزرگ و محققی ارجمند و استادی گرانقدر از دیار سعدی و حافظ و از خانواده‌ای براستی فرهیخته؛ از نوادگان وصال شیرازی شاعر بزرگ عصر قاجار بود. در شعر او استواری و صلابت شاعران بزرگ با مضامین تازه جمع آمده بود.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= قصه غصه ما (به یاد استاد دکتر نورانی وصال)|ژورنال= کلک|شماره= ۵۸ و ۵۹|سال= دی و بهمن ۱۳۷۳|صفحه= ۳۲۴تا۳۳۵}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سیدشرف‌الدین خراسانی====<br /> شرف فیلسوف بود؛ اما صرفاً فیلسوف نبود. او در عرفان نظری، ادب پارسی و ادبیات عرب هم اهل ذوق و نظر بود. او همچون چراغی روشن فرا راه ما قرار گرفت.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= یاد شرف|ژورنال= مقام موسیقایی|شماره= ۳۲|سال= مهر و آبان۱۳۸۲|صفحه= ۳۴۳تا۳۴۷}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====سعید حمیدیان====<br /> جامعیت در گستره کار حمیدیان چشمگیر است. وی با فلسفه بیگانه نیست. با زبان هم آشناست. این ویژگی‌هایی است که در هرکسی وجود ندارد و کار ایشان بدون مبالغه درخور توجه است.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= از تکاپو فرونمی‌شیند|ژورنال= بخارا|شماره= ۱۹|سال= مرداد و شهریور۱۳۹۶|صفحه= ۲۸۲تا۲۸۶}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====محمدرضا شجریان====<br /> در بسیاری از مواقع بیان روشنی دارد. جهان‌بینی شجریان، نگاهش به هستی و انسان را تغییر داد و شجریان از این فرخندگی و حسن اتفاق‌ها بهره‌ها برده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= لطافت پنهان|ژورنال= بخارا| شماره= ۳۳|سال= آذر ۱۳۸۳|صفحه= ۷۲تا۷۵}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====مجدالدین کیوانی====<br /> از کیوانی هر ترجمه‌ای که خوانده‌ام وی فارسی‌دانی را درک کرده و همان کرده که فروغی گفته است. اول ادب فارسی را چنان که باید دانسته و بعد انگلیسی را آموخته است. چنین آموزگارانی که عاشقانه معلمی می‌کنند می‌توانند ماندگار شوند. آرزو می‌کنم عمر درازتری داشته باشند و موفقیت‌های بیشتری کسب کنند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.cgie.org.ir/fa/news/220513|عنوان= دادبه: کیوانی مانند فروغی اول بوستان و گلستان خوانده بعد کتاب ترجمه کرده است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ===جمله‌ای از ایشان===<br /> ====زبان پارسی====<br /> اگر پارسی نبود، عجم (ایرانی) نبود. این مدعا که ملت‌ها با ازدست‌رفتن زبانشان می‌میرند! ناصرخسرو ظاهراً حدود چهار سال هم در مصر، در دربار فاطمیان بوده است و خود را همتای بُحتری می‌داند، با این‌همه در «نوشتن» و در «سرودن»، زبان پارسی را برمی‌گزیند که می‌داند اگر ایرانی قرار است بماند باید پارسی بماند.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= ناصرخسرو و حکایت ایران‌گرایی|ژورنال= نامه پارسی|شماره= ۲۹|سال= تابستان۱۳۸۲| صفحه= ۱۰۵تا۱۴۴}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> <br /> ====شکاکان====<br /> از نگاه دادبه «پیشروان دانش و فلسفه در طول تاریخ بشری نه مقلدان که مشککان‌اند و محققان. فخر رازی بی‌گمان از این پشروان است. لقب «امام‌المشککین» هم گرچه در نظر مقلدان سنت‌گرا لقبی است طعن‌آمیز، اما در نظر محققان که در مسایل با دیدهٔ نقد می‌نگرند، از جست‌وجوگری و پویایی وی حکایت می‌کند.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= |عنوان= تذکرهٔ عرفات العاشقین|ژورنال= کتاب ماه ادبیات|سال= اسفند۱۳۸۹|صفحه= ۳تا۱۲}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ====جشن‌های ایرانی====<br /> ما به جای اینکه خصمانه با سنت‌هایی چون جشن مهرگان،‌ جشن سده و به ویژه جشن چهارشنبه‌سوری برخورد کنیم، یا نسبت بدانها بی‌اعتنا باشیم و گمان کنیم که این بی‌اعتنایی و آن دشمنی نشانهٔ دینداری است، در جهت زنده کردن و زنده نگه‌داشتن این سنت‌ها – که به هیچ روی مغایر با مسلمانی نیست – بکوشیم، شگفت نیست که جشنی این چنین شورآفرین و سراسر نیکی و خیر همچون نوروز مورد تأیید مولا علی (ع) قرار گیرد و آن حضرت چنان که آرزوی «نوروز بودن هر روز» فرموده است، آرزوی «مهرگان بودن هر روز» نیز بفرماید. «مهرجونا کل یوم..». باید بدین جشن‌ها، به جشن سده و به ویژه جشن چهارشنبه‌سوری نیز به مثابهٔ یک ورزش جمعی بنگریم و جایی و فضایی مناسب جهت برگزاری آنها اختصاص دهیم.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= |عنوان= اسلام و سنت‌های ایرانی|ژورنال= کیهان فرهنگی|شماره= ۱۱۸-۱۱۹| سال= بهمن و اسفند ۱۳۷۳|صفحه= ۳۱تا۳۳}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ====سازمان ملل متحد====<br /> سعدی در مقام یکی از برجسته ترین سخنگویان فرهنگ ایران، از ارزش‌هایی انسانی که جزء فرهنگ ایران است چنان سخن گفته که سازمان ملل متحد پیام خود را به مردم جهان از زبان او بازمی گوید. عالمگیرشدن سخنان سعدی و حافظ و مولوی و نظامی و دیگر سخنگویان فرهنگ ایران نیز به آن معناست. فرهنگ ایران و ارزش های برآمده از آن ، به راستی انسانی و والاست. ثانیاً این فرهنگ و ارزش‌های آن به گواه تاریخ در طول زمان مردانی بزرگ پرورده است که جهان به وجود آنها می بالد، پیام‌هایشان را جهانی و انسانی می‌خواند و خودشان را هم متعلق به همهٔ جهان می‌داند. این امر گویای این حقیقت است که اگر به راستی ارزش‌های فرهنگی ایران حاکمیت یابند و اگر کسانی به واقع در این فرهنگ تربیت شوند و با ارزش‌های آن ببالند، ارزش و اهمیت جهانی خواهند یافت و در نهایت این امر غیرقابل انکار بدان معناست که ارزش های فرهنگی ایرانی، نه «بومی» که «جهانی» است. &lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.hamooniran.com/item/4585|عنوان= حافظ شیرازی و حقوق بشر (علی اصغر دادبه)}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نظریهٔ اخلاقی ایرانی: کم‌آزاری===<br /> معمولاْ چنین تصور می‌شود که نظریه‌های اخلاقی متفکران ایران، در دورهٔ اسلامی مقتبس از نظریات یونانی، به‌ویژه نظریه‌های افلاطون و ارسطوست. گرچه متفکران ایرانی این اقتباس هم ابتکارهای خاص خود را دارند و یکسره از نظریه‌های یونانی تقلید نکرده‌اند؛ امّا در جنب این ابتکارها و اقتباس‌ها آنچه اصیل می‌نماید همانا نظریهٔ اخلاقی ایرانی است که ریشه در اندیشه‌های ناب متفکران این مرز و بوم دارد و آن نظریهٔ اخلاقی موسوم به «کم‌آزاری» است که اگر نیک تأمّل کنیم می‌توانیم آن را در آن سوی تاریخ ایران در کهن‌ترین آراء متفکران ایرانی بازیابیم که به‌تعبیر جامی «اصل دین مغان کم‌آزاری است» و با تأمل در آراء متفکران دوران اسلامی نیز بدین نتیجه دست یابیم که آنان نیز بدین نظریهٔ انسانی‌الهی توجّه خاص داشته‌اند و در طراحی نظریه‌های اخلاقی خویش از آن تأثیر اساسی پذیرفته‌اند که به‌گفتهٔ ناصرخسرو جوهرهٔ مسلمانی هم چیزی جز کم‌آرای نیست و گزاردن حق مردم و استقرار عدالت در پرتو کم‌آزاری محقّق می‌گردد:‌ «حق مردم به کم‌آزاری بگزارم ***** که مسلمانی این است و مسلمانم». و این از آن‌روست که در نگاه متفکران ایران‌زمین، تا وقتی کم‌آزاری تحقّق نیابد هیچ فضیلتی محقق نمی‌گردد و بهشت امن و آرامش و سعادت بنیاد نمی‌شود.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= سعدی و نظریه اخلاقی کم‌آزاری|ژورنال= سعدی‌شناسی|شماره= ۱۳|سال= اردیبهشت۱۳۸۹| صفحه= ۳۳تا۶۰}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===کتاب‌سازی===<br /> کتاب‌سازی نتیجه ضعف نقد و ضعف نظریه‌پردازی است. نقدهای ما منحصر شده است بر ستایش کسانی که با آنها دوست هستیم یا نکوهش افرادی که با اعتقادات آنها مخالفیم. نقد اساساً امری فلسفی است؛ ازاین‌رو، زمینهٔ فکری و فلسفی می‌خواهد؛ چرا که امر عقلی هم بنوعی با فلسفه ارتباط پیدا می‌کند. می‌توان قسمتی از این مشکلات را با تدریس شیوه‌های صحیح نقد و نظریه‌پردازی در دانشگاه‌ها و مجامع علمی مرتفع کرد.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= کتاب‌سازی نتیجهٔ ضعف نقد و ضعف نظریه‌پردازی است|ژورنال= ضمیمه گزارش میراث|شماره= ۲|سال= تیر ۱۳۹۱| صفحه= ۸۴}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===عشق===<br /> &lt;font color=darkblue&gt;{{گفتاورد تزیینی|'''عشق غزل‌آفرين، بنياد هستي، اساس معرفت و جوهرة زندگي است. عشق به زندگي معنا مي‌بخشد و عالمي ديگر مي‌سازد و آدمي ديگر؛ يعني كه آرمانشهر برپا مي‌كند و مردم فرهيخته‌ای مي‌پرورد كه شايستة زندگي در آن شهرند. اگر عشق نباشد، پيداست كه چه مي‌ماند، كه عشق چونان علم، كه آن نيز از عشق به بار مي‌آيد به تصريح خود سعدی «آدميت است و جوانمرد و ادب» و چنين است كه سعدی جز از عشق نمي‌گويد و بر اين معنا تأكيد مي‌ورزد كه: «سخن بيرون مگوی از عشق سعدی ***** سخن عشق است و ديگر قال و قيل است». &lt;ref&gt;{{پک|کمالی|۱۳۹۱|ک= مجموعه مقالات سعدی‌شناسی|ص= ؟؟؟}}&lt;/ref&gt;'''}}&lt;/font&gt; <br /> <br /> ===زبان و فرهنگِ خود را نیک بدانیم===<br /> از یاد نبریم که این همه را به قصد خدمت به فرهنگ انجام می‌دهیم و نباید از سنتهای ارجمند خود غافل بمانیم. باید یاد بگیریم که در ممالک غرب برای حفظ اثری ابتدا فیلمی برای کودکان، نوجوانان و جوانان تدارک می‌بینند و فیلم سینمایی از آن می‌سازند و در کتابهای درسی آن را مطرح می‌کنند و آن را به گونه‌ای روان و خلاصه در اختیار خواننده قرار می‌دهند و چنین است که مردمی فرهیخته، آشنا با فرهنگ خود و در نتیجه مدافع و حافظ فرهنگ خود تربیت می‌شوند. &lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= حکایت غرب‌شناسی|ژورنال= اطلاعات سیاسی - اقتصادی|شماره= ۹۹ و ۱۰۰|سال= آذر و دی ۱۳۷۴| صفحه= ۴۵تا۵۱}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===تفأل===<br /> قبل از حافظ با مثنوی فال می‌گرفتند. در دیوان حافظ کمیت فروکاسته به‌اضافهٔ اینکه کیفیت بالا رفته است. پس با این دو خصیصهٔ طبیعی است که این دیوان می‌تواند جای مثنوی برای تفأل‌زدن را بگیرد.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= شعر، زبان والای حکمت ایرانی|ژورنال= آزما|سال= اسفند۱۳۹۴ و فروردین۱۳۹۵|صفحه= ۴۲تا۴۷}}&lt;/ref&gt; حل‌کنندهٔ معمای فال حافظ اعتقاد به متافیزیک است؛ زیرا طبق این اعتقاد، حافظ چونان مردان ره دست از مس وجود می‌شوید و در «مکتب حقایق پیش ادیب عشق» صمیمانه می‌کوشد و آنچه باید، می‌آموزد و سرانجام، در پرتو کیمیای عشق به زر، یعنی به وجود کامل بدل می‌شود. از حقایق آگاهی دارد و کلام آسمانی او آکنده از حقایق و غزلیات او نازل منزلهٔ غیب است و چون دردمندی سرگشته با اعتقاد به کمال حافظ و پیوند او با عالم بالا به دیوانش تفأل می‌کنند.&lt;ref name=&quot;حافظ&quot;&gt;{{پک|آذرنوش و دیگران|۱۳۹۱|ک= حافظ (زندگی و اندیشه)|ص= ۵۳۰تا۵۳۲}}&lt;/ref&gt; حافظ در شمار برجسته‌ترین سخنگویان آرمان‌های انسانی نیز هست؛ بنابراین هرکس در هر پایگاه فکری و علمی که باشد سخن حافظ را سخن خود می‌پندارد.&lt;ref name=&quot;حافظ&quot;/&gt;<br /> <br /> ===ادب پارسی===<br /> اظهار نظر در هر زمینه‌ای به آگاهی و تخصص نیاز دارد جز در باب ادب و فرهنگ ایران، ایران مظلوم! و هرکس تنها به‌حکم آنکه زبان مادریش، فارسی است بدون داشتن کمترین صلاحیت و با حداقل آگاهی، آن‌هم اگر وجود داشته باشد، به خود حق می‌دهد! و اندوه و درد بیشتر آن است که شمار آنان که باید مدافع این فرهنگ باشند، امّا به گونه‌ای مهاجم و ویرانگرند، کم نیست مقصودم آن کسانی است که از بد حادثه اینجا به پناه می‌آیند، یعنی کمترین صلاحیت ندارند و عهده‌دار تدریس و تعلیم فرهنگ و ادب پارسی می‌شوند! برخی از اینان می‌کوشند تا «بی‌هنری» و «بی‌معنایی» خود را با حمله به ادبیات و به‌ویژه با جمله به ادب کهن پارسی توجیه کنند و نیز برخی از اینانند که با عملکردهای خود موجب می‌شوند تا مغالطه‌هایی ازاین‌دست که ادبیات مانع پیشرفت است به‌ظاهر توجیه شود.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= قصه غصه ما|ژورنال= رشد آموزش زبان و ادب فارسی|شماره= ۲۳|سال= زمستان۱۳۶۹|صفحه= ۱۹تا۲۴}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===استاد سخن===<br /> فردوسی، نظامی، مولوی، سعدی، حافظ و... پاسخ به کدام نیاز امروز ماست؟ جمله همگی آن‌ها از بزرگان فرهنگ و ادب ایران‌زمین هستند؛ امّا حکایت فردوسی و سعدی قدری با هم متفاوت است. کلیات سعدی مجموعه‌ای است بی‌همتا که در آن با زبان و بیانی شاعرانه، مسائل فرهنگ ایران گزارش شده است. میراث فرهنگی‌ادبی خراسان بزرگ که همانا تجلّی فرهنگ گران‌سنگ ایران در آثار ادبی، آثار منظوم و منثور بود، به فارسی رسید و به پایمردی شایسته‌ترین فرزند ایران پس از فردوسی، یعنی خداوندگار حکمت و ادب، سعدی، استمرار یافت. در آثار سعدی، زبان فارسی به کمال رسید و چنان شیوا و رسا (فصیح و بلیغ) گشت و که شیواتر و رساتر از آن متصوّر نیست. زبان ما، زبان شیوا و رسای ما به زبان سعدی است.&lt;ref name=&quot;سعدی&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ====سروده مهرانگیز اوحدی====<br /> به یاد داری استاد؟! {{سخ}}<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:#6A5ACD}}<br /> {{ب|'''در آن طلوع پیاپی شکوه هر دیدار'''|'''به سان لحظهٔ آغاز جاودانی بود'''}}<br /> {{ب|'''در آن سرود، فراز و فرود هر آهنگ'''|'''صدای رویش پنهان مهربانی بود'''}}<br /> {{ب|'''نسیم هر ورق از هر کتاب و هر دفتر'''|'''به باغ خاطره‌ها برگ برگ آویزد'''}}<br /> {{ب|'''بهار یاد تو از کام خوشه‌زار خیال '''|'''به دشت غربت هستی ترانه می‌ریزد'''}}<br /> {{ب|'''«سرود آرزو»یت واژه واژه می‌شکفد'''|'''به یاد آن همه روز و به یاد آن‌همه سال'''}}<br /> {{ب|'''«که می‌نشستی و من با تو می‌نشستم و باز'''|'''کتاب بود و قلم بود و درس بود و سؤال»'''}}<br /> {{ب|'''«به یاد داری استاد! هر غروب خزان'''|'''که دست باد وزان برگ بید بُن می‌چید»'''}}<br /> {{ب|'''صدای گرم تو چون آفتاب فروردین'''|'''درون پیکر سرد کلاس می‌پیچید'''}}<br /> {{ب|'''به دشت، پردهٔ پاییز و رنگ‌های غروب'''|'''به شهر، قصه غم بود و سرگذشت غبار'''}}<br /> {{ب|'''در اُن اتاق تو بودی و شعر و عشق و کتاب'''|'''ترانه بود و طراوت، پگاه بود و بهار'''}}<br /> {{ب|'''به جز ترنم باران خاطرات امروز'''|'''درین مسیر سراسر کتاب و دفتر نیست'''}}<br /> {{ب|'''خروش خشک درختان مهرگان برپاست'''|'''که از حکایت باران به باغ خوش‌تر است'''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> ===فیلم ساخته شده براساس===<br /> گروه پیشگامان کویر، مستندی با حضور [[غلام‌علی حداد عادل]]، [[محمدعلی اسلامی ندوشن]]، [[فتح‌الله مجتبایی]]، [[کامران فانی]] و... ساخته‌اند. که در آن به معرفی وجهه ادبی‌فرهنگی دادبه می‌پردازد. این مستند در مراسم بزرگداشت دادبه به‌نمایش درآمد.<br /> <br /> <br /> ====سخنرانی‌ها و مصاحبه‌ها====<br /> '''درس‌گفتار دربارۀ مکتب رندی حافظ'''، مرکز فرهنگی شهر کتاب، ۱۳۹۳. {{سخ}}<br /> '''سعدی، فردوسی دوم'''، مصاحبه کتاب ماه ادبيات، شماره ۱۶۲، فروردين ۱۳۹۰. {{سخ}}<br /> '''کتاب‌سازی نتيجه ضعف نقد و ضعف نظريه‌پردازی است'''، گزارش ميراث، دوره دوم، تير ۱۳۹۱، ضميمۀ شماره ۲. {{سخ}}<br /> '''منطق الطير صورت نهايی روش‌شناسی مکتب عشق'''، اشراق، بهار و تابستان ۱۳۸۴، شماره۲ و ۳. {{سخ}}<br /> '''شيوه‌های تصحيح نسخ خطی و تحليل آرای مربوط به آن'''، کتاب ماه کليات، مرداد و شهريور ۱۳۸۴، شماره‌های ۹۲ و ۹۳. {{سخ}}<br /> '''ادب و فلسفه از نقد جدا نيست و نقد از فلسفه'''، کتاب ماه ادبيات و فلسفه، بهمن ۱۳۷۷، شماره ۱۶. {{سخ}}<br /> <br /> ===برگه‌هایی از مصاحبه‌های فرد===<br /> گذشتگان ما از طریق شعر با مسائل علمی و فلسفی آشنا می‌شدند؛ فی‌المثل، صنایع را از کتب معانی و بیان و بدیع به‌خاطر نمی‌سپردند؛ بلکه نخست اشعار شاعران را می‌خواندند و به‌خاطر می‌سپردند و بدین‌سان نه‌تنها همراه یادگیری شعر صنایع شعری را هم می‌آموختند، از علوم مورد اشاره در شعر نیز آگاهی می‌یافتند.&lt;ref name=&quot;سعدی&quot;&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= سعدی، فردوسی دوم|ژورنال= کتاب ماه ادبیات|شماره= ۱۶۲|سال= فروردین۱۳۹۰|صفحه= ۲۴تا۳۱}}&lt;/ref&gt; این شیوه در تعلیم و تربیت به‌هیچ‌وجه با روش جدید و امروز ناسازگار نیست و به هر اندازه بتوانیم این شیوۀ سنّتی خلّاق را با روش‌های امروزی درآمیزیم و ترکیب از کهنه و نو پدید آوریم، به‌همان‌اندازه موفق بوده‌ایم و همان اندازه در حفظ هویّت خود کوشیده‌ایم و توفیق یافته‌ایم.&lt;ref name=&quot;سعدی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===شیوهٔ تدریس===<br /> :تدریس برمبنای طرح درس<br /> :دسته‌بندی‌کردن موضوع<br /> :توالیِ منطقی در ارائه تدریجی و گام‌به‌گام اطلاعات<br /> :تأکید بر متن‌خوانی و درک صحیح آن<br /> :کاربرد شواهد و نمونه‌ها به تناسب بحث<br /> :رویکرد روشمند و استدلالی<br /> :پرسش‌وپاسخ به‌شیوهٔ سقراطی<br /> :مشارک‌دادن دانشجو در بحث و فرایند آموزش<br /> :نگرش انتقادی<br /> :اعتدال‌ورزی و پرهیز از یک‌سونگری، مطلق‌انگاری و جزم‌اندیشی<br /> :الزام به وحدث موضوع<br /> :تأکید بر تاریخ و نگرش تاریخی در تحلیل‌های ادبی<br /> :نظریه‌پردازی<br /> :بهره‌گیری از طنز<br /> <br /> [[پرونده:خرد ایرانی.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;جشن‌نامه دکتر دادبه&lt;/center&gt;]] <br /> ===یادمان و بزرگداشت‌ها===<br /> بنیاد میبدی به کمک جمعی از اهالی فرهنگ و ادب استان یزد و با همیاری [[وازرت فرهنگ و ارشاد اسلام|اداره‌کل فرهنگ‌وارشاد اسلامی استان]] و انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، ۱۸ اسفند ۱۳۹۳ مراسم نکو‌داشتی را در یزد برگزار کرد. <br /> <br /> ===کارنامه و فهرست آثار===<br /> [[پرونده:مجموعه رسائل فلسفی.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;مجموعه رسائل فلسفی&lt;/center&gt;]] <br /> [[پرونده:کلیات نجیب کاشانی.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;کلیات نجیب کاشانی&lt;/center&gt;]] <br /> [[پرونده:تاریخ کشیک‌خانه.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;تاریخ کشیک‌خانه همایون&lt;/center&gt;]] <br /> ====تألیف====<br /> # '''کلیات فلسفه'''؛ تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور،‌ ۱۳۷۸، گروه علوم‌تربیتی ۱۰۴، تحریر نخست ۱۳۶۷، تحریر دوم ۱۳۸۵، چاپ مکرّر ۱۳۸۶، وزیری [تا کنون ۲۳ کتاب در زمینهٔ شرح، توضیح، تشریح، آزمون، نمونه سؤال، راهنما، نکات کلیدی و تست طبقه‌بندی‌شده از کتاب کلیّات فلسفهٔ دادبه تهیّه و به‌وسیلهٔ افراد و ناشران زیر راهی بازار نشر شده است]<br /> # '''کلیّات فلسفه'''؛ تهران: دانشگاه سپاهان انقلاب ایران، دانشکدهٔ مکاتبه‌ای، ۱۳۵۴، ج ۲ [سیر اندیشه و فلسفه، منطق و کلام در ادوار تاریخ]<br /> # '''کتاب کمک درسی: فلسفه، منطق نظری و عملی، علم اخلاق و سیر فلسفه'''؛‌ تهران: سازمان علمی و فرهنگی پیروزی، ۱۳۵۹<br /> # '''فخررازی'''؛ تهران: انتشارات طرح نو، ۱۳۷۴ [سرگذشت‌نامهٔ فیلسوف نامی جهان اسلام،‌ محمّد بن عمر فخر رازی (۵۴۴-۶۰۶ ق)]<br /> # '''ایران، تاریخ،‌ فرهنگ،‌ هنر'''؛ زیرنظر: کاظم موسوی بجنوردی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی، چاپ دوم، ۱۳۹۰ (چاپ نخست، ۱۳۸۵)، وزیری [مجموعهٔ گفتارهایی در زمینهٔ ایران‌شناسی؛ عنوان گفتار علی‌اصغر دادبه «کلام و فرق» است]<br /> # '''تاریخ کلام در ایران'''؛ تهران: نارمک، ۱۳۹۳ [پیشینه و سیر علم کلام در تمدن ایران اسلامی]{{سخ}}<br /> # '''چکیده مقالات همایش بین‌المللی صباحی بیدگلی'''؛ کاشان: دانشگاه آزاد اسلامی کاشان، ۱۳۹۱، وزیری [صباحی از سخنوران نامور کاشان در سده ۱۲ و ۱۳ قمری است که همایش بزرگداشت وی در سال۱۳۹۱ در کاشان برگزار شد]<br /> # '''حافظ (زندگی و اندیشه)'''؛ زیرنظر: کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی، (چهره‌های جاویدان فرهنگ و ادب ایران، ۱) ۱۳۹۱، وزیری [مجموعه گفتارهای ۲۴ تن از حافظ‌پژوهان که به‌کوشش علی‌اصغر دادبه گردآوری و تدوین شده است]<br /> # '''دانشنامهٔ کلامی'''؛ تهران:‌ قطره، ۱۳۹۳، وزیری [فرهنگ اصطلاحات، واژگان و تعبیرات علم کلام]<br /> # '''مجموعه‌مقالات حافظ‌شناسی'''؛ تهران: جامی، ۱۳۹۳، وزیری [تمام گفتارهای دادبه در زمینهٔ حافظ در نشریات گوناگون چاپ شده است]<br /> # '''مرگ در شاهنامه'''؛ اصغر دادبه و دیگران، به‌کوشش ناصر حریری، بابل: آویشن، ۱۳۷۷، رقعی [دربردارندهٔ گفتار: «اگر مرگ، داد است، بیداد چیست؟» از دادبه به‌نقل از کیهان فرهنگی]<br /> # '''رساله منطق هنر شهر'''؛ ؟؟؟<br /> # '''شناخت‌شناسی در فلسفه اسلامی'''؛ ؟؟؟ <br /> <br /> ====تصحیح==== <br /> # '''تصحیح دیوان نجیب کاشانی'''؛ نورالدیّن محمّدحسین نجیب کاشانی، با همکاری مهدی صدری، تهران:‌ نشر میراث مکتوب،‌ ۱۳۸۲، وزیری [مجموعه اشعار نجیب کاشانی، سخنور نامی کاشان در سدهٔ‌۱۱ ق]<br /> # '''تاریخ کشیکخانه'''؛ نورالدین محمّدحسین نجیب کاشانی، با همکاری مهدی صدری، تهران، مؤسسهٔ میراث مکتوب، ۱۳۹۳، وزیری [حاوی یادداشت‌های نجیب کاشانی در زمینه‌های گوناگون برای سلطان جلال‌الدّین اکبر، شاهزادهٔ هندی]<br /> # '''تصحیح کتاب حکمت عرشیه'''؛ صدرالمتالهین شیرازی،‌زیر نظر آیت الله سید محمد خامنه‌ای، نشر: بنیاد حکمت اسلامی صدرا، نوبت چاپ: اول، زبان عربی، ۱۳۹۱ [تصحیح، تحقیق، مقدمه]. <br /> <br /> ====مقدمه‌نویسی، ویراستاری، نظارت و...====<br /> # '''حواصل و بوتیمار'''، امیرحسن یزدگردی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۱؛ این اثر، ۱۳۷۲ کتاب‌سال برگزیده شد [کتابی دربارهٔ این دو پرنده در متون تاریخی و ادبی و طبیعی ایران و جهان]<br /> # '''یادمان [[پروین اعتصامی|پروین]]''' (به‌مناسبت پنجاهمین درگذشت اعتصامی)، گردآورنده: محمود طباطبائی اردکانی، تهران: دانشگاه علّامه طباطبائی، ۱۳۷۴، وزیری [مجموعه گفتارهایی در نقد و تفسیر اشعار و افکار و کتاب‌شناسی پروین اعتصامی]<br /> # '''دیوان ظهیر فاریابی'''، طاهربن‌محمّدظهیر فاریابی، به‌تصحیح امیرحسن یزدگردی، تهران، نشر قطره، ۱۳۸۱، این اثر، ۱۳۸۱ کتاب‌سال برگزیده شد [متن کامل دیوان ظهیر فاریابی، سخنور سدهٔ ششم قمری]<br /> # '''سرود آرزو'''، مجموعه اشعار فخرالدین مزارعی، تهران، انتشارات پاژنگ، ۱۳۶۹ [مجموعه سرودهای فخرالدیّن مزارعی]<br /> # '''حکایت شعر'''؛ رابین اسلکتن، ترجمه: مهرانگیز اوحدی، تهران: میترا، ۱۳۷۵، رقعی [کتابی در زمینهٔ تاریخ، نقد و فنّ شعر]<br /> # '''خندان گریستم'''؛ محمّدرضا پیغمبری، قم: مؤسسهٔ فرهنگی همسایه، ۱۳۷۷، رقعی [مجموعه اشعار شعرای کاشان]<br /> # '''دولت پیر مغان که باقی سهل است'''؛ به‌کوشش: سعید نیاز کرمانی، تهران: پاژنگ، ۱۳۷۴، وزیری [مجموعه گفتارهایی دربارهٔ حافظ شیرازی]<br /> # '''دیوان خواجه شمسّ‌الدین محمّد حافظ شیرازی'''؛‌ به‌کوشش: [[محمد قزوینی]] و [[قاسم غنی]]، خوش‌نویس:‌ یدالله کابلی خوانساری، تهران: سماع قلم، ۱۳۸۶، رحلی [مجموعه‌ای نفیس از دیوان حافظ به خط خوش و شکستهٔ کابلی خوانساری]<br /> # '''رؤیای چوبی'''؛‌ محمود علوی‌نیا، قم: وثوق، ۱۳۸۸، رقعی [مجموعهٔ شعر از این شاعر کاشانی]<br /> # '''قُسوف‌الربیع فی صنوف‌البدیع'''؛‌ محمّدحسین شمس‌العلماء گرکانی، به‌کوشش: مرتضی قاسمی، با مقدمه: اصغر دادبه و [[بدیع‌الزّمان قریب]]، تهران: [[فرهنگستان زبان و ادب فارسی]]، ۱۳۸۹، وزیری [کتابی در زمینهٔ علم بیان و بدیع تألیف گرکانی]<br /> # '''کتاب‌شناسی توصیفی صباحی بیدگلی'''؛ علی میرانصاری و مرتضی طاهری، تهران: کرگاری، ۱۳۹۱، وزیری [این کتاب هم‌زمان با برگزاری همایش بین‌المللی نکوداشت صباحی بیدگلی در کاشان به‌چاپ رسید]<br /> # '''مفهوم رندی در شعر حافظ'''؛‌ فخرالدّین مزارعی، ترجمه: کامبیز محمودزاده، تهران: کویر، ۱۳۷۳، رقعی [بررسی اصطلاح کلیدی رند از نظر حافظ شیرازی]<br /> # '''مجموعه‌مقالات سعدی‌شناسی'''؛‌ ، دفتر پانزدهم، نویسنده: کوروش کمالی سروستانی، تهران: دانشنامه فارس با همکاری مرکز سعدی‌شناسی و بنیاد فارس‌شناسی، اردیبهشت ۱۳۹۱ [در بردارندهٔ مقاله «نقش غزل‌های سعدی در آرمانشهر او»]<br /> <br /> ====فهرست گفتارها در دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.cgie.org.ir/fa/publication/volumes/63|عنوان= دایرة المعارف بزرگ اسلامی}}&lt;/ref&gt;====<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''ادراک'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۷<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''اشاعره'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۸<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;''' الف'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۰ <br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''انوری، اوحدالدین'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۰<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''ایجاز و اطناب'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۰ <br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''ایران'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۰<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''ایهام '''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۰<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''بازگشت ادبی'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۱<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''باطنیه '''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۱<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;''' بثّ‌الشکوی'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۱<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''براعت استهلال'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۱<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''بلاغت در زبان و ادب فارسی'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۲<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''بوستان '''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۲<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''بوسنی، زبان و ادب فارسی'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۲<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''بهاریّه'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۳ <br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''بیان در زبان و ادبیّات فارسی'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۳ <br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''[[پروین اعتصامی]] به‌همراه علی میرانصاری'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۳<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''پورداود'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۳<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''تاجیکستان، ادبیات تاجیکستان'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۴<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''تبریز، ادبیّات به‌همراه عبدالله مسعودی'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۴<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''تجرید'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۴<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''تجسّم اعمال'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۴<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''تجلّی'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۴<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''تخیّل'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۴<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''تذکره‌نویسی در ماوراء‌النّهر و افغانستان'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۴<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''تشبیه در فارسی'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۵<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''تضاد در ادب فارسی به‌همراه عبدالرّضا مدرّس‌زاده'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۵<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''تقریظ به‌همراه فرشید سادات شریفی'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۶<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''تمثیل'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۶<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''توشیح به‌همراه هنگامهٔ آشوری'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۶<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''ثابت'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۶<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''جامی'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۷<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''جبر و اختیار'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۷<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''جمع به‌همراه: جمیلهٔ اعظمیان'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۸<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''چهار مقاله'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۸<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''حافظ، مکتب حافظ، مکتب رندی، حافظ، جلوه‌های شاعرانه، حافظ، نسخه‌های علمی و غیرعلمی، حافظ، فال حافظ'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۱۸<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''حدیقة الحقیقه به‌همراه جمال احمدی'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۲۰<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''حسن تعلیل'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۲۰<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''حقیقت و مجاز در ادبیّات فارسی'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۲۱<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''خراسان'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۲۲<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''خسرو و شیرین'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۲۲<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''خمریه'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۲۲<br /> # &lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''دوبیتی'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; ج.۲۴<br /> <br /> ====دانشنامۀ ایران====<br /> ادبیات ج ۱؛ ارسال المثل ج ۲؛ استعاره ج ۳. <br /> <br /> ====دائرة المعارف الاسلامیة الکبرى====<br /> ادراک ج ۶؛ الأشاره ج ۸. <br /> <br /> ====مقالات &lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.noormags.ir/view/fa/creator/145236|عنوان= مقاله‌ها در وبگاه تخصصی نور}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://ensani.ir/fa/article/author/528?page=3|عنوان= مقاله‌ها در پرتال جامع علوم انسانی}}&lt;/ref&gt;====<br /> نزدیک به سیصد مقاله کوتاه و بلند در زمینه ادبیات، فلسفه، منطق، کلام و عرفان در دایرة‌المعارف‌ بزرگ اسلامی،‌ دایرة‌المعارف تشیع، دانشنامهٔ جهان اسلام، دانشنامهٔ ادب فارسی و بخش دیگری از گفتارها که بیشتر در زمینهٔ حافظ‌پژوهی است در نشریات: آناهید، اشراق، اهل قلم، بخارا، حستارهای ادبی شعر، کلک، کیهان فرهنگی و نامهٔ پارسی درج شده است.{{سخ}}<br /> '''بررسی سبک‌شناختی توضيح الاخلاق تحرير خليفه سلطان'''، (زهرا قرقی مؤلف همکار) کاوش‌نامه زبان و ادبيات فارسی، بهار و تابستان ۱۳۹۳، شماره ۲۴؛ {{سخ}}<br /> '''رنج از ديدگاه مولانا با نگاهی به مسئلۀ شر'''، (با همکاری حسين محمودی) پژوهش‌نامه فلسفه دين، پاييز و زمستان ۱۳۹۳، سال ۱۱، شماره ۲۲؛ {{سخ}}<br /> '''بررسی و تحليل تمثيل‌های تعليمی وحدت وجود و تجلی در شرح رباعيات خيام'''، تحقيقات تعليمی و غنايی زبان و ادب فارسی، زمستان ۱۳۹۱، شماره ۱۴؛ {{سخ}}<br /> '''حافظ پاسخ به کدام نياز ماست؟'''، اشراق، بهار و تابستان ۱۳۸۹، سال ۳، شماره‌های ۶ و ۷؛ {{سخ}}<br /> '''انسان کامل به روايت ابن عربی''' (مؤلف همکار)، انديشۀ دينی، بهار ۱۳۸۹، شماره ۳۴؛ {{سخ}}<br /> '''نگاهی ديگر به بداء'''، اشراق، بهار و تابستان ۱۳۸۹، سال سوم، شماره ۶ و ۷؛ {{سخ}}<br /> '''نظريۀ افلاک و تأثير آن بر فلسفۀ اسلامی'''، حکمت سينوی، پاييز و زمستان ۱۳۸۶، شماره ۳۸؛ {{سخ}}<br /> '''بحثی در تأثير فلسفه بر ادبيات (با الهام از ديدگاه سهروردی دربارۀ شهود عارفانه)'''، اشراق، بهار و تابستان ۱۳۸۶، شماره‌های ۴ و ۵؛ {{سخ}}<br /> '''ابن سينا و فلک محدد الجهات'''، (با همکاری سعيد انواری)، مقالات و بررسيها، بهار و تابستان ۱۳۸۴، شماره ۷۷؛ {{سخ}}<br /> '''ناصر خسرو و حکايت ايران‌گرايی'''، نامه پارسی، تابستان ۱۳۸۲، شماره ۲۹؛ {{سخ}}<br /> '''شمول معنايی شعر حافظ و تأويل‌های يک سو نگرانه'''، فرهنگ اصفهان، پاييز و زمستان ۱۳۷۷، شماره‌های ۹ و ۱۰؛ {{سخ}}<br /> '''حکايت غرب‌شناسی'''، اطلاعات سياسی-اقتصادی، آذر و دی ۱۳۷۴، شماره‌های ۹۹ و ۱۰۰؛ {{سخ}}<br /> '''نگاهی به اسماعيليه و نظريه‌های کلامی-فلسفی در مکتب اسماعيلی'''، زبان و ادبيات فارسی، تابستان، پاييز، زمستان ۱۳۷۴، شماره‌های ۹ و ۱۰ و ۱۱؛ {{سخ}}<br /> '''خرقه‌سوزی آيينی رندانه اما آرمانی'''، نشريۀ شعر: بخش 1 آذر ۱۳۷۳، شماره ۱۵؛ بخش ۲ دی ۱۳۷۳، شماره ۱۶؛ {{سخ}}<br /> '''اسلام و سنتهای ايرانی'''، کيهان فرهنگی، بهمن و اسفند ۱۳۷۳، شماره‌های ۱۱۷ و ۱۱۸؛ {{سخ}}<br /> <br /> ===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br /> ===رابطهٔ دوسویه هنر و فلسفه===<br /> دانش و هنر، چونان وضعیت اجتماعی و محیطی و تربیتی، از یک سو در ظهور جهان‌بینی‌های فلسفی مؤثرند، از یک سوی دیگر،‌ خود، متأثرند و مؤیّد به جهان‌بینی‌های فلسفی. کدام هنر اصیل،‌ بدون پشتوانهٔ فلسفی است و کدام هنرمند واقعی است که جهان‌بینی او هنرش را استوار ندارد؟ چنین است فلسفهٔ عرفتنی مولانا که جلوه‌گاه آن ''مثنوی معنوی'' است و فلسفهٔ رندی حافظ که در غزل‌های آسمانی او متجلّی است و این‌همه را جز با فهم فلسفه و به‌دست‌آوردن نگرش کلی و فلسفی به‌طورعام و دریافت جهان‌بینی حافظ و مولوی به‌طورخاص، کسب نمی‌توان کرد.&lt;ref&gt;{{پک|اوحدی|۱۳۷۵|ک= حکایت شعر|ص= ۹}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> دریغا که دیری است تا میان فلسفه‌مان و شعر و ادبمان دیواری کشیده‌ایم استوار و فاصله‌آفرین، بی‌خبر از فلسفه‌هایی که پشتوانهٔ خلاقیّت‌های هنری شاعرانمان بوده است و به ورطهٔ الفاظ و تنها با تکیه‌کردن بر کتاب لغت، مذبوحانه تلاش می‌ورزیم تا دری به‌سوی فهم و تفسیر شعر و هنر بگشاییم.{{سخ}}<br /> به‌طورمثال آیا با استفاده از فرهنگ لغت می‌توان به «وعدهٔ تأخیر» که نظامی اشاره کرده است پی‌برد؟<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:purple}}<br /> {{ب|'''وعدهٔ تأخیر به سر نامده'''|'''لعبتی از پرده به در نامده'''}}{{پایان شعر}}<br /> باید آگاه بود که در برابر جهان‌شناسی فیلسوفان مشایی، جهان‌شناسی کلامی و دینی قرار دارد که برطبق آن نه از قدم جهان بلکه از حدوثِ زمانی جهان سخن می‌رانند و به‌هیچ‌روی در جنب ذات قدیم حق که یگانه ذات قدیم است حضور قدمای دیگر را نمی‌پذیرند.&lt;ref&gt;{{پک|اوحدی|۱۳۷۵|ک= حکایت شعر|ص= ۱۰}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> با تکیه بر چنین آگاهی‌های فلسفی است که می‌توان نخست به‌معنای «وعدهٔ‌ تأخیر» پی‌برد. سراسر متون ادبی ما آکنده از این گونه نکته‌ها و از این گونه اشارت‌ها است.{{سخ}} <br /> در حکایت شعر و ادب و پیوستگی و ارتباط آن با فلسفه و خرد نیز:{{سخ}}<br /> خرد و فلسفه، زمینه‌ساز شعر و شاعری است. فلسفهٔ شاعر ازیک‌سو به ذهن شاعر در سرودن شعر، جهت و نظام می‌بخشد و ازسوی‌دیگر در شعر شاعر متجلّی می‌شود، بر این بنیاد هرچه شاعر فرهیخته‌تر باشد و هرچه فلسفهٔ او نظام‌یافته‌تر و سنجیده‌تر، عاطفهٔ او پرورده‌تر می‌شود.&lt;ref&gt;{{پک|اوحدی|۱۳۷۵|ک= حکایت شعر|ص= ۱۹-۲۲}}&lt;/ref&gt; عاطفهٔ پروردهٔ خرد و فلسفه، شعرآفرین است. شاعر در این مرحله با درون‌بینی شاعرانه به کشف حقایق هنری می‌رسد و به آفرینش شعر توفیق می‌یابد شاعر راه دشوار درون و بیرون را طی می‌کند و جهانِ بی‌کران و نامحدود درون‌بینی هنرمندانه و شهود شاعرانه را به دنیای محدود و کران‌مند واژه‌ها و گزاره‌ها بپیوندد.&lt;ref&gt;{{پک|اوحدی|۱۳۷۵|ک= حکایت شعر|ص= ۳۰}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نگرش===<br /> نگرش دادبه «هرمنوتیک واقع‌بودگی» است. شیوهٔ وی سخت به نحوهٔ واکاوی هستی‌شناخت هایدگر می‌ماند. او نمایندهٔ بارز و تمام‌نمای گفت‌وگو با متن و واقع‌انگاری نویسندهٔ آن متن است.&lt;ref&gt;{{پک|پویان|۱۳۹۳|ک= خرد ایرانی: جشن‌نامه دادبه|ص= ۸۹}}&lt;/ref&gt; هرمونتیک دادبه هرمونتیک واقع‌گرا و بنابراصل گفت‌وگو یا متن استوار است. او حافظ را فقط به‌چشم شاعر می‌نگرد و در آثار خود نشان می‌دهد.&lt;ref&gt;{{پک|پویان|۱۳۹۳|ک= خرد ایرانی: جشن‌نامه دادبه|ص= ۹۲}}&lt;/ref&gt; از اطناب می‌پرهیزد. پیرامون موضوع بحث آثار مهم را می‌خواند، سپس مطالب کلیدی آن‌ها را چکیده می‌کند. آنگاه، منابع دست اوّل را در متن اصلی معرفی کرده و همیشه نقل‌قولی از آن‌ها را به‌نمایش می‌گذارد.&lt;ref&gt;{{پک|پویان|۱۳۹۳|ک= خرد ایرانی: جشن‌نامه دادبه|ص= ۹۵}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===بررسی چند اثر===<br /> ====حافظ‌پژوهی====<br /> دادبه با نگاهی جزءنگر، از دریچهٔ فلسفهٔ یونانی و عرفان ایرانی، در طول این چند دهه، بیش از سی مقاله دربارهٔ حافظ نگاشته اشت. گفت‌وگو با متون گذشته و واقع‌انگاری، دو خصیصهٔ بی‌مانند نگاه فلسفی اوست که در طبقه‌بندی‌های استدلالی و منطقی‌اش، اندیشهٔ مخاطب را می‌نوازد. ارجاع به منابع یا چهارچوب جزء‌نگری او الگویی بسامان، برای نگارش مقاله و واکاوی موضوع را در اختیار دانشجویان تازه‌کار قرار می‌دهد. <br /> ویژگی‌های فراوان دیگری در مقالات حافظ‌شناسی دادبه وجود دارند نظیر:<br /> # سبک نگارش ادبی و فلسفی توأمان: گاه استدلال، فلسفی، گاه شهود بینامتنی، ادبی<br /> # بلاغت‌دانی در وجوه زیباشناختی، نظری و تحلیلی موضوع<br /> # اشراف بر تاریخ عصر حافظ و تاریخ عرفان، فلسفه و فرهنگ ایران‌زمین<br /> اوج و چکیدهٔ این کوشش را می‌توان در بخش «نظام مکتب رندی» به تماشا نشسست. که حافظ را شاعر معرفی می‌کند نه عارف. در مقالهٔ‌ «شمول معنایی شعر حافظ و تأویل‌های یکسونگرانه» دادبه پس از گلایه ازین نکته که یکسونگری در شعر حافظ جفاست، از طرف دیگر، تأویل‌های بی‌بنیاد و تفسیرهای به رأی نیز خطاست ازاین‌دست تفاسیر را رسته‌بندی می‌کند که چنین تأویلی از دو سرچشمه آب می‌خورد مبنای اعتقادی و مبنای علمی.&lt;ref&gt;{{پک|پویان|۱۳۹۳|ک= خرد ایرانی: جشن‌نامه دادبه|ص= ۸۷}}&lt;/ref&gt; {{سخ}}<br /> از دیدگاه او اگر بخواهد حافظ را در سه کلمه تعریف کند، می‌گوید: «ایرانیِ مسلمانِ روشن‌بین» با همهٔ باری که هر یک از این سه کلمه بر خود دارند.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= نقد کتاب: ماجرای پایان‌ناپذیر حافظ|ژورنال= کلک|شماره= ۳۰|سال= شهریور۱۳۷۱|صفحه= ۲۲۷تا۲۳۴}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====رند====<br /> یکی از رمز و رازهایی که سخن حافظ را از سخن دیگر شاعران ممتاز می‌سازد، آگاهی حیرت‌انگیز او از رمز و راز زبان فارسی و بلاغت‌آفرینی اوست.&lt;ref&gt;{{پک|آذرنوش و دیگران|۱۳۹۳|ک= حافظ (زندگی و اندیشه)|ص= ۴۰}}&lt;/ref&gt; رندی یا مکتب رندی، مکتب حافظ است و رند و رندی کلیدی‌ترین و اساسی‌ترین اصطلاح در شعر و در جهان‌بینی حافظ به‌شمار می‌آید. این امر بدان معناست که فهم رندی به‌معنای فهم جهان‌بینی حافظ و بنیاد شناخت اندیشه و هنر این شاعر اندیشمند است و رندشناسی به‌معنای حافظ‌شناسی است.&lt;ref&gt;{{پک|آذرنوش و دیگران|۱۳۹۳|ک= حافظ (زندگی و اندیشه)|ص= ۲۹}}&lt;/ref&gt; در نگاه و فلسفه حافظ رندی فراتر از از اصطلاحی عرفانی است. درحقیقت حدود ۹۰ بار و در ۹۰ بیت از ابیات واژهٔ رند به‌کار رفته است. این واژه مثبت‌ترین و مطلوب‌ترین بنیادی‌ترین اصطاح در شعر اوست. مفهوم و معنایی سراغ می‌کند که دریافتنی؛ اما وصف‌ناشدنی است و آن را نظام فکری‌فلسفی خود قرار می‌دهد، نظامی که باید از آن به مکتب رندی تعبیر کرد که مکتب حافظ، مکتب رندی است.&lt;ref&gt;{{پک|آذرنوش و دیگران|۱۳۹۳|ک= حافظ (زندگی و اندیشه)|ص= ۳۵}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ==در تارنما بخوانید==<br /> [https://www.cgie.org.ir/fa/news/25245 گفت و گو با ‌اصغر دادبه ، استاد فلسفه اسلامی و ادبیات عرفانی] {{سخ}}<br /> [https://www.cgie.org.ir/fa/news/220497 از نادره‌های روزگار ما / اصغر دادبه] {{سخ}}<br /> [https://www.cgie.org.ir/fa/news/220717 دکتر دادبه: ترویج زبان فارسی، اشاعه صلح است] {{سخ}}<br /> [https://www.cgie.org.ir/fa/news/220653 چرا شمس آن‌ همه طعن و طنز را نثار فخر رازی می‌کند؟] {{سخ}}<br /> [http://www.fars-encyclopedia.com/modules.php?name=News&amp;file=article&amp;sid=310 در ستایش دكتر اصغر دادبه/ سخن دوست] {{سخ}}<br /> [https://www.iranboom.ir/ketab-khaneh/anbar/14926-morori-bar-ketan-kherad-iran.html مروری بر کتاب «خرد ایرانی» - استاد اصغر دادبه و حافظ‌شناسی ] {{سخ}}<br /> [https://www.iranboom.ir/tazeh-ha-sp-285929972/negahe-roz/13852-1393-06-18-10-36-47.html دادبه: خاک در ادیب‌پرور بودن یک خطه تأثیر ندارد ] {{سخ}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= اسکلتن|نام= رابین|عنوان= حکایت شعر|ترجمه= مهرانگیز اوحدی|دیگران= با مقدمهٔ علی‌اصغر دادبه|ناشر= میترا|شهر= تهران|سال= ۱۳۷۵|شابک= ۹۶۴-۵۹۹۸-۰۱-۸}}<br /> * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= اسماعیل‌زاده|نام= حوریه|عنوان= گفت‌وگو با علی‌اصغر دادبه؛ شعر، زبان والای حکمت ایرانی|ژورنال= آزما|مکان= تهران|سال= اسفند۱۳۹۴ و فروردین۱۳۹۵|صفحه= ۴۲تا۴۷| تاریخ بازبینی= }}<br /> * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= اوحدی|نام= تقی|عنوان= تذکرهٔ عرفات العاشقین|ژورنال= کتاب ماه ادبیات|مکان= تهران|سال= اسفند۱۳۸۹|صفحه = ۳تا۱۲|تاریخ بازبینی= }}<br /> * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= آذرتاش آذرنوش|نام= و ۲۳ نفر دیگر|عنوان= حافظ (زندگی و اندیشه)|کوشش= علی‌اصغر دادبه|ناشر= دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی|شهر= تهران|سال= ۱۳۹۲|شابک= ۹۷۸-۶۰۰-۶۳۲۶-۰۹-۲}}<br /> * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= پویان|نام= مجید|نام ویراستار= فاطمه|نام خانوادگی ویراستار= دهشیری|عنوان= خرد ایرانی: جشن‌نامه دکتر اصغر دادبه|ناشر= اندیشمندان یزد|شهر= یزد|سال= ۱۳۹۳|شابک= ۹۷۸-۶۰۰-۷۳۵۷-۵۹-۰}}<br /> * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= دادبه|نام= علی‌اصغر|عنوان= «سعدی، سنت و نوآوری» و «سعدی و نظریه اخلاقی کم‌آزاری»|ژورنال= سعدی‌شناسی|مکان= تهران|شماره= ۱۳و ۱۸|سال= اردیبشت۱۳۸۹ و اردیبهشت۱۳۹۴|صفحه= ۳۳تا۶۰ و ۱۲تا۵۴|تاریخ بازبینی= }}<br /> * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= دادبه|نام= علی‌اصغر؛‌ گزارشگر: علی آل‌داود|عنوان= یاد شرف|ژورنال= مقام موسیقایی|مکان= |شماره= ۳۲|سال= مهر و آبان۱۳۸۲|صفحه= ۳۴۳تا۳۴۷|تاریخ بازبینی= }}<br /> * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= دادبه، علی‌اصغر |نام= علی‌رضا پورامید|عنوان= «لطافت پنهان» و «از تکاپو فرونمی‌شیند»|ژورنال= بخارا|مکان= تهران|شماره= ۳۳ و ۱۹|سال= آذر۱۳۸۳ ؛ مرداد و شهریور۱۳۹۶|صفحه= ۷۲تا۷۵ ؛ ۲۸۲تا۲۸۶|تاریخ بازبینی= }}<br /> * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= دادبه|نام= علی‌اصغر|عنوان= ناصرخسرو و حکایت ایران‌گرایی|ژورنال= نامه پارسی|مکان= |شماره= ۲۹|سال= تابستان۱۳۸۲|صفحه= ۱۰۵تا۱۴۴|تاریخ بازبینی= }}<br /> * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= دادبه|نام= علی‌اصغر|عنوان= قصه غصه ما|ژورنال= رشد آموزش زبان و ادب فارسی|شماره= ۲۳|سال= زمستان۱۳۶۹|صفحه= ۱۹تا۲۴|تاریخ بازبینی= }}<br /> * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= دادبه|نام= علی‌اصغر|عنوان= نقد کتاب: ماجرای پایان‌ناپذیر حافظ|ژورنال= کلک|مکان= تهران|شماره= ۳۰|سال= شهریور۱۳۷۱|صفحه= ۲۲۷تا۲۳۴|تاریخ بازبینی= }}<br /> * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= دادبه|نام= علی‌اصغر|عنوان= قصه غصه ما (به یاد استاد دکتر نورانی وصال)|ژورنال= کلک|مکان= تهران|شماره= ۵۸ و ۵۹|سال= دی و بهمن ۱۳۷۳|صفحه= ۳۲۴تا۳۳۵|تاریخ بازبینی= }} <br /> * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= دادبه|نام= علی‌اصغر|عنوان= استاد ایرج افشار و مکتب سرعت|ژورنال= گزارش میراث|مکان= تهران|شماره= ۴۴|سال= فروردین و اردیبهشت ۱۳۹۰|صفحه= ۸۵تا۸۶|تاریخ بازبینی= }} <br /> * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= دادبه|نام= علی‌اصغر|عنوان= مرد دین و دانش|ژورنال= کتاب ماه کلیات|مکان= تهران|شماره= ۱۱۹|سال= آبان ۱۳۸۶|صفحه= ۱۸تا۲۰|تاریخ بازبینی= }} <br /> * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= دادبه|نام= علی‌اصغر|عنوان= اسلام و سنت‌های ایرانی|ژورنال= کیهان فرهنگی|مکان= تهران|شماره= ۱۱۸-۱۱۹|سال= بهمن و اسفند ۱۳۷۳|صفحه= ۳۱تا۳۳|تاریخ بازبینی= }} <br /> * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= دادبه|نام= علی‌اصغر|عنوان= کتاب‌سازی نتیجهٔ ضعف نقد و ضعف نظریه‌پردازی است|ژورنال= ضمیمه گزارش میراث|مکان= تهران|شماره= ۲|سال= تیر ۱۳۹۱||صفحه= ۸۴|تاریخ بازبینی= }} <br /> * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= دادبه|نام= علی‌اصغر|عنوان= حکایت غرب‌شناسی|ژورنال= اطلاعات سیاسی - اقتصادی|مکان= تهران|شماره= ۹۹ و ۱۰۰|سال= تیر ۱۳۹۱||صفحه= ۸۴|تاریخ بازبینی= }} <br /> * {{یادکرد ژورنال|عنوان= گفت‌وگو با علی‌اصغر دادبه دربارهٔ استاد سخن، سعدی (سعدی، فردوسی دوم)|ژورنال= کتاب ماه ادبیات|مکان= تهران|شماره= ۱۶۲|سال= آذر و دی ۱۳۷۴|صفحه= ۴۵تا۵۱|تاریخ بازبینی= }}<br /> * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= مزارعی|نام= فخرالدین|عنوان= سرود آرزو|ترجمه= |دیگران=|ناشر= شرکت انتشاراتی پاژنگ|شهر= تهران|سال= ۱۳۶۹|شابک= }}<br /> <br /> ==پیوند به بیرون==<br /> #{{یادکرد وب|نشانی = http://danakhabar.com/fa/news/1184125|عنوان= دادبه: فارغ التحصیلان ما توانایی پژوهش ندارند/دانشجوی بی سواد، استاد را هم تنبل می کند|ناشر = |تاریخ بازدید = ۱۲ بهمن ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ مهر ۱۳۹۳}}{{سخ}}<br /> #{{یادکرد وب|نشانی = https://www.cgie.org.ir/fa/news/25245|عنوان= گفت و گو با ‌اصغر دادبه، استاد فلسفه اسلامی و ادبیات عرفانی|ناشر = |تاریخ بازدید = ۱۲ بهمن ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ مهر ۱۳۹۳}}{{سخ}}<br /> #{{یادکرد وب|نشانی = https://www.cgie.org.ir/fa/news/220396|عنوان= «جلد ۲۴ دایره‌المعارف بزرگ اسلامی» سندی ارزشمند از روزهای دشوار|ناشر = |تاریخ بازدید = ۱۲ بهمن ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ آذر ۱۳۹۸ }}{{سخ}}<br /> #{{یادکرد وب|نشانی = http://www.hamooniran.com/item/4585|عنوان= حافظ شیرازی و حقوق بشر (علی اصغر دادبه)|ناشر = |تاریخ بازدید = ۱۲ بهمن ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۱ مهر ۱۳۹۳}}{{سخ}}<br /> #{{یادکرد وب|نشانی = https://www.cgie.org.ir/fa/news/220513|عنوان= دادبه: کیوانی مانند فروغی اول بوستان و گلستان خوانده بعد کتاب ترجمه کرده است|ناشر = |تاریخ بازدید = ۱۲ بهمن ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۱ آذر ۱۳۹۸}}{{سخ}}<br /> #{{یادکرد وب|نشانی = http://saeidhamidian.ir/index.php/news/225-2016-12-20-06-43-38|عنوان= شب «سعید حمیدیان» برگزار شد|ناشر = |تاریخ بازدید = ۱۲ بهمن ۱۳۹۸|تاریخ = ۲۳ آذر ۱۳۹۵}}{{سخ}}<br /> #{{یادکرد وب|نشانی = https://www.magiran.com/article/3036234|عنوان= «چراغ فلسفه در ایران هرگز خاموش نشد: گفت و گو با اصغر دادبه، استاد فلسفه اسلامی و ادبیات عرفانی»|ناشر = |تاریخ بازدید = ۱۲ بهمن ۱۳۹۸|تاریخ = ۹ مهر ۱۳۹۳}}{{سخ}}</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%AA%D9%82%DB%8C_%D8%B1%D9%81%D8%B9%D8%AA&diff=47323 2022-06-20T09:32:43Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = تقی رفعت<br /> |تصویر = Taghi.jpg<br /> |توضیح تصویر = <br /> |نام اصلی = میراز تقی خان رفعت<br /> |زمینه فعالیت = <br /> |ملیت = <br /> |تاریخ تولد = ۱۲۶۸<br /> |محل تولد = تبریز<br /> |والدین = آقا محمد تبریزی <br /> |تاریخ مرگ = ۲۳شهریور ۱۲۹۹<br /> |محل مرگ = تبریز <br /> |علت مرگ = خودکشی <br /> |آخرین محل زندگی =<br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = نامعلوم<br /> |تقارن زندگی با نظامهای سیاسی =مشروطه <br /> |اتفاقات مهم = جنگ جهانی اول<br /> |نامهای دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = <br /> |سالهای نویسندگی =<br /> |سبک نوشتاری = سیاسی، اجتمای، ادبی<br /> |کتابها = <br /> |مقالهها = <br /> |نمایشنامهها =<br /> |فیلمنامهها = <br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص =<br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = <br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = <br /> |تحصیلات = <br /> |دانشگاه = <br /> |حوزه = <br /> |شاگرد = <br /> |استاد = <br /> |علت شهرت = پیشگامی در شعر نو<br /> |تأثیرگذاشته بر = بنای شعر نو<br /> |تأثیرپذیرفته از = <br /> |وبگاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا = <br /> }}<br /> '''میرزا تقی خان رفعت''' معروف به '''تقی رفعت''' با نام مستعار '''بی‌زبان'''، از پیشگامان شعر نو، شاعر و روزنامه‌نگاری انقلابی که روزنامه تجدد و آزادیستان را مدیریت می‌کرد.<br /> او نخستین شاعری است که شعر نو را بنا نهاد. اما رفت و فراموش شد! <br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> وی از معدود کسانی است که هم متجدد سیاسی و هم متجدد ادبی بود.<br /> او علاوه بر نوشتن مقالات ادبی در تجدد و آزادیستان، مقالات انتقادی اجتماعی و سیاسی نیز می‌نوشت.<br /> تجدد به تریبونی برای نوگرایان ادبی تبدیل شده بود. او سروده‌های شاعرانی چون جعفر خامنه‌ای، شمس کسمایی و ابوالقاسم لاهوتی را در نشریه منتشر می‌کرد. و بیش از اینکه برای شعر بکوشد، می‌کوشید تا شاعران نوگرا را رهبری کند.<br /> آثار باقی مانده از بی‌زبان باارزش‌اند، او غزل‌های دلنشینی سروده اما مسأله‌ای که از شعرهای رفعت مهم‌تر است مخالفت او با ادبیات سنتی و تأکیدش بر ضرورت تشکیل ادبیات نو است که این مسأله در نوشته‌هایش نیز مشهود است. در سال‌های پایانی قرن سیزدهم بود که با [[محمدتقی بهار]] دچار اختلاف نظر شد. جدال طولانی مدت آنان جدال دو دیدگاه بود اولی بیان می‌کرد؛ اساس سرودن شعر باید دگرگون شود و دومی با وجود پذیرفتن ضرورت تغییر، به سنت ادبی وفادار بود.&lt;ref name= رفعت&gt;{{یادکرد وب|نشانی =https://www.hamshahrionline.ir/news/536663/%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D8%B1%D9%81%D8%B9%D8%AA-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%88-%DA%86%D9%87-%D8%B4%D8%AF-%DA%A9%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF|عنوان = تقی رفعت که بود و چه شد که خودکشی کرد؟}}&lt;/ref&gt;<br /> ==از میان یادها==<br /> ===ناخلف‌ها===<br /> حبیب ساهر یکی از شاگردان تقی رفعت از او این‌گونه می‌گوید:<br /> :اشعارش را ابتدا در مجله ادب که از طرف دانش‌آموزان منتشر می‌شد و بعدها در مجلات دیگر و روزنامه تجدد می‌خواندیم. شاعری نوپرداز بود و به سبک ادبیات جدید و به شیوه شاعران ثروت فنون (مجله ادبی و علمی که در استانبول از طرف متجددین چاپ می‌شد) به زبان فارسی و ترکی بسیار جالب توجهی شعر می‌ساخت.<br /> خیلی زود مکتبی به وجود آمد به نام مکتب رفعت چون در مدرسه مبارکه شاعر فراوان بود بین آنان چند نفر، از جمله احمد خرم، تقی برزگر، یحیی میرزا دانش از چهره‌های درخشان شعر نو گردیدند. مدیر مدرسه، اسماعیل امیرخیزی که ادبیات قدیم و عروض و قافیه درس می‌داد شعرای جوان را به سرودن غزل و قصیده تشویق می‌کرد، ولی ما ناخلف‌ها پیرو مکتب رفعت بودیم...&lt;ref name= تجدد&gt;{{پک|هوشنگ اتحاد|ک= پژوهشگران معاصر ایران (جلد۶)|ص= ۹۹۲}}&lt;/ref&gt;<br /> ===نحوه مرگ===<br /> هنوز هم مشخص نیست که تقی رفعت خودکشی کرد یا به طور مشکوکی کشته شد؟! چون مکانِ آرامگاهش نیز نامشخص است.{{سخ}}<br /> احمد کسروی درباره مرگ رفعت، در کتاب تاریخ هجده ساله آذربایجان چنین نوشته:{{سخ}}<br /> «یکی از نزدیکان خیابانی، میرزا تقی رفعت می‌بود. این مرد با چند تنی از شهر گریخته به اروَنَق و انزاب رفته بود و در آن جا خود را کشت (یا دیگران کشتندش) و ما از داستان او نیک آگاه نگردیده‌ایم.»&lt;ref&gt;{{پک|هوشنگ اتحاد|ک =پژوهشگران معاصر (جلد۶)|ص= ۹۹۳}}&lt;/ref&gt;<br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===سال‌شمار زندگی===<br /> ۱۲۶۸: تولد در تبریز<br /> ۱۲۹۵: باز گشت به وطن همزمان با جنگ <br /> ۱۲۹۹: سرکوب شدن نشریه تجدد در چهارمین شمارهٔ انتشار به تاریخ ۲۰شهریور<br /> ۱۲۹۹: ۲۳شهریور به زندگی خود پایان داد.<br /> ===از آغاز تا پایان===<br /> تقی رفعت به سال ۱۲۶۸ در تبریز دیده به دنیا گشود. پس از اتمام تحصیلات مقدماتی به استانبول رفت و تحصیلات عالیه را در آنجا طی کرد. در ترابزون به عنوان مدیر مکتب ناصری ایرانیان انتخاب شد. در سال ۱۲۹۵ هنگام جنگ جهانی اول بود که به تبریز برگشت و در دبیرستان‌های آنجا به تدریس زبان فرانسه مشغول شد. بازگشت او به ایران با آغاز نهضت محمد خیابانی و تأسیس روزنامه تجدد همزمان شد. شیخ محمد خیابانی به رهبری حزب دموکرات رسید و تقی رفعت هم به عنوان دبیر دوم حزب او را همراهی کرد. وی نه تنها استعداد و هنر خود را خرج حزب کرد بلکه جان خود را هم صرف خدمت به رهبر می‌کرد. محمد خیابانی تجدد را منتشر کرد و تقی رفعت سردبیری آن را عهده‌دار شد.<br /> گویا رفعت از همان روزهای اول انتشار روزنامه با این نشریه همکاری کرده است. او مقالاتش را گاهی با نام ''تقی'' و گاهی ''بدون نام'' منتشر می‌کرد.<br /> هنگام تشکیل دولت آزادیستان در آذربایجان رفعت روزنامه آزادیستان را منتشر کرد و تجدد ادبی و سیاسی را با همزمان پیش می‌برد.<br /> در روزهای پایانی قیام، تقی به دهِ «قزل دیزج» در «اروَنَق» و «انزاب» در اطراف تبریز رفته و خود را پنهان کرد.<br /> پس از اینکه خبر تصرف تبریز به دست قزاق‌ها و شکست آزادیستان و کشته شدن محمد خیابانی به گوشش رسید، یک روز پس از مرگ خیابانی در ۲۴ شهریور ۱۲۹۹، در سن سی و یک سالگی در روستای قزل دیزج دست به خودکشی زد و این‌گونه زندگی را پایان داد.<br /> عمرش کوتاه‌تر از آن بود که شاهد نشانه‌های جدیِ تغییر در شعر فارسی باشد اما نام او به عنوان نخستین تجددخواهان در شعر فارسی ماندگار شد.<br /> ===زمینهٔ فعالیت===<br /> به سه زبان شعر می‌گفت، معلم زبان فرانسه بود، روزنامه مدیریت می‌کرد و مقالاتی برای ادب، سیاست و اجتماع می‌نگاشت. <br /> ===چند منظر===<br /> {{جعبه گفتاورد|نقل‌قول=&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:purple&quot;&gt;'''ایرج میرزا:{{سخ}}درِ تجدید و تجدد وا شد{{سخ}}ادبیات شلم‌شوربا شد{{سخ}}می‌کنم قافیه‌ها را پس و پیش{{سخ}} تا شوم نابغه دوره خویش{{سخ}}&lt;ref name =تجدد/&gt;<br /> &lt;font color=darkcyan&gt;♦ ♦ ♦ ♦ ♦&lt;/font&gt;{{سخ}}<br /> &lt;span style=&quot;color:orange&quot;&gt;'''یحیی آرین‌پور: هر چه بود تقی رفعت، قربانی پیوند بد عاقبت سیاست و روزنامه نگاری یا سیاست و ادبیات شد.<br /> &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/center&gt;|تراز=چپ|عرض=۲۱%|رنگ پس‌زمینه=#d5fdf4}}<br /> ====جمشید ملک‌پور====<br /> دکتر جمشید ملک‌پور در شب احمد کمال‌الوزاره محمودی که به همت مجله بخارا برگزار شده بود، میان سخنانش یادی از تقی رفعت کرد و گفت:<br /> {{گفتاورد تزیینی|باید اینجا از نقش یک نفر که در آماده کردن زمینه برای ایجاد ادبیات نمایشی در دوران مشروطه سهم بسزایی داشته و متأسفانه نه تنها در ادبیات ایران و نمایشی ناشناخته مانده است البته در بخش عام، کسی است به نام '''«میرزا تقی خان رفعت»''' متفکری تجددخواه، شاعر و نمایشنامه‌نویس. من اعتقاد دارم که اگر کسی مثل او نبود شاید [[نیما یوشیج]] و نهضت شعر نو ایران به شکل دیگری بود. البته حتما پا میگرفت ولی مقالات تجددخواهانه تقی رفعت در روزنامه‌ها بود که راه را برای کسی مثل نیما یوشیج باز کرد تا ساختارشکنی کند. او چهار نمایشنامه هم نوشته که یکی را خود در تبریز روی صحنه برده است.}}&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =http://bukharamag.com/1398.07.25243.html|عنوان =شب احمد کمال‌الوزاره محمودی}}&lt;/ref&gt;<br /> ====یعقوب آژند====<br /> {{گفتاورد تزیینی|تقی رفعت با کسانی چون شمس کسمایی، جعفر خامنه‌ای و ابوالقاسم لاهوتی در دل جریان متجدد ادبی عصر مشروطه می‌خواستند یک حرکت متجددانه دیگر را ایجاد کنند و به همین دلیل تندروی‌هایی نیز داشتند. خود مشروطه یک جریان تجددی را در ادبیات آن عصر ایجاد کرده بود، اما هدف اشخاصی چون رفعت و کسمایی یک اصلاح‌گری در همین جریان متجدد بود و مرحوم آرین‌پور به همین دلیل آ‌‌ن‌ها را '''«متجددان نوظهور»''' خواند.}}<br /> ===جوانِ خوش‌سیما===<br /> رفعت مردی بود با قد متوسط، جنبه‌ای لاغر، قیافه‌ای متناسب، چشم و ابرویی درشت و سیاه. او نگاههایی تند و جذاب و رنگی پریده داشت. <br /> یکی از شاگردانش پس از اولین برخورد با رفعت، در باب استاد خود چنین می‌نویسد:{{سخ}}<br /> «یک روز صبح معلم جوان بسیار خوش سیمایی با لباس مشکی، کراوات رنگین و کلاه مخصوص ترکانِ جوان وارد کلاس ما شد. او میرزا تقی‌خان رفعت بود که در عثمانی تحصیل کرده بود و زبان و ادبیات فرانسه درس می‌داد.»<br /> ===خلقیات===<br /> درست است که بنیان نشریه تجدد را خود رفعت نگذاشته بود اما از زمانی که او سردبیر تجدد شد حال و هوای تازه‌ای به این جریده داد و در سایه نوشته‌های او تجدد قوت گرفت.<br /> می‌توان گفت در میان جراید داخلی ایران، جریده تجدد اولین روزنامه‌ای بود که مصداق و مفهوم جریده‌نگاری را ثابت نمود.<br /> ===تأثیرگذاری بر===<br /> یحیی آرین‌پور کتابی دارد به نام '''«از صبا تا نیما»''' نگرش او در نوشتن این کتاب نشأت گرفته از رفعت است. <br /> به نقل از یعقوب آژند:<br /> :تقی رفعت مدیر روزنامه «تجدد» در تبریز بود و او همکارانش از هرگونه نوآوری در ادبیات استقبال می‌کردند. مرحوم آرین‌پور در دوران تحصیلش از کلاس‌های تقی رفعت، به آموختن دیدگاه‌های جدید پرداخت و آن‌ها را به صورتی روش‌مند در خود نهادینه کرد. این جهان‌نگری که در «از صبا تا نیما» وجود دارد، همه به دلیل شاگردی نویسنده نزد مرحوم تقی رفعت است.<br /> ===علت شهرت===<br /> شاید از دید همگان مهم‌ترین موضوعی که نام رفعت را بر سر زبان‌ها انداخته پیشگامی او در شعر نو باشد اما تمامش این نیست! او روزنامه‌نگاری حرفه‌ای بود و نوشته‌هایش راه و روش بسیاری را تغییر داد. وی با نوشتن مقالات انتقادی عمیق که نشانه بینش عمیق سیاسی و اجتماعی او بود توجه تمام محافل ادبی تهران را به خود جلب می‌کرد و به نویسندگان روزنامه‌های تهران درس تجدد و آزادی‌خواهی می‌داد.<br /> ==آثار و کتابشناسی==<br /> ===جوایز و افتخارات===<br /> ===فهرست آثار===<br /> ===منبع شناسی ( منابعی که دربارهٔ آثار فرد نوشته شده است)===<br /> * '''«مؤلفه‌های تجددگرایی در شعر تقی رفعت»''' به کوشش محمد مهدی زمانی، کوروش صفوی، نعمت‌الله ایران‌زاده. منتشر شده در متن پژوهی ادبی تابستان، سال۱۳۹۸، شماره ۸۰، صفحات ۸۵ الی۱۱۲.<br /> * '''«بررسی و تحلیل کاربرد اصول مکتب نئوکلاسیسیم در اشعار تقی رفعت»''' به قلم لیلا شامانی و ابوالقاسم رادفر. منتشر شده در ادبیات پارسی معاصر دوره دوم، پاییز و زمستان ۱۳۹۱، شماره ۲.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =http://ensani.ir/fa/article?ArticleSearch%5Btitle%5D=%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D8%B1%D9%81%D8%B9%D8%AA-&amp;ArticleSearch%5BsortBy%5D=relevance|عنوان =تقی رفعت}}&lt;/ref&gt;<br /> * '''«تقی رفعت و سخت‌ترین هنگام انقلاب ادبی»''' به همت کبوتر ارشدی، منتشر شده در مجله چیستا، تیر۱۳۸۱، شماره۱۹۰، از صفحه ۷۱۴ تا ۷۲۱<br /> * '''«پیدایش چهارپاره و جایگاه آن در تجدد شعر فارسی»''' به قلم آمر طاهر احمد، منتشر شده در مجلهادبیات تطبیقی (ویژه‌نامه نامه فرهنگستان)، پاییز۱۳۸۹، شماره۲، علمی - پژوهشی، از صفحه ۷ تا ۳۱.<br /> * '''«بررسی ساختاری زیر میدان تولید شعر در ایران»''' به کوشش شهرام پرستش، منتشر شده در مجله جامعه‌شناسی هنر و ادبیات، بهار و تابستان۱۳۸۸، شماره ۱، از صفحه ۲۳ تا ۳۸.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =https://www.noormags.ir/view/fa/search?q=%D8%AA%D9%82%DB%8C%20%D8%B1%D9%81%D8%B9%D8%AA%20&amp;origin=undefined&amp;index=|عنوان =تقی رفعت}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> == منابع ==<br /> ==پیوند به بیرون==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%AA%D9%86%D8%AF%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D8%A7&diff=47322 2022-06-20T09:31:54Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = شمس‌الدین تندرکیا<br /> |تصویر = Photo 2016-09-06 14-51-55.jpg<br /> |توضیح تصویر = <br /> |نام اصلی = آقاعباس نوری<br /> |زمینه فعالیت = سرایش، نمایشنامه‌نویسی، نقد ادبی<br /> |ملیت = <br /> |تاریخ تولد = ۱۲۸۸ه‍.ش.<br /> |محل تولد = تهران، محلهٔ سنگلج<br /> |والدین = میرزا هادی نوری و عصمت‌الحاجیه بروجردی<br /> |تاریخ مرگ = ۱۳۶۶ه‍.ش.<br /> |محل مرگ = تهران<br /> |علت مرگ = سرطان<br /> |آخرین محل زندگی = <br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |محل خاکسپاری = بهشت‌زهرا، تهران<br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی= <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = شمس‌الدین نوری<br /> |لقب = شمسی<br /> |بنیانگذار = شعر نو فارسی<br /> |پیشه = شاعری، نقدپردازی، نمایشنامه‌نویسی<br /> |سال‌های نویسندگی =<br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = <br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها = تیسفون<br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص = تندرکیا<br /> |فیلم ساخته براساس اثر= <br /> |همسر =<br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = <br /> |تحصیلات = لیسانس حقوق، دکترای حقوق در شاخهٔ اقتصاد<br /> |دانشگاه = دانشگاه تهران، دانشگاه پاریس<br /> |حوزه = <br /> |شاگرد =<br /> |استاد = [[علی‌اکبر دهخدا]]، [[عبدالله مستوفی]] و فاضل خلخالی<br /> |علت شهرت = نهیب جنبش ادبی، شاهین<br /> |تأثیرگذاشته بر = [[بیژن الهی]]<br /> |تأثیرپذیرفته از =<br /> |وب‌گاه = <br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا = ‏<br /> }}<br /> [[پرونده:Hgvsej9nc3qo56yzr14bxd7fkim82wpltua.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''تصویر روی جلد یکی از شاهین‌های تندرکیا'''&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:Fazlolah nori.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''شیخ فضل‌الله نوری، پدربزرگ تندرکیا'''&lt;/center&gt;]]<br /> '''شمس‌الدین تندرکیا''' مشهور به '''تندرکیا''' از نخستین شاعران نوپرداز، منتقد ادبی و نمایشنامه‌نویس ایرانی است.<br /> &lt;center&gt;***&lt;/center&gt;<br /> عباس شمس‌الدین کیا دکتری اقتصاد را از دانشگاه پاریس گرفته بود و در دهه‌های ۱۳۱۰تا۱۳۵۰ آثاری به صورت‌های شعر و نثر منتشر می‌کرد. او نوه‌ٔ پسری شیخ فضل‌الله نوری، مجتهد نامور شیعه و برادر زهرا کیا، پژوهشگر و مترجم ادبی، بود.&lt;ref name= &quot;bookcity&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.bookcity.org/detail/7457/root/books|عنوان= نوهٔ شورشی شیخ شهید}}&lt;/ref&gt; او در آن زمانه سودایی در سر داشت که باور برخی بسیار عظیم بود. او تنها در حیطهٔ ادبیات باقی نماند و رفته‌رفته از طبیعت بشری، ظهور و سقوط فرهنگ‌ها، قوانین تاریخ، ویژگی‌های نژاد ایرانی، ظهور فرابشر و... صحبت می‌کند و این همه را به‌منظور «پیدایش حیات عالی» انجام می‌دهد. او همچنین در نمایشنامه‌نویسی قلم‌آزمایی کرد و حاصل این امر، نمایشنامه‌ای به‌نام «تیسفون» به نظم بود.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|عنوان= تندرکیا و نهیب جنبش ادبی|ص=۲۸}}&lt;/ref&gt; نکته‌ای که اکثر منتقدان و تاریخ‌نویسان شعر نو در رابطه با تندرکیا و شاهین اشاره کرده‌اند، استفاده از ادبیات فولکلور، ضرب‌المثل و حتی لحن عامیانه در شاهین‌ها، مقدمه‌ها، فروزه‌ها، افسانه‌های نو، چیزک‌ها و... است.&lt;ref name= &quot;matroud&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.online.matrod.org/line-1/post-1.php|عنوان= مقدمه‌ای بر آثار تندرکیا}}&lt;/ref&gt; او سطر منظوم را با نثم و نثرهای آهنگین همراه می‌کند. می‌توان گفت که اگر [[نیما]] در وزن اصلاحات می‌کند، تندرکیا علیه تک‌وزنی بودن انقلاب می‌کند. به‌این‌ معنا که نیما عروض موجود را متحول می‌کند، ولی تندرکیا با قراردادن آن در کنار نثر و نثم، اقتدارش را به‌عنوان‌ یگانه عامل ساخت موسیقی شعر به‌هم‌می‌زند. همچنین تندرکیا با حذف شاعرانگی معمول و مئلوف فضا را برای ورود همان لحن‌ها و همین وزن و آهنگ نامتعهد به‌عروض باز می‌گذارد.&lt;ref name= &quot;matroud&quot;/&gt;<br /> <br /> ==از میان یادها==<br /> ===مردم کوفه===<br /> {{گفتاورد تزیینی|تندرکیا چند ماه پس از مرگ پدربزرگش (شیخ فضل‌الله نوری) در محیطی ماتم‌زده و در همان خانهٔ پدربزرگ به‌دنیا آمد. به‌تصریح خود:<br /> :''از هر صف و صنفی، از عالی‌ترین مقامات دولتی و ملی و روحانی تا دانی‌ترین طبقات کاسب و توده در خانهٔ ما رفت‌وآمد می‌کنند. هرکس می‌فهمد من نوهٔ حاج شیخ‌ فضل‌الله هستم یا به‌قول خودشان شیخ‌ شهید با یک حرمت و سلام و صلوات مخصوصی از من پذیرایی می‌کند. این‌ها همه در من اثر زیادی داشت یک نکتهٔ دیگری هم مرا متوجه حال و حالت مردم می‌کرد: هرسال از اول تا سیزدهم رجب به‌یادبود شهادت حاج شیخ، در بیرونی چادر می‌زدند و روضه‌خوانی می‌کردند. قیامتی برپا می‌شد. یک عاشورای حقیقی. لابد این همه غلیان مردم برای حاج‌ شیخ فضل‌الله است، وگرنه پسران او که نه زری دارند و نه زوری، نه مالی دارند، نه مقامی.''&lt;ref name= &quot;daftarhachaharom&quot;&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= تندرکیا|نام=شمس‌الدین|عنوان=دفترها ۴: شاهین|ص=۲۱۱}}&lt;/ref&gt;}}<br /> اما این غرور خانوادگی با مطالعهٔ کتاب تاریخ مدرسه، که در آن از شیخ فضل‌الله بدگویی شده بود، مخدوش شد. پدرش در پاسخ او می‌گوید که این مطالب دروغ است. اما او به خود می‌گفت:<br /> {{گفتاورد تزیینی|راستی اگر مردم حاج شیخ‌ فضل‌الله نوری را دوست‌ می‌داشتند، پس چرا گذاشتند او را ببرند و ‌به‌دار بزنند؟ این سؤال را از هرکه می‌کردم، جواب همه تقریباً یکی بود: «این مردم از اهل کوفه بدترند. تا بود، دور و ورش بودند و وقتی که او را گرفتند و دارش زدند، همه متفرق شدند و رفتند گوشه‌ٔ صندوق‌خانه‌هایشان های‌های گریه کردند!»&lt;ref name= &quot;daftarhachaharom&quot;/&gt;}}<br /> <br /> ===اتمام تحصیل===<br /> در اواخر دورهٔ تحصیلش، شعله‌های جنگ جهانی دوم، روز‌به‌روز، بیش‌تر می‌شد. دولت ایران دستور داد که دانشجویان ایرانی در اروپا، به سرعت به کشور بازگردند. تندر که از ناتمام ماندن تحصیلش بیمناک بود کاری عجیب کرد. یک روز، آن‌قدر دوید و دوید تا پزشک معتمد سفارت ایران در پاریس گمان برد او به بیماری قلبی مبتلا است. با تجویز استراحت، بازگشتش مدتی به تعویق افتاد. او نیز از این فرصت برای اتمام سریع تحصیلاتش بهره برد.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عابدی شال|نام= کامیار|عنوان= شورشگر بی‌آشتی|ص= ۲۳}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===آخرین خنده، آخرین زکام===<br /> تندرکیا درجایی تأکید کرده است که پس از دورهٔ جوانی، هیچ‌گاه نخندیده‌ و سرما نخورده است:<br /> {{گفتاورد تزیینی|آخرین خندهٔ زندگانی‌ام را در همین تهران کردم. و در دانشکدهٔ حقوق و سیاسی بود و سال لیسانس بود و بهار۱۳۱۱شمسی بود که برای آخرین‌بار در زندگانی‌ام خنده گرفت و خندیدم. در شوخی‌های خوشمزه با دو نفر از همکلاسی‌ها خنده‌ام آمد و خندیدم، اطال‌الله عمرهما، که زنده‌ باشند و خوش باشند! دیگر از آن روز بهاری به‌بعد به‌خودم خنده ندیده‌ام. یعنی دیگر اصلاً خنده‌ام نگرفته تا که بخندم. چه می‌شود کرد؟! روی باز و شکفته بله، کم‌وبیش همیشه. خندهٔ صدادار حتی یک پُکی هرگز!... نه خندیده‌ام و نه سرما خورده‌ام. آخرین سرماخوردگی و زکام من در زمستان۱۳۱۰شمسی بود، هنگام آفرینش تیسفون و در همین تهران.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= تندرکیا|نام=شمس‌الدین|عنوان=دفترها ۷: شاهین|صص=۱۳۴۸و۱۳۴۹}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ===شاهین در شهر آرام===<br /> او در دورهٔ سربازی خود، نخستین افسر وظیفه‌ای بود که در دادرسی ارتش خدمت می‌کرد. به تأکید خود، دفتر دوم شاهین را که در «دانشکدهٔ افسری بر پشت زین اسب ساخته بود»، در آبان۱۳۱۹ برای دریافت پروانهٔ چاپ به نزد وزیر فرهنگ وقت برد. می‌دانیم که در آن دوره، [[وزارت ارشاد|وزیر فرهنگ]] اسماعیل مرآت بود. وزیر با پرخاش به او می‌گوید: «ببین شما هنوز از پاریس برنگشته، چه بلبلشویی توی این شهر آرام راه انداخته‌اید. ببینید دنیای غرب داره چه کارهایی می‌کنه. شعر، شعر، شاهین، شاهین! اگر که می‌‌خواهید ما شما را توی اداراتمون راه بدهیم، باید که از این دورهٔ افسری وظیفهٔ خودتون استفاده کنید و این کارها را ولش کنید و بگذارید که مردم شاهین را فراموش کنند.»&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عابدی شال|نام= کامیار|عنوان= شورشگر بی‌آشتی|ص= ۲۷}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===ناپلئون نشوم، خیام می‌شوم!===<br /> تندرکیا، در اشاره‌ای به استادش، فاضل تونی، چنین گفته است:<br /> {{گفتاورد تزیینی|یک روز از خیابان سپه می‌رفتم که بروم مدرسه. او هم می‌رفت تا برود مدرسه، با درشکه. درشکه را نگه داشت و سوارم کرد و گپ‌زنان رفتیم تا رسیدیم. توی راه از من پرسید: «تو می‌خواهی چه‌کاره بشی؟» گفتم: «من اگر ناپلئون نشوم، حتماً خیام می‌شوم با شعار خوش باش!» غش‌غش خندید... و گذشت. ده‌دوازده سال از آن صحبت گذشت. در سال۱۳۱۸ که از اروپا برگشتم، یک روزی به دیدنش رفتم. آن روز هم گذشت و چندماه بعدش، نخستین شاهین در تهران پخش گشت و پشتش آن همه هو و جنجال و سروصدا... یک روزی از همان روزهای هو، در خیابان «لاله‌زار» به‌هم برخوردیم. تا مرا دید جواب سلامم را نداده، غش‌غش زد به خنده و گفت: «این‌جوری خیام شدی؟ ای که هرچی یادت دادم حرومت باشه. از خر شیطون بیا پایین، آدم شو، آدم!»&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= تندرکیا|نام=شمس‌الدین|عنوان=دفترها ۶: شاهین|ص= ۴۵۲}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ===دزد تیسفون===<br /> تندرکیا ماجرای دزدیدن نمایش نامه‌اش، تیسفون را چنین روایت می‌کند:<br /> {{گفتاورد تزیینی|سال ۱۳۱۰شمسی بود. و من در سال سوم دانشکدهٔ حقوق و سیاسی‌ی دانشگاه تهران دانشجو بودم. در این دوران و دوره بود که شبی مغز من ناگهانی و ننگره به‌من فرمان داد: «نمایشی بده!» و بدین‌گونه «تیسفون» پدید آمد. در سرآغاز تیسفون همان روز و روزگاران بدان اشاره شده، بله، یک دانشجو! «تیسفون» پدید آمد و باامید بسیار و سرشار کوشیدم تا شاید بتوانم آن‌ را روی صحنهٔ به‌نمایش آورم. یکی از خویشان ما، مرا با کسی که آن روزها یکه‌تاز جهان نمایش ما بود آشنا ساخت، درحالی‌که به‌من هشدار می‌داد که این‌ها همه دزدند و ممکن است اپرای تو را بدزدند و به‌نام و نشان دیگری نمایشنامه‌ای بنویسند و به‌اسم خودشون نمایشش بدهند. گفتم که چه می‌شود کرد، هرچه‌ باداباد، دیگر باید رفت و دید که چه می‌شود! و رفتم و با شخص سرشناس روز که در گرندهتل تهران آن روز مدیر نمایشات بود و خودش هم در عین تجارت‌های دیگری نمایشنامه هم می‌نوشت، دیدنی کردم و گفت‌وگوهایی؛ و «تیسفون» را به او دادم و درخواست نمایشش را کردم. و او پس از چندی آن را به‌من پس داد، «تیسفون» را و عذر و بهانه‌هایی هم برای رد آن تراشید. اما هنوز در همین تهران خراب‌آباد بودم که دیدم حرف آن خویشاوند من درست درآمده، و روی سن همان تئاتر در گراندهتل دیدم که همون شخص مدیر مدبر صفحه‌هایی از تیسفون دزدیده و روی صحنه‌ آورده، ای حرام‌زاده، بله، این سرقت را در همین تهرون خودمون همون‌وقت‌ها با دوتا چشم‌های باز خودم دیدمش!&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= سنبل‌دل|نام= فرشاد|عنوان= گزارش نهیب جنبش ادبی شاهین|صص=۲۶۴ و ۲۶۵}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ===انزوای مطلق===<br /> [[پرونده:E68f18474214c49e1c306d4976de590e.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''یادکرد [[بیژن الهی]] از تندرکیا'''&lt;/center&gt;]]<br /> بنابر شنیده‌های فرشاد سنبل‌دل، نویسندهٔ کتاب «گزارش نهیب جنبش ادبی شاهین»، انزوای تندرکیا در حدی بوده که قراری که با بیژن الهی گذاشته پس از دیدن او از پشت تیر برق از ملاقات صرف‌نظر می‌کند و برمی‌گردد. همچنین او مخفیانه به‌دیدن تئاترهای خجسته کیارفته و بعدها تلفنی نقدش می‌کرده است. نیز گویا پرخاش‌های جدی هم با کسی کرده که قصد مصاحبه با او در خانه‌اش داشته است. او تا سال‌های آخر عمر هنوز به‌تنهایی کوه‌نوردی می‌کرده و به‌سفرهای داخلی می‌رفته است.&lt;ref name= &quot;page sixteen&quot;&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= سنبل‌دل|نام= فرشاد|عنوان= گزارش نهیب جنبش ادبی شاهین|ص=۱۶}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===کودکی و نوجوانی، جوانی، پیری===<br /> «آقاعباس» ملقب به‌ شمس‌الدین، فرزند میرزاهادی، فرزند شیخ‌فضل‌الله نوری، در سال۱۲۸۸هجری شمسی و در محلهٔ «سنگلچ» تهران به‌دنیا آمد. پدر او قاضی عدلیه و مادرش، خانم عصمةالحاجیه بروجردی، فرزند یکی از روحانیون بود. میرزاهادی جز او چهار فرزند دیگر نیز داشت: محمد، فروغ، نیّر و زهرا که به‌جهت فعالیت‌های ادبی و ازدواج با [[پرویز ناتل خانلری]] از سایرین مشهورتر است. بنابر شجره‌نامه، خانوادهٔ کیا، از مردم «نور» مازندران، به «جاماسب، برادر قباد ساسانی» نسب می‌برند.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عابدی شال|نام= کامیار|عنوان= شورشگر بی‌آشتی|ص= ۱۷}}&lt;/ref&gt; شمس‌الدین که «شمسی» صدایش می‌کردند، بعدها نام هنری تندرکیا را برای خود برگزید. دورهٔ ابتدایی را در مدرسه‌ٔ «شرف مظفری» به‌پایان برد و در سال۱۳۰۷ هجری شمسی برخلاف علاقه‌ٔ بسیار به‌تحصیل در مدرسهٔ نظام به‌علت تندمزاجی و ناراضی‌بودن خانواده و البته به‌بهانه‌ٔ کم‌خونی دوبار در امتحان ورودی رد شد. این درحالی بود که با وجود امکان تحصیل در اروپا و اصرار خانواده‌اش به‌مهاجرت، از این قضیه تن می‌زد.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= سنبل‌دل|نام= فرشاد|عنوان= گزارش نهیب جنبش ادبی شاهین|ص=۱۱}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> در سال۱۳۰۷ بر اثر مخالفت خانواده با ورود به‌مدرسهٔ نظام و یا بر اساس ادعایی که پزشک مدرسه می‌کند و تندرکیا نقل می‌کند بر اثر تندمزاجی، وارد مدرسهٔ سیاسی شد و در مدرسهٔ کمال‌الملک نیز نقاشی آموخت. دورهٔ متوسطه در مدرسه‌ٔ سیاسی و هم مدت تحصیل در دانشکده‌ٔ حقوق تهران را سپری کرد و در همان زمان نمایشنامه‌‍‌ٔ «تیسفون» را نگاشت. تااینکه پس از گرفتن لیسانس از دانشکدهٔ حقوق تهران برای ادامهٔ تحصیل، به‌همراه گروه محصلین بورسیه‌شده توسط دولت، در ۲۲شهریور۱۳۱۱ عازم فرانسه شد. سال اول تمدید دوره‌ٔ لیسانس را در شهر «لیون» و پس از آن تا مقطع دکتری در پاریس تحصیل کرد؛ تا در تاریخ ۲مارس۱۹۳۹ میلادی مدرک دکترای حقوق خود را در شاخه‌ٔ اقتصاد دریافت کرد و سپس در ۲۸فروردین۱۳۱۸ به‌تهران برگشت.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= سنبل‌دل|نام= فرشاد|عنوان= گزارش نهیب جنبش ادبی شاهین|صص=۱۲-۱۴}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> او که در سال۱۳۱۷، یعنی کمی پیش از رجوع به‌وطن، به‌فکر حرکتی نوین در ادبیات افتاده بود و می‌خواست نظام پیر و سالخورده‌ٔ ادبیات فارسی را در‌هم‌شکند و نظم نوینی در ادبیات حاکم کند، سرانجام نتیجه‌ٔ تأملات خود در این زمینه را با عنوان «نهیب جنبش ادبی شاهین» مطرح کرد. قرار بود آگهی نخستین شاهین در روزنامهٔ اطلاعات به‌تاریخ ۴آذر۱۳۱۸ اعلام انقلابی ادبی به‌رهبری دکتر تندرکیا باشد؛ اما هجمه‌ٔ هر دو طیف قدمایی و نوگرا او را به‌شدت منزوی ساخت.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= سنبل‌دل|نام= فرشاد|عنوان= گزارش نهیب جنبش ادبی شاهین|ص=۱۴}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> سالی گذشت و تندرکیا درحالی‌که مشغول خدمت وظیفهٔ سربازی بود و نیز با وجود مشکلاتی که در اخذ مجوز متوجه کارش شده بود، شاهین یک را به‌انضمام شاهین دو و سه در یک مجلد به‌چاپ رساند. تندرکیای جوان که در هر شاهینی اعلام پیروزی انقلابش را می‌کرد، در نامه‌ای که در روزنامهٔ ایران چاپ می‌کند از هواداران می‌خواهد که راه را ادامه‌دهند تا بازگردد. پس از پایان خدمت سربازي در سال۱۳۲۲ شاهین‌های ۴ تا ۲۵ در جزوه‌ای ۳۱صفحه‌ای منتشر می‌شود.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= سنبل‌دل|نام= فرشاد|عنوان= گزارش نهیب جنبش ادبی شاهین|ص=۱۵}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> در زمستان۱۳۲۳ به‌تعبیر خود، تندرکیا «انقلابی فکری» در زندگی‌اش رخ می‌دهد و او را تا ۱۳۳۴ از مطالعه و کار باز می‌دارد. در این هنگام او درمی‌یابد که هیچ کتابی در دنیا وجود ندارد که فایده‌ای داشته‌باشد و فقط «کتاب عظیم زندگانی» ممکن است به او چیزی بیاموزد و بس! پس با کتاب قهر کرد و تا سال‌ها چیزی چاپ نکرد. پس از آن دورهٔ رکود، شاهین‌های ۲۶تا۳۱ در سال۱۳۳۵ چاپ شد که روزنامه‌ٔ سیاسی فرمان ناشر آن بود. در این سال‌ها تندرکیا می‌نوشت؛ ولی جز در مصاحبهٔ مکتوب با «[[مجلهٔ اندیشه و هنر|اندیشه و هنر]]» و مقاله‌ای با نام مستعار در همان نشریه، فعالیت چشم‌گیری در نشریات نداشته است. بااینکه مجموعه‌ٔ شاهین‌ها را در سال‌های ۴۳ و ۴۹ و ۵۴ کامل کرد؛ اما همیشه از مصاحبه و حتی حضور در جمع هم‌صنفان خود پرهیز داشت. تا‌جایی‌که با هیچ‌کس از اهالی ادبیات حشر و نشری نداشت و البته جز معدودی هم او را جدی نمی‌گرفتند. جز [[ناصر وثوقی]]، مدیر اندیشه و هنر کسی به او فضای بحث و مجال سخن نداد و گویا جز [[بیژن الهی]]، علاقمند جدی در فضای ادبیات نداشت، البته [[جلال آل‌احمد]]ی که در مواردی نوشته‌ٔ تاریخی او درباره‌ شیخ فضل‌الله را پسندیده است. جز این‌ها حتی خانواده‌اش او را مسخره می‌کردند و در جمع شعر او را می‌خواندند و می‌خندیدند. شاید همین امر او را تا زمان مرگ از ایشان جدا ساخته بود و باعث شده بود جز با خواهر و دخترعمویش ارتباطی نگیرد. اگرچه تقدیم «تیسفون» توسط «زهرا کیا» در سال۱۳۱۵ به‌کتاب‌خانه‌ٔ دانش‌سرای عالی و یا ارجاع منتقدین به‌تماس با محمد کیا در آگهی‌های روزنامه‌ای در سال۱۳۱۸ نشانی از نزدیکی وی با این خواهر و برادرش، حدااقل تا آن سال‌ها دارد. او هم‌چنین هیچ‌گاه ازدواج نکرد و به‌همین جهت جز آن‌چه در میان نوشته‌های او در مقدمه‌ٔ تیسفون، مقاله‌ٔ شیخ فضل‌الله، مجموعه‌های شاهین و مکتوبات در اندیشه و هنر یا زندگی‌نامه‌ٔ اعضای خانواده‌اش به‌دست‌ مي‌آید منبعی برای کسب اطلاع از احوال ایشان در دست نیست. تنها یادداشت‌های روزانه و سایر نوشته‌های موجود را هم پس از مرگش، صاحب‌خانه دور ریخته و درواقع همه را از امکان پی‌گیری کار ایشان در سال‌های آخر عمر محروم کرده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= سنبل‌دل|نام= فرشاد|عنوان= گزارش نهیب جنبش ادبی شاهین|صص=۱۵-۱۷}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> دکتر شمس الدین (تندر)کیا، از بانیان شعر نو فارسی، در نهایت در سال۱۳۶۶ بر اثر بیماری سرطان در تهران جان سپرد و در بهشت زهرا به‌خاک سپرده شد.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= سنبل‌دل|نام= فرشاد|عنوان= گزارش نهیب جنبش ادبی شاهین|ص=۱۷}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===شخصیت و اندیشه===<br /> تندر از نظر شخصیت، مردی تنها، تک‌رو و منزوی بود. چند بار در آستانهٔ خودکشی قرار گرفت. اما توانست با جهان و هستی آشتی کند. درجایی می‌گوید که «راستی رعب، رعب مرموزی دارد جهان جدایی و تنهایی.» او در آثار و آرای خود پرهیاهو جلوه می‌کند. اما در زندگی و رفتار شخصی آرام بود و جدی. با کسی «شور و مشورت» نمی‌کرد. به‌تأکید خود از آغاز دهه۱۳۳۰ تا دههٔ بعد از آن «حتی با یک نفر از اهل کلام، بحث و مباحثه» نداشت. البته اندکی بعد به‌گفتگو با [[ناصر وثوقی]] پرداخت. تهران را بسیار دوست داشت. بسیار کم به‌سفر می‌رفت. در نیمهٔ دوم زندگی خود، تمایل به‌گیاهخواری داشت. هر هفته، یک شب، «معمولاً جمعه شب‌ها» شام نخورده می‌خوابید. هرروز حدود ساعت چهار صبح از خواب برمی‌خاست. کارهایی می‌کرد و دوباره یک ساعتی می‌خوابید. به این نتیجه رسیده بود که خواب‌هایش رنگی‌اند. اهل تنظیم «برنامه‌های عریض و طویل» بود. با جدیت و دقت آن‌ها را اجرا می‌کرد. او فردی بسیار بدبین بود.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= سنبل‌دل|نام= فرشاد|عنوان= گزارش نهیب جنبش ادبی شاهین|صص= ۳۳و۳۴}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> او اندیشه‌ای ضد مارکسیستی دارد و دربارهٔ آن‌ها می‌گوید:<br /> {{نقل‌قول|مارکسیست‌ها می‌گویند در جهان جز ماده نیست و جلوهٔ این ماده در جامعه، ثروت است. اقتصاد در حقیقت، ریشه و زمینه و اُسّ اساس تمام تحولات تاریخی و اجتماعی است. به‌نظر ما، صحیح نمی‌آید. زیرا که از طرفی نه‌تنها جهان فقط ماده نیست، بلکه ماده خود جلوه‌ای است از هوش. هستی همه هوش است و از طرف دیگر، به‌جز مال و ماده که بی‌شک عنصری است اساسی، عامل‌های دیگری نیز در کاراند: عامل ایمانی، عامل طبیعی، عامل مرضی، عامل جنسی، عامل اتفاقی که همه در هستهٔ خود نیروهایی هستند آزاد و جدای از نیروی اقتصادی.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عابدی شال|نام= کامیار|عنوان= شورشگر بی‌آشتی|ص= ۹۳}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ===زمینهٔ فعالیت===<br /> ====نمایشنامه‌نویسی====<br /> تندرکیا در سال۱۳۱۰، یعنی در دورهٔ دانشجویی خود دست به‌نوشتن نمایشنامه‌ای زد که حاصل آن، اثر منظوم «تیسفون» بود. این نمایشنامه درون‌مایه‌هایی دارد که پراهمیت‌ترین آن میهن‌دوستی تاحد کشته‌شدن در راه وطن است. نمایشنامه‌نگار مستقیم یا غیرمستقیم بر این‌ نکته پامی‌فشارد که میهن مقدم بر همسر، فرزند و خانواده است. پرطنین‌ترین آوایی که از شعرها و شاعران ایرانی در تیسفون شنیده می‌شود، آوای شاهنامهٔ فردوسی است. همچین تأثیرپذیری تندرکیا از فردوسی در انتخاب وزنی مشابه وزن شاهنامه (فعولن فعولن فعولن فعل) برای این نمایشنامهٔ منظوم مشخص است.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عابدی شال|نام= کامیار|عنوان= شورشگر بی‌آشتی|صص= ۴۶و۴۸}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> همان‌طور که اشاره شد نمایشنامهٔ تیسفون در وزن شاهنامه سروده شده است. حال‌آنکه با وجود شباهات بسیار در این الگوبرداری این متن از شاهنامه، نویسنده در مقدمه‌ای که بر کتاب نوشته و البته چون دیگر جای‌ها، مرتباً درحال تمسخر خود و دیگران است و این موضوع امکان قضاوت دربارهٔ جدیت سخنان را کم می‌کند، در پاره‌ای از موارد شاهنامه را مثلاً به‌سبب درصد لغات عربی موجود در متن نکوهش می‌کند و اثر خود، تیسفون را برتر می‌شمارد. تندرکیا با فرض اینکه تا آن روز «درام منظوم» در زبان فارسی موجود نبوده است اقدام به ساختن این نمایشنامه می‌کند و همانند ایده‌های بعدی‌اش اولویت را بربرداشتن قدمی پیشروانه در ادبیات فارسی می‌گذارد.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= سنبل‌دل|نام= فرشاد|عنوان= گزارش نهیب جنبش ادبی شاهین|صص= ۶۰و۶۳}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ادبیات====<br /> زمینهٔ اصلی کار تندرکیا و دغدغهٔ او در ادبیات است. نمی‌توان او را صرفاً شاعر دانست، چه او علاوه‌بر اشعارش که آن‌ها را شاهین نامیده است، دست به‌نوشتن آثاری زده است که به‌باور او نه نظم‌اند و نه نثر؛ و آن‌ها «نثم» نامیده است. همچنین تندرکیا آثاری دارد که مطابق با اصول ذهنی خود آن‌ها را طبقه‌بندی کرده و این آثار را عنوانی چون «چیزک»، «فروزه» و ... نامیده است. در این‌جا به‌بدنهٔ اصلی فعالیت او، یعنی شاهین‌هایش پرداخته می‌شود:<br /> <br /> ====شاهین‌گویی====<br /> تندرکیا بدنهٔ اصلی اشعارش را شاهین می‌نامید. خود او در این باره‌ گفته است که در آغاز سال۱۳۱۷ شالودهٔ شاهین ریخته‌شد؛ البته پس از هفت سال که یک بیت فارسی نخوانده بود و جز چندباری فارسی نشنیده و نگفته بود او در چهارشنبه ۲۴مرداد۱۳۱۸ شاهین را از «نگار»(منظور تئوری شعری اوست) به «کردار» (شکل به‌عمل درآمدهٔ تئوری اشعارش) درمی‌آورد. نخستین دفتر از شاهین او در آبان‌ماه ۱۳۱۸ در بیست صفحه منتشر شد. نوآوری‌های تندرکیا در شکل و وزن، یک‌ماه بر نوآوری‌های [[نیما یوشیج]] در این زمینه تقدم تاریخی دارد.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عابدی شال|نام= کامیار|عنوان= شورشگر بی‌آشتی|صص= ۵۲ و ۵۳}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> شاهین‌های او در سال‌های۱۳۱۸ تا ۱۳۵۴ منتشر می‌شد. درمجموع او پنجاه‌ویک شاهین دارد. هرچند که شاهین‌های شماره۴۱ تا ۴۵ هیچ‌گاه به‌چاپ نرسید. تندرکیا در شاهین‌هایش از این مضمون‌ها سخن می‌گوید: عشق، خدا، طبیعت، زندگی، بچه‌ها، جوانی، مرگ، تن‌کامگی، هستی، عرفان، مفاخره، اخلاق، رثا، انقلاب، تهران، زرتشت، زن، نوروز و ایران.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عابدی شال|نام= کامیار|عنوان= شورشگر بی‌آشتی|صص=۵۳}}&lt;/ref&gt;<br /> '''نمونه‌ای از شاهین‌های او:'''<br /> :ای خودستا خواهی که من خواری کنم؟!<br /> ::هی هی!!<br /> :بر پای تو زاری کنم؟!هی هی!!<br /> :آیا پسندی من چنین کاری کنم؟!وای وای!!<br /> :از دیدنت بهتر که خود داری کنم؟!وای وای!!<br /> :من بنده شوم؟! نی نی!!<br /> :بیشتر سر افکنده شوم؟!نی نی!!<br /> :زیر لگدهایت کشانم آبرو، پاس خودم؟!قاه قاه!!<br /> :بهر چه، بهر قلب حساس خودم؟!قاه قاه قاه!!!<br /> :هیچ‌گاهی هیچ‌گاه<br /> <br /> ===از نگاه دیگران===<br /> ====[[نیما یوشیج]]====<br /> نیما هیچ‌گاه حاضر نشد که به‌طورمستقیم راجع به تندرکیا صحبت کند. او تنها در نامه‌ای که به [[شین پرتو]]، در شهریور۱۳۲۵ می‌نویسد، کنایاتی می‌زند که بی‌شک راجع‌به تندرکیا هستند:<br /> {{نقل‌قول|متأسفانه بسیار کارهای ما ابتدایی است و در آن‌چه ابتدا می‌شود ناچار بسیار حرف‌های ابتدایی‌تر و باید دید هریک از این گویندگانی که سروصداهای خودشان و طرفداران شعرشان بیشتر از شعرشان است، هنوز چندان راهی نرفته از سرمنزل نشانی می‌دهند. غوره‌نشده‌هایی هستند که خود را با قیر رنگ داده و مویزی می‌کنند. به‌هرکدام که می‌خورید نظریه‌نویس‌هایی هستند حال‌آنکه نیستند. این‌کار سن و پختگی در کار می‌خواهد. حرف برای خودشان برمی‌گردد و چون از روی دلی نیست، گوشهٔ دلی را هم پیدا نمی‌کند. اما مثل گوشت که عفونت گرفته و کرم از آن می‌جوشد، از ترکیب خام و خودسر بارآمده، اظهار عقیده بیرون از حد کفایت و ادعای «انقلاب ادبی می‌کنیم»، می‌جوشد. و حال‌آنکه این مفهوم درنتیجهٔ کارهای جز‌ءجزء و متناقض یا متوافق مصداق پیدا می‌کند شبیه به‌حاصل رقم‌های چند است. اما هر خشتی را می‌بینید که می‌گوید: من بنای پرطول و عرضی هستم. اگر به‌سر ریسمانی بچسبید در آن سر ریسمان به‌پایتخت فرعون بی‌چون و چرا می‌رسید. اگر سگی درنده نباشد، خیکی است که از بس باد گرفته است، دارد می‌ترکد.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= یوشیج|نام= نیما|عنوان= دربارهٔ هنر شعر و شاعری|ص= ۲۹۳}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====[[سعید نفیسی]]====<br /> {{نقل‌قول|مؤلفین کتاب‌های عروضی که ندانسته و ناسنجیده نوشته‌اند عروض فارسی پیروی و تقلید از عروض عربی است، از همین‌جا دچار اشتباه شده‌اند و ندانسته‌اند که اگر لحن مخصوص و آهنگ خاص زبانی موافقت نکند، ممکن نیست عروض زبانی پیرو عروض زبان دیگر باشد و چون لحن و آهنگ زبان فارسی و تازی هر دو یکی است و هیچ‌یک تقلید از دیگری نیست. حالا اگر کسی پیدا شود که این عقیدهٔ سخیف و این رأی ناپخته را اظهار کند که باید در زبان فارسی مانند زبان‌های اروپایی شعر هجایی و سیلابی ساخت و یگانه عیب و ایراد شعر فارسی همین است، با او چگونه باید معامله کرد؟ اگر این عقیده را به‌صورت کتاب‌چه‌ای چاپ کند و به‌دست مردم بدهد و مخصوصاً اشعار خنده‌آور جاهلانه‌ای نیز به‌همین سبک و روش بسازد و در آن بگنجاند، تکلیف ما با او چیست؟ اگر بخواهیم بسیار مؤدبانه با او گفت‌و‌گو کنیم باید به او بگوییم: آقای عزیز! این کار، کار شما نیست. شما در این زمینه هیچ اطلاع ندارید، اطلاع و آگاهی شما که گویا تحصیل حقوق کرده‌اید، در زمینهٔ شعر فارسی مانند اطلاع و آگاهی شما از مهندسی و پزشکی است که در آن‌جا هم گویا دست شما تهی باشد.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|نام‌خانوادگی= نفیسی|نام=سعید|عنوان=فکر تازه باید کرد}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====[[ربیع مشفق همدانی]]====<br /> {{نقل‌قول|«میشل سروانتس» نویسندهٔ شهیر اسپانیایی که جنون شهرت‌طلبی برخی از جوانان کوته‌نظر را که برای به‌دست آوردن شهرت از هیج اقدامی کوتاهی نمی‌کنند در سرتاسر زندگانی قهرمان جاویدانش «دن‌کیشوت» با زبردستی شگفت‌انگیزی نشان داده است و این را می‌شود دن‌کیشوت ادب نام داد.{{سخ}}<br /> چند کلمه فرفر پشت هم زنجیرکردن و چند [[بحر طویل]] ناقص بی‌معنا و مبتذل‌ ساختن و چند آه‌واوه! و علامت استفهام و تعجب چاپ‌کردن و بر آن نام شاهین و نهیب جنبش ادبی و دبستان تازهٔ ادبیات فارسی نهادن و بدین طریق نام خود را زبانزد خاص و عام کردن، آیا به‌مراتب از اقدامات «دن‌کیشوت» شگفت‌انگیزتر و خنده‌آور‌تر نیست؟&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|نام‌خانوادگی= همدانی|نام=مشفق|عنوان=آیا می‌شود راه حقیقت را نهفت؟}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====[[پرویز ناتل خانلری]]====<br /> {{نقل‌قول|در همین اوان که شعرهای آزاد [[نیما]] انتشار می‌یافت؛ یعنی سال‌های ۱۳۱۸ و ۱۳۱۹، جزوهٔ مستقلی با عنوان شاهین و توصیف نهیب جنبش ادبی و با امضای تندرکیا منتشر شد. در مقدمهٔ این رساله بیشتر دربارهٔ ایجاد وزن تازه بحث شده بود و در متن جمله‌های موزون یا نیمه‌موزون با عبارت‌های بی‌وزن در‌هم‌آمیخته، صورتی ‌خاص پدیدآورده بود که نویسنده آن‌ را نثم خوانده بود. این کلمه را خود او از اجزا کلمات نثر و نظم ساخته بود، شاید برای اینکه همین آمیختگی نثر و نظم را نشان بدهد؛ اما خود او این‌گونه کلام را آهنگین و گویندهٔ آن را آهنگین‌گو نامیده بود. چندی جوانان دربارهٔ این نوشته که مقدمهٔ آن حاوی ادعاهای بزرگ نیز بود گفت‌وگو کردند و سپس سروصدای آن یک‌سره فرونشست.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= ناتل خانلری|نام= پرویز|عنوان=هفتاد سخن|ص= ۲۷۷}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====[[رضا براهنی]]====<br /> کسی که در جدید به‌دلیل گذشته و در قدیم به‌دلیل وجود جدید دست نبرد محکوم به‌مرگ است. به‌همین دلیل هم [[فریدون تولَّلی|تولَّلی]] محکوم به‌فناست هم تندرکیا: اولی عشق می‌کند دربرابر ما، دومی لج می‌کند دربرابر گذشته. اولی دست در تنبان معشوقه می‌کند که شاعر دردمندم، دومی بشکن می‌زند در شعر که سرمستم و کیست که بر این دو پشیزی ارزش قائل شود؟&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= براهنی|نام= رضا|عنوان=طلا در مس|ص=۱۴۲۰}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> در شعر تندرکیا تصادف و طنز درهم‌آمیخته شدو فضای شاعرانه با واقعیت‌های خنده‌دار ترکیب شد.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= براهنی|نام= رضا|عنوان= گزارش به نسل بی‌سن فردا|ص=۱۸۰}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[یدالله رؤیایی]]====<br /> {{نقل‌قول|از آدمی به‌اسم تندرکیا حرف می‌زنم. البته اهمیت سیر برای او قائل نیستم. ولی خواهی‌نخواهی او در تاریخ ادبیات وجود دارد. اگرچه آدم وقتی دربارهٔ او حرف می‌زند، جدی نمی‌گیرد. ولی من وقتی شاهین‌های او را می‌خواندم، دیدم این آدم حرفی دارد؛ ولی هنر ندارد اسانس هنر در کار او نیست. خصوصاً اینکه بدعت [[نیما]] محتاج دانش عمیق در عروض قدیم فارسی و شعر کهن بود که با آن جرئت قاطی می‌شد... خنده‌دار هم هست وقتی می‌گوید:{{سخ}}<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color: black}}{{ب|هوا انگولکی |من هم هوایی}}<br /> {{ب|کلاغه می‌پرد|قار قار قار قار}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> این یک چیزی تویش هست. منتهی هنر شاعری ندارد و هنر نیما در همین بود که با هوش فراوان حرف را پیدا کرد و فرم را هم که یافته بود. پس چیزی باقی نماند و از او شاعری ساخت درخور.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= رؤیایی|نام=یدالله|عنوان=از سکوی سرخ}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> ...گو اینکه در میان این نام‌ها سهم تندرکیا را نباید فراموش کنیم، به‌خصوص در زمینهٔ همین هویت زبانی که می‌گفتم، کوشش‌های او در به‌کارگرفتن زبان گفتاری در شعر برای نفوذ و پیش‌برد شعر نو کمک کمی نبود. «[[شعر آزاد]]» در نزد تندرکیا بیشتر روی مفهوم «آزاد» تکیه می‌کرد تا تکنیک‌های عروضی مصرع‌ها، به‌همین جهت تکنیک‌های او به‌جای‌اینکه به‌وزن‌ها در عروض کلاسیک نزدیکی کنند، بیشتر وزن‌های آزاد، هجایی، اوستایی و گفتاری را روی کاغذ می‌بردند، در آنجا فاصله‌هایشان را تنظیم می‌کردند. به‌عبارت دیگر می‌شود گفت که تندر، نیایش و دعا را به‌زبان شعر می‌گفت و شعر را به‌زبان محاوره و گفتار... در شعر به‌خصوص استفاده از بان مردم کوچه، زبان محاوره، استفاده از صداها و خطاب‌ها در شعر مدرن، عصیان او علیه شعر کهن و شیوهٔ کلاسیک جسورتر و فراگیرتر از نیما و شاعران هم‌نسل خود و آن نام‌ها که بردیم می‌کند.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= رؤیایی|نام=یدالله|عنوان=عبارت از چیست؟|صص=۲۷تا۵۶}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====[[ناصر وثوقی]]====<br /> {{نقل‌قول|به‌دنبال دکتر مقدم و هم‌زمان با چله‌نشینی [[نیما]] به‌قول [[مهدی اخوان ثالث|م.امید]] تندر به‌میدان آمد و با شاهین‌هایش وزن و بحر و قافیه را دور انداخت. تندر موسیقی سخن یعنی هماهنگی لفظ و معنی را فراهم کرد. کار این پیشگامان را [[هوشنگ ایرانی]]، [[پرویز داریوش]]، [[هوشنگ ابتهاج]] و [[احمد شاملو]] پی گرفتند. ناگفته پیداست که سهم تندر و شاملو در این تلاش بیش از همگان است.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|نام‌خانوادگی= وثوقی|نام=ناصر|عنوان=نیما یوشیج، پدر شعر نو یا یکی از پدران|ص=۱۶۴}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====[[سیروس طاهباز]]====<br /> {{نقل‌قول|آن‌چه در اندیشه و هنر از تندر آمده، خزعبلات است. آن‌گاه که می‌خوانی، می‌بینی سرت کلاه رفته است و بیهوده پولت را حرام کرده‌ای... باید حضراتی چون تی. اس. الیوت و ازرا پاوند را متنبه کرد تا دست از اشتباه بردارند و راه بیهوده نپویند و با صدور اشعاری در شیوهٔ شیوای شاهین و نیز فروزه و نثم، ما را به‌آیندهٔ خویش امیدوار سازند.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|نام‌خانوادگی= طاهباز|نام=سیروس|تاریخ=شهریور ۱۳۴۱|عنوان=پروازی با شاهین|ص=۱۸۷}}&lt;/ref&gt;}}<br /> همچنین او به‌تمسخر ادامه می‌دهد که ای‌کاش زبان سوئدی می‌دانست تا با ترجمهٔ شاهین‌ها مسبب اهدای جایزهٔ نوبل به «شاهین‌ساز بزرگ» گردد و اگر روزی به «عضویت پیوستهٔ فرهنگستان ایران‌زمین» درآید، «با نطقی فصیح سرایندهٔ نامراد شاهین را به‌عنوان تنها شاعر ولایت محروسهٔ ایران و ممالک هم‌جوار در تمام طول دوران پالئولیتیک و نئولیتیک به‌ایرانیان و جهانیان بشناساند.»&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|نام‌خانوادگی= طاهباز|نام=سیروس|تاریخ= شهریور۱۳۴۱|عنوان=پروازی با شاهین|صص= ۱۸۷- ۱۹۲}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نظرات فرد دربارهٔ خودش و آثارش===<br /> ====درباب موزیک سخن====<br /> {{نقل‌قول|برای چه می‌خواهیم بیندیشیم؟ برای تكمیل «موزیك سخن»!{{سخ}}<br /> سخن، در پس هر كالبدی نیرویی است كه جان ماده است؛ گوهر می‌كوشد تا پیكر را همانند خود بسازد؛ بیرونی كم‌و‌بیش نمایندهٔ نارسای درونی است.{{سخ}}<br /> معنی جان لفظ است؛ لفظ نماینده معنی است.{{سخ}}<br /> لفظ باید هرچه بیشتر پیرو، ساخت و آیینه معنی باشد. معنی زنده و جنبان است و به‌ما رنگارنگ و گوناگون جلوه می‌كند: روشن و تاریك، نرم و سخت، سبك و سنگین، تند و كند، پست و بلند، باز و بسته و جز این‌ها. پس برای این كه سخن جان‌دار باشد می‌باید هرگونه قید لفظی را درهم‌شكست تا بدین گونه لفظ بتواند «آزاد» از معنی پیروی كند. چنین علوم ادبیهٔ گذشته درهم‌می‌ریزند؛ یك‌پارچه باید بازدید و زدوده شوند. پس «شاهین» و «شاهین‌ساز» از هرگونه بندی آزاد است كاملاً آزاد! حتی از قید قافیه اگر این قافیه دشمن معنی و بند شاهین‌ساز گردد.{{سخ}}<br /> ولی توجه به‌جان با مراقبت كامل تن هیچ ناساز نیست و آزادی را با اهمال نباید اشتباه كرد.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= تندرکیا|نام=شمس‌الدین|عنوان=دفترها ۱: شاهین|صص= ۸ و۹}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====پیدایش نگار====<br /> {{نقل‌قول|نگار شاهین خودش پیدا شد. اما زندگانی هفت‌ساله اروپای من تكامل‌هایی در من پدیدآورد و در تمام جلوه‌های زندگانی من نافذ شد. در نفس ادبیم نیز اثر گذاشت. ولی این اثر ادبی از زندگانی فرنگ روی هم رفته بیشتر آمد تا از ادبیات اروپایی؛ مثلاً تربیت موزیكی و رقصی یقیناً در آهنگین‌گویی من بیشتر دخالت دارد تا دیدن تركیب‌های گوناگون اشعار فرانسه. به‌علاوه به‌دیدن این تركیب‌ها هیچ نیازی نداشتم، زیرا كه پیش از آن كه حتی فرانسه بدانم «[[مستزاد]]» خودمان را می‌شناختم و در من هی تكامل یافت.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://tootimag.com/%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%A8/5142/%D8%A8%D8%AF%D8%B9%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%8A%D8%B9-%D8%AA%D9%86%D8%AF%D8%B1%DA%A9%D9%8A%D8%A7|عنوان =بدعت‌ها و بدایع تندرکیا}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====درباب شاهین‌ها====<br /> {{نقل‌قول|شاهین‌ها فراخور معنی، از کم‌ واژه‌ترین تا پرواژه‌ترین به‌یک‌باله(مثل شاهین یک)، چندباله(مانند شاهین دو) و یک‌پره(شاهین سه) تقسیم می‌شوند.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= تندرکیا|نام=شمس‌الدین|عنوان=دفترها ۲: شاهین|ص=۱۲۳}}&lt;/ref&gt; همچنین جای پیوستن دو پره را بند یا پیوند می‌توان نامید.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= تندرکیا|نام= شمس‌الدین|عنوان=دفترها ۳: شاهین|ص=۱۵۹}}&lt;/ref&gt;}}<br /> {{نقل‌قول|شاهین چندان تولید و تناسلی نکرد و از آن چندان تقلیدی نشد، درصورتی‌که سایر جلوه‌های شعر نو بسط یافت.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عابدی شال|نام= کامیار|عنوان= شورشگر بی‌آشتی|ص= ۶۷}}&lt;/ref&gt;}}<br /> {{نقل‌قول|شاهین از لحاظ ریشه و شکل، محصول تهران است؛ ولی از لحاظ روح امر دیگری است. مربوط به‌محتواست. شاهین اثر یک نفر ایرانی است که در پاریس پرورش یافته است، یعرف‌المؤمنون بسیماهم.&lt;ref name= &quot;pagesixtyeight&quot;&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عابدی شال|نام= کامیار|عنوان= شورشگر بی‌آشتی|ص= ۶۷}}&lt;/ref&gt;}}<br /> {{نقل‌قول|یک ابتکار شاهین از این قرار است: آوردن عکس‌های مختلف در جاهای سفید و بی‌کارهٔ افتادهٔ کتاب.&lt;ref name= &quot;pagesixtyeight&quot;/&gt;}}<br /> {{نقل‌قول|از میان «شاهین‌ها» و «افسانه‌های نو» و «چیزک‌ها» و جز این‌ها می‌توان اپراها، باله‌ها، نمایش‌ها و فیلم‌هایی را پدیدآورد همه زیبا زیبا، بهتر از بهتر و گیراتر از گیرا.&lt;ref name= &quot;pagesixtyeight&quot;/&gt;}}<br /> <br /> ===موضع‌گیری‌های تندرکیا دربارهٔ دیگران===<br /> ====[[نیما یوشیج]]====<br /> تندرکیا، در مقاله‌ای به‌نام «مرحوم نیما یوشیج چه‌کاره بود؟» که در نشریهٔ اندیشه و هنر، بدون نام، منتشر می‌کند، چنین نیما را توصیف می‌کند: <br /> {{نقل‌قول|باور کنید من که دانشجو بودم تا چند سال پیش اسمی از افسانه(شعری از نیما) نرسیده بود. شهرتی نداشت اصلن، خود نیما هم شهرتی نداشت. شاید در انجمن‌های ادبی او را می‌شناختند؛ اما بیرون شهرتی نداشت. فقط وقتی در مجلهٔ موسیقی چیز نوشت با آثار او آشنا شدم. اشعاری که در آن مجله درج می‌کرد، همه به‌همان سبک قدیم بود و همان اوزان و قوافی سال۱۳۱۸ بود. من دانشجو بودم و چیزی که آن روزها باعث تعجب من بود، این بود که وقتی شاهین تندرکیا منشتر شد و آن هو و جنجال را راه انداخت و قالب قافیهٔ شعر را درهم‌شکست، چند روز بعدش دیدم که مرحوم نیما در مجلهٔ موسیقی این شعر شکسته را نوشته:<br /> :غراب:<br /> :وقت غروب از بر کهسار آفتاب<br /> :با رنگهای زرد غمش هست در حجاب<br /> :تنها نشسته بر سر ساحل یکی غراب<br /> :وز دور آب‌ها<br /> :هم‌رنگ آسمان شده‌اند و یکی بلوط<br /> :زرد از خزان{{سخ}}<br /> از همان زمان بود که مرحوم نیما یوشیج سبک قدیم خود را ول کرد و سبک «شاهین» را قاپید و بعد از آن مصراع‌هایش را هی درازتر و کوتاه‌تر نمود...{{سخ}}<br /> یک نکتهٔ خوشمزه در این کتاب کلیات نیما یوشیج این‌ است که بعضی از تقریض‌هایی که برای «شاهین» نوشته‌شده است، به‌حساب خودش گذاشته است؛ مثلاً قسمتی که در مقدمهٔ «خار» نقل می‌نماید! باری بگذریم کتاب فقیری است!{{سخ}}<br /> اما از اشعار بلند و کوتاه یا به‌اصطلاح آثار نو مرحوم نیما یوشیج هم‌ چنان‌که اشاره رفت چون‌که این آثار بعد از نشر «شاهین» به‌وجود آمده و منتشر شده است، دارای اصالت و ابتکاری نمی‌باشد... به‌طورکلی اگر از استثنا بگذریم، می‌توان دربارهٔ مرحوم نیما و آثارش چنین گفت که فکرش عمق ندارد، لفظش رسا و ساده نیست، معنایش تعقید دارد و نامفهوم می‌باشد و از همهٔ این‌ها بالاتر اینکه کلامش بی‌روح می‌باشد و در خواننده ایجاد احساس و هیجانی نمی‌کند... روی‌هم‌رفته چیزی نیست.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|تاریخ= فروردین ۱۳۳۹|عنوان=مرحوم نیما یوشیج چه‌کاره بود؟}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====زیگموند فروید====<br /> تندرکیا با روانکاوی میانه‌ای ندارد و آرای زیگموند فروید را قالبی و باطل می‌داند.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عابدی شال|نام= کامیار|عنوان= شورشگر بی‌آشتی|ص= ۹۱}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====زرتشت و آیین زرتشتی====<br /> تندرکیا آیین زرتشتی را «یگانه آیین آسمانی» می‌داند که «در عین یکتاپرستی راست و دروغ را دربرابر هم گذاشته، نبرد آن‌ها را برافراشته است. این آیین به‌کالبد ایرانی روح الهی دمید و آن‌ را نیرو بخشید.» خود زرتشت نیز «پرتویی است که در سایه‌های ماقبل تاریخ افتاده، از دل تاریکی‌های آن صحنهٔ تاریخ ایران را روشن‌ ساخته است.» درواقع در این دوره «نژاد ایرانی» در آغاز تاریخ خود بود و «آمادهٔ انفجار و انبساط»: «آیین زرتشت نیز با جنبهٔ حیاتی و دنیوی خویش، این سرشت سرکش را برانگیخته، نیرو می‌بخشد.» تندرکیا آیین زرتشت را «نخستین خیز معنوی» در جامعهٔ ایران می‌داند.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عابدی شال|نام= کامیار|عنوان= شورشگر بی‌آشتی|ص= ۱۰۱}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====شیخ فضل‌الله نوری====<br /> تندرکیا دلبستهٔ پدربزرگش، شیخ فضل‌الله نوری است. وی در دورهٔ کودکی در کتاب‌های درسی، و بعدها در کتاب‌های غیردرسی، تحلیل‌ها و روایات‌هایی دربارهٔ شیخ فضل‌الله می‌یابد. او دربارهٔ پدربزرگش می‌گوید:<br /> {{نقل‌قول|شیخ فضل‌الله اعیان نبود؛ اما تمیز و سخی بود: جوراب می‌پوشیده. یخه‌اش الکی باز نبوده. پیشانی‌اش جای داغ، ببخشید جای مُهر نداشته است. حمام و نظافتش مرتب بوده. روی‌هم‌رفته شیخ تمیزی بوده. ایشان به‌واسطهٔ تبحر علمی و جامعیت معلومات و قدرت استدلال و قوت و نفوذ ناطقه و ایمان قوی و هوش سرشارش و همچنین به‌واسطهٔ جاذبهٔ شخصی و فن و مردم‌داری‌اش، چه در دربار، و چه در جامعه به‌مقام و محبوبیتی رسید که در ایران تالی نداشت. ایشان یکی از جلوه‌های عالی پرتو ایرانی است. اما آیا او پانزدهمین معصوم بوده است؟ نه.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عابدی شال|نام= کامیار|عنوان= شورشگر بی‌آشتی|ص= ۱۱۸}}&lt;/ref&gt;}}<br /> همچنین او دررابطه با اعدام شیخ‌ فضل‌الله جنین می‌گوید:<br /> {{نقل‌قول| محاکمه و اعدام شهید نوری در تاریخ ایران بی‌نظیر است و یکی از اتفاقات مهم تاریخ اسلامی محسوب می‌شود. او با شجاعت و شهامت جان سپرد. محال است بدون حسن نیتی محکم و ایمانی عمیق بتوان در آستانهٔ مرگ چنین ایستاد و چنین افتاد.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= تندرکیا|نام=شمس‌الدین|عنوان=دفترها ۴: شاهین|صص=۳۱۸و۳۱۹}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====رودکی====<br /> {{نقل‌قول|رودکی شاعر لطیف و حساسی است. سرسلسلهٔ سرایندگان فارسی است. اما او از گویندگانی است که چندان هم‌ساز با عصر خویش نبوده است: نه پولاد پهلوانی در بیان او مایه بسته، نه شهد عرفانی. آثاری که از وی باقی نمانده شاید اهمیت زیادی نداشته است. چون دشوار است اثری با دل و جان و فکر و فطرت مردم درآمیزد و به‌ این آسانی‌ها از میان ایشان بگریزد: می‌نویسندش، دست‌به‌دست می‌برندش، زبان‌به‌زبان می‌گردانندش: جورواجور می‌خوانندش.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= تندرکیا|نام=شمس‌الدین|عنوان=دفترها ۶: شاهین|ص= ۵۰۶}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====فردوسی====<br /> {{نقل‌قول|او نه‌تنها شاهنامهٔ گذشتهٔ ایران و شاهنشاه آیندهٔ ایران بود که نمایش و نمایهٔ روح عصر سامانی نیز به‌شمار می‌رفت.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= تندرکیا|نام=شمس‌الدین|عنوان=دفترها ۶: شاهین|ص= ۴۳۰}}&lt;/ref&gt; شاید غیرت و عظمت فردوسی است که شباهت خاص او و «اسپنتمان زرتشت» را موجب شده‌باشد.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= تندرکیا|نام=شمس‌الدین|عنوان=دفترها ۴: شاهین|ص= ۱۷۹}}&lt;/ref&gt; از دیگر سو مذهب فردوسی سبب تشخص اوست: گویا نمی‌گذاشته‌اند مردهٔ فردوسی دفن شود. زیرا که زنده‌اش شیعه بوده.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= تندرکیا|نام=شمس‌الدین|عنوان=دفترها ۶: شاهین|ص= ۴۴۵}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> بی‌شک روح عصر پهلوانی، مخصوصاً در حماسه بیان می‌شود و حماسه در فردوسی. علاوه‌براین رواج شاهنامه‌نویسی تراوشی است از جوشش روح باستانی در عصر پهلوانی. فکر موتور فردوسی نوزیست ایران و فارسی می‌بوده. شاهنامه تلاطم اقیانوس روح ایرانی است. شاهنامه رستاخیز زبان فارسی است. شاهنامه سند میل بقای ماست و شاهنامه مرز ایران زرتشتی و اسلامی است.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= تندرکیا|نام=شمس‌الدین|عنوان=دفترها ۶: شاهین|ص= ۴۸۶}}&lt;/ref&gt; از این روست که فردوسی هرگز در این سرزمین منکر نداشته است. که خیام و مولوی و حافظ و سعدی منکر دارند، ولی فردوسی ندارد. از روی تخت تا زیر پلاس، از توی شهر تا سر کوه، هر کجا بروید و بگردید، در و دشت و بیابان‌ها و کنار نهرها و دریاها، زن و مرد، کوچک و بزرگ، همه‌ فردوسی‌شناس و شاهنامه‌سرایند.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عابدی شال|نام= کامیار|عنوان= شورشگر بی‌آشتی|ص= ۱۲۵}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====[[عبدالله مستوفی]]====<br /> {{نقل‌قول|این مدرسه (مدرسه‌ای که تندرکیا در آن درس می‌خواند) درس تاریخ سنگینی داشت؛ همه با جزوه. مردی بود متدین و متعصب و رک و راست و یک‌دنده. در امتحان خیلی سخت‌گیرنده. و می‌گفتند که شاعر اول اولین دورهٔ مدرسهٔ علوم سیاسی بوده. یک‌روزی با عصبانیت می‌گفت: «من نمی‌فهمم این آقایون متجددین چی می‌گن. می‌گن آب‌وهوای ایران، خیام به‌بار می‌آره و آب‌وهوای آمریکا، ادیسون. اما باباجون، شما بیچاره‌ها که نه اون هستین و نه اون: یک مشت مقلد و میمون.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= تندرکیا|نام=شمس‌الدین|عنوان=دفترها ۷: شاهین|ص=۱۰۴۲}}&lt;/ref&gt;»}}<br /> <br /> ===تندر کیا و حزب توده===<br /> تندر کیا در سال۱۳۳۵، به‌شدت به «ماده‌پرستان ناایرانی» یا همان هواخواهان «حزب توده» حمله می‌برد و هشدار می‌دهد که:<br /> {{نقل‌قول|عظمت مادی ایران باستان را مردمانی ساختند که اهورا در دل و جانشان جای داشت. شکوه معنوی ایران اسلامی را کسانی پدید آوردند که الله جزو خون ایشان بود. چه می‌گویند این بی‌خدایان. به‌چه حقی می‌خواهند در افتخارات ایران شرکت کنند کسانی که منکر خدای ایران‌اند؟ برانید از خودتان این ماده‌پرستان را تا بروند برای خودشان ادبیات ماتریالیستیکی درست کنند. این گوی و این میدان. تا ببینیم چه در چنته دارند. برانیدشان تا بروند و به‌چشم خود ببینند چه فقیر و چه عاجزند ماده‌پرستان.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عابدی شال|نام= کامیار|عنوان= شورشگر بی‌آشتی|ص= ۲۸}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ===بیانیه‌ها===<br /> ====اعلام انقلاب ادبی====<br /> &lt;center&gt;'''شاهین'''&lt;/center&gt;<br /> &lt;center&gt;'''پرتو دکتر تندرکیا'''&lt;/center&gt;<br /> &lt;center&gt;شاهین نیرویی است که به‌سبک گذشتهٔ ادبیات فارسی خاتمه داده است. شاهین پیکی است که شیوه‌ٔ تازه‌ای در سخن آورده است. شاهین دفتری است که قرن‌ها محور ادبیات ایران خواهدبود. این نهیب جنبش ادبی را حتماً بخوانید. از خواندن «تیسفون» که نگارش دکتر تندرکیا و یکی از شاهکارهای ادبیات زبان فارسی می‌باشد، نیز غفلت نکنید.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= تندرکیا|نام=شمس‌الدین|عنوان=دفترها ۴: شاهین|صص= ۱۹۱و۱۹۲}}&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;<br /> <br /> ====درباب ایرانی‌بودن شاهین====<br /> &lt;center&gt;'''شاهین ۲'''&lt;/center&gt;<br /> &lt;center&gt;'''فارسی به پیش'''&lt;/center&gt;<br /> &lt;center&gt;ادبیات شاهینی ادبیاتی علمی است: شاهین‌ساز معنی را دقیقاً تجزیه می‌کند؛ پاره‌های رنگارنگ آن را خوب می‌نگرد؛ این پاره‌ها را با تناسب ترکیب می‌نماید؛ رنگ‌ها را هنرمندانه می‌آمیزد؛ آهنگ با معنایی چنین آراسته موج می‌زند؛ شاهین ساخته می‌شود.{{سخ}}<br /> ادبیات شاهینی پناهگاه تنبلی نیست، بی‌تنبلی! شاهین‌ساز برای آفرینش شاهینش رنج می‌برد، زنده‌باد رنج!{{سخ}}<br /> بازهم می‌گویم: شاهین ایرانی است!&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= سنبل‌دل|نام= فرشاد|عنوان= گزارش نهیب جنبش ادبی شاهین|صص=۱۲۶}}&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;<br /> <br /> ==آثار و کتاب‌شناسی==<br /> ===کارنامه و فهرست آثار===<br /> ====دفترها: شاهین====<br /> * «دفترها ۱: شاهین»، تهران، شرکت چاپ رنگین، آبان۱۳۱۸<br /> * «دفترها ۲: شاهین»، تهران، چاپخانهٔ مرکزی، آبان‌وآذر۱۳۲۰<br /> * «دفترها ۳: شاهین»، بی‌جا، آبان‌وآذر۱۳۲۲<br /> * «دفترها ۴: شاهین»، تهران، شرکت سهامی چاپ گهر، دی۱۳۳۵<br /> * «دفترها ۵: شاهین»، تهران، شرکت سهامی چاپ گهر، شهریور۱۳۴۳<br /> * «دفترها ۶: شاهین»، تهران، شرکت سهامی چاپ گهر، آبان۱۳۴۹<br /> * «دفترها ۷: شاهین»، تهران، چاپخانهٔ بانک ملی ایران، اردیبهشت۱۳۵۴<br /> <br /> ====نمایشنامه====<br /> * «تیسفون: نمایش منظوم»، تهران، مطبعهٔ مجلس، ۱۳۱۳<br /> ====مقالات====<br /> * «آخرین روزهای شیخ‌ فضل‌الله نوری از زبان شاهدان عینی»، روزنامهٔ جام‌جم، ۹مرداد۱۳۸۲، ص ۱۳<br /> * «مرحوم [[نیما یوشیج]] چه‌کاره بود؟»، نشریهٔ اندیشه و هنر، دورهٔ ۲، شماره۹، فروردین۱۳۳۹، صص ۶۲۸تا۶۳۱<br /> * «نظر شما دربارهٔ شعر معاصر از لحاظ شکل و محتوا چیست؟»، نشریهٔ اندیشه و هنر، دورهٔ چهارم، شماره۳، آبان۱۳۴۰، صص ۱۹۴تا۲۲۰<br /> * «چه عواملی در تحول شعر صوری فارسی تأثیر داشته؟»، نشریهٔ اندیشه و هنر، دورهٔ چهارم، شماره۴، اردیبهشت۱۳۴۱، صص ۲۴۷تا۲۸۰<br /> * «چه عواملی در تحول محتوای شعر معاصر تأثیر داشته؟» ضمیمهٔ نشریهٔ اندیشه و هنر، مهر۱۳۴۵<br /> * «آیندهٔ شعر فارسی»، ضمیمهٔ نشریهٔ اندیشه و هنر، در سال۱۳۴۷<br /> ====پایان‌نامه====<br /> * Essai sur l'histoire industrielle de l'Iran<br /> <br /> ===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br /> ====شاهین====<br /> تندرکیا معتقد بود که شعر نمی‌گوید و آنچه می‌سرود «شاهین» نامید. خود او می‌گوید که در آغاز سال۱۳۱۷، شالودهٔ شاهین ریخته شد. او چهارم‌آذر۱۳۱۸ در روزنامهٔ اطلاعات، زایش جنبش ادبی خود را اعلام کرد.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عابدی شال|نام= کامیار|عنوان= شورشگر بی‌آشتی|صص= ۵۲و۵۳}}&lt;/ref&gt; شماری از ویژگی‌ شاهین‌ها از نظر ساختار، انواع و آرایه‌های ادبی از این قرار است:<br /> # شکل و صورت این آثار، از نگاه اغلب خوانندگان، بسیار بی‌نظم و بی‌قاعده جلوه می‌کند.<br /> # در قسمت‌های مختلف، رفت‌وآمدهای مکرر میان لحن طنز، فکاهه، هزل، خشم، شعار، رجز، هشدار و مانند این‌ها وجود دارد.<br /> # راوی شاهین‌ها، اگر نه همیشه، دست‌کم اغلب، در جهانی به‌سر می‌برد که در آن اغتشاش بر آرامش غلبه‌ای نزدیک مطلق دارد.<br /> # به‌نظر می‌آید که بخش درخور توجهی از شاهین‌ها از آغاز تا پایان سطرها نه براساس خیال که براساس توهم پیش‌رفته است.<br /> # در شاهین‌ها نظم و نثر در کنارهم قرار دارد. از وزن‌های عروضی تا نثر به‌معنی معمول و متعارف دیده‌می‌شود.<br /> # هم در نثر و هم در نظم‌های شاهین، قافیه‌های پراکنده حضور یافته است.<br /> # بخشی از نثرهای شاهین [[نثر مسجع|مسجع]] است.<br /> # کوتاهی و بلندی مصراع‌ها در مواردی به‌نوعی [[مستزاد]] ایجاد کرده است.<br /> # بحر طویل‌های کامل یا ناقص در قسمت‌هایی از شاهین دیده می‌شود.<br /> # گاه نوعی نظم، وزن هجایی در شاهین‌ها شکل گرفته است.<br /> # شاعر، به‌طور گسترده یا بسیار آشکار از صوت‌ها برای القای فضای معنایی، یا در واقع، ساخت‌ فضای معنایی با صوت‌ها بهره‌‌گرفته است.<br /> # علاوه‌بر فعل‌های جعلی (مانند بپخش)، واژه‌ورزی و بازتاب‌های صوتی و نوشتاری آن‌ها(سپهرانه، سپهر، پهر، مهر) در برخی شاهین‌ها دیده می‌شود.<br /> # پرش‌های کلامی و حذف بخش‌های ارتباطی میان بندها خصیصهٔ پراهمیت شاهین‌هاست.<br /> # استفادهٔ فراوان از لفظ‌ها، اصطلاح‌ها و فرهنگ عامه، هم در وجه موسیقیایی و هم از نظر زبانی در شاهین‌ها جایگاه ویژه‌ای دارد.<br /> # روایت‌های داستانی، به‌صورتی اغلب ناقص در شاهین‌ها وجود دارند و در آن‌ها شعر به‌داستان نزدیک می‌شود.<br /> # به‌طور کلی، در شاهین‌ها محتوا، زبان و شکل در دو وجه سنتی و نو در درون هم قرار می‌گیرند.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عابدی شال|نام= کامیار|عنوان= شورشگر بی‌آشتی|صص= ۵۷ و ۵۸}}&lt;/ref&gt; <br /> به‌باور علی قنبری، در شاهین‌های او:<br /> {{نقل‌قول|رجوع به آفاق و بازگشت به‌منشأ مفروض و مبدأگرایی(Primitivism) و بروز كلی‌گویی در سایهٔ روایتی كلان، شعر را به‌سمت یك مدلول استعلایی سوق می‌دهد و بافت كلی شعر را اسیر فضایی پیشامدرن می‌كند كه در آن اخلاق‌گرایی ماقبل مدرن و درك عرفانی و باطنی هنوز دارای منزلت است. ایقان، اطمینان و وحدت حاكم بر شعر و بنیادگرایی مستتر در آن، شعر را بعید از سرحدات مدرنیت می گذارد و نیز نگاهی تقابلی و اصرار بر دوگانگی و خیر، استعلا، فراز و سپهر در مقابل شر، انزال، فرود و خاك و همچنین كاربرد عناصر ابدی و ازلی متن را اسیر ذهنیتی دكارتی می‌كند.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|نام‌خانوادگی= قنبری|نام= علی|عنوان=فراروی تندرکیا با بال‌های شاهین}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====فروزه====<br /> فروزه بنابر تعریف تندرکیا آن چیزی است که منثور و آهنگین با محتوای عموماً نیایشی و نوعی از شعر نو است و به‌دو گونهٔ كوچك و كوتاه، بزرگ و بلند تقسیم می‌شود.&lt;ref name= &quot;etemad&quot;&gt;{{یادکرد ژورنال|نام‌خانوادگی= ناصری|نام=فریاد|عنوان=تندرکیا و نیما، شکل دیگر سخن گفتن}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====چیزک====<br /> در شعر کیا، چیزك تكه‌ا‌ی است كه در آن حكایتی كوچک، نكته‌ای، لطیفه‌ای یا مانند این‌ها چیزی آمده و با روح نو و سبكی تازه آمده است.&lt;ref name= &quot;etemad&quot;/&gt;<br /> <br /> ====زنجیره====<br /> چنانچه میان چند چیزک ربطی وجود داشته‌باشد، تندرکیا مجموعهٔ آن‌ها را زنجیره و هریک از آن‌ها را حلقه یا گره می‌نامد.&lt;ref name= &quot;etemad&quot;/&gt;<br /> <br /> ====افسانه====<br /> از منظر تندرکیا افسانه آن داستان‌هایی است كه روح نوول(novel) دارند و فرق چندانی با داستان‌های معاصر خود ندارند.&lt;ref name= &quot;etemad&quot;/&gt;<br /> <br /> ====نواوستایی====<br /> متونی كه به‌گفتهٔ تندرکیا تحت تاثیر اوستا در لحن و ساخت قرار دارند.&lt;ref name= &quot;etemad&quot;/&gt;<br /> <br /> ===بررسی چند اثر===<br /> ====نهیب جنبش ادبی شاهین(۱-۳)====<br /> این مجموعهٔ یکصدوبیست‌وهشت صفحه‌ای در قطع رقعی و مشتمل بر سه شاهین است که اولین آن‌ها در آذر۱۳۱۸ با عنوان «من که گذشتم ز عشق» در جزوه‌ای بیست‌صفحه‌ای به‌چاپ رسیده‌ و در روزنامهٔ اطلاعات و ایران آگهی شده است. به‌عبارت‌ دیگر، انتشار این شاهین در این دفتر چاپ مجدد آن است. شاهین یک، بلند و یک‌پارچه است یا به‌حساب تندرکیا «یک‌باله» است و امضای اول شهریور۱۳۱۸ را دارد. اما شاهین دوم و سوم ابتدا مجوز نشر نمی‌گیرند؛ پس تندرکیا یک نسخهٔ دست‌نویس و یک نسخهٔ ماشین‌نویسی‌شده از آن را به‌کتاب‌خانهٔ مجلس می‌سپارد، همچنین پنجاه نسخه را هم تایپ دستی کرده و میان اطرافیان توزیع می‌کند. او در آغاز نسخهٔ ماشین‌نویسی مجلس نوشته است که «ای مجلس ملی ایران این حقیقت ادبی را به‌دست توانای تو می‌سپارم تا آن را از شر ادبا نگه داری.»&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= سنبل‌دل|نام= فرشاد|عنوان= گزارش نهیب جنبش ادبی شاهین|ص= ۶۶}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> شاهین دو از چهار بال تشکیل شده است که به‌ترتیب بال سیاه(زنده‌باد مرگ)، بال زرد(ای عشق تو خدایی!)، سرخ(خودت را بکش زود!) و سفید(ما برای نبردیم!) نام دارند. نام کلی شاهین دوم، «ای به‌درک که مرگ مرد!» است و امضای ۲۸مهر۱۳۱۹ را دارد. شاهین سه نمونهٔ شاهین یک‌پره و در یک بند با نام «زهر شیرین» است. در پایان مؤخرهٔ کوتاه این شاهین تاریخ سه‌شنبه دهم‌دی۱۳۱۹ درج شده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= سنبل‌دل|نام= فرشاد|عنوان= گزارش نهیب جنبش ادبی شاهین|صص= ۶۶و۶۷}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> از ویژگی‌های این کتاب یکی مقدمهٔ شاهین یک که اولین نگار (تئوری) شاهین‌سازی به‌شمار می‌رود و دیگر مقدمه‌ای بر شاهین دو و نیز مقدمه‌ و مؤخرهٔ کوتاه دیگری بر شاهین سه است.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= سنبل‌دل|نام= فرشاد|عنوان= گزارش نهیب جنبش ادبی شاهین|ص=۶۷}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====فروزه‌ها====<br /> تندرکیا در سال۱۳۳۵ «فروزه» را به‌تعبیر خود «برای نخستین بار در زبان فارسی» به‌کار برد. او از آن به‌عنوان «این گونهٔ آهنگین» یادکرد. به‌گفتهٔ کیا، سجع در فروزه نقش اساسی دارد، هرچند اجباری نیست. تندرکیا، اساس فروزه را تحت‌تأثیر آیه‌ها و سوره‌های کتب مقدسه دانسته است، اساسی که بعداً راه تکامل خود را مستقلاً پیوده است. او بعدها فروزه را در دو نوع کوچک و کوتاه، بزرگ و بلند تقسیم تقسیم‌بندی می‌کند. اولین فروزهٔ او مربوط به‌سال۱۳۳۵ می‌شود که مطابق با تقسیم‌بندی‌ خود شاعر، از نوع «بزرگ و بلند» است. اغلب فروزه‌های تندرکیا، نثرهایی مسجع و نیایش‌گونه است. ازاین‌رو با وجود تأکیدها و توضیح‌های وی، نمی‌توان پی‌برد که چه تفاوتی میان فروزه‌های او و نثرهای مسجع‌ و نیایش‌گونهٔ رایج در زبان فارسی، از روزگار خواجه عبدالله انصاری تا امروز وجود دارد. در مقابل البته تفاوت میان فروزه و شاهین بسیار آشکار است. در شاهین نوعی شکل شعری وجود دارد. اما فروزه فاقد این شکل است. در مجموع به‌نظر می‌‌آید که در فروزه منطق نثر حاکم است. شاید بد نباشد که فروزه را نیایش‌واره‌هایی به‌نثر مسجع، منتها نزدیک و گاه، بسیار نزدیک به‌فارسی مدرن بدانیم.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عابدی شال|نام= کامیار|عنوان= شورشگر بی‌آشتی|صص=۷۶تا۷۸}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==منبع‌شناسی==<br /> * زندی، محمد، «تردید‌ها و تأییدهای شعر پست‌مدرن»، روزنامهٔ همشهری، ۶مرداد۱۳۸۲، ص۱۶<br /> * سپهران، کامران، «تندرکیا و نهیب جنبش ادبی»، نشریهٔ گفت‌وگو، شماره۱۷، پاییز ۱۳۷۶، صص ۲۷تا۲۹<br /> * عابدی شال، کامیار، «شورشگر بی‌آشتی»، تهران، ثالث، ۱۳۹۴<br /> * سنبل‌دل، فرشاد، «گزارش نهیب جنبش ادبی شاهین»، تهران، نشر گوشه، ۱۳۹۵<br /> * وثوقی، ناصر، «[[نیما یوشیج]]، پدر شعر نو یا یکی از پدران»، نشریهٔ کلک، شمارهٔ ۷۶تا۷۹، تیر تا مهر۱۳۷۵، صص ۱۶۴تا۱۷۸ <br /> * طاهباز، سیروس، «پروازی با شاهین»، نشریهٔ کیهان ماه، شماره۲، شهریور۱۳۴۱<br /> * آل‌احمد، جلال، «مقدمه‌ای بر پروازی با شاهین»، نشریهٔ کیهان ماه، شماره۲، شهریور۱۳۴۱<br /> * بیرانوند، احمد، «شرح حاشیه(بررسی ساختار جریان‌های شعر معاصر بعد از نیما)»، تهران، نشر روزگار، ۱۳۸۹<br /> * شفیعی کدکنی، محمدرضا، «ادوار شعر فارسی، از مشروطیت تا سقوط سلطنت»، تهران، توس، ۱۳۵۹<br /> * شفیعی کدکنی، محمدرضا، «با چراغ و آینه(در جستجوی ریشه‌های تحول شعر معاصر ایران)»، تهران، سخن، ۱۳۹۰<br /> * قنبری، علی، «رفرم تندرکیا»، عصر پنج‌شنبه، شیراز، شماره۵۵و۵۶، فروردین۱۳۸۲<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= سنبل‌دل|نام= فرشاد|عنوان= گزارش نهیب جنبش ادبی شاهین|ناشر= گوشه|شهر= تهران|سال= ۱۳۹۵|شابک= ۹۷۸۶۰۰۹۴۹۹۳۴۲}}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= عابدی شال|نام= کامیار|عنوان= شورشگر بی‌آشتی|ناشر= ثالث|شهر= تهران|سال= ۱۳۹۴|شابک= ۹۷۸۹۶۴۳۸۰۹۷۱۳}}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= یوشیج|نام= نیما|عنوان= دربارهٔ هنر شعر و شاعری|ناشر= نگاه|شهر= تهران|سال= ۱۳۸۵|شابک= ۹۶۴۳۵۱۲۲۹۰}}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= ناتل خانلری|نام= پرویز|عنوان= هفتاد سخن|ناشر=توس|شهر= تهران|سال= ۱۳۷۷|شابک=۹۶۴۳۱۵۳۰۶۱ }}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= براهنی|نام= رضا|عنوان=طلا در مس|ناشر=مؤلف|سال= ۱۳۷۱|شابک=۹۶۴۷۰۹۷۰۴۲}}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= براهنی|نام= رضا|عنوان=گزارش به نسل بی‌سن فردا|ناشر=مرکز|شهر= تهران|سال=۱۳۷۴|شابک=۹۶۴۳۰۵۰۷۹۳}}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= رؤیایی|نام=یدالله|عنوان=از سکوی سرخ|ناشر=مروارید|شهر= تهران|سال=۱۳۵۷|شابک=۹۷۸۹۶۴۳۵۱۷۲۱۲}}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= رؤیایی|نام=یدالله|عنوان=عبارت از چیست؟|ناشر=آهنگ دیگر|شهر= تهران|سال=۱۳۸۶|شابک=۹۶۴۸۴۳۳۲۸۳}}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= تندرکیا|نام=شمس‌الدین|عنوان=دفترها ۱: شاهین|ناشر= شرکت چاپ رنگین|شهر= تهران|سال=۱۳۱۸|شابک=}}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= تندرکیا|نام=شمس‌الدین|عنوان=دفترها ۲: شاهین|ناشر=چاپخانهٔ مرکزی|شهر= تهران|سال=۱۳۲۰|شابک=}}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= تندرکیا|نام=شمس‌الدین|عنوان=دفترها ۳: شاهین|ناشر=مؤلف|شهر= تهران|سال=۱۳۲۲|شابک=}}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= تندرکیا|نام=شمس‌الدین|عنوان=دفترها ۴: شاهین|ناشر=شرکت سهامی چاپ گهر|شهر= تهران|سال=۱۳۳۵|شابک=}}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= تندرکیا|نام=شمس‌الدین|عنوان=دفترها ۶: شاهین|ناشر=شرکت سهامی چاپ گهر|شهر= تهران|سال=۱۳۴۹|شابک=}}<br /> # {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= تندرکیا|نام=شمس‌الدین|عنوان=دفترها ۷: شاهین|ناشر=چاپخانهٔ بانک ملی ایران|شهر= تهران|سال=۱۳۵۴|شابک=}}<br /> # {{یادکرد ژورنال|نام‌خانوادگی= قنبری|نام= علی|تاریخ= فروردین۱۳۸۲|عنوان=فراروی تندرکیا با بال‌های شاهین|ژورنال=عصر پنجشنبه|شماره=۵۵|تاریخ بازبینی= ۲۴شهریور۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد ژورنال|نام‌خانوادگی= ناصری|نام=فریاد|تاریخ= ۲۸شهریور ۱۳۹۸|عنوان=تندرکیا و نیما، شکل دیگر سخن گفتن|ژورنال=اعتماد|شماره=۴۴۶۷|صفحات= |تاریخ بازبینی= ۲مهر ۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد ژورنال|تاریخ= فروردین۱۳۳۹|عنوان=مرحوم نیما یوشیج چه‌کاره بود؟|ژورنال=اندیشه و هنر|شماره=۹|تاریخ بازبینی= ۲مهر۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد ژورنال|نام‌خانوادگی= نفیسی|نام=سعید|تاریخ= ۲۸آذر۱۳۱۸|عنوان=فکر تازه باید کرد|ژورنال=روزنامهٔ ایران|شماره=|تاریخ بازبینی= ۲مهر۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد ژورنال|نام‌خانوادگی= طاهباز|نام=سیروس|تاریخ=شهریور۱۳۴۱|عنوان=پروازی با شاهین|ژورنال=کیهان ماه|شماره=۲|صفحات= |تاریخ بازبینی= ۱۲مهر۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد ژورنال|نام‌خانوادگی= همدانی|نام= مشفق|تاریخ= ۳اسفند۱۳۱۸|عنوان=آیا می‌شود راه حقیقت را نهفت؟|ژورنال=روزنامهٔ ایران|شماره=|صفحات= |تاریخ بازبینی= ۲مهر۱۳۹۸}}<br /> # {{یادکرد ژورنال|نام‌خانوادگی= وثوقی|نام= ناصر|تاریخ= تیرومهر۱۳۷۵|عنوان=نیما یوشیج، پدر شعر نو یا یکی از پدران|ژورنال=نشریهٔ کلک|شماره= ۷۶تا۷۹|صفحات= |تاریخ بازبینی= ۶مهر۱۳۹۸}} <br /> # {{یادکرد ژورنال|نام‌خانوادگی=سپهران|نام=کامران|تاریخ= پاییز۱۳۷۶|عنوان= تندرکیا و نهیب جنبش ادبی|ژورنال=گفت‌وگو|شماره=۱۷|صفحات=۲۷تا۴۰ |تاریخ بازبینی= ۲مهر۱۳۹۸}}<br /> <br /> ==پیوند به بیرون==<br /> * {{یادکرد وب|نشانی=http://www.online.matrod.org/line-1/post-1.php|عنوان =مقدمه‌ای بر آثار تندرکیا|ناشر= مطرود|تاریخ= ۱۵خرداد۱۳۹۰|تاریخ بازدید= ۸مهر۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی=http://www.bookcity.org/detail/7457/root/books|عنوان= نوهٔ شورشی شیخ شهید|ناشر= شهرکتاب|تاریخ= ۱۴فروردین۱۳۹۵|تاریخ بازدید= ۲مهر۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی=http://tootimag.com/%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%A8/5142/%D8%A8%D8%AF%D8%B9%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%8A%D8%B9-%D8%AA%D9%86%D8%AF%D8%B1%DA%A9%D9%8A%D8%A7|عنوان =بدعت‌ها و بدایع تندرکیا|ناشر= توتی‌مگ|تاریخ=آبان۱۳۹۴|تاریخ بازدید= ۱۲مهر۱۳۹۸}}</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C_%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C&diff=47321 2022-06-20T09:29:22Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = علی موسوی گرمارودی<br /> |تصویر = Ali mosavi70.jpg<br /> |توضیح تصویر = '''درحال مطالعهٔ دیوان [[ملک‌الشعرا بهار]]'''<br /> |نام اصلی = سیدعلی موسوی گرمارودی<br /> |زمینه فعالیت = شعر، ادبیات و ترجمهٔ قرآن و متون مذهبی<br /> |ملیت = ایرانی<br /> |تاریخ تولد = ۳۱فروردین۱۳۲۰ه‍.ش {{-}} ۲۲ربیع‌الاول۱۳۶۰ه‍.ق {{-}} ۲۰آوریل۱۹۴۱م<br /> |محل تولد = قم<br /> |والدین = ''سیدمحمدعلی گرمارودی'' {{-}} ''خانم‌آغا''<br /> |تاریخ مرگ = <br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |محل زندگی = قم، مشهد و تهران<br /> |مختصات محل زندگی = پایتخت، شهرهای مذهبی<br /> |مدفن = <br /> |در زمان حکومت = پهلوی دوم، جمهوری اسلامی ایران<br /> |اتفاقات مهم = کودتای ۲۸مرداد۱۳۲۰، سقوط پهلوی دوم در ۲۲بهمن۱۳۵۷ و استقرار جمهوری اسلامی ایران در همان سال.<br /> |نام دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = «کانون فرهنگی نهضت اسلامی» به‌همراه [[طاهره صفارزاده]] و از بنیان‌گذاران «[[شعر انقلاب]]».&lt;ref name= &quot;صدای سبز&quot;/&gt;<br /> |پیشه = استاد دانشگاه و نویسنده<br /> |سال‌های نویسندگی = از اوایل دههٔ چهل<br /> |سبک نوشتاری = [[نو]] [[سپید]]، [[نیمایی]] و شعر کلاسیک (قصیده)&lt;ref name=&quot;شهرستان ادب&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://shahrestanadab.com/Content/ID/4277/%D9%BE%D9%86%D8%AC%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C|عنوان= پنجره‌ای به شعر سیدعلی موسوی گرمارودی}}&lt;/ref&gt;<br /> |کتاب‌ها = ''عبور''، ''چمن لاله''، ''خط خون''، ''در سایه‌سار نخل ولایت''، ترجمهٔ قرآن کریم، ''غوطه در مهتاب'' و...&lt;ref name=&quot;صدای سبز&quot;/&gt;<br /> |مقاله‌ها = ''قلم‌انداز''، ''معمای حافظ''، ''شیون مهتاب در آب'' و...<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته بر اساس اثر = ''از ساقه تا صدر''<br /> |همسر = <br /> |شریک زندگی = <br /> |فرزندان = <br /> |تحصیلات = دکتری زبان و ادبیات فارسی<br /> |دانشگاه = دانشگاه تهران، دانشکدهٔ زبان و ادبیات فارسی <br /> |حوزه = حوزهٔ علمیهٔ دینی مشهد<br /> |شاگرد = <br /> |استاد = ادیب نیشابوری، شیخ‌مجتبی قزوینی، سید[[جعفر شهیدی]]، [آیت‌الله] مطهری و ...<br /> |علت شهرت = ''سپیدگویی''{{سخ}}و دو شعر ''خط خون''{{سخ}}و ''در سایه‌سار نخل ولایت'' <br /> | تأثیرگذاشته بر = بر سبک شعریِ [[انقلاب]] و [[آیینی]]، به‌ویژه بر اشعار سپید<br /> | تأثیرپذیرفته از = مذهب تشیع، آرا و اندیشه‌های [امام] [[روح‌الله موسوی خمینی|خمینی]] و مرتضی مطهری <br /> | وبگاه = <br /> | imdb_id = <br /> | soure_id = <br /> | جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا = <br /> }}<br /> '''سیدعلی موسوی گرمارودی''' معروف‌به '''گرمارودی''' شاعر، نویسنده، محقق، منتقد و مترجم قرآن و نهج‌البلاغه است.&lt;ref name=&quot;ویکی‌فقه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://wikifeqh.ir/%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C_%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C|عنوان= زندگی‌نامه خودنوشت سیدعلی موسوی گرمارودی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;نورمگز&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/4615/%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C|عنوان= گزیده‌ای از زندگی‌نامهٔ خودنوشت سیدعلی موسوی گرمارودی}}&lt;/ref&gt;<br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> گرمارودی از مشهورترین شاعران نوگرای دههٔ پنجاه است که به‌دلیل آیینی و انقلابی‌بودنِ آثارش و نیز تأثیر آن، پس از انقلاب اسلامی از بنیان‌گذاران [[شعر انقلاب]] خوانده می‌شود.&lt;ref name=&quot;آفتاب آنلاین&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.aftabir.com/articles/view/art_culture/literature_verse/c5c1201618496p1.php/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C|عنوان= نگاهی به آثار گرمارودی}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> علی موسوی گرمارودی که نخستین آموزه‌های دینی را در مکتب پدر آموخت، پس از دیپلم، همراه پدر راهی مشهد شد و چهار سال به تحصیل عربی و علوم دینی پرداخت. واقعهٔ پانزده خرداد۱۳۴۲ گرمارودی را که تازه از مشهد به قم برگشته بود، رهسپار تهران کرد. به دانشکدهٔ حقوق دانشگاه تهران راه یافت و سپس، مشاور حقوقی ادارهٔ باستان‌شناسی شد.{{سخ}} فعالیت‌های او در عرصهٔ شعری و شاعری از محافل و انجمن‌های ادبی شروع شد؛ اما شاعری را به‌طور جدی در سال۱۳۴۸ با چاپ نخستین مجموعه شعرش [[عبور]] آغاز کرد. ادامهٔ فعالیت‌های سیاسی، بالاخره او را که اکنون برندهٔ بخش شعر نو مسابقه «شعر بعثت» [[مجلهٔ یغما]] می‌شناختند، در ۵۲ به زندان فرستاد. نعمت آزادی پس از شش سال اسارت در اوین، او را به‌سمت همکاری با [[طاهره صفارزاده]] کشاند تا با هم‌فکری و همراهی هم، [[کانون هنرمندان و نویسندگان مسلمان]] یا ''کانون فرهنگ نهضت اسلامی'' را بنیان‌گذاری کنند.{{سخ}}<br /> موسوی گرمارودی تمام دهه شصت و تقریباً هفتاد را به اخذ درجه دکتری در زبان و ادبیات فارسی و نیز، اشتغال در پست مشاور وزرای فرهنگ در ارشاد اسلامی گذراند. وی همچنین رایزن فرهنگی ایران در تاجیکستان شد.{{سخ}}<br /> گرمارودی همواره با رویکردهای مذهبی، به سرودن شعر در قالب‌های [[نوقُدمایی]] و [[نیمایی]] پرداخت و البته بعدها گرایش به شعر سپید نیز پیدا کرد.{{سخ}}<br /> گرمارودی در همهٔ قالب‌های شعر از قدیم‌ترین تا جدیدترین آن‌ها یعنی از قصیده تا شعر سپید طبع‌آزمایی کرده است. با نگاهی به فهرست مجموعه [[صدای سبز]] که به‌گزیدهٔ شاعر از شعرهای خودش است، می‌توان قالب‌های مختلفی را با آمارهای متفاوتی مشاهده کرد:<br /> ۴۹ شر سپید، ۴۹ غزل، ۲۸ قصیده، ۱۹ قطعه، ۲۶ مثنوی، ۱۴ رباعی، ۱۲ نیمایی، ۸ مفردات، ۵ مسمط و ۲ دوبیتی. <br /> &lt;ref name=''شعر نیمایی''&gt;{{یادکرد کتاب|نویسنده =محمد شریفی |عنوان = فرهنگ ادبیات فارسی|ص= ۷۸۱}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> به‌پاس تمام زحماتش در عرصه شعر و سرودن در قوالب مختلف شعری، '''بنیاد چهره‌های ماندگار''' در سال۱۳۸۵ او را به‌عنوان ''چهرهٔ ماندگار بخش شعر '' انتخاب کرد.{{سخ}}<br /> ترجمهٔ ادبی کامل قرآن کریم گرمارودی برندهٔ [[کتاب‌سال ]] شد و ترجمه نهج‌البلاغهٔ او مورد تقدیر همین رویداد فرهنگی قرار گرفت.&lt;ref name=''تمام‌قد''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://jamejamonline.ir/sima/2940493055456384652 ‏|عنوان= حضور موسوی در برنامهٔ رادیویی تمام‌قد، بعد از برگزیده‌شدن ترجمه‌اش به‌عنوان کتاب‌سال}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[پرونده:Ali mosavi5.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''در جمع دوستان شاعر'''&lt;center/&gt;]]<br /> [[پرونده:Garmaroodi.JPG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''شعرخوانی در «عصر شعر آیینی»'''&lt;center/&gt;]]<br /> [[پرونده:۱۵گرمارودی.JPG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''مطالعه شعر خود برای خواندن در مراسم'''&lt;center/&gt;]]<br /> [[پرونده:Garmarodi15.JPG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''شعرخوانی در آیین پاسداشت مقام امام علی'''&lt;center/&gt;]]<br /> [[پرونده:Ali mosavi garmarodi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''میزبان ECI در مراسم معرفیِ'''{{سخ}}'''دایرةالمعارف مطالعات حافظ'''&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://en.ecieco.org/news-6042.aspx|عنوان= همکاران دایرةالمعارف مطالعات حافظ در ECI}}&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:گرمارودی۱۷.JPG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''شعرخوانی شب نیمهٔ رمضانِ'''{{سخ}}'''سیدعلی خامنه‌ای خرداد۱۳۹۶'''&lt;center/&gt;]]<br /> [[پرونده:Ali mosavi0.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''گرمارودی در اندیشهٔ بیان'''&lt;center/&gt;]]<br /> ==از میان یادها==<br /> ===دبستان رفتن===<br /> در قم ما در طبقهٔ اول منزل دوطبقه‌ای مستأجر بودیم. صاحب‌خانه دو دختر به نام اکرم و ایران داشت. از پنج‌سالگی هر دو به پدرم اصرار می‌کردند که مرا به مدارس جدید بگذارد؛ ولی پدر زیر بار نمی‌رفت. شب‌ها مرا به طبقهٔ پایین که خود در آن زندگی می‌کردند، صدا می‌زدند و تا هنگام خواب، پیش آن‌ها کتاب‌های ابتدایی را دور از پدر، می‌خواندم. اصرار پیاپی دختران صاحب‌خانه کار خود را کرد و پدرم مجاب شد و در آستانهٔ نُه‌سالگی نامم را در کلاس ابتدایی نوشت.&lt;ref&gt;{پک|به‌کوشش بخش‌علی قنبری|۱۳۹۰|ک= بزرگداشت علی موسوی گرمارودی|ص= ۲۴}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===مرغ عشق و کبوتر===<br /> بعد از رفع کدورت از جریان فرانکلین، گرمارودی به خانهٔ [[اخوان ثالث]] رفت و دو مرغ عشق برایش ‌برد. چند تا کبوتر به رنگ خاکستری روشن در منزل اخوان بود که نوکشان عین نوک شاهین و بال‌شان خط‌های راه‌راه با رگهٔ سیاه داشت. میزبان توضیح داد: این‌ها از نوع کبوترهای نامه‌برند؛ یادگاری از زنده‌یاد استاد '''حسن کسایی'''. موقع رفتن یک جفت از آن‌ها را هم به گرمارودی داد.&lt;ref name= &quot;برترین‌ها&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.bartarinha.ir/fa/news/424223/%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AB%D8%A7%D9%84%D8%AB-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%BE%D8%B1%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87|عنوان= ماجرای فرانکلین}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===گرمارودی در جلسه‌ای مخفی!===<br /> یک‌بار به یک جلسهٔ مخفی دعوت شد. مجبور بود از راه پشت بام به آنجا برود. شهید رجایی گفته بود گرمارودی هم بیاید برای شعرخواندن. مجلس فاتحهٔ یکی از شهدا بود. شهید یک فرزند دوساله داشت. گرمارودی پیش از آنکه لب به شعرخواندی بگشاید، چشم باز کرد به روبه‌رو؛ حدود ۸۰ نفری دستچین شده بودند. وقتی رسید به ابیاتی که بی‌پردهٔ ابهام به شاه تشر می‌زد که: رسد روزِ خونِ تو را ریختن... ناگاه از روی کاغذ سر راست کرد تا عکس‌العمل حُضار را ببیند، دید عده‌ای از جمعیت غایب‌اند!&lt;ref name=&quot;خبرگزاری مهر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/1585764/%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%DA%A9%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D9%85-%D8%B4%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A8-%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D8%AF-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85|عنوان= به تعداد کلمات شعرم شلاق خوردم/ زندهٔ خوب و مردهٔ بد نداریم}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===رجایی===<br /> محمدعلی رجایی، وزیر آموزش‌وپرورش بود، از گرمارودی می‌خواست متنی بنویسد برای چاپ در آغاز همهٔ کتاب‌های درسی. یک ماه پس از توزیع کتاب‌ها، رجایی تلفن می‌کند به گرمارودی که:<br /> :«می‌دانی چه دسته‌گلی به آب داده‌ای؟»<br /> ::گرمارودی شگفت‌زده می‌پرسد: «مگر چه شده؟!»<br /> :رجایی می‌گوید: «مرد حسابی، چرا متن را با مصراع: ماهی از سر گنده گردد نی ز دُم؟ شروع کردی؟! می‌گویند مصراع دومش می‌شود: «فتنه از عمامه خیزد نی ز خُم».<br /> ::گرمارودی می‌گوید: «آن مصراع ساختهٔ ذهنِ علیل ضدانقلاب است، نه خداوندگار ما مولوی. آنچه من نوشتم خود مصراع دوم است و بیت چنین است:<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:green}}{{ب|'''''عقلِ اول راند بر عقلِ دوم'''''|'''''ماهی از سر گنده گردد نی ز دُم'''''&lt;ref name= &quot;صدای سبز ۳&quot;&gt;{{پک|موسوی گرمارودی|۱۳۸۲|ک= صدای سبز|ص= ۶۰۱و۶۰۲}}&lt;/ref&gt;}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> ===شجره‌نامه===<br /> ما از سادات طبرستان هستیم؛ از روستایی به نام میخ‌ساز در کجور. اجداد ما در زمان قاجاریه، برای فرار از سربازی به روستای اوانک در الموت پناه آوردند. این روستا در یک منطقهٔ صعب‌العبور قرار دارد؛ درست در قلب کوه‌های البرز. بعد از اوانک هم آمدند به گرمارود؛ روستایی در دل یک درّه.»<br /> <br /> بعد که جدّ پدری گرمارودی، سیدعلی‌نقی، از گرمارود زن می‌گیرد، همانجا مقیم می‌شود. محمدعلی، پدرم هم، همانجا به‌دنیا می‌آید؛ حدود ۱۲سالگی می‌فرستندش به مدرسهٔ علمیه در مزردشت تنکابن؛ جایی که روحانیت مرکزیت داشت.»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://siona.ir/News/1178.html|عنوان= معرفی کوتاهی از نویسندگان، ادبا و شعرا (علی موسوی گرمارودی)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;آیه‌های انتظار&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.ayehayeentezar.com/|عنوان= سیدعلی موسوی گرمارودی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نار زدن===<br /> مادر می‌گفت: «آن‌زمان فصل کار، الموتی‌ها به تنکابن می‌آمدند؛ اما حساب خانوادهٔ پدرت جدا بود. پدربزرگت در تنکابن وکیل مشهور و مرد باجَنَمی بود. در گرمارود خانه و زندگی داشت. پدرم نیز یکی از سرشناس‌ترین روحانیان تنکابن بود. عروسی مرا هفت شبانه‌روز مفصل برگزار کرد. بعد مرا سوار بر اسب، از تنکابن، همراه کاروان جهاز، از راه جنگل، به گرمارود بردند. چهار روز طول کشید تا که رسیدیم. پدرت بیرون روستا به پیشواز آمده بود و طبق رسوم، اول نار زد.»&lt;ref name= &quot;صدای سبز ۲&quot;&gt;{{پک|موسوی گرمارودی|۱۳۸۲|ک= صدای سبز|ص= ۵۷۱تا۵۷۳}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===اوریانا فالاچی===<br /> من مشاور مطبوعاتی بنی‌صدر بودم. فالاچی برای مصاحبه با بنی‌صدر باید از طریق من موافقت لازم را می‌گرفت. به هر دری می‌زد تا مرا ببیند و این مصاحبه را انجام بدهد، میسر نمی‌شد. ماجرا به گوش بازرگان رسید. یک روز مرحوم بازرگان زنگ زد و ماجرا را پرسید. گفتم مقدمه‌ای را که فالاچی بر مصاحبهٔ خود با امام نوشته، خوانده‌اید؟ بازرگان به‌خنده گفته بود: می‌دانی چرا دربارهٔ امام چیزهایی نوشته بود؟ فالاچی هنگام مصاحبه از امام اجازه خواسته بود چادرش را در حضورش، به بهانه خستگی از سر بردارد و امام به فالاچی گفته بود: «مانعی ندارد. تو پیرزنی بیش نیستی.» یعنی دیگر کسی به قصد ریبه نمی‌تواند به تو نگاه کند. بااین‌حال مرحوم بازرگان از توهین او به امام آگاه نبود و حق را به من داد.&lt;ref name= &quot;فالاچی&quot;&gt;{{پک|به‌کوشش بخش‌علی قنبری|۱۳۹۰|ک= بزرگداشت علی موسوی گرمارودی|ص= ۳۸}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===قصه و غصهٔ [[اخوان ثالث]] و گرمارودی در ماجرای فرانکلین===<br /> گرمارودی می‌گوید: «بعد از انقلاب با حکم مهندس بازرگان، رئیس فرانکلین سابق شدم. بعد از اخوان ثالث به‌عنوان سرویراستار دعوت کردم. اخوان هیچ مَمر درآمدی نداشت. آن موقع من ۴هزار تومان حقوق می‌گرفتم برای ایشان ماهی ۷هزار تومان درنظر گرفتم و... .»{{سخ}}<br /> یک روز اخوان با حالتی برآشفته به دفتر من آمد و گفت: «این شعر را بخوان!» گویا انجمن اسلامی حرف‌‌هایی دربارهٔ اخوان زده بود که روح من از آن‌ها خبر نداشت. شعر اخوان این‌گونه آغاز می‌شد:<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:green}}{{ب|'''''هان ای علی موسوی گرمارودی'''''|'''''آلوده به منت مکن این لقمهٔ نان را...'''''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> قطعه استادانهٔ او را خواندم و گفتم: «آقای اخوان واقعاً من سزاوار چنین شعر و نگاهی هستم؟! من خودم خدمت شما آمدم و دعوتتان کردم... درضمن، تقاضای دیگرتان را دو روز پیش با زحمت به‌نتیجه رساندم و فقط فرصت نکردم به شما بگویم...»{{سخ}}<br /> وقتی این را شنید، همان لحظه کاملاً پشیمان شد. شعرش را برداشت و با چشمان اشک‌آلود گفت: «این شعر تمام نیست.» یک ساعت نگذشته بود که با افزودن ۱۲ بیت جدید به ابیات قبلی برگشت.{{سخ}}<br /> من به این ماجرا شاعرانه نگاه کردم. آقای اخوان شعر را خطاب به من و من خطاب به دلم آغاز کردم:<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:green}}{{ب|'''''ای سوخته حال ای دلک غمزدهٔ من'''''|'''''بشناس کمی بیشتر احوال جهان را...'''''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> «هر دو شعر، هم در کتاب «تو را ای کهن‌بوم‌وبر دوست دارم»، نوشتهٔ اخوان و هم در کتاب «سفر به فطرتِ گل‌سنگ» من آمده است.»&lt;ref name= &quot;نیک صالحی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.niksalehi.com/tasviri/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87.html|عنوان= علی موسوی گرمارودی و گفت‌وگو با وی دربارهٔ مهدی اخوان ثالث}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= &quot;خبرگزاری شبستان&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://shabestan.ir/detail/News/61724|عنوان= اخوانیهٔ موسوی گرمارودی با مهدی اخوان ثالث}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;برترین‌ها&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;تو را ای کهن بوم و بر دوست دارم&quot;&gt;{{پک|موسوی گرمارودی|۱۳۶۹|ک= تو را ای کهن بوم و بر دوست دارم|ص= }}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> این شعر با نام شکوی الغریب فی‌الوطن، از معروف‌ترین مجاوبه‌های من است؛ اخوانیهٔ من با مرحوم اخوان ثالث:<br /> &lt;center&gt;'''''شکوی الغریب فی الوطن'''''&lt;/center&gt;<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:green}}{{ب|هان ای علیِ موسوی گرمارودی|آلوده به منّت مکن این لقمهٔ نان را}}<br /> {{ب|ای مردِ نه شرقی و نه غربی، زِ حقایق|بشنو زِ من این نکته و تصدیق کن آن را}}<br /> {{ب|حالت بِه از این است چه در شرق و چه در غرب|اهلِ ادب و فضل و خداوندِ بیان را}}<br /> {{ب|طاغوت روا داشت به من لقمهِ غنانی|هرچند به خون دلم آغشتی خوان را}}<br /> {{ب|اسلام گر این هم نه روا دارد، ای وای|پس من چه کنم عائلهٔ خُرد و کلان را}}<br /> {{ب|در جمع، بَری آبِ مرا بهرِ دو تا نان|کو کار نیاورده بَرَد مُزدِ مَجان را}}<br /> {{ب|من کارَک خود کرده‌ام و می‌کنم از پیش|آثار گواه‌ست و شناسی تو خود آن را}}<br /> {{ب|سی سال نبردِ من و طاغوت عیان است|حاجت به بیان نیست، مثل گفت، عیان را}}<br /> {{ب|زندان و گرفتاری و بدبختی و تبعید|خود بود نبردِ من و آن اهرمنان را}}<br /> {{ب|پیری و نداری است کنون حاصلِ عمرم|تا عبرتغ من پند شود نسلِ جوان را}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> گرمارودی نام قطعهٔ خود را تِلکَ شَقشَقةٌ هَدَرَت گذارده است، یعنی این آهی بود که بر آمد. وامی است از حضرت علی که آن حضرت این جمله را در پایان خطبهٔ معروف شقشقیه فرمودند. <br /> &lt;center&gt;'''''تِلکَ شَقشَقةٌ هَدَرَت...''''&lt;/center&gt;<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:green}}{{ب|ای سوخته حال ای دلکِ غمزدهٔ من|بشناس کمی بیشتر احوالِ جهان را}}<br /> {{ب|ز اول نه مگر گفتمت این نکتهٔ شیرین|تلخ است، مخور بادهٔ ابناء زمان را}}<br /> {{ب|تا مصرِ بلا چون روی ای یوسفِ تنها|همراه مبر، هیچ‌یک از این اخوان را}}<br /> {{ب|نیکی مکن و نان به دلِ دجله میانداز|کت کس به بیابان نزند سنگ و سنان را}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> ====تا آخر عمرش او را رها نکردم==== <br /> سال۱۳۴۲، دانشگاه، در رشته حقوق قبول شدم. تهران و پاتوق‌های شعری و زبانزدشدن اسم [[جلال آل‌احمد]] که دوشنبه‌ها در ''کافه فیروز'' پاتوق داشت، مرا به آنجا می‌کشاند. آن روزها جلال، همیشه تحت تعقیب ساواک بود. با اینکه سر بی‌باکی داشت و بی‌پروا بود سخت به کسی اعتماد می‌کرد. وقتی فهمید از کجا آمده‌ام و با چه افرادی آشنا هستم، به‌تدریج به من اعتماد کرد. یک روز سر میزش نشسته بودم که [[رضا براهنی]] آمد. جلال از او دعوت کرد به خانه‌اش برود. «بفرمایی» هم به من زد. از خدا خواسته سریع پذیرفتم. و همراه براهنی به منزل جلال رفتم و تا آخر عمرش او را رها نکردم. <br /> &lt;ref name=''رها نکردم''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mashreghnews.ir/news/342698/%D8%A2%D9%84-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%AF|عنوان= آل‌احمد بزرگ‌ترین معلم من بود}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[پرونده:Mosavi Garmarodi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''گرمارودی میهمان [[سیمین دانشور]]'''&lt;center/&gt;]]<br /> ====بعد از [[جلال]]====<br /> [[سیمین دانشور]] مرا خوب می‌شناختند. در زمان حیات جلال آن‌قدر به منزل‌شان رفت‌وآمد داشتم که با روحیات مذهبی من آشنا بودند. هر وقت منزل‌شان می‌رفتم، جلال به دانشور می‌گفت:<br /> :سیمین! به طلعت بگو برای آقای گرمارودی جانماز بیندازد.{{سخ}}<br /> بعد از فوت جلال سعی ‌کردم مزاحمشان نباشم و کمتر به منزلشان می‌رفتم. بعد از انقلاب مرحوم ''منتظرقائم'' که مدیر [[کیهان فرهنگی]] بود، ازآنجاکه می‌دانست خانم دانشور میلی به انجام مصاحبه ندارند، روی همین سابقهٔ آشنایی از من خواست ایشان را به انجام مصاحبه راضی کنم. خانم دانشور خواهشم را پس نزدند؛ چون اجازه ندادند کس دیگری در آنجا حضور پیدا کند، هم خودم مصاحبه‌کننده بودم و هم عکاس!&lt;ref name=''رها نکردم''/&gt;<br /> <br /> [[پرونده:Ali mosavi6.jpg|180px|thumb|بندانگشتی|راست|&lt;center&gt;'''نگاهی به روزگار بگذشته'''&lt;center/&gt;]]<br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===جوشش و کوشش در گذران عمر===<br /> * '''۱۳۲۰''': تولد در محله چهارمردان قم<br /> * '''۱۳۲۵''': آموختن قرآن و نصاب‌البیان و گلستان در پنج‌سالگی<br /> * '''۱۳۲۹''': رفتن به دبستان در نُه‌سالگی<br /> * '''۱۳۳۷''': رفتن به مشهد و آغاز خواندن دروس حوزوی<br /> * '''۱۳۴۲''': بازگشت به قم و سپس تهران<br /> * '''۱۳۴۵''': ورود به دانشکدهٔ حقوق و گرفتن لیسانس حقوق قضایی<br /> * '''۱۳۴۸''': آغاز فعالیت شعری با سرودن شعر «عبور»<br /> * '''۱۳۵۲''': آغاز فعالیت‌های مبارزاتی و دستگیر و زندانی شدن به‌مدت چهار سال<br /> * '''۱۳۵۶''': شرکت در شب شعر «انستیتو گوته» و خواندن شعر در «سایه سار نخل ولایت» <br /> * '''۱۳۵۷''': تأسیس «کانون فرهنگی نهضت اسلامی» به‌همراه [[طاهره صفارزاده]]<br /> * '''۱۳۵۸''': سرپرست ''انتشارات انقلاب اسلامی'' (فرانکلین)<br /> * '''۱۳۵۹'''مشغول به کار شدن در دفتر بنی‌صدر با سِمَت «مشاور مطبوعاتی و فرهنگی رئیس جمهور»<br /> * '''۱۳۶۳''': انتشار دو کتاب «خط خون» و «چمن لاله» <br /> * '''۱۳۶۵'''انتشار ماهنامهٔ ادبی «گل‌چرخ» تا سال۱۳۷۱ <br /> * '''۱۳۷۴''': سخنرانی در سمینار بزرگداشت فردوسی در '''دپارتمان ایران‌شناسی''' در دانشگاه ''نیویورک''<br /> * '''۱۳۷۸''': رایزن فرهنگی برای مدت چهار سال در کشور تاجیکستان<br /> * '''۱۳۸۰''': سخنرانی در سمینار بزرگداشت '''فردوسی''' در مسکو<br /> * '''۱۳۸۳''': ترجمه کامل ادبی قرآن<br /> * '''۱۳۸۴''': انتشار کتاب «از ساقه تا صدر» (تذکرهٔ شعرای قرن بیستم تاجیکستان به‌اهتمام گرمارودی)<br /> * '''۱۳۸۷''': سخنرانی در دانشگاه ''جواهر لعل نهرو'' در شهر دهلی هند<br /> * '''۱۳۸۸''': انتشار کتاب «گوشوارهٔ عرش» (مجموعهٔ کامل شعرهای آیینی) <br /> * '''۱۳۹۱''': انتشار کتاب «جوشش و کوشش در شعر»<br /> * '''۱۳۹۴''': تجلیل از علی موسوی گرمارودی به پاس سال‌ها تلاش در عرصهٔ شعر انقلاب در پنجمین‌ جشنوارهٔ شعر انقلاب <br /> * '''۱۳۹۷''': بزرگداشت علی موسوی گرمارودی در اختتامیه [[جشنواره شعر فجر]] در [[کتابخانه ملی]]<br /> <br /> ===از تولد تا پختگی===<br /> سیدعلی موسوی گرمارودی، ۳۱فروردین۱۳۲۰ نزد خانواده‌ای مذهبی در قم چشم گشود. از ۵ تا ۸سالگی، در مکتب پدرش، حجت‌الاسلام سیدمحمدعلی موسوی گرمارودی که از دانشمندان و مدرسان عالی علوم اسلامی بود، قرآن، نصاب‌الصبیان ابونصر فراهی، ''گلستان و بوستان''، طاقدیس شیخ‌نراقی و گزیده‌هایی از خمسه را آموخت و از ۹سالگی به مدرسه رفت. وی با پشتوانه‌ای قوی، سال‌های دبستان را دوسه کلاس یکی گذراند و از دبستان ملی ''باقریهٔ'' قم پا به دبیرستان ''دین و دانش'' گذاشت؛ جایی که محمد بهشتی آن را مدیریت می‌کرد. خرداد۱۳۲۸ و در هفده‌سالگی، پس از دیپلم ریاضی، دست‌دردست پدر به مشهد رفت و برای بهره‌مندی از علوم اسلامی و علوم ادبی اسلامی، در محضر بزرگانی چون ''شیخ‌مجتبی قزوینی''، ''فردوسی‌پور''، ''واعظ طبسی''، ''[[ادیب نیشابوری]]'' و ''مرحوم نهنگ'' را کسب معرفت می‌کند. پس از ۴ سال بار دیگر به قم بازمی‌گردد؛ اما هرگز تابستان‌های قبل از هفده‌سالگی را که همراه خانواده، برای ییلاق‌نشینی به خانهٔ پدری در گرمارود می‌رفت، فراموش نمی‌کند.{{سخ}}<br /> در قم، در واقعهٔ مدرسهٔ ''فیضیه'' دستگیر، به‌کوشش [آیت‌الله] ''رﺑﺎنی شیرازی'' آزاد می‌شود. پدر که اهل هجرت بود و از نوجوانی از گرمارود به قم و از آنجا به نجف هجرت کرده و بار دیگر به در قم سکنا گزیده بود؛ پس از ۱۵خرداد۱۳۴۲، به شهر ری مهاجرت کرد. با هجرت پدر، سیدعلی نیز در دبستان ''ﻋﻠﻮی'' و سپس دبیرستان ''ﻋﻠﻮی'' تهران به تدریس مشغول شد. در تهران دیپلم ادبی گرفت و در ۱۳۴۵ به دانشکده حقوق راه یافت. آنجا بود که با شخصیت‌هایی چون ''باهنر'' و ''رجایی'' آشنا شد و ارتباطش با سیدمحمد بهشتی را محکم‌تر کرد. بعد از لیسانس، ضمن همکاری با «مجلهٔ نگین»، دو سالی در ادارهٔ باستان‌شناسی سمت مشاور حقوقی را داشت.{{سخ}}<br /> در سال۱۳۴۸ در مسابقهٔ ''ﺷﻌﺮ ﺑﻌﺜﺖ'' [[مجله یغما|مجلهٔ یغما]]، شعر ''خاستگاه نور'' وی بهترین اثر در بخش [[نیمایی]] شناخته شد و شهرت شاعری او را در جوانی فراهم آورد. [[جلال آل‌احمد]]، [[سیمین دانشور]]، ''علی شریعتی'' و به‌ویژه ''مرتضی مطهری'' کسانی بودند که گرمارودی از مجالست با ایشان توانسته بود به فضاهای تازه‌تری از اندیشه‌های تشیع و گسترهٔ ادبیات دست پیدا کند. وی «شرح منظومه» را به‌طور خصوصی در محضر شهید مطهری گذراند.{{سخ}}<br /> سال۱۳۵۲ روانهٔ زندان و در ۱۳۵۶ از اسارت ساواک آزاد شد. پس از عبور از سیلاب بلاها نخست مجموعه‌ٔ شعرش «عبور» را به چاپ دوم رساند. سپس دو دفتر «در سایه‌سار نخل ولایت» و «سرود رگبار» را درآورد و البته هم‌زمان نیز به‌اتفاق [[طاهره صفارزاده]] «کانون هنرمندان و نویسندگان مسلمان» یا ''کانون فرهنگ نهضت اسلامی'' را بنیان گذاشت که خود دبیر اول آن بود و دو سالی فعالیت کرد. در پاییز۱۳۵۶ که در شب شعر [[شب‌های شعر گوته|انستیتو گوته]] شرکت کرده بود، پس از خواندن شعر '''در سایه‌سار نخل ولایت'''، این جمله را گفت: «...شیعه در طول تاریخ خود، مظلوم زیسته؛ اما هماره صدای خویش را به گوش تاریخ رسانده است.»؛ جمله‌ای که پژواک آن تا به امروز نیز رسیده است.&lt;ref name= &quot;صدای سبز&quot;/&gt;{{سخ}}<br /> از ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۰ سرپرست ''انتشارات انقلاب اسلامی'' (فرانکلین) و مشاور فرهنگی رئیس جمهور وقت بود. از ۱۳۶۰تا۱۳۷۸ نیز هم‌زمان با اخذ درجهٔ دکتری در زبان و ادبیات فارسی، مدتی مشاور وزرای فرهنگ در ارشاد اسلامی بود و پس از آن رایزن فرهنگی ایران در تاجیکستان شد. یک سالی نیز مجله '''گلچرخ''' ضمیمهٔ ادبی مستقل روزنامهٔ «اطلاعات» را منتشر کرد.{{سخ}}<br /> موسوی گرمارودی با رویکردهای مذهبی به سرودن شعر در قالب‌های [[نوقُدمایی]] و [[نیمایی]] پرداخت و بعدها به شعر [[سپید]] روی آورد.&lt;ref name=''شعر نیمایی''/&gt; وی در ۱۳۸۵ «چهرهٔ ماندگار» شعر و ادب فارسی معرفی شد. [[بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان]] نیز عصر شنبه ۱۳بهمن۱۳۹۷ و در بخشی از آیین پایانی سیزدهمین [[جشنواره شعر فجر]]، از علی موسوی گرمارودی به‌عنوان یکی از پیش‌کسوتان عرصه شعر و ادب فارسی تقدیر و تجلیل کرد.&lt;ref name=''بنیاد''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://fajr.adabiatirani.com/2019/02/04/%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%B4%D8%AF/|عنوان= از سیدعلی موسوی گرمارودی تجلیل شد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[پرونده:Ali mosavi7.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''عمق نگاهش به دوردست‌ها'''&lt;center/&gt;]]<br /> ===شخصیت و اندیشه===<br /> سید‌علی موسوی ‎گرمارودی به عقیدهٔ بسیاری از صاحب‌نظران، از پیشگامان و معماران [[شعر انقلاب]] محسوب می‌‌شود. وی پیش از انقلاب شعر را به خدمت اندیشه‌های دینی و آرمان‌های انقلاب درآورد و سعی کرد از ظرفیت‌های نوین شعر در راستای اهداف انقلاب، با صبغهٔ اسلامی، بهره گیرد.&lt;ref name=&quot;شهرستان ادب&quot;/&gt;{{سخ}}<br /> سیدعباس صالحی، وزیر [[وزارت ارشاد|ارشاد]] دولت محمد روحانی دربارهٔ گرمارودی می‌گوید:<br /> :«در آن دوران، زمانی که می‌خواستیم برای خود شجره‌ای تعریف کنیم تا زیر سایهٔ آن بهره‌مند باشیم، محمدرضا حکیمی و موسوی گرمارودی به ما سیادت و امنیت می‌دادند.&lt;ref name=&quot;شهرستان ادب ۲&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://shahrestanadab.com/Content/ID/2901/%D9%88%D9%8A%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A8-%D9%85%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C|عنوان= ویژگی آثار «گرمارودی»؛ ترکیب ماهرانهٔ تفکر اسلامی و ایرانی}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> موسوی ﮔﺮمارودی دیدگاه مشهور و بحث‌برانگیزی دربارهٔ تعهد شعر و تعهد شاعر دارد. بخشی از اندیشه و شخصیت او را تحت همین عنوان در کتاب‌ها و گفت‌وگوهایش می‌توان دریافت. او می‌گوید:<br /> :«ﺑﺎیﺪ ببینیم که آیا تعهد و مسئولیت در شعر مشهود است یا خیر و آیا تعهد صفت شعر است یا صفت شاعر. بنده بارها گفته‌ام که هرگونه مسئولیت و تعهد به شاعر برمی‌گردد، نه به شعر. شعر، ذاتاً هیچ رنگی نمی‌پذیرد ﺟﺰ ﺷﻌریت. این تعهدات، یعنی انقلابی‌بودن، ﻣﺜﻞ ﺣﻤﺎسی‌بودن، ذاتیِ شاعر است و بعد در شعر نشست می‌کند. ما فردوسی را به‌عنوان شاعر حماسی می‌شناسیم، نه به اعتبار این ‌که شاهنامه حماسی است، بلکه به اعتبار اینکه قبل از شاهنامه، فردوسی حماسی است.»{{سخ}}<br /> گرمارودی در باب ''جوشش و کوشش در شعر'' نیز نظر مشهور و صائبی دارد و کتاب مستقلی به این نام. شخصیت شعری و اندیشهٔ گرمارودی در آیینهٔ این بحث و گفتار نیز قابل شناسایی است. او می‌گوید:<br /> :«بی‌گمان در شعر واقعی، هم جوشش و هم کوشش، سهم خود را دارد. اگر جوشش بیشتر باشد، شاعری بیشتر و سخنوری کمتر خواهد بود؛ مثل باباطاهر و به عکس اگر سهم کوشش بچربد، سخنوری بیشتر و شاعری کمتر خواهد شد؛ مثل [[ادیب پیشاوری]] و اگر این هر دو، برابر و در اوج باشد، شاعری کامل خواهیم داشت؛ چون حافظ و سعدی و خیام.»&lt;ref name=&quot;پرتال&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://ensani.ir/fa|عنوان= پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;جوشش و کوشش در شعر&quot;&gt;{{پک|موسوی گرمارودی|۱۳۹۳|ک= جوشش و کوشش در شعر|ص= ۵و۵۱و۶۷}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[پرونده:Garmarodi9.JPG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''اهدای تابلوی پُرتره'''{{سخ}}'''به دست [[غلام‌علی حداد عادل|رئیس وقتِ فرهنگستان]]'''&lt;center/&gt;]]<br /> [[پرونده:Garmarodi10.JPG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''دریافت لوح تقدیر'''{{سخ}}'''از وزیر وقتِ [[وزارت ارشاد|فرهنگ‌وارشاد اسلامی]]'''&lt;center/&gt;]]<br /> [[پرونده:Garmaroudi2.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''بزرگداشت موسوی گرمارودی در'''{{سخ}}'''خانهٔ شعر و ادبیات'''&lt;center/&gt;]]<br /> [[پرونده:Ali mosavi11.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''علی موسوی گرمارودی'''{{سخ}}'''چهره‌ٔ ماندگار ادبی شد.'''&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-64/688117-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B4%D8%AF|عنوان= علی موسوی گرمارودی، یکی از چهره‌های ماندگار ادبی کشور}}&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:Mosavo. Tablo.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''دریافت تابلوی نقاشی از حداد'''{{سخ}}'''در آیین نکوداشت شاعر'''&lt;center/&gt;]]<br /> [[پرونده:Garmarodi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''عرض ادب ساعد باقری به گرمارودی'''&lt;center/&gt;]]<br /> [[پرونده:Garmarodi&amp;bozorgdasht.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''بیست‌وهشتمین شب شاعر{{سخ}}در نخلستان سازمان اوج'''&lt;center/&gt;]]<br /> ===یادمان‌ها و بزرگداشت‌ها===<br /> * مراسم نکوداشت علی موسوی گرمارودی در نهمین برنامهٔ میهمان ماه ''انجمن شاعران ایران'' و ''دفتر شعر جوان'' در ۳۰مرداد۱۳۸۲ در محل ''خانهٔ شاعران'' برگزار شد.&lt;ref name=&quot;مگیران&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.magiran.com/npview.asp?ID=1334336|عنوان= پایان سخن ابتدای شعر، دربارهٔ علی موسوی گرمارودی}}&lt;/ref&gt;<br /> * ''انجمن آثار و مفاخر فرهنگی'' به پاس سال‌ها فعالیت علمی و فرهنگی سیدعلی موسوی گرمارودی، طی برگزاری مراسم بزرگداشتی در اول شهریورماه ۱۳۹۰، ایشان را به‌عنوان یکی از مفاخر ایرا‌ن‌زمین معرفی کرد.&lt;ref name=&quot;ایرانیان موفق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://siona.ir/News/1178.html|عنوان= معرفی کوتاهی از نویسندگان، ادبا و شعرا (علی موسوی گرمارودی)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;آیه‌های انتظار&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;نسیم آنلاین ۱&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.nasimonline.ir/(S(dwu5oeachrq1j5dwwhqu30ec))/Content/Detail/254975/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A2%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D9%88%DB%8C|عنوان= مراسم بزرگداشت علی موسوی گرمارودی، مترجم قرآن و صحیفهٔ سجادیه از سوی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی کشور در نمایشگاه قرآن برگزار شد}}&lt;/ref&gt;<br /> * در مراسم بزرگداشت سیدعلی موسوی گرمارودی، شاعر معاصر، در آبان‌۱۳۹۲، با حضور اهالی شعر و ادب در سرای اهل قلم از مقام علمی و ادبی وی تجلیل شد.&lt;ref name=&quot;ایرانیان موفق&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;خبرگزاری فارس&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.farsnews.com/news/13920806000926/%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD%DB%8C-%D9%86%D8%B3%D9%84-%D8%AF%D9%87%D9%87-40%D9%8850-%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D9%BE%D8%B2-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D9%87%D8%AF-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D9%85%DA%86%D9%86%D8%A7%D9%86-%DB%8C%DA%A9|عنوان= بزرگداشت موسوی گرمارودی برگزار شد}}&lt;/ref&gt;<br /> * تجلیل از علی موسوی گرمارودی به پاس سال‌ها تلاش در عرصهٔ [[شعر انقلاب]]، روز شنبه ۲۴بهمن۱۳۹۴ در پنجمین‌ جشنوارهٔ شعر انقلاب مطرح شد.&lt;ref name=&quot;نسیم آنلاین ۲&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://nasimonline.ir/Content/Detail/2010836/%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%A7%D8%B3-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D8%AA%D9%84%D8%A7%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%B5%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D8%AE%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%82|عنوان= تجلیل از علی موسوی گرمارودی به پاس سال‌ها تلاش در عرصهٔ شعر انقلاب}}&lt;/ref&gt;<br /> * ''سازمان هنری‌رسانه‌ای اوج''، بیست‌وهشتمین [[شب شاعر]] خود را یک‌شنبه ۴مهر۱۳۹۵ به پاسداشت سیدعلی موسوی گرمارودی اختصاص داد.&lt;ref name=&quot;سازمان هنری‌رسانه‌ای اوج&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://owjmedia.org/post/%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84_%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA_%D9%88_%D9%87%D8%B4%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D8%A8_%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1_%D8%A7%D8%B2_%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C_%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C_45877|عنوان= تجلیل بیست‌وهشتمین شب شاعر از سیدعلی موسوی گرمارودی}}&lt;/ref&gt;<br /> * آیین نکوداشت سیدعلی موسوی گرمارودی در مراسمی با عنوان ''طلوع ماندگار''، ۲۴آذر۱۳۹۵ از سوی مدیریت فرهنگی‌هنری منطقهٔ ۵ در محل فرهنگ‌سرای فردوس برگزار شد.&lt;ref name=&quot;خبرگزاری برنا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/492701-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%86%DA%A9%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B7%D9%84%D9%88%D8%B9-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3|عنوان= آیین نکوداشت سیدعلی موسوی گرمارودی در «طلوع ماندگار» فرهنگ‌سرای فردوس}}&lt;/ref&gt;<br /> * مراسم سوگوارهٔ ملی [[شعر عاشورایی]] تحت عنوان «عصر آفتاب» همراه با آیین نکوداشت علی موسوی‌ گرمارودی عصر سه‌شنبه ۱۷مهر۱۳۹۷ در تالار ایوان شمس برگزار ‌شد.&lt;ref name=&quot;ایبنا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/266067/%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D9%86%DA%A9%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C|عنوان= آیین نکوداشت علی موسوی‌ گرمارودی}}&lt;/ref&gt;<br /> * مراسم پایانی دومین‌''کنگرهٔ ملی دوسالانهٔ شعر آیینی واعظ قزوینی'' با تجلیل از علی موسوی گرمارودی در قزوین به کار خود پایان داد. این مراسم ۳۰دی‌۱۳۹۷ در ''سازمان تبلیغات اسلامی'' استان قزوین برگزار شد.&lt;ref name=&quot;ایسنا ۲&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.isna.ir/news/97103016475/%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B9%D8%B8-%D9%82%D8%B2%D9%88%DB%8C%D9%86%DB%8C|عنوان= تجلیل از موسوی گرمارودی در کنگرهٔ «واعظ قزوینی»}}&lt;/ref&gt;<br /> * بزرگداشت علی موسوی گرمارودی در اختتامیه [[جشنواره شعر فجر]] بهمن۱۳۹۷ در ''[[کتابخانه ملی]]''.&lt;ref name=''بنیاد''/&gt;<br /> <br /> ===از نگاه دیگران===<br /> ====[[فاضل نظری]]====<br /> {{گفتاورد تزیینی|از موسوی گرمارودی به‌عنوان شاعر تمام قالب‌های شعری یاد کرده است و عنصر عشق را از ویژگی‌های شعر او می‌داند.»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://khorasannews.com/Newspaper/Page/19363/7/550750‏|عنوان= «سایه سار نخل ولایت» در بیابان فعالیت‌های ادبی پیش از انقلاب}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====[[سهیل محمودی]]====<br /> موسوی گرمارودی یکی از کهن‌ترین قالب‌های شعر فارسی یعنی قصیده را در عرصه‌ای به نام شعر [[سپید]] تعریف کرده است. او از کسانی است که با تکیه بر گذشتهٔ شعر فارسی، برای امروز بهره گرفته است. [[اخوان]] یا [[سهراب]] نیز در این راه موفق بوده‌اند و بخشی از این سنت را به‌شکل پویا درآورده‌اند.&lt;ref&gt;= {{یادکرد وب|نشانی= https://www.aftabir.com/articles/view/art_culture/literature_verse/c5c1170244423_ali_mosavi_garmarodi_p1.php/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C ‏|عنوان= دربارهٔ علی موسوی گرمارودی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[میراحمد میراحسان]]====<br /> در نشست تحلیل شعر و اندیشهٔ گرمارودی چنین گفت:<br /> :«گرمارودی از پیشگامان شعر مدرن مذهبی قبل از انقلاب اسلامی است. نمادهای بدیعی در اشعار گرمارودی دیده می‌شود. شعر مدرن ما در قبل از انقلاب به‌دلیل حضور حکومتی که مانع ورود افکار نو و جدید بود تحت محاصره و سلطهٔ شعر حزبی روشنفکری قرار داشت؛ ولی بااین‌حال افرادی مانند موسوی گرمارودی و [[طاهره صفارزاده|صفارزاده]] توانستند خود را به‌عنوان یک شاعر مسلمان به همگان معرفی کنند.» &lt;ref name=&quot;ایرانیان موفق&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;آیه‌های انتظار&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[بهاء‌الدین خرمشاهی]]====<br /> گرمارودی از مقدمهٔ خرمشاهی در گزیده‌اشعار انتشارات مروارید همواره به‌عنوان بهترین منبع شناخت از شعرش یاد می‌کند. خرمشاهی می‌گوید:<br /> :«گرمارودی از ادیب‌ترین شاعران امروز ماست. برای زورمندی و شورمندی بعضی از شعرهای گرمارودی مانند: «در سایه‌سار نخل ولایت» و «حماسهٔ درخت» در شعر معاصر همتا و همانندی جز بعضی شعرهای [[شاملو]] نمی‌بینم. گرمارودی در شعر آزادِ بی‌وزن اما متوازن (معروف به شعر شاملویی یا سپید)، از انواع و قوالب دیگر استادتر، هنرآورتر، معنی‌پرورتر و سخن گسترتر است.»{{سخ}}<br /> خرمشاهی در تعریف از شعر حماسهٔ درخت می‌گوید:<br /> :«شعر حماسهٔ درخت نه فقط از بهترین شعرهای این نخبهٔ شعر و شعر نخبهٔ گرمارودی، بلکه از نغزترین شعرِ پس از [[نیما]]ست.»&lt;ref name= &quot;صدای سبز ۵&quot;&gt;{{پک|موسوی گرمارودی|۱۳۸۲|ک= صدای سبز|ص= ۶۸}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= &quot;گزیده‌اشعار سیدعلی موسوی گرمارودی&quot;&gt;{{پک|بهاء‌الدین خرمشاهی|۱۳۸۰|ک= گزیده‌اشعار سیدعلی موسوی گرمارودی|ص= }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====کنایه‌های [[ضیاء موحد]] در حضور موسوی گرمارودی دربارهٔ سخنانش در باب [[صادق هدایت|هدایت]]====<br /> {{گفتاورد تزیینی|ضیاء موحد در مراسم جشن تولد ۷۰سالگیش که ۱۰دی‌۱۳۹۷ در مرکز فرهنگی شهر کتاب‌، با حضور جمعی از ادبا، شعرا و فضلا، از جمله موسوی گرمارودی برگزار شد،‌ در گفتاری در کنایه به سخنان اخیر گرمارودی دربارهٔ هدایت گفت: «پدرم زمانی که بچه بودم، یک بار به من گفت: پسر جان آب وقتی حرکت می‌کند،‌ برنمی‌گردد به پشت سرش نگاه کند ببیند چقدر آمده است‌، سرش را پایین می‌اندازد و جلو می‌رود. من راه‌باریکه‌ای در هرکدام (شعر و منطق) برای خود پیدا کردم. حال اگر تا نیمهٔ راهش نرفتم؛ اما رفیق نیمه‌راه هم نبودم و عقب‌گرد نکردم. بعضی‌ها به‌علت مُد روز و از قافله عقب‌نماندن به‌راه می‌آیند. بعضی از آن‌ها همان اول می‌فهمند و برمی‌گردند، بعضی‌ها هم مقداری راه می‌آیند،‌ برمی‌گردند و حتی توبه و استغفار می‌کنند و حتی به کسانی که آن راه را رفته و موفق شده‌اند، جسارت و اهانت هم می‌کنند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.poolnews.ir/fa/news/75186/%DA%A9%D9%86%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B6%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D9%85%D9%88%D8%AD%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C|عنوان= کنایه‌های ضیاء موحد در حضور موسوی گرمارودی}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====[[ضیاء‌الدین ترابی]]====<br /> ضیاء‌الدین ترابی می‌گوید: «گرمارودی شاعر محتواست نه صورت و این همان چیزی است که خودِ شاعر از آن به‌عنوان عامل جوششی شعر نام می‌برد.»&lt;ref name= &quot;صدای سبز ۶&quot;&gt;{{پک|موسوی گرمارودی|۱۳۸۲|ک= صدای سبز|ص= ۹۹}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[محمدجواد محبت]]====<br /> گرمارودی چند جنبهٔ شاعری دارد. هم از شاعران مبارز سیاسی در پیش از انقلاب است. جنبهٔ دیگر شعری وی، شعرهای عاشقانه اوست؛ شعرهایی صرفاً شعر و مربوط به احساسات و عواطف شخصی و درک دنیاییِ شاعر از دنیا و موهبت‌های آن. جنبهٔ دیگر [[شعر آیینی|شعرهای دینی‌آیینی]] اوست. شعر '''خط خون''' اکنون دیگر جزو کلاسیک‌های ادبیات دینی ماست؛ این‌قدر که خوش جا افتاده.&lt;ref name=&quot;آفتاب آنلاین&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[محمد حقوقی]]====<br /> موسوی گرمارودی و [[طاهره صفارزاده]] را از شعرای فعال و با زبان خاص که از دههٔ چهل و پنجاه در خدمت تعهد شعری و شعر متعهدانه می‌داند و شعرهای «کودکم: یاور»، «نماز» و «دریغا آفتاب» را در بخش اشعار منتخب دههٔ پنجاه تا شصت و دو شعر «باغ معنا» و «اقیانوس» را در بخش اشعار منتخب دههٔ شصت تا هفتاد انتخاب کرده است.&lt;ref name= &quot;شعر نو از آغاز تا امروز ۱&quot;&gt;{{پک|حقوقی|۱۳۷۷|ک= شعر نو از آغاز تا امروز، ۲جلدی (۱۳۰۱تا۱۳۷۰)|ص= ۱۱۰}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====حمایت [[زهیر توکلی]] از لعن موسوی گرمارودی بر [[صادق هدایت]]====<br /> کسانی که به گرمارودی حمله کردند، بهتر است مشخص کنند که خط قرمزشان کجاست. اگر ایشان از نویسنده‌ای اعلام بیزاری کنند که در کتابش '''توپ‌مرواری''' نه‌تنها به امام حسین، بلکه به مولا علی و حتی حضرت مریم مقدس توهین کرده‌، چرا ما باید ناراحت بشویم؟&lt;ref name= &quot;ایسنا ۱&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.isna.ir/news/91091306606/%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B2%D9%87%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%84%D8%B9%D9%86-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D8%AA|عنوان= حمایت زهیر توکلی از لعن موسوی گرمارودی بر صادق هدایت}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[پرونده:Garmarodi14.JPG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''موسوی گرمارودی و'''{{سخ}}'''حسرت جای خالیِ بزرگان'''&lt;center/&gt;]]<br /> ===شاعران و شخصیت‌ها از منظر گرمارودی===<br /> موسوی گرمارودی از جمله شاعرانی است که با نگرشی به دور از اعتقادات فردی و از منظر هنری و ادبی به شاعران و شخصیت‌ها می‌نگرد.&lt;ref name=&quot;ایرانیان موفق&quot;/&gt;<br /> <br /> ====نظرش دربارهٔ خیام====<br /> «چهرهٔ اصلی خیام مُشوّه (زشت‌رو) شده است. برخی خیام را دو گونه دانسته‌اند؛ گفته‌اند خیامی که گفته است: «من مِی خورم و هر که چو من اهل بُوَد/ مِی خوردن من به نزد وی سهل بُوَد، این همان خیام حقیقی است که لائیک هم هست...» البته من این‌گونه رباعی‌ها را از آنِ خیام نمی‌دانم؛ محققان ما هم همین اعتقاد را دارند.»&lt;ref name=&quot;پرتال&quot;/&gt;<br /> <br /> ====نبوغ سعدی شیرازی از نگاه گرمارودی====<br /> گرمارودی از نبوغ سعدی چنین یاد می‌کند: «بی‌گمان سعدی در برخی از لحظات، لحظه‏‌های هستی را طور دیگری می‌دید. تنها یک نابغه می‌تواند بوستان بیافریند. محال است در زبان فارسی اثری به حجم بوستان سعدی با این درجه از فصاحت بیان شود.»<br /> <br /> ====[[نیما یوشیج]] را چنین توصیف می‌کند:====<br /> «عظمت نیما یوشیج به شاعر بودن نیست، به ابداع‏گر بودن و نجات شعر از دربار است. درواقع نیما جریان شعر را در راستای مردم و نیازهای آن‌ها و مردمی‌کردن شعر قرار داد. عظمت نیما به ابداع و بت‌شکنی اوست.»<br /> <br /> ===در سوگ [[جلال آل‌احمد|جلال]]&lt;ref name=''درخت''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://jamejamonline.ir/online/1462260753341539727/%D9%88-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D8%AA%D8%8C-%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%84-%D9%85%D8%A7%D8%B3%D8%AA|عنوان= «درخت» نمادی بلندآوازه در شعر گرمارودی}}&lt;/ref&gt;===<br /> :&lt;font color=maroon&gt;'''''... و روزگاری بود''&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=maroon&gt;'''''و فصل زرد و زبون، از برون بهاری بود''&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=maroon&gt;'''''کنار خانهٔ دل‌های ما''&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=maroon&gt;'''''درخت لاغری آرام رست و ریشه دواند''&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=maroon&gt;'''''به‌ناگهان نه، ولی از همان نخست بلند''&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=maroon&gt;'''''و از همان آغاز''&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=maroon&gt;'''''چه بادها که وزیدند چهار سوی درخت''&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=maroon&gt;'''''که ریشه‌کن کندش''&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=maroon&gt;'''''ولی درخت به پای ایستاد و ریشه دواند''&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=maroon&gt;'''''و از بن بارو''&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=maroon&gt;'''''درون خانهٔ دل‌های ما گشود رهی''&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=maroon&gt;'''''و ما، برخی''&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=maroon&gt;'''''ز خون خویش به رگ‌های ریشه‌اش دادیم''&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=maroon&gt;'''''و ما، برخی''&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=maroon&gt;'''''بلند باروی اطراف سینه‌هامان را''&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=maroon&gt;'''''ز پیش روی درخت بلند، برچیدیم''&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=maroon&gt;'''''و آن درخت از آن پس، درست در دل ماست''&lt;/font&gt;<br /> :&lt;font color=maroon&gt;'''''و آن درخت، همیشه در دل ماست''&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=orange&gt;'''''کنون دریغ از آن سودها که رفت، که نیست:''&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=orange&gt;'''''به شاخه‌شاخه آن، آشیان مرغان بود''&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=orange&gt;'''''به سایه‌های بلندی که می‌فکند به خاک''&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=orange&gt;'''''چه خستگان مسافر که بار افکندند.''&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=orange&gt;'''''و در نسیم نجیبی که می‌وزید از آن''&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=orange&gt;'''''حرارت و عرق تند چهره، می‌خشکید''&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=orange&gt;'''''هزارها قلم از شاخه‌های نازک آن''&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=orange&gt;'''''به هر کویر نشاندند و بارور گردید''&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=orange&gt;'''''کنون دریغ از آن سودها که رفت، که نیست!''&lt;/font&gt;<br /> <br /> ====شعر و شخصیت [[سهراب]] در نظرش چنین است:====<br /> {{گفتاورد تزیینی|سهراب سپهری از کسانی است که راه [[نیما]] را شناخته و آن را با شخصیت یگانهٔ خویش پیموده است. او خود را با رنگ و کلمه بیان و با هر دو نقاشی می‌کرد. شعر سپهری دارای چند ویژگی است، یکی این که زبان شعر نو را با زبان محاوره پیوند زد. البته [[اسماعیل شاهرودی]] و شاعران دیگری هم هستند که در این کار موفق بوده‌اند؛ اما سپهری موفق‌تر است.»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.mehrnews.com/news/564313/%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%B3%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%85%DB%8C%D8%B2-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B6%D8%A7‏|عنوان= روز تولد سهراب سپهری}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ====[[خسرو احتشامی]]====<br /> گرمارودی دربارهٔ زبان شعر خسرواحتشامی نوشته است: «زبان احتشامی، صراحت و صلابت زبان و چهرهٔ یک سوار ایلیاتی را در خود دارد که همنشین دایم صلابت و صراحت کوه و کمر هونهگان است؛ ولی این صلابت همراه است با ملایمت نگاه پونه‌های حریرپوش، کنار جویبارک‌های نرم‌پویی که از دامنه‌های همان کوه‌ها و در آغوش همان صلابت، راه خود را می‌پویند... پس شعر او هم حماسه و هم حریر است.»<br /> <br /> ====[[نوذر پرنگ]] را این‌گونه می‌شناسد====<br /> پرنگ بی‌گمان یکی از برجسته‌ترین شاعران غزل نو است و تأثیر او در نسل‌های بعد از خودش، بر کسی پوشیده نیست. بی‌گمان پدیدارهای عالم با همه، سخن نمی‌گویند؛ اما با شاعرانی همچون پرنگ بیگانه و نامحرم نیستند.&lt;ref name=&quot;ایرانیان موفق&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;آیه‌های انتظار&quot;/&gt;<br /> و در مراسم یادبودش می‌گوید:<br /> :«به‌قول مولانا، پدیده‌های جهان همه هوشیارند؛ ولی با نامحرمان خاموشند. البته اگر شاعری در تصرف شعر باشد، می‌تواند در پدیده‌های طبيعت تصرف کند. نوذر پرنگ نیز از جمله شاعرانی است که در تصرف شعر است. شعر پرنگ را در هر شرایطی که بخوانید تپندگی رنگ آن را احساس خواهید کرد.»&lt;ref name=&quot;آی سی‌آراو&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://icro.ir/index.aspx?pageid=32423&amp;newsview=337870|عنوان= برخی از شعرهای نوذر پرنگ برگی از تاریخ معاصر است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====[[طاهره صفارزاده]]====<br /> شاید نزدیک‌ترین شاعر به‌لحاظ محتوا، مضمون و معنای شعری به موسوی گرمارودی، طاهره صفارزاده باشد:<br /> «صفارزاده خود یک صاحب‌نظر بزرگ ادبی است. اصولی که وی در شعرهایشان ارائه کرده، برای نسل‌های آینده راه‌گشاست.»{{سخ}}<br /> و دربارهٔ تفاوت‌های سبک ادبی و شعری [[فروغ فرخ‌زاد]] و طاهره صفارزاده می‌گوید:<br /> :«در مجلهٔ نگین عنوان یکی از نقدهایم «فروغی برتر در ادبیات ایران» بود. ایهام این عنوان به این دلیل بود که معتقدم فروغ فرخ‌زاد شاعر خوبی است؛ اما صفارزاده شاعری است که به‌لحاظ اخلاقی و آرمان‌های اجتماعی والاتر است و قیاس‌ناپذیر. صفارزاده را شاعری می‌دانم که حتی بر روشن‌فکران غیراهل قبله نیز تأثیر گذاشته است. به‌نظرم، دلیل کمتر دیده‌شدن آثار طاهره صفارزاده را باید در فنی‌تربودن شعر صفارزاده نسبت به ''فروغ فرخ‌زاد'' جست‌وجو کرد. شعری که فنی‌تر باشد انضباط بیشتر دارد و قاعدتاً دایرهٔ دوستدارانش کمتر است. شعر «گنه کردم، گناهی پر ز لذت» را همه می‌فهمند؛ اما «کودک قرن» و «سفر سلمان» صفارزاده را شاید همه متوجه نشوند.&lt;ref name= &quot;نسیم آنلاین ۳&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.nasimonline.ir/(S(dwu5oeachrq1j5dwwhqu30ec))/Content/Detail/942394/%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%B5%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AD%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%81%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%BA%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D9%82%D8%A8%D9%84%D9%87-%D9%87%D9%85-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|عنوان= صفارزاده حتی بر روشن‌فکران غیراهل قبله هم مؤثر است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> =====[[صادق هدایت]]=====<br /> {{گفتاورد تزیینی|در مراسم رونمایی از کتاب سه کاهن [[مجید قیصری]] که ۲۷آبان‌۱۳۹۷ در [[بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان]] برگزار شد گرمارودی چنین گفت:<br /> :''«شرم می‌کردم از خودم اگر بر صادق هدایت لعنت نمی‌فرستادم. خداوند صادق هدایت را لعنت کند.»''{{سخ}}<br /> وی دربارهٔ نویسندهٔ «توپ‌مرواری» چنین نظر داد:<br /> :''«وظیفهٔ هر قلم‌به‌دستِ اهل قبله می‌دانم که حداقل به جوانان این کشور بفهماند که چه بی‌شرف‌هایی در این کشور قلم زدند که از امویان هم بدتر بودند؛ اسمشان هم صادق بود و هدایت مردم را برعهده داشتند.»''{{سخ}}<br /> بعد از این سخنان، واکنش‌های هتاکانه‌ای به اظهارات گرمارودی ابراز شد. و پاسخ داد که:<br /> :''«شک ندارم که حرف‌زدن دربارهٔ هدایت، هزینه‌ دارد. من هم پای آن و اعتقادم ایستاده‌ام و جواب این افراد را به خود امام حسین واگذار می‌کنم. من با تاج سر بشریت معامله کردم. قسمت این را نداشتم که در دوران حیات امام زنده باشم و در کربلا در رکابش بجنگم؛ اما امروز با این روشنگری، در رکابش شمشیر می‌زنم. من حرف خودم را زدم و روی آن هم ایستاده‌ام. توهین و هتاکی به من هم خللی در عقیده‌ام ایجاد نمی‌کند.»''&lt;ref name= &quot;ایسنا ۱&quot;/&gt;}}<br /> <br /> ===نامه‌های سرگشاده===<br /> پس از دعوت '''بنی‌صدر'''، ''رئیس جمهور وقت'' از گرمارودی، وی ۱۵فروردین۱۳۵۹ رسماً مشاور مطبوعاتی و فرهنگی بنی‌صدر می‌شود. آن‌زمان [آیت‌الله] صدوقی طرفِ مشورت گرمارودی بود و به او می‌گوید: «من به او رأی ندادم اما حالا که رییس‌جمهور شده، بد نیست که شخصی مثل تو در دستگاه او باشد.»{{سخ}}<br /> گرمارودی ناراضی از وضعیت دفتر بنی‌صدر، حضوری از امام [[روح‌الله موسوی خمینی|خمینی]] کسب تکلیف کرده و امام «او را به ماندن و تقویت بنی‌صدر و گوشزد کارهایش تکلیف می‌کند» و از او می‌خواهد: «اگر انحرافی هم بود باخبرش کند تا اصلاح شود.» رویکردهای ضدانقلابی بنی‌صدر که کاملاًً آشکار می‌شود امام با استعفادادنِ گرمارودی موافقت می‌کند و می‌گوید: «استعفا بده؛ ولی از قول ما چیزی نگویی؛ لازم بود به‌نظر محمد صدوقی استناد کن.» با توافق و هماهنگی [آیت‌الله] صدوقی، متن استعفا به مطبوعات داده می‌شود. باوجوداین، برخی محافل و اشخاص هم‌چنان به آزار و توهین اصرار دارند؛ یکی از آنَ همه، [[یوسف‌علی میرشکاک]] است که در روزنامهٔ '''جمهوری اسلامی'''، به بهانهٔ نقد مجموعه‌شعری از گرمارودی، همهٔ آن‌ها را مزخرف می‌خواند و وی را «مشاور فرعون» یا '''محسن مخملباف''' در کیهان فرهنگی که هم‌چنان اصرار در بنی‌صدری‌بودن گرمارودی دارد و... تااینکه روح‌الله ۱۵اسفند۱۳۶۵ گرمارودی را فرا‌می‌خواند و قصد می‌کند در یک سخنرانی مصلحتی‌بودن گرمارودی در کنار بنی‌صدر را بازگو کند؛ اما حاج‌احمدآقا می‌گوید ممکن است در سخنرانی، همه‌ٔ جوانب امر فرصت بازگوشدن پیدا نکند؛ بهتر است آقای گرمارودی همینجا طی نامه‌ای ماجرا را به شما بنویسد و شما نیز با دست‌خط خود نظرتان را زیر آن بنویسید تا در تاریخ بماند.»{{سخ}}<br /> '''دو نامهٔ تاریخی:'''<br /> {{گفتاورد تزیینی|متن نامهٔ سیدعلی موسوی گرمارودی و سپس پاسخ [[روح‌الله موسوی خمینی]]:{{سخ}}<br /> ''بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم{{سخ}}<br /> ''محضر مبارک رهبر عالی‌قدر و بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران حضرت امام خمینی مد ظله‌العالی و روحی له‌الفداء{{سخ}}<br /> ''با احترام و بعد التحیات{{سخ}}<br /> ''خاطر مبارک عالی مستحضر است که اینجانب سیدعلی موسوی گرمارودی در جریان بنی‌صدر و پس از دعوت او، برای تصدی مشاورت فرهنگی وی، به صواب‌دید شهیدآیت‌الله صدوقی، رضوان‌الله تعالی علیه، آن سِمت را پذیرفتم؛ اما دوسه ماه بعد و با دیدن نخستین انحراف‌های وی، در یک شرفیابی کوتاه از محضر مبارکتان استجازهٔ کناره‌گیری کردم، فرمودید: نزد او بمانید و سعی کنید او را از انحراف ا‌‌‌طرافیان آگاه سازید. چند ماه بعد و در شرفیابی کوتاه دوم که جناب حجت‌الاسلام‌والمسلمین آقای رحمانی مسئول بسیج کل کشور نیز حضور داشتند، باز استدعای کناره‌گیری و استعفا کردم؛ ولی فرمودید: همچنان بمانید و انحرافات او را به مسئولان گوشزد کنید. در شرفیابی سوم به‌تاریخ ۲۹دی۱۳۵۹ که افتخار شرفیابی خصوصی و طولانی‌تری یافتم و حضرت حجت‌الاسلام و المسلمین جناب آقای توسلی نیز حضور داشتند، مصراً استدعای اجازهٔ استعفا کردم، با نقل قول به مضمون عرض می‌کنم که فرمودید: آبرو مهم‌تر از خون است. جوانان ما برای این انقلاب الهی خون می‌دهند، شما هم آبرو بدهید. این بنده در تمام مدت این چند سال سعی کردم به ملاحظهٔ این‌که فرمودید آبرویتان را بدهید؛ شکیبایی کنم و قول و امر و فرمان آن رهبر عالی‌قدر را جایی نقل نکنم؛ اما چون اخیراً کتابی درآمده است که در آن ناحق اسم مرا در کنار منحرفان دستگاه بنی‌صدر آورده‌اند و این موضوع ممکن است زمینهٔ مختصر خدمتی را که در دانشگاه و در محافل فرهنگی و ارشاد اسلامی به جمهوری اسلامی و انقلاب مقدسمان می‌کنم از میان بردارد شرعاً خود را موظف دانستم که با یادآوری موارد مذکور در فوق، از محضر مبارک آن رهبر عالی‌قدر کسب تکلیف نمایم. والامر کله لدیکم والسلام علیکم.''<br /> :''دستبوس و خدمتگزار بسیار کوچک<br /> :''علی موسوی گرمارودی<br /> :''۱۵اسفند۱۳۶۵''{{سخ}}<br /> روح‌الله موسوی خمینی، ذیل همان ورقه فرمودند:<br /> :''جناب آقای گرمارودی ایده‌الله تعالی<br /> :''همان‌گونه که مرقوم داشتید جناب‌عالی پس از کشف انحراف بنی‌صدر چند مرتبه نزد اینجانب آمدید، اظهار داشتید که من می‌خواهم از سمتی که نزد بنی‌صدر دارم کناره‌گیری کنم و اینجانب برای مصالحی که در نظر داشتم با نظر شما مخالفت می‌کردم و شما را با اکراهی که داشتید، از کناره‌گیری بازداشتم و شما را در اعمال خلاف او هیچ‌گاه شریک نمی‌دانم. ان‌شاءالله موفق باشید در خدمت به بندگان خداوند.''<br /> :''والسلام<br /> :''روح‌الله الموسوی خمینی&lt;ref&gt;{{پک|موسوی گرمارودی|۱۳۸۲|ک= صدای سبز|ص= ۵۸۸و۶۰۰}}&lt;/ref&gt;}}<br /> <br /> ===خُلقیات===<br /> حسین پاک‌دل، نمایش‌نامه‌نویس، در گفت‌وگوی با گرمارودی، خلقیات گرمارودی را این‌گونه بیان می‌دارد:<br /> :«موسوی گرمارودی براساس باورش می‌زید که در این روزگار متاع باارزشی است. ایشان هنوز همان خلقیات دهه۴۰ را دارد و با آن‌ها زندگی می‌کند. شرایط امروز او محصول «نه»هایی است که دارد. محصول «نه»هایی که پست‌ها و مقام‌های بسیاری در ناگفتنشان بود. یکی از نتایج این نه‌گفتن‌ها، ترجمهٔ قرآن است. ترجمهٔ قرآن شرایط خاصی دارد و فقط به دانستن زبان عربی نیست.» &lt;ref name= &quot;خبرگزاری مهر&quot;/&gt;<br /> <br /> ===اجرای برنامه‌های ادبی در دیگر کشورها===<br /> ====تاجیکستان====<br /> گرمارودی در مدت اقامتش در تاجیکستان به‌جد جریان شعر معاصر آن کشور را دنبال کرد.&lt;ref name= &quot;مگیران&quot;/&gt;<br /> وی از اول تیرماه سال۱۳۸۲ به‌عنوان رایزن فرهنگی، به‌مدت ۴ سال، در تاجیکستان بود.&lt;ref name= &quot;ویکی‌فقه&quot;/&gt;<br /> چون تاجیک‌ها با خط ''سیریلیک'' می‌نویسند، بیش از ۶۰ کلاس در ۱۱ شهر تاجیکستان دایر کرد به نام «کلاس‌های خط نیاکان».&lt;ref name= &quot;پرتال&quot;/&gt;{{سخ}}<br /> ''تذکرهٔ شعرای قرن بیستم تاجیکستان'' را در دو جلد، یک جلد زنده‌ها و یک جلد درگذشته‌ها با معرفی حدود ۷۰۰ شاعر، کار کرد.&lt;ref name= &quot;پرتال&quot;/&gt;<br /> و نیز به‌اهتمام گرمارودی تذکره‌ای کامل از شعرای قرن بیستمِ تاجیکستان فراهم آمد با نام [[از ساقه تا صدر]].&lt;ref name= &quot;از ساقه تا صدر&quot;&gt;{{پک|موسوی گرمارودی|۱۳۸۴|ک=از ساقه تا صدر|ص=۳۵و۳۶}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> از دیگر کارهای گرمارودی در تاجیکستان:<br /> * اتصال «کمیتهٔ اصطلاحات» تاجیکستان با فرهنگستان زبان پارسی ما. این کمیته درپی جایگزینیِ کلمات پارسی به‌جای کلمات روسی است. پیامد این دادوستد فرهنگی، عضویت دو تن از فرهیختگان تاجیک در فرهنگستان زبان پارسی، به نام‌های استاد '''محمدجان شکوری''' و '''عبدالقادر مینازف''' بود. <br /> * تشکیل جلسات دوهفته یک‌بار که در آن اشعار شاعران تاجیک نقد و بررسی می‌شود. این جلسات در نزدیک‌شدن ایشان به نوآوری‌های شعر پارسی مؤثر بود.<br /> * استفادهٔ فرهیختگان تاجیک از کتابخانهٔ غنی ساختمان رایزنی. <br /> * تدریس در دو دانشگاه دوشنبه و خُجند.<br /> * برنامه‌ٔ ''پیوند'' در تلویزیون تاجیکستان که در آن، شعر شاعران ایرانی را با حضور فرهیختگان تاجیک بررسی می‌‌شد. <br /> * برنامهٔ رادیویی ''شعر چیست''<br /> * چاپ کتاب تاجیک‌ها انتشار مجلهٔ رودکی&lt;ref name= &quot;آفتاب آنلاین&quot;/&gt;<br /> <br /> [[پرونده:Sagh ta sadr.garmaroodi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''پوستر فیلم'''&lt;center/&gt;]]<br /> [[پرونده:Sagh ta sadr2.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''برشی از تصاویر فیلم'''&lt;center/&gt;]]<br /> [[پرونده:Mostanad sagh ta sadr garmaroodi.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''نمادی حاضرین سال تحصیلی ۱۳۳۱تا۱۳۳۲'''&lt;center/&gt;]]<br /> ===فیلم ساخته‌شده براساس===<br /> ====از ساقه تا صدر====<br /> فیلم مستند زندگی موسوی گرمارودی با نام از '''ساقه تا صدر'''، ۲۲ شهریور۱۳۹۴ با حضور امیر مهریزدان کارگردان و هنرمندان و شاعران در موسسهٔ فرهنگی اوج انقلاب اکران شد. در این نشست گرمارودی گفت: گروهی از چهره‌های ماندگار مستندی از من ساختند که خانم رستاخی کارگردان آن بود. یعقوبی هم مستندی برای تلویزیون قزوین ساخت که من در آن‌جا در طبیعت شعرهایم را خواندم.&lt;ref name= &quot;خبرگزاری رسا&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.rasanews.ir/fa/news/287627/%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B3%D8%B3%D9%87-%D8%A7%D9%88%D8%AC-%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF|عنوان= مستند زندگی استاد موسوی گرمارودی در موسسهٔ اوج اکران شد}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> همچنین مستند از ساقه تا صدر به کارگردانی امیر مهریزدان و تهیه‌کنندگی سیدجمال عودسیمین روز دوشنبه، ۲۷اردیبهشت‌۱۳۹۵، ساعت ۲۳ روی آنتن شبکهٔ اول سیما رفت.&lt;ref name= &quot;ایسنا ۳&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.isna.ir/news/95022616326/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C|عنوان= بازخوانی زندگی موسوی گرمارودی در مستندی تلویزیونی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[پرونده:Garmarodi0.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''گرمارودی در کنار دوستداران'''&lt;center/&gt;]]<br /> [[پرونده:Ali mosavi4.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''امضای نهج‌البلاغه در'''{{سخ}}'''نشست هفتگی شهر کتاب'''&lt;center/&gt;]]<br /> ==آثار و منبع‌شناسی==<br /> [[پرونده:Ali mosavi9.jpg|130px|thumb|بندانگشتی|راست|&lt;center&gt;'''کتابخانهٔ خانگی'''&lt;center/&gt;]]<br /> ===کارنامهٔ حضور در صحنهٔ ادبی===<br /> ====شعر====<br /> =====شش مجموعه‌ شعر=====<br /> * ''عبور''. تهران: انتشارات توس، چاپ اول، اردیبهشت‌ماه ۱۳۴۹.<br /> * ''در سایه‌سار نخل ولایت''. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۵۷.<br /> * ''سرود رگبار''. تهران: انتشارات رواق، چاپ دوم، ۱۳۵۷.<br /> * ''در فصل مردن سرخ''. تهران: نشر راه امام، ۱۳۵۸.<br /> * ''خطّ خون''. تهران: انتشارات زوّار، ۱۳۶۳.<br /> * ''چمن لاله''. تهران: انتشارات زوّار، ۱۳۶۳.<br /> <br /> =====نُه گزینه‌اشعار=====<br /> * ''تا ناکجا'' (گزینهٔ ۶۰ شعر به گزینش و ترجمهٔ ریکاردو ریپولی و جان روبرتو اسکارچیا به ایتالیایی). انتشارات انجمن فرهنگی ایتالیا، ۱۳۶۳.<br /> * ''دستچین''. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۶۸.<br /> * ''ما کجا، آن خوب، آن زیبا کجا'' (مجموعه‌شعر برای امام علی علیهم‌السلام). تهران: نشر معارف، دی‌ماه ۱۳۷۲.<br /> * ''باران اخم'' (گزینهٔ شعر دفاع مقدس و جنگ). تهران: انتشارات [[حوزه هنری|حوزهٔ هنری]]، ۱۳۷۳.<br /> * ''گزینهٔ گرمارودی'' (گزینش و پیشگفتار بهاءالدین خرمشاهی). تهران: انتشارات مروارید، چاپ اول، ۱۳۷۵.<br /> * ''گزیدهٔ ادبیات معاصر'' (مجموعه‌شعر علی موسوی گرمارودی). تهران: انتشارات نیستان، ۱۳۷۸.<br /> * ''برخیز واژه‌ای پیدا کن'' (گزینش و برگردان به خط سیریلیک از نظام قاسم). دوشنبهٔ تاجیکستان: زمستان ۱۳۸۰.<br /> * ''باغ معنا'' (سرسخن و برگردان به خط سیریلیک با انتخاب و پیشگفتار صفر عبدالله). دوشنبهٔ تاجیکستان، تابستان ۱۳۸۱.<br /> * ''باغ سنگ''. تهران: انتشارات تکا، چاپ اول، ۱۳۸۶.{{سخ}}<br /> به‌قول خودش: «اگر خویشتن‌داری می‌کردم و در گزینه‌اشعارها، به تقاضای گزیننده اشعار تازه نمی‌گنجاندم، می‌توانستم دست کم دو مجموعهٔ مستقل دیگر از آن‌ها چاپ کنم.» بنابراین، این اشعار به‌علاوهٔ اشعار دفترهای مستقل (کل اشعار گرمارودی تا امروز)، پس از آخرین تصحیح، بر مبنای موضوع و قالب شعری، در ۷ دفتر تنظیم شدند که منبع و مأخذ اصلی اشعار وی محسوب می‌شوند. این دفترها عبارت‌اند از:<br /> * ''آغاز روشنایی آیینه'' (ترکیب‌بند عاشورایی در ۱۵ بند). تهران: انتشارات سورۀ مهر، ۱۳۸۸.<br /> * ''گوشوارهٔ عرش'' (مجموعهٔ کامل [[شعرهای آیینی]]). انتشارات سورهٔ مهر، چاپ اول، ۱۳۸۹.<br /> * ''بر آشفتن گیسوی تاک'' (مجموعه‌غزل). تهران: انتشارات سورۀ مهر، چاپ دوم، ۱۳۸۹.<br /> * ''پیوند زیتون بر شاخهٔ ترنج'' (به‌گزیدهٔ [[نیمایی]] و [[سپید]] (یا آزاد)). تهران: انتشارات سورۀ مهر، چاپ اول، ۱۳۸۹.<br /> * ''خواب ارغوانی''([[شعر دفاع مقدس]]). تهران: انتشارات سورۀ مهر، چاپ اول، ۱۳۸۹.<br /> * ''سفر به فطرت گلسنگ'' (قطعه‌ها و چکامه‌ها). تهران: انتشارات سورۀ مهر، چاپ اول، ۱۳۸۹.<br /> * ''تا محراب آن دو ابرو'' (مثنوی، ترکیب، رباعی). تهران: انتشارات سورۀ مهر، چاپ اول، ۱۳۸۹.&lt;ref name=&quot;صدای سبز&quot;&gt;{{پک|موسوی گرمارودی|۱۳۸۲|ک= صدای سبز|ص= ۲۱و۲۲}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;کتابخانهٔ ملی ۱&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/bibliographicSimpleSearchProcess.do?simpleSearch.value=%D8%B9%D9%84%DB%8C+%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C+%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C&amp;bibliographicLimitQueryBuilder.biblioDocType=BF&amp;command=I&amp;simpleSearch.tokenized=true&amp;classType=0&amp;pageStatus=0&amp;bibliographicLimitQueryBuilder.useDateRange=null&amp;bibliographicLimitQueryBuilder.year=&amp;documentType=|عنوان= فهرست کتاب‌ها و آثار علی موسوی گرمارودی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;بزرگداشت علی موسوی گرمارودی&quot;&gt;{{پک|به‌کوشش بخش‌علی قنبری|۱۳۹۰|ک= بزرگداشت علی موسوی گرمارودی|ص= ۱۷۵}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====داستان====<br /> * پرتو انسان‌ها(دو جلد). تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۵۶.<br /> * در مسلخ عشق (مجموعه‌داستان). تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۵۸.<br /> * داستان پیامبران (جلد اول: از آدم تا عیسی). تهران: انتشارات قدیانی، ۱۳۷۳. <br /> * داستان پیامبران (جلد دوم: حضرت محمد). تهران: انتشارات قدیانی، ۱۳۷۳. <br /> * بابا تاریخ (داستانی برای نوجوان‌هایی که پیر به دنیا آمده‌اند). تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۵.<br /> * به کوتاهی آه به بلندای ماه (زندگی خاتون کبریا حضرت زهرا). تهران: انتشارات قدیانی، ۱۳۹۲.&lt;ref name= &quot;صدای سبز&quot;/&gt;&lt;ref name= &quot;کتابخانهٔ ملی ۱&quot; /&gt;&lt;ref name= &quot;بزرگداشت علی موسوی گرمارودی&quot; /&gt;<br /> <br /> ====ترجمه‌ها====<br /> * در کرانه با دریا (صد کلمهٔ قصار حضرت علی). تهران: [[وزارت ارشاد]]، چاپ اول، ۱۳۶۲.<br /> منشور دادگری (عهدنامهٔ مالک اشتر). تهران: انتشارات جمهوری. چاپ اول، ۱۳۸۳.<br /> * ترجمهٔ قرآن کریم. تهران: انتشارات قدیانی، ۱۳۸۳.<br /> * ترجمهٔ صحیفهٔ سجادیه. تهران: انتشارات قدیانی، ۱۳۸۳.<br /> * ترجمهٔ نهج‌البلاغه. تهران: انتشارات قدیانی، ۱۳۹۴.&lt;ref name= &quot;صدای سبز&quot;/&gt;&lt;ref name= &quot;کتابخانهٔ ملی ۱&quot;/&gt;&lt;ref name= &quot;بزرگداشت علی موسوی گرمارودی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====کتاب‌های ادبی، پژوهش‌های ادبی (نقد و بررسی؛ مقالات و ...)====<br /> * قلم‌انداز (مجموعه‌مقالات؛ سفرنامه‌ها. نقد و بررسی‌های منتشرشده در مطبوعات). تهران: انتشارات سروش،چاپ اول، ۱۳۷۷.<br /> * ''دگرخند'' (بررسی طنز، هزل و هجو در ادب فارسی). تهران: انتشارات توسعهٔ مطالعات تاریخ معاصر ایران، ۱۳۸۰.<br /> * [[صدای سبز]] (مجموعه‌اشعار؛ زندگی‌نامهٔ خودنوشت گرمارودی و ...). تهران: انتشارات قدیانی، چاپ اول، ۱۳۸۲.<br /> * [[از ساقه تا صدر]] (تذکرهٔ شعرای قرن بیستم تاجیکستان، به‌اهتمام علی موسوی گرمارودی). تهران: انتشارات قدیانی، ۱۳۸۴.<br /> * زندگی و شعر ادیب‌الممالک فراهانی. تهران: انتشارات قدیانی، ۱۳۸۴.<br /> * [[غوطه در مهتاب]] (بررسی و نقد شعر ۳۲ شاعر معاصر). تهران: انجمن قلم ایران، ۱۳۸۸.<br /> * [[جوشش و کوشش در شعر]]. تهران: انتشارات هرمس، ۱۳۹۱.&lt;ref name= &quot;صدای سبز&quot;/&gt;&lt;ref name= &quot;کتابخانهٔ ملی ۱&quot;/&gt;&lt;ref name= &quot;بزرگداشت علی موسوی گرمارودی&quot;/&gt;<br /> <br /> ==== تصحیح، منتخب و پژوهش متون====<br /> * [[پروین اعتصامی|اختر چرخ ادب]] (مقدمه و انتخاب اشعار پروین اعتصامی). تهران: همشهری، ۱۳۸۵.<br /> * به‌گزین علی‌نامه (کهن‌ترین منظومهٔ شیعهٔ فارسی؛ سرودهٔ ۴۸ هجری قمری). تهران: از سراینده‌ای با تخلص «ربیع»؛ با گزینش و شرح لغات.&lt;ref name= &quot;صدای سبز&quot;/&gt;&lt;ref name= &quot;کتابخانهٔ ملی ۱&quot;/&gt;&lt;ref name= &quot;بزرگداشت علی موسوی گرمارودی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====کتاب‌های پژوهش تاریخی====<br /> * زندگانی حاج‌شیخ محمدتقی بافقی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۶۸.&lt;ref name= &quot;صدای سبز&quot;/&gt;&lt;ref name= &quot;کتابخانهٔ ملی ۱&quot;/&gt;&lt;ref name= &quot;بزرگداشت علی موسوی گرمارودی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===سبک و لحن و ویژگی آثار===<br /> گرمارودی در قالب‌ها و موضوعات متعدد صاحب اثر است‌ و بسیاری از صاحب‌نظران، وی را هم نوپرداز و هم کهن‌‌سرا می‌‌نامند. هرچند درخشش اصلی او در شعر [[سپید]] است به عقیدۀ بعضی از منتقدان در [[قصیده]] نیز دستی تمام دارد.{{سخ}}<br /> او از معدود شاعران نوپرداز هم‌دورهٔ خود است که در سال‌های پیش از انقلاب با گرایش‌های دینی به‌میدان آمد و آن‌گونه که در یکی از شعرهای خود گفته است: «من شعر شیعی‌ام»، رویکردهای انقلابی شیعی را در شعر وارد و از این ارزش‌ها پاسداری کرد. پیشگامی در نوعی از شعر نوآیینی در شعرهای [[نیمایی]] و سپید گرمارودی جلوه‌گر است.&lt;ref name= &quot;شهرستان ادب&quot;/&gt;{{سخ}}<br /> موسوی گرمارودی را از پیشتازان شعر مذهبی می‌شناسند. از ویژگی‌های شعری او تخیل گسترده و به‌دام‌آوردن اندیشه‌ای نو در قالب کهن قصیده است:<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:green}}{{ب|مگر چه گفت به گوش درخت، باد خزان|که روی زرد نمود و تکیده شد لرزان}}<br /> {{ب|ببر به باغ سبویی شراب شعر و از آن|تف درون به کنار خزان کمی بنشان...}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> گرمارودی از آن‌دست شاعرانی است که ضمن توجه به مسیر گذشته، در شعر معاصر راهی تازه می‌جویَد. او در چندین دوره در عرصهٔ شعر و ادبیات کشور حضور مؤثر داشت.&lt;ref name= &quot;مگیران&quot;/&gt;{{سخ}}<br /> [[بهاء‌الدین خرمشاهی]] دربارهٔ اشعار گرمارودی می‌نویسد:<br /> :«شعر [[در سایه‌سار نخل ولایت]] که در منقبت و مرثیهٔ حضرت علی است و شعر [[خط خون]] دو اوجِ بی‌مانند و قلهٔ رفیع شعر دینیِ عصر ماست؛ یعنی شعری با درون‌مایهٔ مذهبی که در شعر نو سابقه‌ای به این درخشانی و درخششی به این نمایانی ندارد و این دو شعر کم‌نظیر که هم قوت قریحه و هم صلابت ایمانی و غیرت دینی شاعر را نشان می‌دهد، نیز مانند شعرهای بلند دیگر او، به صریح‌ترین وجه، مؤید این است که هنر یعنی نگاه دیگرگون و متفاوت.»&lt;ref name= &quot;صدای سبز ۷&quot;&gt;{{پک|موسوی گرمارودی|۱۳۸۲|ک= صدای سبز|ص= ۷۹}}&lt;/ref&gt;{{سخ}}<br /> شعرهای موسوی گرمارودی، افزون‌بر برجستگی‌های ادیبانه‌اش، دارای سرشتی گفتمانی و وحدت‌آفرین است. بهره‌گرفتن از نمادها و استعاره‌ها، ژرفایی و خلاقیت شعر او را بیش از هر ویژگی دیگری نمایان کرده است؛ نظیر آنچه در «و آن درخت همیشه در دل ماست» به‌تاریخ شهریور۱۳۴۸ و به یاد [[جلال آل‌احمد]] سروده است. واژه «درخت» در آن شعر، واژه‌ای کلیدی است؛ نماد از انسانی با عقلانیت انتقادی و شخصیتی مقاوم، مستقل و مبارز. «درخت»، نماد هستی و نیستی است و مگر می‌شود جهان از «درخت» تهی باشد؟ آیا جهان بدون درخت (انسان)‌، ناچیز و درمانده نیست؟&lt;ref name=''درخت''/&gt;{{سخ}}<br /> و باز در جایی دیگر:<br /> :&lt;font color=purple&gt;گیسوانش در نسیم آرام می‌بافد&lt;/font&gt;<br /> ::&lt;font color=purple&gt;هر که پیش روی او آیینه می‌گیرد&lt;/font&gt; <br /> ::&lt;font color=purple&gt;زیر پایش قالی سبز بهاران گسترانده دشت&lt;/font&gt;<br /> :::&lt;font color=purple&gt;بر سرش مهتاب، شب‌ها نقره می‌پاشد&lt;/font&gt;<br /> :::&lt;font color=purple&gt;پای برجا این درخت آرزوی ماست&lt;/font&gt;<br /> ::::&lt;font color=purple&gt;در کنار برکه امید&lt;/font&gt;<br /> ::::&lt;font color=purple&gt;نام زیبایش:&lt;/font&gt;&lt;font color=orange&gt;درخت بید.&lt;/font&gt;&lt;ref name=''درخت''/&gt;<br /> <br /> ===اثر علی موسوی گرمارودی '''در بوتهٔ نقد'''===<br /> ====برتر از [[شاملو]]!====<br /> علی موسوی گرماروردی شاید از بین شاعران معاصر، تنها کسی باشد که در شعر [[سپید]]، اشعارش را با احمد شاملو مقایسه می‌کنند. از دید بعضی از منتقدان او در این سبک شعری، حتی از خود شاملو که مبدع این نوع شعر بود بالاتر ایستاده است. نظر [[بهاءالدین خرمشاهی]] حافظ‌شناس و قرآن‌پژوه معاصر:<br /> :پیش‌ترها، شعرهای بی‌وزنِ او [گرمارودی] را شاملویی و از شما چه پنهان به تقلید از شاملو، ارزیابی می‌کردم؛ اما با بازخوانی و بسیارخوانی و تأمل جدید به این حقیقت رهنمون شدم که زبانش، از زبان تلخ و توانا و محکم و مطنطن شاملو، راحت‌تر و روان‌تر و خلق‌الساعه‌تر و کلیشه‌زُداتر است... .{{سخ}}<br /> به‌نظر چنین می‌آید که گرمارودی با آن‌همه احاطه که در شعر کهن دارد، از میان هشت‌ گونه یا نوع یا قالب شعری، در شعر آزادِ بی‌وزن اما متوازن، که در شعر [[امروز]] به شعر شاملویی معروف است، از انواع و قوالب دیگر استادتر، هنرآورتر، معنی‌پرورتر و سخن‌گسترتر است. آغاز نیرومند و دیگرگون شعر «حماسهٔ درخت» است که نه فقط از بهترین شعرهای این نخبهٔ شعر و شعر نخبهٔ گرمارودی، بلکه از نغزترین سروده‌های شعرِ پس از [[نیما]]ست. شاعر [در این شعر] استقلال رأی دارد. کلیشه‌شکن است. شمع کم‌سوی ستارهٔ دوردست ساکت را از چل‌چراغ خورشید فریادگر، بیشتر ارج می‌نهد و نیز آب باریک‌تر از نخ که از آوندِ گیاهی نازک و نوپا بالا می‌رود و بر رودِ خروشان موج در موج و کف بر لب.&lt;ref name=''بوتهٔ نقد''&gt;{{یادکرد کتاب|نویسنده= سیدعلی موسوی گرمارودی |عنوان= در بوتهٔ نقد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====شعرهای عنعنی!====<br /> '''محمد جان‌شکوری بخارایی'''، عضو پیوستهٔ [[فرهنگستان زبان و ادب فارسی]] در یادداشتی که در روزنامهٔ «جوانان تاجیسکتان» منتشر شده است درباره شعرسرایی گرمارودی در قالب‌های سنتی به‌خصوص غزل این‌گونه می‌گوید:<br /> :شعر گرمارودی در نوع‌های '''عنعنی''' (سنتی) به‌مانند غزل، قطعه، دوبیتی نیز نوست و به‌طرزی تازه‌قلمی شده است. شاعر در قالب کهنه، روح امروزی دمیده است، دیروز را با امروز و تاریخ را با زمان ما به طرزی نو پیوند داده است. نوانگیزی و کوشش برای تازه‌بینی، چنین معنی ندارد که شاعر طرز کهن را رد کرده، نسبت به گذشتگان بی‌حرمتی ظاهر کرده باشد. نه؛ گرمارودی به رویه‌های سنتی هم خوب شعر سروده است... .<br /> :نوپردازی، از جمه در غزلیات گرمارودی زیاد است. غزل گرمارودی مانند سروده‌های یک عده شاعران کنونی ایران و افغانستان و تاجیکستان است که به کلی از نو شدن تفکر غزل‌سرایی گواهی می‌دهد. گاه به‌نظر می‌رسد که از غزل تنها قالب مانده است، ساختار شعور بدیعی به‌تمام دیگر شده است، نو است، درست‌‌تر آنست که بگوییم ''کهنهٔ نو'' یا ''نو کهنه'' است... .<br /> :حقیقتاً غزل‌های گرمارودی بسیار نشانه‌های عنعنهٔ (سنت) این ژانر را نگاه داشته‌اند و زادهٔ تفکر علمی‌اند و هم حاصل اندیشهٔ تازه. رابطه‌های ادبی دامندار زمان نو. مانند غزل که '''تکیده''' نام دارد و گویا در نامش هم اسراری نهان است: <br /> &lt;center&gt;'''''تکیده'''''&lt;/center&gt;<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:green}}{{ب|نه بی‌تو سؤالی، نه بی‌تو ذوق جوابی|نه شور شعر و تغزل، نه درسی و نه کتابی}} <br /> {{ب|ببین که بی‌تو و آن چشم روشن تو چه دارم|درون دل نه قراری، درون دیده، نه خوابی}} <br /> {{ب|منم که بی‌تو دل افسرده‌تر زجانم خزانم|تویی که تازه‌تر از روح یک تغزل نابی}} <br /> {{ب|تو دل‌پذیرتر از ذوق شنگ و شادِ گناهی|تو مسکری، تو حرامی، تویی که مثل شرابی}} <br /> {{ب|نمی‌دهم به رفیقان شادخوارهد بی‌غم|نو و درختی و دشتی و سبزه‌ای و کتابی&lt;ref name=''بوتهٔ نقد''/&gt;}} <br /> {{پایان شعر}}<br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> <br /> ====قدیم‌تر از [[اخوان]] و به‌سبک ناصرخسرو====<br /> '''حجت‌‌الله بهمنی مطلق''' منقد ادبی در کتاب '''''درخت زندهٔ بی‌برگ''''' به نقد و تحلیل قصاید شاعران نوپرداز پرداخته است. نقد او که از صفحه ۴۹۲ تا ۵۹۱ حجم قابل توجهی از کتاب را فرا گرفته است به زبان و مضمون و تکنیک‌های چکامه و قصیده‌های علی موسوی گرمارودی اشاره کرده است:<br /> :گرمارودی در قصیده‌پردازی از همهٔ نوپردازان قصیده‌گو حتی '''اخوان''' هم قدمایی‌تر است. زبانش همان زبان فاخر و حماسی قصاید سبک خراسانی است و صلابت و استواری قصاید ''ناصرخسرو'' را به یاد می‌آورد. به شیوهٔ قصیده‌پردازان کهن، بسیاری از قصایدش، چهاربخشی است؛ با مقدمه‌ای معمولا توصیفی شروع می‌کند و بعد با یک دو بیت (تخلص) به موضوع اصلی گریز می‌زند و با دعای تأیید (شریطه) به پایان می‌رساند. تأثیرپذیری از شاعران گذشته به‌صورت استقبال، تضمین و اقتباس در قصایدش فراوان دیده می‌شود. اندیشهٔ بدبینی نسبت به دنیا و فریبنده و ناپایدار خواندن آن که از درون مایه‌های شعر گذشته است در جای جای قصایدش دیده می‌شود... .{{سخ}}<br /> از دیگر ویژگی‌های قصاید گرمارودی یکی ترکیبات نو و شاعرانه است که برساخته و ابداع خود شاعر است؛ مانند: سُمکوب، سنگواژه، گلخنده، کوهموج، گلخانه و.... دیگر استفاده از صنایع ادبی به‌شیوه‌ای هنرمندانه و نیکو است؛ مانند ایهام تبادر در بیت زیر:<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:green}}{{ب|'''''تا کی مَنَش کنار خود ارام دوباره'''''|'''''باز تا کشد دوباره ز رخ معجزه آفتاب'''''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> در این بیت «کی مَنَش» یعنی کی من او را، اما با توجه به این که قصیده پاسخی است به اخوانیهٔ عباس کی مَنِش ([[مشفق کاشانی]])، نام آن شاعر را به ذهن متبادر می‌کند. یا تصویرهای زنده‌ و زیبایی که به کمک جان‌بخشی به اشیاء آفریده است:<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:green}}{{ب|'''''چونان تازیانه به کف باد بگذرد از باغ'''''|'''''نار خم شود و دست بر کمر گیرد'''''&lt;ref name=''بوتهٔ نقد''/&gt;}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> ==منبع‌شناسی==<br /> ===کتاب===<br /> # دربارهٔ هنر و ادبیات امروز؛ گفت و شنودی با [[مهدی اخوان ثالث]] و علی موسوی گرمارودی، به‌کوشش ناصر حریری، کتاب‌سرای بابل، ۱۳۶۸.<br /> # در بوتهٔ نقد (نگاه منتقدان به شعر گرمارودی، خانهٔ کتاب.<br /> # شعر نو از آغاز تا امروز (۱۳۰۱تا۱۳۷۰)، انتخاب، درآمد و تفسیر از محمد حقوقی، انتشارات ثالث با همکاری نشر [[یوشیج]]، چاپ دوم ۱۳۷۷.<br /> # صدای سبز (گزیده‌اشعار، زندگی خودنوشت، نقد و بررسی، گفت‌وگو و...)، انتشارات قدیانی، ۱۳۸۲.<br /> # [[تاریخ تحلیلی شعر نو]]، [[شمس لنگرودی]]، نشر مرکز، ۱۳۹۷.<br /> # بزرگداشت‌نامهٔ سیدعلی موسوی گرمارودی، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، ۱۳۹۰.<br /> # ده شاعر انقلاب، محمد کاظم کاظمی، سورهٔ مهر، ۱۳۹۰.&lt;ref name= &quot;کتابخانهٔ ملی ۲&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/bibliographicSimpleSearchProcess.do?simpleSearch.value=%D8%B9%D9%84%DB%8C+%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C+%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C&amp;bibliographicLimitQueryBuilder.biblioDocType=TF&amp;command=I&amp;simpleSearch.tokenized=true&amp;classType=0&amp;pageStatus=0&amp;bibliographicLimitQueryBuilder.useDateRange=null&amp;bibliographicLimitQueryBuilder.year=&amp;documentType=|عنوان= منبع‌شناسی علی موسوی گرمارودی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===پایان‌نامه‌ها===<br /> # بررسی آب و عناصر آن در اشعار [[نیما یوشیج]]، [[سهراب سپهری]] و علی موسوی گرمارودی، نگارش: فرخنده دلیررویی. استاد راهنما: مهدی پرهام. استاد مشاور: جواد قربانی، کارشناسی ارشد: گرایش محض، دانشگاه آزاد اسلامی اسلامشهر؛ دانشکدهٔ علوم انسانی، گروه زبان و ادبیات فارسی، سال۱۳۹۵. <br /> # بررسی تطبیقی ارزش‌های انسانی در شعر مظفر‌النواب و علی موسوی ‌گرمارودی، نگارش: وفاء محفوظی ‌موسوی. استاد راهنما: حسین چراغی‌وش. استاد مشاور: علی‌اکبر مرادیان‌ قبادی، کارشناسی ارشد: زبان و ادبیات عربی، دانشگاه لرستان؛ دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی، گروه زبان و ادبیات عرب. دانشگاه پیام نور؛ واحد بجنورد. ۱۳۹۳.<br /> # بررسی غزل‌های روایی در اشعار [[قیصرامین‌پور]] و علی موسوی گرمارودی، نگارش: معصومه صابری. استاد راهنما: سیدعلی اکبر شریعتی فرد، کارشناسی ارشد: زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی؛ واحد سبزوار، ۱۳۹۳.<br /> # بررسی محتوایی و معرفی آثار شعری سیدعلی موسوی گرمارودی، نگارش: رضا رجب‌زاده. استاد راهنما: میرنعمت‌الله موسوی. استاد مشاور: معصومه عبدالهی، کارشناسی ارشد: گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور؛ دانشکدهٔ علوم انسانی و زبان‌های خارجی، مرکز تبریز، ۱۳۹۴.<br /> # بررسی و تحلیل سفر علی موسوی گرمارودی، نگارش: فاطمه شکردست. استاد راهنما: محمدرضا سنگری. استاد مشاور: منوچهر تشکری، کارشناسی ارشد: زبان و ادب فارسی، دانشکدهٔ زبان و ادبیات فارسی دزفول، ۱۳۸۳.<br /> # بررسی خدا و معنویت در اشعار علی موسوی گرمارودی، نگارش: روح‌الله قنبری. استاد راهنما: مجیر مددی. استاد مشاور: علی‌اصغر محمودی، کارشناسی ارشد: زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی؛ واحد بابل، دانشکدهٔ علوم انسانی زبان و ادبیات، ۱۳۹۵. <br /> # صور خیال در اشعار موسوی گرمارودی (تشبیه، کنایه و استعاره)، نگارش: جواد غفاری. استاد راهنما: علس عسگری. استاد مشاور: مهدی خادمی کولایی، کارشناسی ارشد: زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور ساری؛ دانشکدهٔ ادبیات علوم انسانی، گروه زبان و ادبیات فارسی، ۱۳۸۸.&lt;ref name= &quot;کتابخانهٔ ملی ۲&quot;/&gt;<br /> <br /> ==نوا و نما و نگاه&lt;ref name=''صائم''&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://saemkashani.ir/gallery/gallery_single/6#prettyPhoto|عنوان= یادی از گذشته‌های دور در آلبوم تصاویر}}&lt;/ref&gt;==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> پرونده:Garmaroodi&amp;banisadr.jpg|&lt;center&gt;ابوالحسن بنی‌صدر، مصطفی میرسلیم و موسوی گرمارودی،۱۳۶۰&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://nedayeenghelab.com/vdcfc1dmtw6dtca.igiw.txt|عنوان= گفت‌وگو با نخست‌وزیر پیشنهادی بنی‌صدر}}&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;<br /> پرونده:Garmarodi&amp;torkaman.jpg|&lt;center&gt;[[محمدجواد محبت]]، [[علی‌اصغر صائم کاشانی|صائم کاشانی]]، [[ایرج قنبری]] و...، بندر ترکمن، جزیره آشوراده،۱۳۶۳&lt;/center&gt;<br /> پرونده:Garmarodi&amp;shomal.jpg|&lt;center&gt;[[مشفق کاشانی]]، [[محمود گلشن کردستانی|گلشن کردستانی]] و...، دشت‌های شمال،۱۳۶۴&lt;/center&gt;<br /> پرونده:Garmaroodi javan.jpg|&lt;center&gt; موسوی جوان، راه‌انداز، مدیر و سردبیر ماهنامهٔ ادبی [[گل‌چرخ]]، ۱۳۶۵&lt;/center&gt;<br /> پرونده:Garmarodi&amp;avesta.jpg|&lt;center&gt;[[مهرداد اوستا]]و...، کنگرهٔ سراسری انجمن سخن کاشان،۱۳۶۵&lt;/center&gt;<br /> پرونده:Garmarodi&amp;merdad.jpg|&lt;center&gt;مهرداد اوستا، موسوی گرمارودی و...، شب‌ شعر انجمن سخن کاشان،۱۳۶۵&lt;/center&gt;<br /> پرونده:Garmarodi&amp;mardani.jpg|&lt;center&gt;[[محمدعلی مردانی]] و...، کنگرهٔ سراسری انجمن سخن،۱۳۶۶&lt;/center&gt;<br /> پرونده:Garmarodi&amp;kongre sokhan.jpg|&lt;center&gt;[[عباس بهنیا|بهنیا]]، صائم کاشانی و...، کنگرهٔ انجمن سخن، تالار مخمل‌وابریشم۱۳۶۸&lt;/center&gt;<br /> پرونده:Garmarodi&amp;konger razavi.jpg|&lt;center&gt;سمیر مقبل (شاعر عراقی) و...، کرمان کنگرهٔ شعر رضوی، ۲۰مهر۱۳۸۹&lt;/center&gt;<br /> پرونده:Garmarodi&amp;tamamghad.jpg|&lt;center&gt;برنامهٔ تمام‌قد، رادیو تهران، ۱۳مرداد۱۳۹۶&lt;ref name=''تمام‌قد''/&gt;&lt;/center&gt;<br /> پرونده:Garmaroodi&amp;hadad.jpg|&lt;center&gt;[[غلام‌علی حداد عادل|حداد]]، موسوی، [[محمدعلی بهمنی|بهمنی]]، مراسم نکوداشت گرمارودی، ۵آذر۱۳۹۷&lt;/center&gt;<br /> پرونده:Garmarodi&amp;miras.jpg|&lt;center&gt;علی بلوک‌باشی و علی موسوی گرمارودی، مؤسسهٔ میراث مکتوب،۲۵مهر۱۳۹۷&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://www.mirasmaktoob.ir/fa/news/8224|عنوان= شصت‌وپنجمین دیدار دوستانهٔ میراث مکتوب}}&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> ==منابع==<br /> * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= موسوی گرمارودی|نام= سیدعلی|عنوان= صدای سبز|سال= ۱۳۸۲|ناشر= قدیانی|مکان= تهران|شابک= ۹۷۸-۹۶۴-۴۱۷-۷۵۸-۳|صفحه= ۶۰۴}}<br /> * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= قنبری |نام= بخش‌علی|عنوان= بزرگداشت علی موسوی گرمارودی|سال= ۱۳۹۰|ناشر= انجمن آثار و مفاخر فرهنگی|مکان= تهران|شابک= ۹۷۸-۹۶۴-۵۲۸-۲۱۳-۲}}<br /> * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= موسوی گرمارودی|نام= سیدعلی|عنوان= جوشش و کوشش در شعر|سال= ۱۳۹۳|ناشر= هرمس|مکان= تهران|شابک= ۹۷۸-۹۶۴-۳۶۳-۸۲۵-۲}}<br /> * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= موسوی گرمارودی|نام= سیدعلی|عنوان= از ساقه تا صدر|سال= ۱۳۸۴|ناشر= قدیانی|مکان= تهران|شابک= ۹۶۴-۴۱۷-۳۷۴-۰}}<br /> * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= حقوقی|نام= محمد|پیوند نویسنده= محمد حقوقی|عنوان= شعر نو از آغاز تا امروز، ۲جلدی(۱۳۰۱تا۱۳۷۰)|سال= ۱۳۷۷|ناشر= ثالث با همکاری نشر یوشیج|مکان= تهران|شابک= ۹۷۸-۹۴۱-۶۴۰-۴۲۵-۱}}<br /> * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= موسوی گرمارودی|نام= سیدعلی|عنوان= خط خون|سال= ۱۳۶۳|ناشر= زوّار|مکان= تهران}}<br /> * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= موسوی گرمارودی|نام= سیدعلی|عنوان= در سایه‌سار نخل ولایت|سال= ۱۳۵۷|ناشر= دفتر نشر فرهنگ اسلامی|مکان= تهران|شابک=}}<br /> * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= خرمشاهی|نام= بهاءالدین|پیوند نویسنده= بهاءالدین خرمشاهی|عنوان= گزیده‌اشعار سیدعلی موسوی گرمارودی|سال= ۱۳۸۰|ناشر= مروارید|مکان= تهران}}<br /> * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= اخوان ثالث|نام= مهدی|پیوند نویسنده= مهدی اخوان ثالث|عنوان= تو را ای کهن بوم و بر دوست دارم|سال= ۱۳۶۹|ناشر= انتشارات مروارید|مکان= تهران}}<br /> <br /> ==پیوند به بیرون==<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://siona.ir/News/1178.html|عنوان= معرفی کوتاهی از نویسندگان، ادبا و شعرا (علی موسوی گرمارودی)|ناشر= ایرانیان موفق|تاریخ انتشار= ۲۹خرداد۱۳۹۵|تاریخ بازدید= ۲۳دی۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://www.ayehayeentezar.com/thread40347.html|عنوان= سیدعلی موسوی گرمارودی|ناشر= آیه‌های انتظار|تاریخ بازدید= ۲۳دی۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://shahrestanadab.com/Content/ID/4277/%D9%BE%D9%86%D8%AC%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C|عنوان= پنجره‌ای به شعر سیدعلی موسوی گرمارودی|ناشر= شهرستان ادب|تاریخ انتشار= ۱۳بهمن۱۳۹۳|تاریخ بازدید = ۲۳دی۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://www.aftabir.com/articles/view/art_culture/literature_verse/c5c1201618496p1.php/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C|عنوان= نگاهی به آثار علی موسوی گرمارودی|ناشر= آفتاب‌‌آن‌لاین|تاریخ انتشار= ۹بهمن۱۳۸۶|تاریخ بازدید= ۲۱دی۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://jamejamonline.ir/sima/2940493055456384652‏|عنوان= حضور موسوی در برنامهٔ رادیویی تمام‌قد، بعد از برگزیده‌شدن ترجمه‌اش به‌عنوان کتاب‌سال|ناشر= جام‌جم‌آن‌لاین|تاریخ انتشار= ۱۱مرداد۱۳۹۶ |تاریخ بازدید= ۸خرداد۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://wikifeqh.ir/%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C_%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C|عنوان= زندگی‌نامه خودنوشت سیدعلی موسوی گرمارودی، نرم‌افزار جامع‌التفاسیر، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی(نور)|ناشر= ویکی‌فقه|تاریخ انتشار= ۱۴فروردین۱۳۹۶|تاریخ بازدید= ۲۵دی۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/4615/%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C|عنوان= گزیده‌ای از زندگی‌نامه خودنوشت سیدعلی موسوی گرمارودی|ناشر= نورمگز برگرفته از نشریه گلستان قرآن، شماره ۱۹۴، ص ۱۸|تاریخ انتشار= دی۱۳۸۳|تاریخ بازدید= ۲۵دی۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://fajr.adabiatirani.com/2019/02/04/%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%B4%D8%AF/ ‏|عنوان= از سیدعلی موسوی گرمارودی تجلیل شد|ناشر= adabiatirani.com|تاریخ بازدید= ۴خرداد۱۳۹۸|تاریخ= ۱۷بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://ensani.ir/file/download/article/20120329125757-2160-110.pdf|عنوان= گفت‌وگو با سیدعلی موسوی گرمارودی|ناشر= ایران‌داک|تاریخ انتشار= ۲۰دی۱۳۸۹|تاریخ بازدید= ۲۱دی۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/1585764/%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%DA%A9%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D9%85-%D8%B4%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A8-%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D8%AF-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85|عنوان= به تعداد کلمات شعرم شلاق خوردم/ زندهٔ خوب و مردهٔ بد نداریم (در گفت‌وگو با حسین پاکدل، نویسنده و نمایشنامه‌نویس)|ناشر= خبرگزاری مهر|تاریخ انتشار= ۶اردیبهشت۱۳۹۱|تاریخ بازدید= ۶بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://www.bartarinha.ir/fa/news/424223/%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AB%D8%A7%D9%84%D8%AB-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%BE%D8%B1%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87|عنوان= ماجرای فرانکلین (هفته‌نامهٔ کرگدن)|ناشر= برترین‌ها|تاریخ انتشار= ۲۷آذر۱۳۹۵|تاریخ بازدید= ۱۳بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://www.niksalehi.com/tasviri/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87.html|عنوان= علی موسوی گرمارودی و گفت‌وگو با وی دربارهٔ مهدی اخوان ثالث (هفته‌نامهٔ کرگدن)|ناشر= وبگاه نیک‌صالحی|تاریخ انتشار= ۲۸آذر۱۳۹۵|تاریخ بازدید= ۱۱بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://shabestan.ir/detail/News/61724|عنوان= اخوانیهٔ موسوی گرمارودی با مهدی اخوان ثالث|ناشر= خبرگزاری شبستان|تاریخ انتشار= ۲شهریور۱۳۹۰|تاریخ بازدید= ۱۲بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://www.mashreghnews.ir/news/342698/%D8%A2%D9%84-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%AF|عنوان= آل‌احمد بزرگ‌ترین معلم من بود|ناشر= مشرق‌نیوز|تاریخ= ۱۸شهریور۱۳۹۳|تاریخ بازدید= ۸خرداد۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://shahrestanadab.com/Content/ID/2901/%D9%88%D9%8A%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A8-%D9%85%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%81%D9%83%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C|عنوان= ویژگی آثار «گرمارودی»؛ ترکیب ماهرانهٔ تفکر اسلامی و ایرانی|ناشر= شهرستان ادب|تاریخ انتشار= ۸آبان۱۳۹۲|تاریخ بازدید= ۶بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://www.magiran.com/npview.asp?ID=1334336|عنوان= پایان سخن ابتدای شعر، دربارهٔ علی موسوی گرمارودی|ناشر= نشریات کشور برگرفته از روزنامهٔ ایران، شمارهٔ ۳۵۶۰، صفحهٔ ۱۱ (مهرگان)|تاریخ انتشار= ۱۱بهمن۱۳۸۵|تاریخ بازدید= ۳بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://www.nasimonline.ir/(S(dwu5oeachrq1j5dwwhqu30ec))/Content/Detail/254975/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A2%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D9%88%DB%8C|عنوان= مراسم بزرگداشت علی موسوی گرمارودی، مترجم قرآن و صحیفهٔ سجادیه از سوی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی کشور در نمایشگاه قرآن برگزار می‌شود|ناشر= نسیم‌آن‌لاین|تاریخ انتشار= ۱۲مرداد۱۳۹۰|تاریخ بازدید= ۳بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://www.farsnews.com/news/13920806000926/%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD%DB%8C-%D9%86%D8%B3%D9%84-%D8%AF%D9%87%D9%87-40%D9%8850-%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D9%BE%D8%B2-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D9%87%D8%AF-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D9%85%DA%86%D9%86%D8%A7%D9%86-%DB%8C%DA%A9|عنوان= بزرگداشت موسوی گرمارودی برگزار شد|ناشر= خبرگزاری فارس|تاریخ انتشار= ۶آبان۱۳۹۲|تاریخ بازدید= ۳بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://nasimonline.ir/Content/Detail/2010836/%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%A7%D8%B3-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D8%AA%D9%84%D8%A7%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%B5%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D8%AE%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%82|عنوان= تجلیل از علی موسوی گرمارودی به پاس سال‌ها تلاش در عرصهٔ شعر انقلاب|ناشر= نسیم‌آن‌لاین|تاریخ انتشار= ۲۴بهمن۱۳۹۴|تاریخ بازدید= ۳بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://owjmedia.org/post/%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84_%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA_%D9%88_%D9%87%D8%B4%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D8%A8_%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1_%D8%A7%D8%B2_%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C_%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C_45877|عنوان= تجلیل بیست‌وهشتمین شب شاعر از سیدعلی موسوی گرمارودی|ناشر= اوج|تاریخ انتشار= ۴مهر۱۳۹۵|تاریخ بازدید= ۳بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/492701-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%86%DA%A9%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B7%D9%84%D9%88%D8%B9-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3|عنوان= آیین نکوداشت سیدعلی موسوی گرمارودی در «طلوع ماندگار» فرهنگ‌سرای فردوس|ناشر= خبرگزاری برنا|تاریخ انتشار= ۲۲آذر۱۳۹۵|تاریخ بازدید= ۳بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/266067/%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D9%86%DA%A9%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C|عنوان= آیین نکوداشت علی موسوی گرمارودی|ناشر= خبرگزاری کتاب ایران|تاریخ انتشار= ۱۶مهر۱۳۹۷|تاریخ بازدید= ۳بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://www.isna.ir/news/97103016475/%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B9%D8%B8-%D9%82%D8%B2%D9%88%DB%8C%D9%86%DB%8C|عنوان= تجلیل از موسوی گرمارودی در کنگرهٔ «واعظ قزوینی»|ناشر= ایسنا|تاریخ انتشار= ۳۰دی۱۳۹۷|تاریخ بازدید= ۶بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://icro.ir/index.aspx?pageid=32423&amp;newsview=337870|عنوان= برخی از شعرهای نوذر پرنگ برگی از تاریخ معاصر است|ناشر= سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی|تاریخ انتشار= ۲۸مرداد۱۳۸۵|تاریخ بازدید= ۴بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://www.nasimonline.ir/(S(dwu5oeachrq1j5dwwhqu30ec))/Content/Detail/942394/%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%B5%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AD%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%81%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%BA%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D9%82%D8%A8%D9%84%D9%87-%D9%87%D9%85-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|عنوان= صفارزاده حتی بر روشن‌فکران غیراهل قبله هم مؤثر است|ناشر= نسیم‌آن‌لاین|تاریخ انتشار= ۳آبان۱۳۹۳|تاریخ بازدید= ۴بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://www.isna.ir/news/91091306606/%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B2%D9%87%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%84%D8%B9%D9%86-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D8%AA|عنوان= حمایت زهیر توکلی از لعن موسوی گرمارودی بر صادق هدایت|ناشر= ایسنا|تاریخ انتشار= ۱۳آذر۱۳۹۱|تاریخ بازدید= ۴بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://www.rasanews.ir/fa/news/287627/%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B3%D8%B3%D9%87-%D8%A7%D9%88%D8%AC-%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF|عنوان= مستند زندگی موسوی گرمارودی در مؤسسهٔ اوج اکران شد|ناشر= خبرگزاری رسا|تاریخ انتشار= ۲۲شهریور۱۳۹۴|تاریخ بازدید= ۷بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://www.isna.ir/news/95022616326/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C|عنوان= بازخوانی زندگی موسوی گرمارودی در مستندی تلویزیونی|ناشر= ایسنا|تاریخ انتشار= ۲۶اردیبهشت۱۳۹۵|تاریخ بازدید= ۷بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://www.aftabir.com/articles/view/art_culture/literature_verse/c5c1170244423_ali_mosavi_garmarodi_p1.php/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C|عنوان= دربارهٔ علی موسوی گرمارودی|ناشر= www.aftabir.com|تاریخ= ۱۱بهمن۱۳۸۵|تاریخ بازدید= ۴خرداد۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/564313/%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%B3%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%85%DB%8C%D8%B2-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B6%D8%A7‏|عنوان= روز تولد سهراب سپهری |ناشر= خبرگزاری مهر|تاریخ انتشار= ۱۵مهر۱۳۸۶|تاریخ بازدید= ۴خرداد۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/bibliographicSimpleSearchProcess.do?simpleSearch.value=%D8%B9%D9%84%DB%8C+%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C+%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C&amp;bibliographicLimitQueryBuilder.biblioDocType=BF&amp;command=I&amp;simpleSearch.tokenized=true&amp;classType=0&amp;pageStatus=0&amp;bibliographicLimitQueryBuilder.useDateRange=null&amp;bibliographicLimitQueryBuilder.year=&amp;documentType=|عنوان= فهرست کتاب‌ها و آثار علی موسوی گرمارودی|ناشر= کتابخانهٔ ملی|تاریخ بازدید= ۸بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://jamejamonline.ir/online/1462260753341539727/%D9%88-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D8%AA%D8%8C-%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%84-%D9%85%D8%A7%D8%B3%D8%AA|عنوان= «درخت» نمادی بلندآوازه در شعر گرمارودی|ناشر= جام‌جم‌آن‌لاین|تاریخ انتشار= ۳۱فروردین۱۳۹۳|تاریخ بازدید= ۳۱خرداد۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://ensani.ir/fa/article/author/31357|عنوان= فهرست مقالات، نقدها و گفت‌وگوهای علی موسوی گرمارودی|ناشر= ایران‌داک|تاریخ بازدید= ۹بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/bibliographicSimpleSearchProcess.do?simpleSearch.value=%D8%B9%D9%84%DB%8C+%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C+%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C&amp;bibliographicLimitQueryBuilder.biblioDocType=TF&amp;command=I&amp;simpleSearch.tokenized=true&amp;classType=0&amp;pageStatus=0&amp;bibliographicLimitQueryBuilder.useDateRange=null&amp;bibliographicLimitQueryBuilder.year=&amp;documentType=|عنوان= منبع‌شناسی علی موسوی گرمارودی|ناشر= کتابخانهٔ ملی|تاریخ بازدید= ۱۱بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://khorasannews.com/Newspaper/Page/19363/7/550750 ‏|عنوان= «سایه‌سار نخل ولایت» در بیابان فعالیت‌های ادبی پیش از انقلاب |ناشر= خراسان‌نیوز|تاریخ = ۶مهر۱۳۹۵|تاریخ بازدید= ۴خرداد۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://www.vatanemrooz.ir/Newspaper/BlockPrint/195180|عنوان= ادیب نوگرای معاصر، یادداشتی بر دفتر شعر «تا محراب آن دو ابرو»ی سیدعلی موسوی‌ گرمارودی (ضیاءالدین خالقی)، روزنامهٔ وطن امروز، شمارهٔ ۲۴۸۲، صفحه۱۳|ناشر= روزنامهٔ وطن امروز|تاریخ انتشار= ۲۹تیر۱۳۹۷|تاریخ بازدید= ۱۱بهمن۱۳۹۷}}<br /> *{{یادکرد وب|نشانی= http://saemkashani.ir/gallery/gallery_single/6#prettyPhoto|عنوان= یادی از گذشته‌های دور در آلبوم تصاویر|ناشر= وبگاه صائم کاشانی|تاریخ بازدید= ۳۱خرداد۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://nedayeenghelab.com/vdcfc1dmtw6dtca.igiw.txt|عنوان= گفت‌وگو با نخست‌وزیر پیشنهادی|ناشر= ندای انقلاب|تاریخ انتشار= ۲تیر۱۳۹۷|تاریخ بازدید= ۳۱خرداد۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://www.mirasmaktoob.ir/fa/news/8224|عنوان= شصت‌وپنجمین دیدار دوستانهٔ میراث مکتوب|ناشر= مؤسسهٔ پژوهشی میراث مکتوب|تاریخ انتشار= ۲۵مهر۱۳۹۷|تاریخ بازدید= ۳۱خرداد۱۳۹۸}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی= http://www.poolnews.ir/fa/news/75186/%DA%A9%D9%86%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B6%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D9%85%D9%88%D8%AD%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C |عنوان= کنایه‌های ضیاء موحد در حضور موسوی گرمارودی|ناشر= پل‌نیوز|تاریخ انتشار= ۱۱دی۱۳۹۱|تاریخ بازدید= ۴خرداد۱۳۹۸}}</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%B3%D8%B9%DB%8C%D8%AF_%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C&diff=47319 2022-06-20T09:16:39Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = سعید بیابانکی<br /> |تصویر = بیابانکی اصلی.jpg<br /> |توضیح تصویر = <br /> |نام اصلی = <br /> |زمینه فعالیت = شعر<br /> |ملیت = ایرانی<br /> |تاریخ تولد = ۴مهر۱۳۴۷<br /> |محل تولد = خمینی‌شهر اصفهان<br /> |والدین = <br /> |تاریخ مرگ = <br /> |محل مرگ = <br /> |علت مرگ = <br /> |آخرین محل زندگی = تهران<br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = <br /> |تقارن زندگی با نظام‌های سیاسی = <br /> |اتفاقات مهم = <br /> |نام‌های دیگر = <br /> |لقب = <br /> |بنیانگذار = <br /> |پیشه = <br /> |سال‌های نویسندگی = <br /> |سبک نوشتاری = <br /> |کتاب‌ها = <br /> |مقاله‌ها = <br /> |نمایشنامه‌ها = <br /> |فیلم‌نامه‌ها = <br /> |دیوان اشعار = <br /> |تخلص = <br /> |فیلم ساخته براساس اثر = <br /> |همسر = <br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان = <br /> |تحصیلات = کارشناسی مهندسی کامپیوتر <br /> |دانشگاه = دانشگاه اصفهان<br /> |حوزه = <br /> |شاگرد = <br /> |استاد = <br /> |علت شهرت = <br /> |تأثیرگذاشته بر = <br /> |تأثیرپذیرفته از = <br /> |وب‌گاه =<br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = <br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> <br /> '''سعید بیابانکی''' ٬ شاعر، منتقد و طنزپزداز معاصر ایرانی است.<br /> <br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> <br /> سعید بیابانکی متولد چهارم مهر ۱۳۴۷ در خمینی‌شهر (سده سابق) در حوالی اصفهان است. نیاکان او اهل منطقه خور و بیابانک هستند و به گونه‌ای به خاندان یغمای جندقی شاعر قرن ۱۳ و حبیب یغمایی متصل هستند.<br /> اولین کتاب شعر او با نام [[ردپایی بر برف]] در سال ۱۳۶۹ توسط حوزه هنری منتشر شد. یکی دیگر از آثار وی [[نیمی از خورشید اتفاق افتاد]]، نام دارد بیابانکی با انتشار این کتاب در ۱۳۷۶ خورشیدی به‌عنوان یک شاعر با زبان خاص و متفاوت و صاحب‌سبک به ادبیات فارسی ایران معرفی شد. از دیگر آثار وی می‌توان به [[یلدا]]، [[جامه‌دران]]، [[نیمی از خورشید]]، [[نه ترنجی، نه اناری]]، [[هی شعر تر انگیزد]] (مجموعه اشعار طنز)، [[سکته ملیح]] ، [[چقدر پنجره]] (گزیده غزل)، [[لبخندهای مستند]] (نثرهای کوتاه طنز) و کتاب صوتی [[نامه‌های کوفی]] اشاره کرد. این شاعر نام‌آشنای ایرانی برگزیده سومین جشنواره شعر فجر شده است. این منتقد ادبی همچنین با نشریات مختلف از جمله جام‌جم، همشهری و فصل‌نامه شعر حوزه هنری همکاری کرده و همچنین در زمینه شعر کودک نیز پنج عنوان کتاب منتشر کرده است. شعری از او به نام «زنده‌رود» در کتاب فارسی دوره راهنمایی قدیم هم به چاپ رسیده است.<br /> <br /> بیابانکی همچنین به‌خاطر انتشار کتاب «[[سنگچین]]» برنده جایزه کتاب فصل و نامزد جایزه کتاب سال شد. این کتاب در سال‌هایی که به شدت فضای شعر کشور غزل‌زده بود، انتشار یافت. چهارپاره‌های &quot;سنگچین&quot; که در فضاهای مختلف عاشقانه، بومی، دینی، اجتماعی و فضاهای دیگر شکل گرفته بود برای داوران و مخاطبان تازگی داشت. این اثر نامزد جایزه قلم زرین هم شد.<br /> <br /> بیابانکی تحصیلات خود را در سال ۱۳۷۲ رشته کامپیوتر در دانشگاه اصفهان به پایان رسانده است. او مدیر روابط عمومی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان، دبیر هنری سیزدهمین جشنواره شعر و داستان جوان سوره عضو شورای عالی شعر صداوسیما و عضو شورای علمی جشنواره شعر فجر بوده‌است و عضو شورای شعر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است.<br /> برنامه تلویزیونی نقد شعر در سال‌های ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ در ۵۲ قسمت، هر هفته از شبکه ۴ با سردبیری و اجرای سعید بیابانکی به صورت زنده پخش شد. اختصاص برنامه‌ای در رسانه ملی برای اولین‌بار پس از انقلاب به [[فروغ فرخزاد]] به صورت پخش زنده اتفاق مهمی بود. پیش از این، شعر فروغ فرخزاد در رسانه ملی مورد نقد و بررسی قرار نگرفته بود و پرداختن به شعر او همواره نوعی خط قرمز محسوب می‌شد.<br /> <br /> برخی از آثار این شاعر توسط خوانندگانی مثل: علیرضا افتخاری، حسام‌الدین سراج، حجت اشرف‌زاده، مجید اخشابی، حمید غلامعلی اجرا شده‌ است.<br /> در ۱۳۹۹خورشیدی سعید بیابانکی با شرکت در برنامه تلویزیونی شعرخوانی «رندان تشنه‌لب» که در روزهای تاسوعا و عاشورای حسینی از شبکه چهار سیما پخش شد، اشعاری در وصف این‌حماسه بزرگ، قرائت کرد که مورد تقدیر آیتالله ‌خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی قرارگرفت.<br /> <br /> شاعرانی مانند [[سیمین بهبهانی]] ، فروغ فرخزاد ، [[حسین منزوی]]، [[محمدعلی بهمنی]]، [[قیصر امین‌پور]] و [[سهراب سپهری]] در شعر او تأثیرگذار بوده‌اند . بیابانکی بیشتر شعر کلاسیک بالاخص غزل ، رباعی و ... سروده و کمتر به شعر سپید پرداخته است. تسلط خوبی هم در شعر طنز دارد به‌طوری که مسئولیت انجمن‌های ماهانه شعر طنز در حوزه هنری تهران برعهده اوست. او خود را فردی پرانرژی ، شاد و شاعری حاضر جواب می‌داند.&lt;ref name=&quot;ویکی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.google.com/url?sa=t&amp;source=web&amp;rct=j&amp;url=https://fa.m.wikipedia.org/wiki/%25D8%25B3%25D8%25B9%25DB%258C%25D8%25AF_%25D8%25A8%25DB%258C%25D8%25A7%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2586%25DA%25A9%25DB%258C&amp;ved=2ahUKEwjz_KaYp6z2AhUmgv0HHfi8BLYQFnoECBsQAQ&amp;usg=AOvVaw3Vs-JUTR_zx6sQuIE5rmuX |عنوان=سعید بیابانکی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;شاعر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.google.com/url?sa=t&amp;source=web&amp;rct=j&amp;url=https://www.irna.ir/amp/84053456/&amp;ved=2ahUKEwjz_KaYp6z2AhUmgv0HHfi8BLYQFnoECEMQAQ&amp;usg=AOvVaw0nhAG4GyTcpTy_teHp6pHM |عنوان=سعید بیابانکی؛ شاعر نام آشنا و منتقد ادبی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;پاتوق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.google.com/url?sa=t&amp;source=web&amp;rct=j&amp;url=https://bookroom.ir/people/3103/%25D8%25B3%25D8%25B9%25DB%258C%25D8%25AF-%25D8%25A8%25DB%258C%25D8%25A7%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2586%25DA%25A9%25DB%258C&amp;ved=2ahUKEwjz_KaYp6z2AhUmgv0HHfi8BLYQFnoECGYQAQ&amp;usg=AOvVaw2ANfM1DZ06Pv4TIhlFbCh0 |عنوان=سعید بیابانکی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> [[پرونده:بیابانکی.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:چقدر پنجره.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:بیابانکی۶.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:ضد حالات.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:سعید بیابانکی.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:سکته ملیح.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:بیابانکی۵.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:شعر بیابانکی۲.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:لبخندهای مستند.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:بیابانکی۳.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:نامه‌های کوفی.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:بیابانکی۷.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:شعر بیابانکی ۳.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:یلدا بیابانکی.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:بیابانکی۴.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:بیابانکی۲.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:بیابانکی۹.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:شعر بیابانکی.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:بیابانکی۸.jpg|210px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:بیابانکی۱.png|210px|thumb|چپ]]<br /> <br /> ==آیینه‌ای از سعید بیابانکی==<br /> ===بیابانکی و جندقی شاعر===<br /> تا جایی که می‌دانم خانواده ما با یغمای جندقی شاعر قرن سیزدهم هجری شمسی، نسبت دارد. نمی‌دانم این نسبت آیا نسبی است یا سببی؟ این نسبت را نخستین‌بار پیرایه یغمایی به من گفت. او دختر [[حبیب یغمایی]] است که در استرالیا زندگی‌ می‌کند. حبیب یغمایی نوه دختری یغمای جندقی است و شعر معروف &quot;زاغ و روباه&quot; را سروده که بیشتر ایرانی‌ها از دروان ابتدایی این شعر را از برند. پیرایه یغمایی از من پرسید شما بچهٔ خور هستید؟ گفتم پدران‌مان اهل آن‌جا بوده‌اند. گفت: پس ما یک جورهایی فامیل هستیم.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.google.com/url?sa=t&amp;source=web&amp;rct=j&amp;url=http://www.honaronline.ir/%25D8%25A8%25D8%25AE%25D8%25B4-%25D9%2581%25D8%25B1%25D9%2587%25D9%2586%25DA%25AF-%25D8%25A7%25D8%25AF%25D8%25A8%25DB%258C%25D8%25A7%25D8%25AA-8/136508-%25D8%25B3%25D8%25B9%25DB%258C%25D8%25AF-%25D8%25A8%25DB%258C%25D8%25A7%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2586%25DA%25A9%25DB%258C-%25D8%25A8%25D8%25B1%25D8%25A7%25DB%258C-%25D8%25B4%25D8%25A7%25D8%25B9%25D8%25B1-%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2582%25DB%258C-%25D9%2585%25D8%25A7%25D9%2586%25D8%25AF%25D9%2586-%25D8%25A8%25D8%25A7%25DB%258C%25D8%25AF-%25D8%25A8%25D8%25A7-%25D9%2585%25D8%25B1%25D8%25AF%25D9%2585-%25D8%25B2%25D9%2586%25D8%25AF%25DA%25AF%25DB%258C-%25DA%25A9%25D8%25B1%25D8%25AF-%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B4%25DB%258C%25D9%2586 |عنوان=بیابانکی و جندقی شاعر}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===از دیار شاعران===<br /> نیاکان ما ساکن منطقه بیابانک، با مرکزیت خور بودند که از کویر مصر به شهر سده در اصفهان کوچ کردند و من در این شهر متولد شدم. از سویی، اجداد ما به یغمای جندقی، شاعر قرن سیزدهم می‌رسند. شهر سده علی‌رغم مساحت کم و جمعیت اندک، عده زیادی شاعر خوب دارد از جمله ۲ شاعر در ادبیات کلاسیک به نام‌های سروش اصفهانی که شاعر دوره قاجار بوده است و میرزا نعیم که کمی بعد از سروش اصفهانی می‌زیسته و بهاریه‌ای معروف به نام «هفت میوه» دارد.&lt;ref name=&quot;شاعر&quot;/&gt;<br /> <br /> ===منتسب به بیابانک===<br /> &quot;سده&quot; نام باستانی شهرمان است که در زمان پیش از انقلاب به همایون‌شهر و پس از انقلاب به خمینی‌شهر تغییر پیدا کرده است. به لحاظ اقتصادی در یک خانواده ضعیف به دنیاآمدم و پدر و مادرم سواد خواندن و نوشتن نداشتند. پدرم معمار ساختمان بود و مادرم آیات قرآن و شعرهای زیادی را ازبر بود. سه برادر دارم و یک خواهر و من کوچک‌ترین عضو خانواده هستم. نیاکان ما اصالتا از منطقه خور و بیابانک بوده‌اند و شغل آن‌ها کشاورزی بوده؛ تا جایی که اطلاع دارم در کار حفر قنات بوده‌اند. از بیابانک کوچ می‌کنند و به سده اصفهان می‌آیند ولی از آن‌جایی که منتسب به منطقه بیابانک بوده‌ا‌ند، نسب بیابانکی را روی آن‌ها می‌گذارند.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===علاقه به شعر===<br /> تقریبا در دوره کودکی و نوجوانی هیچ علاقه‌ای به شعر نداشتم ولی عاشق ریاضی بودم. علاقه من به شعر از اواخر دوره راهنمایی و اوایل دوره دبیرستان ایجاد شد که هم‌زمان با انقلاب بود. زمانی که انقلاب ۵۷ اتفاق افتاد، سوم‌راهنمایی بودم. آن زمان فضا یک فضای عجیب‌وغریب بود. در مدرسه راهنمایی مهرگان سده اصفهان یک گروه داشتیم که معلمی دلسوز به نام موسوی، معلم تربیتی بود. او به ما جرات و جسارت داد تا بتوانیم در گروه‌های مختلف فعالیت داشته باشیم. یکی از گروه‌ها تهیه روزنامه‌دیواری را به عهده داشت و من بخشی از آن روزنامه را می‌نوشتم و مدیریت می‌کردم. خاطرم است نخستین کتاب‌هایی که خواندم کتاب‌های &quot;[[اگه بابا بمیره]]&quot; و &quot;[[اصیل آباد]]&quot; نوشته‌ [[محمدرضا سرشار]] بود. اصلا از همان زمان بود که وارد حوزه نوشتن و خواندن شدم و هنوز وارد مرحله سرودن نشده بودم. جالب است که آن نشریه دیواری ما در سطح استان اصفهان برگزیده شد و رتبه دوم را کسب کرد. جایزه ما دیدار با امام خمینی(ره) بود.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===حسرت سرودخوانی برای امام (ره)===<br /> یک روز ما را سوار اتوبوس کردند و به حسینیه جماران بردند. در اتوبوس یک نواری گذاشتند که سرود &quot;بهمن خونین جاویدان&quot; را پخش می‌کرد و هنوز هم پخش نشده بود. گفتند شما باید این سرود را حفظ کنید و جلوی امام خمینی(ره) بخوانید. یک گروه سرود تشکیل دادیم و کاملا خودمان را آماده کردیم ولی وقتی به حسینیه جماران رسیدیم گروهی از رزمنده‌ها هم به آن‌جا آمده بودند و ما زیر دست‌وپا گمشدیم. حسرت خواندن آن سرود نزد امام خمینی(ره) را از دست دادیم، ولی خاطره آن سال‌ها در ذهنم باقی مانده‌است.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===اولین زمزمه‌های شعر===<br /> علاقه‌مندی من به شعر تقریبا از اول دبیرستان آغاز شد. به کارهای فنی علاقه‌ داشتم و در هنرستان شهیدرجایی، رشته برق می‌خواندم. عاشق برق‌کشی ساختمان بودم. با این حال فاز فرهنگی در انجمن اسلامی ادامه پیدا کرد و در آن‌جا یک نشریه دیگری را طراحی کردیم که مخاطبان بسیار زیادی داشت. مطالب آن نشریه را من و اصغر فخاری می‌نوشتیم. اولین زمزمه‌های شعرگفتن من از آن‌جا شروع شد که به‌خاطر این که برخی از فرمول‌های دروس فنی را حفظ کنم بدون این که وزن بدانم در ذهنم به آن‌ها وزن می‌دادم. موزون کردن مطالب کم‌کم در ذهنم شکل گرفت.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===شاعر بزرگ آینده===<br /> یک روز به مدرسه رفتم و دیدم یک اطلاعیه‌ای زده‌اند و نوشته‌اند قرار است یک مسابقه شعر به مناسبت &quot;دهه فجر&quot; برگزار‌ شود. آن موقع علاقه‌مندی من به شعر تقریبا شروع شده بود و از بازار یک کتاب شعر با نام &quot;نجوای جنون&quot; اثر [[ساعد باقری]] را خریده بودم. براساس یکی از شعرهای او شعری سرودم و برای آن جشنواره پست کردم. دو روز بعد سر کلاس بودم که مدیر در کلاس را زد و گفت: سعید بیابانکی بیا تلفن با شما کار دارد. واقعیتش ترسیده بودم، چون نمی‌دانستم چه خبر است. یک نفر از پشت تلفن گفت: من [[اصغر حاج‌حیدری]] (خاسته) هستم. من او را می‌شناختم چون در محله ما یک شاعر بسیار خوب بود. گفت: شما چند وقت است که شعر می‌گویید؟ گفتم دو روز است که شعر می‌گویم! گفت شعر بسیار خوبی گفته‌ای. نام پدر و مادرم را پرسید و گفت: امشب به در خانه شما می‌آیم. او در یک مدرسه‌ای سرایدار بود. آقای حاج‌حیدری سر شب با موتور به خانه ما آمد. مادرم گفت: سعید مگر تو شعر می‌گویی؟ آقای حاج‌حیدری جلوی مادرم اصرار داشت که سعید در آینده شاعر بزرگی می‌شود. او از کشف من ذوق کرده بود.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===آغاز شاعری===<br /> من سرودن را از ۱۵سالگی به تشویق اصغر حاج حیدری مستخدم مدرسه‌ خود آغاز کردم و به‌تدریج با ورود به انجمن ادبی سروش و انجمن ادبی صائب اصفهان از محضر استادانی چون [[خسرو احتشامی]] و [[محمد مستقیمی]] بهره بردم و در ۱۳۸۸خورشیدی از دانشگاه اصفهان نشان درجه یک طلایی دریافت کردم.&lt;ref name=&quot;شاعر&quot;/&gt;<br /> <br /> ===شعر٬ بخشی از زندگی‌ام===<br /> نخستین شعرم در سطح مدارس شهر جایزه اول را گرفت و یک کتاب &quot;مثنوی معنوی&quot; به من جایزه دادند. این‌طور شد که شعر برای من اهمیت پیدا کرد. در مراسم اختتامیه آن مسابقه مرا دعوت کردند تا جایزه‌ام را بدهند. برای نخستین‌بار بود که می‌خواستم بروم پشت تریبون شعر بخوانم. تا پیش از آن هیچ‌وقت چنین کاری نکرده بودم. شاعران بزرگی نظیر [[قادر طهماسبی]] (فرید) در آن‌جا نشسته بودند. زمانی که به پشت تریبون رفتم اصلا نمی‌توانستم سرم را بالا بگیرم، چون می‌ترسیدم ولی شعرم را خواندم و پایین آمدم. زمانی که داشتم به پایین می‌آمدم جمعیت یک پارچه مرا تحسین می‌کردند. آن موقع ۱۴ یا ۱۵ سال بیشتر نداشتم و این جایزه برای من جرقه خوبی شد. آقای فرید گفت: شعرهایت را برای ما به [[کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان]] بفرست. از آن زمان به بعد یک ارتباط مکاتبه‌ای بین من و کانون برقرار شد. شعر برایم جدی شد و به انجمن سروش در شهر سده رفت‌وآمد پیدا کردم. در ادامه مرا به‌عنوان یک علاقه‌مند نوجوان به انجمن &quot;صائب اصفهان&quot; معرفی کردند. زمانی که وارد دانشگاه شدم، شعر بخشی از زندگی‌ام شد.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===شعر در کنار تحصیل===<br /> دو دوره به دانشگاه رفتم. دوره نخست در آموزشکده شهید مهاجر اصفهان رشته برق قدرت خواندم و بار دوم در دانشگاه اصفهان در رشته مهندسی کامپیوتر تحصیل کردم. زمانی که در دانشگاه اصفهان بودم شعر برایم بسیار جدی شد و نخستین مجموعه شعرم را سال ۱۳۶۹ با عنوان &quot;[[ردپایی بر برف]]&quot; توسط حوزه هنری منتشر کردم.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===حضور در انجمن سروش===<br /> اساسا چرخه و فرایند شاعری، استاد‌شاگردی است. شما تا زمانی که شاگردی نکنید نمی‌توانید شاعر شوید. حداقل نمی‌توانید شاعر خوبی شوید. در عرصه حرفه‌ای باید حتما استاد داشته باشید و به یک گروه و جریان هنری متصل شوید تا به شما بگویند که در کجاها خوب هستید و در کجاها خوب نیستید. آن موقع در یک شرایطی به‌صورت مرتب به انجمن ادبی &quot;سروش&quot; می‌رفتم که فکر نمی‌کنم در بین شاعران نسل جدید شخصی حاضر باشد چنین کاری را انجام بدهد. خاطرم است که در یکی از زمستان‌ها سوار دوچرخه می‌شدم و یک مسیر طولانی‌ را در برف سپری می‌کردم. شعر یک مغناطیس عجیب‌و‌غریبی داشت که مرا به سمت خود می‌کشید. هر هفته به این انجمن می‌رفتم تا ببینم استادان آن‌جا چه شعر جدیدی می‌خوانند. در انجمن &quot;سروش&quot; هر هفته یک غزل از صائب خوانده می‌شد و روی آن بحث‌وجدل می‌کردند که بسیار آموزنده بود. هر شخصی سروده‌های خود را می‌خواند و مورد نقد قرار می‌گرفت. آن موقع اوایل کارم بود ولی وقتی شع می‌خواندم با تشویق زیادی روبه‌رو می‌شدم.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===همواره منتخب بودم===<br /> وقتی در دانشگاه اصفهان دانشجو بودم، جهاد دانشگاهی کنگره‌ای با عنوان &quot;شعر دانشجویان کشور&quot; را هر سال در یک شهر برگزار می‌کرد. سال نخست آن در شهر شیراز بود و سال‌های بعد در شهرهای کرمان، رشت و گرگان. به هر چهار دوره شعر فرستادم و همواره جزو منتخبان بودم. بسیاری از شاعران امروز نظیر [[عبدالجبار کاکایی]]، [[علی‌رضا قزوه]]، [[بهروز یاسمی]]، [[محمدکاظم کاظمی]]، [[علیرضا سپاهی]]، [[مصطفی محدثی]]، [[محمد رمضانی‌فرخانی]]، [[سیدضیاالدین شفیعی]] و [[یدالله گودرزی]] که سری در سرها دارند از همان کنگره درآمدند.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===همکاری با جهاد دانشگاهی===<br /> ما هم‌زمان در دانشگاه اصفهان هم به خود مجموعه جهاد دانشگاهی وصل می‌شدیم. [[قادر طهماسبی]] از [[کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان]] آمده بود و در دانشگاه اصفهان با جهاد دانشگاهی همکاری می‌کرد و یک انجمنی با نام &quot;کلبه پژوهش ادبی&quot; داشت که هر هفته ۴۰-۳۰ نفر دانشجو مشتاق در آن‌جا جمع می‌شدیم، شعر می‌خواندیم و نقد می‌کردیم. زمانی که آقای طهماسبی رفتند، انجمن کمی پراکنده شد ولی [[محمد مستقیمی]] مدیریت آن جلسات را ادامه دادند.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===شعرخوانی سیاسی در «کمال»===<br /> قرار بود در کتابخانه عمومی امام صادق(ع) اصفهان، انجمن ادبی کمال شکل بگیرد. استاد [[خسرو احتشامی]]، آقای [[محمد مستقیمی]] و چند نفر دیگر آمدند این انجمن را راه انداختند. در روزهای اول ۸-۷ نفر بیشتر به آن‌جا نمی‌آمدند ولی در ادامه انجمن &quot;کمال&quot; تبدیل به یک جمع ۳۰۰-۲۰۰ نفره شد. آنقدر استقبال زیاد شد که کم‌کم روی آن حساس شدند. ضمن این که سنین جوانی به‌هرحال سن عصیان‌گری و طغیان است و جوان‌ها به آن انجمن می‌آمدند و شعرهای تند سیاسی می‌خواندند. کم‌کم کار در انجمن &quot;کمال&quot; بالا گرفت و یک روز که خواستیم به انجمن برویم، دیدیم آن‌جا را تعطیل کرده‌اند. آن موقع آقای هاشمی‌رفسنجانی رئیس‌جمهور کشور بودند و در دوران ریاست جمهوری ایشان فضای فرهنگی سیاسی به شدت بسته‌ بود.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===حمایت حوزه هنری===<br /> چندوقت بعد حوزه هنری در اصفهان تاسیس شد. بچه‌ها گفتند برویم با حوزه هنری صحبت کنیم تا ببینیم آیا ما را حمایت می‌کنند یا نه؟ رفتیم با رئیس حوزه هنری آن‌جا صحبت کردیم و گفتیم انجمن &quot;کمال&quot; را اداره اطلاعات بسته است، آیا شما می‌توانید ما را حمایت می‌کنید؟ در نهایت آن‌ها هم پذیرفتند ولی گفتیم برای شروع مجدد باید یک برنامه بزرگ بگذاریم و برای تولد [[سهراب سپهری]] در اردیبهشت‌ماه برنامه گذاشتیم. خودمان پوستر نوشتیم و تکثیر کردیم. آن روز آنقدر جمعیت آمد که همه در خیابان ایستاده بودند. شاید نزدیک به ۶۰۰-۵۰۰ نفر آمده بودند و کم‌کم ما را در آن‌جا جدی گرفتند. در یکی دو سال، شاعران جوان زیادی کشف کردیم. زمانی که دوران دانشجویی‌ام تمام شد، برای سربازی به تهران رفتم و آن جلسه را تحویل دوستان دیگر دادم.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===محفل فرهنگسرای خاوران===<br /> در سربازی اتفاقات خوشایندی برایم افتاد. در دوران آموزشی سربازی یکی از دوستانم که عضو انجمن &quot;کمال&quot; بود را در خیابان دیدم که شاعر خوبی بود. او به من گفت: فرهنگسرای خاوران تازه افتتاح شده و من خواهش می‌کنم شما بیاید بخش شعر آن‌جا را فعال کنید. گفتم بالاخره یک نفر باید از من بخواهد تا بیایم. گفت: من می‌روم رایزنی می‌کنم تا شما بیایید. بعد او با رئیس فرهنگسرا صحبتکرد و ما محفل ادبی فرهنگسرای خاوران را راه‌انداختیم. سرباز بودم و عصرها به فرهنگسرا می‌رفتم. نخستین‌بار بود که داشتم حقوق می‌گرفتم. در آن‌جا یک کنگره دو روزه با نام &quot;حجم سبز&quot; برای [[سهراب سپهری]] برگزار کردیم که استقبال بسیار خوبی از آن کنگره صورت گرفت. دو جشنواره &quot;شعر مادر&quot; هم برگزار کردیم که آن زمان همه جا پیچیده بود که خاوران پاتوق شعر شده است. بسیاری از دوستانی که امروز شاعر هستند نظیر [[اسماعیل امینی]]، [[بکتاش آبتین]] و [[محسن وطنی]] در آن‌جا رفت‌وآمد داشتند. آنقدر بچه‌های زیادی از آن محفل رشد کردند که نهایت ندارد. سال ۱۳۷۶ زمانی که آقای خاتمی پیروز انتخابات شدند، به شوق اصلاحات، تهران را ترک کردم و محفل فرهنگسرای خاوران را به دوستان دیگر تحویل دادم. پس از من [[عبدالجبار کاکایی]] این کار را ادامه داد.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===کنسرت برای استاد شجریان===<br /> به دعوت مجید زهتاب مدیرکل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در اداره ارشاد اصفهان مشغول به کار شدم. حدود دو سال در سمت مشاور مدیرکل و مدیر روابط عمومی فعالیت کردم. تلاش کردم کارهای بزرگی انجام بدهم و به‌همین‌خاطر در دانشگاه اصفهان برای محمدرضا شجریان کنسرت برگزار کردیم. برای نخستین بار ارکستر ملی ایران به رهبری فرهاد فخرالدینی و خوانندگی شجریان را به فضای باز چهل‌ستون بردیم و کنسرت اجرا شد. اتفاقات خوبی در زمینه‌های موسیقی و سینما شکل گرفت.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===اکران «آدم‌برفی»===<br /> در اداره کل ارشاد اصفهان هر روز با یک چالش و بحران جدید روبه‌رو بودیم. به‌هرحال اصلاحطلبان پیروز شده‌ بودند و اصولگرایان شکست سختی خورده بودند و مدام چوب لای چرخ دولت تازه نفس خاتمی می‌گذاشتند که کم‌وبیش همه می‌دانید. نهادهای امنیتی در اختیار مخالفان دولت بود و این یعنی یک چالش بسیار بزرگ. هم‌زمان با روزی که در تهران اجلاس سران برگزار شد، فیلم &quot;آدم برفی&quot; را برای نخستین بار در سینما قدس اصفهان اکران کردیم که آن موقع هنوز در تهران اکران نشده بود. این کار با مخالفت انصار حزب‌الله روبه‌رو شد، به سینما قدس اصفهان حمله کردند و پرده فیلم را پایین کشیدند. درحالی که همین فیلم بعدها بارها از رسانه ملی پخش شد. این درگیری و چالش‌های سیاسی که به نام دفاع از ارزش‌ها صورت می‌گرفت، سال‌ها در اصفهان ادامه داشت. کارکردن در ارشاد اصفهان سخت بود و من پس از مدتی و بنا به دلایلی از ادامه کار در ارشاد اصفهان جاماندم و از آن‌ مجموعه خار شدم و وارد حوزه کار مهندسی شدم.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===میزبانی «قیصر» در اصفهان===<br /> شعر مرا رها نمی‌کرد. یکی از کارهای خوبی که در ارشاد اصفهان انجام دادیم این بود که هشتمین کنگره &quot;شعر دفاع مقدس&quot; را به اصفهان بردیم و میزبانی کردیم. فکر می‌کنم تنها برنامه کنگره‌ای بود که [[قیصر امین‌پور]] آمد و در آن شعر خواند. در کل برنامه بسیار موفقی بود. هنرمندان اصفهانی نظیر استاد حسن کسایی و استاد شاه‌زیدی هم آمده بودند.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===درس شعر و مهندسی===<br /> مهندسی کامپیوتر خوانده بودم و آن دوره بازار کامپیوتر بسیار رواج داشت. من هم کامپیوتر را در آموزشگاه آموزش می‌دادم و هم به اتفاق دوستانم بخش فروش کامپیوتر راه انداختم. نزدیک ۱۰ سال کار کردیم و عده زیادی را آموزش دادیم. بسیاری از افرادی که آموزش دادیم الان سمت گرفته‌اند. آن سال‌ها کامپیوتر دانستن معادل با مدرک دکترا بود. با این حال شعر را کنار آن کارها ادامه می‌دادم. بعدها به مجموعه شهرداری اصفهان متصل شدم. آن‌ها مرکزی با نام &quot;قلمستان&quot; را راه‌اندازی‌ کردند و بخش &quot;شعر&quot; آن‌جا را به من سپردند. در کنار مهندسی، کار شعر هم انجام می‌دادم، به‌صورتی که دفتر کارم همیشه محل رفت‌وآمد شاعران بود. یک‌بار زنده‌یاد محمدرضا آقاسی آمده بود و همه مشتری‌ها نگاه می‌کردند که آقاسی آن‌جا چه‌کار می‌کند! پس از ۱۰ سال که کار کامپیوتر انجام دادم دوباره به تهران آمدم.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===شعرسرایی در مقیاس ملی!===<br /> می‌خواستم شعر را به صورت جدی‌تر پی بگیرم و در مقیاس ملی دنبال کنم؛ اصفهان برای این کارها کوچک بود. از سوی حوزه هنری تهران دعوت شدم تا بروم با آن‌ها در زمینه سایت همکاری کنم. آن سال‌ها فضای مجازی هنوز این‌قدر غلبه نداشت. برای آن‌ها سایت &quot;ادب فارسی&quot; را راه انداختم. به هر حال به مجموعه حوزه هنری وصل شدم و کم‌کم به رسانه راه پیدا کردم.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===ورود به رادیو و رسانه===<br /> قبل از آمدنم به تهران، بین اصفهان و تهران تردید داشتم. سازمان صداوسیما جشنواره‌ای برای حضرت ابوالفضل (ع) برگزار کرد که [[علی معلم‌دامغانی]] مسئول آن برنامه بود. یک شعر برای این رویداد فرستادم. شعرم جزو برگزیده‌ها اعلام شد و به تهران دعوت شدم. آن زمان آقای ضرغامی رئیس سازمان صداوسیما بودند. زمانی که رفتم جایزه‌ام را بگیرم، آقای خجسته رئیس رادیو، به من گفت: شما چقدر صدای خوبی دارید. آیا می‌خواهید با رادیو همکاری کنید؟ گفتم: من عاشق رادیو هستم. گفت: می‌گویم با شما تماس بگیرند. اصلا فکر نمی‌کردم موضوع جدی باشد ولی سه چهار روز بعد با من تماس گرفتند و گفتند بیایید تا از شما تست گویندگی بگیریم. شوق رسانه داشتم و به جام‌جم رفتم. در آن‌جا یک متنی را جلوی من گذاشتند که در تمام عمرم سخت‌تر از آن متن ندیده بودم ولی همه آن را خواندم. بعد مرا تحسین کردند و گفتند تا به حال ۲۰۰ نفر آمده‌اند ولی حتی یک نفر هم نتوانسته بود این متن را بخواند، عالی است و شما از نظر ما پذیرفته هستید.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===ممنوع‌الکاری===<br /> ابتدا در رادیو فرهنگ برنامه &quot;شبستانه&quot; را اجرا کردم که پایه آن برنامه موسیقی سنتی و ادبیات بود. مدتی که از اجرای آن برنامه گذشت یک اتفاق عجیب برایم افتاد. سال ۱۳۸۸ یک روز یک ماشین دنبالم آمد و با هم به صداوسیما رفتیم ولی آن‌جا گفتند شما ممنوع‌الورود هستید! هیچ‌کس هم پاسخ‌گو نبود که علت ممنوع بودنم را بدانم. با وجود این که شور و شوق داشتم ولی پشت درهای بسته ماندم. حدود پنج سال طول کشید تا دلیل ممنوعیتم را فهمیدم. آن موقع هم‌زمان در تلویزیون هم برنامه‌های مناسبتی شبکه چهار را اجرا می‌کردم. یک نفر به من گفت یک تعدادی از طرف وزارت اطلاعات ممنوع شده‌اند و باید به رئیس‌جمهور نامه بفرستید. زمانی که آقای حسن روحانی در انتخابات سال ۱۳۹۲ پیروز شدند به ایشان نامه دادم و ماجرا را شرح دادم. یک روز وزارت اطلاعات مرا دعوت کرد. در آن جلسه گفتم: مگر من موضعی گرفته‌ام؟ دلیل ممنوع شدنم را به من بگویید تا روشن شوم. آن روز دلیل روشنی به من نگفتند. انگار خودشان هم بر اثر شنیده‌ها یک عده مثل من و [[عبدالجبار کاکایی]]، [[سهیل محمودی]] و [[ساعد باقری]] را ممنوع کرده بودند. این‌ افراد سرمایه‌های رسانه ملی هستند و ممنوع کردن آن‌ها اشتباه است. سال ۹۲ یا ۹۳ مجدد از لیست سیاه خارج شدم و به صداوسیما برگشتم. دوست داشتم این‌بار پر قدرت‌تر برگردم و کارم را با تلویزیون شروع کنم.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===چندصدایی در تلویزیون===<br /> شاید موثرترین برنامه‌ای که به‌طور‌جدی در تلویزیون برای شعر ساخته شد، همین برنامه &quot;نقد شعر&quot; شبکه چهار بود. این برنامه در زمانی که آقای دکتر غلامی مدیر شبکه بود با نام &quot;نقد چهار&quot; طراحی شد و قراربود که هر شب به یک هنر بپردازد. آن‌ها پرداختن به شعر کلاسیک را یکی دو دوره انجام داده بودند ولی آن برنامه چندان دیده نشد، چون شعر کلاسیک تمام مشکلات و جنجال‌هایش فروکش کرده بود و فقط شعر معاصر پر از حرف‌های ناگفته بود. مرا به‌عنوان مجری برنامه دعوت کردند و یک سری حرف‌ها زدیم. گفتم ما باید به جریان‌های مختلف شعر بپردازیم تا هم چندصدایی بودن را نمایندگی کنیم و هم برنامه چالش‌برانگیز شود و مخاطب از دیدن آن لذت ببرد. آن‌ها پیشنهاد مرا پذیرفتند ولی گفتند باید با شیب ملایم به سراغ آن برویم تا همان اول کار با حملات سایت‌ها و روزنامه‌های تندرو مواجه نشویم. محور آن برنامه چالش و بحث و جدل بود. قرار نبود که ما در آن برنامه شعرخوانی کنیم، بلکه می‌خواستیم درباره شعر حرف بزنیم.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===توجه بزرگان ادب معاصر===<br /> خاطرم است که آقای محمدرضا عبدالملکیان به ما پیشنهاد کرد که اولین برنامه را با یک شاعر بزرگ شروع کنیم تا نشان دهیم اندازه برنامه چیست. نظر او روی [[مهدی اخوان‌ثالث]] بود و ما هم برنامه را با این شاعر شروع کردیم. در برنامه بعدی به [[سهراب سپهری]] پرداختیم که با استقبال خوبی روبه‌رو شدیم. تقریبا ۵۵ برنامه روی آنتن بردیم. برخی از برنامه‌ها شاعرمحور بود و ما به شعرهای یک شاعر می‌پرداختیم و برخی از برنامه‌ها قالب‌‌محور بود. تعدادی از برنامه‌ها هم درباره مسایل پیرامون شعر مرتبط بود. طراحی و دعوت از میهمان‌ها برعهده خودم بود.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===خط قرمزهای رسانه===<br /> به مدیر شبکه گفتم در شعر امروز با یک سری اسامی هم‌چون [[احمد شاملو]] و [[فروغ فرخزاد]] مواجه هستیم که حتی بردن نام آن‌ها جزو خط قرمزهاست. این افراد را نمی‌توانیم حذف کنیم. گفتم وزارت ارشاد به کتاب‌های آن‌ها مجوز می‌دهد ولی آوردن اسم آنان در صداوسیما ممنوع است. ابتدا میهمان‌ها شروع کردند از این افراد نام و شاهد مثال آوردند ولی با واکنش روبه‌رو شدیم. کم‌کم دیدند قصد ما پرداختن به تمام جریانات است و قرار نیست شخصی را بزرگ کنیم یا بکوبیم.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===تابوشکنی با فروغ===<br /> رفته‌رفته یک فضایی را ایجاد کردیم و خواستیم تابوشکنی کنیم. تابوشکنی ما این بود که تصمیم گرفتیم برنامه‌ای برای [[فروغ فرخزاد]] بسازیم. آقای غلامی آدم بسیار شجاعی بود و هرگز پشت ما را خالی نکرد. او مجوز این برنامه را صادر کرد و به سراغ آدم‌هایی رفتیم که درباره فروغ فرخزاد صحبت کنند. نقش تهیه‌کننده برنامه آقای کورش انصاری هم بسیار تعیین‌کننده بود. ابتدا با چند نفر ارتباط برقرار کردیم که آن‌ها پیشنهاد ما را نپذیرفتند. به [[شمس لنگرودی]] گفتیم و او [[حافظ موسوی]] را معرفی کرد. حافظ موسوی ابتدا گفت می‌آیم ولی دو شب قبل از اجرا گفت اجازه بدهید که من نباشم چون مدتی است که از این فضاها فاصله گرفته‌ام و دنبال آرامش هستم. ما دوست داشتیم آدم‌های مختلف از طیف‌های مختلف بیایند. در نهایت [[محمدحسین جعفریان]]، [[بهروز یاسمی]] و [[مهرنوش قربانعلی]] آمدند. اولین خبر آن برنامه را خودمان به خبرگزاری فارس دادیم تا کار کند. وقتی خبر نقد و بررسی آثار فروغ فرخزاد در رسانه ملی را منتشر کردند غوغا به پا شد. بسیاری از روزنامه‌ها آن خبر را در روزنامه‌ها کار کردند. فشارهایی زیادی به ما وارد شد ولی برای اولین بار صدای فروغ فرخزاد را در تلویزیون پخش کردیم و کتاب‌های فروغ را به نظرسنجی گذاشتیم. آن شب یک تعداد عجیب وغریبی به ما پیامک زدند. واقعا این برنامه بازتاب بسیار عجیب و غریبی داشت. در برنامه‌های بعدی به [[سیاوش کسرایی]] پرداختیم و صدای او را پخش کردیم. قصد داشتیم که به [[احمد شاملو]] بپردازیم ولی برنامه به پایان رسید و آقای غلامی بزرگ‌ترین حامی ما از شبکه چهار رفت. می‌خواستیم در حوزه شعر و ادبیات یک فضای بازی را ایجاد کنیم. فکر می‌کنم اگر فضای نقد و چالش در حوزه ادبیات باز شود، در حوزه سیاست هم می‌تواند الگو شود. جا دارد که از تهیه‌کننده آن برنامه کوروش انصاری تشکر کنم. او آدم بسیار شجاع و کاربلدی است.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===راه‌اندازی «زمستان»===<br /> با حوزه هنری وارد همکاری شدم. مدتی کارشناس مرکز آفرینش‌های ادبی حوزه بودم و حدود سه چهار سال برنامه &quot;در حلقه رندان&quot; را اجرا‌ کردم. یکی از مهم‌ترین فعالیت‌هایم پس از آمدن به تهران، راه‌اندازی کانون ادبی &quot;زمستان&quot; در جنوب شهر تهران در فرهنگسرای رازی بود. برای این برنامه‌ها از اصفهان به تهران می‌آمدم و برمی‌گشتم. آن زمان هنوز انجمن شعر در تهران رایج نبود و گاهی از شمال شهر تهران هم به آن کانون می‌آمدند. جلسات با سه چهار نفر شروع شد و در ادامه به ۱۵۰-۱۴۰ نفر مخاطب رسید. پس از مدتی من احساس کردم، کارم را انجام داده‌ام و از آن‌جا خارج شدم.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===شعر طنز یا شعر آیینی؟===<br /> مرا بیشتر به‌عنوان شاعر آیینی می‌شناسند. طنز یک شکل متفاوتی از آفرینش هنری است. به‌هرحال همواره یک نیش انتقادی در طنز هست و طنز سیاسی معمولا یک پیکان نقدی به سمت اهل سیاست است و مردم از این شعرها بیشتر لذت می‌برند. احساس‌ می‌کنند شاعر حرف دل‌شان را زدهاست. در مقایسه با سایر شاعران به لحاظ کمی آثار قابل توجهی ندارم ولی به لحاظ مخاطب ممکن است اشعار طنز من ۱۰ برابر اشعار دیگر باشد. زمانی که با محفل &quot;در حلقه رندان&quot; و [[ابوالفضل زرویی نصرآباد]]، [[یوسفعلی میرشکاک]] و [[ناصر فیض]] آشنا شدم کمکم شعر طنز برایم جدی شد و احساس کردم که این زمینه را باید جدی بگیرم. معمولا تمام شاعران آثار هجو و هزل اشعار، غیرقابل چاپ دارند و برای این‌که بتوانند آن اشعار را قابل پخش کنند باید شیب آن را به سمت آثار قابل‌انتشار ملایم کنند که این کار بسیار سختی است. اما بسیاری از شاعران این اصول و ضوابط را نمی‌دادند.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===طنزسرایی بیابانکی===<br /> اوایل طنزهایم را در وبلاگی که با نام &quot;سنگ‌چین&quot; داشتم، منتشر می‌کردم. این وبلاگ به تدریج مخاطبان گسترده‌ای پیداکرد و حداقل روزی ۱۰هزار بازدیدکننده داشت. یک عده مرا تشویق کردند که شعرهای آن وبلاگ را به صورت کتاب منتشر کنم. در زمان دولت آقای محمود احمدی‌نژاد مجموعه شعر طنز &quot;[[هی شعر تر انگیزد]]&quot; را به انتشارات سپیده‌باوران در مشهد دادم تا آن‌ها کتابم را منتشر کنند. جالب است که وقتی این کتاب برای نخستین بار وارد نمایشگاه بین‌المللی کتاب شد، غوغا به پا کرد. نصف بیشتر شعرهای آن کتاب طنز سیاسی بود. پس از انقلاب جزو اولین کتاب‌هایی بود که این‌قدر تندوتیز نقد سیاسی اجتماعی می‌کرد. پس از این‌که مورد استقبال قرار گرفت دیگر اجازه چاپ پیدا نکرد. کتاب &quot;هی شعر تر انگیزد&quot; چندین سال در محاق توقیف باقی ماند تا این که در دولت آقای روحانی مجدد تجدید چاپ شد و درحال‌حاضر فکر می‌کنم چاپ چهارم یا پنجم آن در بازار موجود است.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===علاقه به «[[سنگچین]]»===<br /> خودم هنوز هم &quot;سنگچین&quot; را بیشتر از کتاب‌های دیگر دوست دارم. به دلیل حجم زیادی از شعرهایی که در قالب چهارپاره در کتاب چاپ شده. این کتاب در سال‌هایی که به‌شدت فضای شعر کشور غزل‌زده بود انتشار یافت. چارپاره‌های &quot;سنگچین&quot; که در فضاهای مختلف عاشقانه، بومی، دینی، اجتماعی و فضاهای دیگر شکل گرفته بود برای داوران و مخاطبان تازگی داشت. این اثر نامزد &quot;قلم زرین&quot; هم شد ولی جایزه نگرفت.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===«[[نامه‌های کوفی]]» و کتاب سال===<br /> کتاب &quot;نامه‌های کوفی&quot; نیز قرار بود جایزه &quot;کتاب سال&quot; را ببرد. داوران بعدها به من گفتند در جلسه آخر صورت‌جلسه کردیم که کتاب شما کتاب برگزیده سال است ولی با کمال تعجب یک کتاب دیگری را معرفی کردند. هرگز به این ماجرا اعتراض نکردم ولی معنای این کارها را نمی‌فهمم. احساس می‌کنم در مورد من و امثال من گاهی سیاسی‌کاری شده است. در بین کتاب‌هایم، &quot;سنگچین&quot; و &quot;نامه‌های کوفی&quot;‌ را بیشتر می‌پسندم. بازار هم نسبت به این دو کتاب اقبال بیشتری نشان داده است. کتاب &quot;نامه‌های کوفی&quot; نزدیک به ۱۰هزار نسخه فروش داشته و از کتاب &quot;سنگچین&quot; هم نزدیک به پنج‌هزار نسخه فروش‌ رفته است. اگر روی کتاب &quot;سنگچین&quot; تبلیغات بیشتری صورت می‌گرفت، بهتر هم می‌شد.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===فعالیت در عرصه داستان‌نویسی===<br /> قبل از این که به‌صورت‌جدی وارد عرصه شاعری شوم تک‌وتوک داستان می‌نوشتم. سال‌هایی که تازه دانشجو شده بودم یک سری داستان کوتاه طنز می‌نوشتم که برخی از آن‌ها در مجله جوانان چاپ می‌شد. تعدادی از شبه‌داستان‌هایی که نوشته بودم را بعدها در قالب یک کتابی با نام &quot;[[ضد حالات]]&quot; در انتشارات مروارید منتشرکردم ولی هیچ‌وقت داستان‌نویسی را به‌صورت حرفه‌ای دنبال نکردم. یکجورهایی انگار از نویسندگی به سمت شاعری آمدم. الان هم ممکن است یک‌دفعه رمان بنویسم. مدت کمی در روزنامه جام‌جم ستون‌نویسی می‌کردم ولی با افزایش ممیزی‌ها تصمیم گرفتم که دیگر ننویسم.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===نشان درجه یک طلایی===<br /> زمانی که در دانشگاه اصفهان بودم قرار شد که دانشگاه‌ها برای خودشان آرم و سرود بسازند. از آن‌جایی که دانشجوی دانشگاه اصفهان بودم شعر سرود آن دانشگاه را به من سپردند. یک شعری با نام &quot;باغ پنجم&quot; سرودم و به ستایش این مجموعه فرهنگی، علمی و دانشگاهی پرداختم. آن شعر بعدها آهنگسازی شد و به‌‌عنوان سرود معروف شد. نام &quot;باغ پنجم&quot; روی سردرهای دانشگاه اصفهان کاشی‌کاری شده است. مدتی بعد کلیپ آن را ساختند و درحال‌حاضر بسیاری از مراسم‌ها با پخش این سرود آغاز می‌شود. به‌همین‌خاطر که هم دانشجوی دانشگاه اصفهان بودم و هم چنین شعری سرودم، دانشگاه اصفهان به من نشان درجه یک طلایی داد.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===همکاری با خواننده‌ها===<br /> به دعوت زنده‌یاد استاد [[مشفق کاشانی]] به شورای شعر وزارت ارشاد پیوستم. زمانی که وارد شورا شدم جوان‌ترین عضو بودم که اتفاق بسیار خوشایندی بود. چون زمانی که برای نخستین‌بار در دانشگاه اصفهان در حضور استاد مشفق کاشانی شعر خواندم با استقبال و تحسین بسیار زیادی از طرف او روبه‌رو شدم. زمانی که مرا دعوت به همکاری کردند بسیار خوشحال شدم که قراراست در رکاب استاد باشم. فکر می‌کردم شورای شعر کارهای گسترده‌تری در حوزه شعر انجام می‌دهد ولی بعدها متوجه شدم فقط در حوزه آثار شعری که قرار است به صورت صوتی ضبط شود، فعالیت می‌کند. پیش از آن زمان همکاری مختصری با خواننده‌های موسیقی داشتم ولی هرگز خودم را ترانه‌سرای حرفه‌ای نمی‌دانم. برخی از آثار من را آقایان علیرضا افتخاری، حسام‌الدین سراج، حجت اشرف‌زاده، مجید اخشابی و حمید غلامعلی خوانده‌اند. بهترین آثار مرا آقای افتخاری خوانده است. با این حال ترانه‌سرایی هیچ‌وقت برای من جاذبه نداشته چون بیشتر عرصه فانتزی است. هر از گاهی هم که به من پیشنهاد همکاری می‌دهند، سعی می‌کنم کارم را بسیار خوب انجام بدهم.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ===شعر و ممنوع‌الورود شدن===<br /> در یکی از دانشگاه‌های کشور شعری خواندم که آقای رییس از ترس میزشان مرا تا دوسال به آن دانشگاه ممنوع‌الورود کردند آن شهر به مذاق همه خوش آمد به جز آقای رییس.&lt;ref name=&quot;مصاحبه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.google.com/url?sa=t&amp;source=web&amp;rct=j&amp;url=http://sedeh-ui.blogfa.com/post/355&amp;ved=2ahUKEwi57ovJraz2AhXsSPEDHb9rCo4QFnoECA0QAQ&amp;usg=AOvVaw1OXW3doMZmKWPH_lXo8Jos |عنوان=مصاحبه با سعید بیابانکی}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ===علاقه به ورزش و موسیقی===<br /> جوان‌تر که بودم بسکتبال بازی می‌کردم. به موسیقی هم بسیار علاقه‌مندم؛ هم سنتی هم پاپ. من طرفدار تیم سپاهان هستم. برای سپاهان هم ترانه ساخته‌ام که افتخاری خوانده است و هوادارن سپاهان این ترانه را ازبرند.&lt;ref name=&quot;مصاحبه&quot;/&gt;<br /> <br /> ==زندگی و یادگار==<br /> ===قالب و ویژگی اشعار بیابانکی===<br /> قالب اشعار بیابانکی به سبک فارسی کلاسیک است و همچنین شعرهای طنز بسیاری در میان آثار خود دارد. این شاعر در قالب‌های متفاوت اشعار بسیاری دارد از جمله سنتی، سپید، غزل و چهارپاره اما در میان آن‌ها چارپاره‌های او شهرت بسیاری دارد. وی در چهارپاره‌های خود به مفاهیمی چون عشق، مذهب، مسائل اجتماعی و تاریخی و همچنین زندگی شهدا و احیای فرهنگ‌ها پرداخته است. <br /> همچنین بیشتر اشعار این شاعر خوش‌ذوق و توانمند جنبه مذهبی و طنز دارد. وی درباره شعر طنز بر این باور است که طنز قالب شعری نیست، بلکه شگردی در سرودن شعر است، بسیاری به اشتباه شعر طنز را به‌عنوان یک قالب شعری معرفی می‌کنند ‌درحالی‌که همۀ ما می‌دانیم، قالب‌های شعری به کلاسیک، نو و سپید تقسیم می‌شوند و آنچه که در واقع شعر طنز را از دیگر اشعار متمایز می‌کند، شیوه‌ای است که برای سرودن انتخاب می‌کنیم.&lt;ref name=&quot;شاعر&quot;/&gt;<br /> <br /> ===دیدگاه و اندیشه===<br /> ====طنزپردازی در آثار کهن====<br /> شاعر طنزپرداز باید تا حدودی دارای ویژگی‌های ذاتی چون دقت‌نظر، نکته‌سنجی و... باشد. همچنین دلیل ماندگاری بسیاری از آثار کلاسیک استفاده از طنز است. شاعران بزرگی چون مولانا و حافظ به میزان تاثیرگذاری طنز در کلام آگاهی داشته و از آن به‌خوبی استفاده کرده‌اند. در مثنوی به نمونه‌هایی برمی‌خوریم که به‌شیوۀ طنز بیان شده‌اند. این ویژگی در گلستان سعدی نیز وجود دارد. روش‌های عمده برای ایجاد طنز استفاده از تضادها و تناقض‌ها است؛ به‌طور مثال در این بیت: ز کوی میکده دوشش به دوش می‌بردند/ امام شهر که سجاده می‌کشید به دوش، در کنار هم قرارگرفتن این ۲ تصویر و ایجاد تضاد موجب خلق موقعیت طنز در این شعر شده است.&lt;ref name=&quot;شاعر&quot;/&gt;<br /> <br /> ====طنز در شعر حافظ====<br /> شیوه نگرش حافظ به پیرامونش طنزآمیز است. طنز یک جاهایی شکل می‌گیرد که تضادها و ناسازگاری‌ها با هم جمع شوند. حافظ این‌ها را کنار هم گذاشته است و می‌گوید: &quot;ز کوی میکده دوشش به دوش می‌بردند / امام شهر که سجاده می‌کشید به دوش&quot;. این بیت شعر جمع دو نقیض است. می‌گوید دیشب وضع امام شهر که مظهر پاکی است از همه بدتر بود. زنده‌یاد [[ابوالفضل زرویی‌نصرآبا]]د این شیوه را در طنز امروز استفاده می‌کرد و من تحت‌تاثیر مکتب او به این سمت کشیده شدم و شروع به ذوق‌آزمایی کردم.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شعر آیینی و اجتماع====<br /> من خودم آدم مذهبی هستم. شما نمی‌توانید به چیزی اعتقاد نداشته باشید و بخواهید اثر هنری بیافرینید یا نمی‌شود معتقد باشید و اثر هنری نیافرینید. شعر آیینی بخشی از اعتقادات ماست و حتما از اعتقادات ناشی می‌شود. ولادیمیر مایاکوفسکی می‌گوید: &quot;شعر، سفارش اجتماع به شاعر است&quot;. اجتماع در دوره‌های مختلف چیزهای مختلفی را به شما سفارش می‌دهد. آن‌قدر جو غلبه می‌کند که شما را با خود می‌برد. در دوران جنگ، فضای جنگ ما را با خودش می‌برد. زمانی که جنگ تمام شد دغدغه‌ها چیز دیگری شد و الان شکل دیگری است. به‌نظرم شاعر باید یک جورهایی جامعه را آیینه‌گی کند. شاعری که آیینه‌گی نکند را شاعر نمی‌دانم چون ما در آینده قضاوت می‌شویم.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شعر٬ آینه زمان====<br /> یکی از انتقاداتی که به امثال شاعران بی‌تفاوت نسبت به اجتماع می‌شود همین است. مثلا می‌گویند در فلان مقطع تاریخی مغول به ایران حمله کرده و تعداد زیادی آدم کشته ولی شاعر آن دوره نشسته و برای معشوق شعر سروده است. به‌هرحال این یک انتقادی است که به شاعران بی‌تفاوت وارد است. شاعر و شعر او یک جورهایی آیینه زمان است. وقتی شعر آیینه زمان باشد، آیینه تمام زمان‌ها خواهد بود. همواره سعی کرده‌ام نسبت به جامعه، عواطف و احساسات مردم بی‌تفاوت نباشم. با غم‌های مردم غمگین باشم و با شادی‌های‌شان شاد. اگر کاری از دستم برنیاید سعی می‌کنم حداقل، یاس را به جامعه تزریق نکنم. کار شعر ایجاد امید است وگرنه ناامیدی به اندازه کافی وجود دارد.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====ورودی شعر٬ زندگی است====<br /> برای شاعر باقی‌ماندن باید با مردم زندگی کنید. بخش عمده‌ای از ماجراهای شاعرانه و ورودی‌های شعر از زندگی است. [[نیما یوشیج]] گفته است: &quot;وروی شعر، زندگی است&quot;. شما اگر همان‌گونه که زندگی می‌کنید و باور دارید شعر بگویید زنده می‌مانید و مردم با شعر شما ارتباط برقرار می‌کنند. شعر تنها هنری است که به ماشین تکثیر نیاز ندارد. ماشین تکثیر شعر، مردم هستند. مردم باید شعر را حفظ کنند. مردم چیزی را به دل و حافظه می‌سپارند که از جنس دغدغه‌های عمومی خودشان باشد.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====رونق شعر و شاعری امروز====<br /> معتقدم در چهل سال اخیر که خودم هم محصول همین دوره هستم، شاعران خوب زیادی در این مملکت بروز و ظهور پیدا کرده‌اند. شما اگر بخواهید سراغ سده‌های شعر فارسی بروید، در هر صد سال ممکن است دو سه نفر یا اصلا هیچ شاعری زیست نکرده باشد. مثلا شاعران ما در قرن هشتم چند نفر هستند؟ شما در چهل سال اخیر می‌توانید صد شاعر خوب بشمارید. حالا درست است که ما در دوره کلاسیک با شاعرانی مواجه هستیم که دارای سلوک فردی هستند و با روزگار ما قابل مقایسه نیستند ولی ظهور این همه شاعر و شعر خوب از پدیده‌های امروز است.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====از معایب جهان مجازی====<br /> احساس می‌کنم جهان مجازی، کمی کار را خراب کرده است. برخی از افراد معتقدند فضای مجازی خوب عمل کرده ولی من معتقدم که این‌طور نیست. فضای مجازی یک ابزار انتشار عمومی در اختیار همه قرار داده، درحالی‌که قرار نیست همه شاعر، عکاس و خواننده شوند. من چندان موافق فضای مجازی نیستم. شعر آن‌قدر که در مطبوعات دهه۵۰ به‌صورت جدی حضور داشت، الان حضور ندارد. به هر حال مطبوعات یک سردبیر و مدیرمسئول دارد و هر مطلبی قرار نیست که در نشریه منتشر شود. مطلب ابتدا باید ارزیابی و درجه‌بندی‌ شده و بعد منتشر شود چون مطبوعات برای خودشان یک ارزش و اعتبار قائل هستند. در مطبوعات غربال‌گری اتفاق می‌افتد ولی در فضای مجازی غربال‌گری وجود ندارد. در مطبوعات یک نفر مولف است و یک عده‌ای خواننده، اما در فضای مجازی همه مولف هستند. من اعتقاد دارم آدم‌هایی که از دل جهان مجازی درآمده‌اند صرفا کف روی آب هستند. یعنی چند وقت دیگر هیچ خبری از آن‌ها نخواهد بود.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====تخصص طنزپردازی====<br /> سرودن شعر، عملی کاملاً علمی و پیچیده است؛ بنابراین ما باید به طنز به‌عنوان یک تخصص نگاه کنیم و حداکثر توانمان را برای بهره‌بردن از ظرفیت‌های زبان به کار ببندیم.&lt;ref name=&quot;شاعر&quot;/&gt;<br /> <br /> ====لذت سرودن====<br /> شعر بسیار لذت‌بخش است و زندگی را برای آدم شیرین‌تر می‌کند. من نمی‌دانم چه چیزی در شعر وجود دارد که این‌قدر جذاب است. شاید شعر تنها هنری باشد که به خلوت انسان‌ها راه پیدا می‌کند. من یک شعری را در خانه خودم در اصفهان می‌سرایم و بعد می‌بینم آن شعر تا یکی از روستاهای خراسان هم رفته است. شعر جاهایی می‌رود که خود شاعر هرگز نمی‌رود. شعر پدیده عجیب و غریبی است. شما هر وقت یک شعر تازه‌ای می‌آفریند مثل این است که خداوند یک فرزند تازه‌ای به شما داده است.&lt;ref name=&quot;جندقی&quot;/&gt;<br /> <br /> ====بیت و قافیه در غزل====<br /> غزل بر اساس بیت شکل می‌گیرد. من در غزل به استقلال بیت‌ها معتقدم و این طبیعی است که غزل را قالب مناسبی برای روایت نمی‌دانم. در روایت شما مجبورید بیت‌ها را موقوف‌المعانی کنید که این استقلال بیت‌ها را نفی می‌کند و نقش قافیه را به‌عنوان رنگ مطلب کم‌رنگ می‌کند.&lt;ref name=&quot;خلوت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.google.com/url?sa=t&amp;source=web&amp;rct=j&amp;url=http://oorang89.blogfa.com/post/11&amp;ved=2ahUKEwi57ovJraz2AhXsSPEDHb9rCo4QFnoECCAQAQ&amp;usg=AOvVaw23r5lj1LNrrjCLjtQ45kth |عنوان=در خلوت تنهایی‌ام}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نظم شاعرانه یا شعر؟====<br /> به‌هرحال به‌روز بودن و به زبان امروز شعرگفتن و امروزی به اطراف نگاه‌کردن از ملزومات شعر است. غزل‌هایی که موسوم به پست‌مدرن شده‌اند بیشتر در دنیای مجازی اتفاق‌ افتاده و حاصل توهمات نویسندگان آنهاست، اینگونه غزل‌ها بیشتر نظم‌های شاعرانه هستند تا شعر. آن‌ها غالبا یا گزارش‌اند یا فیلمنامه یا داستان کوتاه که منظوم شده‌اند ولی غزل نیستند. و به اعتقاد من عمر این‌گونه غزل‌ها به اندازه همان چند روز ماندن در یک وبلاگ است.&lt;ref name=&quot;خلوت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====عطیه شاعری====<br /> شاعری فراموش‌کردنی نیست . یک عطیه الهی است. مثل جان که خدا به انسان می‌دهد . فقط خود او هم قادر خواهد بود او را از شاعر بگیرد. قطعا باید خداوند به انسان عنایت کرده باشد. شاعری قابل آموزش نیست. ولی طبع شعر را باید با حضور در انجمن‌های ادبی و تلمذ از استادان تقویت کرد.<br /> <br /> ====نیروی آسمانی یاری‌گر====<br /> معمولا شاعر به همه آثار خود به نسبت‌های مختلف علاقه‌مند است . ولی من به شعرهای مذهبی‌ام بیشتر علاقه دارم . چراکه هنگام سرون آنها بسیار گریسته‌ام .... و یک نیروی آسمانی در شکل‌گرفتن آن‌ها به یاری‌ام آمده‌اند.&lt;ref name=&quot;مصاحبه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شعرهای آزاردهنده====<br /> از خواندن بعضی شعرها در بعضی جاها پشیمان شده‌ام. بعضی جاها مناسب‌خوانی نکرده‌ام و این برایم گاهی آزار‌دهنده بوده است.&lt;ref name=&quot;مصاحبه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شعر و تحصیل====<br /> شعر با رشته تحصیلی ارتباطی ندارد. بسیار هستند که دکترای ادبیات دارند و یک بیت شعر هم تابه‌حال نگفته‌اند . وخیلی‌ها هم هستند که سواد خواندن ونوشتن ندارند و شاعران توانایی هستند.&lt;ref name=&quot;مصاحبه&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شعر آیینی====<br /> شعر آیینی باید ما را با معارف اهل بیت آشنا کند. اگر شعری ظواهر کسی را توصیف کرد، شامل شعر آیینی نمی‌شود. چرا که فضیلتی برای معصومین نیست و متاسفانه شعر آیینی امروز به سمت توصیف‌های تغزلی رفته است. شعر آیینی باید به سمت معرفت رود. صرف توصیف ظاهری که مخصوص معشوق در غزل فارسی است، در این شعر جایی ندارد. شعر آیینی قالب خاصی ندارد و حتی می‌تواند در قالب شعر محاوره بگنجد. اما چون ما با فضایی معنوی مواجه هستیم، هرچقدر ظرف و مضمون به هم نزدیک‌تر باشد، پذیرش آن از سوی مخاطب راحت‌تر است. به‌نظر من هرچقدر شعر در این حوزه، کلاسیک‌تر باشد، مقبول‌تر است. توصیف شعر آیینی با زبان مردم کوچه بازار به‌نظر من کمی بی‌سلیقه‌گی است.&lt;ref name=&quot;ریتمیک&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.google.com/url?sa=t&amp;source=web&amp;rct=j&amp;url=https://tarna.ir/News/792/%25D8%25B3%25D8%25B9%25DB%258C%25D8%25AF-%25D8%25A8%25DB%258C%25D8%25A7%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2586%25DA%25A9%25DB%258C-%25D8%25B1%25DB%258C%25D8%25AA%25D9%2585%25DB%258C%25DA%25A9-%25DA%25A9%25D8%25B1%25D8%25AF%25D9%2586-%25D8%25B4%25D8%25B9%25D8%25B1-%25D8%25A2%25DB%258C%25DB%258C%25D9%2586%25DB%258C-%25D9%2586%25D8%25A7%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25B3%25D8%25AA-%25D8%25A7%25D8%25B3%25D8%25AA-%25D9%2588-%25D8%25A8%25D8%25A7%25DB%258C%25D8%25AF-%25D8%25A8%25D8%25A7-%25D8%25A2%25D9%2586-%25D9%2585%25D9%2582%25D8%25A7%25D8%25A8%25D9%2584%25D9%2587-%25D8%25B4%25D9%2588%25D8%25AF---&amp;ved=2ahUKEwiQk-ysrqz2AhWGm6QKHbRxDZY4ChAWegQIBhAB&amp;usg=AOvVaw1VFpSmvlT4UUihdxSA_Q5W |عنوان=سعید بیابانکی:-ریتمیک کردن شعر آیینی نادرست است و باید با آن مقابله شود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====ریتم شعر آیینی====<br /> گذاشتن ملودی درست روی شعر آیینی هیچ ایرادی ندارد. برخی از ملودی‌های وابسته به موسیقی اصیل ایرانی خوب است. اما ترانه‌ای که برای یک موسیقی شاد نگاشته می‌شود با شعر آیینی بسیار متفاوت است. گذاشتن شعر آیینی بر روی یک ملودی مثلا پاپ ناموزون و حتی زشت است و باید با آن مقابله شود.&lt;ref name=&quot;ریتمیک&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.google.com/url?sa=t&amp;source=web&amp;rct=j&amp;url=https://tarna.ir/News/792/%25D8%25B3%25D8%25B9%25DB%258C%25D8%25AF-%25D8%25A8%25DB%258C%25D8%25A7%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2586%25DA%25A9%25DB%258C-%25D8%25B1%25DB%258C%25D8%25AA%25D9%2585%25DB%258C%25DA%25A9-%25DA%25A9%25D8%25B1%25D8%25AF%25D9%2586-%25D8%25B4%25D8%25B9%25D8%25B1-%25D8%25A2%25DB%258C%25DB%258C%25D9%2586%25DB%258C-%25D9%2586%25D8%25A7%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25B3%25D8%25AA-%25D8%25A7%25D8%25B3%25D8%25AA-%25D9%2588-%25D8%25A8%25D8%25A7%25DB%258C%25D8%25AF-%25D8%25A8%25D8%25A7-%25D8%25A2%25D9%2586-%25D9%2585%25D9%2582%25D8%25A7%25D8%25A8%25D9%2584%25D9%2587-%25D8%25B4%25D9%2588%25D8%25AF---&amp;ved=2ahUKEwiQk-ysrqz2AhWGm6QKHbRxDZY4ChAWegQIBhAB&amp;usg=AOvVaw1VFpSmvlT4UUihdxSA_Q5W |عنوان=سعید بیابانکی:-ریتمیک کردن شعر آیینی نادرست است و باید با آن مقابله شود }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====شعر٬ رسانه ملی====<br /> در کشور ما به رادیو و تلویزیون رسانه ملی اطلاق می‌شود اما من معتقدم که در کشور ما رسانه ملی شعر است. به‌خاطر اینکه شعر از دیرباز اولاً حافظ زبان ما و ثانیاً حافظ فرهنگ ما بوده است. بسیاری از اتفاقاتِ تاریخی فلسفی، دینی و اجتماعی و گنجینه‌های فرهنگی به‌واسطه‌ شعر به ما رسیده و به نظر من، نثر و متن بعد از شعر قراردارد.اینکه چگونه می‌شود شعر را ترویج داد و این رسانه ملی را پاسداشت، فقط کار دولت‌ها نیست و چه بسا اصلاً گاهی وقت‌ها دولت‌ها دخالت نکنند هم بهتر است. به یاد دارم سال‌ها پیش برای جشنواره شعر فجر خدمت دکتر [[محمدرضا شفیعی کدکنی]] رفتیم و در آنجا دوست عزیزی از همکاران دولتی جشنواره از ایشان پرسید: چه کاری انجام دهیم که برای شعر خوب باشد و شعر را پاس بداریم؟ ایشان فرمودند برای شعر اگر هیچ‌کاری نکنید بهترین کار را انجام دادید! منظورش این بود که دولت کاری انجام ندهد! این‌که بخش خصوصی و خود مردم حافظ و پاسدار شعر هستند و این هنر و رسانه ملی را ترویج می‌کنند بسیار بسیار ارزشمند است.&lt;ref name=&quot;پاس&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mehrnews.com/news/4661858/%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%87%DB%8C%DA%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%DA%A9%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |عنوان=دولت برای پاسداشت شعر فارسی هیچ کاری نکند بهتر است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====شعر «قیصر» و جامعیت انقلاب اسلامی====<br /> ما جامه و ردای انقلاب را اگر بخواهیم بر تن یک نفر بپوشانیم، کسی را پیدا نمی‌کنیم، که این جامعیت را داشته باشد. با تبلیغات هم نمی‌شود کسی را در طراز ارزش‌های حقیقی انقلاب به‌صورت الگو و خاص به‌شمارآورد. شاعری می‌تواند این ویژگی را داشته باشد که در جامعه و دانشگاه نامش آورده شود. بااین‌حال اگر بخواهم در این ۴۰ سال یک نفر را نام ببرم او [[قیصر امین‌پور]] است و این به‌دلیل تکثر قالب‌های اوست. دلیل دیگر نیز موضوعات مختلف شعرهای اوست.&lt;ref name=&quot;علت&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://shirintanz.ir/%d8%b3%d8%b9%db%8c%d8%af-%d8%a8%db%8c%d8%a7%d8%a8%d8%a7%d9%86%da%a9%db%8c-%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d8%b9%d9%84%d8%aa-%d9%86%d8%b4%d8%b1-%d8%b4%d8%b9%d8%b1%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%b7%d9%86/ |عنوان=سعید بیابانکی درباره علت نشر شعرهای طنز در فضای مجازی توسط مردم می گوید}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====توجه به شعر پس از انقلاب====<br /> بخشی از مأموریت رشته ادبیات٬ بررسی شعر دوران پس از انقلاب است. باید دانشگاه به این مورد بپردازد. اما دلیل نپرداختن به آن را بنده نگاه کلاسیک به شعر می‌دانم. امروز مشاهده می‌کنیم که، ادبیات دانشگاه از [[پروین اعتصامی]] فراتر نیامده است. و عصر حاضر را نمی‌شناسند و حتی آن را قبول هم ندارند. آدم‌های کلاسیک ادبیات انقلاب را نمی‌خوانند. اما جاهایی که استاد دانشگاه به‌صورت شخصی دغدغه‌مند است، پرداخت می‌شود. درمجموع پرداخت به این موضوع در حد انتظار نیست. البته یادآور می‌شوم این ارتباطی به انقلاب ندارد، چون شعر معاصر را اغلب اعضای هیات‌علمی دانشگاه‌ها قبول ندارند.&lt;ref name=&quot;علت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====مسیر ادبیات انقلاب اسلامی====<br /> مسیر روبه‌رشد ادبیات انقلاب با شروع دفاع مقدس، از مسیر طبیعی خود خارج شد. عظمت دفاع مقدس بخش زیادی از ادبیات انقلاب را مصادره کرد. اگر جنگی در ایران اتفاق نمی‌افتاد، مسیر ادبیات انقلاب نیز تغییر نمی‌کرد. اما اکنون بلافاصله پس از بیان ادبیات انقلاب باید وارد ادبیات جنگ شویم.&lt;ref name=&quot;علت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====فراموشی آرمان‌های انقلاب====<br /> شعرا انسان‌های آرمان‌گرایی هستند. شعارهای هر انقلابی بر اساس ایده‌آل‌ها است. انقلاب ایران نیز همین‌گونه بود. مردم می‌خواستند به یک فرهنگی نه بگویند و فرهنگی را به وجود بیاورند. دلایل نه گفتن به فرهنگ قبلی که مشخص است، اما برخی از مسائل فرهنگ جدید ممکن است درگذر زمان به وجود آمده باشد و شاید محقق نشده باشد. برخی کلمات از ادبیات سیاسی حذف‌ شده‌اند. مانند کلمه مستضعف. شما دقت کنید که این کلمه کلیدواژه امام خمینی (ره) بود. اما اکنون این کلمه بنا به دلایلی که بسیاری از ما چرایی آن را می‌دانیم، حذف‌ شده. این‌یک نمونه کوچکی از فراموشی تعمدی ارزش‌ها و آرمان‌های انقلاب خمینی است.&lt;ref name=&quot;علت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شاعران٬ شاعران انقلاب نیستند====<br /> این روند طبیعی انقلاب‌های مردمی است. عنایت بفرمایید؛ خیلی از گروه‌های سیاسی که به‌زعم خود در شکل‌گیری انقلاب نقش داشتند، با پیروزی انقلاب حذف شدند. در شعر نیز این اتفاق افتاد. شاعر نمی‌تواند دروغ بگوید. یعنی شاعر حرفی می‌خواست بیان کند، که دیگر نبود و به‌مرور اشتیاق به آن نیز کاسته شد. سال ۷۶ برخی خط‌کشی‌های سیاسی در این زمینه اتفاق افتاد که اوضاع را بدتر کرد. در سال ۸۸ نیز شکافی دیگر ایجاد شد. که باعث شد شاعران دیگر شاعر انقلاب نباشند، بلکه شاعر یک جناح سیاسی باشند.&lt;ref name=&quot;علت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====طنز خنثی نمی‌نویسم!====<br /> بخشی از اشعار من آیینی است که در مجموعه «[[جامه‌دران]]» منتشر شده و بخش دیگر طنز است. البته طنز کار اصلی من نبوده و همیشه تلاش کردم طنزهای خنثی ننویسم. به اعتقاد من طنز، امر به معروف و نهی از منکر، در لباس هنری است. طنز جمع کردن تضادها و تناقض‌ها است؛ مثلا اگر یک پیرمرد، لباس جوان بیست‌ساله را بپوشد، موقعیتی کمیک ایجاد می کند.&lt;ref name=&quot;طنز&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://shirintanz.ir/%d8%a8%db%8c%d8%a7%d8%a8%d8%a7%d9%86%da%a9%db%8c-%d8%b7%d9%86%d8%b2%d8%8c-%d8%a7%d9%85%d8%b1-%d8%a8%d9%87-%d9%85%d8%b9%d8%b1%d9%88%d9%81-%d9%88-%d9%86%d9%87%db%8c-%d8%a7%d8%b2-%d9%85%d9%86%da%a9/ |عنوان=بیابانکی : طنز، امر به معروف و نهی از منکر در لباس هنری است}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====طنز٬ کاریکاتور شعر====<br /> طنز در حوزه کلام و شعر، مانند کاریکاتور است. در میان شعرای ما حافظ بزرگترین طنزپرداز فارسی است که ما او را غزل‌سرا می‌دانیم. به‌طورمثال آنگاه که می‌گوید «به می سجاده رنگین کن گرت پیر مغان گوید» یعنی ما را در وضعیتی متناقض قرار می‌دهد؛ چراکه سجاده مظهر پاکی است و نمی‌توانیم آن را با می رنگین کنیم. همچنین مثنوی مولانا از مایه‌های طنز برخوردار است؛ مولانا داستانی طنزآمیز ارائه می‌دهد و نتیجه‌ای فلسفی، الهی و تربیتی می‌گیرد. به‌همین‌دلیل او اقبال جهانی یافته است. شاعران موفق از قدرت نفوذ طنز استفاده کرده‌اند و به‌نظرم استاد همه آنها حافظ است.&lt;ref name=&quot;طنز&quot;/&gt;<br /> <br /> ====فضای سیاسی باز برای طنز====<br /> طنز، شوخی‌کردن و به‌چالش‌کشیدن خط قرمزها به شیوهای است که نه شاعر و نه سوژه هیچکدام آسیب نبینند. در نتیجه طنزپردازی، کار دشوار و پیچیده‌ای است. اما نبودش باعث افسرده‌شدن اجتماع و افزایش بی‌اخلاقی‌ها می‌شود؛ طنزپرداز همواره باید موی دماغ خطاکاران در کشور که تصمیمات بزرگ و غلط می‌گیرند، شوند. خوشبختانه درحال‌حاضر فضای سیاسی به مدد رسانه‌های اجتماعی بازتر شده و امکان بیان نقد و طنز فراهم‌ است. بارها شده که دوستان ما در حضور بزرگان مملکت شعر طنز خواندند و از آن استقبال شده است.&lt;ref name=&quot;طنز&quot;/&gt;<br /> <br /> ====نقش رسانه‌ای شعر====<br /> شکل شعر تغییر کرده. شعر زمان به‌تنهایی رسانه بود. خیلی اوقات در اختیار قدرت‌ها قرار داشت. به‌تدریج شعر از دربار خارج می‌شود و از دوره عراقی شعر وارد جامعه می‌شود و شاعران رسانه مردم می‌شوند. دوره‌ای بوده که شعر به هیچ‌کدام از این دو نپرداخته است. زمانی که شعر میان مردم وارد می‌شود به دلیل گسترش امکاناتی مانند صنعت چاپ، مطبوعات و اینترنت نقش رسانه‌ای خود را از دست می‌دهد. در دهه اول انقلاب شعر رسانه مؤثری بود و رسانه انقلاب تلقی می‌شد. اما اکنون این‌طور نیست. اثر اجتماعی شعرها به‌تدریج کاهش یافت اما استثناهایی در این اواخر بوده. شعرهای آیینی ازاین‌دست بوده‌اند. اما نمی‌شود این نوع اشعار را به نام شعر انقلاب شناخت.&lt;ref name=&quot;علت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====شعر تفننی====<br /> رسانه ملی در زمینه تبلیغ شعر خوب عمل‌ نکرده. رسانه ملی بیشتر شعربازی و شعرسازی را گسترش داده، نگاهش به شعر تفننی است. اما تا قبل از این شعر خود رسانه بوده اما اکنون مجبور است سوار رسانه‌های دیگر شود. درواقع شعر خودش زور ندارد.&lt;ref name=&quot;علت&quot;/&gt;<br /> <br /> ====هنر پولساز!====<br /> به‌جز شعر مابقی هنرها مانند سینما، تئاتر، مجسمه‌سازی و… پول‌ساز شده‌اند. این پول‌ساز نبودن یعنی اصالت خود را حفظ کرده است. شما با پول می‌توانید سینما بسازید اما شعر را نمی‌توانید تولید کنید زیرا شعر از درون پاک شاعر تراوش می‌کند.&lt;ref name=&quot;علت&quot;/&gt;<br /> <br /> <br /> ===بیابانکی از نگاه دیگران===<br /> ====[[علی موسوی گرمارودی]] در مورد چهارپاره‌های بیابانکی چنین گفته است:====<br /> چهارپاره‌های سعید بیابانکی از چهارپاره‌های شاعران دهه چهل و پنجاه بهتر است.&lt;ref name=&quot;شاعر&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[هاشم کرونی]] درمورد آثار بیابانکی بر این باور است:====<br /> در آثار بیابانکی کشش درونی، افسوس و دریغ وجود دارد و از ویژگی‌های جالب آن درآمیختن زندگی باهم است. شهرت سعید بیابانکی به‌علت سروده‌های دلنشین مذهبی او و قابلیت‌های فراوان تکنیکی و زبان اشعار او است.&lt;ref name=&quot;شاعر&quot;/&gt;<br /> <br /> ====[[مرتضی امیری اسفندقه]]، شاعر و منتقد در خصوص اشعار سعید بیابانکی معتقد است:====<br /> اشعار بیابانکی قاچاق نیست و التماس نمی‌کند تا از مرز رد شود. ما با شاعری رند و باهوش مواجه‌ایم که از خط قرمز عبور کرده است. با اینکه این مجموعه شعر مربوط به گذشته است اما اشاراتی به امروز هم دارد. از دیگر ویژگی‌های شعر بیابانکی، صداقت است؛ شعر آن چیزی است که مردم می‌دانند اما به زبانی شیرین و دلنشین گفته می‌شود. شعر بیابانکی ساده، صریح، صادقانه و بی‌نقاب است. گاهی اوقات شاعران قافیه‌های دشواری در شعر می‌گنجانند و قافیه‌ها دوست ندارند صدای آوازشان شنیده شود اما سعید بیابانکی، در این مجموعه از این قافیه‌ها استفاده کرده و جیغ‌شان را درآورده است. اشعار بیابانکی چون اشعار طنز [[عمران صلاحی]] خنده‌هایی از سر درد است. من افتخار دارم که یکی از شاگردان بیابانکی باشم.&lt;ref name=&quot;طنز&quot;/&gt;<br /> <br /> ===دیگران از نگاه بیابانکی===<br /> ====نظر سعید بیابانکی درخصوص ویژگی‌های شعر [[قیصر امین‌پور]]====<br /> به اعتقاد من یک خصلت خود شعر و یک خصلت هم خود شاعر دارد. ما ایرانی‌ها انگار شعر را با خود شاعر تجمیع می‌کنیم. قیصر درواقع یک بخش زیادی از باورهای انقلابی و باورهای دینی را به نسل امروز ارائه کرد. فی‌الواقع کار برجسته او در شعر این بود که پیچیدگی‌ها را ساده کرد و یک مقدار شعر عمیق به ما ارائه‌ داد. برخلاف گروهی از شاعران که سادگی را پیچیده می‌کنند و یک شعر عمیق به ما ارائه می‌دهند، قیصر اینگونه نبود.<br /> <br /> به اعتقاد من شعر قیصر منشور رنگینی از باورهای دینی و باورهای انقلابی است که به زبان ساده ارائه شده است. شعر قیصر را می‌توان اینگونه تعریف کرد که آیینه تمام‌نمای شعر عصر انقلاب است؛ یعنی اگر بخواهیم چهل سال پس از انقلاب یک نماینده پیدا کنیم که شعرش ویژگی چهار دهه را داشته باشد٬ قیصر است. به اعتقاد خیلی‌ها شعر سفارش اجتماع به شاعر است، نه کس دیگری و شعر قیصر امین‌پور این ویژگی را داشت که از مردم و جامعه سفارش می‌گرفت. چه در زمان جنگ، چه پس از جنگ و در دوران سازندگی.<br /> <br /> امین‌پور هم رباعی دارد، هم غزل، هم قصیده، هم چهارپاره، هم ترانه و شعر نیمایی. یعنی در ۸ قالب پرکاربرد شعر فارسی و مضامین مختلف شعر می‌سرود. شعر او هم دینی، هم انقلابی، هم عاشقانه و هم عاطفی است. اگر این‌ها را درهم ضرب کنیم، یک دایره گسترده می‌شود. به نظر من مخاطبان گسترده شعر قیصر هم از همین‌جا ناشی می‌شوند. یک بخشی هم به شخصیت ایشان برمی‌گردد. قیصر صرفا یک شاعر صاحب‌ذوق نبود، بلکه صاحب‌فضل بود. کسی بود که در شعر امروز یک مرجع ادبی به حساب می‌آمد. به‌هرحال کسی که در دانشگاه شاگردی [[محمدرضا شفیعی کدکنی]] را کرده باشد، قطعا آدم عمیقی است مشروط بر اینکه خودش هم تلاش کرده باشد.<br /> <br /> قیصر هم روی شعر گذشته ما، هم روی شعر امروز و هم روی شعر جهان تسلط داشت. این خیلی جالب است. کمتر شاعری را می‌توان پیداکرد که اینگونه باشد. این آدم‌ها محدود و معدود هستند. او بسیار مهربان بود، وقتی استاد دانشگاه هم شد شاگردانش تعریف می‌کنند تنها استادی که می‌آمد با ما در سلف می‌نشست، با ما در آن سینی‌های معمولی غذا می‌خورد و در آن لیوان‌های پلاستیکی با ما چای می‌خورد، قیصر امین‌پور بود. همه این‌ها وی را محبوب کرده بود. به نظر من شعر قیصر امین‌پور بخشی از محبوبیتش بود و شخصیتش هم بخش دیگر. این دو با هم جمع شدند و این شخصیت بی‌نظیر شکل گرفت. چندین‌بار خدمت وی رسیده بودم و خیلی او را دوست‌ داشتم.<br /> <br /> همین الان از نسل امروز بپرسید بسیاری از شعرهای قیصر در حافظه‌ها رسوخ کرده است، این بسیار مهم است. چه شعر نیمایی‌اش، چه غزلش فرقی نمی‌کند. چه دو بیتی و رباعی و چیزهای دیگر. ولی آخرین سنگری که به نظرم قیصر در شعر فتح کرد، ترانه‌سرایی بود. آلبوم نیلوفرانه که آقای افتخاری تقریبا اوایل دهه ۷۰ منتشر کرد و ساخته استاد عباس خوشدل است؛ هنوز هم یکی از پرمخاطبترین آلبوم‌های پس از انقلاب است. این آلبوم به امام زمان (عج) تقدیم شده و به‌نظرم بسیار درخشید. شاید می‌توان گفت تنها آلبومی است که می‌توان آن را پس از انقلاب به‌عنوان یک مجموعه کامل انتخاب کرد. چه از لحاظ موسیقی، چه به لحاظ شعر. قطعا بخش زیادی از توفیق این آلبوم شعر است.<br /> <br /> شعر یک بخش مخاطب عام و یک بخش مخاطب خاص دارد. مخاطب عام شعرهای ساده‌تر را و مخاطب خاص شعرهای عمیق‌تر را می‌پذیرد. مخاطب خاص در شعر بیشتر دنبال المان‌های ادبی می‌گردد. قیصر خیلی شبیه شعرش بود.&lt;ref name=&quot;قیصر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.news/fa/news/6302104/%D9%82%DB%8C%D8%B5%D8%B1-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%BE%D9%88%D8%B1-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%85%DB%8C%D9%82-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%AF |عنوان=قیصر امین پور شعری عمیق به ما ارائه داد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ==آثار و کتابشناسی==<br /> * '''[[ردپایی بر برف]]'''، انتشارات حوزه هنری٬ ۱۳۶۹<br /> * '''[[نیمی از خورشید]]'''، انتشارات همسایه٬ ۱۳۷۶<br /> * '''[[نه ترنجی، نه اناری]]'''، انتشارات نقش مانا٬ ۱۳۸۲<br /> * '''[[نامه‌های کوفی]]'''، انتشارات سوره مهر<br /> * '''[[یلدا]]'''، انتشارات سوره مهر<br /> * '''[[هی شعر تر انگیزد]]'''، مجموعه شعر طنز، انتشارات سپیده‌باوران<br /> * '''[[سکته ملیح]]'''، انتشارات شهرستان ادب<br /> * '''[[چقدر پنجره]]'''، گزیده غزل انتشارات شهرستان ادب<br /> * '''[[جامه‌دران]]'''، انتشارات فصل پنجم<br /> * '''[[لبخندهای مستند]]'''، نثرهای کوتاه طنز، انتشارات سوره مهر<br /> * '''[[سنگچین]]'''٬ انتشارات سوره مهر<br /> <br /> ===جوایز===<br /> {{بلی}} برنده جایزه کتاب فصل بابت کتاب [[سنگچین]].<br /> <br /> {{بلی}} برگزیده سومین جشنواره شعر فجر - بخش عرصه شعر امروز انقلاب اسلامی.<br /> <br /> ===فعالیت‌های اجرایی===<br /> از جمله فعالیت‌های اجرایی بیابانکی می‌توان به مدیر روابط عمومی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان و همچنین دبیر جشنواره شعر و داستان جوان سوره، عضو شورای عالی شعر صداوسیما و عضو شورای سیاست‌گذاری جشنواره شعر فجر و عضو شورای شعر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اشاره کرد.&lt;ref name=&quot;شاعر&quot;/&gt;<br /> <br /> ===نگاهی به برخی آثار===<br /> ====کتاب «[[نیمی از خورشید اتفاق افتاد]]»====<br /> بیابانکی درخصوص این اثر خود می گوید: این اثر را انتشارات همسایه منتشر کرد. کتاب با کمال تعجب، بسیار خوب دیده شد. استاد [[حسین آهی]] برنامه‌ای در تلویزیون داشت و من کتابم را برای برنامه او ارسال کردم و هر هفته منتظر بودم تا ببینم به کتاب من توجه می‌شود یا نه؟ یک روز گفت: این هفته از شاعری جوان، کتابی به دست من رسیده که اوقات خوشی را برایم رقم زده است. اصلا فکر نمی‌کردم که می‌خواهد نام مرا بگوید. یک‌دفعه کتاب &quot;نیمی از خورشید&quot; را جلوی دوربین نشان داد. آن موقع مردم زیاد تلویزیون تماشا می‌کردند و تلویزیون رسانه مسلط بود و همه در اصفهان آن برنامه را دیده بودند. <br /> وی همچنین در‌خصوص دلایل توجه به این اثر گفت: از کتاب استقبال شد چون انگار یک تنفس هوای تازه‌ بود. یک بخش از کتاب شامل شعرهای عاشورایی با فضا و رویکردی تازه بود. آن موقع هنوز شعر عاشورایی، مذهبی و آیینی این‌همه فراگیر نشده بود. بخش دیگر آن شعرهای عاشقانه بود که آن زمان خیلی به آن توجه نمی‌شد، چون هنوز فضای جنگ در کشور غالب بود. سرمایه‌گذار کتاب &quot;نیمی از خورشید&quot; خودم بود و با فروشی که کتاب داشت سود کردم. نقدهای خوبی بر کتاب نوشته شد.&lt;ref name=&quot;شاعر&quot;/&gt;<br /> <br /> ====کتاب صوتی «‌[[نامه‌های کوفی]]»====<br /> این کتاب مجموعه‌ای از اشعار آیینی و عاشورایی و چند شعر غیرآیینی است، بیابانکی در این کتاب جلوه‌ دیگری از توانمندی خود را در سرودن شعر به نمایش می‌گذارد. این مجموعه شعر با صدای خود سراینده آن در سه فصل «خیزرانی»، «سیاه و سفید» و «نامه‌های کوفی» تقسیم‌بندی شده است. فصل نخست آن خیزرانی شامل هفت شعر مذهبی و فصل دوم سیاه و سفید شامل ۲۷ غزل و چهارپاره عاشقانه و اجتماعی است و فصل پایانی نامه‌های کوفی شامل ۲۵ نامه کوفی است.&lt;ref name=&quot;شاعر&quot;/&gt;<br /> <br /> ====مجموعه شعر «[[جامه‌دران]]»====<br /> مجموعه اشعارِ آیینیِ «جامه‌دران» منتخبی از غزلیات، مثنوی‌ها و چهارپاره‌های آئینی بیابانکی را شامل می‌شود که در سال‌های اخیر سروده شده است.<br /> این کتاب حاوی ۳۵ شعر سعید بیابانکی با موضوعات مذهبی از جمله انتظار، مدح و منقبت معصومین(ع) است. پیش از این برخی از این شعرها به صورت پراکنده در کتاب‌های  «[[نیمی از خورشید]]» ، «[[نه ترنجی٬ نه اناری]]»، «[[سنگچین]]» و نیز در مطبوعات و دنیای مجازی منتشر شده بوده  ولی در کتاب «جامه‌دران» به‌طور یکجا منتشر شده است.<br /> <br /> از عناوین این مجموعه شعر می‌توان به «درنگ» ، «علی»، «خوشه‌پروین»، «دو بیت اشک» ، «زیارت»، «کوه»، «اسب‌های بی‌رکاب»، «نیمی از خورشید» ، «عصر عاشورا»، «سپیدار» ، «مشرق فردا»، «عصر عاشورا» ، «ای گنج نوشدارو» و…  اشاره کرد.<br /> قالب اشعار کلاسیک است. اما بیشتر اشعار را غزل تشکیل می‌دهند، ۲ مثنوی و ۳ چهارپاره هم در این مجموعه آمده‌اند. اما به‌هرحال شعری در قالب شعر نو در این کتاب نیامده است.<br /> <br /> شاعر این مجموعه سعی کرده خود را میان دو طیف مخاطب قرار دهد؛ اول مخاطبی که پایگاهش حسینیه‌ها و هیئت‌ها هستند و دوم مخاطبی که به شیوه‌ای خاص و روشنفکرانه به مقوله آیین و دین و در شعر می‌نگرد. بیابانکی در اشعار آیینی‌اش میان این دو طیف مخاطب راه می‌رود و به‌خاطر‌همین در سرایش اشعارش نمی‌تواند کاملا دست‌به‌دامن هر کدام از این گروه‌ها شود. او از این به بعد برای خارج شدن از این قالب هیجانی در شعرش کار سختی را پیشرو دارد.&lt;ref name=&quot;جامه&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= http://siolishe.blogfa.com/post/385 |عنوان=معرفی کتاب جامه دران/سعید بیابانکی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ====مجموعه شعر طنز «[[هی شعر تر انگیزد]]»====<br /> موضوع اشعار طنز این کتاب، غالبا سیاسی و اجتماعی است و شامل ۵۰ قطعه شعر طنز می‌شود. اشعار این کتاب در قالب‌های کلاسیک چون مثنوی، غزل، چهارپاره و رباعی سروده شده‌اند و نگاهی انتقادی به موضوعات اجتماعی و سیاسی دارند.&lt;ref name=&quot;هی&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://rayabook.net/?option=com_hikashop&amp;ctrl=product&amp;task=show&amp;cid=11678 |عنوان=هی شعر تر انگیزد}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این کتاب اولین مجموعه شعر سعید بیابانکی در حوزه طنز محسوب می‌شود. او در این مجموعه برای سرودن شعر از مضامین اجتماعی، سیاسی و انتقادی بهره برده و همه این مضامین را با نگاهی طنز در شعر گنجانده است. برخی از اشعار این مجموعه کارهای مشترکی هستند که بیابانکی با همکاریِ [[جواد زهتاب]] آن‌ها را سروده است، ازاین‌رو می‌توان در این اشعار دو سلیقه متفاوت که با هم تلفیق شده و به یک سلیقه مشترک رسیده را دید. عنوان کتاب «هی شعر تر انگیزد» نام یکی از اشعار مجموعه نیز می‌باشد و با کمی دست‌کاری از مصرع حافظ '''کی شعر تر انگیزد خاطر که حزین باشد''' انتخاب شده است. بیابانکی مقصودش از آوردن این مصرع، زدودن اندوه‌ها و حزن‌ها از خاطر مخاطب است و تلاش می‌کند، جای این حزن‌ها، شادی و نشاط را به زندگی مخاطبش وارد نماید. او برای سرودن شعرهای این مجموعه، گاهی بنابه‌ضرورت وزن، قافیه و یا معنی، از اسامی چهره‌های مشهور کشور که شامل بازیگران، ورزشکاران و دیگر افراد مطرح می‌شود، استفاده نموده است. این خلاقیت او، مجموعه شعر حاضر را به مجموعه‌ای دوست‌داشتنی تبدیل کرده که می‌توان چندین و چند بار آن را خواند.&lt;ref name=&quot;تر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.ketabane.org/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%87%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2%D8%AF-%D8%B3%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C/ |عنوان=کتاب هی شعر تر انگیزد سعید بیابانکی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بیابانکی خود درمورد این اثرش گفته است: در مجموعه «هی شعر ترانگیزد» تلاش کردم تناقض‌ها و تضادها را در مسائل گوناگون آشکار کنم که طبیعتا کار خیلی سختی است. طنز چون راه رفتن روی لبه تیغ است. طنزپرداز باید از خط قرمز عبور کند، ولی قرمز نشود.<br /> <br /> زمانی که این کتاب چاپ شد مسائل مختلفی پیرامون آن به وجود آمد و در نمایشگاه کتاب رونمایی شد؛ بعد از رسیدن مجموعه به نمایشگاه، کتاب هنوز خیس بود و چسب‌هایش خشک نشده بود، به همین دلیل کتاب را بر روی زمین پهن کردند تا خشک شود و نادانسته این امر تبلیغی برای کتاب شد و تقریبا تمام نسخه‌های کتاب به فروش رفت.<br /> بیابانکی با بیان اینکه یکی از اشعار کتاب معروف شده؛ چرا که حدود ده سال پیش در دیدار رهبر انقلاب خوانده است، این شعر چند نسخه دارد؛ یک نسخه چاپ شده، یک نسخه را من خواندم و یک نسخه در دفترم است که برخی ابیاتش را خود حذف کرده‌ام.<br /> وی کتاب «هی شعر ترانگیزد» را، که به چاپ چهارم رسیده، اثری خط‌شکن دانست که به شاعران بعد از انقلاب جرأت سرودن شعر طنز درباره مسائل سیاسی داد.<br /> بیابانکی درخصوص انتخاب نام کتاب گفت: شعر، استفاده حداکثری از زبان است. من چند عنوان برای کتاب انتخاب کردم و از چند تن از شعرا نظرسنجی کردم و این عنوان برگزیده شد. چند شعر از این مجموعه به صورت مشترک با [[جواد زهتاب]] سروده شد؛ دوستی که ذهنی نزدیک به هم داریم.<br /> برخی شوخی‌های کتاب به مسائل روز می‌پردازد که ممکن است در حال حاضر با استقبال روبه‌رو شود اما در آینده کمتر بدان توجه‌ شود و این از نقاط ضعف کتاب به اعتراف خودم است.&lt;ref name=&quot;طنز&quot;/&gt;<br /> <br /> =====بخشی از این اثر=====<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:#DB7093}}<br /> {{ب|'''''زشت است این که گیره‌سر از چین بیاوریم'''''|'''''کبریت‌های بی‌خطر از چین بیاوریم'''}}<br /> {{ب|'''''آورده‌ایم هر چه شما فکر می‌کنید'''''|'''''چیزی نمانده شعر تر از چین بیاوریم'''}}<br /> {{ب|'''''هر چند توی کشور ایران زیاد هست'''''|'''''ما می‌رویم گورخر از چین بیاوریم'''}}<br /> {{ب|'''''آورده‌ایم ما نمک از ساحل غنا'''''|'''''پس واجب است نیشکر از چین بیاوریم'''}}<br /> {{ب|'''''هی نیش می‌زنند و عسل هم نمی‌دهند'''''|'''''زنبورهای کارگر از چین بیاوریم؟'''}}<br /> {{ب|'''''خواننده‌ها چه قدر زمخت‌اند و بدصدا'''''|'''''من هم موافقم قمر از چین بیاوریم'''}}<br /> {{ب|'''''حالا که خوشگلان همه رقاص گشته‌اند'''''|'''''پس واجب‌ است شافنر از چین بیاوریم'''}}<br /> {{ب|'''''خشکیده است، پس بدهیمش به روسیه'''''|'''''دریای خوشگل خزر از چین بیاوریم'''}}<br /> {{ب|'''''تا آن که جمعیت دوبرابر شود سریع'''''|'''''باید که دختر و پسر از چین بیاوریم'''}}<br /> {{ب|'''''حالا که نیست کار بُزان پای کوفتن'''''|'''''ما می‌رویم گاو نر از چین بیاوریم'''}}<br /> {{ب|'''''یک روز اگر که مردم ایران غنی شوند'''''|'''''باید گدا و دربه‌در از چین بیاوریم'''}}<br /> {{ب|'''''«گویند سرّ عشق مگویید و مشنوید»'''''|'''''ما می‌رویم لال‌وکر از چین بیاوریم'''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> ====مجموعه شعر طنز «[[سکته ملیح]]»====<br /> سعید بیابانکی درباره این کتاب گفته است: کتاب «سکته ملیح» در بین آثار طنز من دارای زبان، فضا و سبک و سیاق خاصی است که این اثر را از دو اثر گذشته متمایز می‌کند، به‌طوری‌که شاید در آثار قبلی ردپایی از دیگران نیز به چشم می‌خورد، ولی در این اثر زبان و فضا به‌گونه‌ای است که کسانی که با من و آثار من در حوزه‌های دیگر آشنا هستند، با خواندن این اثر متوجه می‌شوند که این اثر سروده بیابانکی است و از این لحاظ این اثر داری امضاء است. این کتاب دارای دو بخش شعرهای بلند و کوتاه است که شعرهای بلند با نام «ترقه‌ها» و شعرهای کوتاه با نام «جرقه‌ها» در این کتاب آمده است و در مجموع ۵۰ شعر را شامل می‌شود. این کتاب دارای مضانین سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و مباحث اخلاقی است که از این لحاظ اثری متنوع است و دایره وسیعی از مخاطبان را شامل می‌شود.&lt;ref name=&quot;سکته&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ibna.ir/fa/naghli/199211/%D8%B3%DA%A9%D8%AA%D9%87-%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%AD-%D8%B3%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8|عنوان=«سکته ملیح» سعید بیابانکی در نمایشگاه کتاب}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> =====بخشی از اثر=====<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:darkgreen}}<br /> {{ب|'''شاعری از شدت شیرین‌زبانی سکته کرد'''|'''تاجری در حجره از شوق گرانی سکته کرد'''}}<br /> {{ب|'''او که بردندش سر شب، شاعری مشهور بود'''|'''نصف شب گفتند: بیمار روانی سکته‌ کرد'''}}<br /> {{ب|'''فیلم را قیچی به دستان از سر و از ته زدند'''|'''دختری بدبخت با کفش کتانی سکته کرد'''}}<br /> {{ب|'''دید آمار فروش سیدی «عصار» را'''|'''ناگهان بانگی برآمد «اصفهانی» سکته کرد'''}}<br /> {{ب|'''شعر نافهمان برایش بس که سوت‌وکف زدند'''|'''شاعر بیچاره در اوج جوانی سکته کرد'''}}<br /> {{ب|'''پنج ساعت شعرهای دیگران را گوش داد'''|'''دلبر ما، صاف، وقت شعرخوانی سکته کرد'''}}<br /> {{ب|'''در میادین جهان بس که مادر مرده باخت'''|'''تا به او دادند جام قهرمانی سکته کرد'''}}<br /> {{ب|'''خطِ اول – دومِ این جام را بیچاره خورد'''|'''چون مهاجم بود، در خط میانی سکته کرد'''}}<br /> {{ب|'''بیست سالی انجمن رفت او، ولی شاعر نشد'''|'''تا به او گفتند «مولانای ثانی» سکته کرد'''}}<br /> {{ب|'''گیر یک امضای کوچک بود استخدام من'''|'''نوبتم بود و رئیس بایگانی سکته کرد'''}}<br /> {{ب|'''بعد مرگم کاش بنویسند با فونت درشت:'''|'''شاعری از شدت شیرین‌زبانی سکته کرد'''}} <br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:darkcyan}}<br /> {{ب|'''میان خاک، سر از آسمان درآوردیم'''|'''چقدر قمری بی‌آشیان درآوردیم'''}}<br /> {{ب|'''وجب‌وجب تن این خاک مرده را گشتیم'''|'''چقدر خاطرۀ نیمه‌جان درآوردیم'''}}<br /> {{ب|'''چقدر چفیه و پوتین و مهر و انگشتر'''|'''چقدر خاطرۀ نیمه‌جان درآوردیم'''}}<br /> {{ب|'''لبان سوخته‌ات را شبانه از دل خاک'''|'''درست موسم خرماپزان درآوردیم'''}}<br /> {{ب|'''به زیر خاک به خاکستری رضا بودیم'''|'''عجیب بود که آتشفشان درآوردیم'''}}<br /> {{ب|'''به حیرتیم که ای خاک پیر بابرکت'''|'''چقدر از دل سنگت جوان درآوردیم'''}}<br /> {{ب|'''چقدر خیره به دنبال ارغوان گشتیم'''|'''ز خاک تیره ولی استخوان درآوردیم'''}}<br /> {{ب|'''شما حماسه سرودید و ما به نام شما'''|'''فقط ترانه سرودیم، نان درآوردیم'''}}<br /> {{ب|'''برای اینکه بگوییم با شما بودیم'''|'''چقدر از خودمان داستان درآوردیم'''}}<br /> {{ب|'''به بازی‌اش نگرفتند و ما چه بازی‌ها'''|'''برای این سر بی‌خانمان درآوردیم'''}}<br /> {{ب|'''و آب‌های جهان تا از آسیاب افتاد'''|'''قلم‌به‌دست شدیم و زبان درآوردیم'''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> این شاعر و منتقد ادبی در فروردین ۱۳۹۹خورشیدی و همزمان با شیوع بیماری کرونا سروده‌ای از خود را به مدافعان سلامت و جامعه پزشکی تقدیم کرد. (۲) متن این شعر به شرح زیر است:<br /> <br /> {{شعر|نستعلیق|سبک=color:darkorange}}<br /> {{ب|'''باغ سپیدپوش که بسیاری و کمی'''|'''<br /> بر برگ‌برگ خاطر من لطف شبنمی'''}}<br /> {{ب|'''با هر نفس، بهار مرا تازه می‌کنی'''|'''<br /> تقویم سبزِ خاطره در شادی و غمی'''}}<br /> {{ب|'''سال جدید را به تو تحویل می‌دهیم'''|'''<br /> ای یارِ مهربان که بهارِ مُجَسّمی'''}}<br /> {{ب|'''تا در بهشت خانه‌ خود زندگی کنم'''|'''<br /> خاموش و بردبار، میان جهنّمی'''}}<br /> {{ب|'''دادی به جان میهن من خون تازه‌ای'''|'''<br /> سبز سپید پوشی و همرنگ پرچمی'''}}<br /> {{ب|'''از پا نمی‌نشینی و قد خَم نمی‌کنی'''|'''<br /> چون سرو، استواری و چون کوه، محکمی'''}}<br /> {{ب|'''ما خانه مانده‌ایم و تو شمشیر می‌زنی'''|'''<br /> یعنی شهید زنده خطّ مقدّمی'''}}<br /> {{ب|'''بعد از خدا سلامت ایران به دست توست'''|'''<br /> آه ای دمی که همدم عیسی ابن مریمی'''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> ==پانویس==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%82_%D8%A2%D8%A8%DB%8C&diff=47286 2022-06-19T11:08:45Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> |عنوان = اتاق آبی<br /> |تصویر = <br /> |اندازه تصویر = 200px<br /> |زیرنویس تصویر = <br /> |نویسنده = [[سهراب سپهری]]<br /> |تصویرگر = <br /> |طراح جلد = <br /> |زبان = <br /> |مجموعه =<br /> |موضوع = <br /> |سبک = <br /> |ناشر = <br /> |ناشر فارسی =<br /> |محل انتشارات = <br /> |تاریخ نشر = <br /> |تاریخ نشر فارسی=<br /> |محل ناشر فارسی =<br /> |نوع رسانه = <br /> |صفحه = <br /> |شابک =<br /> |پس از = <br /> |پیش از = <br /> }}<br /> '''اتاق آبی''' اثری از [[سهراب سپهری]] است. این کتاب برای اولین بار بعد از مرگ سهراب، با ویراستاری «پیروز سیار» در سال ۱۳۶۹ به چاپ رسید.&lt;ref name=&quot;اطاق&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://fa.wikipedia.org/wiki/|عنوان=اطاق آبی}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> <br /> بر خلاف [[هشت کتاب]] که مجموعه اشعار سهراب سپهری است، «اتاق آبی» به نثر نگاشته شده‌است و شامل مطالبی دربارهٔ خاطرات و برداشت‌های فیلسوفانه او از دوران کودکی‌اش می‌باشد.&lt;ref name=&quot;اطاق&quot;/&gt; سهراب در کتاب اتاق آبی به بیان خاطرات خود از دوران مدرسه پرداخته است. معروف ترین داستان این کتاب داستان معلم نقاشی سهراب است که در کشیدن سم اسب دچار مشکل میشود!. در ادامه داستان سهراب به روایت ماجرای بین خود و استاد نقاشی اش میپردازد و از ارزش و نوع هنر و فرهنگ ایرانی سخن میگوید.&lt;ref name=&quot;خرید&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://serajbookshop.com/book/literature/otagh-abi/|عنوان=خرید کتاب اتاق آبی اثر سهراب سپهری}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ==دربارهٔ سهراب==<br /> [[سهراب سپهری]] از نام‌آوران ادب و هنر معاصر ایران، شاعر، نویسنده و نقاش طبیعت‌گرای معاصر است. او را «شاعر طبیعت» نیز لقب داده‌اند. در ۱۵مهر۱۳۰۷ در کاشان به دنیا آمد. پدربزرگش، «میرزا نصرالله خان سپهری» نخستین رئیس تلگراف‌خانه کاشان بود. پدرش، «اسدالله» و مادرش، «ماه‌جبین» نام داشتند که هر دو اهل هنر و شعر بودند.<br /> سال‌های کودکی سپهری در کاشان سپری شد. سپهری دههٔ اول و دوم زندگی خود را با علم و هنر به‌سر آورد. دههٔ سوم زندگی‌اش را به تجربه‌اندوزی و سفر و دههٔ چهارم را بیشتر در سفرهای دراز گذراند. در این دوره بود که بارها و بارها به‌ ژاپن‌، فرانسه‌، ایتالیا، هندوستان‌، آمریکا و بسیاری دیگر از کشورهای شرق و غرب سفر کرد.<br /> او در مرداد ۱۳۳۶ از راه زمینی به کشورهای اروپایی سفر کرد و به پاریس و لندن رفت. ضمناً در مدرسهٔ هنرهای زیبای پاریس در رشتهٔ لیتوگرافی نام‌نویسی کرد.<br /> در دورانی که به اتفاق «حسین زنده‌رودی» در پاریس بود بورس تحصیلی‌اش قطع شد و برای تأمین مخارج و ماندن بیشتر در فرانسه و ادامهٔ نقاشی، مجبور به کار شد و برای پاک کردن شیشهٔ آپارتمان‌ها، گاهی از ساختمان‌های بیست طبقه آویزان می‌شد.<br /> <br /> زبان شعری سهراب در برخی اشعارش ساده و بی‌آلایش و در برخی دیگر آمیخته با مضامین و مفاهیم عرفانی و فلسفی و همراه با نمادهایی است که محصول سفرها و آشنایی او با آیین‌های بودایی، برهمایی، اندیشه‌های کریشنامورتی، عارف معروف معاصر هندی، و نیز اندیشهٔ عرفای بزرگ ایرانی و اسلامی است. جز این، سهراب با ادبیات اروپایی نیز آشنایی داشت و ترجمه‌هایی چند نیز از او باقی مانده است. زندگی سهراب سپهری، پس از ۵۲ سال در اردیبهشت۱۳۵۹ با بیماری سرطان به‌پایان رسید.<br /> در این میان آشنایی و رفاقت سهراب با ستون‌های بزرگ ادب فارسی و بیش‌ از همه نیما یوشیج و فروغ فرخ‌زاد نشان‌دهندهٔ کشش و ذوق ادبیِ اوست‌. سپهری با همهٔ بزرگان شعری ایران ایام خود دوستی داشت‌ و درعین‌حال استقلال خود را حفظ می‌کرد. در هیچ‌یک از صفحات زندگی او نمونه‌ای از تنش و بحران مشهود نیست. راه سپهری راه هنر است و در این راه سکوت را بر هر چیزی ترجیح می‌دهد. بهترین شاهد این مدعا انتشار آرام و تدریجی آثارش است‌. سپهری آثار خود را در فضایی آرام و در ساکن‌ترین و بی‌جنجال‌ترین بخش‌های دهه ۳۰تا۴۰ به‌دست چاپ سپرد و پس از سال۱۳۴۵ تا مدت‌های مدیدی شعر نگفت‌. در هیچ‌یک از زندگی‌‌نامه‌های موجود از علت این موضوع سخن به‌میان نیامده است که چرا سهراب از سال۱۳۴۵ تا لحظه‌ای که پای از هستی بیرون کشید؛ یعنی سال۱۳۵۹، فقط ۱۴ قطعه شعر سرود...او انقلاب سال۱۳۵۷ را به چشم خود دیده، شاید یکی از دلایل انزواطلبی سپهری در پیچ‌وخم نوسانات تاریخی زمانش نهفته باشد.<br /> انتشار دو شعر بلند «صدای پای آب» و «مسافر» و نیز مجموعه‌شعر «حجم سبز» از افتخارات این شاعر بلندآوازه است.&lt;ref name=&quot;ویکی ادبیات&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=<br /> http://wikiadabiat.net/index.php/%D8%B3%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%A8_%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1%DB%8C|عنوان=سهراب سپهری ویکی ادبیات}}&lt;/ref&gt;<br /> ==برای کسانی که کتاب را نخوانده‌اند==<br /> ===آغاز با یک داستانک جذّاب دربارهٔ کتاب===<br /> <br /> ===یک بند در معرفی خلاصهٔ کتاب (بدون رجوع به اطلاعات شناسنامه‌ای)===<br /> <br /> ===گزارشی از شخصیت حاضر در کتاب داستان- گزارشی از شعرهای مهم در کتاب شعر- گزارشی از فصل‌های کتاب پژوهش===<br /> <br /> ===دلیل شهرت===<br /> <br /> ===تقدیم‌شده به===<br /> ===مقدمه‌نویس یا یادداشت‌نویس===<br /> <br /> ===چرا باید این کتاب را خواند===<br /> <br /> ==برای کسانی که کتاب را خوانده‌اند== <br /> ===داستانک‌ها===<br /> ====مجوز====<br /> ====نشر و تغییر نام====<br /> ====جوایز====<br /> ====جلسات نقد و بررسی====<br /> ====اهدا====<br /> ====بازتاب در توئیت‌ها و نوشته‌های مجازی====<br /> ====اشاره به کتاب در کلام افراد مشهور====<br /> ====تقریظ و مقدمه‌هایی بر کتاب====<br /> ====هوادری====<br /> ==== استحال و اقتباس====<br /> ===سال‌شمار کتاب===<br /> ===خلاصهٔ مفصل‌تر کتاب در حد دو بند===<br /> <br /> <br /> [[پرونده:Sohrabsepehri.jpg|180px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;'''خالق اتاق آبی'''&lt;/center&gt;]]<br /> ===محل نوشته شدن در کتاب (در صورت مهم بودن این امر)===<br /> ===داستان انتشار کتاب (اوّلین بار در کجا و چگونه بوده است؟!)===<br /> ===سبک کتاب===<br /> ===پیشینهٔ کتاب===<br /> ===پیرنگ===<br /> ===شخصیت‌پردازی===<br /> ===ویژگی‌های مهم کتاب===<br /> ===الهام از شخصیت‌ها===<br /> ====شخصیت‌های اصلی====<br /> ====شخصیت‌های فرعی====<br /> <br /> ===گزارشی از فروش کتاب===<br /> ===گزارشی از ترجمه به زبان‌های دیگر===<br /> ===اتفاقات سیاسی یا اجتماعی مرتبط با کتاب و جریان‌سازی‌های کتاب===<br /> ===نشست‌های خبرساز دربارهٔ کتاب===<br /> ===اظهارنظرها===<br /> ====نقدهای مثبت====<br /> ====نقدهای منفی====<br /> ====اظهارنظر اهالی ادبیات و روشنفکران====<br /> ====نظرات داوری در مراسم‌های گوناگون====<br /> ====اظهارنظر دیگر شخصیت‌ها====<br /> ====نظر خود نویسنده دربارهٔ کتاب====<br /> ====تأثیرپذیرفته از====<br /> ====تأثیرگذاشته بر====<br /> ====گزارشی از اقتباس‌های هنری انجام‌گرفته در کتاب====<br /> ====فهرست امکان نام‌گذاری‌شده از روی نام کتاب====<br /> ====جمله‌های ماندگار کتاب====<br /> ====جوایز کتاب====<br /> <br /> ==مشخصات کتاب‌شناختی==<br /> ===تعداد صفحات، دفعات چاپ، جمع کل تیراز و ناشرانی که اثر را چاپ کرده‌اند===<br /> ===طراحی جلد و تصویرسازی===<br /> ===تغییرات طرح جلد در چاپ‌های مختلف===<br /> <br /> ==منبع‌شناسی (پایان‌نامه و مقاله نوشته شده دربارهٔ کتاب)==<br /> <br /> ==نوا، نما و نگاه==<br /> ===تصویر از صفحات کتاب===<br /> ===صدای نویسنده===<br /> ===تصویرهای ساخته‌شده دربارهٔ کتاب (فیلم و مستند)===<br /> ===طرحی از یکی از صحنه‌های کتاب===<br /> <br /> ==جستارهای وابسته==<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> ==پیوند به بیرون==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A2%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF&diff=47225 2022-06-14T04:30:30Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = جلال آل‌احمد<br /> |تصویر = Jalal002.jpg <br /> |توضیح تصویر = پیوسته می‌نوشت&lt;ref&gt;{{پک|دانشور|۱۳۹۰|ک= غروب جلال|ص=۷-۸}}&lt;/ref&gt; <br /> |نام اصلی = سیدجلال آل‌احمد<br /> |زمینه فعالیت = داستان، جستار، مستندنویسی، ترجمه<br /> |ملیت = <br /> |تاریخ تولد = ۰۲ آذر ۱۳۰۲&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.isna.ir/news/8309-04399/%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D9%8A-%D8%B0%D9%83%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%84-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B3%D9%8A%D9%85%D9%8A%D9%86‏|عنوان =تاریخ دقیق زادروز جلال}}&lt;/ref&gt;<br /> |محل تولد = تهران<br /> |والدین = سیداحمد طالقانی و خانم دانایی<br /> |تاریخ مرگ = ۱۸شهریور۱۳۴۸&lt;ref&gt;{{پک|دانشور|۱۳۹۰|ک= غروب جلال|ص=۲۳}}&lt;/ref&gt; <br /> |محل مرگ = اسالمِ گیلان<br /> |علت مرگ = ایست قلبی<br /> |محل زندگی = تهران<br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = شهرری، مسجد فیروزآبادی<br /> |در زمان حکومت =<br /> |اتفاقات مهم =[[روزگار جلال آل‌احمد]]<br /> |نام دیگر =<br /> |لقب = جلال آل‌قلم&lt;ref name= ''جلال آل‌قلم''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=8018|عنوان =تعبیر سید علی خامنه‌ای درباره جلال آل‌احمد}}&lt;/ref&gt;<br /> |بنیانگذار = [[کانون نویسندگان ایران]]&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.bbc.com/persian/iran/2012/01/120130_l44_tudeh_party_writers_association|عنوان =دربارهٔ کانون نویسندگان ایران}}&lt;/ref&gt;<br /> |پیشه =<br /> |سال‌های نویسندگی =از ۱۳۲۳ تا ۱۳۴۸&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://article.tebyan.net/11017/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%84-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4-|عنوان =خودزندگی‌نامهٔ جلال آل‌احمد}}&lt;/ref&gt;<br /> |سبک نوشتاری = واقع‌گرایی&lt;ref name=''جوادی یگانه''&gt;{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =جوادی یگانه | نام =محمدرضا | نام خانوادگی۲ = مهدی‌پور | نام۲ = فرشاد | عنوان =روش‌شناسی جلال آل‌احمد | ژورنال = پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران| مکان = | دوره = ۳| شماره =۱ | سال =۱۳۹۲ | تاریخ بازبینی = ۱بهمن۱۳۹۷}}<br /> &lt;/ref&gt;<br /> |کتاب‌ها = ''[[غرب‌زدگی]]''، ''[[مدیر مدرسه]]''، ''[[خسی در میقات]]'' و...<br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها =<br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص = <br /> |فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = [[جلال به‌روایت اسالم]] {{سخ}} [[نویسنده بودن]] [[جلال آل‌احمد (فیلم مستند)]]<br /> |همسر = [[سیمین دانشور]] (۱۳۲۹تا۱۳۴۸)<br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان =نداشت<br /> |تحصیلات = ''ادبیات فارسی'' (کارشناسی) {{سخ}} ''ادبیات فارسی'' (دکتری ناتمام)&lt;ref name=''نظر افشار''&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک=یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۱۶۱}}&lt;/ref&gt; <br /> |دانشگاه = ''دانشگاه خوارزمی'' (دانشسرای عالی) {{سخ}} ''دانشگاه تهران''<br /> |حوزه = ''علمیه نجف'' (ناتمام)&lt;ref&gt;{{پک|کائینی|۱۳۹۲|ک= دو برادر|ص=۱۰۶}}&lt;/ref&gt;<br /> |شاگرد =<br /> |استاد = <br /> |علت شهرت =<br /> |تأثیرگذاشته بر =<br /> |تأثیرپذیرفته از =<br /> |وب‌گاه = <br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = [[جایزه ادبی جلال آل‌احمد| جایزهٔ ادبی جلال آل‌احمد]]<br /> |گفتاورد = <br /> |امضا = Jalal-e Al-e-Ahmad signature.png<br /> }}<br /> <br /> [[پرونده:Jalal_Al-e-Ahmad01_(0).jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال در دوران تحصیل در دبیرستان]]<br /> [[پرونده:jalal8.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال در جوانی کنار ایوان مدائن]]<br /> [[پرونده:jalal7.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال جوان در کنار سیمینش]]<br /> ‌[[پرونده:Pedar jalal.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آیت‌الله سیداحمد حسینی طالقانی پدر زنده‌یاد جلال آل‌احمد کنار فرزندش حجت‌الاسلام سیدمحمدتقی طالقانی و نواده‌اش حجت‌الاسلام سیدعلی آل‌احمد]]<br /> <br /> [[پرونده:Jalal Al-e-Ahmad010 (0).jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال آل‌احمد درحال گفت‌وگو با چند تن از دانشجویان دانشگاه تبریز]]<br /> [[پرونده:Jalal Al-e-Ahmad019 (0).jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال در کنار [[نیما یوشیج]]، [[علی‌اصغر خبره‌زاده]] و برخی دوستانش در دوران پس از انشعاب از حزب توده]]<br /> [[پرونده:jalal14.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال آل‌احمد کنار پروفسور هانس استراشر در حاشیه یکی از ایرانگردی‌های خویش]]<br /> [[پرونده:jalal Alahmad01.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال در خانهٔ پدری]]<br /> <br /> <br /> '''سید جلال آل‌احمد''' روشن‌فکر، داستان‌نویس، منتقد ادبی و هنری، روزنامه‌نگار، فعال سیاسی، مستندنگار، جستارنویس، مترجم، معلم و نیز مدرس دانشگاه بود. <br /> <br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> <br /> از نگاه اهالی ادبیات، آل‌احمد از نویسندگان مؤثر و جریان‌ساز ادبیات معاصر بود. نثر و نظر آل‌احمد بحث‌های پردامنه‌ای بین روشن‌فکران و نویسندگان ایجاد کرده است. به همین خاطر، دیدگاه‌های آل‌احمد و سبک نویسندگی وی، موافقان و مخالفان بسیاری داشت. بخشی از این دیدگاه‌های متنوع دربارۀ وی در کتاب ''[[یادنامۀ جلال آل‌احمد]]'' بازتاب داده شده است؛ در «[[این گفت‌ و سخن‌ها]]» هم «مبلغ نویسندگی لومپنیسم» نامیده شده است، هم «آذرخشی در دل تاریکی». <br /> <br /> آل‌احمد در خانواده‌ای پر جمعیت و پس از تولد هفت دختر به‌دنیا آمد. پدر وی [آیت‌الله] سیداحمد طالقانی از مجتهدان زمانه بود و با [آیت‌الله] [[سید محمود طالقانی]] پیوند خویشاوندی داشت. پدر آل‌احمد با اصلاحات دورۀ پهلوی اوّل بر سر مهر نبود. به‌همین‌دلیل در دستگاه اداری‌ وقت وارد نشد و به تعبیر آل‌احمد ترجیح داد «آقای محل» باقی بماند. چنین شخصیتی راضی نبود فرزندش جز علوم حوزوی بخواند. او انتظار داشت که جلال وارد بازار کار شود، ولی آل‌احمد دور از چشم پدر به تحصیل پرداخت و از آموزش‌های مدارس جدید بهره برد. در مدرسه شبانه دیپلم گرفت و بعد از [[دانشسرای عالی]] فارغ‌التحصیل شد.&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''/&gt; با آنکه می‌توانست دکترای ادبیات فارسی از [[دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران]] دریافت کند،&lt;ref name=''نظر افشار''/&gt; تحصیلات عالیه را رها کرد و به حیطه ادبیات خلاقه رو آورد. سال‌ها معلم بود، چنان‌‌که برخی از داستان‌های جلال ریشه در تجربه‌های معلّمی او دارد.&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''/&gt;<br /> <br /> آل‌احمد از ابتدای دهه ۲۰ وارد دنیای ادبیات شد. اولین مجموعه داستان او ''[[دید و بازدید]]'' نام داشت. از آن زمان تا لحظه مرگ به سال ۱۳۴۸ آثار آل‌احمد به‌شکلی منظم در قالب‌های گوناگون ادبی منتشر می‌شدند. او همانند بسیاری از هم‌نسلان روشن‌فکرش جذب حزب توده شد و مدتی نیز سردبیر [[ماهنامۀ مردم]] بود. اما در میانهٔ التهاب‌های سیاسی دهه سی از این حزب جدا شد و دیگر به‌طور رسمی فعالیت سیاسی نکرد.&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''/&gt;<br /> <br /> <br /> آل‌احمد بسیار اهل سفر بود. به صدها آبادی سفر کرد و تا آخرین لحظه‌های عمرش برنامه‌های سفرهای آتی را برنامه‌ریزی می‌کرد. به آمریکا و روسیه و فلسطین اشغالی و کشورهای اروپایی و ممالک عربی هم سفر کرد. شرح تمام این سفرها را می‌نوشت و از روزهایش یادداشت‌برداری می‌کرد. هم‌زمان با این یادداشت‌برداری‌های در سفر، به همسرش سیمین دانشور هم نامه می‌نوشت.&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''/&gt; با عنایت به مقاله‌ها و یادداشت‌ها و ده‌ها کتاب منتشر شده از او و سیاههٔ نامه‌هایش، می‌توان نتیجه گرفت که آل‌احمد پیوسته می‌نوشت. <br /> <br /> آل‌احمد با شخصیت‌های سیاسی بسیاری هم دیدار می‌کرد. با هویدا یکی از آنان بود؛&lt;ref name=''دیدار هویدا''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://tarikhirani.ir/fa/news/37/bodyView/4753/%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87.%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86.%D8%A8%D8%A7.%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7.%D8%A8%D9%87.%D8%AD%D8%B0%D9%81.%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%88%D8%B1.%DA%A9%D9%85%DA%A9.%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%9F.html|عنوان =دیدار جلال با هویدا}}&lt;/ref&gt; ثابتی نیز به دیدار او رفت و پیوسته با اراباب قدرت در تماس و مذاکره و مشاجره بود.&lt;ref name=''ثابتی''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://tarikhirani.ir/fa/news/10/bodyView/3081/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA.%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%DB%80.%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88.%D8%A7%D8%B2.%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1.%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84.%D8%A2%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF.%D8%A8%D8%A7.%D9%BE%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%B2.%D8%AB%D8%A7%D8%A8%D8%AA%DB%8C.html|عنوان= ناگفته‌هایی از دیدار جلال با ثابتی}}&lt;/ref&gt; شرح یکی از این مشاجرات را [[مسعود بهنود]] در برنامه هزار داستان خود نقل کرده است.<br /> &lt;ref name=''هزارداستان''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.youtube.com/watch?v=bYgV8oV1tgs|عنوان =هزارداستان بهنود دربارهٔ جلال}}&lt;/ref&gt; آل‌احمد، پس از انتشار ''[[غرب‌زدگی]]'' با [امام] روح‌الله موسوی خمینی دیدار و نسبت به آیندۀ او ابراز خوشبینی کرد. با عنایت به‌ همین دیدار و اظهارنظر آل‌احمد، شخصیت‌های انقلابی تاریخ معاصر ایران از او به نیکویی نام می‌برند. &lt;ref&gt;{{پک|شمس آل‌احمد|۱۳۶۹|ک= از چشم برادر}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name= ''جلال آل‌قلم''/&gt;<br /> <br /> ‌آل‌احمد در سال ۱۳۲۹ با [[سیمین دانشور]] ازدواج کرد و تا پایان عمر بچه‌دار نشد. او شرح این ماجرا را در کتاب ''[[سنگی بر گوری]]'' نوشته است. آل‌احمد زمانی در اسالم گیلان از دنیا رفت که به‌تصحیح سفرنامه‌هایش مشغول بود و قصد داشت داستانی بنویسید به نام «نسل جدید».&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''/&gt;<br /> <br /> ‌آثار آل‌احمد صدها بار تجدید چاپ شده است. ''[[مدیر مدرسه]]'' رمان مشهور آل‌احمد است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون (مطابق اطلاعات بانک داده‌های [[خانۀ کتاب]]) ۹۸ بار چاپ شده است. در یک سال اخیر نیز ۹۹ بار آثار آل‌احمد چاپ شده است. ''[[غرب‌زدگی]]'' و ''[[در خدمت و خیانت روشن‌فکران]]'' دو اثر مهم آل‌احمد در [[جستارنویسی]] است که جمعا ۷۸ بار به‌چاپ رسیده‌اند. با نگاه به میانگین تعداد نسخه‌های منتشرشده از سفرنامه‌ها، سفرنامه‌های آل‌احمد نیز پرخواننده هستند. ''[[خسی در میقات]]'' سفرنامۀ حج اوست که پس از انقلاب اسلامی تاکنون ۸۵ بار تجدید چاپ شده است. ترجمه آل‌احمد از کتاب ''[[قمارباز]]'' نوشتۀ [[داستایفسکی]] نیز ۸۰ بار چاپ شده است.(این داده‌ها مبتنی بر جست‌وجوی پیشرفتهٔ وب‌سایت [http://www.ketab.ir/ خانه کتاب] صورت گرفته است.)<br /> <br /> <br /> ‌گران‌ترین جایزۀ ادبی حال حاضر ایران به نام این نویسنده ضرب شده است.&lt;ref name=''جایزه گران''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.nasimonline.ir/Content/Detail/965660/%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%B2-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%B2-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF|عنوان =گران‌ترین جایزهٔ ادبی کشور}}&lt;/ref&gt; [[جایزه ادبی جلال آل‌احمد|جایزهٔ ادبی جلال آل‌احمد]] سالانه به‌همت [[بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان]] مستقر در [[وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی]] در آذرماه، در ایام نزدیک به سال‌روز تولد جلال آل‌احمد، برگزار می‌شود. در این رویداد ادبی، نشان ویژۀ جلال آل‌احمد نیز به برگزیدگان اهدا می‌شود.&lt;ref name=''سایت جایزه''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://jalal.adabiatirani.com|عنوان= محفل جایزهٔ ادبی جلال}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==داستانک‌ها==<br /> {{اصلی|‌ روزگار جلال آل‌احمد}}<br /> زندگی و دیدارهای آل‌احمد از خانه دزاشیب تا [[کافه فیروز]] و از [[کافه نادری]] تا کلبه‌اش در دهکدهٔ اسالم سرشار از نکته و خاطره و داستان است. شمّه‌ای از این روایت‌ها در ادامه می‌آید. <br /> ===آشنایی در اتوبوس===<br /> در تعطیلات عید سال ۲۹ سیمین و ویکتوریا در شهرستان مهمان بودند. بلیط بازگشت پیدا نمی‌شد. یأس‌شان نپایید. چند دانشجوی بانشاط برنامه‌شان را تغییر دادند. آن‌ها تصمیم گرفتند چند روزی بیشتر از بهار آن شهر بهشتی استفاده کنند. بلیط‌ها را به سیمین و ویکتوریا دادند. در اتوبوس جوانی بلندبالا و خوش‌پوش جایش را به سیمین سپرد. به‌همین بهانه، با او از کتاب و ادبیات و فرهنگ حرف زد. گره رفاقت و وفاداری افکنده شد و آن دو یک‌دیگر را پسندیدند و پیوند بستند. آن جوان جلال بود. <br /> &lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mashreghnews.ir/news/342152/%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7-%D8%B4%D8%AF|عنوان= آشنایی جلال با سیمین}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===مخالفت با [[ولایت عزرائیل]]===<br /> وقتی یادداشت‌های سفر آل‌احمد و دانشور به «ولایت عزرائیل» منتشر شد، صداهای مخالف در فضا طنین انداخت. [آیت‌الله] [[سید علی خامنه‌ای]] که از دوستداران کتاب‌های آل‌احمد بود، این اعتراض را به گوش او رساند. آل‌احمد سربالا پاسخ داد؛ ولی به سال۴۶ متنی را در [[نشریه دنیای جدید]] منتشر کرد با عنوان «آغاز یک نفرت». دنیای جدید برای همیشه تعطیل شد. قمی‌ها همان متن را با تیتر «اسرائیل، عامل امپرالیسم» منتشر کردند. رضایت نسبی کسب شد. &lt;ref&gt;{{پک|جلال آل‌احمد|۱۳۷۳| ک=سفر به ولایت عزرائیل}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===سر پرشور===<br /> [[جواد مجابی|مجابی]] و [[محمدعلی سپانلو|سپانلو]] مصاحبه را شروع کردند و رفته‌رفته تعدادی دیگری نیز به آن‌ها اضافه شدند. بحث به موضوعات سیاسی کشید. جلال با صدای بلند شروع به انتقاد از حکومت کرد و گفت: <br /> <br /> «می‌خواهند تا سال۲۰۰۰ در این مملکت تعداد دهات را از ۱۰هزار به ۲هزار برسانند و این قتل‌عام بزرگ سنت‌های ایرانی است...» <br /> <br /> ناگهان سیمین بلند شد و با بغض گفت: <br /> <br /> «او را‌‌ رها کنید؛ چرا وادارش می‌کنید چنین حرف‌هایی را در جمع عمومی بزند؟ به صلاحش نیست.»<br /> <br /> و گفت‌وگو قطع شد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =http://tarikhirani.ir/fa/news/4/bodyView/3345/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87.%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF.%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%A8%DB%8C.%D8%A7%D8%B2.%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87.%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85.%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84.%D8%A2%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF.html ‏|عنوان= گفت‌وگوی ناتمام مجابی و سپانلو با جلال}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===دیدار با بنیان‌گذار===<br /> احمد واسطه بود و آیت‌الله در بیرونی خانه‌اش مهمان‌ها را پذیرفت. آنچه دیده به آن جلب می‌شد، تشکچه‌ای بود در بالای اتاق. از زیر تشکچه گوشه‌ کتابی بیرون زده بود. جلال جلد [[غرب‌زدگی]] را شناخت. به آیت‌الله گفت:‌ <br /> <br /> «این پرت‌وپلاها به دست شما هم رسیده؟» <br /> <br /> آیت‌الله پرت‌وپلا را اباطیل شنید. انکار کرد و ادامه داد:‌ <br /> «این حرف‌ها را ما باید می‌زدیم.» <br /> <br /> آیت‌الله از زیر همان تشکچه پاکتی بیرون آورد. آن‌قدری بود که پیش‌پرداخت خانه‌ای را تأمین کند که بعدها [[شمس آل‌احمد]] در آن زندگی کند.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= پروین‌زاد|نام= مهدی|عنوان= گفت‌وگو با شمس آل‌احمد|ژورنال= کیهان فرهنگی|شماره= ۲۲| سال= ۱۳۹۲| ص=۱۰تا۱۱}}<br /> &lt;/ref&gt;<br /> ===فرزندخواندگان===<br /> اولی‌ گزینه [[لیلی گلستان]] بود.&lt;ref name=''لیلی گلستان''&gt;{{یادکرد ژورنال | عنوان: گفت‌وگو با لیلی گلستان| ژورنال = یادآور|شماره= سوم|تاریخ = ۱۳۸۶| ص = ۱۴۸-۱۵۰}}&lt;/ref&gt; او خاطرات شیرین گذشته و محبت‌های سیمین و جلال را راوی است نه به‌اندازه امکانی اینکه بتواند فرزندخوانده آنان باشد؛ امّا فرزند داشتن مهم‌ترین مسئله زندگی زناشویی سیمین و جلال بود. فرزند هوشیاری را هم در سال‌های آخر یافته بودند. احمد یاسمی‌ نامی بود در اسالم. جلال و سیمین هر دو موافق بودند که احمد را به تهران بفرستند. شاید هم فرزندشان باشد؛ اینکه سنگی بر گور جلال باشد که نه؛ برای آن پدرِ خونی بودن ذاتی است. احمد نپذیرفت، هم‌چنان‌که هیچ‌کس دیگری هم نپذیرفت؛ امّا احمد با حسرت از خاطرات گذشته یاد می‌کند و الان پشیمان است.&lt;ref name=&quot;اسالم شهر مرگ جلال&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی =https://www.mehrnews.com/news/1698731/%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%86%D8%B2%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%A2%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%B4%D9%88%D9%85 |عنوان= فرازهایی از تاریخ ایران}}&lt;/ref&gt;<br /> ===آنچه ثابتی گفت===<br /> «فکر نکن ما آنقدر ناشی هستیم که تو را بکشیم و اجازه بدهیم شهید راه آزادی شوی و از قبرت امامزاده ساخته شود. روزی که در خیابان راه می‌روی یک کامیون ترمز بریده زیرت می‌گیرد و لهت می‌کند. بعد با عزت و احترام در شاه عبدالعظیم دفنت می‌کنیم و نخست‌وزیر هم هر هفته یک دسته گل تقدیم مزارت می‌کند.»<br /> <br /> این روایتی بود که پرویز ثابتی ساواک برای جلال ساخت. آنچه رخ داد، دور بود و نبود.&lt;ref&gt;{{پک|کائینی|۱۳۹۲|ک= دو برادر|ص=۲۱۷-۲۱۸}}&lt;/ref&gt;<br /> ===عزاداری نامشروع===<br /> این‌که سید محسن امین حق داشته باشد منتقد سنت‌های عزاداری حسینی باشد حرفی بود، اینکه جلال راوی این دیدگاه و مبشّر آن باشد حرفی دیگر. پدر دوّمی را تاب نیاورد. کدورت ایجاد شده بود. بعدها نحوه پوشش سیمین هم بر این کدورت می‌افزود؛ امّا اوّلین کتاب منتشرشدهٔ جلال خشمی را در پدر افروخت که به گفته بستگان تا آخر باقی ماند.&lt;ref name=''دو برادر''&gt;{{پک|کائینی|۱۳۹۲|ک= دو برادر}}&lt;/ref&gt; <br /> ===نصر و جلال===<br /> نصر نباید جلوی جلال و کتاب‌هایش را گرفت.<br /> <br /> «من آمدم اجازه گرفتم که ما کتاب‌های جلال آل‌احمد را به‌نمایش بگذاریم در کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران.»<br /> <br /> دلیلش این بود که: <br /> <br /> « مردم خیال نکنند این‌ها اسرار مگوست؛ خود کارل مارکس را هم بگذارید، داس ‌کاپیتال را هم بگذارید روی میز جوان‌ها ببینند، ببینند داخلش چیست.»<br /> <br /> آخرش چه شد؟ نصر می‌گوید: <br /> <br /> «متأسفانه سازمان امنیت مخالفت می‌کرد و نگذاشتند.»<br /> &lt;ref name=&quot;نصر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نام‌خانوادگی = نصر |نام = سیدحسین|عنوان = دربارهٔ جلال در گفت‌وگو با سید حسین نصر|ناشر = تاریخ‌ ایرانی| نشانی = http://tarikhirani.ir/fa/news/4/bodyView/3087/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA.%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87.%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86.%D9%86%D8%B5%D8%B1:.%D8%A8%D8%A7.%D8%B4%D8%A7%D9%87.%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D9%87.%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%85%D8%8C.%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%B9%D8%AA%DB%8C.%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF.%D8%B4%D8%AF.html |تاریخ = ۱۹ فروردین ۱۳۹۲| تاریخ بازبینی = ۲ بهمن ۱۳۹۷|}}<br /> &lt;/ref&gt;<br /> ===مذهب مختار===<br /> جلال به حج رفت و در آنجا نماز گزارد و بعد از سال‌ها نماز صبح خواند. در [[غرب‌زدگی]] به نگاه مذهبی روحانیون امید بست. آن‌ها را تنها گروهی می‌دانست که می‌توانستند آن‌ بکنند که آل‌احمد انتظار می‌کشید؛ رهایی از غرب و دل سپردن به هویت خود. با این همه در تک‌نگاری‌هایش رفتار مذهبی از خود گزارش نکرده است با این‌که از نوشیدن‌هایش حرف زده است و گاهی هم از تقیدات همراهان گله می‌کرد. جناب جیم در [[سفر فرنگ]] یکی از آنان بود. <br /> ===رفیق شفیق===<br /> با هم مخالفت می‌کردند. سروصدای بسیار داشتند. فریادهایی می‌کشیدند که رگ گردن‌شان را سرخ‌تر می‌جنباند. این هم‌بحث قدیمی، این یار همیشه، نزدیک‌ترین رفیقش [[خلیل ملکی]] بود. او به تیر۴۸ رفت. ریش توپی عکس آخر جلال هم به‌سبب ازدست‌دادن این رفیق دیرین بود. حتی [[انور خامه‌ای]] بعید نمی‌داند مرگ ملکی در سال ۴۸ جلال را از پای انداخته باشد. این اظهار نظر اگر ذوقی هم باشد، حاکی از صمیمیت بین جلال و خلیل ملکیِ نیروی سوّم بود. &lt;ref name=''یادنامه''&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک=یادنامهٔ جلال آل‌احمد}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=''خامه‌ای''&gt;{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =خامه‌ای | نام =انور | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =خاطراتی از جلال آل‌احمد | ژورنال = کلک| مکان = | دوره = | شماره =۱۸ و ۱۹ | سال =۱۳۷۰ | تاریخ بازبینی = ۱ بهمن ۱۳۹۷}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===با سیمین===<br /> مطابق مستند [[جلال به‌روایت اسالم]] که ساخته [[حسن حبیب‌زاده]] است، مردم رابطه بین سیمین و جلال را عاشقانه توصیف کرده‌اند.&lt;ref name=''اسالم''&gt;{{یادکرد وب|نشانی =https://khanemostanad.ir/?p=4884 ‏|عنوان = جلال به روایت اسالم|ناشر = خانه مستند انقلاب اسلامی|تاریخ بازدید = ۲ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ =}}&lt;/ref&gt; نامه‌ها که در چند جلد به‌همت [[نشر نیلوفر]] منتشر شده است گواه همین علاقه است. عبارت‌های پر از مهر بین آن‌ها می‌پایید. نامه‌های جلال به سیمین در سفر آمریکا از خود سفرنامه آمریکا جلال بیشتر حجم یافته است و نامه‌های سیمین به جلال از هر دوی این‌ها بیشتر.<br /> <br /> ===القاب===<br /> از مدرسه شروع کرده بود. انتر ساواک و دلقک دربار نخسین خطاب‌ها بود. بعدها ادامه یافت. مهربان‌ترش عبارت «دوست پیر شده» بود خطاب به [[نیما یوشیج]] و تندترهایش «بار قاطر» برای [[احسان یار شاطر]]. «خانلرخان» نصیب [[پرویز ناتل خانلری]] شد <br /> &lt;ref name=''یادنامه''/&gt; &lt;ref&gt;{{پک|آل‌احمد|۱۳۷۶| ک= ارزیابی شتاب‌زده}}&lt;/ref&gt; و البته «سرور» نهایت احترامی بود که می‌توانست به «حضرت» [[احمد فردید]] هدیه شود.&lt;ref&gt;{{پک|آل‌احمد|۱۳۸۸|ک= غرب‌زدگی|ص=}}&lt;/ref&gt; بااین‌همه جلال صراحتاً نظرش را درباره دیگران اعلام می‌کرد. یک بار هم از آمریکا خطاب به سیمین نوشت: <br /> <br /> «یکی بزن توی سر آن دخترک ترک [...] و بهش حالی کن که این شهر غیر از علی‌آباد است و این ژلال غیر از شوهر احمق اوست. پدرسوخته! مرده‌شورش را ببرد.»&lt;ref&gt;{{پک|دانشور|۱۳۸۴|ک= نامه‌های سیمین دانشور و جلال آل‌احمد|ص=}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نکند ساواکی باشید؟===<br /> راححت به موسوی گرمارودی اعتماد نکرد. باید زمان می‌گذشت. حق با جلال بود چون همیشه تحت تعقیب ساواک بود. <br /> <br /> «وقتی گفتم از کجا آمده‌ام و با چه افرادی آشنا هستم، به‌‌تدریج به من اعتماد کرد. در این فاصله نعمت آزرم هم از مشهد آمد و همراه ایشان به منزل مرحوم جلال رفتیم. از همه مهم‌تر این که آدم بسیار باهوش و باتجربه‌ای بود و سریع اهل و نااهل را می‌شناخت. در کافه فیروز، من یک روز سر میز ایشان بودم، آقای براهنی هم می‌آمد. مرحوم جلال از ایشان دعوت کرد به خانه‌اش برود و بفرمایی هم به بنده زد. من هم سریع پذیرفتم!&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =https://www.mashreghnews.ir/news/342698/%D8%A2%D9%84-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%AF ‏|عنوان = خاطرهٔ گرمارودی از جلال|ناشر = مشرق‌نیوز|تاریخ بازدید = ۲بهمن۱۳۹۷|تاریخ =۱۸ شهریور ۱۳۹۳}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===با هم‌ولایتی===<br /> سیدمحمود اهل طالقان و آیت‌الله جبهه ملّی بود. جلال را می‌ستود و جلال هم دوست داشت که با او صحبت کند؛ درباره اسلام و سیاست. جلال می‌گفت: <br /> <br /> «آقا سرم آتش گرفته. این روزها دارم منفجر می‌شوم.» <br /> <br /> سید محمود گفت در اوّلین فرصت به کلبه جلال در اسالم خواهد رفت تا از اوضاع زمانه بگویند. سید محمود حکمت آتش در سرِ جلال را نیافته بود. اوّلین فرصت هیچ‌گاه پیش نیامد.&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۲۹۲-۲۹۴}}&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:450px-taleghani-big.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|[آیت‌الله]سید محمود طالقانی از خویشاوندان و دوست‌داران جلال بود.]]<br /> <br /> ===ساعتی پس از مرگ===<br /> سیمین خودش پشت فرمان نشست تا برود دنبال دکتر شیخ. جلال امّا در دنیای ما نبود. سرایدار نظام بابایی نام داشت که کنار سیمین نشست. باران آمده بود و باریکه راه از سرِ خلیف‌آباد تا ساحل آلالان گِلی بود. سیمین امّا نمی‌دانست بر کدام زمین راه می‌راند. لندرور بین زمین و آسمان و مماس با پرچین‌ها می‌تازید. نظام گفت: <br /> <br /> «آن رفته، ما را هم می‌خواهید مثل او کنید... آرام‌تر بروید.» <br /> <br /> سیمین دستش را آورد بالا و گریان گفت: <br /> <br /> «نظام! جلال مرده.»&lt;ref name=''اسالم''/&gt;<br /> ===پنج‌شنبه‌ها===<br /> اسلام کاظمیه، برادران رویایی، منوچهر هزارخانی، [[ابراهیم گلستان]]، [[احمد شاملو]]، [[سیروس طاهباز]]، [[یوسف شریعت‌زاده]]، میرزای توکلی، حسین توکلی، [[رضا براهنی]]، پرویز داریوش، ناصر پاکدامن، [[نادر نادرپور]]، [[محمود اعتمادزاده|به‌آذین]]، [[غلامحسین ساعدی]]، هانیبال الخاص، اصغر خبره‌زاده، [[منوچهر آتشی]]، رحیم عابدی، عبدالعلی دستغیب، [[مهری آهی]]، علی‌اصغر حاج‌سیدجوادی، هوشنگ ساعدلو و [[داریوش آشوری]] از افرادی بودند که در جلسه پنج‌شنبه‌های خانهٔ سیمین و جلال حاضر بودند.&lt;ref name=''دو برادر''/&gt;<br /> <br /> ===ساعدی پس از مرگ جلال===<br /> سیدحسینی مترجم نقل می‌کند در روز مرگ جلال، [[غلامحسین ساعدی|ساعدی]] حال زاری داشت. به [[خسرو گلسرخی|گلسرخی]] گفت: <br /> <br /> «هیچ چیز ننویسید.» <br /> <br /> و بعد گریه سر داد. توی ماشین هم ادامه داد. مثل زن‌ها نوحه می‌کرد. در خانه صبا به ترکی گفت: <br /> <br /> «هجده ساعت است که گریه می‌کنم و مثل جغد شده‌ام.»&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۸|ک= یادمان جلال آل‌احمد|ص=۵۵تا۵۷}}&lt;/ref&gt;<br /> ===اهلش نبود===<br /> اهلش نبود، ولی بخاری هیزمی گذاشته بود و ارادت‌مندان را آرزو به دل نمی‌گذاشت. آن‌ها از مصاحبت با بخاری هیزمی سیر نمی‌شدند. او هم احترام مهمان را به‌جا می‌آورد. مهمان‌ها از مطرح‌ترین شاعران زمان بودند؛‌ یکی در شعر کلاسیک و دیگری در [[شعر نو]]. ولی هر دو مصاحبتی یکسان را در کنار بخاری هیزمی طلب می‌کردند.&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۹۲|ک= دو بردر|ص=۲۸۴}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نرخ‌ها===<br /> جلال از عددها نمی‌گذشت. تک‌نگاری‌های جلال از قیمت‌های روز آکنده بود و مثل هر ایرانی دیگری عددها را سبک‌سنگین می‌کرد و این سبک‌سنگین کردن‌ها را هم می‌نوشت. در سفر فرنگ به سال ۴۱ پالتوی جیر خوب در پاریس ۱۰۰۰ فرانک بود در حالی که حق‌الزحمه جلال برای هر روزش ۴۵ فرانک. برای ۳۸ روز اقامت در فرنگ ۱۵۵۰ فرانک خرج کرده بود: <br /> <br /> «ساندویچ به سه فرانک، یک حمام در هتل، دو و نیم. و هشت تا برای نهار. یک قهوه و دو تا کنیاک، شش و نیم.» <br /> <br /> و همین طور دیگر خرج‌وبرج‌ها را می‌نوشت در سفر روسیه به روبل و در سفر حجاز به‌ریال و در دیگر یادداشت‌ها به واحدهای پولی دیگر. <br /> [[پرونده:Jalal-forough.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال در مراسم ترحیم [[فروغ فرخزاد]]]]<br /> <br /> ===[[فروغ فرخزاد|فروغ]]؛ آنچنان‌که بود===<br /> با او فاصله داشت. خبرهایی به گوشش می‌رسید. برایش پذیرفتنی نبود. ولی علیه‌اش نبود. حمایت می‌کرد. درباره کمتر کسی این‌گونه سکوت کرده بود. روز ترحیم هم سرش پایین‌تر بود. لبه‌های پالتو بالا آمده بود. چشم‌هایش هم نمی‌خواست روبه‌رو را بشکافد.<br /> <br /> ===دیدار با [[محمد قاضی]]===<br /> قاضی روزی در کتاب‌‌فروشی نیل به آل‌احمد برخورد. آل‌احمد هم مشغول به کار خود بود و قاضی هم شعر نویی را می‌خواند. رو می‌کند به جلال: <br /> <br /> «نوشته ناشتایی خود را کارد زدم. این یعنی چه؟»<br /> <br /> جلال گفت:‌<br /> <br /> «پدر از آن روز که چشم ما به کتاب باز شد با ترجمه‌های تو باز شد. حالا تو می‌گویی نمی‌فهمم؟»&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;<br /> ===پرخاش به هویدا===<br /> در دیدار با امیر عباس هویدا، همراهان دیگری هم داشت؛ امّا آنکه پرشورتر از باقی به هویدا پرخاش کرد او بود. هویدا از وجود سانسور اظهار بی‌خبری کرد. او از هیئت نویسندگان خواست تا طرحی برای سانسور بیاورند. آل‌احمد گفت: <br /> <br /> «ما برای اعتراض به سانسور به اینجا آمده‌ایم حال شما می‌خواهید از ما مشتی سانسورچی درست کنید؟» <br /> <br /> هویدا پاسخی نداشت. دستور بررسی داد. تا امروز گزارشی از آن کمیته مورد نظر هویدا به‌دست نیامده است.&lt;ref name=''دیدار هویدا''/&gt;<br /> ===بن‌بست ارض===<br /> این نام بن‌بستی بود که به خانه جلال و سیمین در دزاشیب ختم می‌شد. جلال این اسم را بر روی آن گذاشت. گویی جلالْ زمین را بن‌بستی می‌دانست که او هم در آن زندگی می‌کرد. خانهٔ بن‌بست ارض در سال ۹۷ تبدیل شد به [[خانه موزه سیمین دانشور و جلال آل‌احمد|خانه‌موزهٔ سیمین و جلال]]. <br /> ===کلاس انشاء===<br /> رسم نبود که معلّمان در آن روزگار در انتهای کلاس بنشینند. جلال امّا با دانش‌آموزان می‌جوشید. یک‌بار هم رفت پای تخته و نوشت: «چرا زنده‌ام؟» یکی گفت برای انتقام زنده است. انتقام از «طبقه‌ای که ظلم می‌کند.» جلال گفت: <br /> <br /> «انسان نمی‌تواند برای انتقام زنده بماند.» بلکه برای «پی‌ریزی جامعه‌ای نو» می‌تواند همه را «به زیستن فرا بخواند.»&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۱۴۳}}&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:20120714110248cgb-42.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آل‌احمد در سال‌های جوانی]]<br /> <br /> ===پالتوفروشی در مشهد===<br /> جلال تازه از حرم بیرون آمده بود. پالتو را روی دوشش انداخته بود. مردی از حرم بیرون آمده بود. رو کرد به جلال: <br /> <br /> «پالتو را چند می‌فروشی؟» <br /> <br /> جلال گفت: <br /> <br /> «عموجان فروشی نیست.» <br /> <br /> جلال ذوق کرد. به شریعتی می‌گفت خیلی خوش‌حال است از اینکه می‌بیند که یک دهاتی او را مثل خودش دیده و فکر نکرده است مثلاً «روشن‌فکری» است که از تهران آمده است. شریعتی به جلال گفت: <br /> <br /> «او خوب با تو تا کرده است؛ ولی تو خوب جوابش را ندادی. یک آدم معمولی که نمی‌گوید عموجان فروشی نیست... اصلاً نمی‌گوید عموجان. این یعنی تو بیگانه‌ای، من از طبقه‌ای دیگرم.»&lt;ref name=''شریعتی''&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادمان جلال آل‌احمد|ص=۴۳-۵۳}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===مرگ مشکوک===<br /> غیر از شمس، خواهرزاده‌اش هم این اواخر مرگ او را مشکوک نامید. سیمین چنین باوری نداشت. جلال خودش استاد این داستان بود. در موضوع [[صمد بهرنگی]] و آقا تختی مرگ‌ها را مشکوک جلوه داد و آن را بر گردن حکومت انداخت. طنز روزگار این بود که مرگ جلال هم چنین شد؛‌ هم‌چون [[پابلو نرودا]] و سیدمصطفی خمینی و یاسر عرفات و سعیدی سیرجانی.<br /> ===پس از===<br /> [[امیرحسین فردی]] او را عمو خطاب می‌کرد. [[رضا امیرخانی]] خودش و مانند خودش را فرزند زنِ زیادیِ آل‌احمد می‌دانست. [[علی موسوی گرمارودی]] او را بزرگ‌ترین معلم خود خطاب کرد. [[محمدعلی مهدوی‌راد]] کار جلال را مصداق عمل صالح می‌دانست. هر روز بر این اظهارنظرهای «پس از» افزوده می‌شود.<br /> <br /> ==زندگی و تراث==<br /> ===سوانح عمر===<br /> سال‌شمار زندگی آل‌احمد در پایین می‌آید. این سال‌شمار بر مبنای پژوهش [[علی دهباشی]] تهیه شده است:&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;<br /> * ۱۳۰۲: تولد در محله پاچنار تهران <br /> * ۱۳۲۲: سفر به نجف که دیری نپایید. بازگشت به ایران و تأسیس انجمن اصلاح. اخذ مدرک دیپلم از دارالفنون. <br /> * ۱۳۲۳: پیوستن به حزب توده ایران <br /> * ۱۳۲۴: چاپ اوّلین داستان به نام زیارت. آشنایی با [[صادق هدایت]]. انتشار کتاب [[دید و بازدید عید]]. <br /> [[پرونده:Ok (1).jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال در نخستین سال‌های کنش‌های ادبی خود بیشتر داستان کوتاه می‌نوشت.]]<br /> * ۱۳۲۵: اتمام دورهٔ دانشکدهٔ ادبیات در [[دانشسرای عالی]]. آشنایی با نیما یوشیج. مدیریت چاپخانه [[شعله‌ور]]. انتشار گزارش‌هایی از بازدیدهای کلاس‌های دبیرستانی. مدیریت داخلی [[روزنامه بشر]]؛ روزنامه هفتگی و ارگان دانشجویان حزب توده. مدیریت داخلی [[مجله مردم]] مجلهٔ ماهانهٔ و تئوریک حزب توده ایران. <br /> * ۱۳۲۶: تدریس در مدارس تهران. انشعاب از حزب توده به همراه [[خلیل ملکی]]. تأسیس حزب سوسیالیست تودهٔ ایران به‌همراه ملکی. انتشار [[از رنجی که می‌بریم]]. انتشار [[حزب توده بر سر دو راه]] به‌همراه [[اسحاق پریم]]. ترجمه و انتشار [[محمد آخرالزمان]] از [[پل کازانوا]]. <br /> * ۱۳۲۷: انتشار مجموعه داستان کوتاه [[سه تار]]. ترجمه و چاپ [[قمارباز]] از [[فیودر داستایفسکی]].<br /> * ۱۳۲۸: ترجمه و انتشار داستان [[بیگانه]] اثر [[آلبر کامو]] به‌همراه [[علی اصغر خبره‌زاده]]. <br /> * ۱۳۲۹: مدیریت شاهد به صاحب امتیازی [[علی زهری]] و به سردبیری [[مظفر بقایی]]. تأسیس [[حزب زحمتکشان ایران]] به‌همراه بقایی و ملکی. انتشار نمایشنامه‌ای از کامو به نام [[سوء تفاهم]]. ازدواج با [[سیمین دانشور]].<br /> * ۱۳۳۱: همراهی با خلیل ملکی در انتشار مجلهٔ [[نبرد زندگی]]. تأسیس [[نیروی سوم]] به‌همراه خلیل ملکی. انتشار مجموعه داستان [[زن زیادی]] و ترجمه [[دست‌های آلوده]] اثر [[ژان پل سارتر]].<br /> * ۱۳۳۲: همسایگی و همنشینی با [[نیما یوشیج]]. کناره‌گیری از نیروی سوم. تأسیس بنگاه مطبوعاتی [[رواق]] به‌همراه [[باقر کمیلی]]. <br /> * ۱۳۳۳: انتشار کتاب [[اورازان]] و ترجمهٔ [[بازگشت از شوروی]] اثر [[آندره ژید]]. <br /> * ۱۳۳۴: انتشار کتاب [[تات‌نشین‌های بلوک زهرا]]. انتشار [[مائده‌های زمینی]] از [[آندره ژید]] به‌همراه [[پرویز داریوش]]. انتشار [[هفت مقاله]].<br /> * ۱۳۳۶: سفر به اروپا به‌همراه [[سیمین دانشور]].<br /> * ۱۳۳۷: انتشار داستان‌های [[مدیر مدرسه]] و [[سرگذشت کندوها]]. <br /> * ۱۳۳۹: مدیریت مجلهٔ [[علم و زندگی]]. <br /> * ۱۳۴۰: انتشار [[نون و القلم]].<br /> * ۱۳۴۱: سرپرستی [[کیهان ماه]] که به‌اندازه دو شماره دوام آورد. انتشار کتاب‌های [[سه مقاله دیگر]] و [[کارنامه سه ساله]] و [[غرب‌زدگی]]. سفر به اروپا. <br /> * ۱۳۴۲: حضور در اعتراضات مردمی سال ۴۲ و یادداشت‌برداری از آن وقایع.<br /> * ۱۳۴۳: سفر به حج. سفر به شوروی به دعوت هفتمین کنگره بین‌المللی مردم‌شناسی. <br /> * ۱۳۴۴: سفر به آمریکا به دعوت سمینار بین‌المللی و ادبی سیاسی دانشگاه هاروارد. <br /> * ۱۳۴۵: انتشار ترجمهٔ [[کرگردن]] اثر [[اوژن یونسکو]] و انتشار سفرنامهٔ [[خسی در میقات]]. <br /> * ۱۳۴۶: انتشار کتاب [[نفرین زمین]] و ترجمهٔ رساله‌ای از [[ارنست یونگر]] به نام [[عبور از خط]]. <br /> * ۱۳۴۷: تشکیل [[کانون نویسندگان ایران]]. توقیف [[کارنامه سه ساله]]. <br /> * ۱۳۴۸: مرگ خلیل ملکی در تیرماه. مرگ در بعد از ظهر هجدهم شهریورهاه ۱۳۴۸ در اسالم گیلان. <br /> [[پرونده:ok.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|دهباشی چندین کتاب درباره آل‌احمد منتشر کرده است.]]<br /> <br /> === روی دور تند ===<br /> زندگی جلال آل‌احمد از سال ۱۳۰۲ که به‌دنیا آمد تا ۱۳۴۸ که از دنیا رفت، از هیجان آکنده بود و شرح آن زندگانی را جابه‌جا در داستان‌ها و تک‌نگاری‌ها و جستارهایش آورده بود. مثلا دوچرخه‌سواری و سال‌های کودکی‌اش در داستان گلدسته‌ها و فلک نمودار شده بود. سابقه معلمی و مدیر مدرسه بودنش در [[مدیر مدرسه]] و [[نفرین زمین]] پررنگ بود. چنان می‌نوشت که چنان می‌زیست. نوشته‌های آل‌احمد به‌حتم کم یا زیاد رد پایی در واقعیت داشته‌اند. اهل نوشتن از فضاهای تجربه‌‌نشده یا صرفاً خیال‌انگیز نبود. ازاین‌رو جلال را نویسنده‌ای واقع‌گرا نامیده‌اند.&lt;ref name=''جوادی یگانه''/&gt;<br /> آل‌احمد روی دور تند می‌زیست. چنان‌که گفته‌اند ازدواجش را باور نمی‌کردند. صاعقه‌وار بود.&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۱۴۷-۱۵۳}}&lt;/ref&gt; ظرف چند روز دوستی و دلبستگی، قرار زناشویی بسته شد. سیمین دانشور که آل‌احمد «دختر شیرازی» هم صدایش می‌کرد، به خواستگارهای دیگر جواب رد داده بود و در برابر جذبه جلال آل‌احمد تاب نیاورد.&lt;ref name= ''اسالم''/&gt; <br /> <br /> همین زندگی روی دور تند برای آثار جلال هم اتّفاق افتاد. برخلاف برخی از نویسندگان و شاعران، جمهور آثار آل‌احمد در زمان حیات او به‌چاپ رسیده بود. عادت نداشت نوشته را در پستو پنهان کند. می‌نوشت. حروف‌چینی می‌کرد. به سلیقه خود ویرایش و پیرایش می‌کرد و به دست چاپ می‌سپرد. فاصله بین نوشته شدن یک کتاب تا انتشارش برای آل‌احمد چندان طولانی نبود. <br /> <br /> تولدش در تهران و محلهٔ پاچنار از او نویسنده‌ای شهری می‌ساخت و او را نویسنده‌ای شهری هم نامیده‌اند و می‌توانست از محیط‌های شهری بنویسد و از روابط آدم‌های شهر. بعدها که به حوزه نجف رفت و در کار دین شده بود به سنت‌های اصلاح دینی توجه نشان داد. عزاداری‌های نامشروع را ترجمه کرد و ناگهان شهرت یافت. با نگاه به سال‌شمار زندگی آل‌احمد می‌توان چنین گفت که در سال‌های ابتدایی نویسندگی بیشتر داستان کوتاه می‌نوشت. این عادت را در دهه‌های بعدی زندگی‌اش ادامه نداد. در سال‌های پایانی عمر تماماً به رمان‌نویسی روی آورده بود. <br /> <br /> در دهه‌های جوانی بیشتر به سفرهای داخلی می‌رفت. در دههٔ آخر عمر توانست به تعبیر خودش چهار قبله را زیارت کند. مسکو و آمریکا و مکه و بیت‌المقدس. سفر به اروپا هم در همین دهه رخ داد. سفری طولانی که شرحش را در سفر فرنگ نوشته است و ردپایی از آن سفر در کتاب‌های دیگری هم دیده می‌شود؛‌ همچون سنگی بر گوری. <br /> <br /> آل‌احمد به نسبت نویسندگان ایرانی پرکار بود. سیاهه آثار آل‌احمد در بخش منبع‌شناسی همین جستار نشان می‌دهد که آل‌احمد از مقاله‌نویسی تا روزنامه‌نگاری از نقد تا تک‌نگاری از داستان‌نویسی تا نامه‌نگاری را پرحجم و منظم دنبال می‌کرد. تنها آثار ترجمه شده آل‌احمد می‌تواند برای سبدِ آثار یک مترجم تمام وقت کافی باشد. <br /> <br /> آل‌احمد پیری و فرتوتی را به‌چشم ندید. اوّلین بار که به‌طور جدّی مریض شد، آخرین‌ بارش بود و از دنیا رفت. همین شد که لیلی گلستان با شنیدن خبر درگذشت آل‌احمد غش کرد&lt;ref name=''لیلی گلستان''/&gt; و سیمین نمی‌توانست آن رفتن روی دور تند را باور کند. مرگ آل‌احمد شبیه زندگی‌اش بود. دفعی، آنی، چنان‌که هزاران بار درباره‌اش گفته‌اند: سخت «تلگرافی.»<br /> ====از زبان خود====<br /> آل‌احمد متن خودزندگی‌نامه‌اش را در دی‌ماه ۴۳ منتشر کرد. آل‌احمد درباره زندگی‌اش به همان بیان همیشگی‌اش نوشت. از «نزول اجلالش به باغ وحش این عالم» گفته است تا جایی که دربارهٔ تک‌ تک آثارش صحبت کرده است؛ امّا دربارهٔ روزهایی که پیش‌رو داشت نوشته بود: <br /> <br /> «و می بینی که تنها آن بازرگان نیست که به جزیره کیش شبی ترا به حجره خویش خواند و چه مایه مالیخولیا که به سرداشت...»&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''/&gt;<br /> <br /> ===از نگاه دیگران===<br /> دیدگاه‌های مثبت و منفی درباره آل‌احمد فراوان است. برخی از این دیدگاه‌ها چکیده‌وار در ادامه می‌آیند. کتاب دیدگاه‌های آل‌احمد به‌اندازه آثار آل‌احمد حجیم و پرحاشیه است. در نظر دیگران آن‌چنان بود که [امام] خمینی مایل به دیدارش بود، هویدا درباره‌اش نظر می‌داد و رهبر فعلی جمهوری اسلامی شیفته وی بود. این گرایش‌ها و نظرها تنها به سیاست‌مداران محدود نمی‌شد، همه طیف‌های فکری نیز از او سخن می‌گفتند. شمّه‌ای از این دیدگاه‌ها در ادامه می‌آید.<br /> ====دیدگاه [[داریوش آشوری]]====<br /> داریوش آشوری به خانه آل‌احمد رفت‌وآمد داشت. درباره او می‌نویسد: «همه را وامی‌داشت که در برابر او موضع بگیرند» چراکه «هیچ‌کس نمی‌توانست او را ندیده بگیرد.» به‌نظر آشوری، آل‌احمد «حضوری شدید داشت که تمام فضا را پرمی‌کرد.» او ادبیات آل‌احمد را پس از ادبیات هدایت، از گونه و لونی دیگر تحلیل می‌کند. آشوری می‌نویسد: «ادبیات سرخورده، غمگین، و رنگ‌پریدهٔ [[بوف کور]] جایش را به ادبیاتی ستیزنده و شتابنده و جهنده و پرغوغا داد.» به نظر آشوری نثر آل‌احمد به او این امکان را می‌داد که بتواند «ضعف‌»هایش را بپوشاند. آشوری که از منتقدان [[غرب‌زدگی]] آل‌احمد هم بود، با جمله «باری، یادش بخیر، این برادر بزرگ» مقاله‌اش دربارهٔ او را به‌پایان برد.&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۲۴۹-۲۶۴}}&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:68ya69.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آشوری از منتقدان کتاب غرب‌زدگی است.]]<br /> <br /> ====دیدگاه [[فریدون آدمیت]]====<br /> به‌نظر آدمیت، آل‌احمد از «سیر برخورد تمدن‌ها» آگاهی نداشت. آل‌احمد نه تاریخ مدرنیت غرب را می‌شناخت، «نه در فرهنگ غرب مایه‌ای داشت.» آدمیت چنین می‌نوشت که آل‌احمد «آشفته»فکر و به‌لحاظ «اجتماعی» هم نویسنده‌ای متوسط بود. در نظر وی، آل‌احمد در «موضوع» و حتی در «سبک» هم بازاری بود. آدمیت نمونه درست اعتراض در نوشتن را در [[صادق هدایت]] می‌دید نه در کلمه‌های «مصنف [[غرب‌زدگی]]». آدمیت بر این باور استوار بود که آل‌احمد، نقش نویسندگی «لومپنیسم» را به بهترین وجهی ایفا می‌کرد. جمله‌های آخر آدمیت دربارهٔ آل‌احمد دل‌جویانه بود:‌ «گرچه شاید در اصل چنین نیتی نداشت.»&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۵۳۸تا۵۵۱}}&lt;/ref&gt; <br /> ====دیدگاه [[مهدی اخوان ثالث]]====<br /> آل‌احمد چنان بود که شاعران زمان هم درباره‌اش نظر بدهند و نثر بنویسند. نثر آل‌احمد درنظر اخوان ثالث یک نثر «ممتاز و درخشان» بود. او آل‌احمد را نویسنده‌ای «با استعداد پرشور و حساس و فعالی» می‌دید که با حساسیت فوق‌العاده‌ای با «مسائل و امور تازه» درگیر می‌شد. به‌نظر اخوان ثالث مسائلی در جامعه ایرانی مطرح نمی‌شد؛ مگر آنکه آل‌احمد در آن مسأله «داوری پرشور و شجاعانه و انسانی» نکرده باشد.&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۲۷۸}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ====دیدگاه [[ایرج افشار]]====<br /> به‌نظر افشار آل‌احمد «چشمه جوشنده و زلالی از کوهسار زیبای ادب معاصر ایران» بود که چون «بادپایی تندسیر از کاروان فهم و ذوق» جلوه می‌کرد و «جاودانه» می‌ماند. افشار با نثری از آل‌احمد تمجید می‌کرد که او از آن دوری می‌کرد و حتّی منتقد آن بود! افشار می‌نویسد: «این هنرمنده جوینده، انسان دلیر و جوشان از میان ما رفت و زود هم رفت. شمع سراپا نسوخته بود.» به تعبیر افشار، «نویسندگی زندگی او بود. او با این لذّت زندگی می‌کرد.» به عقیده افشار، آل‌احمد «به ادبیان و محققان اعتقادی نداشت.» از همین روی بود که دوره دکتری ادبیات فارسی در دانشگاه تهران را به‌پایان نبرد.&lt;ref name=''نظر افشار''/&gt;<br /> ====دیدگاه [[هانیبال الخاص]]====<br /> الخاص، مورد علاقه آل‌احمد بود و بذله‌گویی و خوش‌محضری‌اش سیمین و جلال را سرِ ذوق می‌آورد. او آل‌احمد را «انسان» می‌دانست فراتر از آن‌که او را آدمی سیاسی یا حتّی اجتماعی بداند. الخاص او را انسانی «پرمحبت و هنرمند و ایرانی» می‌دانست. الخاص هم‌چنین معتقد است آل‌احمد در نثر و هنر «غول بود» و با دانشور هم‌نظر است که «هیچ‌کس نمی‌تواند جای جلال را پر» کند.&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۱۳۶-۱۴۱}}&lt;/ref&gt; <br /> ====دیدگاه [[امیرپرویز پویان]]====<br /> پویان بر این باور بود که آل‌احمد در صف آن‌ها که از گونه چریک‌های چپ زمانه می‌گنجیدند نبود، هرچند در صف «دشمن» هم تحلیل نمی‌شد. به‌همین اعتبار، به نسبتی «محدود» دوست آن‌ها بود. پویان در همان متن اشاره می‌کرد آل‌احمد «دشمن را هدایت می‌کرد» چراکه از «انقلاب می‌ترسید.» به‌نظر پویان، ازآنجایی‌که جلال از «دیکتاتوری پرولتاریا» می‌هراسید نسبت به «دیکتاتوری بورژوازی» منعطف می‌شد. پویان آل‌احمد را به‌طور هم‌زمان ضدامپرایالیسم و ضد کمونیسم می‌دانست.&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۱۱۹-۱۲۴}}&lt;/ref&gt; <br /> [[پرونده:Download.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|پویان، آل‌احمد را یک انقلابی نمی‌دانست.]]<br /> <br /> ====دیدگاه [آیت‌الله][[سید علی خامنه‌ای]]====<br /> «بهترین سال‌های جوانی» [آیت‌الله] خامنه‌ای «با محبت و ارادت به» آل‌احمد «گذشته است.» او معتقد است: «در نظر من، آل‌احمد، شاخصه‌ٔ یک جریان در محیط تفکر اجتماعی ایران است. تعریف این جریان، کار مشکل و محتاج تفصیلی است؛ امّا در یک کلمه می‌شود آن را «توبه‌ٔ روشن‌فکری» نامید. با همه‌ٔ بار مفهوم مذهبی و اسلامی که در کلمه «توبه» هست.» وی از گپ‌وگفتی تلفنی با آل‌احمد صحبت می‌کند که بااینکه به نتیجه‌ای دلخواه نرسید؛ ولی از علاقه‌اش به جلال نکاست.&lt;ref name= ''جلال آل‌قلم''/&gt; <br /> <br /> ====دیدگاه [[پرویز خرسند]]====<br /> «بزرگ‌ترین اثر جلال خود جلال بود. کتابی که نزدیک به پنجاه سال درحال نوشتنش بود... برجسته‌ترین صفت جلال را وجودش می‌گفت. وجودی که تجسم کامل یگانگی بود. یگانگی جسم و روح. ماده و معنی. واژه و مفهوم. آدم و عمل. جلال تصویر روشن نویسنده بود و مانیفست ادبیات و مقاومت. بی‌جلال ادبیات هجرت بی‌معنی است.»&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۲۷۳-۲۷۴}}&lt;/ref&gt; <br /> ====دیدگاه [[محمدعلی جمال‌زاده]]====<br /> جمال‌زاده، آل‌احمد را «مرد مردانه‌ای» می‌دانست که تنها یک بار بیشتر نتوانست ببیندش. با این‌که پیش‌تر بر سر [[مدیر مدرسه]] نامه‌نگاری انتقادی بین این دو نفر رقم خورده بود، ولی دیدار با «صفا و محبت» همراه بود. جمال‌زاده با خواندن کتاب [[غروب جلال]] نوشته [[سیمین دانشور]] بر این موضوع اشاره می‌کند که «جلال چه وجود نادر و فیاض و سرمشق سعی و کوشش و نمونه خدمت‌گزاری و مردم‌دوستی بوده است.»&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۵۵۹-۵۶۵}}&lt;/ref&gt; <br /> ====دیدگاه [[سیمین دانشور]]====<br /> دانشور در کتاب [[غروب جلال]] دیدگاه‌های خود درباره آل‌احمد را شرح داده بود. این کتاب مشحون از ستایش‌های دانشور بود. او زندگی و مرگ جلال را «زیبا» توصیف می‌کرد.او می‌گفت که آل‌احمد تحمل «دست‌های آلوده» را نداشت. «تحمل نوکری و نان به نرخ روز خوردن» هم. دانشور نوشت: «جلال خوب می‌بیند و خوب هم نشان می‌دهد. سر نترسی دارد.» دانشور بر این باور بود که کوشش‌های آل‌احمد در فضای ادبیات در حد «فداکاری» بود. سیمین می‌گفت کمتر زنی در جهان اقبال او را داشته است که جفتی مناسب خودش پیدا کند.<br /> [[پرونده:10971307-b.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال و سیمین در کنار پرویز داریوش و همسرش]]<br /> <br /> ====دیدگاه [[رضا داوری اردکانی]]====<br /> داوری اردکانی صفت «دردمندی» را در بین نوشته‌های جلال برجسته می‌بیند. او بر این باور است که آل‌احمد «حاضر بود از هر کس که چیزی می‌دانست یاد بگیرد و سخن درست را از زبان هر کس که می‌شنید، تصدیق می‌کرد.» داوری اردکانی تحلیل [[سید احمد فردید]] درباره [[غرب‌زدگی]] را می‌پسندد و درست می‌پندارد. با این حال، معتقد است آل‌احمد «وجه سیاسی» این پدیده را به‌خوبی توضیح داده است. داوری اردکانی، آل‌احمد را از بسیاری از «ملامت‌گران» او «بزرگ‌تر و خوش‌ذوق‌تر و فاضل‌تر» می‌داند. &lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۲۷۴-۲۷۶}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====دیدگاه [[محمود دولت‌آبادی]]====<br /> دولت‌آبادی خود را منتقد آثار آل‌احمد می‌نامد و [[نفرین زمین]] را «سطحی» می‌داند. داستان‌نویسی آل‌احمد چنان نبود که مورد توجه محمود دولت‌آبادی قرار گیرد. با این همه، دولت‌آبادی «مردم دوستی» آل‌احمد را می‌ستود. او معتقد است که آل‌احمد با «صمیمیتی باطنی» می‌نوشت ولی قلم او از عهده تحلیل «عمیق و همه‌جانبه تاریخی» برنمی‌آمد.&lt;ref name=''دولت‌آبادی''&gt;{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =دولت‌آبادی | نام =محمود | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =مردم‌دوستی‌اش را برجسته می‌کنم و می‌ستایم | ژورنال = یادآور| مکان = | دوره = ۳| شماره =۱ | سال =۱۳۸۷ | تاریخ بازبینی = ۳بهمن۱۳۹۷}}&lt;/ref&gt;<br /> ====دیدگاه [[احمد شاملو]]====<br /> یک آل‌احمد و دو شاملو. شاملوی اوّل به سال۴۸ شعری سرود که به آل‌احمد تقدیم شد؛ گفت: <br /> <br /> «مردی با گردشِ آب<br /> <br /> مردی مختصر<br /> <br /> که خلاصه‌ٔ خود بود.»<br /> <br /> شاملو بعدها از آل‌احمد انتقاد کرد و [[غرب‌زدگی]] را کتابی «یاوه» نامید. او آل‌احمد را «بچه آخوند» نامید که تا آخر عمر هم «بچه آخوند» مانده بود.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =https://www.aparat.com/v/6mZOY/%D9%86%D8%B8%D8%B1_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%B4%D8%A7%D9%85%D9%84%D9%88_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF_%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A2%D9%84_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF ‏|عنوان = دیدگاه شاملو درباره آل‌احمد|ناشر = |تاریخ بازدید = ۳بهمن۱۳۹۷|تاریخ =}}&lt;/ref&gt; این اظهار نظر شاملو فراتر از یک اظهار نظر انتقادی علیه یک کتاب بود، نمایان‌گر دیدگاهی تازه بود.<br /> [[پرونده:IMG16433466.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|پوستر دوره هشتم جایزهٔ ادبی جلال]]<br /> <br /> ====دیدگاه [[علی شریعتی]]====<br /> شریعتی می‌گفت بعد از «سه سال» روحش از عزای آل‌احمد بیرون نیامده بود. او جلال را «روشن‌فکری» می‌دانست که «بازگشت به خویش را تمرین» می‌کرد. او «جرأت» داشتن آل‌احمد را می‌ستود و این «گستاخی» را ارج می‌نهاد. از نگاه شریعتی، آل‌احمد مسئول و بیدار و «آگاه» بود. شریعتی بیش از یک بار از آل‌احمد سخن گفت و ستایشش کرد.&lt;ref name=''شریعتی''/&gt;&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۸|ک= یادمان جلال آل‌احمد|ص=۷۸-۸۱}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====دیدگاه [[بهرام صادقی]]====<br /> «آل‌احمد خیلی طبیعت نویسندگی دارد» و علاوه‌بر آن مدام در جوش‌وخروش است و «راکد» نیست. صادقی امیداور بود که آل‌احمد «نوول»‌های بهتری می‌نوشت؛ ولی مقاله‌های او را «بی‌نهایت» دوست می‌داشت. به نظر صادقی، آل‌احمد «زنده‌ترین نویسنده‌ای است که» او می‌شناسد. با این حال، صادقی نسبت به تقلید از آل‌احمد ابراز نگرانی می‌کرد و معتقد بود چنین رفتاری، ارزش کار آل‌احمد را از بین می‌برد.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt; <br /> <br /> ====دیدگاه [[طاهره صفارزاده]]====<br /> صفارزاده می‌نویسد: «نثر آل‌احمد شباهتی با شخصیتی دارد متحرک و تندرو و تیز و نافذ.» به‌نظر او آل‌احمد نویسنده‌ای با «تعهد» بود که «خلاقیت» خود را هم برای «دفاع از حق و حقیقت» به‌کار می‌گرفت. صفارزاده، دیدگاه‌های آل‌احمد در [[غرب‌زدگی]] و [[در خدمت و خیانت روشن‌فکران]] را نقد می‌کرد و بر این باور بود که راه‌حل‌های آل‌احمد بیشتر راه‌حل‌هایی «سیاسی» بودند و او با فاصله از «قدرت و عملکرد درونی مذهب ایستاده» بود.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;<br /> [[پرونده:n00000400-b.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جواد طباطبایی از منتقدان آل‌احمد است.]]<br /> <br /> ====دیدگاه [[جواد طباطبایی]]====<br /> در برنامه پروهشی طباطبایی نقد دو کتاب آل‌احمد دیده می‌شود؛ یکی [[غرب‌زدگی]] و دیگری [[در خدمت و خیانت روشن‌فکران]]. طباطبایی، آل‌احمد را گرفتار در «پرده پندار ایدئولوژی» می‌داند و «التقاط»نویسی آل‌‌احمد را به بلندپروازی‌های ایدئولوژیک او نسبت می‌دهد و پیگیری پیکاری سیاسی را غایت کوشش‌های «نظری» آل‌احمد می‌داند. طباطبایی این دو کتاب آل‌احمد را بر «ضابطه‌ای» استوار نمی‌بیند مگر «موضع‌گیری خاص در مناسبات قدرت.» به تعبیر طباطبایی، آل‌احمد در «دام نوعی مشروعه‌نویسی» گرفتار آمد که «اعتقادی به آن نمی‌توانست داشته باشد.» چه آن‌که آل‌احمد در میدان سیاسی در جست‌وجوی «پرچمی» بود که به نشانه «استیلای غرب‌زدگی» برافراشته باشد. درواقع به‌زعم طباطبایی، آل‌احمد به دنبال صدور «بیانیه‌ای سیاسی» بوده است. طباطبایی در زوال اندیشه سیاسی در ایران پایه تحلیل خود درباره آل‌احمد را چنین توضیح می‌دهد: <br /> <br /> «اگر تذکره‌نویس تاریخ نباشیم، نمی‌توان نظریه نداشت؛ اما اگر نتوان نظریه را به محک مواد و داده‌های تاریخی زد، و مفاهیم و مقولات آن نظریه را با ارجاع به داده‌های تاریخی دقیق‌تر کرد، تاریخ و نظریه‌ای وجود نخواهد داشت. نظریه تاریخی زمانی نظریه است که بتوان بر مبنای آن تاریخ نوشت وگرنه نظریه به عنصری در ایدئولوژی تبدیل خواهد شد که جز در مناسبات قدرت به‌کار نمی‌آید.»&lt;ref&gt; {{یادکرد وب|نشانی =http://tilem.blog.ir/1397/09/07/Jala12 ‏|عنوان = آل‌احمد از نگاه طباطبایی|ناشر = وبلاگ تی‌لم|تاریخ بازدید = ۴ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ =۷ آذر ۱۳۹۷}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ====دیدگاه بزرگ علوی====<br /> علوی بر این باور بود که همان احترامی را برای آل‌احمد قائل می‌شد که نسلی از روشن‌فکران برای [[صادق هدایت]] قائل می‌شدند. با این‌همه علوی معتقد بود که این دو نویسنده -آل‌احمد و هدایت- که تقریبا هم‌اندازه هم عمر کرده‌اند، «شاهکار» خود را ننوشته‌اند.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;<br /> <br /> ====دیدگاه [[هوشنگ گلشیری]]====<br /> گلشیری می‌نوشت اگر بخواهید با نثر آل‌احمد یک «فنجان چای» بنوشید، «یا فنجان خواهد شکست و یا چای خواهد ریخت؛ اما اگر از فاجعه‌ای بخواهید عکس بگیرید یا چشم‌اندازهای مسافر قطار را ثبت کنید» نثر آل‌احمد «بهترین نثر است. نمونه‌اش را می‌شود در نفرین زمین دید... به‌همین‌دلیل است که این نثر در داستان کوتاه بهتر می‌تواند خودش را نشان بدهد، به‌خصوص اگر داستان اول شخص مفرد باشد.» با این همه گلشیری دیدگاهش را چنین جمع‌بندی‌ می‌کرد:<br /> <br /> «کار او و حیاتش در این محدوده که من حرف می‌زنم نمی‌گنجد.»&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;<br /> [[پرونده:IMG 0802.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آیدین آغاداشلو در شب جلال]]<br /> <br /> ====دیدگاه [[شاهرخ مسکوب]]====<br /> مسکوب، آل‌احمد را بیش از هر چیزی «جستارنویس» می‌دانست و «گزارشگری چیره‌دست». به نظر مسکوب، شخصیت اجتماعی آل‌احمد از شخصیت ادبی‌اش «نمایان‌تر» بود. مسکوب معتقد بود آل‌آحمد در «مرکز اجتماع خود ایستاده بود» و «در گرانی‌گاه رویدادها.» مسکوب آل‌احمد را «وجدان مضطربی» می‌دانست که می‌توانست «خواب خوش هر که را می‌توانست آشفته کند.»&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;<br /> ====دیدگاه [[اسماعیل نوری‌علا]]====<br /> نوری‌علا، آل‌احمد را «متفکری» می‌دانست که «جز از پشت عینک سیاست» به جهان نمی‌نگریست. در نظر نوری‌علا، در شناخت آل‌احمد باید اولویت را به سیاست داد. نوری‌علا می‌نویسد:‌ <br /> <br /> «درست به‌همین‌دلیل است که آثار او با تاریخ حیات سیاسی جامعهٔ ما درهم می‌آمیزد و جزیی از آن می‌شود و هم‌چنان‌که از آن تأثیر پذیرفته است، بر آن تأثیر نیز می‌گذارد.» <br /> <br /> نوری‌علا، آل‌احمد را «سرآغاز یک نهضت واقعی ملّی می‌دانست» که توانست «صاحب فکران» رااز «حقارت در برابر غرب» برهاند و سبب شود تا به «خویشتن‌شناسی» بپردازد.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt; <br /> <br /> ==== دیدگاه [[محمدعلی همایون کاتوزیان]] ====<br /> «جلال آنچنان‌که از نامش برمی‌آید، روشنی بود و شکوه. باغبان بود و بیش از همه انسانی مهربان. دریغ که عمر کوتاهی داشت و نتوانست تمامی آنچه را می‌اندیشید و به آن دل بسته بود را عرضه کند.» <br /> این گفته‌های همایون کاتوزیان درباره آل‌احمد است.&lt;ref name=''یادمان''&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادمان جلال آل‌احمد|ص=}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ====دیدگاه [[مایکل هیلمن]]====<br /> هیلمن استاد ایرانشناسی دانشگاه آستین در ایالت تکزاس است. او معتقد است آل‌احمد «معروف‌ترین روشن‌فکر ایرانی» در روزگار خود بود. او در مقاله‌ای بلند به تحلیل شخصیت آل‌احمد می‌پردازد و وجوهی از «تضاد» را درباره شخصیت او بیان می‌کند. او بر این باور است که جلال نماینده روشن‌فکران «ضد رژیم پهلوی» بود. هیلمن کوشید در مقاله‌اش به معضلات فرهنگی این «شخصیت ادبی» اشاره کند و گزارش جامعی از زمانه و آثار وی به‌دست دهد.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt; <br /> ===یادمان‌ها===<br /> ===[[جایزه جلال آل‌احمد|جایزهٔ ادبی جلال آل‌احمد]]===<br /> این رویداد ادبی که به پشتوانه مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی تأسیس شده است، سالانه هم‌زمان با روزهای تولد جلال آل‌احمد برگزار می‌شود. این جایزه ادبی ابتدا با تعیین اهداء ۱۱۰ سکه بهار آزادی آغاز به‌کار کرد و پس از دوره دهم، جایزه‌‌ای ۳۰ سکه‌ای معادل جایزه کتاب سال به برگزیدگان اهداء می‌کند.&lt;ref name=''سایت جایزه''/&gt; <br /> ====[[شب بخارا]]ی جلال آل‌احمد====<br /> در سال ۹۲، صد و سی و دومین برنامه شب بخارا ویژه جلال آل‌احمد برگزار شد. در این بزرگذاشت [[علی دهباشی]]، [[عبدالله انوار]]، [[محمدعلی همایون کاتوزیان]]، [[آیدین آغداشلو]] و [[غلام‌رضا امامی]] صحبت کردند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =http://bukharamag.com/1392.07.3882.html ‏|عنوان = شب جلال|ناشر = بخارا|تاریخ بازدید = ۴ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ =۳ مهر ۱۳۹۲}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===بنیان‌گذاری===<br /> ====تأسیس انجمن اصلاح====<br /> یک انجمن کوچک در «کوچهٔ انتظام، امیریه.» که به‌گفتهٔ آل‌احمد «شب ها در کلاس‌هایش مجانی فنارسه (فرانسه) درس می دادیم و عربی و آداب سخنرانی و روزنامه دیواری داشتیم... تا عاقبت تصمیم گرفتیم که دسته جمعی به حزب توده بپیوندیم.»&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''/&gt; <br /> ====تأسیس حزب سوسیالیست تودهٔ ایران====<br /> آل‌احمد همراه با خلیل ملکی و با انشعاب از حرب توده، این تشکیلات سیاسی را تأسیس کرد که «تاب چندانی نیاورد و منحل شد و ما ناچار شدیم به سکوت.»&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''/&gt;<br /> [[پرونده:8g.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|راست|فعالیت‌های سیاسی آل‌احمد نپایید]]<br /> <br /> ====تأسیس حزب زحمتکشان ایران====<br /> این حزب را هم با همراهیِ خلیل ملکی و البته کمک مظفر بقایی تأسیس کرد. این تشکیلات هم دیری نپایید.&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''/&gt; <br /> ====تأسیس نیروی سوم====<br /> همراه با خلیل ملکی تأسیس شد و با کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ برای همیشه از فعالیت آشکار سیاسی و حضور در نیروی سوم کناره گرفت.&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''/&gt; <br /> ====[[کانون نویسندگان ایران]]====<br /> آل‌احمد از بنیان‌گذاران [[کانون نویسندگان ایران]] و از امضاءکنندگان نخستین بیانیه بود. جلسه اول این کانون در منزل آل‌احمد تشکیل شد. اسماعیل نوری‌علا در شبکه‌ای ماهواره به‌طور مفصل دربارهٔ تشکیل کانون نویسندگان ایران و نقش آل‌احمد صحبت کرده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =http://iranefardalive.com/?s=%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C+%D8%B9%D9%84%D8%A7 ‏|عنوان =روایت نوری‌علا از کانون نویسندگان ایران|ناشر = شبکه ماهواره‌ای ایران فردا|تاریخ بازدید = ۴بهمن۱۳۹۷|تاریخ =}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ===زمینه و شیوهٔ فعالیت===<br /> زمینه‌های فعالیت آل‌احمد در هر کدام‌ از شاخه‌های ادبی پر تعداد و قابل توجه است. از چیزی می‌نوشت که تجربه‌اش کرده بود. مثلاً برای نوشتن «سرگذشت کندوها» به کندو‌های عسل در دهات سر می‌زد. حتی می‌خواست در خانه‌اش کندو بگذارد که سیمین اجازه نداد. می‌ترسید که جلال سراغ حیوانات بزرگ‌تری برود و خانه به باغ وحش تبدیل شود. سیمین می‌گوید هیچ‌گاه ندیده است که جلال برای نوشتن متنی زور زده باشد. در اتاق را می‌بست و با انباشتن فضای اتاقش از دود سیگار به‌شکل مداوم می‌نوشت و به شکار سوژه‌ها می‌رفت. هیچ‌گاه هم وقت نوشتن افسرده‌حال به‌نظر نمی‌رسید. از کاری که می‌کرد لذّت می‌برد. احتیاط نمی‌شناخت و به استقبال خطر و حادثه می‌رفت.&lt;ref&gt;{{پک|دانشور|۱۳۹۰|ک= غروب جلال}}&lt;/ref&gt; <br /> ====داستان‌نویسی====<br /> اوّلین نوشته‌های آل‌احمد داستان بودند. داستان کوتاه‌هایی منبعث از فضای واقعی جامعه که در دهه بیست خورشیدی منتشر می‌شد. آل‌احمد بعدها به رمان‌نویسی روی آورد و بیشتر داستان‌های آخر عمر جلال، داستان بلند و رمان بودند. <br /> ====جستارنویسی====<br /> آل‌احمد از جستارنویسی ابایی نداشت؛ او بیشتر از آن‌که مقیّد به داستان‌نویسی باشد، به فعل نوشتن اهتمام داشت. جستارهای جلال جزء پر سر و صداترین نوشته‌هایش بودند. غرب‌زدگی‌اش توقیف بود و دیگر نوشته‌هایش هم دردسرساز. با این همه آل‌احمد، به‌تعبیر مصطفی رحیمی، از درگاه ادبیات سخن می‌گفت. رحیمی معتقد بود کار بزرگ جلال در جستارنویسی بود.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;<br /> [[پرونده:48e84429-17fe-482d-95f4-563c51a2abf4.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال در سفر]]<br /> <br /> ====مستندنگاری====<br /> از اورازان آغاز کرد و تا آخر عمر به‌طور مرتب سفرنامه‌ها و تک‌‌نگاری‌ها و شرح توصیف‌هایش را می‌نوشت. عدّه‌ای جلال را اساسا جلال مستندنویس می‌دانند و برجستگی او را در مستندنگاری‌هایش می‌دانند. جلال آن‌قدر در این کار اهتمام داشت که به‌تعبیر [[غلام‌رضا امامی]] حتی در گورستان‌ها به روی سنگ قبرها به دنبال گذشته‌ها می‌گشت و یادداشت برمی‌داشت. یک بار هم از سرما و باد و باران اِبا نکرد. سرما خورد، لرزید، ولی از تمام قبرستانی دوره افتاده در دلِ زاگرس یادداشت‌برداری کرد.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt; <br /> ====ترجمه====<br /> آل‌احمد هم داستان ترجمه می‌کرد، هم نمایشنامه. برخی از ترجمه‌های آل‌احمد به‌طور مشترک صورت می‌پذیرفت. اوّلین کارش ترجمه و آخرین کاری که در زمان حیاتش به‌چاپ نخست رسید هم‌چنین.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt; <br /> ===از نگاه جلال===<br /> افراد، نحله‌ها، کتاب‌ها و کنش‌ها درمعرض داوری آل‌احمد بودند. <br /> ====دربارهٔ [[علی‌اکبر دهخدا]] و [[محمدتقی بهار]]====<br /> آ‌ل‌احمد، دهخدا را «با طنزی و بینش اجتماعی در نثر» می‌دانست؛ «با نوآوری‌هایی در شعر.» [[علی‌اکبر دهخدا]] «نمونهٔ دیگری است از روشن‌فکر چند ارزشه. که عین [[محمدتقی بهار|ملک‌الشعرای بهار]] در جست‌وجوی ملاک‌های تازه است در عالم ادب.» به‌نظر آل‌احمد، بهار «آخرین اعتبار خراسان و خراسانی است در هوای تازه‌ای که انگ و رنگ پرچم‌ها و ملیت‌های ساختگی، خراسان را سه چهار پاره کرده. با تمایل بیشتری به سیاست.» آل‌احمد دربارهٔ بهار و دهخدا هم‌زمان چنین می‌گوید:<br /> «درست است که بهار به‌خلاف دهخدا غرب‌زده است و بینش سیاسی و اجتماعی مستقری ندارد و هم قصیده برای نفت می‌گوید و هم برای جغد جنگ؛‌ اما به‌هرحال تحول شخصیت او [چنان است که] بدل می‌شود روشن‌فکری خلاصهٔ یک دورهٔ تاریخی.»&lt;ref&gt;{{پک|آل‌احمد|۱۳۷۳|ک= ادب و هنر امروز ایران|ص=}}&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:Museum-of-Simin-Daneshvar4.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|نمای خانهٔ سیمین و جلال از بیرون]]<br /> [[پرونده:Khaneh simin &amp; jahal.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|گوشهٔ حیاط خانهٔ این زوج نویسنده]]<br /> <br /> ====دربارهٔ [[محمدحسین شهریار|شهریار]]====<br /> شهریار «شاعر غزل‌سرای معاصر؛ که به‌عنوان شاعر دست اوّل در زبان ترکی شناخته شده است و حیدر بابایه سلام او قابل قیاس با افسانهٔ نیما، اما به‌عنوان شاعر فارسی‌زبان، غزل‌سرای دست سوم یا چهارمی است.»&lt;ref&gt;{{پک|آل‌احمد|۱۳۷۳|ک= ادب و هنر امروز ایران|ص=}}&lt;/ref&gt;<br /> ====دربارهٔ [[ابراهیم پورداود]]====<br /> آل‌احمد شاگرد پورداود بود در دانشگاه تهران. باآنکه او را «مرد سالمی» می‌دانست، ولی برآن شد مقدمه پورداود بر بیژن و منیژه را نقد کند. آل‌احمد، «زردتشتی‌بازی» پورداود را نقد می‌کرد و زشت می‌دانست «حضرت»ش به‌جای نشستن بر کرسی استادی، بر کرسی «مؤبدی» بنشیند.او کتاب پورداود را «دست‌پخت کنسرسیوم» می‌دانست و «تعصب» این «آخوند زردتشتی» را نقد می‌کرد.&lt;ref&gt;{{پک|آل‌احمد|۱۳۷۳|ک= ادب و هنر امروز ایران|ص=}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====دربارهٔ [[صادق هدایت]]====<br /> آل‌احمد به بیانی تحلیلی از صادق هدایت و [[بوف کور]] یاد می‌کرد و اثر مشهور او را می‌ستود. او بر این باور بود که «هدایت را تا زنده بود کسی نشناخت.» آل‌احمد شناخت هدایت را کاری «دشوار» می‌دانست. آل‌احمد به‌جای اظهارنظر دربارهٔ هدایت، درباره آثار او نظر داشت؛ آثاری که «جاودان خواهد ماند.» آل‌احمد این طور جمع‌بندی می‌کرد که هدایت را هم باید بر اساس آثارش شناخت. «آثاری که صمیمانه‌ترین وصفی و تعبیری از «خود» خجول و دزدیدهٔ او است.»&lt;ref&gt;{{پک|آل‌احمد|۱۳۷۳|ک= ادب و هنر امروز ایران|ص=}}&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:12g.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|با ابراهیم گلستان]]<br /> <br /> ====[[ابراهیم گلستان]]====<br /> «گلستان مثل همه ما فعال بود؛ اما نوعی خودخواهی نمایش‌دهنده داشت که کمتر در دیگران می‌دیدی. همیشه متلکم وحده بود. مجال گوش دادن به دیگری را نداشت. این‌ها را هنوز هم دارد؛ اما باهوش بود و باذوق. خوب می‌نوشت و خوب عکس برمی‌داشت. تحمل شنیدن دو کلمه حرف حساب را داشت؛ ولی حیف که درست‌وحسابی درس نخوانده بود. یعنی تحمل نیاموخته بود. ناچار نخوانده ملا بود.»&lt;ref&gt;{{پک|آل‌احمد|۱۳۷۶|ک= یک چاه و دو چاله|ص=}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نیما یوشیج====<br /> جستارهای آل‌احمد دربارهٔ نیما یوشیج می‌تواند یک کتاب را تشکیل دهد. آل‌احمد متن مفصلی درباره [[مجموعه شعر افسانه]] می‌نویسد و بر این باور است که نیما «تکامل یافته است و شعرش زبان احتیاجات هنری روز است. همین خصوصیت است که نیما را در شمار بزرگ‌ترین رهبران شعرای جوان ما قرار داده و مکتبی که او باز کرده است، چه‌بسیار تقلید می‌کنند.» آل‌احمد «اعتراف» می‌کند که شعر نیما را «بیشتر می‌پسندد و بیشتر از همه می‌خواند»ش. او با بازخوانی شعرهای نیما و بررسی آن‌ها نتیجه می‌گیرد که نیما شاعری «زبردست» است که «دریچه‌ای تازه» رو به مخاطب می‌گشاید و تنها به «تخیل اکتفا نمی‌کند.» او نیما را «هنرمند شاعر» می‌داند؛ «به‌معنی دارندهٔ شعود هنری و وجدان بیدار طبقاتی.» <br /> <br /> آل‌احمد بعدها نامه‌ای خطاب به نیما می‌نویسد و از حضورش در فستیوال بخارست انتقاد می‌کند. این نامه با ترجیع‌بندِ «دوست پیر شدهٔ من آقای نیما» از همراهی او در «صدای قهقههٔ دسته‌جمعی بی‌خبران» انتقاد می‌کند و به او هشدار می‌دهد که باید در آن فستیوال «هر چه را دارد بپردازد.» آل‌احمد این نامه سرباز را با امضای «کدخدا رستم» به دست نیما می‌رساند و آرزوی می‌کند «دست علی همراه»ش باشد. <br /> <br /> آل‌احمد نوشته‌هایی را پس از مرگ نیما منتشر کرده بود. عنوان یکی از این نوشته‌ها «نیما دیگر شعر نخواهد گفت» بوده است. او نوشت که نیمی از آن‌چه نیما سرود، «میراث یک عمر را بسنده بود.» به‌نظر آل‌احمد، نیما «فدایی شعر معاصر» بود و «پیش‌مرگ جوانهٔ شعر جوانان.» او در این نوشته نیز نیما و کارهای او را ستود. <br /> [[پرونده:322277 746.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|تندیسی از نیما و سیمین و جلال در موزه مشاهیر برج میلاد تهران]]<br /> آل‌احمد گزارش مرگ نیما را نیز در نوشته‌ای جدا شرح داد. دربارهٔ «زندگی درویشی» او نوشت و عنوان کرد که نیما «قدمی جز در راه شعر برنداشت.» پس این گزارش کوتاه، «پیرمرد چشم ما بود» را منتشر کرد که گزارشی تک‌نگارانه و جزیی بود از خاطرات آل‌احمد با نیما و هم‌زیستی آن دو نفر. این متن طولانی به روحیات نیما هم یاد می‌کرد و برگ‌هایی از زندگی خصوصی نیما را هم رو. دست آخر هم لحظه به لحظه از دقایقی نوشت که مرگ نیما را شنیده و باور کرده بود. <br /> <br /> آل‌احمد در سال۴۷ نیز بار دیگر در دانشگاه تهران از نیما سخن گفته بود. از این جلسه فیلم کوتاهی هم به‌دست آمده است. آل‌احمد این جلسه را به شور و هیجان رساند و توضیح ‌داد که «نیما از تمام دوران خودش خبر داشت.» بااین‌حال از خاطره‌گویی پرهیز کرد و گفت آن قدر پیر نشده که بخواهد خاطره بگوید.&lt;ref&gt;{{پک|آل‌احمد|۱۳۷۳|ک= ادب و هنر امروز ایران|ص=}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===چهره===<br /> امامی، آل‌احمد را چنین توصیف کرده است: <br /> «چهره‌اش استخوانی بود. سری بزرگ داشت که دو چشم درشتش مثل فانوس در آن می‌درخشید. سیمایش سبزه بود و شیارهایی از رنج درون بر آن نمودار... دست‌هایش کشیده بود، انگشت‌های لاغرش را گاه به‌شدت درهم می‌فشرد و قلم به دست می‌گرفت لب‌ها هم با آن تکان می‌خورد، گویی قلم یکی از انگشتانش بود. از انگشتش خشم و عصیان بیرون می‌ریخت و اشنو را به لبش می‌گذاشت و فشارش می‌داد، گمان می‌کردی بر سنگی دندان می‌زند. تند راه می‌رفت، پنداشتی که از دامنه کوه به زمین می‌آید. او به قله رسیده بود. قامتش بلند که در میان جمع آن رفعت به‌چشم می‌خورد.»&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;<br /> [[پرونده:11g.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|در کنار [[غلام‌رضا امامی]]]]<br /> <br /> ===تکیه کلام‌ها===<br /> «رئیس» واژهٔ پرتکرار آل‌احمد بود خطاب به دیگران. در مورادی هم از «مرد ناحسابی» هم استفاده می‌کرد. در نامه‌ها و گفته‌ها از کلمه «حضرت» هم بهره می‌برد. گاهی برای احترام و گاهی هم به طعنه. یک بار هم نوشت: «علامه»؛ در نقد کارهای [[پرویز ناتل خانلری]]. ازآنجاکه نثر آل‌احمد موجز و اختصاری بود، «الخ» به‌همراه «...» بسیار در آثارش دیده می‌شود؛ حتّی در وصیت‌نامه‌اش. <br /> ===خلقیات===<br /> نوشته‌اند که «حرف که می‌زد مثل آتشفشان بود. لحظاتی گدازه‌ها را از دهان بیرون می‌ریخت. آتشی بود پرلهیب که همه را می‌سوزاند. یخ‌ها را آب می‌کرد و هیزم‌ها را گرم.» دانشور می‌نویسد آل‌احمد از زندگی «مرفه و راحت» گریزان بود. بااین‌حال به اطرافش توجه می‌کرد. با «آرامشی بی‌نظیر» به گل‌های باغچه «ور» می‌رفت. مو حرس می‌کرد. شاخه‌های خشک درخت را می‌زد. یاس‌ها را می‌پیرایید و قلمه می‌زد. سیم‌کشی و تعمیر دستگاه‌های برقی و کار با تلفن و تعمیر خودرو را هم به‌خوبی بلد بود. مهارت‌های فنّی جلال بیشتر از حد متعارف بود.&lt;ref&gt;{{پک|دانشور|۱۳۹۰|ک= غروب جلال}}&lt;/ref&gt; <br /> [[پرونده:Steam-train-design.png|90px|thumb|راست]]<br /> ===گزارش از سفرها===<br /> مطابق یادداشت‌های به‌دست آمده از آل‌احمد می‌توان به سفرهای او نیز اشاره کرد.<br /> ====[[اورازان]]====<br /> اورازان مسقط‌الرأس آل‌احمد بود. این کتاب یکی از نخستین تک‌نگاری‌ها آل‌احمد است. سفر به اورزان مکرر اتفاق می‌افتاد. کتاب اورازان یک تک‌نگاری ادبی و یک اثر در مردم‌شناسی شناخته می‌شود. او نسبت به این روستا حساس بود و حتّی دست‌رسی مردم اورازان به جاده پایین‌دست را تسهیل کرد و می‌خواست برق هم به آنجا بکشد. <br /> ====[[تات‌نشین‌های بلوک زهرا]]====<br /> این منطقه هم به طالقان و زادگاه اجداد جلال آل‌احمد نزدیک بود. نوشتن از تات‌ها در دسته علاقه‌مندی‌های آل‌احمد می‌گنجید. حتّی در سال‌های آخر عمر هم دوست داشت از تات‌نشین‌های تالش نیز بنویسید. کتاب تات‌نشین‌های بلوک زهرا در دهه سی نوشته شده بود و جامعه‌شناسان را به تک‌نگاری از جای‌جای مملکت علاقه‌مند کرده بود.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;<br /> [[پرونده:10g.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سفر به اورازان]]<br /> <br /> ====سفر به یزد====<br /> گزارش سفر به یزد در [[ارزیابی شتاب‌زده]] منتشر شده بود. این سفر به سال۱۳۳۷ صورت گرفته بود و گزارش جلال سبک زندگی مردم یزد و مسالهٔ آب در شهر را مورد توجه قرار داده بود. <br /> ====سفر به کرمان====<br /> این سفر هم در ادامه همان سفر یزد رخ داد در بهار۱۳۳۷. این سفر با نثری «شتاب‌زده» در سال۱۳۴۸ منتشر شد.<br /> <br /> ====سفر به خارگ====<br /> [[ابراهیم گلستان]] بانی این سفر و تک‌نگاری بود. کتاب جلال با عنایت به توسعه صنعت نفت ایران در خارگ به سال۱۳۳۹ منتشر شد. از نامی که آل‌احمد برای تک‌نگاری خارگ برگزید، می‌توان دریافت که آل‌احمد هم خارگ را گنجی گران‌بها می‌دید که ممکن است در تکنولوژی نفتی تاراج بشود. [[جزیره خارگ در یتیم فارس]] نام کتاب او است. <br /> ====سفر به کاشان====<br /> این هم یکی از صدها سفر آل‌احمد به منطقه‌ای از ایران بود. در ایام قالی‌شویان سال۱۳۴۳ به مشهد اردهال رفت و گزارش آن را نوشت. <br /> ====سفر به خوزستان====<br /> سال۴۳، جلال به‌هدف نوشتن و سفارش سازمان آب و برق به خوزستان رفت. این گزارش در سال۱۳۴۵ در مجله آرش منتشر شد. جلال از ۲۰ سال قبل از آن چندباری به خوزستان سفر کرد. در سفر سال۴۳، جلال از آبادان و اهواز و اندیمشک و هفت‌تپه.&lt;ref&gt;{{پک|آل‌احمد|۱۳۷۳|ک= ادب و هنر امروز ایران|ص=}}&lt;/ref&gt; <br /> ===در دیگر کشورها===<br /> برنامه‌های ادبی آل‌احمد در دیگر کشورها هم گزارش شده‌‌اند. این سفرها بیشتر به هدف نوشتن صورت گرفته بود. <br /> ====سفر به عراق====<br /> یکی از اوّلین سفرهای آل‌احمد سفر به نجف بود برای کسب مراتب علمی حوزی. مطابق آن‌چه که از بعد از او به دست ما رسیده است، می‌توان گفت بدیهی بود که آل‌احمد در آن محیط دوام نمی‌آورد. حضورش طولی نکشید. چند ماهی مقیمِ حوزه علمیه نجف شدن و بعد هم بازگشتن به مملکت.&lt;ref name=''دو برادر''/&gt;<br /> [[پرونده:15g.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال در سفر به اروپا]]<br /> <br /> ====سفر به فرنگ====<br /> سفر به کشورهای اروپایی چند ماهی طول کشید. شرح سفر جلال در کتاب [[سفر فرنگ]] آمده است. این سفر ۴ماهه و به سفارش دولت وقت بود برای شناخت روش‌های مختلف در نوشتن کتاب‌های درسی. او در این سفر با [[محمدعلی جمال‌زاده]] دیدار کرد. <br /> ====سفر به آمریکا====<br /> این سفر به سال۱۳۴۴ روی داد. بعدها یادداشت‌های آل‌احمد در کتابی به نام [[سفر آمریکا]] منتشر شد. مهم‌ترین بخش این سفر به حضور جلال در هاروارد اختصاص می‌یابد. گزارش حضور جلال در هاروارد در گزارش جلال به نام [[گزارش دو ماهه هاروارد]] آمده است.<br /> <br /> ===سفر به فلسطین اشغالی===<br /> [[سفر به ولایت عزارئیل]] گزارشی از سفر هفده روزهٔ آل‌احمد و دانشور به سرزمین اشغال‌شدهٔ فلسطین. این سفر با دعوت دولت [غاصب] اسرائیل صورت گرفته بود. <br /> ====سفر حج تمتع====<br /> سفر حج تمتع جلال آل‌احمد در سال ۴۳ صورت گرفت و شرح آن در کتاب [[خسی در میقات]] آمده است. بنا به متن آل‌احمد، این سفر بر روحیات آل‌احمد اثر گذاشته است. <br /> ====سفر به شوروی====<br /> این سفر درست بعد از سفر حج جلال پیش آمد. آل‌احمد به ممالک شوروی سفر کرد و شرح دیده‌های خود را در کتاب [[سفر روس]] آورده است.<br /> <br /> ===استادان===<br /> نمی‌توان سبک آل‌احمد در نوشتن را شاگرد کسی دانست. بااینکه او قطعاً شاگرد کسانی چون [[ابراهیم پورداود]] در دانشگاه تهران بوده است.<br /> ===فیلم‌های مستند===<br /> جلال به روایت اسالم ساخته حسن حبیب‌زاده و به سفارش [[بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان]] و نویسنده بودن ساخته مصطفی آل‌احمد از جمله فیلم‌های مستندی است که درباره جلال آل‌احمد ساخته شده است. دیگر مستندی دربارهٔ آل‌احمد را پریسا عشقی با عنوان «جلال آل‌احمد» ساخته است. این مستند در چهل‌سالگی جلال آل‌احمد از سیمای جمهوری اسلامی پخش شده است. <br /> ===به نام جلال===<br /> برخی از خیابان‌ها یا معابر یا مراکز فرهنگی یا بهداشتی یا مجموعه‌های فروشگاهی به اسم جلال نام‌گذاری شده است. برخی از این جاها، سیاهه‌وار در ادامه می‌آید. این مکان‌ها با رجوع به [https://www.google.com/maps] در دسترس است.<br /> ====خیابان جلال در اسالم====<br /> خیابانی در شهر اسالم واقع شهرستان تالش به اسم جلال‌ آل‌احمد است که از سرِ خلیف‌آباد آغاز می‌شود و تا ساحل آلالان کشیده می‌شود. <br /> ====بزرگ‌راه جلال ‌آل‌احمد در تهران====<br /> این بزرگراه در حدود مرکز متمایل به غرب شهرستان تهران نام‌گذاری شده است. این بزرگراه از بزرگراه اشرفی اصفهانی آغاز می‌شود و به‌طول حدود هفت کیلومتر تا بعد از خیابان کارگر شمالی امتداد می‌یابد.<br /> [[پرونده:IMG 3211-Copy.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|داروخانه‌ای به نام جلال در تهران]]<br /> <br /> ====خیابان جلال آل‌احمد در مشهد====<br /> این خیابان به‌طول حدود سه کیلومتر در منطقه زیباشهر مشهد واقع شده است.<br /> <br /> ====مدرسه راهنمایی جلال ‌آل‌احمد در تهران و جاهای دیگر====<br /> یکی از مدارسی که به اسم جلال نام‌گذاری شده است در منطقه یک تهران در خیابان تختی در باغ فرودس واقع شده است. بیمارستانی به نام این نویسنده یک مدرسه ابتدایی در شهرک فرهنگیان شهرستان هشتگرد در استان البرز به نام جلال آل‌احمد نام‌گذاری شده است. دبیرستان دخترانه جلال آل‌احمد در کرمانشاه در خیابان شریعتی در قسمت جنوبی شهر واقع شده است. البته دبیرستان‌های دیگری در سیریک و گُشت (بین سراوان و خاش) و آبادان به نام این نویسنده نام‌گذاری شده است و البته در ده‌ها نقطهٔ دیگر هم. <br /> <br /> ====داروخانه شبانه‌روزی جلال آل‌احمد در تهران====<br /> این داروخانه در منطقه گیشا تهران و برِ بزرگراه جلال واقع شده است. این داروخانه در سال ۱۳۸۰ تأسیس شده است.<br /> ====میدان میوه و تره‌بار جلال آل‌احمد در تهران====<br /> این میدان میوه‌فروشی نیز در برِ بزرگراه جلال در منطقه امیرآباد تهران قرار گرفته است. <br /> ====فرهنگسرای جلال‌ آل‌احمد در طالقان====<br /> این فرهنگسرا در شهرک منطقه طالقان در استان البرز قرار گرفته است. برنامه‌های فرهنگی و هنری در این مرکز برگزار می‌شود. <br /> ====خیابان جلال آل‌احمد در اراک====<br /> این خیابان به‌طول حدود یک کیلوکتر در مرکز شهرستان اراک نام‌گذاری شده است. یک طرف این خیابان به میدان علی‌‌بن‌ابی‌طالب و طرفِ دیگر آن به بلوار شهدا مشرف است. <br /> ===شکل جلال===<br /> تصویرهای مختلفی از جلال کشیده شده است. سیاهه برخی از این طر‌ح‌ها و نگاره‌ها در پایین می‌آید:<br /> [[پرونده:Taleghan-Jalal.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|اثر بهروز گلزاری]]<br /> <br /> ====پرتره‌ها و نقاشی‌ها از جلال====<br /> * چهره جلال اثر الهام ناظر به‌سال۱۳۶۷<br /> * چهره جلال اثر بهروز گلزاری به‌سال۱۳۶۳<br /> * چهره جلال کار زمان زمانی <br /> * پرتره جلال اثر بهروز رضوی به‌سال۱۳۵۸<br /> * چهره جلال اثر نقاشی آبرنگِ داراب بهنام<br /> * نقاشی روی شیشه از جلال کاری از رویا فیضی<br /> * پرتره جلال کاری از مرتضی ممیز به‌سال۱۳۵۱<br /> * طرح جلال اثری از آیدین آغاداشلو<br /> * طرح جلال و [[سیمین دانشور|سیمین]] اثر هانیبال الخاص<br /> <br /> ====تندیس‌های جلال====<br /> * تندیسی در میدان معلم شهرستان طالقان <br /> * تندیسی از جلال کار مریم خزاعی به‌سال۱۳۶۳<br /> * تندیسی از جلال کار علیرضا خاقانی در برج میلاد تهران<br /> <br /> ====یادبودهای جلال آل‌احمد====<br /> * نشان جایزه ادبی جلال آل‌احمد که منقش به نام جلال آل‌احمد است و روی فلز یا چوب مزین شده است.<br /> * تمبر ده ریالی یادبود جلال آل‌احمد <br /> [[پرونده:jalal15.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|شهریور۱۳۴۸.آخرین تصویر از جلال آل‌احمد در اسالم خلخال]]<br /> <br /> ===مصاحبه‌ها===<br /> آل‌احمد چند مصاحبه معروف دارد. یکی از آن‌ها با [[شمیم بهار]] است و دیگری گفت‌وگویی است بین او دانشجویان دانشگاه تهران. گفت‌وگوی معروف دیگری از جلال گزارش شده است که با همراهی [[غلام‌حسین ساعدی]] در دانشگاه تبریز صورت گرفته بود. <br /> <br /> ===گزارش مرگ===<br /> مرگ جلال را دانشور در [[غروب جلال]] گزارش کرده است. شمس آل‌احمد هم گزارشی از مرگ جلال در کتاب [[از چشم برادر]] آورده است. دانشور به جنبه‌های فردی و اجتماعی و نویسندگی آل‌احمد پرداخته است. شمس آل‌احمد هم فرضیه خود دربارهٔ مرگ برادرش را پرورده است. <br /> ===وصیت‌نامه===<br /> متن وصیت‌نامهٔ آل‌احمد به‌تاریخ پنج‌شنبه ۶فروردین۱۳۴۳ ساعت ۱۰:۳۰ تنظیم شده است. عین متن وصیت‌نامه با رسم‌الخط آل‌احمد در ادامه می‌آید: <br /> <br /> «دیگر اینکه دیشب همان در لارک... این وصیت‌نامه را نوشتم بعنوان امر استحبابی پیش از حج...<br /> <br /> نوشته‌های چاپ شده و نشده همه‌اش زیرنظر عیال و شمس و داریوش و گلستان و دراختیار ایشان خواهد بود. <br /> <br /> آنچه چاپ شده است که شده است و اگر خدای نکرده به تجدیدچاپ رفت زیرنظر آن‌هاست و آن‌هایی که چاپ‌نشده (یادداشت‌های روزانه و سفرنامه و قصه‌های ناتمام و الخ...) با نظر همین سه نفر چاپ خواهد شد. البته اگر مشتری داشت و به هر صورت درآمد همه این اباطیل در یک صندوق متمرکز خواهد شد که یه نظر همان سه نفر صرف ادامه تحصیل کسانی از فامیل خود من خواهد شد که پول ندارند و الخ... کتاب‌هایم را نیز به‌این سه نفر می‌بخشممیان خودشان قسمت کنند، غیر از اینها دارایی آخری من یک جسم خواهد بود آنهم مال نزدیک‌ترین تالار تشریحی که میتوان در محل مرگ من یافت.»&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;<br /> <br /> ==آثار و منبع‌شناسی==<br /> ابتدا کتاب‌شناسی آل‌احمد مرور و سپس شمّه‌ای از بحث‌ها دربارهٔ آثار او نوشته می‌شود. <br /> === کتاب‌شناسی ===<br /> آثار آل‌احمد در ۴ بخش کلان داستان‌ها، جستارها، مستندنگاری‌ها و ترجمه قابل دسته‌بندی است. <br /> ===== داستان=====<br /> [[پرونده:316081.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آل‌احمد ترجمه هم می‌کرد]]<br /> * ''[[دید و بازدید (مجموعه داستان)|''دید و بازدید'' (مجموعه داستان)]]'' (۱۳۲۴) (مجموعهٔ دوازده داستان کوتاه)<br /> * ''[[از رنجی که می‌بریم]]'' (۱۳۲۶) (مجموعه هفت داستان کوتاه)<br /> * ''[[سه‌تار (کتاب)|سه تار]]'' (۱۳۲۷) (مجموعهٔ سیزده داستان کوتاه)<br /> * ''[[زن زیادی]]'' (۱۳۳۱) (مجموعهٔ نه داستان کوتاه)<br /> * ''[[سرگذشت کندوها]]'' (۱۳۳۷) (رمان)<br /> * ''[[مدیر مدرسه]]'' (۱۳۳۷) (رمان)<br /> * ''[[نون والقلم]]'' (۱۳۴۰) (رمان)<br /> * ''[[سنگی بر گوری]]'' (نوشتهٔ ۱۳۴۲، چاپ ۱۳۶۰) (رمان)<br /> * ''[[نفرین زمین]]'' (۱۳۴۶) (رمان)<br /> * ''[[پنج داستان]]'' (۱۳۵۰) (مجموعهٔ پنج داستان کوتاه)<br /> <br /> ===== جستارنویسی=====<br /> * «[[گزارش‌ها]]» (۱۳۲۵)<br /> * «[[حزب توده سر دو راه]]» (۱۳۲۶)<br /> * ''[[غرب‌زدگی (کتاب)|غرب زدگی]]'' (۱۳۴۱)<br /> * «[[کارنامه سه ساله]]» (۱۳۴۱)<br /> * ''[[ارزیابی شتاب‌زده]]'' (۱۳۴۳)<br /> * ''[[یک چاه و دو چاله]]'' (۱۳۵۶)<br /> * ''[[در خدمت و خیانت روشنفکران]]'' (۱۳۵۶) (انتشار پس از مرگ)<br /> * ''[[ادب و هنر امروز ایران]]'' (۱۳۷۳) (مجموعهٔ چهار جلدی شامل مقالات و یادداشت‌های پراکنده)<br /> [[پرونده:JalalAlAhmad-Articles-4.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلد چهارم ادب و هنر امروز ایران ویژه جلال آل‌احمد]]<br /> <br /> =====مستندنگاری‌=====<br /> * ''[[اورازان (کتاب)|اورازان]]'' (۱۳۳۳)<br /> * ''[[تات‌نشین‌های بلوک زهرا]]'' (۱۳۳۷)<br /> * ''[[جزیره خارک، درّ یتیم خلیج فارس|جزیرهٔ خارک درّ یتیم خلیج فارس]]'' (۱۳۳۹)<br /> * ''[[خسی در میقات]]'' (۱۳۴۵)<br /> * ''[[سفر به ولایت عزرائیل]]'' (۱۳۶۳)<br /> * ''[[سفر روس]]'' <br /> * ''[[سفر آمریکا]]'' (۱۳۸۵)<br /> <br /> ===== ترجمه=====<br /> * ''تشنگی و گشنگی'' اثر [[اوژن یونسکو]] (به‌همراه [[منوچهر هزارخانی]]، ‍۱۳۵۱)<br /> * ''چهل طوطی''، قصه‌های کهن هندوستان (با [[سیمین دانشور]]، ۱۳۵۱)<br /> * ''عبور از خط'' اثر [[ارنست یونگر]] (با ''[[محمود هومن]]''، ۱۳۴۶)<br /> * ''[[مائده‌های زمینی]]'' اثر [[آندره ژید]] (با [[پرویز داریوش]]، ۱۳۴۳)<br /> * ''[[کرگدن (کتاب)|کرگدن]]'' اثر [[اوژن یونسکو]] (۱۳۴۵)<br /> * ''[[بازگشت از شوروی]]'' اثر [[آندره ژید]] (۱۳۳۳)<br /> * ''[[دست‌های آلوده (نمایش‌نامه)|دست‌های آلوده]]'' اثر [[ژان پل سارتر]] (۱۳۳۱)<br /> * ''[[سوء تفاهم]]'' اثر [[آلبر کامو]] (۱۳۲۹)<br /> * ''[[بیگانه (کتاب)|بیگانه]]'' اثر [[آلبر کامو]] (با ''خبره‌زاده''، ۱۳۲۸)<br /> * ''[[قمارباز (رمان)]]'' اثر [[فیودور داستایفسکی|فئودور داستایفسکی]] (۱۳۲۷)<br /> * ''عزاداری‌های نامشروع'' اثر محسن امین (از عربی، ۱۳۲۲)<br /> <br /> ===ویژگی===<br /> * یکی از ویژگی‌های آثار آل‌احمد عامیانه‌نویسی او بوده است. به تعبیر فرامز خبیری او با کتاب لغت میانه‌ای نداشت. در نامهٔ [[محمدعاب جمال‌زاده|جمالزاده]] به آل‌احمد نیز دربارهٔ همین کوشش آل‌احمد صحبت شده است. همچنان‌که جلال از رسالهٔ پولس ترجمه کرده بود: «کلام تو ای کاتب هم‌چون گل باشد که چون شکفت بوید و دل جوید و سپس که پژمرد صد دانه از آن بماند و بپراکند. نه هم‌چون خاری که در پای مردمان خلد و چون بیخ‌برکنی هیچ نماند.»&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;&lt;ref&gt;{{پک|آل‌احمد|۱۳۷۳|ک= ادب و هنر امروز ایران|ص=}}&lt;/ref&gt; <br /> [[پرونده:800491-JALAL-BE-REVAYATE-ASAALEM-Po.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مستندی دربارهٔ آل‌احمد]]<br /> * اساس نوشته‌های آل‌احمد بر موجزنویسی بوده است. از آن به نثر «تلگرافی» هم یاد کرده‌اند. نثری گزیده‌گو که می‌کوشد در کمترین عبارت‌ها سخن خود را عرصه بنشاند.&lt;ref&gt;{{پک|دانشور|۱۳۹۰|ک= غروب جلال}}&lt;/ref&gt; بااین‌حال نثر آل‌احمد در یکی دو اثر هم‌چون غرب‌زدگی یا نون والقلم از دیگر آثار او فاصله می‌گیرد. برخی از پژوهندگان هم چون جواد طباطبایی نثر آل‌احمد در نون والقلم را مصداق «هبوط نثر فارسی» از نوشته‌های «معنادار میرزا ابوالقاسم قائم مقام» دانسته‌اند.&lt;ref&gt; {{یادکرد وب|نشانی =http://tilem.blog.ir/1397/09/07/Jala12 ‏|عنوان = آل‌احمد از نگاه طباطبایی|ناشر = وبلاگ تی‌لم|تاریخ بازدید = ۴بهمن۱۳۹۷|تاریخ =۷ آذر ۱۳۹۷}}&lt;/ref&gt; <br /> * نثر جلال سخت برون‌گراست. براهنی معتقد است نثر آل‌احمد یک‌سره در کار بیرونی‌نویسی و نگاهی اجتماعی است. او معتقد است کاش این نثر که از نثر هدایت هم «بهتر» است، در خدمت بررسی درونی شخصیت‌ها قرار می‌گرفت.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt; <br /> * آل‌احمد واقع‌گرایانه می‌نویسد. چندین مقاله در این باره نوشته شده است و پژوهش‌گران به وجوه پررنگی از [[واقع‌گرایی]] در آثار آل‌احمد اشاره کرده‌اند. هیچ‌ گفت‌وگو ندارد که اگر آل‌احمد نویسنده‌ای واقع‌گرا نباشد، قطعاً نویسنده مستحیل در واقعیت است. تمام عمر مستندنگاری کرده و کوشیده است واقعیت را ببیند و بنویسد. [[حسن میرعابدینی]] از آن به «تصویر بدون دخل و تصرف رویدادها» یاد می‌کند.&lt;ref&gt;{{پک|میرعابدینی|۱۳۸۸|ک= صد سال داستان‌نویسی ایران|ص=}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===عادت نویسندگی آل‌احمد===<br /> مهم‌ترین عادت نویسندگی آل‌احمد آن بود که به نوشتن عادت داشت. هر روز می‌نوشت. جز نویسندگی کاری نمی‌شناخت و به تعبیر سیمین ساعت‌ها اتاق کارش را ترک نمی‌کرد تا کار به‌ثمر برسد.&lt;ref&gt;{{پک|دانشور|۱۳۹۰|ک= غروب جلال}}&lt;/ref&gt; یادداشت‌برداری می‌کرد. بسیار نامه می‌نوشت. به‌گفتهٔ شمس نیمی از زباله‌های خانه آل‌احمد مرتبط با نوشتن و کاغذ بود. هم‌زمان به نوشتن به انتشار هم اهتمام داشت. کمتر نوشته‌ای از آل‌احمد به‌جا مانده است که گفته باشند از انتشارش ابا داشته باشد.&lt;ref&gt;{{پک|شمس آل‌احمد|۱۳۶۹|ک= از چشم برادر}}&lt;/ref&gt; از این جهت هم آل‌احمد را می‌توان استثنایی نامید.<br /> <br /> ===آثار ترجمه شده از جلال آل‌احمد به دیگر زبان‌ها===<br /> * کتاب [[ولایت عزرائیل]] با عنوان The Israeli Republic ترجمه‌شدهٔ [[سامئول تروپه]]<br /> * [[مدیر مدرسه]] با عنوان The School Principal به‌ترجمهٔ [[جان کی. نورتن]]<br /> * [[سنگی بر گوری]] با عنوان A Stone on a Grave با ترجمهٔ [[آذفر معین]]<br /> * [[نون والقلم]] با عنوان By the Pen با ترجمهٔ [[قانون‌پرور]]<br /> [[پرونده:Israeli+Republic+cover+only+-+new.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|نسخه انگلیسی ولایت عزرائیل]]<br /> <br /> ===منبع‌شناسی===<br /> درباره آل‌احمد ده‌ها کتاب‌ و صدها پایان‌نامه و رساله و هزاران مقاله نوشته شده است.<br /> ====کتاب‌ها دربارهٔ آل‌احمد====<br /> ده‌ها کتاب درباره آل‌احمد نوشته شده است. برخی از این کتاب‌ها در ادامه سیاهه‌وار می‌آیند. <br /> ====[[یادنامهٔ جلال]] به‌کوشش [[علی دهباشی]] در نشر شهاب ثاقب====<br /> این یادنامه کوشیده است دیدگاه‌های مختلف درباره آل‌احمد را منعکس کند. نوشته‌هایی چون [[غروب جلال]] نوشتهٔ [[سیمین دانشور]]، [[آشفتگی فکر تاریخی]] نوشتهٔ [[فریدون آدمیت]]، جلال آل‌احمد نوشتهٔ [[داریوش آشوری]]، [[سوگ آل‌احمد]] نوشتهٔ [[ایرج افشار]]، [[نگاهی دوباره به تاریخ]] نوشتهٔ [[آیدین آغداشلو]]، مدیر مدرسه، نون والقلم و جلال آل‌احمد نوشتهٔ [[شمیم بهار]، غروب جلال نوشتهٔ [[محمدعلی جمال‌زاده]]، [[به یاد جلال]] نوشتهٔ [[علی شریعتی]] به‌همراه نشر دیدگاه‌های از [[هوشنگ گلشیری]]، [[احسان یارشاطر]]، [[محمود دولت‌آبادی]]، [[بزرگ علوی]]، [[جمال میرصادقی]]، [[شاهرخ مسکوب]]، [[مهدی اخوان ثالث]]، [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]، [[جواد مجابی]]، [[غلام‌رضا امامی]]، [[هانیبال الخاص]]، [[جواد مجابی]]، [[اسماعیل خویی]] از جمله مطالب این کتاب هستند. <br /> ====[[آقا جلال به‌روایت تازه]] نوشته [[محمود گلاب‌دره‌ای]]====<br /> دربارهٔ این کتاب نوشته شده است: <br /> <br /> «نویسنده در این داستان از خاطرات دوره تحصیل خود سخن می‌گوید و این که چگونه با «جلال آل‌احمد» آشنا شده و روزگاری شاگرد او بوده است. فضای تهران گذشته، حال و هوای زمان، چگونگی دوره تحصیل و جمع دوستان در قالب خاطرات گوناگون، مضمون اصلی این داستان را تشکیل می‌دهد. در این داستان، اغلب به اندیشه‌های جلال توجه شده است، به‌ویژه مفهوم «بازگشت به خویشتن» و «اتکا به فرهنگ بومی»، بن‌مایهِ اصلی این داستان به‌شمار می‌آید.»<br /> [[پرونده:1471405.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سنگ قبر جلال در مسجد فیروزآبادیِ شهر ری]]<br /> <br /> ====[[القصه... جلال آل‌احمد]] نوشتهٔ [[مصطفی جمشیدی]] در نشر [[امیرکبیر]]====<br /> این کتاب از مجموعه کتاب‌های ستاره‌های درخشان در نشر امیرکبیر و اوّلین آن‌ها هم بوده است. این سرگذشت‌نامه بر اساس زندگی جلال آل‌احمد نوشته شده است. هدف این کتاب بیشتر آشنایی نسل امروز مخاطبان ادبیات ایرانی با جلال آل‌احمد نوشته شده است. <br /> ====[[جای پای جلال]] نوشتهٔ [[مهدی قزلی]] در نشر [[سوره مهر]]====<br /> این کتاب حاوی روایت هشت سفر داخلی نویسنده است. هفت سفر از این هشت سفر، پس از بیش از نیم قرن، بازآفرینی شدهٔ سفرهای آل‌احمد است. او بر آن بوده است تا زمانه و جامعه را دوباره ببیند و بنویسد. یک سفر هم روایت نویسنده است از سفر او به اسالم؛ «شهر مرگ جلال». <br /> ====دیگر آثار درباره آل‌احمد====<br /> از دیگر آثاری دربارهٔ آل‌احمد می‌توان به جلال آل‌احمد نوشتهٔ [[حبیبه جعفریان]]، جلال آل‌احمد نوشتهٔ [[کامران پارسی‌نژاد]] و [[[جلال آل‌احمد و گذار از سنت به تجدد]] نوشتهٔ [[حسین قاضیان]] اشاره کرد. <br /> ====پایان‌نامه و رساله‌ها درباره آل‌احمد====<br /> صدها پایان‌نامه کارشناسی ارشد درباره آل‌احمد و آثارش به‌طورکلّی نوشته یا بخشی از آن نوشته‌ها به آل‌احمد و آثار او اشاره شده است. صرف‌نظر از حیطه‌های ادبی، توجه به وجوه سیاسی و اجتماعی شخصیت آل‌احمد و آثار وی در این پایان‌نامه‌ها دیده می‌شود. هجده رساله دکتری دربارهٔ آل‌احمد نوشته یا در بخشی از آن به او و آثارش شده است. در عنوان چهار رساله دکتری نام آل‌احمد به صراحت دیده می‌شود.<br /> &lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =https://ganj-beta.irandoc.ac.ir/#/search?keywords=%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84%20%D8%A2%D9%84%20%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF&amp;basicscope=1 ‏|عنوان = جلال در پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها|ناشر = پایگاه اطلاعات علمی ایران|تاریخ بازدید = ۱بهمن۱۳۹۷|تاریخ =}}&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:16g_%281%29.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|از یادداشت‌های جلال]]<br /> <br /> ====شعرها درباره آل‌احمد====<br /> اشعار سروده شدهٔ دربارهٔ جلال آل‌احمد به‌اندازهٔ یک کتاب است. بخشی از این سروده‌ها در ادامه می‌آید:&lt;ref name=''یادنامه''/&gt; <br /> ====[[مهدی اخوان ثالث]]====<br /> ز صف ما چه سری رفت و گرامی گهری ای دریغا! چه بگویم که چه‌ها بود جلال<br /> <br /> ریشۀ خون و گل گوشت رها کن، که تمام عصب شعله‌ور و عاصی ما بود جلال<br /> <br /> همۀ تن، رگِ غیرت، همه خون، خشم و خروش همه جان شور و شرر، نور و نوا بود جلال<br /> <br /> استخوان‌قرص تنی، پیکرۀ جهد و جهاد تن بهل؛ کز جنم و جان جدا بود جلال<br /> <br /> دل ما بود و در آن، درد و دلیری ضربان سینه‌اش خانقه سِرّ و صفا بود جلال<br /> <br /> هم زبان دل ما، هم ضربان دل ما تپش و تابش آتشکده‌ها بود جلال<br /> <br /> هر خط او خطری، هر قدمش اقدامی هر نگه نایرۀ نور و ذکا بود جلال<br /> <br /> پیشگامان خطر، گاه خطا نیز کنند گرچه گویند که معصوم‌نیا بود جلال<br /> <br /> دم عصمت نزد؛ اما قدم عبرت زد جای کتمان پی جبران خطا بود جلال<br /> <br /> قلمش پیک خطر پویه، که بر لوح سکوت تازه صد سینه سخن، بلکه صلا بود جلال<br /> <br /> چه یلی از صف ما، بی بدلی از کف ما رفت و دردا که به صد درد دوا بود جلال<br /> <br /> گر چه میرفت از اولاد پیمبر به‌شمار من بر آنم که ز ابنای خدا بود جلال<br /> <br /> گر چه در خانه و بر بستر خود رفت به خواب شک ندارم که یکی از شهدا بود جلال<br /> [[پرونده:اخوان.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|اخوان به منزل جلال رفت‌وآمد داشت.]]<br /> <br /> ====[[حسین منزوی]]====<br /> [[پرونده:139109160000734.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ| پرتره‌ای از جلال]]<br /> روزگاری بود<br /> <br /> و فصل زرد و زبون<br /> <br /> از برون بهاری بود<br /> <br /> کنار خانۀ دل‌های ما که بارو داشت<br /> <br /> درخت لاغری آرام رست و ریشه دواند<br /> <br /> به ناگهان نه، ولی از همان نخست، بلند<br /> <br /> و از همان آغاز<br /> <br /> چه بادها که وزید از چهارسوی درخت<br /> <br /> که ریشه‌کن کندش<br /> <br /> ولی درخت به پا ایستاد و باز ریشه دواند<br /> <br /> که از بن بارو<br /> <br /> درون خانۀ دل‌های ما گشود رهی<br /> <br /> و ما برخی ز خون خویش<br /> <br /> به رگ‌های ریشه‌اش دادیم<br /> <br /> و ما برخی<br /> <br /> بلند باروی اطراف قلب‌‌هامان را<br /> <br /> ز پیش روی درخت بلند برچیدیم<br /> <br /> و آن درخت از آن پس<br /> <br /> درست در دل ماست<br /> <br /> و آن درخت، همیشه<br /> <br /> درست در دل ماست<br /> <br /> کنون دریغ از آن سودها که رفت که نیست<br /> <br /> به شاخه‌شاخۀ آن<br /> <br /> آشیان مرغان بود<br /> <br /> به سایه‌های بلندی که می‌فکند به خاک<br /> <br /> [[پرونده:841973.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|وقتی جلال از دنیا رفت، منزوی ۲۳ ساله بود.]]<br /> چه خسته‌های مسافر<br /> <br /> که بار می‌افکند<br /> <br /> و در نسیم نجیبی که می‌وزید از آن<br /> <br /> حرارت و عرق تند چهره می‌خشکید<br /> <br /> هزارها قلم از شاخه‌های نازک آن<br /> <br /> به هر کویر نشاندند و بارور گردید<br /> <br /> کنون دریغ از آن سودها که رفت<br /> <br /> که نیست<br /> <br /> کنون دریغ تو ای خوب<br /> <br /> ای بلندترین<br /> <br /> دریغا تو<br /> <br /> تو ای نجیب‌ترین و تو ای اصیل‌ترین<br /> <br /> تو ای تناور گشن<br /> <br /> دریغا تو<br /> <br /> تو ای تجسم پاک اصالت و رادی<br /> <br /> تو ای مجسمۀ راستین آزادی<br /> <br /> دریغا تو<br /> <br /> تو ای فریاد<br /> <br /> سکوت و خلوت این باغ بخ<br /> <br /> ما را کشت<br /> <br /> کجاست آن‌همه آوای جاودانه بلند<br /> <br /> ====[[سیمین بهبهانی]]====<br /> ز شب خفتگان یاد کن، شبی آرمیدی اگر سلامی هم از ما رسان، به صبحی رسیدی اگر<br /> <br /> به حجت در این داوری، ز دوزخ نشان می‌دهم به دعوی ز خوش‌باوری، بهشت آفریدی اگر<br /> <br /> کجا می‌کند چاره‌ای، شبی بر ورق پاره‌ای زخورشید انگاره‌ای، چو طفلان کشیدی اگر...<br /> [[پرونده:03515543-17b3-47ea-8b5a-666e1f6627bd.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|دو سیمین در کنار هم؛ یکی دل‌بسته و دیگری دوست‌دارِ جلال]]<br /> <br /> ====[[سید حسن حسینی]]====<br /> چون شیر در این بیشه خروشید جلال جز از خم حق باده ننوشید جلال<br /> <br /> تا سبز شود باغ خزان‌دیدۀ شرق گلگونه قبای عشق پوشید جلال<br /> ====[[احمد شاملو]]====<br /> قناعت‌وار<br /> <br /> تکیده بود<br /> <br /> باریک و بلند<br /> <br /> چون پیامی دشوار<br /> <br /> که در لغتی<br /> <br /> با چشمانی<br /> <br /> از سوآل و<br /> <br /> عسل<br /> <br /> و رُخساری برتافته<br /> <br /> از حقیقت و<br /> <br /> باد.<br /> <br /> مردی با گردشِ آب<br /> <br /> مردی مختصر<br /> <br /> که خلاصه‌ٔ خود بود.<br /> <br /> خرخاکی‌ها در جنازه‌ات به سوءِظن می‌نگرند.<br /> <br /> [[پرونده:Shamloo2-96.jpg|420px|thumb|بندانگشتی|چپ|شاملو بعدها شعر خود دربارهٔ جلال را پس گرفت.]]<br /> <br /> □<br /> <br /> پیش از آنکه خشمِ صاعقه خاکسترش کند<br /> <br /> تسمه از گُرده‌ٔ گاوِ توفان کشیده بود.<br /> <br /> <br /> آزمونِ ایمان‌های کهن را<br /> <br /> بر قفلِ معجرهای عتیق<br /> <br /> دندان فرسوده بود.<br /> <br /> <br /> بر پرت‌افتاده‌ترینِ راه‌ها<br /> <br /> پوزار کشیده بود<br /> <br /> رهگذری نامنتظر<br /> <br /> که هر بیشه و هر پُل آوازش را می‌شناخت.<br /> <br /> □<br /> جاده‌ها با خاطره‌ٔ قدم‌های تو بیدار می‌مانند<br /> <br /> که روز را پیشباز می‌رفتی،<br /> <br /> هرچند<br /> <br /> سپیده<br /> <br /> تو را<br /> <br /> از آن پیش‌تر دمید<br /> <br /> که خروسان<br /> <br /> بانگِ سحر کنند.<br /> <br /> <br /> □<br /> <br /> مرغی در بال‌هایش شکفت<br /> <br /> زنی در پستان‌هایش<br /> <br /> باغی در درختش.<br /> <br /> ما در عتابِ تو می‌شکوفیم<br /> <br /> در شتابت<br /> <br /> ما در کتابِ تو می‌شکوفیم<br /> <br /> در دفاع از لبخندِ تو<br /> <br /> که یقین است و باور است.<br /> <br /> دریا به جُرعه‌ای که تو از چاه خورده‌ای حسادت می‌کند.<br /> <br /> ===بررسی چند اثر===<br /> [[پرونده: 1331382422_jalal-simin002.jpg|230px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال عاشق طبیعت بود؛ سیمین هم هم‌پای او.]]<br /> <br /> نقد چند اثر از کتاب‌های جلال آل‌احمد در ادامه می‌آید.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt; <br /> ====[[سرگذشت کندوها]]====<br /> این کتاب درباره کندوداری به اسم کمند علی‌بک است که کار و بارش در کندوداری رونق می‌گیرد. داستان از آنجا آغاز می‌شود که زنبورها خود را گرفتار بلا می‌بینند و این بلا سرانجام به جان کندودار هم می‌افتد. <br /> =====نقد [[سرگذشت کندوها]] نوشتهٔ [[غلام‌علی سیار]]=====<br /> سیار، سرگذشت کندوها را بهترین اثر آل‌احمد می‌داند. او این کتاب را «بهترین نمونه توصیف طبیعت در نثر جدید» فارسی می‌شمارد. او معتقد است که «روش ساده‌نویسی» آل‌احمد ستودنی است. سیار می‌نویسد: «هر نویسنده‌ای ممکن است سال‌ها خودش را گم کند و ناگهان در کتابی قسمتی از استعداد باطنی و زوایای نامکشوفی از روحیه خود را بدون این‌که بداند بروز بدهد.»<br /> ====[[مدیر مدرسه]]====<br /> داستان از زبان مدیری است که داستان معلمان و دانش‌آموزان یک مدرسه را روایت می‌کند. در ابتدای داستان‌، مدرسه بر روالی طبیعی اداره می‌شود. کم‌‌کم مسائلی اندک اندک پدید می‌آید. <br /> =====نقد [[مدیر مدرسه]] نوشتهٔ [[محمدعلی جمال‌زاده]]=====<br /> <br /> جمال‌زاده معتقد است کتاب مدیر مدرسه چندان دربارهٔ درس و مشق نیست و مدیر و ناظم و معلمین عموماً در فکر کارهای دیگری هستند. بااین‌حال، نویسنده توانسته است جزئیات مدارس را به خوبی توضیح و «شمه‌ای از گرفتاری‌ها و بدبختی‌ها»ی مدیران و معلمین را شرح دهد؛ ولی جمال‌زاده ایراداتی را به نثر این کتاب وارد ساخته است. او می‌نویسد:‌ «چندان لزومی ندارد که کلمات را با املاء عوامانه بنویسیم.» جمال‌زاده در ادامه این نقد به برخی از این کلمه‌ها اشاره می‌کند و فراتر از این موضوع، برخی از ترکیب‌های ساخته‌شده در کتاب را نامأنوس و غریب می‌پندارد. <br /> [[پرونده: GharbzadegiJeld.JPG|230px|thumb|بندانگشتی|چپ|انتشار غرب‌زدگی در دورهٔ پهلوی ممنوع بود.]]<br /> <br /> ====[[جزیره خارک، در یتیم خلیج]]====<br /> یکی از سفرنامه‌های آل‌احمد که به‌سفارش [[ابراهیم گلستان]] و وزارت نفت آن زمان نوشته شد. آل‌احمد در بازدیدی از خارک -خارک در حال ساخت و تغییر، گزارشی از منطقه، مردم و موقعیت این جزیزه به‌دست می‌دهد.<br /> <br /> ====دیدگاه [[احمد آرام]] درباره کتاب جزیره خارک، در یتیم خلیج====<br /> آرام بر این باور است آل‌احمد توانسته است در آثار تک‌نگاری خود گزارشی از اوضاع و احوال محلی نقاطی از ایران به‌دست بدهد. در خارک هم با «عرق ریختن» و «تفحص» کردن توانسته است اوضاع و احوال این «جزیره گران‌بها» را روشن کند. آرام فصل به فصل کار آل‌احمد را مرور کند و «روشن‌بینی، موشکافی و دلسوزی» او را در دیدن خارک نشان دهد. <br /> <br /> ====[[غرب‌زدگی]]====<br /> آل‌احمد در این کتاب مشکل بزرگ اجتماع ایرانیان را غرب‌زدگی می‌نامد. او در این کتاب مؤلفه‌های غرب‌زدگی را برمی‌شمرد. او می‌کوشد به‌دلایلی را بشمرد که به عقیده وی زبونی و حقارت ملل شرقی را توضیح می‌دهد.<br /> <br /> ====دیدگاه [[داریوش آشوری]] دربارهٔ [[غرب‌زدگی]]====<br /> آشوری بر این باور است که غرب‌زدگی از اشکالات اساسی رنج می‌برد. یکی از آن اشکال‌ها در تعاریف کتاب دیده می‌شود. آشوری تأکید می‌کند که نویسنده تعریف غرب را به‌درستی به‌کار نبرده است. آشوری بر این باور است که آل‌احمد به «گل‌آلود کردن آب» قصد «عمیق» نشان دادنش را دارد. او معتقد است آل‌احمد به برخی اقتضائات جغرافیایی و تمدنی کشور ما توجه ندارد. او می‌نویسد:‌<br /> «مشکل آل‌احمد همان طور که گفتم این است که میان آنچه به تمدن غرب معروف است و آن سابقهٔ تاریخی آن از پنج شش قرن نمی‌گذرد، با اصطلاح جغرافیایی «غرب» تفاوتی نمی‌گذارد و دچار این سوء تفاهم بزرگ می‌شود که حتّی اسلام هم از «غرب» آمده است!»<br /> <br /> آشوری دیگر اشتباه آل‌احمد را دراین می‌داند که رابطهٔ بین «بورژوازی» و «شهرنشینی» را به‌درستی درک نکرده بلکه ارتباط بین آن‌ها را «معکوس» فهمیده است. آشوری از این که آل‌احمد غرب را یک کل یک‌پارچه در نظر می‌گیرد انتقاد می‌کند و می‌کوشد در عباراتی موجز تاریخ غرب جدید را توضیح دهد. <br /> آشوری تبیین آل‌احمد از ارتباط بین روحانیون و مدرنیته را هم زیرسؤال می‌برد و متن خود را با نقد این مسئله پایه‌ای در غرب‌زدگی به‌پایان می‌برد.<br /> <br /> ==نوا، نما، نگاه==<br /> تصاویر، صداها و فیلم‌های از جلال یا درباره جلال و آثار وی در ادامه می‌آید. <br /> <br /> ===بریده کتاب===<br /> [[پرونده:Sangibargori.JPG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;''گشایش داستان[[سنگی بر گوری]]''&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:Gharbzadegi.JPG|220px|thumb|بندانگشتی|راست|&lt;center&gt;''بخشی از [[غرب‌زدگی]]''&lt;/center&gt;]]{{سخ}}<br /> [[پرونده:Zanziadi.JPG|240px|thumb|بندانگشتی|وسط|&lt;center&gt;''آغاز داستان کوتاهی در [[زن زیادی]]''&lt;/center&gt;]]<br /> <br /> [[پرونده:Khasidamighat.JPG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;''خشی از‌ [[خسی در میقات]]''&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:YkchahVdochaleh.JPG|220px|thumb|بندانگشتی|راست|&lt;center&gt;''چاله‌ای از [[یک چاه و دو چاله]]''&lt;/center&gt;]]{{سخ}}<br /> <br /> [[پرونده:Bofekor.JPG|240px|thumb|بندانگشتی|وسط|&lt;center&gt;''از نوشتار هدایت بوف کور در [[هفت مقاله]]''&lt;/center&gt;]]<br /> <br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> # {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =دانشور | نام =سیمین | پیوند نویسنده =سیمین دانشور | عنوان =[[غروب جلال]] | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۰| ناشر = |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> #{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =جوادی یگانه | نام =محمدرضا | نام خانوادگی۲ = مهدی‌پور | نام۲ = فرشاد | عنوان =روش‌شناسی جلال آل‌احمد | ژورنال = پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران| مکان = | دوره = ۳| شماره =۱ | سال =۱۳۹۲ | تاریخ بازبینی = ۱ بهمن ۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =دهباشی | نام =علی | پیوند نویسنده =علی دهباشی | عنوان =[[یادنامهٔ جلال آل‌احمد]] | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۶۴| ناشر = شهاب ثاقب |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> # {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =کائینی | نام =محمدرضا | پیوند نویسنده = | عنوان =دو برادر (ناگفته‌هایی از زندگی و زمانه جلال و شمس آل‌احمد) | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۲| ناشر = اطلاعات |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> # {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =آل‌احمد | نام =شمس | پیوند نویسنده = | عنوان =از چشم برادر | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۶۹| ناشر = سعدی |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> # {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =آل‌احمد | نام =جلال| پیوند نویسنده = | عنوان =سفر به ولایت عزرائیل | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۷۳| ناشر = رواق |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> #{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =پروین‌زاد | نام =مهدی | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =گفت‌وگو با شمس آل‌احمد | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۲۲ | سال =۱۳۹۲ | ص=۱۰-۱۱}}<br /> #{{یادکرد ژورنال | عنوان: گفت‌وگو با لیلی گلستان| ژورنال = یادآور | شماره = سوم | تاریخ = ۱۳۸۶ | ص = }}<br /> # {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =آل‌احمد | نام =جلال| پیوند نویسنده = | عنوان =ارزیابی شتاب‌زده | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۷۶| ناشر = فردوس |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> #{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =آل‌احمد | نام =جلال| پیوند نویسنده = | عنوان =غرب‌زدگی | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۸۸| ناشر = مجید |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> #{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =دانشور | نام =سیمین| پیوند نویسنده = | عنوان =نامه‌های سیمین دانشور و جلال آل‌احمد | ترجمه = | جلد = (۱و ۲) | سال = ۱۳۸۴| ناشر = نیلوفر |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> #{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =دهباشی | نام =علی| پیوند نویسنده = علی دهباشی| عنوان =یادمان جلال آل‌احمد | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۶۸| ناشر = مؤسسه فرهنگی هنری گسترش هنر |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> #{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =آل‌احمد | نام =جلال| پیوند نویسنده =| عنوان =ادب و هنر امروز ایران | ترجمه = | جلد = (مجموعه ۴ جلدی) | سال = ۱۳۷۳| ناشر = ميترا |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> #{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =آل‌احمد | نام =جلال| پیوند نویسنده =| عنوان =یک چاه و دو چاله | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۷۶| ناشر = فردوس |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> #{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =میرعابدینی | نام =حسن| پیوند نویسنده = حسن میرعابدینی| عنوان =صد سال داستان‌نویسی ایران | ترجمه = | جلد = ۱ و ۲| سال = ۱۳۸۸| ناشر = چشمه |مکان = | شابک =964-6194-77-9-978| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> #{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =خامه‌ای | نام =انور | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =خاطراتی از جلال آل‌احمد | ژورنال = کلک| مکان = | دوره = | شماره =۱۸ و ۱۹ | سال =۱۳۷۰ | تاریخ بازبینی = ۱ بهمن ۱۳۹۷}}<br /> <br /> ==پیوند به بیرون==<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.isna.ir/news/8309-04399/%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D9%8A-%D8%B0%D9%83%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%84-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B3%D9%8A%D9%85%D9%8A%D9%86‏|عنوان =تاریخ دقیق زادروز جلال|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ = ۱۱ آذر ۱۳۸۳}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=8018|عنوان =تعبیر سیدعلی خامنه‌ای درباره جلال آل‌احمد|ناشر = دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای|تاریخ انتشار= ۱۸شهریور۱۳۸۸|تاریخ بازدید= ۱بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://www.bbc.com/persian/iran/2012/01/120130_l44_tudeh_party_writers_association|عنوان =دربارهٔ کانون نویسندگان ایران|ناشر = بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ انتشار= ۱۱بهمن۱۳۹۰|تاریخ بازدید= ۱بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://article.tebyan.net/11017/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%84-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4-|عنوان =زندگی‌نامهٔ جلال آل‌احمد از زبان خودش|ناشر = تبیان |تاریخ انتشار= ۱۸فروردین۱۳۸۴|تاریخ بازدید= ۱بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://tarikhirani.ir/fa/news/37/bodyView/4753/%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87.%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86.%D8%A8%D8%A7.%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7.%D8%A8%D9%87.%D8%AD%D8%B0%D9%81.%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%88%D8%B1.%DA%A9%D9%85%DA%A9.%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%9F.html|عنوان =دیدار جلال با هویدا|ناشر = تاریخ ایرانی|تاریخ انتشار= ۱۸مهر۱۳۹۳|تاریخ بازدید= ۱بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://tarikhirani.ir/fa/news/10/bodyView/3081/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA.%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%DB%80.%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88.%D8%A7%D8%B2.%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1.%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84.%D8%A2%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF.%D8%A8%D8%A7.%D9%BE%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%B2.%D8%AB%D8%A7%D8%A8%D8%AA%DB%8C.html|عنوان =ناگفته‌هایی از دیدار جلال با ثابتی|ناشر = تاریخ ایرانی |تاریخ انتشار= ۱۵ فروردین ۱۳۹۲|تاریخ بازدید= ۲بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.youtube.com/watch?v=bYgV8oV1tgs|عنوان =هزارداستان بهنود دربارهٔ جلال|ناشر = بی‌بی‌سی فارسی |تاریخ انتشار = ۱۵فروردین۱۳۹۲|تاریخ بازدید= ۲بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://www.nasimonline.ir/Content/Detail/965660/%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%B2-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%B2-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF|عنوان =گران‌ترین جایزهٔ ادبی کشور|ناشر = نسیم آنلاین |تاریخ انتشار= ۱۳دی۱۳۹۳|تاریخ بازدید= ۲بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://jalal.adabiatirani.com|عنوان= محفل جایزهٔ ادبی جلال|ناشر= تارنمای ادبیات ایرانی|تاریخ بازدید= ۲بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/342152/%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7-%D8%B4%D8%AF ‏|عنوان = آشنایی جلال با سیمین|ناشر= مشرق‌نیوز|تاریخ انتشار= ۱۶شهریور۱۳۹۳|تاریخ بازدید= ۱۱دی۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی =http://tarikhirani.ir/fa/news/4/bodyView/3345/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87.%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF.%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%A8%DB%8C.%D8%A7%D8%B2.%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87.%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85.%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84.%D8%A2%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF.html ‏|عنوان= گفت‌وگوی ناتمام مجابی و سپانلو با جلال|ناشر = تاریخ ایرانی|تاریخ انتشار= ۱۵تیر۱۳۹۲|تاریخ بازدید= ۲بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی =https://www.mehrnews.com/news/1698731/%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%86%D8%B2%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%A2%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%B4%D9%88%D9%85‏|عنوان= فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر= تاریخ‌نگار|تاریخ انتشار= ۲۸شهریور۱۳۹۱|تاریخ بازدید= ۱۷دی۱۳۹۷}}<br /> * <br /> <br /> {{ترتیب‌پیش‌فرض:آل‌احمد، جلال}}<br /> [[رده:درگذشتگان ۱۳۴۸]]<br /> [[رده:زادگان ۱۳۰۲]]<br /> [[رده:رمان‌نویسان مرد]]<br /> [[رده:مترجمان]]<br /> [[رده:نویسندگان داستان کوتاه]]<br /> [[رده:جستارنویسان مرد]]<br /> [[رده:اعضای کانون نویسندگان ایران]]<br /> [[رده:مستندنویسان مرد]]<br /> [[رده:بنیان‌گذاران ادبی]]<br /> [[رده:اعضای حزب توده ایران]]<br /> [[رده:نویسندگان چپ‌گرا]]<br /> [[رده:دیدارکنندگان با خمینی]]</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A2%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF&diff=47224 2022-06-14T04:20:55Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> |نام = جلال آل‌احمد<br /> |تصویر = Jalal002.jpg <br /> |توضیح تصویر = پیوسته می‌نوشت&lt;ref&gt;{{پک|دانشور|۱۳۹۰|ک= غروب جلال|ص=۷-۸}}&lt;/ref&gt; <br /> |نام اصلی = سیدجلال آل‌احمد<br /> |زمینه فعالیت = داستان، جستار، مستندنویسی، ترجمه<br /> |ملیت = <br /> |تاریخ تولد = ۰۲ آذر ۱۳۰۲&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.isna.ir/news/8309-04399/%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D9%8A-%D8%B0%D9%83%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%84-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B3%D9%8A%D9%85%D9%8A%D9%86‏|عنوان =تاریخ دقیق زادروز جلال}}&lt;/ref&gt;<br /> |محل تولد = تهران<br /> |والدین = سیداحمد طالقانی و خانم دانایی<br /> |تاریخ مرگ = ۱۸شهریور۱۳۴۸&lt;ref&gt;{{پک|دانشور|۱۳۹۰|ک= غروب جلال|ص=۲۳}}&lt;/ref&gt; <br /> |محل مرگ = اسالمِ گیلان<br /> |علت مرگ = ایست قلبی<br /> |محل زندگی = تهران<br /> |مختصات محل زندگی =<br /> |مدفن = شهرری، مسجد فیروزآبادی<br /> |در زمان حکومت =<br /> |اتفاقات مهم =[[روزگار جلال آل‌احمد]]<br /> |نام دیگر =<br /> |لقب = جلال آل‌قلم&lt;ref name= ''جلال آل‌قلم''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=8018|عنوان =تعبیر سید علی خامنه‌ای درباره جلال آل‌احمد}}&lt;/ref&gt;<br /> |بنیانگذار = [[کانون نویسندگان ایران]]&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.bbc.com/persian/iran/2012/01/120130_l44_tudeh_party_writers_association|عنوان =دربارهٔ کانون نویسندگان ایران}}&lt;/ref&gt;<br /> |پیشه =<br /> |سال‌های نویسندگی =از ۱۳۲۳ تا ۱۳۴۸&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://article.tebyan.net/11017/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%84-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4-|عنوان =خودزندگی‌نامهٔ جلال آل‌احمد}}&lt;/ref&gt;<br /> |سبک نوشتاری = واقع‌گرایی&lt;ref name=''جوادی یگانه''&gt;{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =جوادی یگانه | نام =محمدرضا | نام خانوادگی۲ = مهدی‌پور | نام۲ = فرشاد | عنوان =روش‌شناسی جلال آل‌احمد | ژورنال = پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران| مکان = | دوره = ۳| شماره =۱ | سال =۱۳۹۲ | تاریخ بازبینی = ۱بهمن۱۳۹۷}}<br /> &lt;/ref&gt;<br /> |کتاب‌ها = ''[[غرب‌زدگی]]''، ''[[مدیر مدرسه]]''، ''[[خسی در میقات]]'' و...<br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها =<br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص = <br /> |فیلم(های) ساخته براساس اثر(ها) = [[جلال به‌روایت اسالم]] {{سخ}} [[نویسنده بودن]] [[جلال آل‌احمد (فیلم مستند)]]<br /> |همسر = [[سیمین دانشور]] (۱۳۲۹تا۱۳۴۸)<br /> |شریک زندگی =<br /> |فرزندان =نداشت<br /> |تحصیلات = ''ادبیات فارسی'' (کارشناسی) {{سخ}} ''ادبیات فارسی'' (دکتری ناتمام)&lt;ref name=''نظر افشار''&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک=یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۱۶۱}}&lt;/ref&gt; <br /> |دانشگاه = ''دانشگاه خوارزمی'' (دانشسرای عالی) {{سخ}} ''دانشگاه تهران''<br /> |حوزه = ''علمیه نجف'' (ناتمام)&lt;ref&gt;{{پک|کائینی|۱۳۹۲|ک= دو برادر|ص=۱۰۶}}&lt;/ref&gt;<br /> |شاگرد =<br /> |استاد = <br /> |علت شهرت =<br /> |تأثیرگذاشته بر =<br /> |تأثیرپذیرفته از =<br /> |وب‌گاه = <br /> |imdb_id =<br /> |soure_id =<br /> |جوایز = [[جایزه ادبی جلال آل‌احمد| جایزهٔ ادبی جلال آل‌احمد]]<br /> |گفتاورد = <br /> |امضا = Jalal-e Al-e-Ahmad signature.png<br /> }}<br /> <br /> [[پرونده:Jalal_Al-e-Ahmad01_(0).jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال در دوران تحصیل در دبیرستان]]<br /> [[پرونده:jalal8.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال در جوانی کنار ایوان مدائن]]<br /> [[پرونده:jalal7.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال جوان در کنار سیمینش]]<br /> ‌[[پرونده:Pedar jalal.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آیت‌الله سیداحمد حسینی طالقانی پدر زنده‌یاد جلال آل‌احمد کنار فرزندش حجت‌الاسلام سیدمحمدتقی طالقانی و نواده‌اش حجت‌الاسلام سیدعلی آل‌احمد]]<br /> <br /> [[پرونده:Jalal Al-e-Ahmad010 (0).jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال آل‌احمد درحال گفت‌وگو با چند تن از دانشجویان دانشگاه تبریز]]<br /> [[پرونده:Jalal Al-e-Ahmad019 (0).jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال در کنار [[نیما یوشیج]]، [[علی‌اصغر خبره‌زاده]] و برخی دوستانش در دوران پس از انشعاب از حزب توده]]<br /> [[پرونده:jalal14.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال آل‌احمد کنار پروفسور هانس استراشر در حاشیه یکی از ایرانگردی‌های خویش]]<br /> [[پرونده:jalal Alahmad01.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال در خانهٔ پدری]]<br /> <br /> <br /> '''سید جلال آل‌احمد''' روشن‌فکر، داستان‌نویس، منتقد ادبی و هنری، روزنامه‌نگار، فعال سیاسی، مستندنگار، جستارنویس، مترجم، معلم و نیز مدرس دانشگاه بود. <br /> <br /> &lt;center&gt;* * * * *&lt;/center&gt;<br /> <br /> از نگاه اهالی ادبیات، آل‌احمد از نویسندگان مؤثر و جریان‌ساز ادبیات معاصر بود. نثر و نظر آل‌احمد محل بحث‌های پردامنه‌ای بین روشن‌فکران و نویسندگان بوده است. از همین روی، دیدگاه‌های آل‌احمد و سبک نویسندگی وی، موافقان و مخالفان بسیاری داشت. بخشی از این دیدگاه‌های متنوع دربارۀ وی در کتاب ''[[یادنامۀ جلال آل‌احمد]]'' بازتاب داده شده است؛ در «[[این گفت‌ و سخن‌ها]]» هم «مبلغ نویسندگی لومپنیسم» نامیده شده است، هم «آذرخشی در دل تاریکی.» <br /> <br /> آل‌احمد در خانواده‌ای پر جمعیت و پس از تولد هفت دختر به‌دنیا آمد.پدر وی [آیت‌الله] سیداحمد طالقانی از مجتهدان زمانه بود و با [آیت‌الله] [[سید محمود طالقانی]] پیوند خویشی داشت. پدر آل‌احمد با اصلاحات دورۀ پهلوی اوّل بر سر مهر نبود. به‌همین‌دلیل در دستگاه اداری‌حقوقی زمان وارد نشد و به تعبیر آل‌احمد ترجیح داد «آقای محل» باقی بماند. چنین شخصیتی راضی نبود فرزندش جز علوم حوزوی بخواند. او انتظار داشت که جلال وارد بازار کار شود، ولی آل‌احمد دور از چشم پدر به تحصیل پرداخت و از آموزش‌های مدارس جدید بهره برد. در مدرسه شبانه دیپلم گرفت و بعد از [[دانشسرای عالی]] دانش‌آموخته شد.&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''/&gt; باآنکه می‌توانست دکتری ادبیات فارسی از [[دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران]] دریافت کند،&lt;ref name=''نظر افشار''/&gt; تحصیلات عالیه را رها کرد و پای در ورطه ادبیات خلاقه نهاد. سال‌ها معلم بود، چنان‌‌که برخی از داستان‌های جلال از تجربه‌های معلّمی او نیرو می‌گرفت.&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''/&gt;<br /> <br /> آل‌احمد از ابتدای دهه ۲۰ وارد دنیای ادبیات شد. اولین مجموعه داستان وی ''[[دید و بازدید]]'' نام داشت. از آن زمان تا لحظه مرگ به سال۱۳۴۸ آثار آل‌احمد به‌شکلی منظم در قالب‌های گوناگون ادبی منتشر می‌شدند. او همانند بسیاری از هم‌نسلان روشن‌فکرش جذب حزب توده شد و مدتی نیز سردبیر [[ماهنامۀ مردم]] بود. او در میانهٔ التهاب‌های سیاسی دهه سی از این حزب جدا شد و دیگر به‌طور رسمی فعالیت سیاسی نمی‌کرد.&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''/&gt;<br /> <br /> <br /> آل‌احمد بسیار اهل سفر بود. به هزاران آبادی سفر کرد و تا آخرین لحظه‌های عمرش برنامه‌های سفرهای آتی را برنامه‌ریزی می‌کرد. به آمریکا و روسیه و فلسطین اشغالی و کشورهای اروپایی و ممالک عربی هم سفر کرد. شرح تمام این سفرها را می‌نوشت و از روزهایش یادداشت‌برداری می‌کرد. هم‌زمان با این یادداشت‌برداری‌های در سفر به همسرش سیمین دانشور هم نامه می‌نوشت.&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''/&gt; با عنایت به مقاله‌ها و یادداشت‌ها و ده‌ها کتاب منتشر شده از او و سیاههٔ نامه‌های او می‌توان چنین نتیجه گرفت که آل‌احمد پیوسته می‌نوشت. <br /> <br /> آل‌احمد با شخصیت‌های سیاسی بسیاری هم دیدار می‌کرد. با هویدا یکی از آنان بود؛&lt;ref name=''دیدار هویدا''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://tarikhirani.ir/fa/news/37/bodyView/4753/%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87.%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86.%D8%A8%D8%A7.%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7.%D8%A8%D9%87.%D8%AD%D8%B0%D9%81.%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%88%D8%B1.%DA%A9%D9%85%DA%A9.%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%9F.html|عنوان =دیدار جلال با هویدا}}&lt;/ref&gt; ثابتی نیز به دیدار او رفت و پیوسته با اراباب قدرت در تماس و مذاکره و مشاجره بود.&lt;ref name=''ثابتی''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://tarikhirani.ir/fa/news/10/bodyView/3081/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA.%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%DB%80.%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88.%D8%A7%D8%B2.%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1.%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84.%D8%A2%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF.%D8%A8%D8%A7.%D9%BE%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%B2.%D8%AB%D8%A7%D8%A8%D8%AA%DB%8C.html|عنوان= ناگفته‌هایی از دیدار جلال با ثابتی}}&lt;/ref&gt; شرح یکی از این مشاجرات را [[مسعود بهنود]] در برنامه هزار داستان خود نقل کرده است.<br /> &lt;ref name=''هزارداستان''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = https://www.youtube.com/watch?v=bYgV8oV1tgs|عنوان =هزارداستان بهنود دربارهٔ جلال}}&lt;/ref&gt; آل‌احمد، پس از انتشار ''[[غرب‌زدگی]]'' با [امام] روح‌الله موسوی خمینی دیدار و نسبت به آیندۀ او ابراز خوشبینی کرد. با عنایت به‌ همین دیدار و اظهارنظر آل‌احمد، شخصیت‌های انقلابی تاریخ معاصر ایران از او به نیکویی نام می‌برند. &lt;ref&gt;{{پک|شمس آل‌احمد|۱۳۶۹|ک= از چشم برادر}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name= ''جلال آل‌قلم''/&gt;<br /> <br /> ‌آل‌احمد در سال ۱۳۲۹ با [[سیمین دانشور]] ازدواج کرد و تا پایان عمر بچه‌دار نشد. او شرح این ماجرا را در کتاب ''[[سنگی بر گوری]]'' نوشته است. آل‌احمد زمانی در اسالم گیلان از دنیا رفت که به‌تصحیح سفرنامه‌هایش مشغول بود و قصد داشت داستانی بنویسید به نام «نسل جدید».&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''/&gt;<br /> <br /> ‌آثار آل‌احمد صدها بار تجدید چاپ شده است. ''[[مدیر مدرسه]]'' رمان مشهور آل‌احمد است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون (مطابق اطلاعات بانک داده‌های [[خانۀ کتاب]]) ۹۸ بار چاپ شده است. در یک سال اخیر نیز ۹۹ بار آثار آل‌احمد چاپ شده است. ''[[غرب‌زدگی]]'' و ''[[در خدمت و خیانت روشن‌فکران]]'' دو اثر مهم آل‌احمد در [[جستارنویسی]] است که جمعا ۷۸ بار به‌چاپ رسیده‌اند. با نگاه به میانگین تعداد نسخه‌های منتشرشده از سفرنامه‌ها، سفرنامه‌های آل‌احمد نیز پرخواننده هستند. ''[[خسی در میقات]]'' سفرنامۀ حج اوست که پس از انقلاب اسلامی تاکنون ۸۵ بار تجدید چاپ شده است. ترجمه آل‌احمد از کتاب ''[[قمارباز]]'' نوشتۀ [[داستایفسکی]] نیز ۸۰ بار چاپ شده است.(این داده‌ها مبتنی بر جست‌وجوی پیشرفتهٔ وب‌سایت [http://www.ketab.ir/ خانه کتاب] صورت گرفته است.)<br /> <br /> <br /> ‌گران‌ترین جایزۀ ادبی حال حاضر ایران به نام این نویسنده ضرب شده است.&lt;ref name=''جایزه گران''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.nasimonline.ir/Content/Detail/965660/%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%B2-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%B2-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF|عنوان =گران‌ترین جایزهٔ ادبی کشور}}&lt;/ref&gt; [[جایزه ادبی جلال آل‌احمد|جایزهٔ ادبی جلال آل‌احمد]] سالانه به‌همت [[بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان]] مستقر در [[وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی]] در آذرماه، در ایام نزدیک به سال‌روز تولد جلال آل‌احمد، برگزار می‌شود. در این رویداد ادبی، نشان ویژۀ جلال آل‌احمد نیز به برگزیدگان اهدا می‌شود.&lt;ref name=''سایت جایزه''&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://jalal.adabiatirani.com|عنوان= محفل جایزهٔ ادبی جلال}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==داستانک‌ها==<br /> {{اصلی|‌ روزگار جلال آل‌احمد}}<br /> زندگی و دیدارهای آل‌احمد از خانه دزاشیب تا [[کافه فیروز]] و از [[کافه نادری]] تا کلبه‌اش در دهکدهٔ اسالم سرشار از نکته و خاطره و داستان است. شمّه‌ای از این روایت‌ها در ادامه می‌آید. <br /> ===آشنایی در اتوبوس===<br /> در تعطیلات عید سال ۲۹ سیمین و ویکتوریا در شهرستان مهمان بودند. بلیط بازگشت پیدا نمی‌شد. یأس‌شان نپایید. چند دانشجوی بانشاط برنامه‌شان را تغییر دادند. آن‌ها تصمیم گرفتند چند روزی بیشتر از بهار آن شهر بهشتی استفاده کنند. بلیط‌ها را به سیمین و ویکتوریا دادند. در اتوبوس جوانی بلندبالا و خوش‌پوش جایش را به سیمین سپرد. به‌همین بهانه، با او از کتاب و ادبیات و فرهنگ حرف زد. گره رفاقت و وفاداری افکنده شد و آن دو یک‌دیگر را پسندیدند و پیوند بستند. آن جوان جلال بود. <br /> &lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی= https://www.mashreghnews.ir/news/342152/%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7-%D8%B4%D8%AF|عنوان= آشنایی جلال با سیمین}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===مخالفت با [[ولایت عزرائیل]]===<br /> وقتی یادداشت‌های سفر آل‌احمد و دانشور به «ولایت عزرائیل» منتشر شد، صداهای مخالف در فضا طنین انداخت. [آیت‌الله] [[سید علی خامنه‌ای]] که از دوستداران کتاب‌های آل‌احمد بود، این اعتراض را به گوش او رساند. آل‌احمد سربالا پاسخ داد؛ ولی به سال۴۶ متنی را در [[نشریه دنیای جدید]] منتشر کرد با عنوان «آغاز یک نفرت». دنیای جدید برای همیشه تعطیل شد. قمی‌ها همان متن را با تیتر «اسرائیل، عامل امپرالیسم» منتشر کردند. رضایت نسبی کسب شد. &lt;ref&gt;{{پک|جلال آل‌احمد|۱۳۷۳| ک=سفر به ولایت عزرائیل}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===سر پرشور===<br /> [[جواد مجابی|مجابی]] و [[محمدعلی سپانلو|سپانلو]] مصاحبه را شروع کردند و رفته‌رفته تعدادی دیگری نیز به آن‌ها اضافه شدند. بحث به موضوعات سیاسی کشید. جلال با صدای بلند شروع به انتقاد از حکومت کرد و گفت: <br /> <br /> «می‌خواهند تا سال۲۰۰۰ در این مملکت تعداد دهات را از ۱۰هزار به ۲هزار برسانند و این قتل‌عام بزرگ سنت‌های ایرانی است...» <br /> <br /> ناگهان سیمین بلند شد و با بغض گفت: <br /> <br /> «او را‌‌ رها کنید؛ چرا وادارش می‌کنید چنین حرف‌هایی را در جمع عمومی بزند؟ به صلاحش نیست.»<br /> <br /> و گفت‌وگو قطع شد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =http://tarikhirani.ir/fa/news/4/bodyView/3345/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87.%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF.%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%A8%DB%8C.%D8%A7%D8%B2.%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87.%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85.%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84.%D8%A2%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF.html ‏|عنوان= گفت‌وگوی ناتمام مجابی و سپانلو با جلال}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===دیدار با بنیان‌گذار===<br /> احمد واسطه بود و آیت‌الله در بیرونی خانه‌اش مهمان‌ها را پذیرفت. آنچه دیده به آن جلب می‌شد، تشکچه‌ای بود در بالای اتاق. از زیر تشکچه گوشه‌ کتابی بیرون زده بود. جلال جلد [[غرب‌زدگی]] را شناخت. به آیت‌الله گفت:‌ <br /> <br /> «این پرت‌وپلاها به دست شما هم رسیده؟» <br /> <br /> آیت‌الله پرت‌وپلا را اباطیل شنید. انکار کرد و ادامه داد:‌ <br /> «این حرف‌ها را ما باید می‌زدیم.» <br /> <br /> آیت‌الله از زیر همان تشکچه پاکتی بیرون آورد. آن‌قدری بود که پیش‌پرداخت خانه‌ای را تأمین کند که بعدها [[شمس آل‌احمد]] در آن زندگی کند.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی= پروین‌زاد|نام= مهدی|عنوان= گفت‌وگو با شمس آل‌احمد|ژورنال= کیهان فرهنگی|شماره= ۲۲| سال= ۱۳۹۲| ص=۱۰تا۱۱}}<br /> &lt;/ref&gt;<br /> ===فرزندخواندگان===<br /> اولی‌ گزینه [[لیلی گلستان]] بود.&lt;ref name=''لیلی گلستان''&gt;{{یادکرد ژورنال | عنوان: گفت‌وگو با لیلی گلستان| ژورنال = یادآور|شماره= سوم|تاریخ = ۱۳۸۶| ص = ۱۴۸-۱۵۰}}&lt;/ref&gt; او خاطرات شیرین گذشته و محبت‌های سیمین و جلال را راوی است نه به‌اندازه امکانی اینکه بتواند فرزندخوانده آنان باشد؛ امّا فرزند داشتن مهم‌ترین مسئله زندگی زناشویی سیمین و جلال بود. فرزند هوشیاری را هم در سال‌های آخر یافته بودند. احمد یاسمی‌ نامی بود در اسالم. جلال و سیمین هر دو موافق بودند که احمد را به تهران بفرستند. شاید هم فرزندشان باشد؛ اینکه سنگی بر گور جلال باشد که نه؛ برای آن پدرِ خونی بودن ذاتی است. احمد نپذیرفت، هم‌چنان‌که هیچ‌کس دیگری هم نپذیرفت؛ امّا احمد با حسرت از خاطرات گذشته یاد می‌کند و الان پشیمان است.&lt;ref name=&quot;اسالم شهر مرگ جلال&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی =https://www.mehrnews.com/news/1698731/%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%86%D8%B2%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%A2%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%B4%D9%88%D9%85 |عنوان= فرازهایی از تاریخ ایران}}&lt;/ref&gt;<br /> ===آنچه ثابتی گفت===<br /> «فکر نکن ما آنقدر ناشی هستیم که تو را بکشیم و اجازه بدهیم شهید راه آزادی شوی و از قبرت امامزاده ساخته شود. روزی که در خیابان راه می‌روی یک کامیون ترمز بریده زیرت می‌گیرد و لهت می‌کند. بعد با عزت و احترام در شاه عبدالعظیم دفنت می‌کنیم و نخست‌وزیر هم هر هفته یک دسته گل تقدیم مزارت می‌کند.»<br /> <br /> این روایتی بود که پرویز ثابتی ساواک برای جلال ساخت. آنچه رخ داد، دور بود و نبود.&lt;ref&gt;{{پک|کائینی|۱۳۹۲|ک= دو برادر|ص=۲۱۷-۲۱۸}}&lt;/ref&gt;<br /> ===عزاداری نامشروع===<br /> این‌که سید محسن امین حق داشته باشد منتقد سنت‌های عزاداری حسینی باشد حرفی بود، اینکه جلال راوی این دیدگاه و مبشّر آن باشد حرفی دیگر. پدر دوّمی را تاب نیاورد. کدورت ایجاد شده بود. بعدها نحوه پوشش سیمین هم بر این کدورت می‌افزود؛ امّا اوّلین کتاب منتشرشدهٔ جلال خشمی را در پدر افروخت که به گفته بستگان تا آخر باقی ماند.&lt;ref name=''دو برادر''&gt;{{پک|کائینی|۱۳۹۲|ک= دو برادر}}&lt;/ref&gt; <br /> ===نصر و جلال===<br /> نصر نباید جلوی جلال و کتاب‌هایش را گرفت.<br /> <br /> «من آمدم اجازه گرفتم که ما کتاب‌های جلال آل‌احمد را به‌نمایش بگذاریم در کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران.»<br /> <br /> دلیلش این بود که: <br /> <br /> « مردم خیال نکنند این‌ها اسرار مگوست؛ خود کارل مارکس را هم بگذارید، داس ‌کاپیتال را هم بگذارید روی میز جوان‌ها ببینند، ببینند داخلش چیست.»<br /> <br /> آخرش چه شد؟ نصر می‌گوید: <br /> <br /> «متأسفانه سازمان امنیت مخالفت می‌کرد و نگذاشتند.»<br /> &lt;ref name=&quot;نصر&quot;&gt;{{یادکرد وب|نام‌خانوادگی = نصر |نام = سیدحسین|عنوان = دربارهٔ جلال در گفت‌وگو با سید حسین نصر|ناشر = تاریخ‌ ایرانی| نشانی = http://tarikhirani.ir/fa/news/4/bodyView/3087/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA.%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87.%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86.%D9%86%D8%B5%D8%B1:.%D8%A8%D8%A7.%D8%B4%D8%A7%D9%87.%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D9%87.%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%85%D8%8C.%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%B9%D8%AA%DB%8C.%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF.%D8%B4%D8%AF.html |تاریخ = ۱۹ فروردین ۱۳۹۲| تاریخ بازبینی = ۲ بهمن ۱۳۹۷|}}<br /> &lt;/ref&gt;<br /> ===مذهب مختار===<br /> جلال به حج رفت و در آنجا نماز گزارد و بعد از سال‌ها نماز صبح خواند. در [[غرب‌زدگی]] به نگاه مذهبی روحانیون امید بست. آن‌ها را تنها گروهی می‌دانست که می‌توانستند آن‌ بکنند که آل‌احمد انتظار می‌کشید؛ رهایی از غرب و دل سپردن به هویت خود. با این همه در تک‌نگاری‌هایش رفتار مذهبی از خود گزارش نکرده است با این‌که از نوشیدن‌هایش حرف زده است و گاهی هم از تقیدات همراهان گله می‌کرد. جناب جیم در [[سفر فرنگ]] یکی از آنان بود. <br /> ===رفیق شفیق===<br /> با هم مخالفت می‌کردند. سروصدای بسیار داشتند. فریادهایی می‌کشیدند که رگ گردن‌شان را سرخ‌تر می‌جنباند. این هم‌بحث قدیمی، این یار همیشه، نزدیک‌ترین رفیقش [[خلیل ملکی]] بود. او به تیر۴۸ رفت. ریش توپی عکس آخر جلال هم به‌سبب ازدست‌دادن این رفیق دیرین بود. حتی [[انور خامه‌ای]] بعید نمی‌داند مرگ ملکی در سال ۴۸ جلال را از پای انداخته باشد. این اظهار نظر اگر ذوقی هم باشد، حاکی از صمیمیت بین جلال و خلیل ملکیِ نیروی سوّم بود. &lt;ref name=''یادنامه''&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک=یادنامهٔ جلال آل‌احمد}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=''خامه‌ای''&gt;{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =خامه‌ای | نام =انور | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =خاطراتی از جلال آل‌احمد | ژورنال = کلک| مکان = | دوره = | شماره =۱۸ و ۱۹ | سال =۱۳۷۰ | تاریخ بازبینی = ۱ بهمن ۱۳۹۷}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===با سیمین===<br /> مطابق مستند [[جلال به‌روایت اسالم]] که ساخته [[حسن حبیب‌زاده]] است، مردم رابطه بین سیمین و جلال را عاشقانه توصیف کرده‌اند.&lt;ref name=''اسالم''&gt;{{یادکرد وب|نشانی =https://khanemostanad.ir/?p=4884 ‏|عنوان = جلال به روایت اسالم|ناشر = خانه مستند انقلاب اسلامی|تاریخ بازدید = ۲ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ =}}&lt;/ref&gt; نامه‌ها که در چند جلد به‌همت [[نشر نیلوفر]] منتشر شده است گواه همین علاقه است. عبارت‌های پر از مهر بین آن‌ها می‌پایید. نامه‌های جلال به سیمین در سفر آمریکا از خود سفرنامه آمریکا جلال بیشتر حجم یافته است و نامه‌های سیمین به جلال از هر دوی این‌ها بیشتر.<br /> <br /> ===القاب===<br /> از مدرسه شروع کرده بود. انتر ساواک و دلقک دربار نخسین خطاب‌ها بود. بعدها ادامه یافت. مهربان‌ترش عبارت «دوست پیر شده» بود خطاب به [[نیما یوشیج]] و تندترهایش «بار قاطر» برای [[احسان یار شاطر]]. «خانلرخان» نصیب [[پرویز ناتل خانلری]] شد <br /> &lt;ref name=''یادنامه''/&gt; &lt;ref&gt;{{پک|آل‌احمد|۱۳۷۶| ک= ارزیابی شتاب‌زده}}&lt;/ref&gt; و البته «سرور» نهایت احترامی بود که می‌توانست به «حضرت» [[احمد فردید]] هدیه شود.&lt;ref&gt;{{پک|آل‌احمد|۱۳۸۸|ک= غرب‌زدگی|ص=}}&lt;/ref&gt; بااین‌همه جلال صراحتاً نظرش را درباره دیگران اعلام می‌کرد. یک بار هم از آمریکا خطاب به سیمین نوشت: <br /> <br /> «یکی بزن توی سر آن دخترک ترک [...] و بهش حالی کن که این شهر غیر از علی‌آباد است و این ژلال غیر از شوهر احمق اوست. پدرسوخته! مرده‌شورش را ببرد.»&lt;ref&gt;{{پک|دانشور|۱۳۸۴|ک= نامه‌های سیمین دانشور و جلال آل‌احمد|ص=}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نکند ساواکی باشید؟===<br /> راححت به موسوی گرمارودی اعتماد نکرد. باید زمان می‌گذشت. حق با جلال بود چون همیشه تحت تعقیب ساواک بود. <br /> <br /> «وقتی گفتم از کجا آمده‌ام و با چه افرادی آشنا هستم، به‌‌تدریج به من اعتماد کرد. در این فاصله نعمت آزرم هم از مشهد آمد و همراه ایشان به منزل مرحوم جلال رفتیم. از همه مهم‌تر این که آدم بسیار باهوش و باتجربه‌ای بود و سریع اهل و نااهل را می‌شناخت. در کافه فیروز، من یک روز سر میز ایشان بودم، آقای براهنی هم می‌آمد. مرحوم جلال از ایشان دعوت کرد به خانه‌اش برود و بفرمایی هم به بنده زد. من هم سریع پذیرفتم!&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =https://www.mashreghnews.ir/news/342698/%D8%A2%D9%84-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%AF ‏|عنوان = خاطرهٔ گرمارودی از جلال|ناشر = مشرق‌نیوز|تاریخ بازدید = ۲بهمن۱۳۹۷|تاریخ =۱۸ شهریور ۱۳۹۳}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===با هم‌ولایتی===<br /> سیدمحمود اهل طالقان و آیت‌الله جبهه ملّی بود. جلال را می‌ستود و جلال هم دوست داشت که با او صحبت کند؛ درباره اسلام و سیاست. جلال می‌گفت: <br /> <br /> «آقا سرم آتش گرفته. این روزها دارم منفجر می‌شوم.» <br /> <br /> سید محمود گفت در اوّلین فرصت به کلبه جلال در اسالم خواهد رفت تا از اوضاع زمانه بگویند. سید محمود حکمت آتش در سرِ جلال را نیافته بود. اوّلین فرصت هیچ‌گاه پیش نیامد.&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۲۹۲-۲۹۴}}&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:450px-taleghani-big.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|[آیت‌الله]سید محمود طالقانی از خویشاوندان و دوست‌داران جلال بود.]]<br /> <br /> ===ساعتی پس از مرگ===<br /> سیمین خودش پشت فرمان نشست تا برود دنبال دکتر شیخ. جلال امّا در دنیای ما نبود. سرایدار نظام بابایی نام داشت که کنار سیمین نشست. باران آمده بود و باریکه راه از سرِ خلیف‌آباد تا ساحل آلالان گِلی بود. سیمین امّا نمی‌دانست بر کدام زمین راه می‌راند. لندرور بین زمین و آسمان و مماس با پرچین‌ها می‌تازید. نظام گفت: <br /> <br /> «آن رفته، ما را هم می‌خواهید مثل او کنید... آرام‌تر بروید.» <br /> <br /> سیمین دستش را آورد بالا و گریان گفت: <br /> <br /> «نظام! جلال مرده.»&lt;ref name=''اسالم''/&gt;<br /> ===پنج‌شنبه‌ها===<br /> اسلام کاظمیه، برادران رویایی، منوچهر هزارخانی، [[ابراهیم گلستان]]، [[احمد شاملو]]، [[سیروس طاهباز]]، [[یوسف شریعت‌زاده]]، میرزای توکلی، حسین توکلی، [[رضا براهنی]]، پرویز داریوش، ناصر پاکدامن، [[نادر نادرپور]]، [[محمود اعتمادزاده|به‌آذین]]، [[غلامحسین ساعدی]]، هانیبال الخاص، اصغر خبره‌زاده، [[منوچهر آتشی]]، رحیم عابدی، عبدالعلی دستغیب، [[مهری آهی]]، علی‌اصغر حاج‌سیدجوادی، هوشنگ ساعدلو و [[داریوش آشوری]] از افرادی بودند که در جلسه پنج‌شنبه‌های خانهٔ سیمین و جلال حاضر بودند.&lt;ref name=''دو برادر''/&gt;<br /> <br /> ===ساعدی پس از مرگ جلال===<br /> سیدحسینی مترجم نقل می‌کند در روز مرگ جلال، [[غلامحسین ساعدی|ساعدی]] حال زاری داشت. به [[خسرو گلسرخی|گلسرخی]] گفت: <br /> <br /> «هیچ چیز ننویسید.» <br /> <br /> و بعد گریه سر داد. توی ماشین هم ادامه داد. مثل زن‌ها نوحه می‌کرد. در خانه صبا به ترکی گفت: <br /> <br /> «هجده ساعت است که گریه می‌کنم و مثل جغد شده‌ام.»&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۸|ک= یادمان جلال آل‌احمد|ص=۵۵تا۵۷}}&lt;/ref&gt;<br /> ===اهلش نبود===<br /> اهلش نبود، ولی بخاری هیزمی گذاشته بود و ارادت‌مندان را آرزو به دل نمی‌گذاشت. آن‌ها از مصاحبت با بخاری هیزمی سیر نمی‌شدند. او هم احترام مهمان را به‌جا می‌آورد. مهمان‌ها از مطرح‌ترین شاعران زمان بودند؛‌ یکی در شعر کلاسیک و دیگری در [[شعر نو]]. ولی هر دو مصاحبتی یکسان را در کنار بخاری هیزمی طلب می‌کردند.&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۹۲|ک= دو بردر|ص=۲۸۴}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===نرخ‌ها===<br /> جلال از عددها نمی‌گذشت. تک‌نگاری‌های جلال از قیمت‌های روز آکنده بود و مثل هر ایرانی دیگری عددها را سبک‌سنگین می‌کرد و این سبک‌سنگین کردن‌ها را هم می‌نوشت. در سفر فرنگ به سال ۴۱ پالتوی جیر خوب در پاریس ۱۰۰۰ فرانک بود در حالی که حق‌الزحمه جلال برای هر روزش ۴۵ فرانک. برای ۳۸ روز اقامت در فرنگ ۱۵۵۰ فرانک خرج کرده بود: <br /> <br /> «ساندویچ به سه فرانک، یک حمام در هتل، دو و نیم. و هشت تا برای نهار. یک قهوه و دو تا کنیاک، شش و نیم.» <br /> <br /> و همین طور دیگر خرج‌وبرج‌ها را می‌نوشت در سفر روسیه به روبل و در سفر حجاز به‌ریال و در دیگر یادداشت‌ها به واحدهای پولی دیگر. <br /> [[پرونده:Jalal-forough.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال در مراسم ترحیم [[فروغ فرخزاد]]]]<br /> <br /> ===[[فروغ فرخزاد|فروغ]]؛ آنچنان‌که بود===<br /> با او فاصله داشت. خبرهایی به گوشش می‌رسید. برایش پذیرفتنی نبود. ولی علیه‌اش نبود. حمایت می‌کرد. درباره کمتر کسی این‌گونه سکوت کرده بود. روز ترحیم هم سرش پایین‌تر بود. لبه‌های پالتو بالا آمده بود. چشم‌هایش هم نمی‌خواست روبه‌رو را بشکافد.<br /> <br /> ===دیدار با [[محمد قاضی]]===<br /> قاضی روزی در کتاب‌‌فروشی نیل به آل‌احمد برخورد. آل‌احمد هم مشغول به کار خود بود و قاضی هم شعر نویی را می‌خواند. رو می‌کند به جلال: <br /> <br /> «نوشته ناشتایی خود را کارد زدم. این یعنی چه؟»<br /> <br /> جلال گفت:‌<br /> <br /> «پدر از آن روز که چشم ما به کتاب باز شد با ترجمه‌های تو باز شد. حالا تو می‌گویی نمی‌فهمم؟»&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;<br /> ===پرخاش به هویدا===<br /> در دیدار با امیر عباس هویدا، همراهان دیگری هم داشت؛ امّا آنکه پرشورتر از باقی به هویدا پرخاش کرد او بود. هویدا از وجود سانسور اظهار بی‌خبری کرد. او از هیئت نویسندگان خواست تا طرحی برای سانسور بیاورند. آل‌احمد گفت: <br /> <br /> «ما برای اعتراض به سانسور به اینجا آمده‌ایم حال شما می‌خواهید از ما مشتی سانسورچی درست کنید؟» <br /> <br /> هویدا پاسخی نداشت. دستور بررسی داد. تا امروز گزارشی از آن کمیته مورد نظر هویدا به‌دست نیامده است.&lt;ref name=''دیدار هویدا''/&gt;<br /> ===بن‌بست ارض===<br /> این نام بن‌بستی بود که به خانه جلال و سیمین در دزاشیب ختم می‌شد. جلال این اسم را بر روی آن گذاشت. گویی جلالْ زمین را بن‌بستی می‌دانست که او هم در آن زندگی می‌کرد. خانهٔ بن‌بست ارض در سال ۹۷ تبدیل شد به [[خانه موزه سیمین دانشور و جلال آل‌احمد|خانه‌موزهٔ سیمین و جلال]]. <br /> ===کلاس انشاء===<br /> رسم نبود که معلّمان در آن روزگار در انتهای کلاس بنشینند. جلال امّا با دانش‌آموزان می‌جوشید. یک‌بار هم رفت پای تخته و نوشت: «چرا زنده‌ام؟» یکی گفت برای انتقام زنده است. انتقام از «طبقه‌ای که ظلم می‌کند.» جلال گفت: <br /> <br /> «انسان نمی‌تواند برای انتقام زنده بماند.» بلکه برای «پی‌ریزی جامعه‌ای نو» می‌تواند همه را «به زیستن فرا بخواند.»&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۱۴۳}}&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:20120714110248cgb-42.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آل‌احمد در سال‌های جوانی]]<br /> <br /> ===پالتوفروشی در مشهد===<br /> جلال تازه از حرم بیرون آمده بود. پالتو را روی دوشش انداخته بود. مردی از حرم بیرون آمده بود. رو کرد به جلال: <br /> <br /> «پالتو را چند می‌فروشی؟» <br /> <br /> جلال گفت: <br /> <br /> «عموجان فروشی نیست.» <br /> <br /> جلال ذوق کرد. به شریعتی می‌گفت خیلی خوش‌حال است از اینکه می‌بیند که یک دهاتی او را مثل خودش دیده و فکر نکرده است مثلاً «روشن‌فکری» است که از تهران آمده است. شریعتی به جلال گفت: <br /> <br /> «او خوب با تو تا کرده است؛ ولی تو خوب جوابش را ندادی. یک آدم معمولی که نمی‌گوید عموجان فروشی نیست... اصلاً نمی‌گوید عموجان. این یعنی تو بیگانه‌ای، من از طبقه‌ای دیگرم.»&lt;ref name=''شریعتی''&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادمان جلال آل‌احمد|ص=۴۳-۵۳}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===مرگ مشکوک===<br /> غیر از شمس، خواهرزاده‌اش هم این اواخر مرگ او را مشکوک نامید. سیمین چنین باوری نداشت. جلال خودش استاد این داستان بود. در موضوع [[صمد بهرنگی]] و آقا تختی مرگ‌ها را مشکوک جلوه داد و آن را بر گردن حکومت انداخت. طنز روزگار این بود که مرگ جلال هم چنین شد؛‌ هم‌چون [[پابلو نرودا]] و سیدمصطفی خمینی و یاسر عرفات و سعیدی سیرجانی.<br /> ===پس از===<br /> [[امیرحسین فردی]] او را عمو خطاب می‌کرد. [[رضا امیرخانی]] خودش و مانند خودش را فرزند زنِ زیادیِ آل‌احمد می‌دانست. [[علی موسوی گرمارودی]] او را بزرگ‌ترین معلم خود خطاب کرد. [[محمدعلی مهدوی‌راد]] کار جلال را مصداق عمل صالح می‌دانست. هر روز بر این اظهارنظرهای «پس از» افزوده می‌شود.<br /> <br /> ==زندگی و تراث==<br /> ===سوانح عمر===<br /> سال‌شمار زندگی آل‌احمد در پایین می‌آید. این سال‌شمار بر مبنای پژوهش [[علی دهباشی]] تهیه شده است:&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;<br /> * ۱۳۰۲: تولد در محله پاچنار تهران <br /> * ۱۳۲۲: سفر به نجف که دیری نپایید. بازگشت به ایران و تأسیس انجمن اصلاح. اخذ مدرک دیپلم از دارالفنون. <br /> * ۱۳۲۳: پیوستن به حزب توده ایران <br /> * ۱۳۲۴: چاپ اوّلین داستان به نام زیارت. آشنایی با [[صادق هدایت]]. انتشار کتاب [[دید و بازدید عید]]. <br /> [[پرونده:Ok (1).jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال در نخستین سال‌های کنش‌های ادبی خود بیشتر داستان کوتاه می‌نوشت.]]<br /> * ۱۳۲۵: اتمام دورهٔ دانشکدهٔ ادبیات در [[دانشسرای عالی]]. آشنایی با نیما یوشیج. مدیریت چاپخانه [[شعله‌ور]]. انتشار گزارش‌هایی از بازدیدهای کلاس‌های دبیرستانی. مدیریت داخلی [[روزنامه بشر]]؛ روزنامه هفتگی و ارگان دانشجویان حزب توده. مدیریت داخلی [[مجله مردم]] مجلهٔ ماهانهٔ و تئوریک حزب توده ایران. <br /> * ۱۳۲۶: تدریس در مدارس تهران. انشعاب از حزب توده به همراه [[خلیل ملکی]]. تأسیس حزب سوسیالیست تودهٔ ایران به‌همراه ملکی. انتشار [[از رنجی که می‌بریم]]. انتشار [[حزب توده بر سر دو راه]] به‌همراه [[اسحاق پریم]]. ترجمه و انتشار [[محمد آخرالزمان]] از [[پل کازانوا]]. <br /> * ۱۳۲۷: انتشار مجموعه داستان کوتاه [[سه تار]]. ترجمه و چاپ [[قمارباز]] از [[فیودر داستایفسکی]].<br /> * ۱۳۲۸: ترجمه و انتشار داستان [[بیگانه]] اثر [[آلبر کامو]] به‌همراه [[علی اصغر خبره‌زاده]]. <br /> * ۱۳۲۹: مدیریت شاهد به صاحب امتیازی [[علی زهری]] و به سردبیری [[مظفر بقایی]]. تأسیس [[حزب زحمتکشان ایران]] به‌همراه بقایی و ملکی. انتشار نمایشنامه‌ای از کامو به نام [[سوء تفاهم]]. ازدواج با [[سیمین دانشور]].<br /> * ۱۳۳۱: همراهی با خلیل ملکی در انتشار مجلهٔ [[نبرد زندگی]]. تأسیس [[نیروی سوم]] به‌همراه خلیل ملکی. انتشار مجموعه داستان [[زن زیادی]] و ترجمه [[دست‌های آلوده]] اثر [[ژان پل سارتر]].<br /> * ۱۳۳۲: همسایگی و همنشینی با [[نیما یوشیج]]. کناره‌گیری از نیروی سوم. تأسیس بنگاه مطبوعاتی [[رواق]] به‌همراه [[باقر کمیلی]]. <br /> * ۱۳۳۳: انتشار کتاب [[اورازان]] و ترجمهٔ [[بازگشت از شوروی]] اثر [[آندره ژید]]. <br /> * ۱۳۳۴: انتشار کتاب [[تات‌نشین‌های بلوک زهرا]]. انتشار [[مائده‌های زمینی]] از [[آندره ژید]] به‌همراه [[پرویز داریوش]]. انتشار [[هفت مقاله]].<br /> * ۱۳۳۶: سفر به اروپا به‌همراه [[سیمین دانشور]].<br /> * ۱۳۳۷: انتشار داستان‌های [[مدیر مدرسه]] و [[سرگذشت کندوها]]. <br /> * ۱۳۳۹: مدیریت مجلهٔ [[علم و زندگی]]. <br /> * ۱۳۴۰: انتشار [[نون و القلم]].<br /> * ۱۳۴۱: سرپرستی [[کیهان ماه]] که به‌اندازه دو شماره دوام آورد. انتشار کتاب‌های [[سه مقاله دیگر]] و [[کارنامه سه ساله]] و [[غرب‌زدگی]]. سفر به اروپا. <br /> * ۱۳۴۲: حضور در اعتراضات مردمی سال ۴۲ و یادداشت‌برداری از آن وقایع.<br /> * ۱۳۴۳: سفر به حج. سفر به شوروی به دعوت هفتمین کنگره بین‌المللی مردم‌شناسی. <br /> * ۱۳۴۴: سفر به آمریکا به دعوت سمینار بین‌المللی و ادبی سیاسی دانشگاه هاروارد. <br /> * ۱۳۴۵: انتشار ترجمهٔ [[کرگردن]] اثر [[اوژن یونسکو]] و انتشار سفرنامهٔ [[خسی در میقات]]. <br /> * ۱۳۴۶: انتشار کتاب [[نفرین زمین]] و ترجمهٔ رساله‌ای از [[ارنست یونگر]] به نام [[عبور از خط]]. <br /> * ۱۳۴۷: تشکیل [[کانون نویسندگان ایران]]. توقیف [[کارنامه سه ساله]]. <br /> * ۱۳۴۸: مرگ خلیل ملکی در تیرماه. مرگ در بعد از ظهر هجدهم شهریورهاه ۱۳۴۸ در اسالم گیلان. <br /> [[پرونده:ok.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|دهباشی چندین کتاب درباره آل‌احمد منتشر کرده است.]]<br /> <br /> === روی دور تند ===<br /> زندگی جلال آل‌احمد از سال ۱۳۰۲ که به‌دنیا آمد تا ۱۳۴۸ که از دنیا رفت، از هیجان آکنده بود و شرح آن زندگانی را جابه‌جا در داستان‌ها و تک‌نگاری‌ها و جستارهایش آورده بود. مثلا دوچرخه‌سواری و سال‌های کودکی‌اش در داستان گلدسته‌ها و فلک نمودار شده بود. سابقه معلمی و مدیر مدرسه بودنش در [[مدیر مدرسه]] و [[نفرین زمین]] پررنگ بود. چنان می‌نوشت که چنان می‌زیست. نوشته‌های آل‌احمد به‌حتم کم یا زیاد رد پایی در واقعیت داشته‌اند. اهل نوشتن از فضاهای تجربه‌‌نشده یا صرفاً خیال‌انگیز نبود. ازاین‌رو جلال را نویسنده‌ای واقع‌گرا نامیده‌اند.&lt;ref name=''جوادی یگانه''/&gt;<br /> آل‌احمد روی دور تند می‌زیست. چنان‌که گفته‌اند ازدواجش را باور نمی‌کردند. صاعقه‌وار بود.&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۱۴۷-۱۵۳}}&lt;/ref&gt; ظرف چند روز دوستی و دلبستگی، قرار زناشویی بسته شد. سیمین دانشور که آل‌احمد «دختر شیرازی» هم صدایش می‌کرد، به خواستگارهای دیگر جواب رد داده بود و در برابر جذبه جلال آل‌احمد تاب نیاورد.&lt;ref name= ''اسالم''/&gt; <br /> <br /> همین زندگی روی دور تند برای آثار جلال هم اتّفاق افتاد. برخلاف برخی از نویسندگان و شاعران، جمهور آثار آل‌احمد در زمان حیات او به‌چاپ رسیده بود. عادت نداشت نوشته را در پستو پنهان کند. می‌نوشت. حروف‌چینی می‌کرد. به سلیقه خود ویرایش و پیرایش می‌کرد و به دست چاپ می‌سپرد. فاصله بین نوشته شدن یک کتاب تا انتشارش برای آل‌احمد چندان طولانی نبود. <br /> <br /> تولدش در تهران و محلهٔ پاچنار از او نویسنده‌ای شهری می‌ساخت و او را نویسنده‌ای شهری هم نامیده‌اند و می‌توانست از محیط‌های شهری بنویسد و از روابط آدم‌های شهر. بعدها که به حوزه نجف رفت و در کار دین شده بود به سنت‌های اصلاح دینی توجه نشان داد. عزاداری‌های نامشروع را ترجمه کرد و ناگهان شهرت یافت. با نگاه به سال‌شمار زندگی آل‌احمد می‌توان چنین گفت که در سال‌های ابتدایی نویسندگی بیشتر داستان کوتاه می‌نوشت. این عادت را در دهه‌های بعدی زندگی‌اش ادامه نداد. در سال‌های پایانی عمر تماماً به رمان‌نویسی روی آورده بود. <br /> <br /> در دهه‌های جوانی بیشتر به سفرهای داخلی می‌رفت. در دههٔ آخر عمر توانست به تعبیر خودش چهار قبله را زیارت کند. مسکو و آمریکا و مکه و بیت‌المقدس. سفر به اروپا هم در همین دهه رخ داد. سفری طولانی که شرحش را در سفر فرنگ نوشته است و ردپایی از آن سفر در کتاب‌های دیگری هم دیده می‌شود؛‌ همچون سنگی بر گوری. <br /> <br /> آل‌احمد به نسبت نویسندگان ایرانی پرکار بود. سیاهه آثار آل‌احمد در بخش منبع‌شناسی همین جستار نشان می‌دهد که آل‌احمد از مقاله‌نویسی تا روزنامه‌نگاری از نقد تا تک‌نگاری از داستان‌نویسی تا نامه‌نگاری را پرحجم و منظم دنبال می‌کرد. تنها آثار ترجمه شده آل‌احمد می‌تواند برای سبدِ آثار یک مترجم تمام وقت کافی باشد. <br /> <br /> آل‌احمد پیری و فرتوتی را به‌چشم ندید. اوّلین بار که به‌طور جدّی مریض شد، آخرین‌ بارش بود و از دنیا رفت. همین شد که لیلی گلستان با شنیدن خبر درگذشت آل‌احمد غش کرد&lt;ref name=''لیلی گلستان''/&gt; و سیمین نمی‌توانست آن رفتن روی دور تند را باور کند. مرگ آل‌احمد شبیه زندگی‌اش بود. دفعی، آنی، چنان‌که هزاران بار درباره‌اش گفته‌اند: سخت «تلگرافی.»<br /> ====از زبان خود====<br /> آل‌احمد متن خودزندگی‌نامه‌اش را در دی‌ماه ۴۳ منتشر کرد. آل‌احمد درباره زندگی‌اش به همان بیان همیشگی‌اش نوشت. از «نزول اجلالش به باغ وحش این عالم» گفته است تا جایی که دربارهٔ تک‌ تک آثارش صحبت کرده است؛ امّا دربارهٔ روزهایی که پیش‌رو داشت نوشته بود: <br /> <br /> «و می بینی که تنها آن بازرگان نیست که به جزیره کیش شبی ترا به حجره خویش خواند و چه مایه مالیخولیا که به سرداشت...»&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''/&gt;<br /> <br /> ===از نگاه دیگران===<br /> دیدگاه‌های مثبت و منفی درباره آل‌احمد فراوان است. برخی از این دیدگاه‌ها چکیده‌وار در ادامه می‌آیند. کتاب دیدگاه‌های آل‌احمد به‌اندازه آثار آل‌احمد حجیم و پرحاشیه است. در نظر دیگران آن‌چنان بود که [امام] خمینی مایل به دیدارش بود، هویدا درباره‌اش نظر می‌داد و رهبر فعلی جمهوری اسلامی شیفته وی بود. این گرایش‌ها و نظرها تنها به سیاست‌مداران محدود نمی‌شد، همه طیف‌های فکری نیز از او سخن می‌گفتند. شمّه‌ای از این دیدگاه‌ها در ادامه می‌آید.<br /> ====دیدگاه [[داریوش آشوری]]====<br /> داریوش آشوری به خانه آل‌احمد رفت‌وآمد داشت. درباره او می‌نویسد: «همه را وامی‌داشت که در برابر او موضع بگیرند» چراکه «هیچ‌کس نمی‌توانست او را ندیده بگیرد.» به‌نظر آشوری، آل‌احمد «حضوری شدید داشت که تمام فضا را پرمی‌کرد.» او ادبیات آل‌احمد را پس از ادبیات هدایت، از گونه و لونی دیگر تحلیل می‌کند. آشوری می‌نویسد: «ادبیات سرخورده، غمگین، و رنگ‌پریدهٔ [[بوف کور]] جایش را به ادبیاتی ستیزنده و شتابنده و جهنده و پرغوغا داد.» به نظر آشوری نثر آل‌احمد به او این امکان را می‌داد که بتواند «ضعف‌»هایش را بپوشاند. آشوری که از منتقدان [[غرب‌زدگی]] آل‌احمد هم بود، با جمله «باری، یادش بخیر، این برادر بزرگ» مقاله‌اش دربارهٔ او را به‌پایان برد.&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۲۴۹-۲۶۴}}&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:68ya69.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آشوری از منتقدان کتاب غرب‌زدگی است.]]<br /> <br /> ====دیدگاه [[فریدون آدمیت]]====<br /> به‌نظر آدمیت، آل‌احمد از «سیر برخورد تمدن‌ها» آگاهی نداشت. آل‌احمد نه تاریخ مدرنیت غرب را می‌شناخت، «نه در فرهنگ غرب مایه‌ای داشت.» آدمیت چنین می‌نوشت که آل‌احمد «آشفته»فکر و به‌لحاظ «اجتماعی» هم نویسنده‌ای متوسط بود. در نظر وی، آل‌احمد در «موضوع» و حتی در «سبک» هم بازاری بود. آدمیت نمونه درست اعتراض در نوشتن را در [[صادق هدایت]] می‌دید نه در کلمه‌های «مصنف [[غرب‌زدگی]]». آدمیت بر این باور استوار بود که آل‌احمد، نقش نویسندگی «لومپنیسم» را به بهترین وجهی ایفا می‌کرد. جمله‌های آخر آدمیت دربارهٔ آل‌احمد دل‌جویانه بود:‌ «گرچه شاید در اصل چنین نیتی نداشت.»&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۵۳۸تا۵۵۱}}&lt;/ref&gt; <br /> ====دیدگاه [[مهدی اخوان ثالث]]====<br /> آل‌احمد چنان بود که شاعران زمان هم درباره‌اش نظر بدهند و نثر بنویسند. نثر آل‌احمد درنظر اخوان ثالث یک نثر «ممتاز و درخشان» بود. او آل‌احمد را نویسنده‌ای «با استعداد پرشور و حساس و فعالی» می‌دید که با حساسیت فوق‌العاده‌ای با «مسائل و امور تازه» درگیر می‌شد. به‌نظر اخوان ثالث مسائلی در جامعه ایرانی مطرح نمی‌شد؛ مگر آنکه آل‌احمد در آن مسأله «داوری پرشور و شجاعانه و انسانی» نکرده باشد.&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۲۷۸}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ====دیدگاه [[ایرج افشار]]====<br /> به‌نظر افشار آل‌احمد «چشمه جوشنده و زلالی از کوهسار زیبای ادب معاصر ایران» بود که چون «بادپایی تندسیر از کاروان فهم و ذوق» جلوه می‌کرد و «جاودانه» می‌ماند. افشار با نثری از آل‌احمد تمجید می‌کرد که او از آن دوری می‌کرد و حتّی منتقد آن بود! افشار می‌نویسد: «این هنرمنده جوینده، انسان دلیر و جوشان از میان ما رفت و زود هم رفت. شمع سراپا نسوخته بود.» به تعبیر افشار، «نویسندگی زندگی او بود. او با این لذّت زندگی می‌کرد.» به عقیده افشار، آل‌احمد «به ادبیان و محققان اعتقادی نداشت.» از همین روی بود که دوره دکتری ادبیات فارسی در دانشگاه تهران را به‌پایان نبرد.&lt;ref name=''نظر افشار''/&gt;<br /> ====دیدگاه [[هانیبال الخاص]]====<br /> الخاص، مورد علاقه آل‌احمد بود و بذله‌گویی و خوش‌محضری‌اش سیمین و جلال را سرِ ذوق می‌آورد. او آل‌احمد را «انسان» می‌دانست فراتر از آن‌که او را آدمی سیاسی یا حتّی اجتماعی بداند. الخاص او را انسانی «پرمحبت و هنرمند و ایرانی» می‌دانست. الخاص هم‌چنین معتقد است آل‌احمد در نثر و هنر «غول بود» و با دانشور هم‌نظر است که «هیچ‌کس نمی‌تواند جای جلال را پر» کند.&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۱۳۶-۱۴۱}}&lt;/ref&gt; <br /> ====دیدگاه [[امیرپرویز پویان]]====<br /> پویان بر این باور بود که آل‌احمد در صف آن‌ها که از گونه چریک‌های چپ زمانه می‌گنجیدند نبود، هرچند در صف «دشمن» هم تحلیل نمی‌شد. به‌همین اعتبار، به نسبتی «محدود» دوست آن‌ها بود. پویان در همان متن اشاره می‌کرد آل‌احمد «دشمن را هدایت می‌کرد» چراکه از «انقلاب می‌ترسید.» به‌نظر پویان، ازآنجایی‌که جلال از «دیکتاتوری پرولتاریا» می‌هراسید نسبت به «دیکتاتوری بورژوازی» منعطف می‌شد. پویان آل‌احمد را به‌طور هم‌زمان ضدامپرایالیسم و ضد کمونیسم می‌دانست.&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۱۱۹-۱۲۴}}&lt;/ref&gt; <br /> [[پرونده:Download.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|پویان، آل‌احمد را یک انقلابی نمی‌دانست.]]<br /> <br /> ====دیدگاه [آیت‌الله][[سید علی خامنه‌ای]]====<br /> «بهترین سال‌های جوانی» [آیت‌الله] خامنه‌ای «با محبت و ارادت به» آل‌احمد «گذشته است.» او معتقد است: «در نظر من، آل‌احمد، شاخصه‌ٔ یک جریان در محیط تفکر اجتماعی ایران است. تعریف این جریان، کار مشکل و محتاج تفصیلی است؛ امّا در یک کلمه می‌شود آن را «توبه‌ٔ روشن‌فکری» نامید. با همه‌ٔ بار مفهوم مذهبی و اسلامی که در کلمه «توبه» هست.» وی از گپ‌وگفتی تلفنی با آل‌احمد صحبت می‌کند که بااینکه به نتیجه‌ای دلخواه نرسید؛ ولی از علاقه‌اش به جلال نکاست.&lt;ref name= ''جلال آل‌قلم''/&gt; <br /> <br /> ====دیدگاه [[پرویز خرسند]]====<br /> «بزرگ‌ترین اثر جلال خود جلال بود. کتابی که نزدیک به پنجاه سال درحال نوشتنش بود... برجسته‌ترین صفت جلال را وجودش می‌گفت. وجودی که تجسم کامل یگانگی بود. یگانگی جسم و روح. ماده و معنی. واژه و مفهوم. آدم و عمل. جلال تصویر روشن نویسنده بود و مانیفست ادبیات و مقاومت. بی‌جلال ادبیات هجرت بی‌معنی است.»&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۲۷۳-۲۷۴}}&lt;/ref&gt; <br /> ====دیدگاه [[محمدعلی جمال‌زاده]]====<br /> جمال‌زاده، آل‌احمد را «مرد مردانه‌ای» می‌دانست که تنها یک بار بیشتر نتوانست ببیندش. با این‌که پیش‌تر بر سر [[مدیر مدرسه]] نامه‌نگاری انتقادی بین این دو نفر رقم خورده بود، ولی دیدار با «صفا و محبت» همراه بود. جمال‌زاده با خواندن کتاب [[غروب جلال]] نوشته [[سیمین دانشور]] بر این موضوع اشاره می‌کند که «جلال چه وجود نادر و فیاض و سرمشق سعی و کوشش و نمونه خدمت‌گزاری و مردم‌دوستی بوده است.»&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۵۵۹-۵۶۵}}&lt;/ref&gt; <br /> ====دیدگاه [[سیمین دانشور]]====<br /> دانشور در کتاب [[غروب جلال]] دیدگاه‌های خود درباره آل‌احمد را شرح داده بود. این کتاب مشحون از ستایش‌های دانشور بود. او زندگی و مرگ جلال را «زیبا» توصیف می‌کرد.او می‌گفت که آل‌احمد تحمل «دست‌های آلوده» را نداشت. «تحمل نوکری و نان به نرخ روز خوردن» هم. دانشور نوشت: «جلال خوب می‌بیند و خوب هم نشان می‌دهد. سر نترسی دارد.» دانشور بر این باور بود که کوشش‌های آل‌احمد در فضای ادبیات در حد «فداکاری» بود. سیمین می‌گفت کمتر زنی در جهان اقبال او را داشته است که جفتی مناسب خودش پیدا کند.<br /> [[پرونده:10971307-b.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال و سیمین در کنار پرویز داریوش و همسرش]]<br /> <br /> ====دیدگاه [[رضا داوری اردکانی]]====<br /> داوری اردکانی صفت «دردمندی» را در بین نوشته‌های جلال برجسته می‌بیند. او بر این باور است که آل‌احمد «حاضر بود از هر کس که چیزی می‌دانست یاد بگیرد و سخن درست را از زبان هر کس که می‌شنید، تصدیق می‌کرد.» داوری اردکانی تحلیل [[سید احمد فردید]] درباره [[غرب‌زدگی]] را می‌پسندد و درست می‌پندارد. با این حال، معتقد است آل‌احمد «وجه سیاسی» این پدیده را به‌خوبی توضیح داده است. داوری اردکانی، آل‌احمد را از بسیاری از «ملامت‌گران» او «بزرگ‌تر و خوش‌ذوق‌تر و فاضل‌تر» می‌داند. &lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادنامهٔ جلال آل‌احمد|ص=۲۷۴-۲۷۶}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====دیدگاه [[محمود دولت‌آبادی]]====<br /> دولت‌آبادی خود را منتقد آثار آل‌احمد می‌نامد و [[نفرین زمین]] را «سطحی» می‌داند. داستان‌نویسی آل‌احمد چنان نبود که مورد توجه محمود دولت‌آبادی قرار گیرد. با این همه، دولت‌آبادی «مردم دوستی» آل‌احمد را می‌ستود. او معتقد است که آل‌احمد با «صمیمیتی باطنی» می‌نوشت ولی قلم او از عهده تحلیل «عمیق و همه‌جانبه تاریخی» برنمی‌آمد.&lt;ref name=''دولت‌آبادی''&gt;{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =دولت‌آبادی | نام =محمود | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =مردم‌دوستی‌اش را برجسته می‌کنم و می‌ستایم | ژورنال = یادآور| مکان = | دوره = ۳| شماره =۱ | سال =۱۳۸۷ | تاریخ بازبینی = ۳بهمن۱۳۹۷}}&lt;/ref&gt;<br /> ====دیدگاه [[احمد شاملو]]====<br /> یک آل‌احمد و دو شاملو. شاملوی اوّل به سال۴۸ شعری سرود که به آل‌احمد تقدیم شد؛ گفت: <br /> <br /> «مردی با گردشِ آب<br /> <br /> مردی مختصر<br /> <br /> که خلاصه‌ٔ خود بود.»<br /> <br /> شاملو بعدها از آل‌احمد انتقاد کرد و [[غرب‌زدگی]] را کتابی «یاوه» نامید. او آل‌احمد را «بچه آخوند» نامید که تا آخر عمر هم «بچه آخوند» مانده بود.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =https://www.aparat.com/v/6mZOY/%D9%86%D8%B8%D8%B1_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%B4%D8%A7%D9%85%D9%84%D9%88_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF_%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A2%D9%84_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF ‏|عنوان = دیدگاه شاملو درباره آل‌احمد|ناشر = |تاریخ بازدید = ۳بهمن۱۳۹۷|تاریخ =}}&lt;/ref&gt; این اظهار نظر شاملو فراتر از یک اظهار نظر انتقادی علیه یک کتاب بود، نمایان‌گر دیدگاهی تازه بود.<br /> [[پرونده:IMG16433466.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|پوستر دوره هشتم جایزهٔ ادبی جلال]]<br /> <br /> ====دیدگاه [[علی شریعتی]]====<br /> شریعتی می‌گفت بعد از «سه سال» روحش از عزای آل‌احمد بیرون نیامده بود. او جلال را «روشن‌فکری» می‌دانست که «بازگشت به خویش را تمرین» می‌کرد. او «جرأت» داشتن آل‌احمد را می‌ستود و این «گستاخی» را ارج می‌نهاد. از نگاه شریعتی، آل‌احمد مسئول و بیدار و «آگاه» بود. شریعتی بیش از یک بار از آل‌احمد سخن گفت و ستایشش کرد.&lt;ref name=''شریعتی''/&gt;&lt;ref&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۸|ک= یادمان جلال آل‌احمد|ص=۷۸-۸۱}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====دیدگاه [[بهرام صادقی]]====<br /> «آل‌احمد خیلی طبیعت نویسندگی دارد» و علاوه‌بر آن مدام در جوش‌وخروش است و «راکد» نیست. صادقی امیداور بود که آل‌احمد «نوول»‌های بهتری می‌نوشت؛ ولی مقاله‌های او را «بی‌نهایت» دوست می‌داشت. به نظر صادقی، آل‌احمد «زنده‌ترین نویسنده‌ای است که» او می‌شناسد. با این حال، صادقی نسبت به تقلید از آل‌احمد ابراز نگرانی می‌کرد و معتقد بود چنین رفتاری، ارزش کار آل‌احمد را از بین می‌برد.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt; <br /> <br /> ====دیدگاه [[طاهره صفارزاده]]====<br /> صفارزاده می‌نویسد: «نثر آل‌احمد شباهتی با شخصیتی دارد متحرک و تندرو و تیز و نافذ.» به‌نظر او آل‌احمد نویسنده‌ای با «تعهد» بود که «خلاقیت» خود را هم برای «دفاع از حق و حقیقت» به‌کار می‌گرفت. صفارزاده، دیدگاه‌های آل‌احمد در [[غرب‌زدگی]] و [[در خدمت و خیانت روشن‌فکران]] را نقد می‌کرد و بر این باور بود که راه‌حل‌های آل‌احمد بیشتر راه‌حل‌هایی «سیاسی» بودند و او با فاصله از «قدرت و عملکرد درونی مذهب ایستاده» بود.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;<br /> [[پرونده:n00000400-b.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جواد طباطبایی از منتقدان آل‌احمد است.]]<br /> <br /> ====دیدگاه [[جواد طباطبایی]]====<br /> در برنامه پروهشی طباطبایی نقد دو کتاب آل‌احمد دیده می‌شود؛ یکی [[غرب‌زدگی]] و دیگری [[در خدمت و خیانت روشن‌فکران]]. طباطبایی، آل‌احمد را گرفتار در «پرده پندار ایدئولوژی» می‌داند و «التقاط»نویسی آل‌‌احمد را به بلندپروازی‌های ایدئولوژیک او نسبت می‌دهد و پیگیری پیکاری سیاسی را غایت کوشش‌های «نظری» آل‌احمد می‌داند. طباطبایی این دو کتاب آل‌احمد را بر «ضابطه‌ای» استوار نمی‌بیند مگر «موضع‌گیری خاص در مناسبات قدرت.» به تعبیر طباطبایی، آل‌احمد در «دام نوعی مشروعه‌نویسی» گرفتار آمد که «اعتقادی به آن نمی‌توانست داشته باشد.» چه آن‌که آل‌احمد در میدان سیاسی در جست‌وجوی «پرچمی» بود که به نشانه «استیلای غرب‌زدگی» برافراشته باشد. درواقع به‌زعم طباطبایی، آل‌احمد به دنبال صدور «بیانیه‌ای سیاسی» بوده است. طباطبایی در زوال اندیشه سیاسی در ایران پایه تحلیل خود درباره آل‌احمد را چنین توضیح می‌دهد: <br /> <br /> «اگر تذکره‌نویس تاریخ نباشیم، نمی‌توان نظریه نداشت؛ اما اگر نتوان نظریه را به محک مواد و داده‌های تاریخی زد، و مفاهیم و مقولات آن نظریه را با ارجاع به داده‌های تاریخی دقیق‌تر کرد، تاریخ و نظریه‌ای وجود نخواهد داشت. نظریه تاریخی زمانی نظریه است که بتوان بر مبنای آن تاریخ نوشت وگرنه نظریه به عنصری در ایدئولوژی تبدیل خواهد شد که جز در مناسبات قدرت به‌کار نمی‌آید.»&lt;ref&gt; {{یادکرد وب|نشانی =http://tilem.blog.ir/1397/09/07/Jala12 ‏|عنوان = آل‌احمد از نگاه طباطبایی|ناشر = وبلاگ تی‌لم|تاریخ بازدید = ۴ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ =۷ آذر ۱۳۹۷}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ====دیدگاه بزرگ علوی====<br /> علوی بر این باور بود که همان احترامی را برای آل‌احمد قائل می‌شد که نسلی از روشن‌فکران برای [[صادق هدایت]] قائل می‌شدند. با این‌همه علوی معتقد بود که این دو نویسنده -آل‌احمد و هدایت- که تقریبا هم‌اندازه هم عمر کرده‌اند، «شاهکار» خود را ننوشته‌اند.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;<br /> <br /> ====دیدگاه [[هوشنگ گلشیری]]====<br /> گلشیری می‌نوشت اگر بخواهید با نثر آل‌احمد یک «فنجان چای» بنوشید، «یا فنجان خواهد شکست و یا چای خواهد ریخت؛ اما اگر از فاجعه‌ای بخواهید عکس بگیرید یا چشم‌اندازهای مسافر قطار را ثبت کنید» نثر آل‌احمد «بهترین نثر است. نمونه‌اش را می‌شود در نفرین زمین دید... به‌همین‌دلیل است که این نثر در داستان کوتاه بهتر می‌تواند خودش را نشان بدهد، به‌خصوص اگر داستان اول شخص مفرد باشد.» با این همه گلشیری دیدگاهش را چنین جمع‌بندی‌ می‌کرد:<br /> <br /> «کار او و حیاتش در این محدوده که من حرف می‌زنم نمی‌گنجد.»&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;<br /> [[پرونده:IMG 0802.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آیدین آغاداشلو در شب جلال]]<br /> <br /> ====دیدگاه [[شاهرخ مسکوب]]====<br /> مسکوب، آل‌احمد را بیش از هر چیزی «جستارنویس» می‌دانست و «گزارشگری چیره‌دست». به نظر مسکوب، شخصیت اجتماعی آل‌احمد از شخصیت ادبی‌اش «نمایان‌تر» بود. مسکوب معتقد بود آل‌آحمد در «مرکز اجتماع خود ایستاده بود» و «در گرانی‌گاه رویدادها.» مسکوب آل‌احمد را «وجدان مضطربی» می‌دانست که می‌توانست «خواب خوش هر که را می‌توانست آشفته کند.»&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;<br /> ====دیدگاه [[اسماعیل نوری‌علا]]====<br /> نوری‌علا، آل‌احمد را «متفکری» می‌دانست که «جز از پشت عینک سیاست» به جهان نمی‌نگریست. در نظر نوری‌علا، در شناخت آل‌احمد باید اولویت را به سیاست داد. نوری‌علا می‌نویسد:‌ <br /> <br /> «درست به‌همین‌دلیل است که آثار او با تاریخ حیات سیاسی جامعهٔ ما درهم می‌آمیزد و جزیی از آن می‌شود و هم‌چنان‌که از آن تأثیر پذیرفته است، بر آن تأثیر نیز می‌گذارد.» <br /> <br /> نوری‌علا، آل‌احمد را «سرآغاز یک نهضت واقعی ملّی می‌دانست» که توانست «صاحب فکران» رااز «حقارت در برابر غرب» برهاند و سبب شود تا به «خویشتن‌شناسی» بپردازد.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt; <br /> <br /> ==== دیدگاه [[محمدعلی همایون کاتوزیان]] ====<br /> «جلال آنچنان‌که از نامش برمی‌آید، روشنی بود و شکوه. باغبان بود و بیش از همه انسانی مهربان. دریغ که عمر کوتاهی داشت و نتوانست تمامی آنچه را می‌اندیشید و به آن دل بسته بود را عرضه کند.» <br /> این گفته‌های همایون کاتوزیان درباره آل‌احمد است.&lt;ref name=''یادمان''&gt;{{پک|دهباشی|۱۳۶۴|ک= یادمان جلال آل‌احمد|ص=}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ====دیدگاه [[مایکل هیلمن]]====<br /> هیلمن استاد ایرانشناسی دانشگاه آستین در ایالت تکزاس است. او معتقد است آل‌احمد «معروف‌ترین روشن‌فکر ایرانی» در روزگار خود بود. او در مقاله‌ای بلند به تحلیل شخصیت آل‌احمد می‌پردازد و وجوهی از «تضاد» را درباره شخصیت او بیان می‌کند. او بر این باور است که جلال نماینده روشن‌فکران «ضد رژیم پهلوی» بود. هیلمن کوشید در مقاله‌اش به معضلات فرهنگی این «شخصیت ادبی» اشاره کند و گزارش جامعی از زمانه و آثار وی به‌دست دهد.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt; <br /> ===یادمان‌ها===<br /> ===[[جایزه جلال آل‌احمد|جایزهٔ ادبی جلال آل‌احمد]]===<br /> این رویداد ادبی که به پشتوانه مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی تأسیس شده است، سالانه هم‌زمان با روزهای تولد جلال آل‌احمد برگزار می‌شود. این جایزه ادبی ابتدا با تعیین اهداء ۱۱۰ سکه بهار آزادی آغاز به‌کار کرد و پس از دوره دهم، جایزه‌‌ای ۳۰ سکه‌ای معادل جایزه کتاب سال به برگزیدگان اهداء می‌کند.&lt;ref name=''سایت جایزه''/&gt; <br /> ====[[شب بخارا]]ی جلال آل‌احمد====<br /> در سال ۹۲، صد و سی و دومین برنامه شب بخارا ویژه جلال آل‌احمد برگزار شد. در این بزرگذاشت [[علی دهباشی]]، [[عبدالله انوار]]، [[محمدعلی همایون کاتوزیان]]، [[آیدین آغداشلو]] و [[غلام‌رضا امامی]] صحبت کردند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =http://bukharamag.com/1392.07.3882.html ‏|عنوان = شب جلال|ناشر = بخارا|تاریخ بازدید = ۴ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ =۳ مهر ۱۳۹۲}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===بنیان‌گذاری===<br /> ====تأسیس انجمن اصلاح====<br /> یک انجمن کوچک در «کوچهٔ انتظام، امیریه.» که به‌گفتهٔ آل‌احمد «شب ها در کلاس‌هایش مجانی فنارسه (فرانسه) درس می دادیم و عربی و آداب سخنرانی و روزنامه دیواری داشتیم... تا عاقبت تصمیم گرفتیم که دسته جمعی به حزب توده بپیوندیم.»&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''/&gt; <br /> ====تأسیس حزب سوسیالیست تودهٔ ایران====<br /> آل‌احمد همراه با خلیل ملکی و با انشعاب از حرب توده، این تشکیلات سیاسی را تأسیس کرد که «تاب چندانی نیاورد و منحل شد و ما ناچار شدیم به سکوت.»&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''/&gt;<br /> [[پرونده:8g.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|راست|فعالیت‌های سیاسی آل‌احمد نپایید]]<br /> <br /> ====تأسیس حزب زحمتکشان ایران====<br /> این حزب را هم با همراهیِ خلیل ملکی و البته کمک مظفر بقایی تأسیس کرد. این تشکیلات هم دیری نپایید.&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''/&gt; <br /> ====تأسیس نیروی سوم====<br /> همراه با خلیل ملکی تأسیس شد و با کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ برای همیشه از فعالیت آشکار سیاسی و حضور در نیروی سوم کناره گرفت.&lt;ref name=''خودزندگی‌نامهٔ جلال''/&gt; <br /> ====[[کانون نویسندگان ایران]]====<br /> آل‌احمد از بنیان‌گذاران [[کانون نویسندگان ایران]] و از امضاءکنندگان نخستین بیانیه بود. جلسه اول این کانون در منزل آل‌احمد تشکیل شد. اسماعیل نوری‌علا در شبکه‌ای ماهواره به‌طور مفصل دربارهٔ تشکیل کانون نویسندگان ایران و نقش آل‌احمد صحبت کرده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =http://iranefardalive.com/?s=%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C+%D8%B9%D9%84%D8%A7 ‏|عنوان =روایت نوری‌علا از کانون نویسندگان ایران|ناشر = شبکه ماهواره‌ای ایران فردا|تاریخ بازدید = ۴بهمن۱۳۹۷|تاریخ =}}&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ===زمینه و شیوهٔ فعالیت===<br /> زمینه‌های فعالیت آل‌احمد در هر کدام‌ از شاخه‌های ادبی پر تعداد و قابل توجه است. از چیزی می‌نوشت که تجربه‌اش کرده بود. مثلاً برای نوشتن «سرگذشت کندوها» به کندو‌های عسل در دهات سر می‌زد. حتی می‌خواست در خانه‌اش کندو بگذارد که سیمین اجازه نداد. می‌ترسید که جلال سراغ حیوانات بزرگ‌تری برود و خانه به باغ وحش تبدیل شود. سیمین می‌گوید هیچ‌گاه ندیده است که جلال برای نوشتن متنی زور زده باشد. در اتاق را می‌بست و با انباشتن فضای اتاقش از دود سیگار به‌شکل مداوم می‌نوشت و به شکار سوژه‌ها می‌رفت. هیچ‌گاه هم وقت نوشتن افسرده‌حال به‌نظر نمی‌رسید. از کاری که می‌کرد لذّت می‌برد. احتیاط نمی‌شناخت و به استقبال خطر و حادثه می‌رفت.&lt;ref&gt;{{پک|دانشور|۱۳۹۰|ک= غروب جلال}}&lt;/ref&gt; <br /> ====داستان‌نویسی====<br /> اوّلین نوشته‌های آل‌احمد داستان بودند. داستان کوتاه‌هایی منبعث از فضای واقعی جامعه که در دهه بیست خورشیدی منتشر می‌شد. آل‌احمد بعدها به رمان‌نویسی روی آورد و بیشتر داستان‌های آخر عمر جلال، داستان بلند و رمان بودند. <br /> ====جستارنویسی====<br /> آل‌احمد از جستارنویسی ابایی نداشت؛ او بیشتر از آن‌که مقیّد به داستان‌نویسی باشد، به فعل نوشتن اهتمام داشت. جستارهای جلال جزء پر سر و صداترین نوشته‌هایش بودند. غرب‌زدگی‌اش توقیف بود و دیگر نوشته‌هایش هم دردسرساز. با این همه آل‌احمد، به‌تعبیر مصطفی رحیمی، از درگاه ادبیات سخن می‌گفت. رحیمی معتقد بود کار بزرگ جلال در جستارنویسی بود.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;<br /> [[پرونده:48e84429-17fe-482d-95f4-563c51a2abf4.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال در سفر]]<br /> <br /> ====مستندنگاری====<br /> از اورازان آغاز کرد و تا آخر عمر به‌طور مرتب سفرنامه‌ها و تک‌‌نگاری‌ها و شرح توصیف‌هایش را می‌نوشت. عدّه‌ای جلال را اساسا جلال مستندنویس می‌دانند و برجستگی او را در مستندنگاری‌هایش می‌دانند. جلال آن‌قدر در این کار اهتمام داشت که به‌تعبیر [[غلام‌رضا امامی]] حتی در گورستان‌ها به روی سنگ قبرها به دنبال گذشته‌ها می‌گشت و یادداشت برمی‌داشت. یک بار هم از سرما و باد و باران اِبا نکرد. سرما خورد، لرزید، ولی از تمام قبرستانی دوره افتاده در دلِ زاگرس یادداشت‌برداری کرد.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt; <br /> ====ترجمه====<br /> آل‌احمد هم داستان ترجمه می‌کرد، هم نمایشنامه. برخی از ترجمه‌های آل‌احمد به‌طور مشترک صورت می‌پذیرفت. اوّلین کارش ترجمه و آخرین کاری که در زمان حیاتش به‌چاپ نخست رسید هم‌چنین.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt; <br /> ===از نگاه جلال===<br /> افراد، نحله‌ها، کتاب‌ها و کنش‌ها درمعرض داوری آل‌احمد بودند. <br /> ====دربارهٔ [[علی‌اکبر دهخدا]] و [[محمدتقی بهار]]====<br /> آ‌ل‌احمد، دهخدا را «با طنزی و بینش اجتماعی در نثر» می‌دانست؛ «با نوآوری‌هایی در شعر.» [[علی‌اکبر دهخدا]] «نمونهٔ دیگری است از روشن‌فکر چند ارزشه. که عین [[محمدتقی بهار|ملک‌الشعرای بهار]] در جست‌وجوی ملاک‌های تازه است در عالم ادب.» به‌نظر آل‌احمد، بهار «آخرین اعتبار خراسان و خراسانی است در هوای تازه‌ای که انگ و رنگ پرچم‌ها و ملیت‌های ساختگی، خراسان را سه چهار پاره کرده. با تمایل بیشتری به سیاست.» آل‌احمد دربارهٔ بهار و دهخدا هم‌زمان چنین می‌گوید:<br /> «درست است که بهار به‌خلاف دهخدا غرب‌زده است و بینش سیاسی و اجتماعی مستقری ندارد و هم قصیده برای نفت می‌گوید و هم برای جغد جنگ؛‌ اما به‌هرحال تحول شخصیت او [چنان است که] بدل می‌شود روشن‌فکری خلاصهٔ یک دورهٔ تاریخی.»&lt;ref&gt;{{پک|آل‌احمد|۱۳۷۳|ک= ادب و هنر امروز ایران|ص=}}&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:Museum-of-Simin-Daneshvar4.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|نمای خانهٔ سیمین و جلال از بیرون]]<br /> [[پرونده:Khaneh simin &amp; jahal.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|گوشهٔ حیاط خانهٔ این زوج نویسنده]]<br /> <br /> ====دربارهٔ [[محمدحسین شهریار|شهریار]]====<br /> شهریار «شاعر غزل‌سرای معاصر؛ که به‌عنوان شاعر دست اوّل در زبان ترکی شناخته شده است و حیدر بابایه سلام او قابل قیاس با افسانهٔ نیما، اما به‌عنوان شاعر فارسی‌زبان، غزل‌سرای دست سوم یا چهارمی است.»&lt;ref&gt;{{پک|آل‌احمد|۱۳۷۳|ک= ادب و هنر امروز ایران|ص=}}&lt;/ref&gt;<br /> ====دربارهٔ [[ابراهیم پورداود]]====<br /> آل‌احمد شاگرد پورداود بود در دانشگاه تهران. باآنکه او را «مرد سالمی» می‌دانست، ولی برآن شد مقدمه پورداود بر بیژن و منیژه را نقد کند. آل‌احمد، «زردتشتی‌بازی» پورداود را نقد می‌کرد و زشت می‌دانست «حضرت»ش به‌جای نشستن بر کرسی استادی، بر کرسی «مؤبدی» بنشیند.او کتاب پورداود را «دست‌پخت کنسرسیوم» می‌دانست و «تعصب» این «آخوند زردتشتی» را نقد می‌کرد.&lt;ref&gt;{{پک|آل‌احمد|۱۳۷۳|ک= ادب و هنر امروز ایران|ص=}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====دربارهٔ [[صادق هدایت]]====<br /> آل‌احمد به بیانی تحلیلی از صادق هدایت و [[بوف کور]] یاد می‌کرد و اثر مشهور او را می‌ستود. او بر این باور بود که «هدایت را تا زنده بود کسی نشناخت.» آل‌احمد شناخت هدایت را کاری «دشوار» می‌دانست. آل‌احمد به‌جای اظهارنظر دربارهٔ هدایت، درباره آثار او نظر داشت؛ آثاری که «جاودان خواهد ماند.» آل‌احمد این طور جمع‌بندی می‌کرد که هدایت را هم باید بر اساس آثارش شناخت. «آثاری که صمیمانه‌ترین وصفی و تعبیری از «خود» خجول و دزدیدهٔ او است.»&lt;ref&gt;{{پک|آل‌احمد|۱۳۷۳|ک= ادب و هنر امروز ایران|ص=}}&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:12g.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|با ابراهیم گلستان]]<br /> <br /> ====[[ابراهیم گلستان]]====<br /> «گلستان مثل همه ما فعال بود؛ اما نوعی خودخواهی نمایش‌دهنده داشت که کمتر در دیگران می‌دیدی. همیشه متلکم وحده بود. مجال گوش دادن به دیگری را نداشت. این‌ها را هنوز هم دارد؛ اما باهوش بود و باذوق. خوب می‌نوشت و خوب عکس برمی‌داشت. تحمل شنیدن دو کلمه حرف حساب را داشت؛ ولی حیف که درست‌وحسابی درس نخوانده بود. یعنی تحمل نیاموخته بود. ناچار نخوانده ملا بود.»&lt;ref&gt;{{پک|آل‌احمد|۱۳۷۶|ک= یک چاه و دو چاله|ص=}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====نیما یوشیج====<br /> جستارهای آل‌احمد دربارهٔ نیما یوشیج می‌تواند یک کتاب را تشکیل دهد. آل‌احمد متن مفصلی درباره [[مجموعه شعر افسانه]] می‌نویسد و بر این باور است که نیما «تکامل یافته است و شعرش زبان احتیاجات هنری روز است. همین خصوصیت است که نیما را در شمار بزرگ‌ترین رهبران شعرای جوان ما قرار داده و مکتبی که او باز کرده است، چه‌بسیار تقلید می‌کنند.» آل‌احمد «اعتراف» می‌کند که شعر نیما را «بیشتر می‌پسندد و بیشتر از همه می‌خواند»ش. او با بازخوانی شعرهای نیما و بررسی آن‌ها نتیجه می‌گیرد که نیما شاعری «زبردست» است که «دریچه‌ای تازه» رو به مخاطب می‌گشاید و تنها به «تخیل اکتفا نمی‌کند.» او نیما را «هنرمند شاعر» می‌داند؛ «به‌معنی دارندهٔ شعود هنری و وجدان بیدار طبقاتی.» <br /> <br /> آل‌احمد بعدها نامه‌ای خطاب به نیما می‌نویسد و از حضورش در فستیوال بخارست انتقاد می‌کند. این نامه با ترجیع‌بندِ «دوست پیر شدهٔ من آقای نیما» از همراهی او در «صدای قهقههٔ دسته‌جمعی بی‌خبران» انتقاد می‌کند و به او هشدار می‌دهد که باید در آن فستیوال «هر چه را دارد بپردازد.» آل‌احمد این نامه سرباز را با امضای «کدخدا رستم» به دست نیما می‌رساند و آرزوی می‌کند «دست علی همراه»ش باشد. <br /> <br /> آل‌احمد نوشته‌هایی را پس از مرگ نیما منتشر کرده بود. عنوان یکی از این نوشته‌ها «نیما دیگر شعر نخواهد گفت» بوده است. او نوشت که نیمی از آن‌چه نیما سرود، «میراث یک عمر را بسنده بود.» به‌نظر آل‌احمد، نیما «فدایی شعر معاصر» بود و «پیش‌مرگ جوانهٔ شعر جوانان.» او در این نوشته نیز نیما و کارهای او را ستود. <br /> [[پرونده:322277 746.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|تندیسی از نیما و سیمین و جلال در موزه مشاهیر برج میلاد تهران]]<br /> آل‌احمد گزارش مرگ نیما را نیز در نوشته‌ای جدا شرح داد. دربارهٔ «زندگی درویشی» او نوشت و عنوان کرد که نیما «قدمی جز در راه شعر برنداشت.» پس این گزارش کوتاه، «پیرمرد چشم ما بود» را منتشر کرد که گزارشی تک‌نگارانه و جزیی بود از خاطرات آل‌احمد با نیما و هم‌زیستی آن دو نفر. این متن طولانی به روحیات نیما هم یاد می‌کرد و برگ‌هایی از زندگی خصوصی نیما را هم رو. دست آخر هم لحظه به لحظه از دقایقی نوشت که مرگ نیما را شنیده و باور کرده بود. <br /> <br /> آل‌احمد در سال۴۷ نیز بار دیگر در دانشگاه تهران از نیما سخن گفته بود. از این جلسه فیلم کوتاهی هم به‌دست آمده است. آل‌احمد این جلسه را به شور و هیجان رساند و توضیح ‌داد که «نیما از تمام دوران خودش خبر داشت.» بااین‌حال از خاطره‌گویی پرهیز کرد و گفت آن قدر پیر نشده که بخواهد خاطره بگوید.&lt;ref&gt;{{پک|آل‌احمد|۱۳۷۳|ک= ادب و هنر امروز ایران|ص=}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===چهره===<br /> امامی، آل‌احمد را چنین توصیف کرده است: <br /> «چهره‌اش استخوانی بود. سری بزرگ داشت که دو چشم درشتش مثل فانوس در آن می‌درخشید. سیمایش سبزه بود و شیارهایی از رنج درون بر آن نمودار... دست‌هایش کشیده بود، انگشت‌های لاغرش را گاه به‌شدت درهم می‌فشرد و قلم به دست می‌گرفت لب‌ها هم با آن تکان می‌خورد، گویی قلم یکی از انگشتانش بود. از انگشتش خشم و عصیان بیرون می‌ریخت و اشنو را به لبش می‌گذاشت و فشارش می‌داد، گمان می‌کردی بر سنگی دندان می‌زند. تند راه می‌رفت، پنداشتی که از دامنه کوه به زمین می‌آید. او به قله رسیده بود. قامتش بلند که در میان جمع آن رفعت به‌چشم می‌خورد.»&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;<br /> [[پرونده:11g.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|در کنار [[غلام‌رضا امامی]]]]<br /> <br /> ===تکیه کلام‌ها===<br /> «رئیس» واژهٔ پرتکرار آل‌احمد بود خطاب به دیگران. در مورادی هم از «مرد ناحسابی» هم استفاده می‌کرد. در نامه‌ها و گفته‌ها از کلمه «حضرت» هم بهره می‌برد. گاهی برای احترام و گاهی هم به طعنه. یک بار هم نوشت: «علامه»؛ در نقد کارهای [[پرویز ناتل خانلری]]. ازآنجاکه نثر آل‌احمد موجز و اختصاری بود، «الخ» به‌همراه «...» بسیار در آثارش دیده می‌شود؛ حتّی در وصیت‌نامه‌اش. <br /> ===خلقیات===<br /> نوشته‌اند که «حرف که می‌زد مثل آتشفشان بود. لحظاتی گدازه‌ها را از دهان بیرون می‌ریخت. آتشی بود پرلهیب که همه را می‌سوزاند. یخ‌ها را آب می‌کرد و هیزم‌ها را گرم.» دانشور می‌نویسد آل‌احمد از زندگی «مرفه و راحت» گریزان بود. بااین‌حال به اطرافش توجه می‌کرد. با «آرامشی بی‌نظیر» به گل‌های باغچه «ور» می‌رفت. مو حرس می‌کرد. شاخه‌های خشک درخت را می‌زد. یاس‌ها را می‌پیرایید و قلمه می‌زد. سیم‌کشی و تعمیر دستگاه‌های برقی و کار با تلفن و تعمیر خودرو را هم به‌خوبی بلد بود. مهارت‌های فنّی جلال بیشتر از حد متعارف بود.&lt;ref&gt;{{پک|دانشور|۱۳۹۰|ک= غروب جلال}}&lt;/ref&gt; <br /> [[پرونده:Steam-train-design.png|90px|thumb|راست]]<br /> ===گزارش از سفرها===<br /> مطابق یادداشت‌های به‌دست آمده از آل‌احمد می‌توان به سفرهای او نیز اشاره کرد.<br /> ====[[اورازان]]====<br /> اورازان مسقط‌الرأس آل‌احمد بود. این کتاب یکی از نخستین تک‌نگاری‌ها آل‌احمد است. سفر به اورزان مکرر اتفاق می‌افتاد. کتاب اورازان یک تک‌نگاری ادبی و یک اثر در مردم‌شناسی شناخته می‌شود. او نسبت به این روستا حساس بود و حتّی دست‌رسی مردم اورازان به جاده پایین‌دست را تسهیل کرد و می‌خواست برق هم به آنجا بکشد. <br /> ====[[تات‌نشین‌های بلوک زهرا]]====<br /> این منطقه هم به طالقان و زادگاه اجداد جلال آل‌احمد نزدیک بود. نوشتن از تات‌ها در دسته علاقه‌مندی‌های آل‌احمد می‌گنجید. حتّی در سال‌های آخر عمر هم دوست داشت از تات‌نشین‌های تالش نیز بنویسید. کتاب تات‌نشین‌های بلوک زهرا در دهه سی نوشته شده بود و جامعه‌شناسان را به تک‌نگاری از جای‌جای مملکت علاقه‌مند کرده بود.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;<br /> [[پرونده:10g.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سفر به اورازان]]<br /> <br /> ====سفر به یزد====<br /> گزارش سفر به یزد در [[ارزیابی شتاب‌زده]] منتشر شده بود. این سفر به سال۱۳۳۷ صورت گرفته بود و گزارش جلال سبک زندگی مردم یزد و مسالهٔ آب در شهر را مورد توجه قرار داده بود. <br /> ====سفر به کرمان====<br /> این سفر هم در ادامه همان سفر یزد رخ داد در بهار۱۳۳۷. این سفر با نثری «شتاب‌زده» در سال۱۳۴۸ منتشر شد.<br /> <br /> ====سفر به خارگ====<br /> [[ابراهیم گلستان]] بانی این سفر و تک‌نگاری بود. کتاب جلال با عنایت به توسعه صنعت نفت ایران در خارگ به سال۱۳۳۹ منتشر شد. از نامی که آل‌احمد برای تک‌نگاری خارگ برگزید، می‌توان دریافت که آل‌احمد هم خارگ را گنجی گران‌بها می‌دید که ممکن است در تکنولوژی نفتی تاراج بشود. [[جزیره خارگ در یتیم فارس]] نام کتاب او است. <br /> ====سفر به کاشان====<br /> این هم یکی از صدها سفر آل‌احمد به منطقه‌ای از ایران بود. در ایام قالی‌شویان سال۱۳۴۳ به مشهد اردهال رفت و گزارش آن را نوشت. <br /> ====سفر به خوزستان====<br /> سال۴۳، جلال به‌هدف نوشتن و سفارش سازمان آب و برق به خوزستان رفت. این گزارش در سال۱۳۴۵ در مجله آرش منتشر شد. جلال از ۲۰ سال قبل از آن چندباری به خوزستان سفر کرد. در سفر سال۴۳، جلال از آبادان و اهواز و اندیمشک و هفت‌تپه.&lt;ref&gt;{{پک|آل‌احمد|۱۳۷۳|ک= ادب و هنر امروز ایران|ص=}}&lt;/ref&gt; <br /> ===در دیگر کشورها===<br /> برنامه‌های ادبی آل‌احمد در دیگر کشورها هم گزارش شده‌‌اند. این سفرها بیشتر به هدف نوشتن صورت گرفته بود. <br /> ====سفر به عراق====<br /> یکی از اوّلین سفرهای آل‌احمد سفر به نجف بود برای کسب مراتب علمی حوزی. مطابق آن‌چه که از بعد از او به دست ما رسیده است، می‌توان گفت بدیهی بود که آل‌احمد در آن محیط دوام نمی‌آورد. حضورش طولی نکشید. چند ماهی مقیمِ حوزه علمیه نجف شدن و بعد هم بازگشتن به مملکت.&lt;ref name=''دو برادر''/&gt;<br /> [[پرونده:15g.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال در سفر به اروپا]]<br /> <br /> ====سفر به فرنگ====<br /> سفر به کشورهای اروپایی چند ماهی طول کشید. شرح سفر جلال در کتاب [[سفر فرنگ]] آمده است. این سفر ۴ماهه و به سفارش دولت وقت بود برای شناخت روش‌های مختلف در نوشتن کتاب‌های درسی. او در این سفر با [[محمدعلی جمال‌زاده]] دیدار کرد. <br /> ====سفر به آمریکا====<br /> این سفر به سال۱۳۴۴ روی داد. بعدها یادداشت‌های آل‌احمد در کتابی به نام [[سفر آمریکا]] منتشر شد. مهم‌ترین بخش این سفر به حضور جلال در هاروارد اختصاص می‌یابد. گزارش حضور جلال در هاروارد در گزارش جلال به نام [[گزارش دو ماهه هاروارد]] آمده است.<br /> <br /> ===سفر به فلسطین اشغالی===<br /> [[سفر به ولایت عزارئیل]] گزارشی از سفر هفده روزهٔ آل‌احمد و دانشور به سرزمین اشغال‌شدهٔ فلسطین. این سفر با دعوت دولت [غاصب] اسرائیل صورت گرفته بود. <br /> ====سفر حج تمتع====<br /> سفر حج تمتع جلال آل‌احمد در سال ۴۳ صورت گرفت و شرح آن در کتاب [[خسی در میقات]] آمده است. بنا به متن آل‌احمد، این سفر بر روحیات آل‌احمد اثر گذاشته است. <br /> ====سفر به شوروی====<br /> این سفر درست بعد از سفر حج جلال پیش آمد. آل‌احمد به ممالک شوروی سفر کرد و شرح دیده‌های خود را در کتاب [[سفر روس]] آورده است.<br /> <br /> ===استادان===<br /> نمی‌توان سبک آل‌احمد در نوشتن را شاگرد کسی دانست. بااینکه او قطعاً شاگرد کسانی چون [[ابراهیم پورداود]] در دانشگاه تهران بوده است.<br /> ===فیلم‌های مستند===<br /> جلال به روایت اسالم ساخته حسن حبیب‌زاده و به سفارش [[بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان]] و نویسنده بودن ساخته مصطفی آل‌احمد از جمله فیلم‌های مستندی است که درباره جلال آل‌احمد ساخته شده است. دیگر مستندی دربارهٔ آل‌احمد را پریسا عشقی با عنوان «جلال آل‌احمد» ساخته است. این مستند در چهل‌سالگی جلال آل‌احمد از سیمای جمهوری اسلامی پخش شده است. <br /> ===به نام جلال===<br /> برخی از خیابان‌ها یا معابر یا مراکز فرهنگی یا بهداشتی یا مجموعه‌های فروشگاهی به اسم جلال نام‌گذاری شده است. برخی از این جاها، سیاهه‌وار در ادامه می‌آید. این مکان‌ها با رجوع به [https://www.google.com/maps] در دسترس است.<br /> ====خیابان جلال در اسالم====<br /> خیابانی در شهر اسالم واقع شهرستان تالش به اسم جلال‌ آل‌احمد است که از سرِ خلیف‌آباد آغاز می‌شود و تا ساحل آلالان کشیده می‌شود. <br /> ====بزرگ‌راه جلال ‌آل‌احمد در تهران====<br /> این بزرگراه در حدود مرکز متمایل به غرب شهرستان تهران نام‌گذاری شده است. این بزرگراه از بزرگراه اشرفی اصفهانی آغاز می‌شود و به‌طول حدود هفت کیلومتر تا بعد از خیابان کارگر شمالی امتداد می‌یابد.<br /> [[پرونده:IMG 3211-Copy.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|داروخانه‌ای به نام جلال در تهران]]<br /> <br /> ====خیابان جلال آل‌احمد در مشهد====<br /> این خیابان به‌طول حدود سه کیلومتر در منطقه زیباشهر مشهد واقع شده است.<br /> <br /> ====مدرسه راهنمایی جلال ‌آل‌احمد در تهران و جاهای دیگر====<br /> یکی از مدارسی که به اسم جلال نام‌گذاری شده است در منطقه یک تهران در خیابان تختی در باغ فرودس واقع شده است. بیمارستانی به نام این نویسنده یک مدرسه ابتدایی در شهرک فرهنگیان شهرستان هشتگرد در استان البرز به نام جلال آل‌احمد نام‌گذاری شده است. دبیرستان دخترانه جلال آل‌احمد در کرمانشاه در خیابان شریعتی در قسمت جنوبی شهر واقع شده است. البته دبیرستان‌های دیگری در سیریک و گُشت (بین سراوان و خاش) و آبادان به نام این نویسنده نام‌گذاری شده است و البته در ده‌ها نقطهٔ دیگر هم. <br /> <br /> ====داروخانه شبانه‌روزی جلال آل‌احمد در تهران====<br /> این داروخانه در منطقه گیشا تهران و برِ بزرگراه جلال واقع شده است. این داروخانه در سال ۱۳۸۰ تأسیس شده است.<br /> ====میدان میوه و تره‌بار جلال آل‌احمد در تهران====<br /> این میدان میوه‌فروشی نیز در برِ بزرگراه جلال در منطقه امیرآباد تهران قرار گرفته است. <br /> ====فرهنگسرای جلال‌ آل‌احمد در طالقان====<br /> این فرهنگسرا در شهرک منطقه طالقان در استان البرز قرار گرفته است. برنامه‌های فرهنگی و هنری در این مرکز برگزار می‌شود. <br /> ====خیابان جلال آل‌احمد در اراک====<br /> این خیابان به‌طول حدود یک کیلوکتر در مرکز شهرستان اراک نام‌گذاری شده است. یک طرف این خیابان به میدان علی‌‌بن‌ابی‌طالب و طرفِ دیگر آن به بلوار شهدا مشرف است. <br /> ===شکل جلال===<br /> تصویرهای مختلفی از جلال کشیده شده است. سیاهه برخی از این طر‌ح‌ها و نگاره‌ها در پایین می‌آید:<br /> [[پرونده:Taleghan-Jalal.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|اثر بهروز گلزاری]]<br /> <br /> ====پرتره‌ها و نقاشی‌ها از جلال====<br /> * چهره جلال اثر الهام ناظر به‌سال۱۳۶۷<br /> * چهره جلال اثر بهروز گلزاری به‌سال۱۳۶۳<br /> * چهره جلال کار زمان زمانی <br /> * پرتره جلال اثر بهروز رضوی به‌سال۱۳۵۸<br /> * چهره جلال اثر نقاشی آبرنگِ داراب بهنام<br /> * نقاشی روی شیشه از جلال کاری از رویا فیضی<br /> * پرتره جلال کاری از مرتضی ممیز به‌سال۱۳۵۱<br /> * طرح جلال اثری از آیدین آغاداشلو<br /> * طرح جلال و [[سیمین دانشور|سیمین]] اثر هانیبال الخاص<br /> <br /> ====تندیس‌های جلال====<br /> * تندیسی در میدان معلم شهرستان طالقان <br /> * تندیسی از جلال کار مریم خزاعی به‌سال۱۳۶۳<br /> * تندیسی از جلال کار علیرضا خاقانی در برج میلاد تهران<br /> <br /> ====یادبودهای جلال آل‌احمد====<br /> * نشان جایزه ادبی جلال آل‌احمد که منقش به نام جلال آل‌احمد است و روی فلز یا چوب مزین شده است.<br /> * تمبر ده ریالی یادبود جلال آل‌احمد <br /> [[پرونده:jalal15.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|شهریور۱۳۴۸.آخرین تصویر از جلال آل‌احمد در اسالم خلخال]]<br /> <br /> ===مصاحبه‌ها===<br /> آل‌احمد چند مصاحبه معروف دارد. یکی از آن‌ها با [[شمیم بهار]] است و دیگری گفت‌وگویی است بین او دانشجویان دانشگاه تهران. گفت‌وگوی معروف دیگری از جلال گزارش شده است که با همراهی [[غلام‌حسین ساعدی]] در دانشگاه تبریز صورت گرفته بود. <br /> <br /> ===گزارش مرگ===<br /> مرگ جلال را دانشور در [[غروب جلال]] گزارش کرده است. شمس آل‌احمد هم گزارشی از مرگ جلال در کتاب [[از چشم برادر]] آورده است. دانشور به جنبه‌های فردی و اجتماعی و نویسندگی آل‌احمد پرداخته است. شمس آل‌احمد هم فرضیه خود دربارهٔ مرگ برادرش را پرورده است. <br /> ===وصیت‌نامه===<br /> متن وصیت‌نامهٔ آل‌احمد به‌تاریخ پنج‌شنبه ۶فروردین۱۳۴۳ ساعت ۱۰:۳۰ تنظیم شده است. عین متن وصیت‌نامه با رسم‌الخط آل‌احمد در ادامه می‌آید: <br /> <br /> «دیگر اینکه دیشب همان در لارک... این وصیت‌نامه را نوشتم بعنوان امر استحبابی پیش از حج...<br /> <br /> نوشته‌های چاپ شده و نشده همه‌اش زیرنظر عیال و شمس و داریوش و گلستان و دراختیار ایشان خواهد بود. <br /> <br /> آنچه چاپ شده است که شده است و اگر خدای نکرده به تجدیدچاپ رفت زیرنظر آن‌هاست و آن‌هایی که چاپ‌نشده (یادداشت‌های روزانه و سفرنامه و قصه‌های ناتمام و الخ...) با نظر همین سه نفر چاپ خواهد شد. البته اگر مشتری داشت و به هر صورت درآمد همه این اباطیل در یک صندوق متمرکز خواهد شد که یه نظر همان سه نفر صرف ادامه تحصیل کسانی از فامیل خود من خواهد شد که پول ندارند و الخ... کتاب‌هایم را نیز به‌این سه نفر می‌بخشممیان خودشان قسمت کنند، غیر از اینها دارایی آخری من یک جسم خواهد بود آنهم مال نزدیک‌ترین تالار تشریحی که میتوان در محل مرگ من یافت.»&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;<br /> <br /> ==آثار و منبع‌شناسی==<br /> ابتدا کتاب‌شناسی آل‌احمد مرور و سپس شمّه‌ای از بحث‌ها دربارهٔ آثار او نوشته می‌شود. <br /> === کتاب‌شناسی ===<br /> آثار آل‌احمد در ۴ بخش کلان داستان‌ها، جستارها، مستندنگاری‌ها و ترجمه قابل دسته‌بندی است. <br /> ===== داستان=====<br /> [[پرونده:316081.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|آل‌احمد ترجمه هم می‌کرد]]<br /> * ''[[دید و بازدید (مجموعه داستان)|''دید و بازدید'' (مجموعه داستان)]]'' (۱۳۲۴) (مجموعهٔ دوازده داستان کوتاه)<br /> * ''[[از رنجی که می‌بریم]]'' (۱۳۲۶) (مجموعه هفت داستان کوتاه)<br /> * ''[[سه‌تار (کتاب)|سه تار]]'' (۱۳۲۷) (مجموعهٔ سیزده داستان کوتاه)<br /> * ''[[زن زیادی]]'' (۱۳۳۱) (مجموعهٔ نه داستان کوتاه)<br /> * ''[[سرگذشت کندوها]]'' (۱۳۳۷) (رمان)<br /> * ''[[مدیر مدرسه]]'' (۱۳۳۷) (رمان)<br /> * ''[[نون والقلم]]'' (۱۳۴۰) (رمان)<br /> * ''[[سنگی بر گوری]]'' (نوشتهٔ ۱۳۴۲، چاپ ۱۳۶۰) (رمان)<br /> * ''[[نفرین زمین]]'' (۱۳۴۶) (رمان)<br /> * ''[[پنج داستان]]'' (۱۳۵۰) (مجموعهٔ پنج داستان کوتاه)<br /> <br /> ===== جستارنویسی=====<br /> * «[[گزارش‌ها]]» (۱۳۲۵)<br /> * «[[حزب توده سر دو راه]]» (۱۳۲۶)<br /> * ''[[غرب‌زدگی (کتاب)|غرب زدگی]]'' (۱۳۴۱)<br /> * «[[کارنامه سه ساله]]» (۱۳۴۱)<br /> * ''[[ارزیابی شتاب‌زده]]'' (۱۳۴۳)<br /> * ''[[یک چاه و دو چاله]]'' (۱۳۵۶)<br /> * ''[[در خدمت و خیانت روشنفکران]]'' (۱۳۵۶) (انتشار پس از مرگ)<br /> * ''[[ادب و هنر امروز ایران]]'' (۱۳۷۳) (مجموعهٔ چهار جلدی شامل مقالات و یادداشت‌های پراکنده)<br /> [[پرونده:JalalAlAhmad-Articles-4.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلد چهارم ادب و هنر امروز ایران ویژه جلال آل‌احمد]]<br /> <br /> =====مستندنگاری‌=====<br /> * ''[[اورازان (کتاب)|اورازان]]'' (۱۳۳۳)<br /> * ''[[تات‌نشین‌های بلوک زهرا]]'' (۱۳۳۷)<br /> * ''[[جزیره خارک، درّ یتیم خلیج فارس|جزیرهٔ خارک درّ یتیم خلیج فارس]]'' (۱۳۳۹)<br /> * ''[[خسی در میقات]]'' (۱۳۴۵)<br /> * ''[[سفر به ولایت عزرائیل]]'' (۱۳۶۳)<br /> * ''[[سفر روس]]'' <br /> * ''[[سفر آمریکا]]'' (۱۳۸۵)<br /> <br /> ===== ترجمه=====<br /> * ''تشنگی و گشنگی'' اثر [[اوژن یونسکو]] (به‌همراه [[منوچهر هزارخانی]]، ‍۱۳۵۱)<br /> * ''چهل طوطی''، قصه‌های کهن هندوستان (با [[سیمین دانشور]]، ۱۳۵۱)<br /> * ''عبور از خط'' اثر [[ارنست یونگر]] (با ''[[محمود هومن]]''، ۱۳۴۶)<br /> * ''[[مائده‌های زمینی]]'' اثر [[آندره ژید]] (با [[پرویز داریوش]]، ۱۳۴۳)<br /> * ''[[کرگدن (کتاب)|کرگدن]]'' اثر [[اوژن یونسکو]] (۱۳۴۵)<br /> * ''[[بازگشت از شوروی]]'' اثر [[آندره ژید]] (۱۳۳۳)<br /> * ''[[دست‌های آلوده (نمایش‌نامه)|دست‌های آلوده]]'' اثر [[ژان پل سارتر]] (۱۳۳۱)<br /> * ''[[سوء تفاهم]]'' اثر [[آلبر کامو]] (۱۳۲۹)<br /> * ''[[بیگانه (کتاب)|بیگانه]]'' اثر [[آلبر کامو]] (با ''خبره‌زاده''، ۱۳۲۸)<br /> * ''[[قمارباز (رمان)]]'' اثر [[فیودور داستایفسکی|فئودور داستایفسکی]] (۱۳۲۷)<br /> * ''عزاداری‌های نامشروع'' اثر محسن امین (از عربی، ۱۳۲۲)<br /> <br /> ===ویژگی===<br /> * یکی از ویژگی‌های آثار آل‌احمد عامیانه‌نویسی او بوده است. به تعبیر فرامز خبیری او با کتاب لغت میانه‌ای نداشت. در نامهٔ [[محمدعاب جمال‌زاده|جمالزاده]] به آل‌احمد نیز دربارهٔ همین کوشش آل‌احمد صحبت شده است. همچنان‌که جلال از رسالهٔ پولس ترجمه کرده بود: «کلام تو ای کاتب هم‌چون گل باشد که چون شکفت بوید و دل جوید و سپس که پژمرد صد دانه از آن بماند و بپراکند. نه هم‌چون خاری که در پای مردمان خلد و چون بیخ‌برکنی هیچ نماند.»&lt;ref name=''یادنامه''/&gt;&lt;ref&gt;{{پک|آل‌احمد|۱۳۷۳|ک= ادب و هنر امروز ایران|ص=}}&lt;/ref&gt; <br /> [[پرونده:800491-JALAL-BE-REVAYATE-ASAALEM-Po.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|مستندی دربارهٔ آل‌احمد]]<br /> * اساس نوشته‌های آل‌احمد بر موجزنویسی بوده است. از آن به نثر «تلگرافی» هم یاد کرده‌اند. نثری گزیده‌گو که می‌کوشد در کمترین عبارت‌ها سخن خود را عرصه بنشاند.&lt;ref&gt;{{پک|دانشور|۱۳۹۰|ک= غروب جلال}}&lt;/ref&gt; بااین‌حال نثر آل‌احمد در یکی دو اثر هم‌چون غرب‌زدگی یا نون والقلم از دیگر آثار او فاصله می‌گیرد. برخی از پژوهندگان هم چون جواد طباطبایی نثر آل‌احمد در نون والقلم را مصداق «هبوط نثر فارسی» از نوشته‌های «معنادار میرزا ابوالقاسم قائم مقام» دانسته‌اند.&lt;ref&gt; {{یادکرد وب|نشانی =http://tilem.blog.ir/1397/09/07/Jala12 ‏|عنوان = آل‌احمد از نگاه طباطبایی|ناشر = وبلاگ تی‌لم|تاریخ بازدید = ۴بهمن۱۳۹۷|تاریخ =۷ آذر ۱۳۹۷}}&lt;/ref&gt; <br /> * نثر جلال سخت برون‌گراست. براهنی معتقد است نثر آل‌احمد یک‌سره در کار بیرونی‌نویسی و نگاهی اجتماعی است. او معتقد است کاش این نثر که از نثر هدایت هم «بهتر» است، در خدمت بررسی درونی شخصیت‌ها قرار می‌گرفت.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt; <br /> * آل‌احمد واقع‌گرایانه می‌نویسد. چندین مقاله در این باره نوشته شده است و پژوهش‌گران به وجوه پررنگی از [[واقع‌گرایی]] در آثار آل‌احمد اشاره کرده‌اند. هیچ‌ گفت‌وگو ندارد که اگر آل‌احمد نویسنده‌ای واقع‌گرا نباشد، قطعاً نویسنده مستحیل در واقعیت است. تمام عمر مستندنگاری کرده و کوشیده است واقعیت را ببیند و بنویسد. [[حسن میرعابدینی]] از آن به «تصویر بدون دخل و تصرف رویدادها» یاد می‌کند.&lt;ref&gt;{{پک|میرعابدینی|۱۳۸۸|ک= صد سال داستان‌نویسی ایران|ص=}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===عادت نویسندگی آل‌احمد===<br /> مهم‌ترین عادت نویسندگی آل‌احمد آن بود که به نوشتن عادت داشت. هر روز می‌نوشت. جز نویسندگی کاری نمی‌شناخت و به تعبیر سیمین ساعت‌ها اتاق کارش را ترک نمی‌کرد تا کار به‌ثمر برسد.&lt;ref&gt;{{پک|دانشور|۱۳۹۰|ک= غروب جلال}}&lt;/ref&gt; یادداشت‌برداری می‌کرد. بسیار نامه می‌نوشت. به‌گفتهٔ شمس نیمی از زباله‌های خانه آل‌احمد مرتبط با نوشتن و کاغذ بود. هم‌زمان به نوشتن به انتشار هم اهتمام داشت. کمتر نوشته‌ای از آل‌احمد به‌جا مانده است که گفته باشند از انتشارش ابا داشته باشد.&lt;ref&gt;{{پک|شمس آل‌احمد|۱۳۶۹|ک= از چشم برادر}}&lt;/ref&gt; از این جهت هم آل‌احمد را می‌توان استثنایی نامید.<br /> <br /> ===آثار ترجمه شده از جلال آل‌احمد به دیگر زبان‌ها===<br /> * کتاب [[ولایت عزرائیل]] با عنوان The Israeli Republic ترجمه‌شدهٔ [[سامئول تروپه]]<br /> * [[مدیر مدرسه]] با عنوان The School Principal به‌ترجمهٔ [[جان کی. نورتن]]<br /> * [[سنگی بر گوری]] با عنوان A Stone on a Grave با ترجمهٔ [[آذفر معین]]<br /> * [[نون والقلم]] با عنوان By the Pen با ترجمهٔ [[قانون‌پرور]]<br /> [[پرونده:Israeli+Republic+cover+only+-+new.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|نسخه انگلیسی ولایت عزرائیل]]<br /> <br /> ===منبع‌شناسی===<br /> درباره آل‌احمد ده‌ها کتاب‌ و صدها پایان‌نامه و رساله و هزاران مقاله نوشته شده است.<br /> ====کتاب‌ها دربارهٔ آل‌احمد====<br /> ده‌ها کتاب درباره آل‌احمد نوشته شده است. برخی از این کتاب‌ها در ادامه سیاهه‌وار می‌آیند. <br /> ====[[یادنامهٔ جلال]] به‌کوشش [[علی دهباشی]] در نشر شهاب ثاقب====<br /> این یادنامه کوشیده است دیدگاه‌های مختلف درباره آل‌احمد را منعکس کند. نوشته‌هایی چون [[غروب جلال]] نوشتهٔ [[سیمین دانشور]]، [[آشفتگی فکر تاریخی]] نوشتهٔ [[فریدون آدمیت]]، جلال آل‌احمد نوشتهٔ [[داریوش آشوری]]، [[سوگ آل‌احمد]] نوشتهٔ [[ایرج افشار]]، [[نگاهی دوباره به تاریخ]] نوشتهٔ [[آیدین آغداشلو]]، مدیر مدرسه، نون والقلم و جلال آل‌احمد نوشتهٔ [[شمیم بهار]، غروب جلال نوشتهٔ [[محمدعلی جمال‌زاده]]، [[به یاد جلال]] نوشتهٔ [[علی شریعتی]] به‌همراه نشر دیدگاه‌های از [[هوشنگ گلشیری]]، [[احسان یارشاطر]]، [[محمود دولت‌آبادی]]، [[بزرگ علوی]]، [[جمال میرصادقی]]، [[شاهرخ مسکوب]]، [[مهدی اخوان ثالث]]، [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]، [[جواد مجابی]]، [[غلام‌رضا امامی]]، [[هانیبال الخاص]]، [[جواد مجابی]]، [[اسماعیل خویی]] از جمله مطالب این کتاب هستند. <br /> ====[[آقا جلال به‌روایت تازه]] نوشته [[محمود گلاب‌دره‌ای]]====<br /> دربارهٔ این کتاب نوشته شده است: <br /> <br /> «نویسنده در این داستان از خاطرات دوره تحصیل خود سخن می‌گوید و این که چگونه با «جلال آل‌احمد» آشنا شده و روزگاری شاگرد او بوده است. فضای تهران گذشته، حال و هوای زمان، چگونگی دوره تحصیل و جمع دوستان در قالب خاطرات گوناگون، مضمون اصلی این داستان را تشکیل می‌دهد. در این داستان، اغلب به اندیشه‌های جلال توجه شده است، به‌ویژه مفهوم «بازگشت به خویشتن» و «اتکا به فرهنگ بومی»، بن‌مایهِ اصلی این داستان به‌شمار می‌آید.»<br /> [[پرونده:1471405.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|سنگ قبر جلال در مسجد فیروزآبادیِ شهر ری]]<br /> <br /> ====[[القصه... جلال آل‌احمد]] نوشتهٔ [[مصطفی جمشیدی]] در نشر [[امیرکبیر]]====<br /> این کتاب از مجموعه کتاب‌های ستاره‌های درخشان در نشر امیرکبیر و اوّلین آن‌ها هم بوده است. این سرگذشت‌نامه بر اساس زندگی جلال آل‌احمد نوشته شده است. هدف این کتاب بیشتر آشنایی نسل امروز مخاطبان ادبیات ایرانی با جلال آل‌احمد نوشته شده است. <br /> ====[[جای پای جلال]] نوشتهٔ [[مهدی قزلی]] در نشر [[سوره مهر]]====<br /> این کتاب حاوی روایت هشت سفر داخلی نویسنده است. هفت سفر از این هشت سفر، پس از بیش از نیم قرن، بازآفرینی شدهٔ سفرهای آل‌احمد است. او بر آن بوده است تا زمانه و جامعه را دوباره ببیند و بنویسد. یک سفر هم روایت نویسنده است از سفر او به اسالم؛ «شهر مرگ جلال». <br /> ====دیگر آثار درباره آل‌احمد====<br /> از دیگر آثاری دربارهٔ آل‌احمد می‌توان به جلال آل‌احمد نوشتهٔ [[حبیبه جعفریان]]، جلال آل‌احمد نوشتهٔ [[کامران پارسی‌نژاد]] و [[[جلال آل‌احمد و گذار از سنت به تجدد]] نوشتهٔ [[حسین قاضیان]] اشاره کرد. <br /> ====پایان‌نامه و رساله‌ها درباره آل‌احمد====<br /> صدها پایان‌نامه کارشناسی ارشد درباره آل‌احمد و آثارش به‌طورکلّی نوشته یا بخشی از آن نوشته‌ها به آل‌احمد و آثار او اشاره شده است. صرف‌نظر از حیطه‌های ادبی، توجه به وجوه سیاسی و اجتماعی شخصیت آل‌احمد و آثار وی در این پایان‌نامه‌ها دیده می‌شود. هجده رساله دکتری دربارهٔ آل‌احمد نوشته یا در بخشی از آن به او و آثارش شده است. در عنوان چهار رساله دکتری نام آل‌احمد به صراحت دیده می‌شود.<br /> &lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی =https://ganj-beta.irandoc.ac.ir/#/search?keywords=%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84%20%D8%A2%D9%84%20%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF&amp;basicscope=1 ‏|عنوان = جلال در پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها|ناشر = پایگاه اطلاعات علمی ایران|تاریخ بازدید = ۱بهمن۱۳۹۷|تاریخ =}}&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:16g_%281%29.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|از یادداشت‌های جلال]]<br /> <br /> ====شعرها درباره آل‌احمد====<br /> اشعار سروده شدهٔ دربارهٔ جلال آل‌احمد به‌اندازهٔ یک کتاب است. بخشی از این سروده‌ها در ادامه می‌آید:&lt;ref name=''یادنامه''/&gt; <br /> ====[[مهدی اخوان ثالث]]====<br /> ز صف ما چه سری رفت و گرامی گهری ای دریغا! چه بگویم که چه‌ها بود جلال<br /> <br /> ریشۀ خون و گل گوشت رها کن، که تمام عصب شعله‌ور و عاصی ما بود جلال<br /> <br /> همۀ تن، رگِ غیرت، همه خون، خشم و خروش همه جان شور و شرر، نور و نوا بود جلال<br /> <br /> استخوان‌قرص تنی، پیکرۀ جهد و جهاد تن بهل؛ کز جنم و جان جدا بود جلال<br /> <br /> دل ما بود و در آن، درد و دلیری ضربان سینه‌اش خانقه سِرّ و صفا بود جلال<br /> <br /> هم زبان دل ما، هم ضربان دل ما تپش و تابش آتشکده‌ها بود جلال<br /> <br /> هر خط او خطری، هر قدمش اقدامی هر نگه نایرۀ نور و ذکا بود جلال<br /> <br /> پیشگامان خطر، گاه خطا نیز کنند گرچه گویند که معصوم‌نیا بود جلال<br /> <br /> دم عصمت نزد؛ اما قدم عبرت زد جای کتمان پی جبران خطا بود جلال<br /> <br /> قلمش پیک خطر پویه، که بر لوح سکوت تازه صد سینه سخن، بلکه صلا بود جلال<br /> <br /> چه یلی از صف ما، بی بدلی از کف ما رفت و دردا که به صد درد دوا بود جلال<br /> <br /> گر چه میرفت از اولاد پیمبر به‌شمار من بر آنم که ز ابنای خدا بود جلال<br /> <br /> گر چه در خانه و بر بستر خود رفت به خواب شک ندارم که یکی از شهدا بود جلال<br /> [[پرونده:اخوان.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|اخوان به منزل جلال رفت‌وآمد داشت.]]<br /> <br /> ====[[حسین منزوی]]====<br /> [[پرونده:139109160000734.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ| پرتره‌ای از جلال]]<br /> روزگاری بود<br /> <br /> و فصل زرد و زبون<br /> <br /> از برون بهاری بود<br /> <br /> کنار خانۀ دل‌های ما که بارو داشت<br /> <br /> درخت لاغری آرام رست و ریشه دواند<br /> <br /> به ناگهان نه، ولی از همان نخست، بلند<br /> <br /> و از همان آغاز<br /> <br /> چه بادها که وزید از چهارسوی درخت<br /> <br /> که ریشه‌کن کندش<br /> <br /> ولی درخت به پا ایستاد و باز ریشه دواند<br /> <br /> که از بن بارو<br /> <br /> درون خانۀ دل‌های ما گشود رهی<br /> <br /> و ما برخی ز خون خویش<br /> <br /> به رگ‌های ریشه‌اش دادیم<br /> <br /> و ما برخی<br /> <br /> بلند باروی اطراف قلب‌‌هامان را<br /> <br /> ز پیش روی درخت بلند برچیدیم<br /> <br /> و آن درخت از آن پس<br /> <br /> درست در دل ماست<br /> <br /> و آن درخت، همیشه<br /> <br /> درست در دل ماست<br /> <br /> کنون دریغ از آن سودها که رفت که نیست<br /> <br /> به شاخه‌شاخۀ آن<br /> <br /> آشیان مرغان بود<br /> <br /> به سایه‌های بلندی که می‌فکند به خاک<br /> <br /> [[پرونده:841973.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|وقتی جلال از دنیا رفت، منزوی ۲۳ ساله بود.]]<br /> چه خسته‌های مسافر<br /> <br /> که بار می‌افکند<br /> <br /> و در نسیم نجیبی که می‌وزید از آن<br /> <br /> حرارت و عرق تند چهره می‌خشکید<br /> <br /> هزارها قلم از شاخه‌های نازک آن<br /> <br /> به هر کویر نشاندند و بارور گردید<br /> <br /> کنون دریغ از آن سودها که رفت<br /> <br /> که نیست<br /> <br /> کنون دریغ تو ای خوب<br /> <br /> ای بلندترین<br /> <br /> دریغا تو<br /> <br /> تو ای نجیب‌ترین و تو ای اصیل‌ترین<br /> <br /> تو ای تناور گشن<br /> <br /> دریغا تو<br /> <br /> تو ای تجسم پاک اصالت و رادی<br /> <br /> تو ای مجسمۀ راستین آزادی<br /> <br /> دریغا تو<br /> <br /> تو ای فریاد<br /> <br /> سکوت و خلوت این باغ بخ<br /> <br /> ما را کشت<br /> <br /> کجاست آن‌همه آوای جاودانه بلند<br /> <br /> ====[[سیمین بهبهانی]]====<br /> ز شب خفتگان یاد کن، شبی آرمیدی اگر سلامی هم از ما رسان، به صبحی رسیدی اگر<br /> <br /> به حجت در این داوری، ز دوزخ نشان می‌دهم به دعوی ز خوش‌باوری، بهشت آفریدی اگر<br /> <br /> کجا می‌کند چاره‌ای، شبی بر ورق پاره‌ای زخورشید انگاره‌ای، چو طفلان کشیدی اگر...<br /> [[پرونده:03515543-17b3-47ea-8b5a-666e1f6627bd.jpg|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|دو سیمین در کنار هم؛ یکی دل‌بسته و دیگری دوست‌دارِ جلال]]<br /> <br /> ====[[سید حسن حسینی]]====<br /> چون شیر در این بیشه خروشید جلال جز از خم حق باده ننوشید جلال<br /> <br /> تا سبز شود باغ خزان‌دیدۀ شرق گلگونه قبای عشق پوشید جلال<br /> ====[[احمد شاملو]]====<br /> قناعت‌وار<br /> <br /> تکیده بود<br /> <br /> باریک و بلند<br /> <br /> چون پیامی دشوار<br /> <br /> که در لغتی<br /> <br /> با چشمانی<br /> <br /> از سوآل و<br /> <br /> عسل<br /> <br /> و رُخساری برتافته<br /> <br /> از حقیقت و<br /> <br /> باد.<br /> <br /> مردی با گردشِ آب<br /> <br /> مردی مختصر<br /> <br /> که خلاصه‌ٔ خود بود.<br /> <br /> خرخاکی‌ها در جنازه‌ات به سوءِظن می‌نگرند.<br /> <br /> [[پرونده:Shamloo2-96.jpg|420px|thumb|بندانگشتی|چپ|شاملو بعدها شعر خود دربارهٔ جلال را پس گرفت.]]<br /> <br /> □<br /> <br /> پیش از آنکه خشمِ صاعقه خاکسترش کند<br /> <br /> تسمه از گُرده‌ٔ گاوِ توفان کشیده بود.<br /> <br /> <br /> آزمونِ ایمان‌های کهن را<br /> <br /> بر قفلِ معجرهای عتیق<br /> <br /> دندان فرسوده بود.<br /> <br /> <br /> بر پرت‌افتاده‌ترینِ راه‌ها<br /> <br /> پوزار کشیده بود<br /> <br /> رهگذری نامنتظر<br /> <br /> که هر بیشه و هر پُل آوازش را می‌شناخت.<br /> <br /> □<br /> جاده‌ها با خاطره‌ٔ قدم‌های تو بیدار می‌مانند<br /> <br /> که روز را پیشباز می‌رفتی،<br /> <br /> هرچند<br /> <br /> سپیده<br /> <br /> تو را<br /> <br /> از آن پیش‌تر دمید<br /> <br /> که خروسان<br /> <br /> بانگِ سحر کنند.<br /> <br /> <br /> □<br /> <br /> مرغی در بال‌هایش شکفت<br /> <br /> زنی در پستان‌هایش<br /> <br /> باغی در درختش.<br /> <br /> ما در عتابِ تو می‌شکوفیم<br /> <br /> در شتابت<br /> <br /> ما در کتابِ تو می‌شکوفیم<br /> <br /> در دفاع از لبخندِ تو<br /> <br /> که یقین است و باور است.<br /> <br /> دریا به جُرعه‌ای که تو از چاه خورده‌ای حسادت می‌کند.<br /> <br /> ===بررسی چند اثر===<br /> [[پرونده: 1331382422_jalal-simin002.jpg|230px|thumb|بندانگشتی|چپ|جلال عاشق طبیعت بود؛ سیمین هم هم‌پای او.]]<br /> <br /> نقد چند اثر از کتاب‌های جلال آل‌احمد در ادامه می‌آید.&lt;ref name=''یادنامه''/&gt; <br /> ====[[سرگذشت کندوها]]====<br /> این کتاب درباره کندوداری به اسم کمند علی‌بک است که کار و بارش در کندوداری رونق می‌گیرد. داستان از آنجا آغاز می‌شود که زنبورها خود را گرفتار بلا می‌بینند و این بلا سرانجام به جان کندودار هم می‌افتد. <br /> =====نقد [[سرگذشت کندوها]] نوشتهٔ [[غلام‌علی سیار]]=====<br /> سیار، سرگذشت کندوها را بهترین اثر آل‌احمد می‌داند. او این کتاب را «بهترین نمونه توصیف طبیعت در نثر جدید» فارسی می‌شمارد. او معتقد است که «روش ساده‌نویسی» آل‌احمد ستودنی است. سیار می‌نویسد: «هر نویسنده‌ای ممکن است سال‌ها خودش را گم کند و ناگهان در کتابی قسمتی از استعداد باطنی و زوایای نامکشوفی از روحیه خود را بدون این‌که بداند بروز بدهد.»<br /> ====[[مدیر مدرسه]]====<br /> داستان از زبان مدیری است که داستان معلمان و دانش‌آموزان یک مدرسه را روایت می‌کند. در ابتدای داستان‌، مدرسه بر روالی طبیعی اداره می‌شود. کم‌‌کم مسائلی اندک اندک پدید می‌آید. <br /> =====نقد [[مدیر مدرسه]] نوشتهٔ [[محمدعلی جمال‌زاده]]=====<br /> <br /> جمال‌زاده معتقد است کتاب مدیر مدرسه چندان دربارهٔ درس و مشق نیست و مدیر و ناظم و معلمین عموماً در فکر کارهای دیگری هستند. بااین‌حال، نویسنده توانسته است جزئیات مدارس را به خوبی توضیح و «شمه‌ای از گرفتاری‌ها و بدبختی‌ها»ی مدیران و معلمین را شرح دهد؛ ولی جمال‌زاده ایراداتی را به نثر این کتاب وارد ساخته است. او می‌نویسد:‌ «چندان لزومی ندارد که کلمات را با املاء عوامانه بنویسیم.» جمال‌زاده در ادامه این نقد به برخی از این کلمه‌ها اشاره می‌کند و فراتر از این موضوع، برخی از ترکیب‌های ساخته‌شده در کتاب را نامأنوس و غریب می‌پندارد. <br /> [[پرونده: GharbzadegiJeld.JPG|230px|thumb|بندانگشتی|چپ|انتشار غرب‌زدگی در دورهٔ پهلوی ممنوع بود.]]<br /> <br /> ====[[جزیره خارک، در یتیم خلیج]]====<br /> یکی از سفرنامه‌های آل‌احمد که به‌سفارش [[ابراهیم گلستان]] و وزارت نفت آن زمان نوشته شد. آل‌احمد در بازدیدی از خارک -خارک در حال ساخت و تغییر، گزارشی از منطقه، مردم و موقعیت این جزیزه به‌دست می‌دهد.<br /> <br /> ====دیدگاه [[احمد آرام]] درباره کتاب جزیره خارک، در یتیم خلیج====<br /> آرام بر این باور است آل‌احمد توانسته است در آثار تک‌نگاری خود گزارشی از اوضاع و احوال محلی نقاطی از ایران به‌دست بدهد. در خارک هم با «عرق ریختن» و «تفحص» کردن توانسته است اوضاع و احوال این «جزیره گران‌بها» را روشن کند. آرام فصل به فصل کار آل‌احمد را مرور کند و «روشن‌بینی، موشکافی و دلسوزی» او را در دیدن خارک نشان دهد. <br /> <br /> ====[[غرب‌زدگی]]====<br /> آل‌احمد در این کتاب مشکل بزرگ اجتماع ایرانیان را غرب‌زدگی می‌نامد. او در این کتاب مؤلفه‌های غرب‌زدگی را برمی‌شمرد. او می‌کوشد به‌دلایلی را بشمرد که به عقیده وی زبونی و حقارت ملل شرقی را توضیح می‌دهد.<br /> <br /> ====دیدگاه [[داریوش آشوری]] دربارهٔ [[غرب‌زدگی]]====<br /> آشوری بر این باور است که غرب‌زدگی از اشکالات اساسی رنج می‌برد. یکی از آن اشکال‌ها در تعاریف کتاب دیده می‌شود. آشوری تأکید می‌کند که نویسنده تعریف غرب را به‌درستی به‌کار نبرده است. آشوری بر این باور است که آل‌احمد به «گل‌آلود کردن آب» قصد «عمیق» نشان دادنش را دارد. او معتقد است آل‌احمد به برخی اقتضائات جغرافیایی و تمدنی کشور ما توجه ندارد. او می‌نویسد:‌<br /> «مشکل آل‌احمد همان طور که گفتم این است که میان آنچه به تمدن غرب معروف است و آن سابقهٔ تاریخی آن از پنج شش قرن نمی‌گذرد، با اصطلاح جغرافیایی «غرب» تفاوتی نمی‌گذارد و دچار این سوء تفاهم بزرگ می‌شود که حتّی اسلام هم از «غرب» آمده است!»<br /> <br /> آشوری دیگر اشتباه آل‌احمد را دراین می‌داند که رابطهٔ بین «بورژوازی» و «شهرنشینی» را به‌درستی درک نکرده بلکه ارتباط بین آن‌ها را «معکوس» فهمیده است. آشوری از این که آل‌احمد غرب را یک کل یک‌پارچه در نظر می‌گیرد انتقاد می‌کند و می‌کوشد در عباراتی موجز تاریخ غرب جدید را توضیح دهد. <br /> آشوری تبیین آل‌احمد از ارتباط بین روحانیون و مدرنیته را هم زیرسؤال می‌برد و متن خود را با نقد این مسئله پایه‌ای در غرب‌زدگی به‌پایان می‌برد.<br /> <br /> ==نوا، نما، نگاه==<br /> تصاویر، صداها و فیلم‌های از جلال یا درباره جلال و آثار وی در ادامه می‌آید. <br /> <br /> ===بریده کتاب===<br /> [[پرونده:Sangibargori.JPG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;''گشایش داستان[[سنگی بر گوری]]''&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:Gharbzadegi.JPG|220px|thumb|بندانگشتی|راست|&lt;center&gt;''بخشی از [[غرب‌زدگی]]''&lt;/center&gt;]]{{سخ}}<br /> [[پرونده:Zanziadi.JPG|240px|thumb|بندانگشتی|وسط|&lt;center&gt;''آغاز داستان کوتاهی در [[زن زیادی]]''&lt;/center&gt;]]<br /> <br /> [[پرونده:Khasidamighat.JPG|220px|thumb|بندانگشتی|چپ|&lt;center&gt;''خشی از‌ [[خسی در میقات]]''&lt;/center&gt;]]<br /> [[پرونده:YkchahVdochaleh.JPG|220px|thumb|بندانگشتی|راست|&lt;center&gt;''چاله‌ای از [[یک چاه و دو چاله]]''&lt;/center&gt;]]{{سخ}}<br /> <br /> [[پرونده:Bofekor.JPG|240px|thumb|بندانگشتی|وسط|&lt;center&gt;''از نوشتار هدایت بوف کور در [[هفت مقاله]]''&lt;/center&gt;]]<br /> <br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> # {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =دانشور | نام =سیمین | پیوند نویسنده =سیمین دانشور | عنوان =[[غروب جلال]] | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۰| ناشر = |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> #{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =جوادی یگانه | نام =محمدرضا | نام خانوادگی۲ = مهدی‌پور | نام۲ = فرشاد | عنوان =روش‌شناسی جلال آل‌احمد | ژورنال = پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران| مکان = | دوره = ۳| شماره =۱ | سال =۱۳۹۲ | تاریخ بازبینی = ۱ بهمن ۱۳۹۷}}<br /> # {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =دهباشی | نام =علی | پیوند نویسنده =علی دهباشی | عنوان =[[یادنامهٔ جلال آل‌احمد]] | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۶۴| ناشر = شهاب ثاقب |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> # {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =کائینی | نام =محمدرضا | پیوند نویسنده = | عنوان =دو برادر (ناگفته‌هایی از زندگی و زمانه جلال و شمس آل‌احمد) | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۹۲| ناشر = اطلاعات |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> # {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =آل‌احمد | نام =شمس | پیوند نویسنده = | عنوان =از چشم برادر | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۶۹| ناشر = سعدی |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> # {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =آل‌احمد | نام =جلال| پیوند نویسنده = | عنوان =سفر به ولایت عزرائیل | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۷۳| ناشر = رواق |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> #{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =پروین‌زاد | نام =مهدی | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =گفت‌وگو با شمس آل‌احمد | ژورنال = کیهان فرهنگی| مکان = | دوره = | شماره =۲۲ | سال =۱۳۹۲ | ص=۱۰-۱۱}}<br /> #{{یادکرد ژورنال | عنوان: گفت‌وگو با لیلی گلستان| ژورنال = یادآور | شماره = سوم | تاریخ = ۱۳۸۶ | ص = }}<br /> # {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =آل‌احمد | نام =جلال| پیوند نویسنده = | عنوان =ارزیابی شتاب‌زده | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۷۶| ناشر = فردوس |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> #{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =آل‌احمد | نام =جلال| پیوند نویسنده = | عنوان =غرب‌زدگی | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۸۸| ناشر = مجید |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> #{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =دانشور | نام =سیمین| پیوند نویسنده = | عنوان =نامه‌های سیمین دانشور و جلال آل‌احمد | ترجمه = | جلد = (۱و ۲) | سال = ۱۳۸۴| ناشر = نیلوفر |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> #{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =دهباشی | نام =علی| پیوند نویسنده = علی دهباشی| عنوان =یادمان جلال آل‌احمد | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۶۸| ناشر = مؤسسه فرهنگی هنری گسترش هنر |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> #{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =آل‌احمد | نام =جلال| پیوند نویسنده =| عنوان =ادب و هنر امروز ایران | ترجمه = | جلد = (مجموعه ۴ جلدی) | سال = ۱۳۷۳| ناشر = ميترا |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> #{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =آل‌احمد | نام =جلال| پیوند نویسنده =| عنوان =یک چاه و دو چاله | ترجمه = | جلد = | سال = ۱۳۷۶| ناشر = فردوس |مکان = | شابک =| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> #{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =میرعابدینی | نام =حسن| پیوند نویسنده = حسن میرعابدینی| عنوان =صد سال داستان‌نویسی ایران | ترجمه = | جلد = ۱ و ۲| سال = ۱۳۸۸| ناشر = چشمه |مکان = | شابک =964-6194-77-9-978| صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}<br /> #{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =خامه‌ای | نام =انور | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =خاطراتی از جلال آل‌احمد | ژورنال = کلک| مکان = | دوره = | شماره =۱۸ و ۱۹ | سال =۱۳۷۰ | تاریخ بازبینی = ۱ بهمن ۱۳۹۷}}<br /> <br /> ==پیوند به بیرون==<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.isna.ir/news/8309-04399/%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D9%8A-%D8%B0%D9%83%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF-%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%84-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B3%D9%8A%D9%85%D9%8A%D9%86‏|عنوان =تاریخ دقیق زادروز جلال|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱ بهمن ۱۳۹۷|تاریخ = ۱۱ آذر ۱۳۸۳}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=8018|عنوان =تعبیر سیدعلی خامنه‌ای درباره جلال آل‌احمد|ناشر = دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای|تاریخ انتشار= ۱۸شهریور۱۳۸۸|تاریخ بازدید= ۱بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://www.bbc.com/persian/iran/2012/01/120130_l44_tudeh_party_writers_association|عنوان =دربارهٔ کانون نویسندگان ایران|ناشر = بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ انتشار= ۱۱بهمن۱۳۹۰|تاریخ بازدید= ۱بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://article.tebyan.net/11017/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%84-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4-|عنوان =زندگی‌نامهٔ جلال آل‌احمد از زبان خودش|ناشر = تبیان |تاریخ انتشار= ۱۸فروردین۱۳۸۴|تاریخ بازدید= ۱بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://tarikhirani.ir/fa/news/37/bodyView/4753/%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87.%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86.%D8%A8%D8%A7.%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7.%D8%A8%D9%87.%D8%AD%D8%B0%D9%81.%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%88%D8%B1.%DA%A9%D9%85%DA%A9.%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%9F.html|عنوان =دیدار جلال با هویدا|ناشر = تاریخ ایرانی|تاریخ انتشار= ۱۸مهر۱۳۹۳|تاریخ بازدید= ۱بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://tarikhirani.ir/fa/news/10/bodyView/3081/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA.%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%DB%80.%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88.%D8%A7%D8%B2.%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1.%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84.%D8%A2%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF.%D8%A8%D8%A7.%D9%BE%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%B2.%D8%AB%D8%A7%D8%A8%D8%AA%DB%8C.html|عنوان =ناگفته‌هایی از دیدار جلال با ثابتی|ناشر = تاریخ ایرانی |تاریخ انتشار= ۱۵ فروردین ۱۳۹۲|تاریخ بازدید= ۲بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.youtube.com/watch?v=bYgV8oV1tgs|عنوان =هزارداستان بهنود دربارهٔ جلال|ناشر = بی‌بی‌سی فارسی |تاریخ انتشار = ۱۵فروردین۱۳۹۲|تاریخ بازدید= ۲بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://www.nasimonline.ir/Content/Detail/965660/%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%B2-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%B2-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF|عنوان =گران‌ترین جایزهٔ ادبی کشور|ناشر = نسیم آنلاین |تاریخ انتشار= ۱۳دی۱۳۹۳|تاریخ بازدید= ۲بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = http://jalal.adabiatirani.com|عنوان= محفل جایزهٔ ادبی جلال|ناشر= تارنمای ادبیات ایرانی|تاریخ بازدید= ۲بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی = https://www.mashreghnews.ir/news/342152/%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7-%D8%B4%D8%AF ‏|عنوان = آشنایی جلال با سیمین|ناشر= مشرق‌نیوز|تاریخ انتشار= ۱۶شهریور۱۳۹۳|تاریخ بازدید= ۱۱دی۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی =http://tarikhirani.ir/fa/news/4/bodyView/3345/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87.%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF.%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%A8%DB%8C.%D8%A7%D8%B2.%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87.%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85.%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84.%D8%A2%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF.html ‏|عنوان= گفت‌وگوی ناتمام مجابی و سپانلو با جلال|ناشر = تاریخ ایرانی|تاریخ انتشار= ۱۵تیر۱۳۹۲|تاریخ بازدید= ۲بهمن۱۳۹۷}}<br /> * {{یادکرد وب|نشانی =https://www.mehrnews.com/news/1698731/%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%86%D8%B2%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%A2%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%B4%D9%88%D9%85‏|عنوان= فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر= تاریخ‌نگار|تاریخ انتشار= ۲۸شهریور۱۳۹۱|تاریخ بازدید= ۱۷دی۱۳۹۷}}<br /> * <br /> <br /> {{ترتیب‌پیش‌فرض:آل‌احمد، جلال}}<br /> [[رده:درگذشتگان ۱۳۴۸]]<br /> [[رده:زادگان ۱۳۰۲]]<br /> [[رده:رمان‌نویسان مرد]]<br /> [[رده:مترجمان]]<br /> [[رده:نویسندگان داستان کوتاه]]<br /> [[رده:جستارنویسان مرد]]<br /> [[رده:اعضای کانون نویسندگان ایران]]<br /> [[رده:مستندنویسان مرد]]<br /> [[رده:بنیان‌گذاران ادبی]]<br /> [[رده:اعضای حزب توده ایران]]<br /> [[رده:نویسندگان چپ‌گرا]]<br /> [[رده:دیدارکنندگان با خمینی]]</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA:%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D8%A7_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA&diff=45842 2022-02-13T08:31:13Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>'''ویکی‌ادبیات''' دانش‌نامه‌ای مجازی در شبکۀ جهانی اینترنت است که هدف آن، ایجاد دست‌رسی آزاد مخاطبان فارسی‌زبان به اطلاعات مستند، جامع و به‌روز در حوزۀ شعر و ادبیات داستان معاصر ایرانیان است. واژگان و نام‌هایی که برای دست‌یابی به این هدف لازم‌اند، در این دانش‌نامه توضيح داده خواهند شد.<br /> <br /> در ویکی‌ادبیات از ارائۀ تحلیل‌ها و نظرهای شخصی و نیز نظریات جدیدِ اثبات‌‌نشده پرهیز می‌شود. قضاوت دربارۀ اختلاف نظرها برعهدۀ خوانندگان است و ویکی‌ادبیات در این موارد مداخله نمی‌کند. بنای نویسندگان بر این است که تا می‌توانند از منابع دست اول و پذیرفته‌شده استفاده كنند.<br /> <br /> == تاریخچۀ ویکی‌ادبیات ==<br /> <br /> === زمینه‌های ایجاد ===<br /> دست‌رسی آسان به اطلاعات مربوط به شعر و ادبیات داستانی ایرانیان در فضای مجازی، همواره به دلیل عدم وجود محتوای قابل اتکاء مجازی با مشکل روبه‌رو بوده است؛ اطلاعات مفاخر ادبی ایران‌زمین و موضوعات مرتبط با آن در دورۀ معاصر، در بهترین حالت به شکلی ناقص در فضای مجازی انتشار یافته است. با توجه به آن‌که معمولاً کمتر از ده درصد میراث و محتوای ادبیات در هر کشوری مورد مراجعۀ مکرر است و بیش از نود درصد آن مورد مراجعۀ مخاطبان خاص است، ویکی‌ادبیات می‌تواند آن ده درصد قابل توجه را شناسایی کند و به آن بپردازد. چنین رویکردی در دانش‌نامه‌ها پی‌گیری نمی‌شود.<br /> <br /> لذا، با توجه به نیاز جستجوگران برای دست‌یابی آسان به اطلاعات در این حوزه، لازم دیده شد که این دانش‌نامه در فضای وب عرضه شود. به همین دلیل حمایت از راه‌اندازی ویکی‌ادبیات جزو برنامه‌های [[خانه کتاب و ادبیات ایران]] قرار گرفت.<br /> <br /> === آغاز به کار ===<br /> <br /> پیش‌نهاد راه‌اندازی ویکی‌ادبیات، در اسفند ماه ۱۳۹۶ از سوی بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان (که بعداً در خانه کتاب و ادبیات ایران ادغام شد) به معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارائه شد. پس از بررسی و تصویب طرح و مطابق ابلاغیۀ صادره از سوی معاون محترم امور فرهنگی این وزارت‌خانه، فرایند آماده‌سازی و راه‌اندازی ویکی‌ادبیات از تابستان ۱۳۹۷ آغاز شد و نسخۀ آزمایشی آن، همزمان با برگزاری آیین اختتامیۀ یازدهمین [[جایزۀ ادبی جلال آل‌احمد]]، در تاریخ ۱۷ آذر ماه ۱۳۹۷ رونمایی شد.<br /> <br /> ویکی‌ادبیات تا پایان سال ۱۳۹۷ برای انتشار عمومی آماده و رسماً افتتاح خواهد شد.<br /> <br /> == ویژگی‌ها ==<br /> <br /> === گسترۀ محتوایی ===<br /> <br /> محتوای ویکی‌ادبیات عبارت است از: معرفی آثار، پدیدآورندگان (نویسندگان، شاعران، مترجمان و...)، روی‌دادها، نهادها و مفاهیم مرتبط با شعر و ادبیات داستانی معاصر ایران به زبان فارسی. مفاهیم عام فرهنگی و ادبی که با حوزۀ شعر و ادبیات داستانی معاصر ایران مرتبط باشد نیز در ویکی‌ادبیات ذکر می‌شود.<br /> <br /> === همراهی در ویرایش و ارتقاء محتوا ===<br /> <br /> ویکی‌ادبیات دانش‌نامه‌ای آزاد است؛ ضمن جلب مشارکت عموم کاربران در گسترش مقالات و تکمیل و غنابخشی به آن‌ها، بر محتوای ویکی‌ادبیات نظارت نیز می‌شود. بنابراین می‌توان به عنوان منبعی معتبر در حوزۀ شعر و ادبیات داستانی معاصر ایران به مطالب آن تکیه کرد.<br /> <br /> ویکی‌ادبیات در نظر دارد تا تمام علاقه‌مندان بتوانند در تکمیل آن نقش ایفا کنند. ویرایش مقالات این دانش‌نامه با تأیید مدیران امکان پذیر خواهد بود. این امکان در ویکی‌ادبیات به کاربران اجازه می‌دهد که با مشارکت و هم‌افزایی در نوشتن مقاله‌ها، ارزش علمی مقاله‌ها را ارتقاء دهند.<br /> <br /> === بیان حداکثری دیدگاه‌ها ===<br /> <br /> اساس ویکی‌ادبیات، ارائۀ اطلاعات بر اساس منابع موجود است و نویسندگان نباید نظریات شخصی خود را در مقالات منتشر کنند. قضاوت دربارۀ اختلاف نظرات و دیدگاه‌های گوناگون راجع به موضوعات، به خواننده واگذار می‌شود و ویکی ادبیات در این گونه اختلاف نظرها مداخله نمی‌کند.<br /> <br /> در عین حال، ویکی‌ادبیات از انتشار هرگونه محتوایی که دارای گرایش‌های نژادپرستانه یا اهانت نسبت به اقوام و فرهنگ‌های گوناگون و یا قابل انطباق با یکی از مصادیق محتوای مجرمانه باشد، جلوگیری می‌کند.</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA:%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D8%A7_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA&diff=45841 2022-02-13T08:30:37Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>'''ویکی‌ادبیات''' دانش‌نامه‌ای مجازی در شبکۀ جهانی اینترنت است که هدف آن، ایجاد دست‌رسی آزاد مخاطبان فارسی‌زبان به اطلاعات مستند، جامع و به‌روز در حوزۀ شعر و ادبیات داستان معاصر ایرانیان است. واژگان و نام‌هایی که برای دست‌یابی به این هدف لازم‌اند، در این دانش‌نامه توضيح داده خواهند شد.<br /> <br /> در ویکی‌ادبیات از ارائۀ تحلیل‌ها و نظرهای شخصی و نیز نظریات جدیدِ اثبات‌‌نشده پرهیز می‌شود. قضاوت دربارۀ اختلاف نظرها برعهدۀ خوانندگان است و ویکی‌ادبیات در این موارد مداخله نمی‌کند. بنای نویسندگان بر این است که تا می‌توانند از منابع دست اول و پذیرفته‌شده استفاده كنند.<br /> <br /> == تاریخچۀ ویکی‌ادبیات ==<br /> <br /> === زمینه‌های ایجاد ===<br /> دست‌رسی آسان به اطلاعات مربوط به شعر و ادبیات داستانی ایرانیان در فضای مجازی، همواره به دلیل عدم وجود محتوای قابل اتکاء مجازی با مشکل روبه‌رو بوده است؛ اطلاعات مفاخر ادبی ایران‌زمین و موضوعات مرتبط با آن در دورۀ معاصر، در بهترین حالت به شکلی ناقص در فضای مجازی انتشار یافته است. با توجه به آن‌که معمولاً کمتر از ده درصد میراث و محتوای ادبیات در هر کشوری مورد مراجعۀ مکرر است و بیش از نود درصد آن مورد مراجعۀ مخاطبان خاص است، ویکی‌ادبیات می‌تواند آن ده درصد قابل توجه را شناسایی کند و به آن بپردازد. چنین رویکردی در دانش‌نامه‌ها پی‌گیری نمی‌شود.<br /> <br /> لذا، با توجه به نیاز جستجوگران برای دست‌یابی آسان به اطلاعات در این حوزه، لازم دیده شد که این دانش‌نامه در فضای وب عرضه شود. به همین دلیل حمایت از راه‌اندازی ویکی‌ادبیات جزو برنامه‌های [[خانه کتاب و ادبیات ایران]] قرار گرفت.<br /> <br /> === آغاز به کار ===<br /> <br /> پیش‌نهاد راه‌اندازی ویکی‌ادبیات، در اسفند ماه ۱۳۹۶ از سوی بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان به معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارائه شد. پس از بررسی و تصویب طرح و مطابق ابلاغیۀ صادره از سوی معاون محترم امور فرهنگی این وزارت‌خانه، فرایند آماده‌سازی و راه‌اندازی ویکی‌ادبیات از تابستان ۱۳۹۷ آغاز شد و نسخۀ آزمایشی آن، همزمان با برگزاری آیین اختتامیۀ یازدهمین [[جایزۀ ادبی جلال آل‌احمد]]، در تاریخ ۱۷ آذر ماه ۱۳۹۷ رونمایی شد.<br /> <br /> ویکی‌ادبیات تا پایان سال ۱۳۹۷ برای انتشار عمومی آماده و رسماً افتتاح خواهد شد.<br /> <br /> == ویژگی‌ها ==<br /> <br /> === گسترۀ محتوایی ===<br /> <br /> محتوای ویکی‌ادبیات عبارت است از: معرفی آثار، پدیدآورندگان (نویسندگان، شاعران، مترجمان و...)، روی‌دادها، نهادها و مفاهیم مرتبط با شعر و ادبیات داستانی معاصر ایران به زبان فارسی. مفاهیم عام فرهنگی و ادبی که با حوزۀ شعر و ادبیات داستانی معاصر ایران مرتبط باشد نیز در ویکی‌ادبیات ذکر می‌شود.<br /> <br /> === همراهی در ویرایش و ارتقاء محتوا ===<br /> <br /> ویکی‌ادبیات دانش‌نامه‌ای آزاد است؛ ضمن جلب مشارکت عموم کاربران در گسترش مقالات و تکمیل و غنابخشی به آن‌ها، بر محتوای ویکی‌ادبیات نظارت نیز می‌شود. بنابراین می‌توان به عنوان منبعی معتبر در حوزۀ شعر و ادبیات داستانی معاصر ایران به مطالب آن تکیه کرد.<br /> <br /> ویکی‌ادبیات در نظر دارد تا تمام علاقه‌مندان بتوانند در تکمیل آن نقش ایفا کنند. ویرایش مقالات این دانش‌نامه با تأیید مدیران امکان پذیر خواهد بود. این امکان در ویکی‌ادبیات به کاربران اجازه می‌دهد که با مشارکت و هم‌افزایی در نوشتن مقاله‌ها، ارزش علمی مقاله‌ها را ارتقاء دهند.<br /> <br /> === بیان حداکثری دیدگاه‌ها ===<br /> <br /> اساس ویکی‌ادبیات، ارائۀ اطلاعات بر اساس منابع موجود است و نویسندگان نباید نظریات شخصی خود را در مقالات منتشر کنند. قضاوت دربارۀ اختلاف نظرات و دیدگاه‌های گوناگون راجع به موضوعات، به خواننده واگذار می‌شود و ویکی ادبیات در این گونه اختلاف نظرها مداخله نمی‌کند.<br /> <br /> در عین حال، ویکی‌ادبیات از انتشار هرگونه محتوایی که دارای گرایش‌های نژادپرستانه یا اهانت نسبت به اقوام و فرهنگ‌های گوناگون و یا قابل انطباق با یکی از مصادیق محتوای مجرمانه باشد، جلوگیری می‌کند.</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%85%D9%88%D9%84%D9%88%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D9%86_%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1&diff=45035 2021-11-21T10:05:46Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | عنوان = مولوی‌پژوهی در قرن اخیر<br /> | تصویر = مولوی.jpg<br /> |اندازه تصویر = 210<br /> | زیرنویس تصویر =<br /> | نویسنده = <br /> | تصویرگر = <br /> | طراح جلد = <br /> | زبان = <br /> | مجموعه = <br /> | موضوع = <br /> | سبک =<br /> | ناشر =<br /> | ناشر فارسی =<br /> | محل انتشارات = <br /> | تاریخ نشر = <br /> | تاریخ نشر فارسی =<br /> | محل ناشر فارسی =<br /> | نوع رسانه = <br /> | صفحه = <br /> | شابک = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> [[پرونده:دیوان شمس.jpg|150px|thumb|چپ]]<br /> <br /> شخصیت و آثار '''مولانا جلال‌الدین محمد مولوی بلخی'''، همواره مورد علاقه جامعه ایرانی بوده و در قرن اخیر هم این وضعیت ادامه داشته است. بخصوص که با توجه جهان غرب به اشعار مولانا و کشف معانی بلند آنها توسط هنرمندان غربی، باعث توجه مضاعفی به این شاعر بلندآوازه هم شده است. در یک قران اخیر، تعداد زیادی از هنرمندان بر اساس آثار یا زندگی مولانا، دست به آفرینش هنری زده‌اند و پژوهشگران ادبیات هم به بررسی در آثار و افکار این شاعر بزرگ، از منظرهای گوناگون پرداخته‌اند.<br /> در یک نگاه کلی تحقيقات موجود در باب مولوی را كه در قالب كتاب، مقاله، پايان‌نامه يا طرح پژوهشی انجام گرفته است، می‌توان به چند دسته تقسيم كرد:{{سخ}}<br /> <br /> <br /> <br /> {{بلی}} احوال و زندگانی مولوی{{سخ}}<br /> {{بلی}} بررسی و تحليل ديدگاه‌های مولوی{{سخ}}<br /> {{بلی}} بازنويسی آثار مولوی به زبان امروزي{{سخ}}<br /> {{بلی}} شرح ابیات مثنوی یا غزلیات دیوان شمس{{سخ}}<br /> {{بلی}} تصحيح آثار مولوی{{سخ}}<br /> [[پرونده:فرهنگ مولوی.jpg|150px|thumb|چپ]]<br /> [[پرونده:مثنوی شرف.jpg|150px|thumb|چپ]]<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ===کارنامهٔ مولوی‌پژوهی===<br /> بر اساس یک آمارگیری، در كارنامه مولوي‌پژوهي داخل كشور در قرن حاضر و تا پایان سال ۱۳۸۳، &lt;font color=orange&gt;''' ۱۱۴ عنوان كتاب '''&lt;/font&gt;، در ۲۱۰ جلد و ۹۸۲۱۰ صفحه در پنج محور بالا آماده شده‌اند. از اين ۱۱۴ عنوان كتاب، ۸۶ مورد ( شامل ۱۳۹ جلد و ۶۳۷۳۲ صفحه) تأليفی و ۱۶ مورد (شامل ۳۴ جلد و ۱۷۰۳۹ صفحه) تصحيح و <br /> &lt;font color=violet&gt;''' ۱۲ اثر ترجمه '''&lt;/font&gt; (شامل ۳۷ جلد و ۱۷۴۳۹ صفحه) بوده است.<br /> <br /> &lt;font color=gray&gt;'''محصول كوششهاي دانشگاهي و غير دانشگاهی در غرب از اواخر قرن نوزدهم تاكنون نيز تأليف و نشر تعداد نسبتاً زيادي كتاب و مقاله است كه بخش اندكي از آنها براي تبيين انديشه‌های مولوي و تحليل آثار او و بخش عمده‌ای در زمينۀ ترجمۀ آثار مولوي بويژه مثنوی و بازگردانی آنها به زبانهای مختلف بوده است.'''&lt;/font&gt;<br /> <br /> :&lt;span style=&quot;color:darkcyan&quot;&gt; '''''در شرق دور و كشورهايي چون ژاپن نيز كوششهايي براي ترجمة آثار مولوی و ارایه تحقيقات دانشگاهی صورت گرفته است كه نسبت به كشورهاي اروپايي و آمريكايي كمرنگ است.''' &lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> :&lt;span style=&quot;color:#A2006D&quot;&gt;'''''در جهان عرب نيز نخستين ترجمة كامل مثنوي در سال ۱۸۷۲ ميلادي و مهمترين ترجمه‌هاي ديوان غزليات شمس در سالهای ۲۰۰۰، ۲۰۰۲ و ۲۰۰۵ ميلادي انتشار يافته است. تحقيقات در زمينۀ مولوی‌پژوهی در جهان عرب بيشتر در باب معرفی او و شرح احوال و زندگانی او بوده است و محققان مصری و سوری بيشترين نقش را در تحقيقات مربوط به مولوی بر عهده داشته‌اند. اقبال به مولانا و رواج انديشه‌ها و آثارش در بين اقشار مختلف جامعه در جهان عرب به اندازۀ كشورهای انگليسی‌زبان نبوده است.'''&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;<br /> <br /> شاید یکی از مهمترین کمبودها در حوزه مولاناپژوه، نداشتن بانکی جامع از اطلاعات همۀ تحقيقات حوزۀ مولوی‌پژوهي است. برای نمونه بدرستی مشخص نيست كه چه تعداد طرح پژوهشی دراين باب انجام شده يا در حال انجام است.<br /> گذشته از آن مهمترين آسيب در تحقيقات مذكور از ديدگاه علمی آن است كه در آنها به دو موضوع «تبيين سنت و مشرب عرفانی مولوی» و « شيوۀ ترويج انديشه‌های مولوی در جامعه» توجهی نشده است. آشكار است كه با توجه به اقتضائات روز جامعه و ضرورت دستيابی به دانشگاههای نسل چهارم، دو محور مذكور را مي‌توان مهمترين موضوعات مولوي پژوهي دانست كه متأسفانه در انبوه تحقيقات معاصر مغفول مانده‌اند.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|تاریخ=زمستان ۱۳۸۸ و بهار و تابستان ۱۳۸۹ |عنوان=«بررسی کارنامۀ مثنوی پژوهی در ایران»|ژورنال= پژوهشنامه فرهنگ و ادب، سال ۵ و ۶|شماره= ۹|صفحات= ۴۷۲-۴۹۰}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[پرونده:نیکلسون.jpg|150px|thumb|چپ]]<br /> ===تصحیح‌های مثنوی===<br /> <br /> <br /> <br /> لزوم چاپ نسخه مصححی از مثنوی از قدیم مطرح بود. مصحح '''چاپ علاءالدوله''' مدعی است که چاپ او «مبتنی بر نسخه‌ای بسیار کهن از مثنوی است»، اما آن «نسخه بسیار کهن» را معرفی نمی‌کند. '''چاپ خوانساری''' که مرحوم [[جلال‌الدین همایی]] آن را بر چاپ علاءالدوله ترجیح می‌دهد، براساس نسخه‌ای که «خاتم فلاسفه»، میرزا ابوالحسن جلوه تصحیح کرده بود. آن نسخه را که به قول ناشر «در صحبت و اعتبار، ترجیحش بر نسخ دیگر، رجحان فرقان مبین بر اساطیر الاولین می‌نمود» یک بار دیگر با نسخه‌هایی که باز به قول ناشر «بعضی از آن قریب به عهد مولوی قدس سره تنمیق یافته بود» مطابقت داده بودند. این ناشر نیز مشخصات نسخه‌های قریب به عهد مولوی خود را معلوم نمی‌کند و بیش از این نمی‌گوید که کار تصحیح بر عهده انجمنی بوده «از وجوه فضلاء عالی‌مقدار و رؤوس ادبا فضیلت‌شعار که زمانی دراز و روزگاری دیرباز کل اجزا مستنسخه را جز فجزءً با کمال مداقه مقابله و تصحیح می‌نمودند». از این قرار شیوه کار این انجمن و نیز روشی که در انتخاب میان ضبط‌های متفاوت نسخه‌ها به کار می‌برده‌اند، روشن نیست.<br /> <br /> <br /> <br /> مرحوم [[بدیع‌الزمان فروزانفر]] می‌گوید در سال ۱۳۲۱ مثنوی چاپ علاء‌الدوله را با مثنوی خطی مصحح «عبداللطیف عباسی»، که در دو نوبت مثنوی را از روی ۸۰ نسخه تصحیح کرده است، مقابله کرده و آخرالامر به این نتیجه رسیده بود که '''«بهترین چاپ همان طبع لیدن است»'''. نسخه طبع لیدن همان نسخه‌ای است که '''به اهتمام نیکلسون''' تصحیح شده است. این تصحیح را شرق‌شناس انگلیسی، رینولد نیکلسون انجام داده و سال ۱۹۲۵ میلادی در لیدن منتشر شد که انتشارات امیرکبیر سال ۱۳۳۶ نیز آن را در ایران منتشر کرد.&lt;ref name=&quot;تصحیح&quot;&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://titrhonar.ir/?p=15537|عنوان=ماجرای تصحیح جدید کتاب «مثنوی معنوی» از موحد چه بود؟}}&lt;/ref&gt;<br /> ==پانویس==</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AD%D8%A7%D8%AC_%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85_%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C.mp4&diff=45020 2021-11-21T08:52:37Z

<p>احسان رضایی: سردار شهید حاج قاسم سلیمانی، در یک سخنرانی خود، بیت‌هایی از دفتر سوم مثنوی را می‌خواند</p> <hr /> <div>== خلاصه ==<br /> سردار شهید حاج قاسم سلیمانی، در یک سخنرانی خود، بیت‌هایی از دفتر سوم مثنوی را می‌خواند</div>

احسان رضایی https://wikiadabiat.net/index.php?title=%D9%85%D9%88%D9%84%D9%88%DB%8C%E2%80%8C%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D9%86_%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1&diff=45016 2021-11-21T08:29:45Z

<p>احسان رضایی: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | عنوان = مولوی‌پژوهی در قرن اخیر<br /> | تصویر = مولوی.jpg<br /> |اندازه تصویر = 320<br /> | زیرنویس تصویر =<br /> | نویسنده = <br /> | تصویرگر = <br /> | طراح جلد = <br /> | زبان = <br /> | مجموعه = <br /> | موضوع = <br /> | سبک =<br /> | ناشر =<br /> | ناشر فارسی =<br /> | محل انتشارات = <br /> | تاریخ نشر = <br /> | تاریخ نشر فارسی =<br /> | محل ناشر فارسی =<br /> | نوع رسانه = <br /> | صفحه = <br /> | شابک = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> <br /> <br /> شخصیت و آثار '''مولانا جلال‌الدین محمد مولوی بلخی'''، همواره مورد علاقه جامعه ایرانی بوده و در قرن اخیر هم این وضعیت ادامه داشته است. بخصوص که با توجه جهان غرب به اشعار مولانا و کشف معانی بلند آنها توسط هنرمندان غربی، باعث توجه مضاعفی به این شاعر بلندآوازه هم شده است. در یک قران اخیر، تعداد زیادی از هنرمندان بر اساس آثار یا زندگی مولانا، دست به آفرینش هنری زده‌اند و پژوهشگران ادبیات هم به بررسی در آثار و افکار این شاعر بزرگ، از منظرهای گوناگون پرداخته‌اند.<br /> در یک نگاه کلی تحقيقات موجود در باب مولوی را كه در قالب كتاب، مقاله، پايان‌نامه يا طرح پژوهشي انجام گرفته است، می‌توان به چند دسته تقسيم كرد:{{سخ}}<br /> <br /> * احوال و زندگاني مولوي<br /> * بررسی و تحليل ديدگاه‌های مولوی<br /> * بازنويسی آثار مولوی به زبان امروزي<br /> * شرح ابیات مثنوی یا غزلیات دیوان شمس<br /> * تصحيح آثار مولوي<br /> <br /> بر اساس یک آمارگیری، در كارنامه مولوي‌پژوهي داخل كشور در قرن حاضر و تا پایان سال ۱۳۸۳، ۱۱۴ عنوان كتاب، در ۲۱۰ جلد و ۹۸۲۱۰ صفحه در پنج محور بالا آماده شده‌اند. از اين ۱۱۴ عنوان كتاب، ۸۶ مورد ( شامل ۱۳۹ جلد و ۶۳۷۳۲ صفحه) تأليفی و ۱۶ مورد (شامل ۳۴ جلد و ۱۷۰۳۹ صفحه) تصحيح و ۱۲ اثر (شامل ۳۷ جلد و ۱۷۴۳۹ صفحه) ترجمه بوده است.<br /> محصول كوششهاي دانشگاهي و غير دانشگاهی در غرب از اواخر قرن نوزدهم تاكنون نيز تأليف و نشر تعداد نسبتاً زيادي كتاب و مقاله است كه بخش اندكي از آنها براي تبيين انديشه‌های مولوي و تحليل آثار او و بخش عمده‌ای در زمينۀ ترجمۀ آثار مولوي بويژه مثنوی و بازگردانی آنها به زبانهای مختلف بوده است. در شرق دور و كشورهایی چون ژاپن نيز كوششهایی برای ترجمۀ آثار مولوی و ارایه تحقيقات دانشگاهی صورت گرفته است كه نسبت به كشورهای اروپایی و آمريكایی كمرنگ است.<br /> در جهان عرب نيز نخستين ترجمة كامل مثنوي در سال ۱۸۷۲ ميلادي و مهمترين ترجمه‌هاي ديوان غزليات شمس در سالهای ۲۰۰۰، ۲۰۰۲ و ۲۰۰۵ ميلادي انتشار يافته است. تحقيقات در زمينۀ مولوي‌پژوهي در جهان عرب بيشتر در باب معرفي وي و شرح احوال و زندگاني او بوده است و محققان مصري و سوري بيشترين نقش را در تحقيقات مربوط به مولوي بر عهده داشته‌اند. اقبال به مولانا و رواج انديشه‌ها و آثارش در بين اقشار مختلف جامعه در جهان عرب به اندازۀ كشورهای انگليسی‌زبان نبوده است.<br /> شاید یکی از مهمترین کمبودها در حوزه مولاناپژوه، نداشتن بانكي جامع از همة تحقيقات حوزۀ مولوي‌پژوهي است. برای نمونه براي مثال بدرستي مشخص نيست كه چه تعداد طرح پژوهشي دراين باب انجام شده يا در حال انجام است.<br /> <br /> گذشته از آن مهمترين آسيب در تحقيقات مذكور از ديدگاه علمي آن است كه در آنها به دو موضوع « تبيين سنت و مشرب عرفاني مولوي» و « شيوة ترويج انديشه‌هاي مولوي در جامعه» توجهي نشده است. آشكار است كه با توجه به اقتضائات روز جامعه و ضرورت دستيابي به دانشگاههاي نسل چهارم، دو محور مذكور را مي‌توان مهمترين موضوعات مولوي پژوهي دانست كه متأسفانه در انبوه تحقيقات معاصر مغفول مانده‌اند.&lt;ref&gt;{{یادکرد ژورنال|تاریخ=زمستان ۱۳۸۸ و بهار و تابستان ۱۳۸۹ |عنوان=«بررسی کارنامۀ مثنوی پژوهی در ایران»|ژورنال= پژوهشنامه فرهنگ و ادب، سال ۵ و ۶|شماره= ۹|صفحات= ۴۷۲-۴۹۰}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ==پانویس==</div>

احسان رضایی